Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 852 2209269 2205842 2026-05-27T02:41:15Z GinawaSaHapon 102500 /* Ponolohiya */ 2209269 wikitext text/x-wiki {{redirect|Ingles|mga tao mula Inglatera|Mga Ingles}} {{kinukumpuni}} {{use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa. --> {{Other uses|Ingles (paglilinaw)}} {{Infobox language | name = Ingles | altname = Inggles | nativename = {{lang|en|English}} | pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ᵻ|ʃ}} | states = Ang [[mundong Anglopono]], kabilang na ang {{enum|[[Reyno Unido]]|[[Estados Unidos]]|[[Kanada]]|[[Australia]]|[[Irlanda]]|[[Nueva Selanda]]|[[Karibeng Komonwelt]]|[[Timog Aprika]]|[[Talaan ng mga bansa at teritoryo kung saan opisyal na wika ang wikang Ingles|iba pa]]}} | speakers = [[Katutubong wika|L1]]: {{nowrap|380 milyon}} | date = 2021 | ref = <ref>{{Cite web |url=https://www.ethnologue.com/insights/ethnologue200/ |title=What are the top 200 most spoken languages?|trans-title=Ano-ano ang 200 pinaka-sinasalitang wika? |website=Ethnologue |date=2023 |lang=en|archive-date=18 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230618002011/https://www.ethnologue.com/insights/ethnologue200/ |url-status=live}}</ref> | speakers2 = {{plainlist| * [[Ikalawang wika|L2]]: {{nowrap|1.077 bilyon}} (2021)<ref name="Ethnologue26">{{e26}}</ref> * [[Mundong Anglopono|Kabuuan]]: 1.457 billion}} | familycolor = Indo-Europeo | fam2 = [[Mga wikang Hermaniko|Hermaniko]] | fam3 = [[Kanlurang wikang Hermaniko|Kanlurang Hermaniko]] | fam4 = [[Mga wikang Ingaeboniko|Ingaeboniko]] | fam5 = [[Mga wikang Angliko|Angliko]] | ancestor = [[Proto-Ingles]] | ancestor2 = [[Lumang Ingles]] | ancestor3 = [[Gitnang Ingles]] | ancestor4 = [[Maagang Modernong Ingles]] | script = {{plainlist| * [[Sulat Latin|Latin]] ([[Alpabetong Ingles]]) * [[Futhorc]] (noon) * [[Braille ng Ingles]], [[Pinagsanib na Braille ng Ingles]] }} | nation = {{ubli |57 bansa at 30 dependensiya| Mga organisasyon kabilang na ang {{enum | [[Mga Nagkakaisang Bansa|UN]] | [[Unyong Europeo|EU]] | [[Komonwelt ng mga Bansa|Komonwelt]] | [[Pandaigdigang Hukumang Pangkrimen|ICC]] | [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|IMF]] | [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko|IOC]] | [[Organisasyong Pandaigdig para sa Pagsasapamantayan|ISO]] | [[Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko|NATO]] | [[Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal|WTO]] | [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya|ASEAN]] | [[Organisasyon ng mga Estadong Amerikano|OAS]] }} }} | iso1 = en | iso2 = eng | iso3 = eng | lingua = 52-ABA | notice = IPA | sign = [[Manually coded English]] (iba-iba) | glotto = stan1293 | glottorefname = English | mapscale = 1.25 | map = English language distribution.svg | mapcaption = {{legend|#346699|Mga rehiyon kung saan katutubong wika ng mayorya ang wikang Ingles}} {{legend|#99ccff|Mga rehiyon kung saan opisyal o malawakang ginagamit ang wikang Ingles, pero hindi isang katutubong wika ng mayorya}} | dialects = {{hlist |class=inline |[[Britanikong Ingles]]|[[Ingles ng Hilagang Amerika|Hilagang Amerika]]|[[Ingles ng Karibe|Karibe]]|[[Ingles ng Australia|Australia]]|[[Ingles ng Nueva Selanda|Nueva Selanda]]|[[Ingles ng Timog Aprika|Timog Aprika]]|[[Ingkes ng Irlandiya|Irlandiya]]|[[Ingles ng Pilipinas|Pilipinas]]}} ([[Talaan ng mga dayalekto ng wikang Ingles|talaan]]) }} '''Inglés''',{{Efn|{{langx|en|English}} {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ᵻ|ʃ}}}} binabaybay ding '''Ingglés''', ang [[kanlurang wikang Hermaniko]] na nagmula sa [[Inglatera]] at ang pandaigdigang ''[[lingua franca]]'' sa kasalukuyan. Nagmula ang pangalan ng wika mula sa [[mga Anglo]], isa sa mga sinaunang [[Lahing Hermaniko|grupong Hermaniko]] na [[Paglipat ng mga Anglo-Saxon sa Britanya|lumipat sa Britanya]] sa [[Pagtatapos ng panahong Romano sa Britanya|pagtatapos ng panahong Romano sa naturang lugar]]. Ingles ang [[Talaan ng mga wika batay sa dami ng nagsasalita|pinakaginagamit na wika sa mundo]], dahil na rin sa matinding impluwensiya ng [[Imperyong Britaniko]] noon (na pinalitan ng [[Komonwelt ng mga Bansa]] sa kasalukuyan) gayundin ng [[Estados Unidos]] sa kasalukuyan. Ito rin ang may pinakamaraming gumagamit bilang [[pangalawang wika]], mas marami pa kesa sa mga katutubong mananalita nito. Gayunpaman, ikatlo lamang ang Ingles sa may [[Talaan ng mga wika batay sa dami ng katutubong mananalita|pinakamaraming katutubong mananalita]], pagkatapos ng [[wikang Mandarin]] at [[Wikang Espanyol|Espanyol]]. Ingles ang opisyal o isa sa mga opisyal na wika ng [[Talaan ng mga bansa kung saan opisyal na wika ang Ingles|57 bansa at 30 dependensiya]], ang pinakamarami para sa kahit anong wika. Sa mga bansang tulad ng [[Estados Unidos]], [[Reyno Unido]], [[Australia]], at [[Nueva Selanda]], ito ang pinakaginagamit na wika dahil na rin sa kasaysayan bagamat hindi ito isang opisyal na wika. Isa rin ito sa mga [[Mga opisyal na wika ng Mga Nagkakaisang Bansa|opisyal na wika]] ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]], [[Unyong Europeo]], at iba pang mga pandaigdigan at panrehiyong organisasyon. Ito rin ang ''de facto'' na wika ng [[diplomasya]], agham at teknolohiya, pandaigdigang kalakalan, turismo, libangan, at ng [[internet]]. Ayon sa isang pagtataya ng ''[[Ethnologue]]'' noong 2021, meron itong 1.4 na bilyong mananalita. Nagmula ang [[Lumang Ingles]] mula sa mga dayalekto ng mga kanlurang wikang Hermaniko na sinasalita ng [[mga Anglo-Saxon]]. Nakasulat sa mga ''[[rune]]'' (''futhorc'') ang wika bago ito gumamit ng [[Alpabetong Ingles|isang alpabetong nagmula sa wikang Latin]]. Hiniram kalaunan ng Lumang Ingles ang ilang balarila at pangunahing bokabularyo mula sa [[Lumang Nordiko]], isang [[hilagang wikang Hermaniko]]. Nalinang nang husto ang alpabeto at tuluyang pinalitan nito ang paggamit sa mga ''rune'', kasabay ng pag-usbong ng [[Gitnang Ingles]] matapos [[Normanong Pagsakop ng Inglatera|masakop]] ng [[mga Normando]] ang Inglatera [[Labanan ng Hastings|simula noong 1066]]. Sa panahong ito matinding nanghiram ng mga salita ang Ingles mula sa [[wikang Pranses]], na ngayo'y bumubuo ng 28% ng lahat ng mga salita sa wika sa kasalukuyan, gayundin sa [[wikang Latin]], na bumubuo sa karagdagang 28%. Bagamat pawang nagmula sa Latin at iba pang [[mga wikang Romanse]] ang malaking bahagdan ng bokabularyo ng Ingles, nananatili pa ring Hermaniko ang pang-araw-araw na bokabularyo, balarila at ponolohiya nito. Umusbong naman ang [[Modernong Ingles]] matapos ng isang [[Malawakang Paglipat ng Patinig|malawakang pagbabago sa mga patinig nito]]. Ilan sa mga malapit na kamag-anak ng kasalukuyang anyo ng wika ang [[wikang Scots]], na nasa isang [[kontinuo ng mga dayalekto]] sa Ingles, gayundin ang [[mga wikang Prisyano]] at [[Mababang Aleman]]. == Klasipikasyon == Bahagi ng [[Mga wikang Indo-Europeo|pamilyang Indo-Europeo]] ang wikang Ingles, partikular na sa [[Mga kanlurang wikang Hermaniko|Kanlurang Hermanikong]] sangay ng [[Mga wikang Hermaniko|mga Hermanikong wika]].{{sfn|Bammesberger|1992|pp=29–30}} Dahil pare-parehong nagmula ang Ingles at ng ibang mga wikang Hermaniko kagaya ng mga [[wikang Olandes]] at [[Wikang Aleman|Aleman]] sa iisang ninuno na tinatawag na [[Proto-Hermaniko]], nagtataglay ang mga ito ng mga magkakatulad na tampok kagaya ng paghahati sa mga [[pandiwa]] bilang [[Malakas na pandiwa (mga wikang Hermaniko)|malakas]] o [[Mahinang pandiwa (mga wikang Hermaniko)|mahinang klase]], ang paggamit sa mga [[pandiwang modal]], at pagsasailalim sa serye ng pagbabago sa pagbigkas sa mga [[katinig]] ng [[Proto-Indo-Europeo]] na kilala ngayon bilang mga [[batas Grimm]] at [[Batas Verner|Verner]].{{sfn|König|van der Auwera|1994}} Isa ang [[Lumang Ingles]] sa napakaraming [[mga wikang Ingaeboniko]] na umusbong sa isang [[Kontinuo ng mga dayalekto|kontinuo ng mga dayalektong]] sinasalita ng mga Kanlurang Hermaniko simula noong ikalimang siglo sa [[Prisya]], partikular na sa baybayin ng [[Dagat Hilaga]]. Umusbong ang Lumang Ingles mula sa mga mananalita ng mga wikang ito na lumisan sa lugar at nanirahan sa [[kapuluang Britaniko]].{{sfn|Bazelmans|2009|pp=325–326}} Kalaunan, umusbong ang [[Gitnang Ingles]], na sinundan naman ng Modernong Ingles.{{sfn|Robinson|1992}} May ilang mga dayalekto ng Luma at Gitnang Ingles na hiwalay na nalinang at naging [[mga wikang Angliko]], lalo na ang [[wikang Scots]].{{sfn|Romaine|1982|pp=56–65}} Dahil nakahiwalay ang wikang Ingles mula sa ibang mga wikang Hermaniko sa kontinente, nalinang ang sarili nitong [[bokabularyo]], [[sintaksis]], at [[ponolohiya]]. Hindi naiintindihan ang Ingles ng mga mananalita ng kahit anong wikang Hermaniko, bagamat may iilang wika katulad ng wikang Olandes at [[Wikang Prisyano|Prisyano]] na may malaki-laking antas ng kaugnayan.{{sfn|Harbert|2006}} Tradisyonal na [[Mga wikang Anglo-Prisyano|iniuugnay]] ang Ingles sa Prisyano, na madalas na ipinagpapalagay na pinakamalapit na kamag-anak ng Ingles sa mga wikang Hermaniko. Gayunpaman, ipinapakita ng modernong pananaliksik sa dalawang wika na kaunti lamang ang pagkakapareho nito sa Ingles.<ref>{{multiref2|{{harvnb|Bazelmans|2009|p=326|loc="According to most researchers, this means that there cannot have been an 'original' Anglo-Frisian entity ..."}}|{{harvnb|Stiles|2018|p=31|loc="... It is not possible to construct the exclusive common relative chronology that is necessary in order to be able to establish a node on a family tree. The term and concept of 'Anglo-Frisian' should be banished to the historiography of the subject."}}}}</ref> Bagamat parehong sumailalim ang dalawa sa magkaparehong serye ng pagbabago sa tunog, hindi ito naganap nang sabay upang masabing may matindi silang kaugnayan sa isa't-isa.{{sfn|Versloot|2017|pp=341–342}}{{sfn|Stiles|2018|pp=5–6}} == Kasaysayan == {{Main|Kasaysayan ng wikang Ingles}} === Proto-Hermaniko patungong Lumang Ingles === [[File:Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg|thumb|Manuskritong nakasulat sa [[panulatang unsiyal]] ng [[epikong tula]] na ''[[Beowulf]]'' sa [[Lumang Ingles]], isinulat noong bandang taong 975 hanggang 1025.{{pb}} Nagsimula ang tula sa: {{lang|ang|Hƿæt ƿē Gārde{{\}}na ingēar dagum þēod cyninga{{\}}þrym ge frunon ...}}[Pakinggan! Ating narinig ang kadakilaan ng nagdaang panahon ng mga katutubong hari ng mga {{Lang|ang|Gār-Dene}} [isang maalamat na tribo ng [[mga Danes]]<nowiki>] ...]</nowiki>]] [[Lumang Ingles]], o Anglo-Sahon, ang pinakaunang anyo ng wikang Ingles na ginamit mula bandang taong 450 hanggang 1150. Nagmula ito sa mga dayalekto ng [[mga kanlurang wikang Hermaniko]], minsang tinutukoy bilang [[mga wikang Anglo-Prisyano]] o di kaya'y [[mga wikang Hermaniko ng Dagat Hilaga]], na sinasalita sa rehiyon ng [[Prisya]], [[Mababang Sahonya]], at katimugang [[Jutland]] (sakop ngayon ng [[Dinamarka]] at [[Alemanya]]) ng mga Hermanikong kilala sa kasaysayan bilang [[mga Anglo]], [[Mga Sahon|Sahon]], at [[Mga Yuto|Yuto]].<ref>{{Cite book |last=Baugh |first=Albert |title=A History of the English Language |date=1951 |publisher=Routledge & Kegan Paul |location=London |pages=60–83, 110–130 |language=en |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles}}</ref> Simula noong ikalimang siglo, [[Paninirahan ng mga Anglo-Sahon sa Britanya|tumira]] ang mga Anglo-Sahon sa Britanya matapos itong [[Pagtatapos ng panahon ng mga Romano sa Britanya|lisanin ng mga Romano]]. Pagsapit ng ikapitong siglo, Lumang Ingles na ang pangunahing wikang sinasalita sa lugar at pinalitan ang mga [[wikang Karaniwang Britoniko]] at [[Britanikong Latin]] na sinalita noong [[Romanong Britanya|panahon ng mga Romano]].{{sfn|Collingwood|Myres|1936}}{{sfn|Graddol|Leith|Swann et al.|2007}}{{sfn|Blench|Spriggs|1999}} Ang wika gayundin sa lugar ng [[Inglatera]] ay parehong pinangalan mula sa mga Anglo.{{sfn|Bosworth|Toller|1921}} Nahahati ang Lumang Ingles sa dalawang dayalektong Angliko ([[Mersiyano]] at [[Nortumbriyo]]) at dalawang dayalektong Sahon ([[Kentiko]] at [[Kanlurang Sahon]]).{{sfn|Campbell|1959|p=4}} Dahil sa impluwensiya ng [[kaharian ng Wessex]] at ang reporma sa edukasyon noong panahon ni [[Alfredo ang Dakila|haring Alfredo]] noong ikasiyam na siglo, Kanlurang Sahon ang siyang naging [[Pamantayang wika|pamantayan]] sa pagsusulat sa Lumang Ingles.{{sfn|Toon|1992|loc=Chapter: Old English Dialects}} Nakasulat ang [[Panulaang epiko|epikong tula]] na ''[[Beowulf]]'' sa Kanlurang Sahon, habang nakasulat naman sa Nortumbriyo ang pinakalumang [[tula]] sa wikang Ingles na ''[[Himno ni Caedmon]]''.{{sfn|Donoghue|2008}} Gayunpaman, nalinang ang Modernong Ingles mula sa dayalektong Mersiyano habang nalinang naman ang [[wikang Scots]] mula sa Nortumbriyo. Isinulat ang ilang mga pinakamaagang tala ng Lumang Ingles gamit ng [[alpabetong runiko]],{{sfn|Gneuss|2013|p=23}} bagamat ginamit kalaunan ang [[alpabetong Latin]] pagsapit ng ikapitong siglo; gumamit ito ng mga [[Panulatang unsiyal|kalahating unsiyal]] na titik at may kasama ring mga runikong titik na ''[[wynn]]'' {{angbr|{{lang|ang|ƿ}}}}, ''[[Thorn (titik)|thorn]]'' {{angbr|{{lang|ang|þ}}}}, at mga binagong titik Latin na ''[[eth]]'' {{angbr|{{lang|ang|ð}}}} at ''[[Æ|ash]]'' {{angbr|{{lang|ang|æ}}}}.{{sfn|Gneuss|2013|p=23}}{{sfn|Hogg|Denison|2006a|pp=30–31}} Malaki ang pagkakaiba ng Lumang Ingles sa modernong anyo ng wika. Hindi ito mauunawaan ng isang mananalita ng Ingles sa ika-21 siglo nang walang pagsasanay. Halos kapareho ang [[Balarila ng Lumang Wikang Ingles|balarila nito]] sa [[Balarila ng wikang Aleman|balarila]] ng [[wikang Aleman]]: maraming mga [[impleksiyon]] sa dulo ng salita at anyo ang mga [[pangngalan]], [[pang-uri]], [[panghalip]], at [[pandiwa]], at mas malaya ang [[ayos ng salita]] nito kesa sa modernong anyo nito. May mga anyo ang Modernong Ingles para sa [[Kaukulan (balarila)|kaukulan]] ({{Lang|en|grammatical case}}) ng panghalip (halimbawa [panlalaki] 'siya': {{Lang|en|he, him, his}}) at may iilan din para naman sa mga pandiwa (halimbawa 'magsalita': {{Lang|en|speak, speaks, speaking, spoke, spoken}}), pero sa Lumang Ingles, meron ding mga kaukulan para sa mga pangngalan at may mga dagdag na impleksiyon din ang mga pandiwa para sa [[Katauhan (balarila)|katauhan]] at [[kailanan]].{{sfn|Hogg|1992a}}{{sfn|Smith|2009}}{{sfn|Trask|2010}} === Impluwensiya ng Lumang Nordiko === Sa pagitan ng ikawalo hanggang ika-11 siglo, sumailalim ang Ingles na sinasalita sa ilang mga rehiyon sa impluwensiya ng [[Lumang Nordiko]], na isang [[Hilagang wikang Hermaniko]]. Dahil sa sunod-sunod na pagkolonisa ng [[mga Nordiko]] sa ilang bahagi ng Britanya noong panahong ito, nakakasalamuha ng mga mananalita ng Lumang Ingles sa mga mananalita ng Lumang Nordiko. Pinakamatindi ang interaksyon sa dalawang wika sa mga barayti ng wikang sinasalita sa hilagang-silangan na sakop noon ng [[Danelaw]] sa rehiyon ng [[York]]. Sa kasalukuyan, pinakamakikita ang impluwensiyang ito sa wikang Scots at sa [[Hilagang Ingles]]. Nakasentro ang impluwensiya ng mga Nordiko sa [[Lindsey]] sa [[Midlands]]. Matapos mapasailalim ang Lindsey sa kapangyarihan ng mga Anglo-Sahon noong taong 920, mabilis na kumalat ang Ingles sa naturang rehiyon. Sa modernong Ingles, ang impluwensiya ng mga Nordiko ay makikita sa [[panghalip]] sa ikatlong katauhan na nagsisimula sa ''th-'' ('sila', 'nila', 'kanila': {{Lang|en|they, them, their}}), na siyang pumalit sa mga orihinal na panghalip ng Anglo-Sahon na nagsisimula naman sa ''h-'' ({{Lang|ang|hie, him, hera}}).{{sfn|Thomason|Kaufman|1988|pp=284–290}} Makikita rin ito sa mga hiram na salita na pumalit sa mga katutubong Lumang Ingles kagaya ng {{Lang|en|give}} ('magbigay'), {{Lang|en|get}} ('kumuha'), {{Lang|en|sky}} ('langit'), {{Lang|en|skirt}} ('palda'), at {{Lang|en|egg}} ('itlog'). Mauunawaan ang Lumang Nordiko nang maayos-ayos ng mga mananalita ng ilang mga dayalekto ng Lumang Ingles, lalo na sa may hilaga.{{sfn|Kastovsky|1992|pp=320, 332}} === Gitnang Ingles === {{Quote box||align=right|quoted=true|salign=right|quote={{lang|enm|Englischmen þeyz hy hadde fram þe bygynnyng þre manner speche, Souþeron, Northeron, and Myddel speche in þe myddel of þe lond, ... Noþeles by comyxstion and mellyng, furst wiþ Danes, and afterward wiþ Normans, in menye þe contray longage ys asperyed, and som vseþ strange wlaffyng, chyteryng, harryng, and garryng grisbytting.}}{{pb}}[Bagamat sa simula pa lamang, may tatlong paraan na ang mga Ingles sa pagsasalita, yaong nasa Katimugan, nasa Hilaga, at nasa Midlands sa gitna ng bansa, ... Gayunpaman, dahil sa pakikihalubilo at paghahalo, umusbong ang wika ng bansa mula sa mga ito, habang may iilan na gumagamit pa rin ng kakaibang pag-uutal, daldalan, ungol, at nakakarinding ngitngitan.]|source=[[Juan ng Trevisa]], {{circa|1385}}{{sfn|Hogg|2006|pp=360–361}}|width=300px}} Karaniwang pinepetsahan ang pagsisimula ng [[Gitnang Ingles]] sa [[Normanong Pagsakop ng Inglatera|pananakop ng mga Normando]] sa Britanya mula noong 1066. Sa mga sumunod na siglo pagkatapos, sumailalim ang Ingles sa matinding impluwensiya ng anyo ng [[Lumang Pranses]] na sinasalita ng mga Normando na nanirahan sa Inglatera at naging bago nitong namumunong uri; kilala ito ngayon bilang [[Lumang Normando]]. Sa paglipas ng mga dekada, pawang mga naging bihasa sa dalawang wika ang parehong gitna at nakatataas na uri ng lipunan, mapa-Ingles man o Normando. Pagsapit ng 1150, bihira na lang sa panahong ito ang mga miyembro ng aristokrasya na marunong lamang ng Pranses.{{sfn|Townend|2012|pp=81–82}} Kalaunan, nalinang ang wikang Pranses na ginagamit ng mga Normando bilang [[wikang Anglo-Normando]].<ref>{{cite book |last=Short |first=Ian |title=A Companion to the Anglo-Norman World|trans-title=Gabay sa Mundong Anglo-Normando |chapter=Language and Literature|trans-chapter=Wika at Panitikan |lang=en|publisher=Boydell and Brewer |date=2002 |isbn=978-1-84615-046-3 |doi=10.1017/9781846150463.011 |pages=191–214}}</ref> Matuturo rin ang paghihiwalay ng Luma sa Gitnang Ingles sa kapanahunan ng paggawa sa komposisyong ''[[Orculum]]'' ng [[Mga Agustino|Agustinong kanon]] na si [[Orrm]] noong ika-12 siglo, na nagtatampok sa paghahalo ng mga elemento ng Lumang Ingles at Anglo-Normando sa kauna-unahang pagkakataon.{{sfn|Townend|2012|pp=99–100}} Samantala, nanatili pa ring marunong lamang sa Ingles ang mababang uri, na kumakatawan sa napakalaking bahagdan ng populasyon. Sa panahong ito, maraming hiram na salita ang ginamit nila na may kinalaman sa politika, batas, at iba pang mga prestihiyosong gawain.{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=39}} Halimbawa, nagmula sa Pranses na {{Lang|fr|trône}} ang salitang Ingles na {{Lang|en|throne}}, na tumutukoy sa pisikal na inuupuan ng isang hari gayundin sa metaporikal na kapangyarihan nito.<ref>{{cite journal |url=https://scholarworks.harding.edu/tenor/vol5/iss1/5 |title=Effects of the Norman Conquest on the English Language|trans-title=Mga Epekto ng Pananakop ng mga Normando sa Wikang Ingles|lang=en|first=Curt |last=Baker |date=Spring 2016 |journal=Tenor Times |volume=5}}</ref> Naging simple rin sa panahong ito ang mga impleksiyon ng Ingles, maaaring dahil sa paghahalo ng Lumang Nordiko at Lumang Ingles, na pawang parehas sa [[Morpolohiya (lingguwistika)|morpolohiya]] ngunit magkaiba ng impleksiyon. Nawala rin ang pagkakaiba ng [[kaukulang palagyo]] (nominatibo) at [[Kaukulang palayon|palayon]] (akusatibo) maliban sa mga [[panghalip panao]], nawala rin ang [[kaukulang pagamit]] (instrumental), at naging para lamang sa [[Pag-aari (balarila)|pag-aari]] ang [[kaukulang paari]] (henetibo). Naging regular din ang maraming mga di-regular na anyo ng impleksiyon,{{sfn|Lass|1992|pp=103–123} at naging payak rin ang sistema ng [[Kasunduan (balarila)|kasunduan]] sa mga pangungusap, na humantong sa isang hindi gaanong malayang [[ayos ng salita]].{{sfn|Fischer|van der Wurff|2006|pp=111–113}} Ilan sa mga sikat na panitikang naisulat sa Gitnang Ingles ang ''[[Mga Kuwento sa Canterbury]]'' ({{Circa|1400}}) ni [[Geoffrey Chaucer]] at [[Ang Kamatayan ni Arturo|''Ang Kamatayan ni Arturo'']] (1485) ni [[Thomas Malory]]. Naging talamak sa panahong ito ang paggamit sa panitikan ng [[dayalekto]] ng mga rehiyon, kagaya sa mga gawa ni Chaucer.<ref>{{cite web |last1=Horobin |first1=Simon |title=Chaucer's Middle English |trans-title=Gitnang Ingles ni Chaucer|lang=en|url=https://opencanterburytales.dsl.lsu.edu/refmideng/ |website=The Open Access Companion to the Canterbury Tales |publisher=Louisiana State University|quote=The only appearances of their and them in Chaucer's works are in the Reeve's Tale, where they form part of the Northern dialect spoken by the two Cambridge students, Aleyn and John, demonstrating that at this time they were still perceived to be Northernisms |archive-date=3 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203092713/https://opencanterburytales.dsl.lsu.edu/refmideng/ |url-status=live}}</ref> Mababasa sa [[Bibliya ni Wycliffe|unang salin sa Ingles]] ni [[John Wycliffe]] sa [[Bibliya]] noong 1382 ang [[Ebanghelyo ni Mateo|Mateo]] 8:20 bilang: "{{Lang|enm|Foxis han dennes, and briddis of heuene han nestis}}" ('May mga lungga ang mga [[soro]], at may mga pugad ang mga [[ibon]] sa langit').<ref>{{cite web |last=Wycliffe |first=John |url=http://wesley.nnu.edu/fileadmin/imported_site/wycliffe/wycbible-all.pdf |publisher=Wesley NNU |title=Bible|trans-title=Bibliya |lang=en |archive-date=2 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202202047/http://wesley.nnu.edu/fileadmin/imported_site/wycliffe/wycbible-all.pdf |url-status=live}}</ref> Mapapansin rito na may [[Panlapi|hulaping]] ''-n'' pa rin sa [[Pandiwa|pandiwang]] {{Lang|en|have}} ('magkaroon') pero wala na sa mga [[pangngalan]]. : === Maagang Modernong Ingles === [[File:Great_Vowel_Shift2a.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Great_Vowel_Shift2a.svg|thumb|Ang [[Malawakang Pagbabago ng Patinig]] na naganap sa mga mahahabang patinig ng Maagang Modernong Ingles. Matapos naging mga diptonggo {{IPA|/ai au/}} ang mga [[nakabukang patinig]] {{IPA|/iː uː/}}, umangat nang isang antas kalaunan ang bawat [[nakasarang patinig]] upang matumbasan ang pagbabago.]] Saklaw ng [[Maagang Modernong Ingles]] ng ika-14 hanggang ika-18 siglo ang pagsimple pa lalo na sistema ng impleksiyon, pagsasakodigo sa wika, at ang tinatawag na [[Malawakang Pagbabago sa Patinig]], kung saan nagsimulang lumipat ang mga [[patinig]] sa mga salitang Ingles patungo sa modernong bigkas nito. [[Pag-angat (lingguwistika)|Umangat]] ang mga [[Gitnang patinig|gitna]] at [[nakabukang patinig]] at [[Paghahati sa patinig|nahati]] bilang mga [[diptonggo]] ang mga [[nakasarang patinig]]. Halimbawa, binibigkas noon ang salitang Ingles na {{Lang|en|bite}} ('kagat', binabasa ''bayt'') bilang {{Lang|en|beet}} ('[[remolatsa]]') sa kasalukuyan, at binibigkas naman noon ang {{Lang|en|bout}} sa {{Lang|en|about}} ('tungkol', binabasa ''abawt'') bilang {{Lang|en|boot}} ('bota') sa kasalukuyan. Ito ang dahilan kung bakit may malaking pinagkaiba ang pagbigkas sa mga salitang Ingles at sa pagbaybay sa mga ito; ito rin ang dahilan bakit maraming pwedeng maging tunog ang bawat patinig ng Ingles kumpara sa ibang mga wika.{{sfn|Lass|2000a}}{{sfn|Görlach|1991|pp=66–70}} Nagsimula maging prestihiyoso ang paggamit sa wikang Ingles, kumpara sa Normandong Pranses, sa kasagsagan ng kapanahunan ni [[Enrique V ng Inglatera]]. Sinimulang gamitin ng [[Court of Chancery]] sa [[Westminster, London|Westminster]] ang Ingles sa mga [[Writ|opisyal na dokumento]] nito noong bandang 1430, at nabuo dahil rito ang isang bagong pamantayang anyo ng Gitnang Ingles na tinatawag na [[Pamantayang Chancery]] mula sa mga dayalekto ng [[London]] at [[Silangang Midlands]]. Noong 1476, ipinakilala ni [[William Caxton]] sa Inglatera ang [[palimbagan]], na lalong nagpalawak pa sa impluwensiya ng naturang pamantayan ng Ingles.{{sfn|Nevalainen|Tieken-Boon van Ostade|2006|pp=274–279}} Kabilang sa mga panitikang nakasulat sa Maagang Modernong Ingles ang mga gawa ni [[William Shakespeare]] gayundin ang [[King James Version|Bersiyon ni Haring Jaime]] (KJV) ng Bibliya noong 1611. Bagamat halos katulad na ng modernong bigkas at baybay ang mga salita sa puntong ito, may mga pagkakaiba pa rin sa bigkas mula sa modernong Ingles, kagaya ng pagbigkas pa rin sa mga kumpol-katinig na {{IPA|/kn ɡn sw/}} sa {{Lang|en|knight}} ('[[kabalyero]]'), {{Lang|en|gnat}} ('[[niknik]]'), at {{Lang|en|sword}} ('[[espada]]'), na sa ngayo'y pawang mga di na binibigkas ang isa sa mga katinig nito.{{Efn|Hindi na binibigkas ang ''k'' at ''g'' sa {{IPA|/kn/}} at {{IPA|/gn/}}, habang di naman binibigkas na ang ''w'' sa {{IPA|/sw/}}.}} Ilan sa mga tampok ng Maagang Modernong Ingles na ginamit ni Shakespeare ay maituturing na'ng laos o makaluma sa modernong mambabasa nito.{{sfn|Cercignani|1981}} Mababasa ang [[Ebanghelyo ni Mateo|Mateo]] 8:20 sa KJV bilang: "{{Lang|en|The Foxes have holes and the birds of the ayre have nests.}}" ('May mga lungga ang mga soro habang may mga pugad ang mga ibon ng himpapawid.') Dito, mapapansin ang pagkawala ng mga [[Kaukulan (lingguwistika)|kaukulan]] at ang resulta nito tulad halimbawa ng paggamit sa ayos na [[paksa–pandiwa–layon]] ({{Lang|en|subject–verb–object}}) at sa salitang {{Lang|en|of}} bilang pamalit sa nawalang [[kaukulang paari]]. Makikita rin dito ang mga hiram na salitang nagmula sa Pranses kagaya ng {{Lang|en|ayre}} (ngayo'y {{Lang|en|air}}, 'himpapawid') at sa ibang mga kaso, nagpalit mismo sa katutubong salita nito tulad ng {{Lang|en|bird}} ('ibon') na pumalit sa Lumang Ingles na {{Lang|ang|fugol}}.{{sfn|Lass|2006|pp=46–47}} === Pagkalat === Pagsapit ng huling bahagi ng ika-18 siglo, naipakalat ng [[Imperyong Britaniko]] ang wikang Ingles sa mga teritoryo at nasasakupan nito. Dahil sa paggamit sa kalakalan, agham at teknolohiya, diplomasya, sining, at pormal na edukasyon, Ingles ang naging pinakaunang tunay na pandaigdigang wika, na ginagamit sa pandaigdigang komunikasyon.{{sfn|How English evolved into a global language|2010}}{{sfn|The Routes of English}} Ginamit ito sa Hilagang Amerika, ilang bahagi ng Aprika, Oseaniya, at iba pang mga rehiyon. Nang lumaya ang mga bansang may maraming [[katutubong wika]], Ingles ang ginamit nilang [[opisyal na wika]] upang maiwasan ang mga politikal na balakid dahil sa paggamit sa isang katutubong wika kesa sa iba.{{sfn|Romaine|2006|p=586}}{{sfn|Mufwene|2006|p=614}}{{sfn|Northrup|2013|pp=81–86}} Bumilis pa lalo ang pagkalat ng wika dahil sa mabilis na paglaki ng impluwensiya sa kultura at politika ng [[Estados Unidos]] matapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], gayundin sa pagbobrodkast sa buong mundo sa wikang Ingles ng mga brodkaster tulad ng [[BBC]] ng [[Reyno Unido]].{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Crystal|2003a}} Ingles ang pinakaginagamit na wika sa ika-21 siglo.{{sfn|McCrum|MacNeil|Cran|2003|pp=9–10}} Habang nalilinang ang modernong Ingles, nabuo ang mga pamantayang gabay para sa wika, na ginamit kalaunan sa opisyal na paraan kagaya halimbawa sa pampublikong edukasyon at pahayagan. Noong 1755, nilathala ni [[Samuel Johnson]] ang ''[[Dictionary of the English Language]]'', na nagpakilala sa pamantayang pagbaybay at paggamit sa mga salita. Samantala, nilathala naman ng Amerikanong si [[Noah Webster]] noong 1828 ang isang [[Diksiyonaryong Webster|diksiyonaryo]] na may layuning makapagtatag ng isang pamantayang anyo sa pagsusulat at pagsasalita ng [[Amerikanong Ingles]] na hiwalay sa pamantayan ng Britanya. Sa Britanya, unti-unting bumaba ang tingin sa mga dayalekto at barayti ng [[Britanikong Ingles]] na wala sa pamantayan, na nagpabilis sa paggamit ng mga prestihiyosong dayalekto ng mga nasa gitnang uri.{{sfn|Romaine|1999a}} Sa modernong Ingles, wala na halos mga kaukulan; tanging makikita na lang ito sa mga [[panghalip]]. Halos matatag na rin ang [[paksa–pandiwa–layon]] (SVO) na [[ayos ng salita]].{{sfn|Romaine|1999a}} Naging talamak na rin ang paggamit sa ilang mga pagbabago sa wika kagaya ng [[Do-support|paggamit ng salitang ''do'']] para sa mga kaso kung saan kinakailangang [[Pagbaliktad sa paksa at pantulong|baliktarin]] ang mga [[sugnay]] tulad sa mga tanong.{{Efn|Isang halimbawa nito ang paggawa ng mga tanong sa pamamagitan ng pagbaliktad sa [[pandiwang pantulong]] ({{lang|en|auxiliary verb}}, hal. {{lang|en|is, are, am}}) at sa paksa: ang "{{lang|en|He will laugh}}" ('Tatawa siya') ay nagiging "{{lang|en|Will he laugh?}}" ('Tatawa ba siya?') sa anyong patanong nito. Gayunpaman, kung walang pandiwang pantulong, ginagamit ang salitang {{lang|en|do}} bilang pamalit sa nawawalang pandiwa: ang "{{lang|en|He laughs.}}" ('Tumawa siya') ay nagiging "{{lang|en|Did he laugh}}" ('Tumawa ba siya?'). Pansinin na nasa anyong pangnakaraan ang pandiwang {{lang|en|do}} ({{lang|en|did}}) rito.}} Dumami rin ang mga kaso ng paggamit sa anyong progresibo (mga nagtatapos sa hulaping {{Lang|en|–ing}} ng [[pandiwa]], at tuloy-tuloy ring nagiging regular ang mga pandiwang may di-regular na anyo (hal. {{Lang|en|dreamed}} ('napanaginipan') imbes na {{Lang|en|dreamt}}) gayundin sa paggamit pa lalo sa mga analitikal na alternatibo sa mga impleksiyon (hal. {{Lang|en|more polite}} ('mas magalang') imbes na {{Lang|en|politer}}). Dahil sa tindi ng presensiya sa midya ng Amerikanong Ingles, naiimpluwensiyahan na rin pati ang Britanikong Ingles.{{sfn|Leech|Hundt|Mair|Smith|2009|pp=18–19}}{{sfn|Mair|Leech|2006}}{{sfn|Mair|2006}} == Heograpiya == [[File:Detailed_SVG_map_of_the_Anglophone_world.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Detailed_SVG_map_of_the_Anglophone_world.svg|thumb|{{legend|#045a8d|Katutubong wika ng mayorya}} {{legend|#0674b6|Katutubong wika ng mayorya at isa sa mga opisyal na wika}} {{legend|#439dd4|Opisyal na wika pero katutubong wika ng minorya}} {{legend|#9bbae1|Pangalawang wika: sinasalita ng lagpas 20% ng populasyon, ''de facto'' na wika ng trabaho, pamahalaan, edukasyon, atbp.<ref name="Ethnologue26" />}}]] Ayon sa isang ulat noong 2016, tinatayang nasa 400 milyong katao ang [[Katutubong wika|katutubong mananalita]] ng wikang Ingles, at nasa 1.1 bilyong katao naman ang nagsasalita nito bilang [[pangalawang wika]].<ref>{{cite web |last1=Breene |first1=Keith |date=15 November 2019 |title=Which countries are best at English as a second language? |trans-title=Ano-anong mga bansa at pinakamagaling mag-Ingles bilang pangalawang wika? |url=https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161125144549/https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b/ |archive-date=25 November 2016 |access-date= |publisher=World Economic Forum |language=en}}</ref> Ingles ang wika na may pinakamaraming mananalita sa kabuuan, na sinasalita sa lahat ng kontinente.{{sfn|Crystal|2003b|p=106}} Nakadepende ang dami ng mga mananalita bilang pangalawang wika o bilang banyagang wika sa antas ng kagalingan, mula 400 milyon hanggang lagpas 1 bilyon.{{sfn|Crystal|2003b|pp=108–109}} Tinataya naman noong 2003 na mas marami ang mananalita ng Ingles bilang pangalawang wika kumpara sa mga katutubong mananalita nito nang tatlo sa isa.{{sfn|Crystal|2003a|p=69}} === Tatlong bilog ng Ingles === [[File:EF_English_Proficiency_Index_2019_Europe.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:EF_English_Proficiency_Index_2019_Europe.svg|thumb|Kagalingan sa wikang Ingles ng piling mga bansa sa [[Europa]] at [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]] ayon sa isang ulat noong 2019:<ref>{{cite web |title=EF English Proficiency Index 2019 |url=https://www.ef.com/assetscdn/WIBIwq6RdJvcD9bc8RMd/cefcom-epi-site/reports/2019/ef-epi-2019-english.pdf |pages=6–7 |language=en}}</ref> {{legend|#407294|Napakataas (63.07–70.27)}} {{legend|#5A857D|Mataas (58.26–61.86)}} {{legend|#9DBB88|Katamtaman (52.50–57.38)}} {{legend|#E7CB5B|Mababa (48.69–52.39)}} {{legend|#F47B4B|Napakababa (40.87–48.19)}} {{legend|#c0c0c0|Hindi kasama sa ulat}}]] Grinupo ng [[Lingguwistika|lingwistang]] si [[Braj Kachru]] ang mga bansa sa mundo sa tatlong bilog ayon sa antas ng paggamit sa wikang Ingles rito. Ipinapakita ng modelong ito ang pagkalat ng Ingles mula sa mga katutubong bansa nito patungo sa iba, gayundin sa dami ng gumagamit nito sa isang partikular na bansa. Tinatawag ang tatlong bilog bilang "loob", "labas", at "lumalawak". Maaaring gumalaw ang mga bansa papaloob o papalabas depende sa magiging kahihinatnan ng wika rito sa hinaharap.{{sfn|Kachru|2006|p=196}}{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=2}} * '''Loobang bilog''' ({{Lang|en|inner circle}}) ang mga bansa na may malaking porsyento ng populasyon ang katutubong mananalita ng Ingles. Kabilang rito ang [[Reyno Unido]], [[Estados Unidos]], [[Canada|Kanada]], [[Australia]], [[Nueva Selanda]], [[Irlanda]], at [[Timog Aprika]].{{sfn|Kachru|2006|p=196}} * '''Labas na bilog''' ({{Lang|en|outer circle}}) ang mga bansa na may mas maliit na bilang ng mga katutubong mananalita ng Ingles ngunit ginagamit bilang pangalawang wika para sa mga pang-araw-araw na gawain at institusyon kagaya sa edukasyon, pamahalaan, at negosyo. Kabilang rito ang [[Pilipinas]], gayundin ang [[Nigeria]], [[Indiya|India]], [[Pakistan]], [[Malaysia|Malasya]], [[Singapore|Singapura]], at [[Jamaica|Hamayka]].{{sfn|Bao|2006|p=377}} * '''Lumalawak na bilog''' ({{Lang|en|expanding circle}}) ang mga bansa kung saan hindi karaniwang sinasalita ang Ingles at tinuturo bilang isang banyagang wika. Sa mga bansang ito kumakalat ang wikang Ingles dahil sa katayuan nito bilang isang pandaigdigang wika.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=5}} === Plurisentrikong wika === Isang [[plurisentrikong wika]] ang Ingles; ibig sabihin, wala itong iisang pambansang otoridad na namamahala sa pamantayan ng wika.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=2}}{{sfn|Romaine|1999}}{{sfn|Baugh|Cable|2002}} Madalas na sinusundan ng sinasalitang Ingles lalo na sa brodkasting ang mga pambansang pamantayan sa pagbigkas na kinagisnan imbes na isinakodigo. Karaniwang malalaman sa kanilang [[aksent]] kung saan nagmula ang mga brodkaster,{{sfn|Trudgill|2006}} pero madalas na sinusulat ang iskrip sa mga balita sa isang [[Ortograpiya ng wikang Ingles|pandaigdigang anyo ng pamantayang Ingles]]. Tipikal na dinidikta ng konsenso mula sa mga iskolar ng wika ang mga karaniwang gawi sa pagsusulat sa Ingles, hindi mula sa isang pamahalaan o pandaigdigang organisasyon.{{sfn|Ammon|2008|pp=1537–1539}} Maiintindihan ng mga Amerikanong tagapakinig ang maraming brodkast na nagmula sa Britanya at kabaligtaran. Maiintindihan ng mga mananalita ng Ingles ang karamihan sa kahit anong mga programa sa radyo at telebisyon gayundin sa mga pelikulang nagmula sa mga [[Anglospero|bansang nagsasalita ng Ingles]].{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=122}} Parehong may pormal at di-pormal na estilo ang pamantayan at panrehiyong barayti ng Ingles, at tanging nagkakaiba lamang sa mga salitang ginagamit (hal. {{Lang|en|lift}} sa Britanya habang {{Lang|en|elevator}} sa Amerika), sintaksis (hal. {{Lang|en|on the weekend}} sa Amerika habang {{Lang|en|at the weekend}} sa Britanya), at paggamit sa teknikal at di-teknikal na rehistro.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|pp=5–6}} Dahil sa kasaysayan ng paninirahan sa mga bansang nasa loobang bilog, nagawang maipantay ng Britanya ang pagkakaiba sa dayalekto at makagawa ng mga anyong [[koine]] ng Ingles sa [[Timog Aprika]], [[Australya|Australia]], at [[Nueva Selanda]].{{sfn|Deumert|2006|p=130}} Mabilis na natutong mag-Ingles ang marami sa mga migranteng nanirahan sa Estados Unidos. Sa kasalukuyan, malaking bahagdan ng populasyon ng Estados Unidos ngayon ay kaya lamang magsalita ng iisang wika.{{sfn|Deumert|2006|p=131}}{{sfn|Ryan|2013|loc=Table 1}} Ukol sa pambansang katayuan ng wikang Ingles sa mga piling bansa, * Sa Australia, walang itinalagang opisyal na wika sa parehong pambansa at pang-estadong lebel.<ref>{{Cite journal |last=Ward |first=Rowena |date=2019 |title='National' and 'Official' Languages Across the Independent Asia-Pacific |trans-title='Pambansa' at 'Opisyal' na mga Wika ng Malayang Asya-Pasipiko|lang=en|journal=Journal of Multidisciplinary International Studies |volume=16 |issue=1/2 |pages=83–84 |doi=10.5130/pjmis.v16i1-2.6510 |doi-access=free}}</ref> * Sa [[Kanada]], parehong opisyal na wika sa pambansang lebel ang Ingles at [[Wikang Pranses|Pranses]].<ref>{{cite web |url=http://news.gc.ca/web/article-eng.do?m=/index&nid=480459 |archive-url=https://archive.today/20130410031606/http://news.gc.ca/web/article-eng.do?m=/index&nid=480459 |url-status=dead |archive-date=10 April 2013 |title=40 Years of the Official Languages Act |publisher=Department of Justice Canada |lang=en|trans-title=40 Taon ng Official Languages Act}}</ref> Opisyal na wika (o isa sa mga opisyal na wika) rin sa anim na lalawigan at tatlong teritoryo ang Ingles, habang wala namang itinalagang opisyal na wika sa tatlong lalawigan. Sa [[Québec|Quebec]], Pranses lamang ang tanging opisyal na wika nito.<ref>{{cite web |url=https://www.legisquebec.gouv.qc.ca/en/tdm/cs/C-11 |title=Charter of the French language |last= |first= |date=26 March 2024 |website=Légis Québec |publisher=Québec Official Publisher |lang=en|trans-title=Karta ng Wikang Pranses}}</ref> * Sa [[Republika ng Irlanda|Irlanda]], Ingles ang itinalagang pangalawang wika ng bansa, habang [[Wikang Irlandes|Irlandes]] naman ang itinalagang unang wika.<ref>{{cite web |url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/cons/en/html#part2 |title=Article 8 of the Constitution of Ireland|trans-title=Artikulo 8 ng Saligang-batas ng Irlanda|lang=en|last= |first= |date=January 2020 |website=Irish Statute Book}}</ref> * Bagamat mayorya ng populasyon ng Nueva Selanda ang nagsasalita ng Ingles, tanging [[Wikang Māori|Maori]] at ang [[Wikang nakasenyas ng Nueva Selanda|pambansang wikang nakasenyas]] nito ang itinalagang opisyal na wika ng bansa.<ref>{{cite web |title=Maori Language Act 1987 |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/1987/0176/latest/DLM124116.html |lang=en}}</ref> <ref>{{cite news |url=http://tvnz.co.nz/view/page/488120/696482 |title=Recognition for sign language |date=6 April 2006 |work=[[Television New Zealand]] |trans-title=Pagkilala sa wikang nakasenyas |lang=en |access-date=21 Enero 2026 |archive-date=15 Mayo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515221254/http://tvnz.co.nz/view/page/488120/696482 |url-status=dead }}</ref> * Walang itinalagang opisyal na wika sa [[Reyno Unido]]. Gayunpaman, sa [[Gales]] at [[Hilagang Irlanda]], Ingles ang isa sa mga opisyal na wika nito.<ref>{{cite journal |last1=Huws |first1=Catrin Fflur |title=The Welsh Language Act 1993: A Measure of Success?|trans-title=Ang Welsh Language Act 1993: Panukat sa Tagumpay?|lang=en |journal=Language Policy |date=June 2006 |volume=5 |issue=2 |pages=141–160 |doi=10.1007/s10993-006-9000-0}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 October 2022 |title=Irish language and Ulster Scots bill clears final hurdle in Parliament|trans-title=Nalampasan na ng panukalang Irish language at Ulster Scots ang huling balakid nito sa Parlamento|lang=en|work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-63402597}}</ref> Walang itinalagang opisyal na wika sa [[Eskosya]] at [[Inglatera]]. * Sa [[Estados Unidos]], Ingles ang itinalagang opisyal na wika ng bansa sa bisa ng isang kautusang tagapagpaganap noong 2025.<ref>{{Cite news |last1=Ho |first1=Vivian |last2=Pannett |first2=Rachel |date=1 March 2025 |title=A Trump order made English the official language of the U.S. What does that mean? |trans-title=Ginawa sa bisa ng isang utos ni Trump ang wikang Ingles bilang opisyal na wika ng Estados Unidos. Ano'ng ibig sabihin nito?|lang=en|url=https://www.washingtonpost.com/nation/2025/03/01/trump-english-official-language-explainer/ |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Opisyal na wika (o isa sa mga opisyal na wika) ang Ingles sa 32 estado at limang teritoryo. Walang itinalagang opisyal na wika sa natitirang 18 estado at sa [[Distrito ng Columbia]].<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/#people-and-society |title=United States |date=29 May 2024 |website=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |trans-title=Estados Unidos |lang=en |access-date=21 Enero 2026 |archive-date=12 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212224932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/#people-and-society |url-status=dead }}</ref> === Pandaigdigang wika === [[File:Countries_in_which_English_Language_is_a_Mandatory_or_an_Optional_Subject.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Countries_in_which_English_Language_is_a_Mandatory_or_an_Optional_Subject.svg|thumb|Katayuan ng wikang Ingles sa pampublikong edukasyon sa bawat rehiyon:<ref>{{cite web |title=Countries in which English Language is a Mandatory or an Optional Subject |trans-title=Mga Bansa kung saan isang Kinakailangan o Mapipiling Asignatura ang Wikang Ingles |url=https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031000038/https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |archive-date=31 October 2022 |access-date= |publisher=The University of Winnipeg |language=en}}</ref>{{legend|#00a2e8|Kinakailangang asignatura}}{{legend|#ffc90e|Mapipiling asignatura}}{{legend|#ababab|Walang datos}}]] Inilalarawan minsan ang wikang Ingles bilang ang pinakaunang pandaigdigang ''[[lingua franca]]'',{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Meierkord|2006|p=165}} o di kaya'y bilang ang pinakaunang [[pandaigdigang wika]].{{sfn|Brutt-Griffler|2006|pp=690–691}}{{sfn|Northrup|2013}} Pinakaginagamit na wika ang Ingles pagdating sa paglalathala, telekomunikasyon, kalakalan, libangan, at diplomasya.{{sfn|Northrup|2013}} Nakamit nito ang pagkapantay sa [[wikang Pranses]] noong 1919 sa kasagsagan ng negosasyon sa [[Kasunduan sa Versailles]].{{sfn|Phillipson|2004|p=47}} Pagsapit ng pagtatag sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] noong 1945, naging pangunahing wika na ang Ingles;{{sfn|Conrad|Rubal-Lopez|1996|p=261}} isa ito sa anim na opisyal na wika ng naturang organisasyon at ang kasalukuyang pinakaginagamit na wika sa pandaigdigang diplomasya at pakikipag-ugnayan.{{sfn|United Nations|2010}}{{sfn|Richter|2012|p=29}} Nakatalaga ang Ingles bilang isang opisyal na wika o di kaya'y wika ng trabaho sa maraming mga pandaigdigang organisasyon kagaya ng [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko]] (IOC), Ginagamit rin ito bilang wika ng trabaho kahit maging sa mga panrehiyong organisasyon kagaya ng [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] (ASEAN) at [[Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko]] (APEC), kung saan hindi gaanong kalaganap ang paggamit sa naturang wika sa mga kasaping bansa nito. Sa [[Unyong Europeo]] (EU), Ingles ang karaniwang ginagamit na wika ng trabaho ng mga kasaping bansa nito kahit na pinapayagan ng unyon na gumamit ang mga kasapi nito ng kahit anong wika.{{sfn|Ammon|2006|p=321}} Ingles ang ginagamit na basehan sa mga [[kontroladong likas na wika]],{{sfn|Wojcik|2006|p=139}} gayundin bilang ang wikang ginagamit sa larangan ng [[paglalayag]] at [[Abyasyon|pagpapalipad]].{{sfn|International Maritime Organization|2011}}{{sfn|International Civil Aviation Organization|2011}} [[File:English_Proficiency_Index_by_country_as_of_2014.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:English_Proficiency_Index_by_country_as_of_2014.svg|thumb|English Proficiency Index noong 2014:<ref>{{cite web |title=Countries in which English Language is a Mandatory or an Optional Subject |trans-title=Mga Bansa kung saan isang Kinakailangan o Mapipiling Asignatura ang Wikang Ingles |url=https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031000038/https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |archive-date=31 October 2022 |access-date= |publisher=The University of Winnipeg |language=en}}</ref> {{legend|#225500|Napakataas (80–100%)}} {{legend|#44aa00|Mataas (60–80%)}} {{legend|#66ff00|Katamtaman (40–60%)}} {{legend|#99ff55|Mababa (20–40%)}} {{legend|#ccffaa|Napakababa (0.1–20%)}} {{legend|#c0c0c0|Walang datos}}]] Wikang Ingles ang pinaka-inaaral na banyagang wika sa mundo.{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Crystal|2003a}} Nag-aaral ang karamihan sa mga tao ng Ingles dahil sa praktikal na kadahilanan at hindi sa ideolohiya.{{sfn|Kachru|2006|p=195}} Sa EU, Ingles ang pinakasinasalitang banyagang wika sa 19 sa 25 kasaping bansa nito kung saan hindi opisyal na wika ito. Ayon sa isang opisyal na poll noong 2012 (noong kasapi pa ang [[Reyno Unido]]) sa mga kasaping bansa na hindi opisyal na wika ang Ingles, 38% ng mga sumagot ay nagsabing kaya nilang makapagsalita ng Ingles sa antas ng pakikipag-usap sa iba.{{sfn|European Commission|2012|pp=21, 19}} Kinokonekta ang matinding impluwensiya ng Ingles sa pagbilis ng [[Kamatayan ng wika|kamatayan ng ibang mga maliliit na wika]];{{sfn|Crystal|2000}} dahil rito, inaakusahan din ang wika ng [[Imperyalismong pangwika|imperyalismo]] at marami rin ang aktibong tumututol sa paggamit nito.{{sfn|Jambor|2007}} Gayunpaman, patuloy pa ring dumadami ang mga mananalita ng Ingles dahil sa paniniwalang nagdadala ng kaginhawaan at mas mabuting buhay ang paggamit nito.{{sfn|Svartvik|Leech|2006|loc=Chapter 12: English into the Future}} Kinakailangang marunong sa wikang Ingles sa maraming mga larangan kagaya ng sa [[medisina]] at [[kompyuting]]. Bagamat magkasingpantay noon ang Ingles sa Pranses at [[Wikang Aleman|Aleman]] pagdating sa pananaliksik, Ingles na ang natatanging nananaig na wika sa kasalukuyan.{{sfn|Gordin|2015}} Makikita ang dominasyon nito sa [[maagham na paglalathala]] sa mga [[indeks]] ng mga [[siyentipikong dyornal]] kagaya ng ''Chemical Abstracts'': noong 1998, nasa lagpas 80% ng lahat na naka-indeks na siyentipikong artikulo ng dyornal ang nakasulat sa Ingles, 90% sa mga [[likas na agham]] noong 1996, at 82% sa [[araling pantao]] noong 1995.{{sfn|Brutt-Griffler|2006|pp=694–695}} Sa kasagsagan ng [[dekolonisasyon]] sa [[Imperyong Britaniko]] noong dekada 1950s at 1960s, patuloy na ginamit ng mga lumayang kolonya ang wikang Ingles imbes na alisin ito sa mga wika ng kanilang bansa.{{sfn|Mufwene|2006|p=614}}{{sfn|Northrup|2013|pp=81–86}} Halimbawa, patuloy na ginagamit sa [[India]] ang Ingles matapos nitong lumaya sa Reyno Unido. India ngayon ang ikatlong may pinakamaraming inilalathalang aklat sa naturang wika matapos ng [[Estados Unidos]] at Reyno Unido,{{sfn|Sailaja|2009|pp=2–9}} kahit na di lalagpas sa 5% ng populasyon nito ang marunong magsalita ng Ingles nang maayos. Noong 2004, ipinagpalagay ng iskolar na si David Crystal na India ang may pinakamalaking populasyon na kayang magsalita o makaunawa ng Ingles sa mundo,{{sfn|Crystal|2004}} bagamat marami ring iskolar na naniniwalang Estados Unidos pa rin ang may hawak sa naturang titulo.{{sfn|Graddol|2010}} Marami sa mga mananalita ng Ingles Aprika ang bahagi ng pamayanang "Apro-Sakson" ng kontinente.{{sfn|Mazrui|Mazrui|1998}} Pinaniniwalaan na mananatili ang Ingles bilang isang wikang [[koine]] sa hinaharap.{{sfn|Crystal|2006}} == Ponolohiya == {{Main|Ponolohiya ng wikang Ingles}} {{IPA notice|bahaging|brackets=no}} Nagkakaiba ang [[ponolohiya ng wikang Ingles]] depende sa dayalekto, ngunit madalas pa ring nagkakaunawaan ang mga mananalita nito kahit ganito. Nakakapekto ang barayti ng [[ponolohiya]] sa imbentaryo ng mga [[ponema]], na siyang nagdidikta sa pagkakaiba sa [[ponetika]] at pagbigkas sa mga ponema. Inilalarawan ng bahaging ito ang mga [[Pamantayang wika|pamantayang barayti]] ng wikang Ingles: [[Received Pronunciation]] (RP, {{Literal|Tamang Pagbigkas}}) ng Reyno Unido at [[General American]] (GA, {{Literal|Pangkahalatang Amerikano}}) ng Estados Unidos. === Katinig === Nasa 24 na ponemang katinig ang marami sa mga dayalekto ng wikang Ingles; 26 kung isasama pati ang {{IPA|/x/}} at /ʔ/. Tumpak para sa Ingles ng California at sa RP ang sumusunod na imbentaryo. {| class="wikitable" style="text-align: center" |+Mga ponemang katinig ng wikang Ingles ! colspan="2" {{Diagonal split header|[[Paraan ng artikulasyon|Paraan]]|[[Lugar ng artikulasyon|Lugar]]}} ! colspan="2" |[[Katinig sa labi|Labi]] ! colspan="2" |[[Katinig sa labi–ngipin|Labi–ngipin]] ! colspan="2" |[[Katinig sa ngipin|Ngipin]] ! colspan="2" |[[Katinig sa gilagid|Gilagid]] ! colspan="2" |[[Katinig sa likurang gilagid|Likurang gilagid]] ! colspan="2" |[[Katinig sa paleta|Paleta]] ! colspan="2" |[[Katinig sa ngala-ngala|Ngala-ngala]] ! colspan="2" |[[Katinig sa tagukan|Tagukan]] |- ! colspan="2" |[[Katinig na pailong|Pailong]] | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|m}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|n}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ŋ}} | colspan="2" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasara|Pasara]] | style="border-right: 0;" |{{IPA link|p}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|b}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|t}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|d}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|k}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ɡ}} | style="border-right: 0;" |({{IPA link|ʔ}}) | style="border-left: 0;" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasara-sutsot|Pasara-sutsot]] | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|tʃ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|dʒ}} | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasutsot|Pasutsot]] | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|f}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|v}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|θ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ð}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|s}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|z}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|ʃ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ʒ}} | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |({{IPA link|x}}) | style="border-left: 0;" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|h}} | style="border-left: 0;" | |- ! rowspan="2" |[[Katinig na padulas|Padulas]] ![[Katinig na pagitna|Gitna]] | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ɹ}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|j}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|w}} | colspan="2" | |- ![[Katinig na pagilid|Gilid]] | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|l}} | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | |- |} == Talababa == {{notelist}} == Sanggunian == {{reflist}} === Pinagkunan === <!-- The entries in this bibliography are in alphabetical order. Comments show the names of named references. --> {{refbegin|30em}} <!-- AartsHaegeman2006 -->* {{cite book |first1=Bas |last1=Aarts |first2=Liliane |last2=Haegeman |date=2006 |chapter=English Word classes and Phrases |trans-chapter=Mga klase ng salita at parirala sa Ingles|title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Handbook sa Lingguwistikang Ingles|lang=en|editor1-last=Aarts |editor1-first=Bas |editor2-first=April |editor2-last=McMahon |publisher=Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- AbercrombieDaniels2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04878-1 |chapter=Spelling Reform Proposals: English |trans-chapter=Mga Mungkahing Reporma sa Pagbaybay: Ingles|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Abercrombie |first1=D. |last2=Daniels |first2=P. T. |pages=72–75 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- AitkenMcArthur1979 -->* {{cite book |editor1-last=Aitken |editor1-first=A. J. |editor2-last=McArthur |editor2-first=Tom |date=1979 |title=Languages of Scotland|lang=en|trans-title=Mga Wika ng Eskosya |location=Edinburgh, Reyno Unido |publisher=Chambers |series=Occasional paper – Association for Scottish Literary Studies |volume=4 |isbn=978-0-550-20261-1}} <!-- Alcaraz-ArizaNavarro2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/02351-8 |chapter=Medicine: Use of English|trans-chapter=Medisina: Paggamit sa Ingles|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Alcaraz Ariza |first1=M. Á. |last2=Navarro |first2=F. |pages=752–759 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Ammon2006 -->* {{cite journal |last=Ammon |first=Ulrich |s2cid=142692741 |title=Language Conflicts in the European Union: On finding a politically acceptable and practicable solution for EU institutions that satisfies diverging interests|trans-title=Mga Hidwaan sa Wika sa Unyong Europeo: Ukol sa paghahanap sa isang politikal na pagsang-ayon at praktikal na solusyon para sa mga institusyon ng EU nang nagagampanan ang mga nagkakaibang interes|lang=en|journal=International Journal of Applied Linguistics |volume=16 |issue=3 |pages=319–338 |date=2006 |doi=10.1111/j.1473-4192.2006.00121.x |s2cid-access=free |via=DYLAN project |url=http://www.dylan-project.org/Dylan_en/presentation/dissemination/articles/assets/UDE-Ammon-LanguageConflictsInTheEuropeanUnion.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110102074109/http://www.dylan-project.org/Dylan_en/presentation/dissemination/articles/assets/UDE-Ammon-LanguageConflictsInTheEuropeanUnion.pdf |archive-date=2 January 2011}} <!-- Ammon2008 -->* {{cite book |last=Ammon |first=Ulrich |chapter=Pluricentric and Divided Languages |lang=en|trans-chapter=Mga Plurisentro at Nakahating Wika|editor1-last=Ammon |editor1-first=Ulrich N. |editor2-last=Dittmar |editor2-first=Norbert |editor3-last=Mattheier |editor3-first=Klaus J. |display-editors=3 |editor4-last=Trudgill |editor4-first=Peter |title=Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society |trans-title=Sosyolingguwistika: Pandaigdigang Handbook ng Agham ng Wika at Lipunan|volume=2 |date=2008 |edition=2nd |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-019425-8 |series=Handbooks of Linguistics and Communication Science}} <!-- Annamalai2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04611-3 |chapter=India: Language Situation |lang=en|trans-chapter=India: Sitwasyon sa Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Annamalai |first1=E. |pages=610–613 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Australian Bureau of Statistics2013 official census of Australia -->* {{cite web |author=Australian Bureau of Statistics |title=2011 Census QuickStats: Australia|trans-title=QuickStats sa Senso ng 2011: Australia |lang=en|date=28 March 2013 |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151106221006/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0 |archive-date=6 November 2015}} <!-- Bailey2001 -->* {{cite book |last=Bailey |first=Guy |chapter=The relationship between African American and White Vernaculars|trans-chapter=Ang kaugnayan ng Aprikanong Amerikano at Puting Bernakular|editor-last=Lanehart |editor-first=Sonja L. |title=Sociocultural and historical contexts of African American English |trans-title=Sosyokultural at historikal na konteksto ng Aprikanong Amerikanong Ingles|url=https://archive.org/details/socioculturalhis00lane |url-access=limited |date=2001 |pages=[https://archive.org/details/socioculturalhis00lane/page/n71 53]–84 |publisher=John Benjamins |lang=en|series=Varieties of English around the World |isbn=978-1-58811-046-6}} <!-- Bailey1997 -->* {{cite book |last=Bailey |first=G. |date=1997 |chapter=When did southern American English begin|trans-chapter=Kailan nagsimula ang katimugang Amerikanong Ingles|chapter-url=https://books.google.com/books?id=zvFtOr5_BZAC&pg=PA255 |title=Englishes around the world|trans-title=Mga Ingles sa iba't-ibang panig ng mundo|lang=en|pages=255–275 |editor=Edgar W. Schneider |publisher=John Benjamins |isbn=9789027248763}} <!-- Bao2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04257-7 |chapter=Variation in Nonnative Varieties of English |trans-chapter=Baryasyon sa mga hindi Katutubong Barayti ng Ingles|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Bao |first1=Z. |pages=377–380 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Barry1982 -->* {{cite book |last=Barry |first=Michael V. |chapter=English in Ireland |trans-chapter=Ingles sa Irlanda|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=84–134 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- BaughCable2002 -->* {{cite book |last1=Baugh |first1=Albert C. |last2=Cable |first2=Thomas |title=A History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles|edition=5|lang=en |publisher=Longman |date=2002 |isbn=978-0-13-015166-7 |url=https://archive.org/details/historyofenglish02baug}} <!-- Bazelmans2009 -->* {{cite book |last=Bazelmans |first=Jos |chapter=The Early-Medieval Use of Ethnic Names from Classical Antiquity: the Case of the Frisians |trans-chapter=Ang Maagang Medyebal na Paggamit sa mga Etnikong Pangalan mula sa Klasikong Antigong Panahon: ang Kaso ng mga Prisyano|pages=321–338 |editor-last1=Derks |editor-first1=Ton |editor-last2=Roymans |editor-first2=Nico |title=Ethnic Constructs in Antiquity: The Role of Power and Tradition|trans-title=Mga Etnikong Gawa sa Antigong Panahon: Ang Gampanin ng Kapangyarihan at Tradisyon|lang=en|publisher=Amsterdam University Press |series=Amsterdam Archaeological Studies |volume=13 |date=2009 |isbn=978-90-485-0791-7 |jstor=j.ctt46n1n2.1 |jstor-access=free}} <!-- Bermudez-OteroMcMahon2006 -->* {{cite encyclopedia |last1=Bermúdez-Otero |first1=Ricardo |first2=April |last2=McMahon |date=2006 |title=English phonology and morphology |trans-title=Ponolohiya at morpolohiya ng Ingles|lang=en|editor-first=Bas |editor-last=Aarts |editor-first2=April |editor-last2=McMahon |encyclopedia=The Handbook of English Linguistics |location=Oxford |publisher=Wiley–Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2 |doi=10.1002/9780470753002.ch17 |series=Blackwell Handbooks in Linguistics |pages=382–410}} <!-- BlenchSpriggs1999 -->* {{cite book |last1=Blench |first1=R. |last2=Spriggs |first2=Matthew |title=Archaeology and Language: Correlating Archaeological and Linguistic Hypotheses|trans-title=Arkeolohiya at Wika: Pagsasama sa mga Arkeolohiko at Lingguwistikong Palagay|lang=en|pages=285–286 |date=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-11761-6 |url=https://books.google.com/books?id=DWMHhfXxLaIC&pg=PA286}} * {{cite book |editor-last=Blake |editor-first=Norman |title=Cambridge History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|volume=2|publisher=Cambridge University Press |date=1992 |doi=10.1017/CHOL9780521264754.003 |isbn=978-1-139-05553-6}} ** {{Harvc |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |in=Blake |year=1992 |pages=23–154}} <!-- Boberg2010 -->* {{cite book |last=Boberg |first=Charles |author-link=Charles Boberg |date=2010 |title=The English language in Canada: Status, history and comparative analysis|url=https://archive.org/details/englishlanguagei0000bobe |trans-title=Ang Wikang Ingles sa Kanada: Katayuan, kasaysayan, at pagsusuring komparatibo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-49144-0 |series=Studies in English Language}} <!-- BosworthToller1921 -->* {{cite web |last1=Bosworth |first1=Joseph |author-link1=Joseph Bosworth|last2=Toller |first2=T. Northcote |title=Engla land |work=[[An Anglo-Saxon Dictionary]] (Online)|lang=en |date=1921 |url=http://bosworth.ff.cuni.cz/009427 |publisher=[[Charles University]] |archive-date=21 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221212612/http://bosworth.ff.cuni.cz/009427 |url-status=live}} <!-- BrintonBrinton2010 -->* {{cite book |last1=Brinton |first1=Laurel J. |last2=Brinton |first2=Donna M. |date=2010 |title=The linguistic structure of modern English |trans-title=Ang lingguwistikong estraktura ng modernong Ingles|lang=en|publisher=John Benjamins |isbn=978-90-272-8824-0 |url=https://benjamins.com/#catalog/books/z.156/main}} <!-- Brutt-Griffler2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00644-1 |chapter=Languages of Wider Communication|trans-chapter=Mga Wika ng mas Malawak na Komunikasyon|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Brutt-Griffler |first1=J. |pages=690–697 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Burridge2010 -->* {{cite book |last=Burridge |first=Kate |chapter=English in Australia|trans-chapter=Ingles sa Australia|editor-last=Kirkpatrick |editor-first=Andy |date=2010 |title=Routledge Handbook of World Englishes |trans-title=Handbook ng Routledge ukol sa mga Ingles ng Mundo|lang=en|url=https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk_142 |url-access=limited |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-62264-6 |pages=[https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk_142/page/n154 132]–151}} <!-- Campbell1959 -->* {{cite book |last=Campbell |first=Alistair |author-link=Alistair Campbell|title=Old English Grammar|url=https://archive.org/details/oldenglishgramma0000camp_o0r3 |trans-title=Balarila ng Lumang Ingles |location=Oxford, Inglatera |publisher=[[Oxford University Press]] |date=1983 |orig-date=1959|lang=en |isbn=978-0-19-811943-2 |ref={{sfnref|Campbell|1959}}}} <!-- CarrHoneybone2007 -->* {{cite journal |last1=Carr |first1=Philip |last2=Honeybone |first2=Patrick |date=2007 |title=English phonology and linguistic theory: an introduction to issues, and to 'Issues in English Phonology'|trans-title=Ponolohiya at lingguwistikong teorya ng Ingles: panimula sa mga isyu, at sa 'Mga Isyu sa Ponolohiya ng Ingles'|lang=en|journal=Language Sciences |volume=29 |issue=2 |pages=117–153 |doi=10.1016/j.langsci.2006.12.018}} <!-- Cassidy1982 -->* {{cite book |last=Cassidy |first=Frederic G. |chapter=Geographical Variation of English in the United States|lang=en|trans-chapter=Heograpikong Baryasyon ng Ingles sa Estados Unidos|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=177–210 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Cercignani1981 -->* {{cite book |last=Cercignani |first=Fausto |title=Shakespeare's works and Elizabethan pronunciation|trans-title=Mga gawa ni Shakespeare at ang Isabel na pagbigkas|lang=en|date=1981 |publisher=Clarendon |url=https://books.google.com/books?id=_JBlAAAAMAAJ |jstor=3728688 |isbn=978-0-19-811937-1}} <!-- Clark2013 -->* {{cite book |first1=Urszula |last1=Clark |first2=Esther |last2=Asprey |date=2013 |title=West Midlands English: Birmingham and the Black Country|trans-title=Ingles ng Kanlurang Midlands: Birmingham at ang Black Country|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-4169-7}} <!-- CollingwoodMyres1936 -->* {{cite book |last1=Collingwood |first1=Robin George |author-link=R. G. Collingwood |last2=Myres |first2=J. N. L. |chapter=The Sources for the period: Angles, Saxons, and Jutes on the Continent |trans-chapter=Ang mga Pinagmulan para sa panahon: Mga Anglo, Saxon, at Jute sa Kontinente|title=Roman Britain and the English Settlements|trans-title=Romanong Britanya at ang mga Tirahang Ingles|volume=5 |publisher=Clarendon |location=Oxford, Inglatera|lang=en|date=1936 |lccn=37002621 |jstor=2143838}} * {{cite book |last=Cohen |first=Antonie |title=The Phonemes of English: A Phonemic Study of the Vowels and Consonants of Standard English |trans-title=Ang mga Ponema ng Ingles: Isang Ponemikong Pag-aaral sa mga Patinig at Katinig ng Pamantayang Ingles|lang=en|publisher=Springer |date=2012 |orig-date=1952 |isbn=978-94-010-2969-8}} <!-- CollinsMees2003 -->* {{cite book |last1=Collins |first1=Beverley |last2=Mees |first2=Inger M. |year=2003 |orig-date=1981 |title=The Phonetics of English and Dutch|trans-title=Ang Ponetika ng Ingles at Olandes |edition=5 |place=Leiden, Olanda|lang=en |publisher=Brill |isbn=978-90-04-10340-5}} <!-- Connell2006 -->* {{cite encyclopedia |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01655-2 |title=Nigeria: Language Situation|trans-title=Nigeria: Sitwasyon sa Wika|lang=en|encyclopedia=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Connell |first1=B. A. |pages=635–637 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- ConradRubal-Lopez1996 -->* {{cite book |last1=Conrad |first1=Andrew W. |last2=Rubal-Lopez |first2=Alma |title=Post-Imperial English: Status Change in Former British and American Colonies, 1940–1990|trans-title=Imperyong Ingles: Pagbabago sa Katayuan sa mga Dating Kolonya ng Britanya at Amerika, 1940–1990|lang=en|date=1996 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-087218-7 |url=http://www.degruyter.com/viewbooktoc/product/143492 |page=261 |url-access=subscription}} * {{cite book |last=Cruttenden |first=Alan |date=2014 |title=Gimson's Pronunciation of English|trans-title=Pagbigkas sa Ingles ng Gimson|edition=8 |lang=en|publisher=Routledge |isbn=978-1-4441-8309-2}} <!-- CrystalLanguageDeath2002 -->* {{cite book |doi=10.1017/CBO9781139106856 |title=Language Death |url=https://archive.org/details/languagedeath0000crys |trans-title=Pagkamatay ng Wika|lang=en|date=2000 |last=Crystal |first=David |isbn=978-0-521-65321-3}} <!-- CrystalGlobalLanguage2003a -->* {{Cite book |last=Crystal |first=David |title=English as a Global Language |trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|author-link=David Crystal |edition=2 |publisher=Cambridge University Press |page=69 |date=2003a |url=https://books.google.com/books?id=d6jPAKxTHRYC |isbn=978-0-521-53032-3}} <!-- CrystalEncyclopedia2003b -->* {{cite book |last=Crystal |first=David |title=Cambridge Encyclopedia of the English Language|trans-title=Ensiklopediya ng Cambridge ukol sa Wikang Ingles|author-link=David Crystal |edition=2|lang=en |publisher=Cambridge University Press |date=2003b |isbn=978-0-521-53033-0 |url=https://books.google.com/books?id=A3b3ngEACAAJ}} <!-- CrystalSubcontinent2004b -->* {{cite news |last=Crystal |first=David |title=Subcontinent Raises Its Voice|trans-title=Itinaas ng Subkontinente ang Kanyang Boses|lang=en|year=2004 |url=https://www.theguardian.com/education/2004/nov/19/tefl |newspaper=The Guardian |archive-date=17 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080417171455/http://education.guardian.co.uk/tefl/story/0,,1355064,00.html |url-status=live}} <!-- DanielsBright1996 -->* {{cite book |editor1-last=Daniels |editor1-first=Peter T. |editor2-last=Bright |editor2-first=William |title=The World's Writing Systems|trans-title=Ang mga Sistema ng Oagsulat ng Mundo|lang=en|url=https://books.google.com/books?id=621jAAAAMAAJ |date=1996 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-507993-7}} <!-- Dehaene2009 -->* {{cite book |last=Dehaene |first=Stanislas |title=Reading in the Brain: The Science and Evolution of a Human Invention|trans-title=Pagbabasa sa Utak: Ang Agham at Ebolusyon ng isang Imbensiyon ng Tao|lang=en|date=2009 |publisher=Viking |isbn=978-0-670-02110-9 |url=https://books.google.com/books?id=6Z2hjwEACAAJ}} <!-- DenningKesslerLeben2007 -->* {{cite book |last1=Denning |first1=Keith |last2=Kessler |first2=Brett |last3=Leben |first3=William Ronald |title=English Vocabulary Elements|trans-title=Mga Elemento sa Bokabularyo ng Ingles|lang=en|date=17 February 2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-516803-7 |url=https://books.google.com/books?id=jz76l9RAccQC}} <!-- Deumert2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01294-3 |chapter=Migration and Language |trans-chapter=Migrasyon at Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Deumert |first1=A. |pages=129–133 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Dixon 1982 -->* {{cite journal |last=Dixon |first=R. M. W. |date=1982 |title=The grammar of English phrasal verbs|trans-title=Ang balarila ng mga pariralang pandiwa ng Ingles|lang=en|journal=Australian Journal of Linguistics |volume=2 |issue=1 |doi=10.1080/07268608208599280 |pages=1–42}} <!-- Donoghue2008 -->* {{cite book |last=Donoghue |first=D. |title=Old English Literature: A Short Introduction|trans-title=Panitikan ng Lumang Ingles: Maikling Panimula|lang=en|publisher=Wiley |date=2008 |isbn=978-0-631-23486-9 |doi=10.1002/9780470776025 |editor-last=Donoghue |editor-first=Daniel}} <!-- Durrell2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/02189-1 |chapter=Germanic Languages|trans-chapter=Mga Wikang Hermaniko |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Durrell |first1=M. |pages=53–55 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Eagleson1982 -->* {{cite book |last=Eagleson |first=Robert D. |chapter=English in Australia and New Zealand|trans-chapter=Ingles sa Australia at Nueva Selanda|lang=en|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=415–438 |isbn=978-3-12-533872-2 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press}} <!-- Ethnologue -->* {{cite web |url=http://www.ethnologue.com/statistics/size |title=Summary by language size|trans-title=Buod batay sa laki ng wika |lang=en|website=Ethnologue: Languages of the World |ref={{harvid|Ethnologue|2010}} |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226040016/https://www.ethnologue.com/statistics/size |url-status=live}} <!-- European Commission2012 -->* {{cite report |publisher=European Commission |title=Special Eurobarometer 386: Europeans and Their Languages|trans-title=Mga Natatanging Eurobarometer 386: Mga Europeo at ang Kanilang Wika|lang=en|date=June 2012 |series=Eurobarometer Special Surveys |url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106183351/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf |archive-date=6 January 2016 |ref={{sfnref|European Commission|2012}}}} <!--FasoldConnor-Linton2014 -->* {{cite book |editor1-last=Fasold |editor1-first=Ralph W. |editor2-last=Connor-Linton |editor2-first=Jeffrey |title=An Introduction to Language and Linguistics|trans-title=Panimula sa Wika at Lingguwistika |edition=2|lang=en|date=2014 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-06185-5}} * {{cite journal |last1=Flemming |first1=Edward |last2=Johnson |first2=Stephanie |year=2007 |title=''Rosa's roses'': reduced vowels in American English |trans-title=''Mga rosas ni Rosa'': pagbawas sa mga patinig sa Amerikanong Ingles|lang=en|journal=[[Journal of the International Phonetic Association]] |volume=37 |issue=1 |pages=83–96 |doi=10.1017/S0025100306002817 |url=http://web.mit.edu/flemming/www/paper/rosasroses.pdf |citeseerx=10.1.1.536.1989 |s2cid=145535175 |archive-date=19 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919182406/http://web.mit.edu/flemming/www/paper/rosasroses.pdf |url-status=live}} <!-- Giegerich1992 -->* {{cite book |title=English Phonology: An Introduction|url=https://archive.org/details/englishphonology0000gieg|trans-title=Ponolohiya ng Ingles: Panimula|lang=en |first=Heinz J. |last=Giegerich |publisher=Cambridge University Press |date=1992 |isbn=978-0-521-33603-1 |series=Cambridge Textbooks in Linguistics}} <!-- Gneuss2013 -->* {{cite book |last=Gneuss |first=Helmut |chapter=The Old English Language|lang=en|trans-chapter=Ang Lumang Wikang Ingles |editor1-last=Godden |editor1-first=Malcolm |editor2-last=Lapidge |editor2-first=Michael |date=2013 |title=Cambridge Companion to Old English Literature|url=https://archive.org/details/cambridgecompani0000malc |trans-title=Pantulong ng Cambridge ukol sa Panitikan ng Lumang Ingles|edition=2 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-15402-4 |pages=[https://archive.org/details/cambridgecompani0000malc/page/18 19]–49}} <!-- Görlach1991 -->* {{cite book |last=Görlach |first=Manfred |title=Introduction to Early Modern English|lang=en|trans-title=Panimula sa Maagang Modernong Ingles|date=1991 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-32529-5}} <!-- Gordin2015 -->* {{cite magazine |last=Gordin |first=Michael D. |title=Absolute English|trans-title=Ingles Lamang|lang=en |url=http://aeon.co/magazine/science/how-did-science-come-to-speak-only-english/ |magazine=[[Aeon (digital magazine)|Aeon]] |date=4 February 2015 |archive-date=7 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150207162247/http://aeon.co/magazine/science/how-did-science-come-to-speak-only-english/ |url-status=dead}} <!-- GordonCampbellHay et al.2004 -->* {{cite book |last1=Gordon |first1=Elizabeth |last2=Campbell |first2=Lyle |last3=Hay |first3=Jennifer |last4=Maclagan |first4=Margaret |last5=Sudbury |first5=Angela |last6=Trudgill |first6=Peter |author-link6=Peter Trudgill |date=2004 |title=New Zealand English: its origins and evolution|url=https://archive.org/details/newzealandenglis0000unse_b8r3 |trans-title=Ingles ng Nueva Selanda : mga pinagmulan at ebolusyon nito|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-10895-9 |series=Studies in English Language |ref={{sfnref|Gordon|Campbell|Hay et al.|2004}}}} <!-- Gottlieb2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04455-2 |chapter=Linguistic Influence|trans-chapter=Impluwensiya ng Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Gottlieb |first1=H. |pages=196–206 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Graddol2006 -->* {{cite book |last=Graddol |first=David |title=English Next: Why global English may mean the end of 'English as a Foreign Language'|trans-title=Susunod Ingles: Bakit maaaring matapos ang 'Ingles bilang Banyagang Wika' dahil sa pandaigdigang Ingles|author-link=David Graddol |url=http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next.pdf |lang=en|date=2006 |publisher=The British Council |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212042939/http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next.pdf |archive-date=12 February 2015}} <!-- Graddol2010 -->* {{cite book |last=Graddol |first=David |title=English Next India: The future of English in India |trans-title=Susunod Ingles sa India: Ang hinaharap ng Ingles sa India|author-link=David Graddol |url=http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next-india-2010.pdf|lang=en |date=2010 |publisher=The British Council |isbn=978-0-86355-627-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212042654/http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next-india-2010.pdf |archive-date=12 February 2015}} <!-- GraddolLeithSwann et al.2007 -->* {{cite book |editor1-last=Graddol |editor1-first=David |editor2-last=Leith |editor2-first=Dick |editor3-last=Swann |editor3-first=Joan |editor4-last=Rhys |editor4-first=Martin |editor5-last=Gillen |editor5-first=Julia |title=Changing English |trans-title=Nagbabagong Ingles|lang=en|url=http://www.routledge.com/books/details/9780415376792/ |date=2007 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-37679-2 |ref={{sfnref|Graddol|Leith|Swann et al.|2007}}}} <!--Green2002 -->* {{cite book |last=Green |first=Lisa J. |date=2002 |title=African American English: a linguistic introduction |trans-title=Ingles ng Aprikanong Amerikano: panimula sa wika|lang=en|url=https://archive.org/details/isbn_9780521891387 |url-access=registration |publisher=Cambridge University Press}} <!-- Greenbaum -->* {{cite book |last1=Greenbaum |first1=S. |last2=Nelson |first2=G. |title=An introduction to English grammar |trans-title=Panimula sa balarila ng Ingles|lang=en|date=2002 |edition=2|publisher=Longman |isbn=978-0-582-43741-8}} <!-- Halliday & Hasan 1976 -->* {{cite book |last1=Halliday |first1=M. A. K. |last2=Hasan |first2=Ruqaiya |date=1976 |title=Cohesion in English |url=https://archive.org/details/cohesioninenglis0000hall |trans-title=Pagkakaisa sa Ingles|lang=en |publisher=Pearson |isbn=978-0-582-55041-4}} <!-- Harbert2006 -->* {{cite book |doi=10.1017/CBO9780511755071 |title=The Germanic Languages |trans-title=Mga Wikang Hermaniko|lang=en|date=2006 |last1=Harbert |first1=Wayne |isbn=978-0-521-80825-5}} <!-- Hickey 2007 -->* {{cite book |last=Hickey |first=R. |date=2007 |title=Irish English: History and present-day forms |url=https://archive.org/details/irishenglishhist0000hick |trans-title=Ingles ng Irlanda: Kasaysayan at mga kasalukuyang anyo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-85299-9}} <!-- Hogg1992 -->* {{cite book |date=1992 |chapter=The Place of English in Germanic and Indo-European|trans-title=Ang Lugar ng Ingles sa Hermaniko at Indo-Europeo|lang=en |title=Cambridge History of the English Language |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|volume=1|editor-last=Hogg |editor-first=Richard M. |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-26474-7}} ** {{Harvc |last=Bammesberger |first=Alfred |year=1992 |chapter=The Place of English in Germanic and Indo-European |url=https://books.google.com/books?id=Y83EPUUWnQkC&pg=PA26 |in=Hogg |pages=26–66}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |chapter=Phonology and Morphology |in=Hogg |year=1992 |pages=67–168 |id={{sfnref|Hogg|1992a}}}} ** {{Harvc |last=Kastovsky |first=Dieter |chapter=Semantics and Morphology |in=Hogg |year=1992 |pages=290–408}} ** {{Harvc |last=Toon |first=Thomas E. |chapter=Old English Dialects |in=Hogg |year=1992 |pages=409–451}} <!-- HoggDenison2006 -->* {{cite book |editor-last=Hogg |editor-first=Richard M. |editor-last2=Denison |editor-first2=David |title=A History of the English language |publisher=Cambridge University Press |date=2006 |isbn=978-0-521-71799-1}} ** {{Harvc |last=Crystal |first=David |chapter=English worldwide |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=420–439}} ** {{Harvc |last=Fischer |first=Olga |last2=van der Wurff |first2=Wim |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |chapter=Syntax |pages=109–198}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |last2=Denison |first2=David |in=Hogg |in2=Denison |chapter=Overview |pages=1–30 |year=2006 |id={{sfnref|Hogg|Denison|2006a}}}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |chapter=English in Britain |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=352–383}} ** {{Harvc |last=Kastovsky |first=Dieter |chapter=Vocabulary |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=199–270}} ** {{Harvc |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=43–108}} ** {{Harvc |last=Nevalainen |first=Terttu |last2=Tieken-Boon van Ostade |first2=Ingrid |chapter=Standardization |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=271–311}} <!--How English evolved into a global language -->* {{cite news |title=How English evolved into a global language |trans-title=Paano naging pandaigdigang wika ang Ingles|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-12017753 |date=20 December 2010 |work=BBC News |lang=en |ref={{harvid|How English evolved into a global language|2010}} |archive-date=25 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925173407/http://www.bbc.co.uk/news/magazine-12017753 |url-status=live}} <!-- HuddlestonPullum2002 -->* {{cite book |last1=Huddleston |first1=Rodney |last2=Pullum |first2=Geoffrey K. |title=Cambridge Grammar of the English Language |date=2002 |publisher=Cambridge University Press |trans-title=Balarila ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|isbn=978-0-521-43146-0 |url=http://www.cambridge.org/us/academic/subjects/languages-linguistics/grammar-and-syntax/cambridge-grammar-english-language}} <!-- Hughes & Trudgill 1996 -->* {{cite book |first1=Arthur |last1=Hughes |last2=Trudgill |first2=Peter |author-link2=Peter Trudgill |date=1996 |title=English Accents and Dialects |trans-title=Mga Asento at Dayalekto ng Ingles|lang=en|edition=3 |publisher=Arnold |isbn=978-0-340-61445-7}} <!-- International Civil Aviation Organization -->* {{cite web |title=Personnel Licensing FAQ |trans-title=Mga Madalas Itanong sa Personal na Lisensiya|lang=en|url=http://www.icao.int/safety/airnavigation/pages/peltrgfaq.aspx#anchor14 |publisher=International Civil Aviation Organization – Air Navigation Bureau |date=2011 |at=In which languages does a licence holder need to demonstrate proficiency? |quote=Controllers working on stations serving designated airports and routes used by international air services shall demonstrate language proficiency in English as well as in any other language(s) used by the station on the ground. |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220003044/http://www.icao.int/safety/airnavigation/pages/peltrgfaq.aspx#anchor14 |url-status=live |ref={{sfnref|International Civil Aviation Organization|2011}}}} <!-- International Maritime Organization2011 -->* {{cite web |publisher=International Maritime Organization |title=IMO Standard Marine Communication Phrases|lang=en|trans-title=Pamantayang Parirala sa Komunikasyon sa Dagat ng IMO|date=2011 |url=http://www.imo.org/OurWork/Safety/Navigation/Pages/StandardMarineCommunicationPhrases.aspx |archive-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111003233938/http://www.imo.org/OurWork/Safety/Navigation/Pages/StandardMarineCommunicationPhrases.aspx |url-status=dead |ref={{sfnref|International Maritime Organization|2011}}}} <!-- International Phonetics Association1999 -->* {{Cite book |publisher=[[International Phonetic Association]], Cambridge University Press |author-link=International Phonetic Association |date=1999 |title=Handbook of the International Phonetic Association: A guide to the use of the International Phonetic Alphabet |trans-title=Handbook ng Pandaigdigang Ponetikong Asosasyon: Gabay sa paggamit sa Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto|lang=en|isbn=978-0-521-65236-0 |ref={{sfnref|International Phonetic Association|1999}}}} <!-- Jambor2007 -->* {{cite journal |last=Jambor |first=Paul Z. |title=English Language Imperialism: Points of View|lang=en|trans-title=Imperyalismo ng Wikang Ingles: Mga Pananaw|journal=Journal of English as an International Language |date=2007 |volume=2 |pages=103–123 |url=https://www.eilj.com/wp-content/uploads/2013/12/2-december%202007.pdf#page=103 |archive-date=11 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211184023/https://www.eilj.com/wp-content/uploads/2013/12/2-december%202007.pdf#page=103 |url-status=live}} <!-- Jespersen 2007 -->* {{cite book |last=Jespersen |first=Otto |title=The Philosophy of Grammar |chapter=Case: The number of English cases|lang=en|trans-title=Ang Pilosopiya ng Balarila|trans-chapter=Kaso: Ang bilang ng mga kaso sa Ingles|publisher=Routledge |orig-date=1924 |date=2007}} <!-- Kachru2006 -->* {{cite encyclopedia |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00645-3 |title=English: World Englishes|trans-title=Ingles: Mga Ingles ng Mundo|lang=en |encyclopedia=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Kachru |first1=B. |pages=195–202 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- KönigvanderAuwera1994 -->* {{cite book |editor-last=König |editor-first=Ekkehard |editor2-last=van der Auwera |editor2-first=Johan |title=The Germanic Languages|trans-title=Mga Hermanikong Wika|lang=en|date=1994 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-28079-2 |series=Routledge Language Family Descriptions |url=http://www.routledge.com/books/details/9780415280792/ |jstor=4176538}} <!-- König 1994 -->* {{cite book |last=König |first=Ekkehard |chapter=English |pages=532–562 |editor1-last=König |editor1-first=Ekkehard |editor2-last=van der Auwera |editor2-first=Johan |title=The Germanic Languages|trans-title=Mga Hermanikong Wika|lang=en|date=1994 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-28079-2 |series=Routledge Language Family Descriptions |chapter-url=http://www.routledge.com/books/details/9780415280792/}} <!-- Labov 1972 -->* {{cite book |last=Labov |first=W. |author-link=William Labov |date=1972 |title=Sociolinguistic patterns|trans-title=Mga patern sa sosyolingguwistika|lang=en|publisher=University of Pennsylvania Press |chapter=The Social Stratification of (r) in New York City Department Stores|trans-chapter=Ang Panlipunang Pagsasagrupo sa (r) sa mga Pamilihan ng Lungsod ng New York|pages=168–178 |doi=10.1007/978-1-349-25582-5_14 |isbn=978-0-333-61180-7 |s2cid=107967883}} <!-- Labov 2012 -->* {{cite book |last=Labov |first=W. |date=2012 |title=Dialect Diversity in America: The Politics of Language Change |url=https://archive.org/details/dialectdiversity0000labo |trans-title=Dibersidad ng Dayalekto sa Amerika: Sng Politika ng Pagbabago ng Wika|lang=en|publisher=University of Virginia Press |chapter=About Language and Language Change|trans-chapter=Ukol sa Wika at Pagbabago ng Wika|isbn=978-0-8139-3327-6}} <!-- Lanham 1982 -->* {{cite book |last=Lanham |first=L. W. |chapter=English in South Africa |trans-chapter=Ingles sa Timog Aprika|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=324–352 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Lass2000 -->* {{cite book |editor-first=Roger |editor-last=Lass |title=Cambridge History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge |lang=en|volume=3 |publisher=Cambridge University Press |date=2000}} ** {{Harvc |in=Lass |date=2000 |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |year=2000 |pages=56–186 |id={{sfnref|Lass|2000a}}}} <!-- Lass 2002 -->* {{citation |last=Lass |first=Roger |chapter=South African English|trans-chapter=Ingles sa Timog Aprika|editor-last=Mesthrie |editor-first=Rajend |date=2002 |title=Language in South Africa|trans-title=Wika sa Timog Aprika|lang=en |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-79105-2}} <!-- Lawler2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04573-9 |chapter=Punctuation |trans-chapter=Bantas|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Lawler |first1=J. |pages=290–291 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Lawton 1982 -->* {{cite book |last=Lawton |first=David L. |chapter=English in the Caribbean|trans-chapter=Ingles sa Karibe |editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=251–280 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Leech 2006 -->* {{cite book |last=Leech |first=G. N. |author-link=Geoffrey Leech |date=2006 |title=A glossary of English grammar |url=https://archive.org/details/glossaryofenglis0000leec |trans-title=Glosaryo ng balarila ng Ingles|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-2406-6}} <!-- LeechHundtMairSmith2009 -->* {{cite book |url=http://english.fullerton.edu/publications/clnarchives/2012winter/angus-chng%20contemp_eng.pdf |last1=Leech |first1=Geoffrey |last2=Hundt |first2=Marianne |last3=Mair |first3=Christian |last4=Smith |first4=Nicholas |title=Change in contemporary English: a grammatical study|trans-title=Pagbabago sa kontemporaryong Ingles: gramatikao na pag-aaral|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2009 |isbn=978-0-521-86722-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140536/http://english.fullerton.edu/publications/clnarchives/2012winter/angus-chng%20contemp_eng.pdf |archive-date=2 April 2015 |url-status=live}} <!-- LevineCrocket1966 -->* {{cite journal |last1=Levine |first1=L. |last2=Crockett |first2=H. J. |date=1966 |title=Speech Variation in a Piedmont Community: Postvocalic r*|trans-title=Baryasyon sa Pagbigkas sa isang Pamayanang Piedmont: Posbokalikong r*|lang=en|journal=Sociological Inquiry |volume=36 |issue=2 |pages=204–226 |doi=10.1111/j.1475-682x.1966.tb00625.x}} <!-- Li2003 -->* {{cite journal |last1=Li |first1=David C. S. |title=Between English and Esperanto: what does it take to be a world language? |trans-title=Sa Pagitan ng Ingles at Esperanto: paano maging isang pandaigdigang wika?|lang=en|journal=International Journal of the Sociology of Language |issue=164 |pages=33–63 |date=2003 |issn=0165-2516 |doi=10.1515/ijsl.2003.055}} <!-- LimAnsaldo2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01701-6 |chapter=Singapore: Language Situation|trans-chapter=Singapura: Sitwasyon sa Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Lim |first1=L. |last2=Ansaldo |first2=U. |pages=387–389 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Maclagan 2010 -->* {{cite book |last=Maclagan |first=Margaret |chapter=The English(es) of New Zealand|trans-chapter=Ang (mga) Ingles ng Nueva Selanda|lang=en|editor-last=Kirkpatrick |editor-first=Andy |date=2010 |title=Routledge Handbook of World Englishes |trans-title=Handbook ng Routledge ukol sa mga Ingles ng Mundo|url=https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk |url-access=limited |publisher=Routledge |pages=[https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk/page/n173 151]–164 |isbn=978-0-203-84932-3}} <!--MacMahon 2006 -->* {{cite book |last=MacMahon |first=M. K. |date=2006 |chapter=English Phonetics |trans-chapter=Ponetika ng Ingles|lang=en|editor1=Bas Aarts |editor-first2=April |editor-last2=McMahon |title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Ang Handbook ng Lingguwistika ng Ingles|location=Oxford, Inglatera|publisher=Blackwell |pages=359–382 |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- Macquarie Dictionary2015 -->* {{cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |url=https://www.macquariedictionary.com.au/ |title=Macquarie Dictionary|lang=en |website=Australia's National Dictionary & Thesaurus Online &#124; Macquarie Dictionary |date=2015 |publisher=Macmillan Publishers Group Australia |url-access=registration |ref={{harvid|Macquarie Dictionary|2015}} |archive-date=21 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721141547/https://www.macquariedictionary.com.au/ |url-status=live}} <!-- Mair & Leech 2006 -->* {{cite book |last1=Mair |first1=C. |last2=Leech |first2=G. |date=2006 |chapter=Current Changes in English Syntax|trans-chapter=Mga Kasalukuyang Pagbabago sa Sintaksis ng Ingles|title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Ang Handbook ng Lingguwistika ng Ingles|lang=en|publisher=Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- Mair 2006 -->* {{cite book |last=Mair |first=Christian |date=2006 |title=Twentieth-century English: History, variation and standardization|url=https://archive.org/details/twentiethcentury0000mair | trans-title=Ingles ng Ikadalawampung Siglo: Kasaysayan, baryasyon, at pagsasapamantayan|lang=en|publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/S1360674307002420 |s2cid=120824612}} <!-- MazruiMazrui1998 -->* {{cite book |last1=Mazrui |first1=Ali A. |last2=Mazrui |first2=Alamin |title=The Power of Babel: Language and Governance in the African Experience |lang=en|trans-title=Ang Kapangyarihan ng Babel: Wika at Pamamahala sa Karanasang Aprikano|date=1998 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-51429-1 |url=https://books.google.com/books?id=6lQTPxdYx8kC}} <!-- McArthur1992 -->* {{cite book |editor-last=McArthur |editor-first=Tom |title=Oxford Companion to the English Language |trans-title=Pantulong ng Oxford sa Wikang Ingles|lang=en|publisher=Oxford University Press |date=1992 |isbn=978-0-19-214183-5 |doi=10.1093/acref/9780192800619.001.0001 |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont00mcar}} <!-- McCrumMacNeilCran2003 -->* {{Cite book |last1=McCrum |first1=Robert |last2=MacNeil |first2=Robert |last3=Cran |first3=William |title=The Story of English |url=https://archive.org/details/storyofenglish0000mccr_c8l9 |trans-title=Ang Kuwento ng Ingles|lang=en|location=London |date=2003 |edition=3 |publisher=Penguin |isbn=978-0-14-200231-5}} <!-- McGuinness1997 -->* {{cite book |last=McGuinness |first=Diane |title=Why Our Children Can't Read, and what We Can Do about it: A Scientific Revolution in Reading|trans-title=Bakit Hindi Makapagbasa ang Ating mga Anak, at Ano ang Magagawa Natin: Rebolusyong Maagham sa Pagbabasa|lang=en|author-link=Diane McGuinness |date=1997 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-0-684-83161-9 |url=https://books.google.com/books?id=F-q02ZBKh3wC}} <!-- Meierkord2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00641-6 |chapter=Lingua Francas as Second Languages |trans-chapter=Mga Lingua Franca bilang mga Pangalawang Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Meierkord |first1=C. |pages=163–171 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- MerriamWebster2015 -->* {{cite dictionary |title=English - Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary |entry=English |dictionary=Merriam Webster |date=26 February 2015 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/English |ref={{harvid|Merriam Webster|2015}} |archive-date=25 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150325140932/http://www.merriam-webster.com/dictionary/english |url-status=live}} <!-- Methrie2006 -->* {{cite journal |last1=Mesthrie |first1=Rajend |title=New Englishes and the native speaker debate|url=https://archive.org/details/sim_language-sciences_2010-11_32_6/page/594 |trans-title=Mga Bagong Ingles at ang debate sa katutubong mananalita|lang=en|journal=Language Sciences |date=November 2010 |volume=32 |issue=6 |pages=594–601 |doi=10.1016/j.langsci.2010.08.002}} <!-- Miller 2002 -->* {{cite book |last=Miller |first=Jim |date=2002 |title=An Introduction to English Syntax |trans-title=Panimula sa Sintaksis ng Ingles|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-1254-8}} <!-- Montgomery -->* {{cite journal |last=Montgomery |first=M. |date=1993 |title=The Southern Accent—Alive and Well|trans-title=Ang Asento ng Katimugan–Buhay at Maayos|lang=en|journal=Southern Cultures |volume=1 |issue=1 |pages=47–64 |doi=10.1353/scu.1993.0006 |s2cid=143984864}} <!-- Mountford2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05018-5 |chapter=English Spelling: Rationale|trans-chapter=Pagbabaybay sa Ingles: Paliwanag|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Mountford |first1=J. |pages=156–159 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Mufwene2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01291-8 |chapter=Language Spread |trans-chapter=Pagkalat ng Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Mufwene |first1=S. S. |pages=613–616 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Mugglestone2012 -->* {{cite book |editor-last=Mugglestone |editor-first=Lynda |title=Oxford History of English|trans-title=Kasaysayan ng Ingles ng Oxford|publisher=Oxford University Press |date=2012 |orig-date=2006 |isbn=978-0-19-966016-2}} ** {{Harvc |in=Mugglestone |year=2012 |first=April |last=McMahon |pages=180–218 |c=Restructuring Renaissance English}} ** {{Harvc |in=Mugglestone |year=2012 |first=Matthew |last=Townend |pages=75–105 |c=Contacts and Conflicts: Latin, Norse, and French}} * {{cite book |last=Müller |first=Stefan |title=Grammatical theory |trans-title=Teorya sa balarila|lang=en|publisher=Language Science Press |date=2020 |isbn=978-3-96110-273-0}} <!-- Nation2001 needs more verification -->* {{Cite book |last=Nation |first=I. S. P. |title=Learning Vocabulary in Another Language|trans-title=Matuto ng Bokabularyo sa Ibang Wika|lang=en|author-link=Paul Nation |publisher=Cambridge University Press |date=2001 |url=https://books.google.com/books?id=sKqx8k8gYTkC |page=477 |isbn=978-0-521-80498-1}} <!-- National Records of Scotland2013 -->* {{cite web |publisher=National Records of Scotland |title=Census 2011: Release 2A|lang=en |series=Scotland's Census 2011 |date=26 September 2013 |url=http://www.scotlandscensus.gov.uk/news/census-2011-release-2a |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402152137/http://www.scotlandscensus.gov.uk/news/census-2011-release-2a |url-status=live |ref={{sfnref|National Records of Scotland|2013}}}} <!-- Neijt2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04574-0 |chapter=Spelling Reform |trans-chapter=Reporma sa Pagbaybay|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Neijt |first1=A. |pages=68–71 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Northern Ireland Statistics and Research Agency2012 -->* {{cite web |publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency |title=Census 2011: Key Statistics for Northern Ireland December 2012 |trans-title=Senso 2011: Mga Pangunahing Estadistika para sa Hilagang Irlanda Disyembre 2012|lang=en|periodical=Statistics Bulletin |date=2012 |url=http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |at=Table KS207NI: Main Language |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121224033625/http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |archive-date=24 December 2012 |ref={{sfnref|Northern Ireland Statistics and Research Agency|2012}}}} <!-- Northrup2013 -->* {{cite book |last=Northrup |first=David |title=How English Became the Global Language|trans-title=Paano Naging Pandaigdigang Wika ang Ingles|lang=en|date=2013 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-137-30306-6 |url=https://books.google.com/books?id=YPAlPeB6IvQC}} <!-- O'Dwyer 2006 -->* {{cite book |last=O'Dwyer |first=Bernard |title=Modern English Structures: Form, Function, and Position |trans-title=Estraktura ng Modernong Ingles: Anyo, Gamit, at Posisyon|lang=en|edition=2 |publisher=Broadview |publication-place=Canada |year=2006 |isbn=978-1-55111-763-8}} <!-- Office for National Statistics official census figures for England and Wales -->* {{cite web |publisher=Office for National Statistics |title=Language in England and Wales, 2011|trans-title=Mga Wika sa Inglatera at Gales, 2011|lang=en|date=4 March 2013 |periodical=2011 Census Analysis |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census-analysis/language-in-england-and-wales-2011/rpt---language-in-england-and-wales--2011.html|archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402115009/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census-analysis/language-in-england-and-wales-2011/rpt---language-in-england-and-wales--2011.html |url-status=live |ref={{sfnref|Office for National Statistics|2013}}}} <!-- OxfordLearner'sDictionary -->* {{cite web |title=Oxford Learner's Dictionaries |url=http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/ |access-date=25 February 2015 |publisher=Oxford |ref={{harvid|Oxford Learner's Dictionary|2015}} |archive-date=9 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040312/http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/ |url-status=live|lang=en}} <!-- Patrick2006aJamaica -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01760-0 |chapter=Jamaica: Language Situation|trans-chapter=Hamayka: Sitwasyon ss Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006a |last1=Patrick |first1=P. L. |pages=88–90 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Patrick2006bAAVE -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05092-6 |chapter=English, African-American Vernacular|trans-chapter=Ingles, Aprikanong Amerikano Bernakular|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006b |last1=Patrick |first1=P. L. |pages=159–163 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Payne & Huddleston 2002 -->* {{cite book |last1=Payne |last2=Huddleston |first1=John |first2=Rodney |editor1-last=Huddleston |editor2-last=Pullum |editor1-first=R. |editor2-first=G. K. |date=2002 |title=Cambridge Grammar of English |url=https://archive.org/details/cambridgegrammar0000hudd |trans-title=Balarila ng Ingles ng Cambridge|lang=en|publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781316423530.006 |isbn=978-0-521-43146-0}} * {{cite book |last=Peters |first=Pam |title=The Cambridge Guide to English Usage|url=https://archive.org/details/cambridgeguideto00pete_0 |trans-title=Ang Gabay ng Cambridge sa Paggamit sa Ingles|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-521-62181-6}} <!-- Phillipson2004 -->* {{cite book |last=Phillipson |first=Robert |title=English-Only Europe?: Challenging Language Policy|trans-title=Patakarang Ingles Lamang sa Europa? Paghamon sa Patakaran sa Wika|lang=en|date=28 April 2004 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-44349-9 |url=https://books.google.com/books?id=9HiCAgAAQBAJ&pg=PA47}} <!-- Richter2012 -->* {{cite book |last=Richter |first=Ingo |chapter=Introduction |trans-chapter=Panimula|editor1-last=Richter |editor1-first=Dagmar |editor2-last=Richter |editor2-first=Ingo |editor3-last=Toivanen |editor3-first=Reeta |display-editors=3 |editor4-last=Ulasiuk |editor4-first=Iryna |title=Language Rights Revisited: The challenge of global migration and communication|trans-title=Pagbisita muli sa mga Karapatan sa Wika: Ang hamon ng pandaigdigang migrasyon at komunikasyon|lang=en|date=2012 |publisher=BWV Verlag |isbn=978-3-8305-2809-8 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3u9kBAAAQBAJ&pg=PA29}} <!-- Roach1999 -->* {{cite book |last=Roach |first=Peter |title=English Phonetics and Phonology|trans-title=Ponetika at Ponolohiya ng Ingles|lang=en|date=2009 |publisher=Cambridge |edition=4}} <!-- Robinson1992 -->* {{cite book |last=Robinson |first=Orrin |author-link=Orrin W. Robinson |title=Old English and Its Closest Relatives: A Survey of the Earliest Germanic Languages |trans-title=Lumang Ingles at ang Pinakamalapit Nitong Kamag-anak: Sarbey sa mga Pinakaunang Wikang Hermaniko|lang=en|publisher=Stanford University Press |date=1992 |isbn=978-0-8047-2221-6 |url=https://archive.org/details/oldenglishitsclo0000robi |url-access=registration}} <!-- Romaine1982 -->* {{cite book |last=Romaine |first=Suzanne |chapter=English in Scotland|trans-chapter=Ingles sa Eskosya|lang=en |editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language |trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=56–83 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Romaine1999 -->* {{cite book |title=Cambridge History of the English Language |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|volume=4|editor-last=Romaine |editor-first=Suzanne |publisher=Cambridge University Press |date=1999 |isbn=978-0-521-26477-8 |doi=10.1017/CHOL9780521264778.002}} ** {{Harvc |last=Algeo |first=John |chapter=Vocabulary |url=https://books.google.com/books?id=NxHuNOvwt7wC&pg=PA57 |in=Romaine |year=1999 |pages=57–91}} ** {{Harvc |last=Romaine |first=Suzanne |chapter=Introduction |in=Romaine |year=1999 |pages=1–56 |id={{sfnref|Romaine|1999a}}}} <!-- Romaine2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00646-5 |chapter=Language Policy in Multilingual Educational Contexts|trans-chapter=Patakaran sa Wika sa mga Konteksto ng Multilingwal na Edukasyon |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last=Romaine |first=Suzanne |pages=584–596 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Routes of English -->* {{cite news |title=The Routes of English |trans-title=Ang Mga Ruta ng Ingles|lang=en|url=https://www.bbc.co.uk/radio4/routesofenglish/storysofar/programme4_6.shtml |date=1 August 2015 |work=BBC |ref={{harvid|The Routes of English}} |archive-date=24 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151024081346/http://www.bbc.co.uk/radio4/routesofenglish/storysofar/programme4_6.shtml |url-status=live}} <!-- Rowicka2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01848-4 |chapter=Canada: Language Situation |trans-chapter=Kanada: Sitwasyon sa Wika|lang=en|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Rowicka |first1=G. J. |pages=194–195 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Rubino2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01736-3 |chapter=Philippines: Language Situation |trans-chapter=Pilipinas: Sitwasyon sa Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Rubino |first1=C. |pages=323–326 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Ryan2013 an official report of the United States Census -->* {{cite web |last=Ryan |first=Camille |title=Language Use in the United States: 2011|trans-title=Paggamit ng Wika sa Estados Unidos: 2011|lang=en|periodical=American Community Survey Reports |date=August 2013 |page=1 |url=https://www.census.gov/prod/2013pubs/acs-22.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205101044/http://www.census.gov/prod/2013pubs/acs-22.pdf |archive-date=5 February 2016 |url-status=dead}} <!-- Sailaja 2009 -->* {{cite book |last=Sailaja |first=Pingali |title=Indian English|trans-title=Ingles ng India|lang=en |publisher=Edinburgh University Press |date=2009 |isbn=978-0-7486-2595-6 |series=Dialects of English |url=https://books.google.com/books?id=ntxWxuoRBiwC}} <!-- Schiffrin 1988 -->* {{cite book |last=Schiffrin |first=Deborah |date=1988 |title=Discourse Markers|trans-title=Mga Pananda sa Diskurso|lang=en |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-35718-0 |series=Studies in Interactional Sociolinguistics |url=https://books.google.com/books?id=hs7J-WqPtPAC}} <!-- Schneider2007 -->* {{cite book |last=Schneider |first=Edgar |title=Postcolonial English: Varieties Around the World|trans-title=Poskolonyal na Ingles: Mga Barayti sa Iba't-ibang Panig ng Mundo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2007 |isbn=978-0-521-53901-2 |url=https://books.google.com/books?id=QIE6zGSd8okC}} <!-- Schonweitz2001 -->* {{cite journal |last=Schönweitz |first=Thomas |title=Gender and Postvocalic /r/ in the American South: A Detailed Socioregional Analysis |url=https://archive.org/details/sim_american-speech_fall-2001_76_3/page/258 |trans-title=Kasarian at ang Posbokalikong /r/ sa Katimugang Amerika: Detalyadong Sosyorehiyonal na Pagsusuri|lang=en|journal=American Speech |volume=76 |issue=3 |date=2001 |pages=259–285 |doi=10.1215/00031283-76-3-259 |s2cid=144403823}} <!-- Shaywitz2003 -->* {{cite book |last=Shaywitz |first=Sally E. |title=Overcoming Dyslexia: A New and Complete Science-based Program for Reading Problems at Any Level |trans-title=Pagtagumpayan ang Dyslexia: Isang Bago at Kumpletong Programang Nakaayon sa Agham para sa mga Problema sa Pagbabasa|lang=en|date=2003 |publisher=A. A. Knopf |isbn=978-0-375-40012-4 |url=https://books.google.com/books?id=hXbZ1QInSF0C}} <!-- Smith2009 -->* {{cite book |last=Smith |first=Jeremy J. |title=Old English: A Linguistic Introduction|trans-title=Lumang Ingles: Panimula sa Lingguwistika |lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2009 |isbn=978-0-521-86677-4}} <!-- Statistics Canada2014 -->* {{cite web |publisher=Statistics Canada |title=Population by mother tongue and age groups (total), 2011 counts, for Canada, provinces and territories |trans-title=Populasyon batay sa inang wika at grupo ng edad (kabuuan), bilang noong 2011, para sa Kanada, mga lalawigan, at teritoryo|lang=en|date=22 August 2014 |url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/lang/Pages/highlight.cfm?TabID=1&Lang=E&Asc=0&PRCode=01&OrderBy=2&View=1&tableID=401&queryID=1&Age=1#TableSummary |archive-date=26 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726032921/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/lang/Pages/highlight.cfm?TabID=1&Lang=E&Asc=0&PRCode=01&OrderBy=2&View=1&tableID=401&queryID=1&Age=1#TableSummary |url-status=live |ref={{sfnref|Statistics Canada|2014}}}} <!-- Statistics New Zealand2014 -->* {{cite web |publisher=Statistics New Zealand |title=2013 QuickStats About Culture and Identity|trans-title=2013 QuickStats ukol sa Kultura at Pagkakakilanlan|lang=en|date=April 2014 |url=http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Census/2013%20Census/profile-and-summary-reports/quickstats-culture-identity/quickstats-culture-identity.pdf |page=23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115195639/http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Census/2013%20Census/profile-and-summary-reports/quickstats-culture-identity/quickstats-culture-identity.pdf |archive-date=15 January 2015 |ref={{sfnref|Statistics New Zealand|2014}}}} <!-- Statistics South Africa2012 official census of South Africa -->* {{cite book |publisher=Statistics South Africa |title=Census 2011: Census in Brief|lang=en |id=Report No. 03‑01‑41 |date=2012 |isbn=978-0-621-41388-5 |url=http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |chapter=Population by first language spoken and province |ref={{sfnref|Statistics South Africa|2012}} |page=23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113164744/http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |archive-date=13 November 2015 |url-status=live |chapter-url=http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf#page=28 |editor-first=Pali |editor-last=Lehohla |location=Pretoria}} <!-- Stiles2018 -->* {{Cite book |last=Stiles |first=Patrick |date=2018 |title=Friesische Studien II: Beiträge des Föhrer Symposiums zur Friesischen Philologie vom 7.–8. April 1994 |trans-title=Araling Prisyano II: Mga Artikulo mula sa Föhr Symposium ukol sa Pilolohiyang Prisyano na ginanap noong ika-7 at ika-8 ng Abril 1994F0|url=https://www.academia.edu/37163852 |series=NOWELE Supplement Series |volume=12 |doi=10.1075/nss.12 |isbn=9789027272843 |language=de}} <!-- SvartikLeech2006 -->* {{cite book |last1=Svartvik |first1=Jan |last2=Leech |first2=Geoffrey |title=English: One Tongue, Many Voices |trans-title=Ingles: Isang Dila, Maraming Boses|lang=en|date=2006 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-4039-1830-7 |url=https://archive.org/details/englishonetongue0000svar_y3z3 |url-access=registration}} <!-- Swan2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05058-6 |chapter=English in the Present Day (Since ca. 1900)|trans-chapter=Ingles sa Kasalukuyang Panahon (simula c. 1900)|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Swan |first1=M. |pages=149–156 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Sweet1892 -->* {{cite book |last=Sweet |first=Henry |title=A new English grammar |trans-title=Isang bagong balarilang Ingles|lang=en|url=https://archive.org/details/anewenglishgram01sweegoog |publisher=Cambridge University Press |date=2014 |orig-date=1892}} <!-- Thomas 2008 -->* {{cite book |last=Thomas |first=Erik R. |date=2008 |chapter=Rural Southern white accents|trans-chapter=Mga asento ng mga puti sa rural na Katimugan|trans-title=Mga Barayti ng Ingles |title=Varieties of English |volume=2|lang=en |pages=87–114 |editor=Edgar W. Schneider |publisher=de Gruyter |doi=10.1515/9783110208405.1.87 |isbn=978-3-11-020840-5}} <!-- ThomasonKaufman1988 -->* {{cite book |last1=Thomason |first1=Sarah G. |author-link=Sarah Thomason |last2=Kaufman |first2=Terrence |author-link2=Terrence Kaufman |title=Language Contact, Creolization and Genetic Linguistics |trans-title=Kontak sa Wika, Pagsasa-creole, at Lingguwistikang Henetiko|lang=en|url=https://archive.org/details/rosettaproject_afr_detail-2 |publisher=University of California Press |date=1988 |isbn=978-0-520-91279-3}} <!-- Toon1982 -->* {{cite book |last=Toon |first=Thomas E. |chapter=Variation in Contemporary American English|trans-chapter=Baryasyon sa Kontemporaryong Amerikanong Ingles|lang=en|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=210–250 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- TraskTrask2010 -->* {{cite book |last=Trask |first=Robert Lawrence |author-link=Larry Trask |title=Why Do Languages Change?|trans-title=Bakit Nagbabago ang mfa Wika?|lang=en |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83802-3 |url=https://books.google.com/books?id=9qoZzBgCmFMC}} <!-- Trudgill 1999 -->* {{cite book |last=Trudgill |first=Peter |date=1999 |title=The Dialects of England|url=https://archive.org/details/dialectsofenglan0000trud_f6f5 |trans-title=Mga Dayalekto ng Inglatera|lang=en |edition=2 |publisher=Blackwell |location=Oxford |isbn=978-0-631-21815-9}} <!-- Trudgill2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01506-6 |chapter=Accent |trans-chapter=Asento|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Trudgill |first1=P. |page=14 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Trudgill & Hannah 2002 replace with 2008 5th edition -->* {{cite book |last1=Trudgill |first1=Peter |first2=Jean |last2=Hannah |date=2002 |title=International English: A Guide to the Varieties of Standard English|trans-title=Pandaigdigang Ingles: Gabay sa mga Barayti ng Pamantayang Ingles|lang=en|edition=4 |location=London |publisher=Hodder |isbn=978-0-340-80834-4}} <!-- Trudgill & Hannah 2008 -->* {{cite book |last1=Trudgill |first1=Peter |first2=Jean |last2=Hannah |date=2008 |title=International English: A Guide to the Varieties of Standard English|trans-title=Pandaigdigang Ingles: Gabay sa mga Barayti ng Pamantayang Ingles|lang=en |edition=5 |location=London |publisher=Arnold |isbn=978-0-340-97161-1 |url=https://books.google.com/books?id=e8u8MR8MNaEC}} <!-- United Nations2008 -->* {{cite web |publisher=United Nations |title=Everything You Always Wanted to Know About the United Nations|trans-title=Lahat ng mga Gusto Mong Malaman Tungkol sa Mga Nagkakaisang Bansa|lang=en|date=2010 |url=https://digitallibrary.un.org/record/705254/files/everything_un.pdf?ln=en |quote=The working languages at the UN Secretariat are English and French. |ref={{sfnref|United Nations|2010}}}} <!-- Versloot2017 -->* {{Cite book |last=Versloot |first=Arjen P. |author-link=:fy:Arjen Versloot |chapter=Traces of a North Sea Germanic Idiom in the Fifth–Seventh Centuries AD|trans-chapter=Mga Bakas ng isang Dagat Hilagang Hermanikong Idiyoma noong Ikalima hanggang Ikapitong Siglo KP |pages=339–373 |url=https://www.cambridge.org/core/books/frisians-and-their-north-sea-neighbours/3E63327F4D3842542B0E1DD40129BE3B |title=Frisians and their North Sea Neighbours: From the Fifth Century to the Viking Age|trans-title=Mga Prisyano at ang Kanilang mga Kapitbahay sa Dagat Hilaga: Mula Ikalimang Siglo hanggang sa Panahon ng mga Viking|lang=en|date=2017 |publisher=Boydell & Brewer |isbn=978-1-78744-063-0 |doi=10.1017/9781787440630 |url-access=subscription |editor-last1=Hines |editor-first1=John |editor-last2=IJssennagger |editor-first2=Nelleke |location=Woodbridge, Inglatera}} <!-- Wardhaugh2010 -->* {{cite book |last=Wardhaugh |first=Ronald |title=An Introduction to Sociolinguistics|trans-title=Panimula sa Sosyolingguwistika |lang=en|edition=6 |publisher=Wiley-Blackwell |date=2010 |isbn=978-1-4051-8668-1 |series=Blackwell textbooks in Linguistics |volume=4}} <!-- Watts2011 -->* {{cite book |last=Watts |first=Richard J. |title=Language Myths and the History of English|url=https://archive.org/details/languagemythshis0000watt_r7c2 |trans-title=Mga Mito sa Wika at ang Kasaysayan ng Ingles|lang=en|date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-532760-1 |doi=10.1093/acprof:oso/9780195327601.001.0001}} <!--Wells 1982 -->* {{Accents of English}} <!-- Wojcik2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05081-1 |chapter=Controlled Languages|trans-chapter=Mga Kontroladong Wika|lang=en |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Wojcik |first1=R. H. |pages=139–142 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Wolfram2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04256-5 |chapter=Variation and Language: Overview|trans-chapter=Baryasyon at Wika: Buod|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Wolfram |first1=W. |pages=333–341 |isbn=978-0-08-044854-1|lang=en}} {{refend}} == Link sa labas == {{Library resources box |about=yes |by=no }} * [http://www.lel.ed.ac.uk/research/gsound/Eng/Database/Phonetics/Englishes/Home/HomeMainFrameHolder.htm Mga asento ng wikang Ingles mula sa ibat-ibang panig ng mundo] (Pamantasan ng Edinburgh) – mga maiikling rekord ng pagbigkas sa 110 piling salitang Ingles sa 50 asento ng wika. * [http://www.dialectsarchive.com/ International Dialects of English Archive] – mga rekord ng mga asento ng katutubo at pandaigdigang pananalitang L2 ng wikang Ingles. *[http://www.britishcouncil.ph British Council Philippines] *[http://www.tesol.ph TESOL Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402170304/http://www.tesol.ph/ |date=2015-04-02 }} {{Mga wika ng Pilipinas}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Ingles, Wikang}} [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]] [[Kategorya:Wikang Ingles|*]] etksdvzqw6wtp9csnatpl9rdvc3ygt8 2209270 2209269 2026-05-27T03:04:42Z GinawaSaHapon 102500 /* Katinig */ 2209270 wikitext text/x-wiki {{redirect|Ingles|mga tao mula Inglatera|Mga Ingles}} {{kinukumpuni}} {{use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa. --> {{Other uses|Ingles (paglilinaw)}} {{Infobox language | name = Ingles | altname = Inggles | nativename = {{lang|en|English}} | pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ᵻ|ʃ}} | states = Ang [[mundong Anglopono]], kabilang na ang {{enum|[[Reyno Unido]]|[[Estados Unidos]]|[[Kanada]]|[[Australia]]|[[Irlanda]]|[[Nueva Selanda]]|[[Karibeng Komonwelt]]|[[Timog Aprika]]|[[Talaan ng mga bansa at teritoryo kung saan opisyal na wika ang wikang Ingles|iba pa]]}} | speakers = [[Katutubong wika|L1]]: {{nowrap|380 milyon}} | date = 2021 | ref = <ref>{{Cite web |url=https://www.ethnologue.com/insights/ethnologue200/ |title=What are the top 200 most spoken languages?|trans-title=Ano-ano ang 200 pinaka-sinasalitang wika? |website=Ethnologue |date=2023 |lang=en|archive-date=18 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230618002011/https://www.ethnologue.com/insights/ethnologue200/ |url-status=live}}</ref> | speakers2 = {{plainlist| * [[Ikalawang wika|L2]]: {{nowrap|1.077 bilyon}} (2021)<ref name="Ethnologue26">{{e26}}</ref> * [[Mundong Anglopono|Kabuuan]]: 1.457 billion}} | familycolor = Indo-Europeo | fam2 = [[Mga wikang Hermaniko|Hermaniko]] | fam3 = [[Kanlurang wikang Hermaniko|Kanlurang Hermaniko]] | fam4 = [[Mga wikang Ingaeboniko|Ingaeboniko]] | fam5 = [[Mga wikang Angliko|Angliko]] | ancestor = [[Proto-Ingles]] | ancestor2 = [[Lumang Ingles]] | ancestor3 = [[Gitnang Ingles]] | ancestor4 = [[Maagang Modernong Ingles]] | script = {{plainlist| * [[Sulat Latin|Latin]] ([[Alpabetong Ingles]]) * [[Futhorc]] (noon) * [[Braille ng Ingles]], [[Pinagsanib na Braille ng Ingles]] }} | nation = {{ubli |57 bansa at 30 dependensiya| Mga organisasyon kabilang na ang {{enum | [[Mga Nagkakaisang Bansa|UN]] | [[Unyong Europeo|EU]] | [[Komonwelt ng mga Bansa|Komonwelt]] | [[Pandaigdigang Hukumang Pangkrimen|ICC]] | [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|IMF]] | [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko|IOC]] | [[Organisasyong Pandaigdig para sa Pagsasapamantayan|ISO]] | [[Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko|NATO]] | [[Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal|WTO]] | [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya|ASEAN]] | [[Organisasyon ng mga Estadong Amerikano|OAS]] }} }} | iso1 = en | iso2 = eng | iso3 = eng | lingua = 52-ABA | notice = IPA | sign = [[Manually coded English]] (iba-iba) | glotto = stan1293 | glottorefname = English | mapscale = 1.25 | map = English language distribution.svg | mapcaption = {{legend|#346699|Mga rehiyon kung saan katutubong wika ng mayorya ang wikang Ingles}} {{legend|#99ccff|Mga rehiyon kung saan opisyal o malawakang ginagamit ang wikang Ingles, pero hindi isang katutubong wika ng mayorya}} | dialects = {{hlist |class=inline |[[Britanikong Ingles]]|[[Ingles ng Hilagang Amerika|Hilagang Amerika]]|[[Ingles ng Karibe|Karibe]]|[[Ingles ng Australia|Australia]]|[[Ingles ng Nueva Selanda|Nueva Selanda]]|[[Ingles ng Timog Aprika|Timog Aprika]]|[[Ingkes ng Irlandiya|Irlandiya]]|[[Ingles ng Pilipinas|Pilipinas]]}} ([[Talaan ng mga dayalekto ng wikang Ingles|talaan]]) }} '''Inglés''',{{Efn|{{langx|en|English}} {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ᵻ|ʃ}}}} binabaybay ding '''Ingglés''', ang [[kanlurang wikang Hermaniko]] na nagmula sa [[Inglatera]] at ang pandaigdigang ''[[lingua franca]]'' sa kasalukuyan. Nagmula ang pangalan ng wika mula sa [[mga Anglo]], isa sa mga sinaunang [[Lahing Hermaniko|grupong Hermaniko]] na [[Paglipat ng mga Anglo-Saxon sa Britanya|lumipat sa Britanya]] sa [[Pagtatapos ng panahong Romano sa Britanya|pagtatapos ng panahong Romano sa naturang lugar]]. Ingles ang [[Talaan ng mga wika batay sa dami ng nagsasalita|pinakaginagamit na wika sa mundo]], dahil na rin sa matinding impluwensiya ng [[Imperyong Britaniko]] noon (na pinalitan ng [[Komonwelt ng mga Bansa]] sa kasalukuyan) gayundin ng [[Estados Unidos]] sa kasalukuyan. Ito rin ang may pinakamaraming gumagamit bilang [[pangalawang wika]], mas marami pa kesa sa mga katutubong mananalita nito. Gayunpaman, ikatlo lamang ang Ingles sa may [[Talaan ng mga wika batay sa dami ng katutubong mananalita|pinakamaraming katutubong mananalita]], pagkatapos ng [[wikang Mandarin]] at [[Wikang Espanyol|Espanyol]]. Ingles ang opisyal o isa sa mga opisyal na wika ng [[Talaan ng mga bansa kung saan opisyal na wika ang Ingles|57 bansa at 30 dependensiya]], ang pinakamarami para sa kahit anong wika. Sa mga bansang tulad ng [[Estados Unidos]], [[Reyno Unido]], [[Australia]], at [[Nueva Selanda]], ito ang pinakaginagamit na wika dahil na rin sa kasaysayan bagamat hindi ito isang opisyal na wika. Isa rin ito sa mga [[Mga opisyal na wika ng Mga Nagkakaisang Bansa|opisyal na wika]] ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]], [[Unyong Europeo]], at iba pang mga pandaigdigan at panrehiyong organisasyon. Ito rin ang ''de facto'' na wika ng [[diplomasya]], agham at teknolohiya, pandaigdigang kalakalan, turismo, libangan, at ng [[internet]]. Ayon sa isang pagtataya ng ''[[Ethnologue]]'' noong 2021, meron itong 1.4 na bilyong mananalita. Nagmula ang [[Lumang Ingles]] mula sa mga dayalekto ng mga kanlurang wikang Hermaniko na sinasalita ng [[mga Anglo-Saxon]]. Nakasulat sa mga ''[[rune]]'' (''futhorc'') ang wika bago ito gumamit ng [[Alpabetong Ingles|isang alpabetong nagmula sa wikang Latin]]. Hiniram kalaunan ng Lumang Ingles ang ilang balarila at pangunahing bokabularyo mula sa [[Lumang Nordiko]], isang [[hilagang wikang Hermaniko]]. Nalinang nang husto ang alpabeto at tuluyang pinalitan nito ang paggamit sa mga ''rune'', kasabay ng pag-usbong ng [[Gitnang Ingles]] matapos [[Normanong Pagsakop ng Inglatera|masakop]] ng [[mga Normando]] ang Inglatera [[Labanan ng Hastings|simula noong 1066]]. Sa panahong ito matinding nanghiram ng mga salita ang Ingles mula sa [[wikang Pranses]], na ngayo'y bumubuo ng 28% ng lahat ng mga salita sa wika sa kasalukuyan, gayundin sa [[wikang Latin]], na bumubuo sa karagdagang 28%. Bagamat pawang nagmula sa Latin at iba pang [[mga wikang Romanse]] ang malaking bahagdan ng bokabularyo ng Ingles, nananatili pa ring Hermaniko ang pang-araw-araw na bokabularyo, balarila at ponolohiya nito. Umusbong naman ang [[Modernong Ingles]] matapos ng isang [[Malawakang Paglipat ng Patinig|malawakang pagbabago sa mga patinig nito]]. Ilan sa mga malapit na kamag-anak ng kasalukuyang anyo ng wika ang [[wikang Scots]], na nasa isang [[kontinuo ng mga dayalekto]] sa Ingles, gayundin ang [[mga wikang Prisyano]] at [[Mababang Aleman]]. == Klasipikasyon == Bahagi ng [[Mga wikang Indo-Europeo|pamilyang Indo-Europeo]] ang wikang Ingles, partikular na sa [[Mga kanlurang wikang Hermaniko|Kanlurang Hermanikong]] sangay ng [[Mga wikang Hermaniko|mga Hermanikong wika]].{{sfn|Bammesberger|1992|pp=29–30}} Dahil pare-parehong nagmula ang Ingles at ng ibang mga wikang Hermaniko kagaya ng mga [[wikang Olandes]] at [[Wikang Aleman|Aleman]] sa iisang ninuno na tinatawag na [[Proto-Hermaniko]], nagtataglay ang mga ito ng mga magkakatulad na tampok kagaya ng paghahati sa mga [[pandiwa]] bilang [[Malakas na pandiwa (mga wikang Hermaniko)|malakas]] o [[Mahinang pandiwa (mga wikang Hermaniko)|mahinang klase]], ang paggamit sa mga [[pandiwang modal]], at pagsasailalim sa serye ng pagbabago sa pagbigkas sa mga [[katinig]] ng [[Proto-Indo-Europeo]] na kilala ngayon bilang mga [[batas Grimm]] at [[Batas Verner|Verner]].{{sfn|König|van der Auwera|1994}} Isa ang [[Lumang Ingles]] sa napakaraming [[mga wikang Ingaeboniko]] na umusbong sa isang [[Kontinuo ng mga dayalekto|kontinuo ng mga dayalektong]] sinasalita ng mga Kanlurang Hermaniko simula noong ikalimang siglo sa [[Prisya]], partikular na sa baybayin ng [[Dagat Hilaga]]. Umusbong ang Lumang Ingles mula sa mga mananalita ng mga wikang ito na lumisan sa lugar at nanirahan sa [[kapuluang Britaniko]].{{sfn|Bazelmans|2009|pp=325–326}} Kalaunan, umusbong ang [[Gitnang Ingles]], na sinundan naman ng Modernong Ingles.{{sfn|Robinson|1992}} May ilang mga dayalekto ng Luma at Gitnang Ingles na hiwalay na nalinang at naging [[mga wikang Angliko]], lalo na ang [[wikang Scots]].{{sfn|Romaine|1982|pp=56–65}} Dahil nakahiwalay ang wikang Ingles mula sa ibang mga wikang Hermaniko sa kontinente, nalinang ang sarili nitong [[bokabularyo]], [[sintaksis]], at [[ponolohiya]]. Hindi naiintindihan ang Ingles ng mga mananalita ng kahit anong wikang Hermaniko, bagamat may iilang wika katulad ng wikang Olandes at [[Wikang Prisyano|Prisyano]] na may malaki-laking antas ng kaugnayan.{{sfn|Harbert|2006}} Tradisyonal na [[Mga wikang Anglo-Prisyano|iniuugnay]] ang Ingles sa Prisyano, na madalas na ipinagpapalagay na pinakamalapit na kamag-anak ng Ingles sa mga wikang Hermaniko. Gayunpaman, ipinapakita ng modernong pananaliksik sa dalawang wika na kaunti lamang ang pagkakapareho nito sa Ingles.<ref>{{multiref2|{{harvnb|Bazelmans|2009|p=326|loc="According to most researchers, this means that there cannot have been an 'original' Anglo-Frisian entity ..."}}|{{harvnb|Stiles|2018|p=31|loc="... It is not possible to construct the exclusive common relative chronology that is necessary in order to be able to establish a node on a family tree. The term and concept of 'Anglo-Frisian' should be banished to the historiography of the subject."}}}}</ref> Bagamat parehong sumailalim ang dalawa sa magkaparehong serye ng pagbabago sa tunog, hindi ito naganap nang sabay upang masabing may matindi silang kaugnayan sa isa't-isa.{{sfn|Versloot|2017|pp=341–342}}{{sfn|Stiles|2018|pp=5–6}} == Kasaysayan == {{Main|Kasaysayan ng wikang Ingles}} === Proto-Hermaniko patungong Lumang Ingles === [[File:Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg|thumb|Manuskritong nakasulat sa [[panulatang unsiyal]] ng [[epikong tula]] na ''[[Beowulf]]'' sa [[Lumang Ingles]], isinulat noong bandang taong 975 hanggang 1025.{{pb}} Nagsimula ang tula sa: {{lang|ang|Hƿæt ƿē Gārde{{\}}na ingēar dagum þēod cyninga{{\}}þrym ge frunon ...}}[Pakinggan! Ating narinig ang kadakilaan ng nagdaang panahon ng mga katutubong hari ng mga {{Lang|ang|Gār-Dene}} [isang maalamat na tribo ng [[mga Danes]]<nowiki>] ...]</nowiki>]] [[Lumang Ingles]], o Anglo-Sahon, ang pinakaunang anyo ng wikang Ingles na ginamit mula bandang taong 450 hanggang 1150. Nagmula ito sa mga dayalekto ng [[mga kanlurang wikang Hermaniko]], minsang tinutukoy bilang [[mga wikang Anglo-Prisyano]] o di kaya'y [[mga wikang Hermaniko ng Dagat Hilaga]], na sinasalita sa rehiyon ng [[Prisya]], [[Mababang Sahonya]], at katimugang [[Jutland]] (sakop ngayon ng [[Dinamarka]] at [[Alemanya]]) ng mga Hermanikong kilala sa kasaysayan bilang [[mga Anglo]], [[Mga Sahon|Sahon]], at [[Mga Yuto|Yuto]].<ref>{{Cite book |last=Baugh |first=Albert |title=A History of the English Language |date=1951 |publisher=Routledge & Kegan Paul |location=London |pages=60–83, 110–130 |language=en |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles}}</ref> Simula noong ikalimang siglo, [[Paninirahan ng mga Anglo-Sahon sa Britanya|tumira]] ang mga Anglo-Sahon sa Britanya matapos itong [[Pagtatapos ng panahon ng mga Romano sa Britanya|lisanin ng mga Romano]]. Pagsapit ng ikapitong siglo, Lumang Ingles na ang pangunahing wikang sinasalita sa lugar at pinalitan ang mga [[wikang Karaniwang Britoniko]] at [[Britanikong Latin]] na sinalita noong [[Romanong Britanya|panahon ng mga Romano]].{{sfn|Collingwood|Myres|1936}}{{sfn|Graddol|Leith|Swann et al.|2007}}{{sfn|Blench|Spriggs|1999}} Ang wika gayundin sa lugar ng [[Inglatera]] ay parehong pinangalan mula sa mga Anglo.{{sfn|Bosworth|Toller|1921}} Nahahati ang Lumang Ingles sa dalawang dayalektong Angliko ([[Mersiyano]] at [[Nortumbriyo]]) at dalawang dayalektong Sahon ([[Kentiko]] at [[Kanlurang Sahon]]).{{sfn|Campbell|1959|p=4}} Dahil sa impluwensiya ng [[kaharian ng Wessex]] at ang reporma sa edukasyon noong panahon ni [[Alfredo ang Dakila|haring Alfredo]] noong ikasiyam na siglo, Kanlurang Sahon ang siyang naging [[Pamantayang wika|pamantayan]] sa pagsusulat sa Lumang Ingles.{{sfn|Toon|1992|loc=Chapter: Old English Dialects}} Nakasulat ang [[Panulaang epiko|epikong tula]] na ''[[Beowulf]]'' sa Kanlurang Sahon, habang nakasulat naman sa Nortumbriyo ang pinakalumang [[tula]] sa wikang Ingles na ''[[Himno ni Caedmon]]''.{{sfn|Donoghue|2008}} Gayunpaman, nalinang ang Modernong Ingles mula sa dayalektong Mersiyano habang nalinang naman ang [[wikang Scots]] mula sa Nortumbriyo. Isinulat ang ilang mga pinakamaagang tala ng Lumang Ingles gamit ng [[alpabetong runiko]],{{sfn|Gneuss|2013|p=23}} bagamat ginamit kalaunan ang [[alpabetong Latin]] pagsapit ng ikapitong siglo; gumamit ito ng mga [[Panulatang unsiyal|kalahating unsiyal]] na titik at may kasama ring mga runikong titik na ''[[wynn]]'' {{angbr|{{lang|ang|ƿ}}}}, ''[[Thorn (titik)|thorn]]'' {{angbr|{{lang|ang|þ}}}}, at mga binagong titik Latin na ''[[eth]]'' {{angbr|{{lang|ang|ð}}}} at ''[[Æ|ash]]'' {{angbr|{{lang|ang|æ}}}}.{{sfn|Gneuss|2013|p=23}}{{sfn|Hogg|Denison|2006a|pp=30–31}} Malaki ang pagkakaiba ng Lumang Ingles sa modernong anyo ng wika. Hindi ito mauunawaan ng isang mananalita ng Ingles sa ika-21 siglo nang walang pagsasanay. Halos kapareho ang [[Balarila ng Lumang Wikang Ingles|balarila nito]] sa [[Balarila ng wikang Aleman|balarila]] ng [[wikang Aleman]]: maraming mga [[impleksiyon]] sa dulo ng salita at anyo ang mga [[pangngalan]], [[pang-uri]], [[panghalip]], at [[pandiwa]], at mas malaya ang [[ayos ng salita]] nito kesa sa modernong anyo nito. May mga anyo ang Modernong Ingles para sa [[Kaukulan (balarila)|kaukulan]] ({{Lang|en|grammatical case}}) ng panghalip (halimbawa [panlalaki] 'siya': {{Lang|en|he, him, his}}) at may iilan din para naman sa mga pandiwa (halimbawa 'magsalita': {{Lang|en|speak, speaks, speaking, spoke, spoken}}), pero sa Lumang Ingles, meron ding mga kaukulan para sa mga pangngalan at may mga dagdag na impleksiyon din ang mga pandiwa para sa [[Katauhan (balarila)|katauhan]] at [[kailanan]].{{sfn|Hogg|1992a}}{{sfn|Smith|2009}}{{sfn|Trask|2010}} === Impluwensiya ng Lumang Nordiko === Sa pagitan ng ikawalo hanggang ika-11 siglo, sumailalim ang Ingles na sinasalita sa ilang mga rehiyon sa impluwensiya ng [[Lumang Nordiko]], na isang [[Hilagang wikang Hermaniko]]. Dahil sa sunod-sunod na pagkolonisa ng [[mga Nordiko]] sa ilang bahagi ng Britanya noong panahong ito, nakakasalamuha ng mga mananalita ng Lumang Ingles sa mga mananalita ng Lumang Nordiko. Pinakamatindi ang interaksyon sa dalawang wika sa mga barayti ng wikang sinasalita sa hilagang-silangan na sakop noon ng [[Danelaw]] sa rehiyon ng [[York]]. Sa kasalukuyan, pinakamakikita ang impluwensiyang ito sa wikang Scots at sa [[Hilagang Ingles]]. Nakasentro ang impluwensiya ng mga Nordiko sa [[Lindsey]] sa [[Midlands]]. Matapos mapasailalim ang Lindsey sa kapangyarihan ng mga Anglo-Sahon noong taong 920, mabilis na kumalat ang Ingles sa naturang rehiyon. Sa modernong Ingles, ang impluwensiya ng mga Nordiko ay makikita sa [[panghalip]] sa ikatlong katauhan na nagsisimula sa ''th-'' ('sila', 'nila', 'kanila': {{Lang|en|they, them, their}}), na siyang pumalit sa mga orihinal na panghalip ng Anglo-Sahon na nagsisimula naman sa ''h-'' ({{Lang|ang|hie, him, hera}}).{{sfn|Thomason|Kaufman|1988|pp=284–290}} Makikita rin ito sa mga hiram na salita na pumalit sa mga katutubong Lumang Ingles kagaya ng {{Lang|en|give}} ('magbigay'), {{Lang|en|get}} ('kumuha'), {{Lang|en|sky}} ('langit'), {{Lang|en|skirt}} ('palda'), at {{Lang|en|egg}} ('itlog'). Mauunawaan ang Lumang Nordiko nang maayos-ayos ng mga mananalita ng ilang mga dayalekto ng Lumang Ingles, lalo na sa may hilaga.{{sfn|Kastovsky|1992|pp=320, 332}} === Gitnang Ingles === {{Quote box||align=right|quoted=true|salign=right|quote={{lang|enm|Englischmen þeyz hy hadde fram þe bygynnyng þre manner speche, Souþeron, Northeron, and Myddel speche in þe myddel of þe lond, ... Noþeles by comyxstion and mellyng, furst wiþ Danes, and afterward wiþ Normans, in menye þe contray longage ys asperyed, and som vseþ strange wlaffyng, chyteryng, harryng, and garryng grisbytting.}}{{pb}}[Bagamat sa simula pa lamang, may tatlong paraan na ang mga Ingles sa pagsasalita, yaong nasa Katimugan, nasa Hilaga, at nasa Midlands sa gitna ng bansa, ... Gayunpaman, dahil sa pakikihalubilo at paghahalo, umusbong ang wika ng bansa mula sa mga ito, habang may iilan na gumagamit pa rin ng kakaibang pag-uutal, daldalan, ungol, at nakakarinding ngitngitan.]|source=[[Juan ng Trevisa]], {{circa|1385}}{{sfn|Hogg|2006|pp=360–361}}|width=300px}} Karaniwang pinepetsahan ang pagsisimula ng [[Gitnang Ingles]] sa [[Normanong Pagsakop ng Inglatera|pananakop ng mga Normando]] sa Britanya mula noong 1066. Sa mga sumunod na siglo pagkatapos, sumailalim ang Ingles sa matinding impluwensiya ng anyo ng [[Lumang Pranses]] na sinasalita ng mga Normando na nanirahan sa Inglatera at naging bago nitong namumunong uri; kilala ito ngayon bilang [[Lumang Normando]]. Sa paglipas ng mga dekada, pawang mga naging bihasa sa dalawang wika ang parehong gitna at nakatataas na uri ng lipunan, mapa-Ingles man o Normando. Pagsapit ng 1150, bihira na lang sa panahong ito ang mga miyembro ng aristokrasya na marunong lamang ng Pranses.{{sfn|Townend|2012|pp=81–82}} Kalaunan, nalinang ang wikang Pranses na ginagamit ng mga Normando bilang [[wikang Anglo-Normando]].<ref>{{cite book |last=Short |first=Ian |title=A Companion to the Anglo-Norman World|trans-title=Gabay sa Mundong Anglo-Normando |chapter=Language and Literature|trans-chapter=Wika at Panitikan |lang=en|publisher=Boydell and Brewer |date=2002 |isbn=978-1-84615-046-3 |doi=10.1017/9781846150463.011 |pages=191–214}}</ref> Matuturo rin ang paghihiwalay ng Luma sa Gitnang Ingles sa kapanahunan ng paggawa sa komposisyong ''[[Orculum]]'' ng [[Mga Agustino|Agustinong kanon]] na si [[Orrm]] noong ika-12 siglo, na nagtatampok sa paghahalo ng mga elemento ng Lumang Ingles at Anglo-Normando sa kauna-unahang pagkakataon.{{sfn|Townend|2012|pp=99–100}} Samantala, nanatili pa ring marunong lamang sa Ingles ang mababang uri, na kumakatawan sa napakalaking bahagdan ng populasyon. Sa panahong ito, maraming hiram na salita ang ginamit nila na may kinalaman sa politika, batas, at iba pang mga prestihiyosong gawain.{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=39}} Halimbawa, nagmula sa Pranses na {{Lang|fr|trône}} ang salitang Ingles na {{Lang|en|throne}}, na tumutukoy sa pisikal na inuupuan ng isang hari gayundin sa metaporikal na kapangyarihan nito.<ref>{{cite journal |url=https://scholarworks.harding.edu/tenor/vol5/iss1/5 |title=Effects of the Norman Conquest on the English Language|trans-title=Mga Epekto ng Pananakop ng mga Normando sa Wikang Ingles|lang=en|first=Curt |last=Baker |date=Spring 2016 |journal=Tenor Times |volume=5}}</ref> Naging simple rin sa panahong ito ang mga impleksiyon ng Ingles, maaaring dahil sa paghahalo ng Lumang Nordiko at Lumang Ingles, na pawang parehas sa [[Morpolohiya (lingguwistika)|morpolohiya]] ngunit magkaiba ng impleksiyon. Nawala rin ang pagkakaiba ng [[kaukulang palagyo]] (nominatibo) at [[Kaukulang palayon|palayon]] (akusatibo) maliban sa mga [[panghalip panao]], nawala rin ang [[kaukulang pagamit]] (instrumental), at naging para lamang sa [[Pag-aari (balarila)|pag-aari]] ang [[kaukulang paari]] (henetibo). Naging regular din ang maraming mga di-regular na anyo ng impleksiyon,{{sfn|Lass|1992|pp=103–123} at naging payak rin ang sistema ng [[Kasunduan (balarila)|kasunduan]] sa mga pangungusap, na humantong sa isang hindi gaanong malayang [[ayos ng salita]].{{sfn|Fischer|van der Wurff|2006|pp=111–113}} Ilan sa mga sikat na panitikang naisulat sa Gitnang Ingles ang ''[[Mga Kuwento sa Canterbury]]'' ({{Circa|1400}}) ni [[Geoffrey Chaucer]] at [[Ang Kamatayan ni Arturo|''Ang Kamatayan ni Arturo'']] (1485) ni [[Thomas Malory]]. Naging talamak sa panahong ito ang paggamit sa panitikan ng [[dayalekto]] ng mga rehiyon, kagaya sa mga gawa ni Chaucer.<ref>{{cite web |last1=Horobin |first1=Simon |title=Chaucer's Middle English |trans-title=Gitnang Ingles ni Chaucer|lang=en|url=https://opencanterburytales.dsl.lsu.edu/refmideng/ |website=The Open Access Companion to the Canterbury Tales |publisher=Louisiana State University|quote=The only appearances of their and them in Chaucer's works are in the Reeve's Tale, where they form part of the Northern dialect spoken by the two Cambridge students, Aleyn and John, demonstrating that at this time they were still perceived to be Northernisms |archive-date=3 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203092713/https://opencanterburytales.dsl.lsu.edu/refmideng/ |url-status=live}}</ref> Mababasa sa [[Bibliya ni Wycliffe|unang salin sa Ingles]] ni [[John Wycliffe]] sa [[Bibliya]] noong 1382 ang [[Ebanghelyo ni Mateo|Mateo]] 8:20 bilang: "{{Lang|enm|Foxis han dennes, and briddis of heuene han nestis}}" ('May mga lungga ang mga [[soro]], at may mga pugad ang mga [[ibon]] sa langit').<ref>{{cite web |last=Wycliffe |first=John |url=http://wesley.nnu.edu/fileadmin/imported_site/wycliffe/wycbible-all.pdf |publisher=Wesley NNU |title=Bible|trans-title=Bibliya |lang=en |archive-date=2 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202202047/http://wesley.nnu.edu/fileadmin/imported_site/wycliffe/wycbible-all.pdf |url-status=live}}</ref> Mapapansin rito na may [[Panlapi|hulaping]] ''-n'' pa rin sa [[Pandiwa|pandiwang]] {{Lang|en|have}} ('magkaroon') pero wala na sa mga [[pangngalan]]. : === Maagang Modernong Ingles === [[File:Great_Vowel_Shift2a.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Great_Vowel_Shift2a.svg|thumb|Ang [[Malawakang Pagbabago ng Patinig]] na naganap sa mga mahahabang patinig ng Maagang Modernong Ingles. Matapos naging mga diptonggo {{IPA|/ai au/}} ang mga [[nakabukang patinig]] {{IPA|/iː uː/}}, umangat nang isang antas kalaunan ang bawat [[nakasarang patinig]] upang matumbasan ang pagbabago.]] Saklaw ng [[Maagang Modernong Ingles]] ng ika-14 hanggang ika-18 siglo ang pagsimple pa lalo na sistema ng impleksiyon, pagsasakodigo sa wika, at ang tinatawag na [[Malawakang Pagbabago sa Patinig]], kung saan nagsimulang lumipat ang mga [[patinig]] sa mga salitang Ingles patungo sa modernong bigkas nito. [[Pag-angat (lingguwistika)|Umangat]] ang mga [[Gitnang patinig|gitna]] at [[nakabukang patinig]] at [[Paghahati sa patinig|nahati]] bilang mga [[diptonggo]] ang mga [[nakasarang patinig]]. Halimbawa, binibigkas noon ang salitang Ingles na {{Lang|en|bite}} ('kagat', binabasa ''bayt'') bilang {{Lang|en|beet}} ('[[remolatsa]]') sa kasalukuyan, at binibigkas naman noon ang {{Lang|en|bout}} sa {{Lang|en|about}} ('tungkol', binabasa ''abawt'') bilang {{Lang|en|boot}} ('bota') sa kasalukuyan. Ito ang dahilan kung bakit may malaking pinagkaiba ang pagbigkas sa mga salitang Ingles at sa pagbaybay sa mga ito; ito rin ang dahilan bakit maraming pwedeng maging tunog ang bawat patinig ng Ingles kumpara sa ibang mga wika.{{sfn|Lass|2000a}}{{sfn|Görlach|1991|pp=66–70}} Nagsimula maging prestihiyoso ang paggamit sa wikang Ingles, kumpara sa Normandong Pranses, sa kasagsagan ng kapanahunan ni [[Enrique V ng Inglatera]]. Sinimulang gamitin ng [[Court of Chancery]] sa [[Westminster, London|Westminster]] ang Ingles sa mga [[Writ|opisyal na dokumento]] nito noong bandang 1430, at nabuo dahil rito ang isang bagong pamantayang anyo ng Gitnang Ingles na tinatawag na [[Pamantayang Chancery]] mula sa mga dayalekto ng [[London]] at [[Silangang Midlands]]. Noong 1476, ipinakilala ni [[William Caxton]] sa Inglatera ang [[palimbagan]], na lalong nagpalawak pa sa impluwensiya ng naturang pamantayan ng Ingles.{{sfn|Nevalainen|Tieken-Boon van Ostade|2006|pp=274–279}} Kabilang sa mga panitikang nakasulat sa Maagang Modernong Ingles ang mga gawa ni [[William Shakespeare]] gayundin ang [[King James Version|Bersiyon ni Haring Jaime]] (KJV) ng Bibliya noong 1611. Bagamat halos katulad na ng modernong bigkas at baybay ang mga salita sa puntong ito, may mga pagkakaiba pa rin sa bigkas mula sa modernong Ingles, kagaya ng pagbigkas pa rin sa mga kumpol-katinig na {{IPA|/kn ɡn sw/}} sa {{Lang|en|knight}} ('[[kabalyero]]'), {{Lang|en|gnat}} ('[[niknik]]'), at {{Lang|en|sword}} ('[[espada]]'), na sa ngayo'y pawang mga di na binibigkas ang isa sa mga katinig nito.{{Efn|Hindi na binibigkas ang ''k'' at ''g'' sa {{IPA|/kn/}} at {{IPA|/gn/}}, habang di naman binibigkas na ang ''w'' sa {{IPA|/sw/}}.}} Ilan sa mga tampok ng Maagang Modernong Ingles na ginamit ni Shakespeare ay maituturing na'ng laos o makaluma sa modernong mambabasa nito.{{sfn|Cercignani|1981}} Mababasa ang [[Ebanghelyo ni Mateo|Mateo]] 8:20 sa KJV bilang: "{{Lang|en|The Foxes have holes and the birds of the ayre have nests.}}" ('May mga lungga ang mga soro habang may mga pugad ang mga ibon ng himpapawid.') Dito, mapapansin ang pagkawala ng mga [[Kaukulan (lingguwistika)|kaukulan]] at ang resulta nito tulad halimbawa ng paggamit sa ayos na [[paksa–pandiwa–layon]] ({{Lang|en|subject–verb–object}}) at sa salitang {{Lang|en|of}} bilang pamalit sa nawalang [[kaukulang paari]]. Makikita rin dito ang mga hiram na salitang nagmula sa Pranses kagaya ng {{Lang|en|ayre}} (ngayo'y {{Lang|en|air}}, 'himpapawid') at sa ibang mga kaso, nagpalit mismo sa katutubong salita nito tulad ng {{Lang|en|bird}} ('ibon') na pumalit sa Lumang Ingles na {{Lang|ang|fugol}}.{{sfn|Lass|2006|pp=46–47}} === Pagkalat === Pagsapit ng huling bahagi ng ika-18 siglo, naipakalat ng [[Imperyong Britaniko]] ang wikang Ingles sa mga teritoryo at nasasakupan nito. Dahil sa paggamit sa kalakalan, agham at teknolohiya, diplomasya, sining, at pormal na edukasyon, Ingles ang naging pinakaunang tunay na pandaigdigang wika, na ginagamit sa pandaigdigang komunikasyon.{{sfn|How English evolved into a global language|2010}}{{sfn|The Routes of English}} Ginamit ito sa Hilagang Amerika, ilang bahagi ng Aprika, Oseaniya, at iba pang mga rehiyon. Nang lumaya ang mga bansang may maraming [[katutubong wika]], Ingles ang ginamit nilang [[opisyal na wika]] upang maiwasan ang mga politikal na balakid dahil sa paggamit sa isang katutubong wika kesa sa iba.{{sfn|Romaine|2006|p=586}}{{sfn|Mufwene|2006|p=614}}{{sfn|Northrup|2013|pp=81–86}} Bumilis pa lalo ang pagkalat ng wika dahil sa mabilis na paglaki ng impluwensiya sa kultura at politika ng [[Estados Unidos]] matapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], gayundin sa pagbobrodkast sa buong mundo sa wikang Ingles ng mga brodkaster tulad ng [[BBC]] ng [[Reyno Unido]].{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Crystal|2003a}} Ingles ang pinakaginagamit na wika sa ika-21 siglo.{{sfn|McCrum|MacNeil|Cran|2003|pp=9–10}} Habang nalilinang ang modernong Ingles, nabuo ang mga pamantayang gabay para sa wika, na ginamit kalaunan sa opisyal na paraan kagaya halimbawa sa pampublikong edukasyon at pahayagan. Noong 1755, nilathala ni [[Samuel Johnson]] ang ''[[Dictionary of the English Language]]'', na nagpakilala sa pamantayang pagbaybay at paggamit sa mga salita. Samantala, nilathala naman ng Amerikanong si [[Noah Webster]] noong 1828 ang isang [[Diksiyonaryong Webster|diksiyonaryo]] na may layuning makapagtatag ng isang pamantayang anyo sa pagsusulat at pagsasalita ng [[Amerikanong Ingles]] na hiwalay sa pamantayan ng Britanya. Sa Britanya, unti-unting bumaba ang tingin sa mga dayalekto at barayti ng [[Britanikong Ingles]] na wala sa pamantayan, na nagpabilis sa paggamit ng mga prestihiyosong dayalekto ng mga nasa gitnang uri.{{sfn|Romaine|1999a}} Sa modernong Ingles, wala na halos mga kaukulan; tanging makikita na lang ito sa mga [[panghalip]]. Halos matatag na rin ang [[paksa–pandiwa–layon]] (SVO) na [[ayos ng salita]].{{sfn|Romaine|1999a}} Naging talamak na rin ang paggamit sa ilang mga pagbabago sa wika kagaya ng [[Do-support|paggamit ng salitang ''do'']] para sa mga kaso kung saan kinakailangang [[Pagbaliktad sa paksa at pantulong|baliktarin]] ang mga [[sugnay]] tulad sa mga tanong.{{Efn|Isang halimbawa nito ang paggawa ng mga tanong sa pamamagitan ng pagbaliktad sa [[pandiwang pantulong]] ({{lang|en|auxiliary verb}}, hal. {{lang|en|is, are, am}}) at sa paksa: ang "{{lang|en|He will laugh}}" ('Tatawa siya') ay nagiging "{{lang|en|Will he laugh?}}" ('Tatawa ba siya?') sa anyong patanong nito. Gayunpaman, kung walang pandiwang pantulong, ginagamit ang salitang {{lang|en|do}} bilang pamalit sa nawawalang pandiwa: ang "{{lang|en|He laughs.}}" ('Tumawa siya') ay nagiging "{{lang|en|Did he laugh}}" ('Tumawa ba siya?'). Pansinin na nasa anyong pangnakaraan ang pandiwang {{lang|en|do}} ({{lang|en|did}}) rito.}} Dumami rin ang mga kaso ng paggamit sa anyong progresibo (mga nagtatapos sa hulaping {{Lang|en|–ing}} ng [[pandiwa]], at tuloy-tuloy ring nagiging regular ang mga pandiwang may di-regular na anyo (hal. {{Lang|en|dreamed}} ('napanaginipan') imbes na {{Lang|en|dreamt}}) gayundin sa paggamit pa lalo sa mga analitikal na alternatibo sa mga impleksiyon (hal. {{Lang|en|more polite}} ('mas magalang') imbes na {{Lang|en|politer}}). Dahil sa tindi ng presensiya sa midya ng Amerikanong Ingles, naiimpluwensiyahan na rin pati ang Britanikong Ingles.{{sfn|Leech|Hundt|Mair|Smith|2009|pp=18–19}}{{sfn|Mair|Leech|2006}}{{sfn|Mair|2006}} == Heograpiya == [[File:Detailed_SVG_map_of_the_Anglophone_world.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Detailed_SVG_map_of_the_Anglophone_world.svg|thumb|{{legend|#045a8d|Katutubong wika ng mayorya}} {{legend|#0674b6|Katutubong wika ng mayorya at isa sa mga opisyal na wika}} {{legend|#439dd4|Opisyal na wika pero katutubong wika ng minorya}} {{legend|#9bbae1|Pangalawang wika: sinasalita ng lagpas 20% ng populasyon, ''de facto'' na wika ng trabaho, pamahalaan, edukasyon, atbp.<ref name="Ethnologue26" />}}]] Ayon sa isang ulat noong 2016, tinatayang nasa 400 milyong katao ang [[Katutubong wika|katutubong mananalita]] ng wikang Ingles, at nasa 1.1 bilyong katao naman ang nagsasalita nito bilang [[pangalawang wika]].<ref>{{cite web |last1=Breene |first1=Keith |date=15 November 2019 |title=Which countries are best at English as a second language? |trans-title=Ano-anong mga bansa at pinakamagaling mag-Ingles bilang pangalawang wika? |url=https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161125144549/https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b/ |archive-date=25 November 2016 |access-date= |publisher=World Economic Forum |language=en}}</ref> Ingles ang wika na may pinakamaraming mananalita sa kabuuan, na sinasalita sa lahat ng kontinente.{{sfn|Crystal|2003b|p=106}} Nakadepende ang dami ng mga mananalita bilang pangalawang wika o bilang banyagang wika sa antas ng kagalingan, mula 400 milyon hanggang lagpas 1 bilyon.{{sfn|Crystal|2003b|pp=108–109}} Tinataya naman noong 2003 na mas marami ang mananalita ng Ingles bilang pangalawang wika kumpara sa mga katutubong mananalita nito nang tatlo sa isa.{{sfn|Crystal|2003a|p=69}} === Tatlong bilog ng Ingles === [[File:EF_English_Proficiency_Index_2019_Europe.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:EF_English_Proficiency_Index_2019_Europe.svg|thumb|Kagalingan sa wikang Ingles ng piling mga bansa sa [[Europa]] at [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]] ayon sa isang ulat noong 2019:<ref>{{cite web |title=EF English Proficiency Index 2019 |url=https://www.ef.com/assetscdn/WIBIwq6RdJvcD9bc8RMd/cefcom-epi-site/reports/2019/ef-epi-2019-english.pdf |pages=6–7 |language=en}}</ref> {{legend|#407294|Napakataas (63.07–70.27)}} {{legend|#5A857D|Mataas (58.26–61.86)}} {{legend|#9DBB88|Katamtaman (52.50–57.38)}} {{legend|#E7CB5B|Mababa (48.69–52.39)}} {{legend|#F47B4B|Napakababa (40.87–48.19)}} {{legend|#c0c0c0|Hindi kasama sa ulat}}]] Grinupo ng [[Lingguwistika|lingwistang]] si [[Braj Kachru]] ang mga bansa sa mundo sa tatlong bilog ayon sa antas ng paggamit sa wikang Ingles rito. Ipinapakita ng modelong ito ang pagkalat ng Ingles mula sa mga katutubong bansa nito patungo sa iba, gayundin sa dami ng gumagamit nito sa isang partikular na bansa. Tinatawag ang tatlong bilog bilang "loob", "labas", at "lumalawak". Maaaring gumalaw ang mga bansa papaloob o papalabas depende sa magiging kahihinatnan ng wika rito sa hinaharap.{{sfn|Kachru|2006|p=196}}{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=2}} * '''Loobang bilog''' ({{Lang|en|inner circle}}) ang mga bansa na may malaking porsyento ng populasyon ang katutubong mananalita ng Ingles. Kabilang rito ang [[Reyno Unido]], [[Estados Unidos]], [[Canada|Kanada]], [[Australia]], [[Nueva Selanda]], [[Irlanda]], at [[Timog Aprika]].{{sfn|Kachru|2006|p=196}} * '''Labas na bilog''' ({{Lang|en|outer circle}}) ang mga bansa na may mas maliit na bilang ng mga katutubong mananalita ng Ingles ngunit ginagamit bilang pangalawang wika para sa mga pang-araw-araw na gawain at institusyon kagaya sa edukasyon, pamahalaan, at negosyo. Kabilang rito ang [[Pilipinas]], gayundin ang [[Nigeria]], [[Indiya|India]], [[Pakistan]], [[Malaysia|Malasya]], [[Singapore|Singapura]], at [[Jamaica|Hamayka]].{{sfn|Bao|2006|p=377}} * '''Lumalawak na bilog''' ({{Lang|en|expanding circle}}) ang mga bansa kung saan hindi karaniwang sinasalita ang Ingles at tinuturo bilang isang banyagang wika. Sa mga bansang ito kumakalat ang wikang Ingles dahil sa katayuan nito bilang isang pandaigdigang wika.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=5}} === Plurisentrikong wika === Isang [[plurisentrikong wika]] ang Ingles; ibig sabihin, wala itong iisang pambansang otoridad na namamahala sa pamantayan ng wika.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=2}}{{sfn|Romaine|1999}}{{sfn|Baugh|Cable|2002}} Madalas na sinusundan ng sinasalitang Ingles lalo na sa brodkasting ang mga pambansang pamantayan sa pagbigkas na kinagisnan imbes na isinakodigo. Karaniwang malalaman sa kanilang [[aksent]] kung saan nagmula ang mga brodkaster,{{sfn|Trudgill|2006}} pero madalas na sinusulat ang iskrip sa mga balita sa isang [[Ortograpiya ng wikang Ingles|pandaigdigang anyo ng pamantayang Ingles]]. Tipikal na dinidikta ng konsenso mula sa mga iskolar ng wika ang mga karaniwang gawi sa pagsusulat sa Ingles, hindi mula sa isang pamahalaan o pandaigdigang organisasyon.{{sfn|Ammon|2008|pp=1537–1539}} Maiintindihan ng mga Amerikanong tagapakinig ang maraming brodkast na nagmula sa Britanya at kabaligtaran. Maiintindihan ng mga mananalita ng Ingles ang karamihan sa kahit anong mga programa sa radyo at telebisyon gayundin sa mga pelikulang nagmula sa mga [[Anglospero|bansang nagsasalita ng Ingles]].{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=122}} Parehong may pormal at di-pormal na estilo ang pamantayan at panrehiyong barayti ng Ingles, at tanging nagkakaiba lamang sa mga salitang ginagamit (hal. {{Lang|en|lift}} sa Britanya habang {{Lang|en|elevator}} sa Amerika), sintaksis (hal. {{Lang|en|on the weekend}} sa Amerika habang {{Lang|en|at the weekend}} sa Britanya), at paggamit sa teknikal at di-teknikal na rehistro.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|pp=5–6}} Dahil sa kasaysayan ng paninirahan sa mga bansang nasa loobang bilog, nagawang maipantay ng Britanya ang pagkakaiba sa dayalekto at makagawa ng mga anyong [[koine]] ng Ingles sa [[Timog Aprika]], [[Australya|Australia]], at [[Nueva Selanda]].{{sfn|Deumert|2006|p=130}} Mabilis na natutong mag-Ingles ang marami sa mga migranteng nanirahan sa Estados Unidos. Sa kasalukuyan, malaking bahagdan ng populasyon ng Estados Unidos ngayon ay kaya lamang magsalita ng iisang wika.{{sfn|Deumert|2006|p=131}}{{sfn|Ryan|2013|loc=Table 1}} Ukol sa pambansang katayuan ng wikang Ingles sa mga piling bansa, * Sa Australia, walang itinalagang opisyal na wika sa parehong pambansa at pang-estadong lebel.<ref>{{Cite journal |last=Ward |first=Rowena |date=2019 |title='National' and 'Official' Languages Across the Independent Asia-Pacific |trans-title='Pambansa' at 'Opisyal' na mga Wika ng Malayang Asya-Pasipiko|lang=en|journal=Journal of Multidisciplinary International Studies |volume=16 |issue=1/2 |pages=83–84 |doi=10.5130/pjmis.v16i1-2.6510 |doi-access=free}}</ref> * Sa [[Kanada]], parehong opisyal na wika sa pambansang lebel ang Ingles at [[Wikang Pranses|Pranses]].<ref>{{cite web |url=http://news.gc.ca/web/article-eng.do?m=/index&nid=480459 |archive-url=https://archive.today/20130410031606/http://news.gc.ca/web/article-eng.do?m=/index&nid=480459 |url-status=dead |archive-date=10 April 2013 |title=40 Years of the Official Languages Act |publisher=Department of Justice Canada |lang=en|trans-title=40 Taon ng Official Languages Act}}</ref> Opisyal na wika (o isa sa mga opisyal na wika) rin sa anim na lalawigan at tatlong teritoryo ang Ingles, habang wala namang itinalagang opisyal na wika sa tatlong lalawigan. Sa [[Québec|Quebec]], Pranses lamang ang tanging opisyal na wika nito.<ref>{{cite web |url=https://www.legisquebec.gouv.qc.ca/en/tdm/cs/C-11 |title=Charter of the French language |last= |first= |date=26 March 2024 |website=Légis Québec |publisher=Québec Official Publisher |lang=en|trans-title=Karta ng Wikang Pranses}}</ref> * Sa [[Republika ng Irlanda|Irlanda]], Ingles ang itinalagang pangalawang wika ng bansa, habang [[Wikang Irlandes|Irlandes]] naman ang itinalagang unang wika.<ref>{{cite web |url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/cons/en/html#part2 |title=Article 8 of the Constitution of Ireland|trans-title=Artikulo 8 ng Saligang-batas ng Irlanda|lang=en|last= |first= |date=January 2020 |website=Irish Statute Book}}</ref> * Bagamat mayorya ng populasyon ng Nueva Selanda ang nagsasalita ng Ingles, tanging [[Wikang Māori|Maori]] at ang [[Wikang nakasenyas ng Nueva Selanda|pambansang wikang nakasenyas]] nito ang itinalagang opisyal na wika ng bansa.<ref>{{cite web |title=Maori Language Act 1987 |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/1987/0176/latest/DLM124116.html |lang=en}}</ref> <ref>{{cite news |url=http://tvnz.co.nz/view/page/488120/696482 |title=Recognition for sign language |date=6 April 2006 |work=[[Television New Zealand]] |trans-title=Pagkilala sa wikang nakasenyas |lang=en |access-date=21 Enero 2026 |archive-date=15 Mayo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515221254/http://tvnz.co.nz/view/page/488120/696482 |url-status=dead }}</ref> * Walang itinalagang opisyal na wika sa [[Reyno Unido]]. Gayunpaman, sa [[Gales]] at [[Hilagang Irlanda]], Ingles ang isa sa mga opisyal na wika nito.<ref>{{cite journal |last1=Huws |first1=Catrin Fflur |title=The Welsh Language Act 1993: A Measure of Success?|trans-title=Ang Welsh Language Act 1993: Panukat sa Tagumpay?|lang=en |journal=Language Policy |date=June 2006 |volume=5 |issue=2 |pages=141–160 |doi=10.1007/s10993-006-9000-0}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 October 2022 |title=Irish language and Ulster Scots bill clears final hurdle in Parliament|trans-title=Nalampasan na ng panukalang Irish language at Ulster Scots ang huling balakid nito sa Parlamento|lang=en|work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-63402597}}</ref> Walang itinalagang opisyal na wika sa [[Eskosya]] at [[Inglatera]]. * Sa [[Estados Unidos]], Ingles ang itinalagang opisyal na wika ng bansa sa bisa ng isang kautusang tagapagpaganap noong 2025.<ref>{{Cite news |last1=Ho |first1=Vivian |last2=Pannett |first2=Rachel |date=1 March 2025 |title=A Trump order made English the official language of the U.S. What does that mean? |trans-title=Ginawa sa bisa ng isang utos ni Trump ang wikang Ingles bilang opisyal na wika ng Estados Unidos. Ano'ng ibig sabihin nito?|lang=en|url=https://www.washingtonpost.com/nation/2025/03/01/trump-english-official-language-explainer/ |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Opisyal na wika (o isa sa mga opisyal na wika) ang Ingles sa 32 estado at limang teritoryo. Walang itinalagang opisyal na wika sa natitirang 18 estado at sa [[Distrito ng Columbia]].<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/#people-and-society |title=United States |date=29 May 2024 |website=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |trans-title=Estados Unidos |lang=en |access-date=21 Enero 2026 |archive-date=12 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212224932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/#people-and-society |url-status=dead }}</ref> === Pandaigdigang wika === [[File:Countries_in_which_English_Language_is_a_Mandatory_or_an_Optional_Subject.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Countries_in_which_English_Language_is_a_Mandatory_or_an_Optional_Subject.svg|thumb|Katayuan ng wikang Ingles sa pampublikong edukasyon sa bawat rehiyon:<ref>{{cite web |title=Countries in which English Language is a Mandatory or an Optional Subject |trans-title=Mga Bansa kung saan isang Kinakailangan o Mapipiling Asignatura ang Wikang Ingles |url=https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031000038/https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |archive-date=31 October 2022 |access-date= |publisher=The University of Winnipeg |language=en}}</ref>{{legend|#00a2e8|Kinakailangang asignatura}}{{legend|#ffc90e|Mapipiling asignatura}}{{legend|#ababab|Walang datos}}]] Inilalarawan minsan ang wikang Ingles bilang ang pinakaunang pandaigdigang ''[[lingua franca]]'',{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Meierkord|2006|p=165}} o di kaya'y bilang ang pinakaunang [[pandaigdigang wika]].{{sfn|Brutt-Griffler|2006|pp=690–691}}{{sfn|Northrup|2013}} Pinakaginagamit na wika ang Ingles pagdating sa paglalathala, telekomunikasyon, kalakalan, libangan, at diplomasya.{{sfn|Northrup|2013}} Nakamit nito ang pagkapantay sa [[wikang Pranses]] noong 1919 sa kasagsagan ng negosasyon sa [[Kasunduan sa Versailles]].{{sfn|Phillipson|2004|p=47}} Pagsapit ng pagtatag sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] noong 1945, naging pangunahing wika na ang Ingles;{{sfn|Conrad|Rubal-Lopez|1996|p=261}} isa ito sa anim na opisyal na wika ng naturang organisasyon at ang kasalukuyang pinakaginagamit na wika sa pandaigdigang diplomasya at pakikipag-ugnayan.{{sfn|United Nations|2010}}{{sfn|Richter|2012|p=29}} Nakatalaga ang Ingles bilang isang opisyal na wika o di kaya'y wika ng trabaho sa maraming mga pandaigdigang organisasyon kagaya ng [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko]] (IOC), Ginagamit rin ito bilang wika ng trabaho kahit maging sa mga panrehiyong organisasyon kagaya ng [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] (ASEAN) at [[Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko]] (APEC), kung saan hindi gaanong kalaganap ang paggamit sa naturang wika sa mga kasaping bansa nito. Sa [[Unyong Europeo]] (EU), Ingles ang karaniwang ginagamit na wika ng trabaho ng mga kasaping bansa nito kahit na pinapayagan ng unyon na gumamit ang mga kasapi nito ng kahit anong wika.{{sfn|Ammon|2006|p=321}} Ingles ang ginagamit na basehan sa mga [[kontroladong likas na wika]],{{sfn|Wojcik|2006|p=139}} gayundin bilang ang wikang ginagamit sa larangan ng [[paglalayag]] at [[Abyasyon|pagpapalipad]].{{sfn|International Maritime Organization|2011}}{{sfn|International Civil Aviation Organization|2011}} [[File:English_Proficiency_Index_by_country_as_of_2014.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:English_Proficiency_Index_by_country_as_of_2014.svg|thumb|English Proficiency Index noong 2014:<ref>{{cite web |title=Countries in which English Language is a Mandatory or an Optional Subject |trans-title=Mga Bansa kung saan isang Kinakailangan o Mapipiling Asignatura ang Wikang Ingles |url=https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031000038/https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |archive-date=31 October 2022 |access-date= |publisher=The University of Winnipeg |language=en}}</ref> {{legend|#225500|Napakataas (80–100%)}} {{legend|#44aa00|Mataas (60–80%)}} {{legend|#66ff00|Katamtaman (40–60%)}} {{legend|#99ff55|Mababa (20–40%)}} {{legend|#ccffaa|Napakababa (0.1–20%)}} {{legend|#c0c0c0|Walang datos}}]] Wikang Ingles ang pinaka-inaaral na banyagang wika sa mundo.{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Crystal|2003a}} Nag-aaral ang karamihan sa mga tao ng Ingles dahil sa praktikal na kadahilanan at hindi sa ideolohiya.{{sfn|Kachru|2006|p=195}} Sa EU, Ingles ang pinakasinasalitang banyagang wika sa 19 sa 25 kasaping bansa nito kung saan hindi opisyal na wika ito. Ayon sa isang opisyal na poll noong 2012 (noong kasapi pa ang [[Reyno Unido]]) sa mga kasaping bansa na hindi opisyal na wika ang Ingles, 38% ng mga sumagot ay nagsabing kaya nilang makapagsalita ng Ingles sa antas ng pakikipag-usap sa iba.{{sfn|European Commission|2012|pp=21, 19}} Kinokonekta ang matinding impluwensiya ng Ingles sa pagbilis ng [[Kamatayan ng wika|kamatayan ng ibang mga maliliit na wika]];{{sfn|Crystal|2000}} dahil rito, inaakusahan din ang wika ng [[Imperyalismong pangwika|imperyalismo]] at marami rin ang aktibong tumututol sa paggamit nito.{{sfn|Jambor|2007}} Gayunpaman, patuloy pa ring dumadami ang mga mananalita ng Ingles dahil sa paniniwalang nagdadala ng kaginhawaan at mas mabuting buhay ang paggamit nito.{{sfn|Svartvik|Leech|2006|loc=Chapter 12: English into the Future}} Kinakailangang marunong sa wikang Ingles sa maraming mga larangan kagaya ng sa [[medisina]] at [[kompyuting]]. Bagamat magkasingpantay noon ang Ingles sa Pranses at [[Wikang Aleman|Aleman]] pagdating sa pananaliksik, Ingles na ang natatanging nananaig na wika sa kasalukuyan.{{sfn|Gordin|2015}} Makikita ang dominasyon nito sa [[maagham na paglalathala]] sa mga [[indeks]] ng mga [[siyentipikong dyornal]] kagaya ng ''Chemical Abstracts'': noong 1998, nasa lagpas 80% ng lahat na naka-indeks na siyentipikong artikulo ng dyornal ang nakasulat sa Ingles, 90% sa mga [[likas na agham]] noong 1996, at 82% sa [[araling pantao]] noong 1995.{{sfn|Brutt-Griffler|2006|pp=694–695}} Sa kasagsagan ng [[dekolonisasyon]] sa [[Imperyong Britaniko]] noong dekada 1950s at 1960s, patuloy na ginamit ng mga lumayang kolonya ang wikang Ingles imbes na alisin ito sa mga wika ng kanilang bansa.{{sfn|Mufwene|2006|p=614}}{{sfn|Northrup|2013|pp=81–86}} Halimbawa, patuloy na ginagamit sa [[India]] ang Ingles matapos nitong lumaya sa Reyno Unido. India ngayon ang ikatlong may pinakamaraming inilalathalang aklat sa naturang wika matapos ng [[Estados Unidos]] at Reyno Unido,{{sfn|Sailaja|2009|pp=2–9}} kahit na di lalagpas sa 5% ng populasyon nito ang marunong magsalita ng Ingles nang maayos. Noong 2004, ipinagpalagay ng iskolar na si David Crystal na India ang may pinakamalaking populasyon na kayang magsalita o makaunawa ng Ingles sa mundo,{{sfn|Crystal|2004}} bagamat marami ring iskolar na naniniwalang Estados Unidos pa rin ang may hawak sa naturang titulo.{{sfn|Graddol|2010}} Marami sa mga mananalita ng Ingles Aprika ang bahagi ng pamayanang "Apro-Sakson" ng kontinente.{{sfn|Mazrui|Mazrui|1998}} Pinaniniwalaan na mananatili ang Ingles bilang isang wikang [[koine]] sa hinaharap.{{sfn|Crystal|2006}} == Ponolohiya == {{Main|Ponolohiya ng wikang Ingles}} {{IPA notice|bahaging|brackets=no}} Nagkakaiba ang [[ponolohiya ng wikang Ingles]] depende sa dayalekto, ngunit madalas pa ring nagkakaunawaan ang mga mananalita nito kahit ganito. Nakakapekto ang barayti ng [[ponolohiya]] sa imbentaryo ng mga [[ponema]], na siyang nagdidikta sa pagkakaiba sa [[ponetika]] at pagbigkas sa mga ponema. Inilalarawan ng bahaging ito ang mga [[Pamantayang wika|pamantayang barayti]] ng wikang Ingles: [[Received Pronunciation]] (RP, {{Literal|Tamang Pagbigkas}}) ng Reyno Unido at [[General American]] (GA, {{Literal|Pangkahalatang Amerikano}}) ng Estados Unidos. === Katinig === Nasa 24 na ponemang katinig ang marami sa mga dayalekto ng wikang Ingles; 26 kung isasama pati ang {{IPA|/x/}} at /ʔ/. Tumpak para sa Ingles ng California at sa RP ang sumusunod na imbentaryo. {| class="wikitable" style="text-align: center" |+Mga ponemang katinig ng wikang Ingles ! colspan="2" {{Diagonal split header|[[Paraan ng artikulasyon|Paraan]]|[[Lugar ng artikulasyon|Lugar]]}} ! colspan="2" |[[Katinig sa labi|Labi]] ! colspan="2" |[[Katinig sa labi–ngipin|Labi–ngipin]] ! colspan="2" |[[Katinig sa ngipin|Ngipin]] ! colspan="2" |[[Katinig sa gilagid|Gilagid]] ! colspan="2" |[[Katinig sa likurang gilagid|Likurang gilagid]] ! colspan="2" |[[Katinig sa paleta|Paleta]] ! colspan="2" |[[Katinig sa ngala-ngala|Ngala-ngala]] ! colspan="2" |[[Katinig sa tagukan|Tagukan]] |- ! colspan="2" |[[Katinig na pailong|Pailong]] | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|m}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|n}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ŋ}} | colspan="2" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasara|Pasara]] | style="border-right: 0;" |{{IPA link|p}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|b}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|t}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|d}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|k}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ɡ}} | style="border-right: 0;" |({{IPA link|ʔ}}) | style="border-left: 0;" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasara-sutsot|Pasara-sutsot]] | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|tʃ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|dʒ}} | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasutsot|Pasutsot]] | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|f}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|v}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|θ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ð}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|s}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|z}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|ʃ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ʒ}} | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |({{IPA link|x}}) | style="border-left: 0;" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|h}} | style="border-left: 0;" | |- ! rowspan="2" |[[Katinig na palapit|Palapit]] ![[Katinig na pagitna|Gitna]] | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ɹ}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|j}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|w}} | colspan="2" | |- ![[Katinig na pagilid|Gilid]] | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|l}} | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | |- |} == Talababa == {{notelist}} == Sanggunian == {{reflist}} === Pinagkunan === <!-- The entries in this bibliography are in alphabetical order. Comments show the names of named references. --> {{refbegin|30em}} <!-- AartsHaegeman2006 -->* {{cite book |first1=Bas |last1=Aarts |first2=Liliane |last2=Haegeman |date=2006 |chapter=English Word classes and Phrases |trans-chapter=Mga klase ng salita at parirala sa Ingles|title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Handbook sa Lingguwistikang Ingles|lang=en|editor1-last=Aarts |editor1-first=Bas |editor2-first=April |editor2-last=McMahon |publisher=Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- AbercrombieDaniels2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04878-1 |chapter=Spelling Reform Proposals: English |trans-chapter=Mga Mungkahing Reporma sa Pagbaybay: Ingles|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Abercrombie |first1=D. |last2=Daniels |first2=P. T. |pages=72–75 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- AitkenMcArthur1979 -->* {{cite book |editor1-last=Aitken |editor1-first=A. J. |editor2-last=McArthur |editor2-first=Tom |date=1979 |title=Languages of Scotland|lang=en|trans-title=Mga Wika ng Eskosya |location=Edinburgh, Reyno Unido |publisher=Chambers |series=Occasional paper – Association for Scottish Literary Studies |volume=4 |isbn=978-0-550-20261-1}} <!-- Alcaraz-ArizaNavarro2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/02351-8 |chapter=Medicine: Use of English|trans-chapter=Medisina: Paggamit sa Ingles|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Alcaraz Ariza |first1=M. Á. |last2=Navarro |first2=F. |pages=752–759 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Ammon2006 -->* {{cite journal |last=Ammon |first=Ulrich |s2cid=142692741 |title=Language Conflicts in the European Union: On finding a politically acceptable and practicable solution for EU institutions that satisfies diverging interests|trans-title=Mga Hidwaan sa Wika sa Unyong Europeo: Ukol sa paghahanap sa isang politikal na pagsang-ayon at praktikal na solusyon para sa mga institusyon ng EU nang nagagampanan ang mga nagkakaibang interes|lang=en|journal=International Journal of Applied Linguistics |volume=16 |issue=3 |pages=319–338 |date=2006 |doi=10.1111/j.1473-4192.2006.00121.x |s2cid-access=free |via=DYLAN project |url=http://www.dylan-project.org/Dylan_en/presentation/dissemination/articles/assets/UDE-Ammon-LanguageConflictsInTheEuropeanUnion.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110102074109/http://www.dylan-project.org/Dylan_en/presentation/dissemination/articles/assets/UDE-Ammon-LanguageConflictsInTheEuropeanUnion.pdf |archive-date=2 January 2011}} <!-- Ammon2008 -->* {{cite book |last=Ammon |first=Ulrich |chapter=Pluricentric and Divided Languages |lang=en|trans-chapter=Mga Plurisentro at Nakahating Wika|editor1-last=Ammon |editor1-first=Ulrich N. |editor2-last=Dittmar |editor2-first=Norbert |editor3-last=Mattheier |editor3-first=Klaus J. |display-editors=3 |editor4-last=Trudgill |editor4-first=Peter |title=Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society |trans-title=Sosyolingguwistika: Pandaigdigang Handbook ng Agham ng Wika at Lipunan|volume=2 |date=2008 |edition=2nd |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-019425-8 |series=Handbooks of Linguistics and Communication Science}} <!-- Annamalai2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04611-3 |chapter=India: Language Situation |lang=en|trans-chapter=India: Sitwasyon sa Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Annamalai |first1=E. |pages=610–613 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Australian Bureau of Statistics2013 official census of Australia -->* {{cite web |author=Australian Bureau of Statistics |title=2011 Census QuickStats: Australia|trans-title=QuickStats sa Senso ng 2011: Australia |lang=en|date=28 March 2013 |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151106221006/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0 |archive-date=6 November 2015}} <!-- Bailey2001 -->* {{cite book |last=Bailey |first=Guy |chapter=The relationship between African American and White Vernaculars|trans-chapter=Ang kaugnayan ng Aprikanong Amerikano at Puting Bernakular|editor-last=Lanehart |editor-first=Sonja L. |title=Sociocultural and historical contexts of African American English |trans-title=Sosyokultural at historikal na konteksto ng Aprikanong Amerikanong Ingles|url=https://archive.org/details/socioculturalhis00lane |url-access=limited |date=2001 |pages=[https://archive.org/details/socioculturalhis00lane/page/n71 53]–84 |publisher=John Benjamins |lang=en|series=Varieties of English around the World |isbn=978-1-58811-046-6}} <!-- Bailey1997 -->* {{cite book |last=Bailey |first=G. |date=1997 |chapter=When did southern American English begin|trans-chapter=Kailan nagsimula ang katimugang Amerikanong Ingles|chapter-url=https://books.google.com/books?id=zvFtOr5_BZAC&pg=PA255 |title=Englishes around the world|trans-title=Mga Ingles sa iba't-ibang panig ng mundo|lang=en|pages=255–275 |editor=Edgar W. Schneider |publisher=John Benjamins |isbn=9789027248763}} <!-- Bao2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04257-7 |chapter=Variation in Nonnative Varieties of English |trans-chapter=Baryasyon sa mga hindi Katutubong Barayti ng Ingles|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Bao |first1=Z. |pages=377–380 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Barry1982 -->* {{cite book |last=Barry |first=Michael V. |chapter=English in Ireland |trans-chapter=Ingles sa Irlanda|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=84–134 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- BaughCable2002 -->* {{cite book |last1=Baugh |first1=Albert C. |last2=Cable |first2=Thomas |title=A History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles|edition=5|lang=en |publisher=Longman |date=2002 |isbn=978-0-13-015166-7 |url=https://archive.org/details/historyofenglish02baug}} <!-- Bazelmans2009 -->* {{cite book |last=Bazelmans |first=Jos |chapter=The Early-Medieval Use of Ethnic Names from Classical Antiquity: the Case of the Frisians |trans-chapter=Ang Maagang Medyebal na Paggamit sa mga Etnikong Pangalan mula sa Klasikong Antigong Panahon: ang Kaso ng mga Prisyano|pages=321–338 |editor-last1=Derks |editor-first1=Ton |editor-last2=Roymans |editor-first2=Nico |title=Ethnic Constructs in Antiquity: The Role of Power and Tradition|trans-title=Mga Etnikong Gawa sa Antigong Panahon: Ang Gampanin ng Kapangyarihan at Tradisyon|lang=en|publisher=Amsterdam University Press |series=Amsterdam Archaeological Studies |volume=13 |date=2009 |isbn=978-90-485-0791-7 |jstor=j.ctt46n1n2.1 |jstor-access=free}} <!-- Bermudez-OteroMcMahon2006 -->* {{cite encyclopedia |last1=Bermúdez-Otero |first1=Ricardo |first2=April |last2=McMahon |date=2006 |title=English phonology and morphology |trans-title=Ponolohiya at morpolohiya ng Ingles|lang=en|editor-first=Bas |editor-last=Aarts |editor-first2=April |editor-last2=McMahon |encyclopedia=The Handbook of English Linguistics |location=Oxford |publisher=Wiley–Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2 |doi=10.1002/9780470753002.ch17 |series=Blackwell Handbooks in Linguistics |pages=382–410}} <!-- BlenchSpriggs1999 -->* {{cite book |last1=Blench |first1=R. |last2=Spriggs |first2=Matthew |title=Archaeology and Language: Correlating Archaeological and Linguistic Hypotheses|trans-title=Arkeolohiya at Wika: Pagsasama sa mga Arkeolohiko at Lingguwistikong Palagay|lang=en|pages=285–286 |date=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-11761-6 |url=https://books.google.com/books?id=DWMHhfXxLaIC&pg=PA286}} * {{cite book |editor-last=Blake |editor-first=Norman |title=Cambridge History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|volume=2|publisher=Cambridge University Press |date=1992 |doi=10.1017/CHOL9780521264754.003 |isbn=978-1-139-05553-6}} ** {{Harvc |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |in=Blake |year=1992 |pages=23–154}} <!-- Boberg2010 -->* {{cite book |last=Boberg |first=Charles |author-link=Charles Boberg |date=2010 |title=The English language in Canada: Status, history and comparative analysis|url=https://archive.org/details/englishlanguagei0000bobe |trans-title=Ang Wikang Ingles sa Kanada: Katayuan, kasaysayan, at pagsusuring komparatibo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-49144-0 |series=Studies in English Language}} <!-- BosworthToller1921 -->* {{cite web |last1=Bosworth |first1=Joseph |author-link1=Joseph Bosworth|last2=Toller |first2=T. Northcote |title=Engla land |work=[[An Anglo-Saxon Dictionary]] (Online)|lang=en |date=1921 |url=http://bosworth.ff.cuni.cz/009427 |publisher=[[Charles University]] |archive-date=21 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221212612/http://bosworth.ff.cuni.cz/009427 |url-status=live}} <!-- BrintonBrinton2010 -->* {{cite book |last1=Brinton |first1=Laurel J. |last2=Brinton |first2=Donna M. |date=2010 |title=The linguistic structure of modern English |trans-title=Ang lingguwistikong estraktura ng modernong Ingles|lang=en|publisher=John Benjamins |isbn=978-90-272-8824-0 |url=https://benjamins.com/#catalog/books/z.156/main}} <!-- Brutt-Griffler2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00644-1 |chapter=Languages of Wider Communication|trans-chapter=Mga Wika ng mas Malawak na Komunikasyon|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Brutt-Griffler |first1=J. |pages=690–697 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Burridge2010 -->* {{cite book |last=Burridge |first=Kate |chapter=English in Australia|trans-chapter=Ingles sa Australia|editor-last=Kirkpatrick |editor-first=Andy |date=2010 |title=Routledge Handbook of World Englishes |trans-title=Handbook ng Routledge ukol sa mga Ingles ng Mundo|lang=en|url=https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk_142 |url-access=limited |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-62264-6 |pages=[https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk_142/page/n154 132]–151}} <!-- Campbell1959 -->* {{cite book |last=Campbell |first=Alistair |author-link=Alistair Campbell|title=Old English Grammar|url=https://archive.org/details/oldenglishgramma0000camp_o0r3 |trans-title=Balarila ng Lumang Ingles |location=Oxford, Inglatera |publisher=[[Oxford University Press]] |date=1983 |orig-date=1959|lang=en |isbn=978-0-19-811943-2 |ref={{sfnref|Campbell|1959}}}} <!-- CarrHoneybone2007 -->* {{cite journal |last1=Carr |first1=Philip |last2=Honeybone |first2=Patrick |date=2007 |title=English phonology and linguistic theory: an introduction to issues, and to 'Issues in English Phonology'|trans-title=Ponolohiya at lingguwistikong teorya ng Ingles: panimula sa mga isyu, at sa 'Mga Isyu sa Ponolohiya ng Ingles'|lang=en|journal=Language Sciences |volume=29 |issue=2 |pages=117–153 |doi=10.1016/j.langsci.2006.12.018}} <!-- Cassidy1982 -->* {{cite book |last=Cassidy |first=Frederic G. |chapter=Geographical Variation of English in the United States|lang=en|trans-chapter=Heograpikong Baryasyon ng Ingles sa Estados Unidos|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=177–210 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Cercignani1981 -->* {{cite book |last=Cercignani |first=Fausto |title=Shakespeare's works and Elizabethan pronunciation|trans-title=Mga gawa ni Shakespeare at ang Isabel na pagbigkas|lang=en|date=1981 |publisher=Clarendon |url=https://books.google.com/books?id=_JBlAAAAMAAJ |jstor=3728688 |isbn=978-0-19-811937-1}} <!-- Clark2013 -->* {{cite book |first1=Urszula |last1=Clark |first2=Esther |last2=Asprey |date=2013 |title=West Midlands English: Birmingham and the Black Country|trans-title=Ingles ng Kanlurang Midlands: Birmingham at ang Black Country|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-4169-7}} <!-- CollingwoodMyres1936 -->* {{cite book |last1=Collingwood |first1=Robin George |author-link=R. G. Collingwood |last2=Myres |first2=J. N. L. |chapter=The Sources for the period: Angles, Saxons, and Jutes on the Continent |trans-chapter=Ang mga Pinagmulan para sa panahon: Mga Anglo, Saxon, at Jute sa Kontinente|title=Roman Britain and the English Settlements|trans-title=Romanong Britanya at ang mga Tirahang Ingles|volume=5 |publisher=Clarendon |location=Oxford, Inglatera|lang=en|date=1936 |lccn=37002621 |jstor=2143838}} * {{cite book |last=Cohen |first=Antonie |title=The Phonemes of English: A Phonemic Study of the Vowels and Consonants of Standard English |trans-title=Ang mga Ponema ng Ingles: Isang Ponemikong Pag-aaral sa mga Patinig at Katinig ng Pamantayang Ingles|lang=en|publisher=Springer |date=2012 |orig-date=1952 |isbn=978-94-010-2969-8}} <!-- CollinsMees2003 -->* {{cite book |last1=Collins |first1=Beverley |last2=Mees |first2=Inger M. |year=2003 |orig-date=1981 |title=The Phonetics of English and Dutch|trans-title=Ang Ponetika ng Ingles at Olandes |edition=5 |place=Leiden, Olanda|lang=en |publisher=Brill |isbn=978-90-04-10340-5}} <!-- Connell2006 -->* {{cite encyclopedia |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01655-2 |title=Nigeria: Language Situation|trans-title=Nigeria: Sitwasyon sa Wika|lang=en|encyclopedia=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Connell |first1=B. A. |pages=635–637 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- ConradRubal-Lopez1996 -->* {{cite book |last1=Conrad |first1=Andrew W. |last2=Rubal-Lopez |first2=Alma |title=Post-Imperial English: Status Change in Former British and American Colonies, 1940–1990|trans-title=Imperyong Ingles: Pagbabago sa Katayuan sa mga Dating Kolonya ng Britanya at Amerika, 1940–1990|lang=en|date=1996 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-087218-7 |url=http://www.degruyter.com/viewbooktoc/product/143492 |page=261 |url-access=subscription}} * {{cite book |last=Cruttenden |first=Alan |date=2014 |title=Gimson's Pronunciation of English|trans-title=Pagbigkas sa Ingles ng Gimson|edition=8 |lang=en|publisher=Routledge |isbn=978-1-4441-8309-2}} <!-- CrystalLanguageDeath2002 -->* {{cite book |doi=10.1017/CBO9781139106856 |title=Language Death |url=https://archive.org/details/languagedeath0000crys |trans-title=Pagkamatay ng Wika|lang=en|date=2000 |last=Crystal |first=David |isbn=978-0-521-65321-3}} <!-- CrystalGlobalLanguage2003a -->* {{Cite book |last=Crystal |first=David |title=English as a Global Language |trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|author-link=David Crystal |edition=2 |publisher=Cambridge University Press |page=69 |date=2003a |url=https://books.google.com/books?id=d6jPAKxTHRYC |isbn=978-0-521-53032-3}} <!-- CrystalEncyclopedia2003b -->* {{cite book |last=Crystal |first=David |title=Cambridge Encyclopedia of the English Language|trans-title=Ensiklopediya ng Cambridge ukol sa Wikang Ingles|author-link=David Crystal |edition=2|lang=en |publisher=Cambridge University Press |date=2003b |isbn=978-0-521-53033-0 |url=https://books.google.com/books?id=A3b3ngEACAAJ}} <!-- CrystalSubcontinent2004b -->* {{cite news |last=Crystal |first=David |title=Subcontinent Raises Its Voice|trans-title=Itinaas ng Subkontinente ang Kanyang Boses|lang=en|year=2004 |url=https://www.theguardian.com/education/2004/nov/19/tefl |newspaper=The Guardian |archive-date=17 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080417171455/http://education.guardian.co.uk/tefl/story/0,,1355064,00.html |url-status=live}} <!-- DanielsBright1996 -->* {{cite book |editor1-last=Daniels |editor1-first=Peter T. |editor2-last=Bright |editor2-first=William |title=The World's Writing Systems|trans-title=Ang mga Sistema ng Oagsulat ng Mundo|lang=en|url=https://books.google.com/books?id=621jAAAAMAAJ |date=1996 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-507993-7}} <!-- Dehaene2009 -->* {{cite book |last=Dehaene |first=Stanislas |title=Reading in the Brain: The Science and Evolution of a Human Invention|trans-title=Pagbabasa sa Utak: Ang Agham at Ebolusyon ng isang Imbensiyon ng Tao|lang=en|date=2009 |publisher=Viking |isbn=978-0-670-02110-9 |url=https://books.google.com/books?id=6Z2hjwEACAAJ}} <!-- DenningKesslerLeben2007 -->* {{cite book |last1=Denning |first1=Keith |last2=Kessler |first2=Brett |last3=Leben |first3=William Ronald |title=English Vocabulary Elements|trans-title=Mga Elemento sa Bokabularyo ng Ingles|lang=en|date=17 February 2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-516803-7 |url=https://books.google.com/books?id=jz76l9RAccQC}} <!-- Deumert2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01294-3 |chapter=Migration and Language |trans-chapter=Migrasyon at Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Deumert |first1=A. |pages=129–133 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Dixon 1982 -->* {{cite journal |last=Dixon |first=R. M. W. |date=1982 |title=The grammar of English phrasal verbs|trans-title=Ang balarila ng mga pariralang pandiwa ng Ingles|lang=en|journal=Australian Journal of Linguistics |volume=2 |issue=1 |doi=10.1080/07268608208599280 |pages=1–42}} <!-- Donoghue2008 -->* {{cite book |last=Donoghue |first=D. |title=Old English Literature: A Short Introduction|trans-title=Panitikan ng Lumang Ingles: Maikling Panimula|lang=en|publisher=Wiley |date=2008 |isbn=978-0-631-23486-9 |doi=10.1002/9780470776025 |editor-last=Donoghue |editor-first=Daniel}} <!-- Durrell2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/02189-1 |chapter=Germanic Languages|trans-chapter=Mga Wikang Hermaniko |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Durrell |first1=M. |pages=53–55 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Eagleson1982 -->* {{cite book |last=Eagleson |first=Robert D. |chapter=English in Australia and New Zealand|trans-chapter=Ingles sa Australia at Nueva Selanda|lang=en|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=415–438 |isbn=978-3-12-533872-2 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press}} <!-- Ethnologue -->* {{cite web |url=http://www.ethnologue.com/statistics/size |title=Summary by language size|trans-title=Buod batay sa laki ng wika |lang=en|website=Ethnologue: Languages of the World |ref={{harvid|Ethnologue|2010}} |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226040016/https://www.ethnologue.com/statistics/size |url-status=live}} <!-- European Commission2012 -->* {{cite report |publisher=European Commission |title=Special Eurobarometer 386: Europeans and Their Languages|trans-title=Mga Natatanging Eurobarometer 386: Mga Europeo at ang Kanilang Wika|lang=en|date=June 2012 |series=Eurobarometer Special Surveys |url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106183351/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf |archive-date=6 January 2016 |ref={{sfnref|European Commission|2012}}}} <!--FasoldConnor-Linton2014 -->* {{cite book |editor1-last=Fasold |editor1-first=Ralph W. |editor2-last=Connor-Linton |editor2-first=Jeffrey |title=An Introduction to Language and Linguistics|trans-title=Panimula sa Wika at Lingguwistika |edition=2|lang=en|date=2014 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-06185-5}} * {{cite journal |last1=Flemming |first1=Edward |last2=Johnson |first2=Stephanie |year=2007 |title=''Rosa's roses'': reduced vowels in American English |trans-title=''Mga rosas ni Rosa'': pagbawas sa mga patinig sa Amerikanong Ingles|lang=en|journal=[[Journal of the International Phonetic Association]] |volume=37 |issue=1 |pages=83–96 |doi=10.1017/S0025100306002817 |url=http://web.mit.edu/flemming/www/paper/rosasroses.pdf |citeseerx=10.1.1.536.1989 |s2cid=145535175 |archive-date=19 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919182406/http://web.mit.edu/flemming/www/paper/rosasroses.pdf |url-status=live}} <!-- Giegerich1992 -->* {{cite book |title=English Phonology: An Introduction|url=https://archive.org/details/englishphonology0000gieg|trans-title=Ponolohiya ng Ingles: Panimula|lang=en |first=Heinz J. |last=Giegerich |publisher=Cambridge University Press |date=1992 |isbn=978-0-521-33603-1 |series=Cambridge Textbooks in Linguistics}} <!-- Gneuss2013 -->* {{cite book |last=Gneuss |first=Helmut |chapter=The Old English Language|lang=en|trans-chapter=Ang Lumang Wikang Ingles |editor1-last=Godden |editor1-first=Malcolm |editor2-last=Lapidge |editor2-first=Michael |date=2013 |title=Cambridge Companion to Old English Literature|url=https://archive.org/details/cambridgecompani0000malc |trans-title=Pantulong ng Cambridge ukol sa Panitikan ng Lumang Ingles|edition=2 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-15402-4 |pages=[https://archive.org/details/cambridgecompani0000malc/page/18 19]–49}} <!-- Görlach1991 -->* {{cite book |last=Görlach |first=Manfred |title=Introduction to Early Modern English|lang=en|trans-title=Panimula sa Maagang Modernong Ingles|date=1991 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-32529-5}} <!-- Gordin2015 -->* {{cite magazine |last=Gordin |first=Michael D. |title=Absolute English|trans-title=Ingles Lamang|lang=en |url=http://aeon.co/magazine/science/how-did-science-come-to-speak-only-english/ |magazine=[[Aeon (digital magazine)|Aeon]] |date=4 February 2015 |archive-date=7 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150207162247/http://aeon.co/magazine/science/how-did-science-come-to-speak-only-english/ |url-status=dead}} <!-- GordonCampbellHay et al.2004 -->* {{cite book |last1=Gordon |first1=Elizabeth |last2=Campbell |first2=Lyle |last3=Hay |first3=Jennifer |last4=Maclagan |first4=Margaret |last5=Sudbury |first5=Angela |last6=Trudgill |first6=Peter |author-link6=Peter Trudgill |date=2004 |title=New Zealand English: its origins and evolution|url=https://archive.org/details/newzealandenglis0000unse_b8r3 |trans-title=Ingles ng Nueva Selanda : mga pinagmulan at ebolusyon nito|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-10895-9 |series=Studies in English Language |ref={{sfnref|Gordon|Campbell|Hay et al.|2004}}}} <!-- Gottlieb2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04455-2 |chapter=Linguistic Influence|trans-chapter=Impluwensiya ng Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Gottlieb |first1=H. |pages=196–206 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Graddol2006 -->* {{cite book |last=Graddol |first=David |title=English Next: Why global English may mean the end of 'English as a Foreign Language'|trans-title=Susunod Ingles: Bakit maaaring matapos ang 'Ingles bilang Banyagang Wika' dahil sa pandaigdigang Ingles|author-link=David Graddol |url=http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next.pdf |lang=en|date=2006 |publisher=The British Council |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212042939/http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next.pdf |archive-date=12 February 2015}} <!-- Graddol2010 -->* {{cite book |last=Graddol |first=David |title=English Next India: The future of English in India |trans-title=Susunod Ingles sa India: Ang hinaharap ng Ingles sa India|author-link=David Graddol |url=http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next-india-2010.pdf|lang=en |date=2010 |publisher=The British Council |isbn=978-0-86355-627-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212042654/http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next-india-2010.pdf |archive-date=12 February 2015}} <!-- GraddolLeithSwann et al.2007 -->* {{cite book |editor1-last=Graddol |editor1-first=David |editor2-last=Leith |editor2-first=Dick |editor3-last=Swann |editor3-first=Joan |editor4-last=Rhys |editor4-first=Martin |editor5-last=Gillen |editor5-first=Julia |title=Changing English |trans-title=Nagbabagong Ingles|lang=en|url=http://www.routledge.com/books/details/9780415376792/ |date=2007 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-37679-2 |ref={{sfnref|Graddol|Leith|Swann et al.|2007}}}} <!--Green2002 -->* {{cite book |last=Green |first=Lisa J. |date=2002 |title=African American English: a linguistic introduction |trans-title=Ingles ng Aprikanong Amerikano: panimula sa wika|lang=en|url=https://archive.org/details/isbn_9780521891387 |url-access=registration |publisher=Cambridge University Press}} <!-- Greenbaum -->* {{cite book |last1=Greenbaum |first1=S. |last2=Nelson |first2=G. |title=An introduction to English grammar |trans-title=Panimula sa balarila ng Ingles|lang=en|date=2002 |edition=2|publisher=Longman |isbn=978-0-582-43741-8}} <!-- Halliday & Hasan 1976 -->* {{cite book |last1=Halliday |first1=M. A. K. |last2=Hasan |first2=Ruqaiya |date=1976 |title=Cohesion in English |url=https://archive.org/details/cohesioninenglis0000hall |trans-title=Pagkakaisa sa Ingles|lang=en |publisher=Pearson |isbn=978-0-582-55041-4}} <!-- Harbert2006 -->* {{cite book |doi=10.1017/CBO9780511755071 |title=The Germanic Languages |trans-title=Mga Wikang Hermaniko|lang=en|date=2006 |last1=Harbert |first1=Wayne |isbn=978-0-521-80825-5}} <!-- Hickey 2007 -->* {{cite book |last=Hickey |first=R. |date=2007 |title=Irish English: History and present-day forms |url=https://archive.org/details/irishenglishhist0000hick |trans-title=Ingles ng Irlanda: Kasaysayan at mga kasalukuyang anyo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-85299-9}} <!-- Hogg1992 -->* {{cite book |date=1992 |chapter=The Place of English in Germanic and Indo-European|trans-title=Ang Lugar ng Ingles sa Hermaniko at Indo-Europeo|lang=en |title=Cambridge History of the English Language |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|volume=1|editor-last=Hogg |editor-first=Richard M. |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-26474-7}} ** {{Harvc |last=Bammesberger |first=Alfred |year=1992 |chapter=The Place of English in Germanic and Indo-European |url=https://books.google.com/books?id=Y83EPUUWnQkC&pg=PA26 |in=Hogg |pages=26–66}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |chapter=Phonology and Morphology |in=Hogg |year=1992 |pages=67–168 |id={{sfnref|Hogg|1992a}}}} ** {{Harvc |last=Kastovsky |first=Dieter |chapter=Semantics and Morphology |in=Hogg |year=1992 |pages=290–408}} ** {{Harvc |last=Toon |first=Thomas E. |chapter=Old English Dialects |in=Hogg |year=1992 |pages=409–451}} <!-- HoggDenison2006 -->* {{cite book |editor-last=Hogg |editor-first=Richard M. |editor-last2=Denison |editor-first2=David |title=A History of the English language |publisher=Cambridge University Press |date=2006 |isbn=978-0-521-71799-1}} ** {{Harvc |last=Crystal |first=David |chapter=English worldwide |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=420–439}} ** {{Harvc |last=Fischer |first=Olga |last2=van der Wurff |first2=Wim |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |chapter=Syntax |pages=109–198}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |last2=Denison |first2=David |in=Hogg |in2=Denison |chapter=Overview |pages=1–30 |year=2006 |id={{sfnref|Hogg|Denison|2006a}}}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |chapter=English in Britain |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=352–383}} ** {{Harvc |last=Kastovsky |first=Dieter |chapter=Vocabulary |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=199–270}} ** {{Harvc |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=43–108}} ** {{Harvc |last=Nevalainen |first=Terttu |last2=Tieken-Boon van Ostade |first2=Ingrid |chapter=Standardization |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=271–311}} <!--How English evolved into a global language -->* {{cite news |title=How English evolved into a global language |trans-title=Paano naging pandaigdigang wika ang Ingles|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-12017753 |date=20 December 2010 |work=BBC News |lang=en |ref={{harvid|How English evolved into a global language|2010}} |archive-date=25 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925173407/http://www.bbc.co.uk/news/magazine-12017753 |url-status=live}} <!-- HuddlestonPullum2002 -->* {{cite book |last1=Huddleston |first1=Rodney |last2=Pullum |first2=Geoffrey K. |title=Cambridge Grammar of the English Language |date=2002 |publisher=Cambridge University Press |trans-title=Balarila ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|isbn=978-0-521-43146-0 |url=http://www.cambridge.org/us/academic/subjects/languages-linguistics/grammar-and-syntax/cambridge-grammar-english-language}} <!-- Hughes & Trudgill 1996 -->* {{cite book |first1=Arthur |last1=Hughes |last2=Trudgill |first2=Peter |author-link2=Peter Trudgill |date=1996 |title=English Accents and Dialects |trans-title=Mga Asento at Dayalekto ng Ingles|lang=en|edition=3 |publisher=Arnold |isbn=978-0-340-61445-7}} <!-- International Civil Aviation Organization -->* {{cite web |title=Personnel Licensing FAQ |trans-title=Mga Madalas Itanong sa Personal na Lisensiya|lang=en|url=http://www.icao.int/safety/airnavigation/pages/peltrgfaq.aspx#anchor14 |publisher=International Civil Aviation Organization – Air Navigation Bureau |date=2011 |at=In which languages does a licence holder need to demonstrate proficiency? |quote=Controllers working on stations serving designated airports and routes used by international air services shall demonstrate language proficiency in English as well as in any other language(s) used by the station on the ground. |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220003044/http://www.icao.int/safety/airnavigation/pages/peltrgfaq.aspx#anchor14 |url-status=live |ref={{sfnref|International Civil Aviation Organization|2011}}}} <!-- International Maritime Organization2011 -->* {{cite web |publisher=International Maritime Organization |title=IMO Standard Marine Communication Phrases|lang=en|trans-title=Pamantayang Parirala sa Komunikasyon sa Dagat ng IMO|date=2011 |url=http://www.imo.org/OurWork/Safety/Navigation/Pages/StandardMarineCommunicationPhrases.aspx |archive-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111003233938/http://www.imo.org/OurWork/Safety/Navigation/Pages/StandardMarineCommunicationPhrases.aspx |url-status=dead |ref={{sfnref|International Maritime Organization|2011}}}} <!-- International Phonetics Association1999 -->* {{Cite book |publisher=[[International Phonetic Association]], Cambridge University Press |author-link=International Phonetic Association |date=1999 |title=Handbook of the International Phonetic Association: A guide to the use of the International Phonetic Alphabet |trans-title=Handbook ng Pandaigdigang Ponetikong Asosasyon: Gabay sa paggamit sa Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto|lang=en|isbn=978-0-521-65236-0 |ref={{sfnref|International Phonetic Association|1999}}}} <!-- Jambor2007 -->* {{cite journal |last=Jambor |first=Paul Z. |title=English Language Imperialism: Points of View|lang=en|trans-title=Imperyalismo ng Wikang Ingles: Mga Pananaw|journal=Journal of English as an International Language |date=2007 |volume=2 |pages=103–123 |url=https://www.eilj.com/wp-content/uploads/2013/12/2-december%202007.pdf#page=103 |archive-date=11 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211184023/https://www.eilj.com/wp-content/uploads/2013/12/2-december%202007.pdf#page=103 |url-status=live}} <!-- Jespersen 2007 -->* {{cite book |last=Jespersen |first=Otto |title=The Philosophy of Grammar |chapter=Case: The number of English cases|lang=en|trans-title=Ang Pilosopiya ng Balarila|trans-chapter=Kaso: Ang bilang ng mga kaso sa Ingles|publisher=Routledge |orig-date=1924 |date=2007}} <!-- Kachru2006 -->* {{cite encyclopedia |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00645-3 |title=English: World Englishes|trans-title=Ingles: Mga Ingles ng Mundo|lang=en |encyclopedia=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Kachru |first1=B. |pages=195–202 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- KönigvanderAuwera1994 -->* {{cite book |editor-last=König |editor-first=Ekkehard |editor2-last=van der Auwera |editor2-first=Johan |title=The Germanic Languages|trans-title=Mga Hermanikong Wika|lang=en|date=1994 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-28079-2 |series=Routledge Language Family Descriptions |url=http://www.routledge.com/books/details/9780415280792/ |jstor=4176538}} <!-- König 1994 -->* {{cite book |last=König |first=Ekkehard |chapter=English |pages=532–562 |editor1-last=König |editor1-first=Ekkehard |editor2-last=van der Auwera |editor2-first=Johan |title=The Germanic Languages|trans-title=Mga Hermanikong Wika|lang=en|date=1994 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-28079-2 |series=Routledge Language Family Descriptions |chapter-url=http://www.routledge.com/books/details/9780415280792/}} <!-- Labov 1972 -->* {{cite book |last=Labov |first=W. |author-link=William Labov |date=1972 |title=Sociolinguistic patterns|trans-title=Mga patern sa sosyolingguwistika|lang=en|publisher=University of Pennsylvania Press |chapter=The Social Stratification of (r) in New York City Department Stores|trans-chapter=Ang Panlipunang Pagsasagrupo sa (r) sa mga Pamilihan ng Lungsod ng New York|pages=168–178 |doi=10.1007/978-1-349-25582-5_14 |isbn=978-0-333-61180-7 |s2cid=107967883}} <!-- Labov 2012 -->* {{cite book |last=Labov |first=W. |date=2012 |title=Dialect Diversity in America: The Politics of Language Change |url=https://archive.org/details/dialectdiversity0000labo |trans-title=Dibersidad ng Dayalekto sa Amerika: Sng Politika ng Pagbabago ng Wika|lang=en|publisher=University of Virginia Press |chapter=About Language and Language Change|trans-chapter=Ukol sa Wika at Pagbabago ng Wika|isbn=978-0-8139-3327-6}} <!-- Lanham 1982 -->* {{cite book |last=Lanham |first=L. W. |chapter=English in South Africa |trans-chapter=Ingles sa Timog Aprika|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=324–352 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Lass2000 -->* {{cite book |editor-first=Roger |editor-last=Lass |title=Cambridge History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge |lang=en|volume=3 |publisher=Cambridge University Press |date=2000}} ** {{Harvc |in=Lass |date=2000 |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |year=2000 |pages=56–186 |id={{sfnref|Lass|2000a}}}} <!-- Lass 2002 -->* {{citation |last=Lass |first=Roger |chapter=South African English|trans-chapter=Ingles sa Timog Aprika|editor-last=Mesthrie |editor-first=Rajend |date=2002 |title=Language in South Africa|trans-title=Wika sa Timog Aprika|lang=en |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-79105-2}} <!-- Lawler2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04573-9 |chapter=Punctuation |trans-chapter=Bantas|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Lawler |first1=J. |pages=290–291 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Lawton 1982 -->* {{cite book |last=Lawton |first=David L. |chapter=English in the Caribbean|trans-chapter=Ingles sa Karibe |editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=251–280 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Leech 2006 -->* {{cite book |last=Leech |first=G. N. |author-link=Geoffrey Leech |date=2006 |title=A glossary of English grammar |url=https://archive.org/details/glossaryofenglis0000leec |trans-title=Glosaryo ng balarila ng Ingles|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-2406-6}} <!-- LeechHundtMairSmith2009 -->* {{cite book |url=http://english.fullerton.edu/publications/clnarchives/2012winter/angus-chng%20contemp_eng.pdf |last1=Leech |first1=Geoffrey |last2=Hundt |first2=Marianne |last3=Mair |first3=Christian |last4=Smith |first4=Nicholas |title=Change in contemporary English: a grammatical study|trans-title=Pagbabago sa kontemporaryong Ingles: gramatikao na pag-aaral|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2009 |isbn=978-0-521-86722-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140536/http://english.fullerton.edu/publications/clnarchives/2012winter/angus-chng%20contemp_eng.pdf |archive-date=2 April 2015 |url-status=live}} <!-- LevineCrocket1966 -->* {{cite journal |last1=Levine |first1=L. |last2=Crockett |first2=H. J. |date=1966 |title=Speech Variation in a Piedmont Community: Postvocalic r*|trans-title=Baryasyon sa Pagbigkas sa isang Pamayanang Piedmont: Posbokalikong r*|lang=en|journal=Sociological Inquiry |volume=36 |issue=2 |pages=204–226 |doi=10.1111/j.1475-682x.1966.tb00625.x}} <!-- Li2003 -->* {{cite journal |last1=Li |first1=David C. S. |title=Between English and Esperanto: what does it take to be a world language? |trans-title=Sa Pagitan ng Ingles at Esperanto: paano maging isang pandaigdigang wika?|lang=en|journal=International Journal of the Sociology of Language |issue=164 |pages=33–63 |date=2003 |issn=0165-2516 |doi=10.1515/ijsl.2003.055}} <!-- LimAnsaldo2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01701-6 |chapter=Singapore: Language Situation|trans-chapter=Singapura: Sitwasyon sa Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Lim |first1=L. |last2=Ansaldo |first2=U. |pages=387–389 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Maclagan 2010 -->* {{cite book |last=Maclagan |first=Margaret |chapter=The English(es) of New Zealand|trans-chapter=Ang (mga) Ingles ng Nueva Selanda|lang=en|editor-last=Kirkpatrick |editor-first=Andy |date=2010 |title=Routledge Handbook of World Englishes |trans-title=Handbook ng Routledge ukol sa mga Ingles ng Mundo|url=https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk |url-access=limited |publisher=Routledge |pages=[https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk/page/n173 151]–164 |isbn=978-0-203-84932-3}} <!--MacMahon 2006 -->* {{cite book |last=MacMahon |first=M. K. |date=2006 |chapter=English Phonetics |trans-chapter=Ponetika ng Ingles|lang=en|editor1=Bas Aarts |editor-first2=April |editor-last2=McMahon |title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Ang Handbook ng Lingguwistika ng Ingles|location=Oxford, Inglatera|publisher=Blackwell |pages=359–382 |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- Macquarie Dictionary2015 -->* {{cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |url=https://www.macquariedictionary.com.au/ |title=Macquarie Dictionary|lang=en |website=Australia's National Dictionary & Thesaurus Online &#124; Macquarie Dictionary |date=2015 |publisher=Macmillan Publishers Group Australia |url-access=registration |ref={{harvid|Macquarie Dictionary|2015}} |archive-date=21 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721141547/https://www.macquariedictionary.com.au/ |url-status=live}} <!-- Mair & Leech 2006 -->* {{cite book |last1=Mair |first1=C. |last2=Leech |first2=G. |date=2006 |chapter=Current Changes in English Syntax|trans-chapter=Mga Kasalukuyang Pagbabago sa Sintaksis ng Ingles|title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Ang Handbook ng Lingguwistika ng Ingles|lang=en|publisher=Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- Mair 2006 -->* {{cite book |last=Mair |first=Christian |date=2006 |title=Twentieth-century English: History, variation and standardization|url=https://archive.org/details/twentiethcentury0000mair | trans-title=Ingles ng Ikadalawampung Siglo: Kasaysayan, baryasyon, at pagsasapamantayan|lang=en|publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/S1360674307002420 |s2cid=120824612}} <!-- MazruiMazrui1998 -->* {{cite book |last1=Mazrui |first1=Ali A. |last2=Mazrui |first2=Alamin |title=The Power of Babel: Language and Governance in the African Experience |lang=en|trans-title=Ang Kapangyarihan ng Babel: Wika at Pamamahala sa Karanasang Aprikano|date=1998 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-51429-1 |url=https://books.google.com/books?id=6lQTPxdYx8kC}} <!-- McArthur1992 -->* {{cite book |editor-last=McArthur |editor-first=Tom |title=Oxford Companion to the English Language |trans-title=Pantulong ng Oxford sa Wikang Ingles|lang=en|publisher=Oxford University Press |date=1992 |isbn=978-0-19-214183-5 |doi=10.1093/acref/9780192800619.001.0001 |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont00mcar}} <!-- McCrumMacNeilCran2003 -->* {{Cite book |last1=McCrum |first1=Robert |last2=MacNeil |first2=Robert |last3=Cran |first3=William |title=The Story of English |url=https://archive.org/details/storyofenglish0000mccr_c8l9 |trans-title=Ang Kuwento ng Ingles|lang=en|location=London |date=2003 |edition=3 |publisher=Penguin |isbn=978-0-14-200231-5}} <!-- McGuinness1997 -->* {{cite book |last=McGuinness |first=Diane |title=Why Our Children Can't Read, and what We Can Do about it: A Scientific Revolution in Reading|trans-title=Bakit Hindi Makapagbasa ang Ating mga Anak, at Ano ang Magagawa Natin: Rebolusyong Maagham sa Pagbabasa|lang=en|author-link=Diane McGuinness |date=1997 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-0-684-83161-9 |url=https://books.google.com/books?id=F-q02ZBKh3wC}} <!-- Meierkord2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00641-6 |chapter=Lingua Francas as Second Languages |trans-chapter=Mga Lingua Franca bilang mga Pangalawang Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Meierkord |first1=C. |pages=163–171 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- MerriamWebster2015 -->* {{cite dictionary |title=English - Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary |entry=English |dictionary=Merriam Webster |date=26 February 2015 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/English |ref={{harvid|Merriam Webster|2015}} |archive-date=25 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150325140932/http://www.merriam-webster.com/dictionary/english |url-status=live}} <!-- Methrie2006 -->* {{cite journal |last1=Mesthrie |first1=Rajend |title=New Englishes and the native speaker debate|url=https://archive.org/details/sim_language-sciences_2010-11_32_6/page/594 |trans-title=Mga Bagong Ingles at ang debate sa katutubong mananalita|lang=en|journal=Language Sciences |date=November 2010 |volume=32 |issue=6 |pages=594–601 |doi=10.1016/j.langsci.2010.08.002}} <!-- Miller 2002 -->* {{cite book |last=Miller |first=Jim |date=2002 |title=An Introduction to English Syntax |trans-title=Panimula sa Sintaksis ng Ingles|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-1254-8}} <!-- Montgomery -->* {{cite journal |last=Montgomery |first=M. |date=1993 |title=The Southern Accent—Alive and Well|trans-title=Ang Asento ng Katimugan–Buhay at Maayos|lang=en|journal=Southern Cultures |volume=1 |issue=1 |pages=47–64 |doi=10.1353/scu.1993.0006 |s2cid=143984864}} <!-- Mountford2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05018-5 |chapter=English Spelling: Rationale|trans-chapter=Pagbabaybay sa Ingles: Paliwanag|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Mountford |first1=J. |pages=156–159 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Mufwene2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01291-8 |chapter=Language Spread |trans-chapter=Pagkalat ng Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Mufwene |first1=S. S. |pages=613–616 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Mugglestone2012 -->* {{cite book |editor-last=Mugglestone |editor-first=Lynda |title=Oxford History of English|trans-title=Kasaysayan ng Ingles ng Oxford|publisher=Oxford University Press |date=2012 |orig-date=2006 |isbn=978-0-19-966016-2}} ** {{Harvc |in=Mugglestone |year=2012 |first=April |last=McMahon |pages=180–218 |c=Restructuring Renaissance English}} ** {{Harvc |in=Mugglestone |year=2012 |first=Matthew |last=Townend |pages=75–105 |c=Contacts and Conflicts: Latin, Norse, and French}} * {{cite book |last=Müller |first=Stefan |title=Grammatical theory |trans-title=Teorya sa balarila|lang=en|publisher=Language Science Press |date=2020 |isbn=978-3-96110-273-0}} <!-- Nation2001 needs more verification -->* {{Cite book |last=Nation |first=I. S. P. |title=Learning Vocabulary in Another Language|trans-title=Matuto ng Bokabularyo sa Ibang Wika|lang=en|author-link=Paul Nation |publisher=Cambridge University Press |date=2001 |url=https://books.google.com/books?id=sKqx8k8gYTkC |page=477 |isbn=978-0-521-80498-1}} <!-- National Records of Scotland2013 -->* {{cite web |publisher=National Records of Scotland |title=Census 2011: Release 2A|lang=en |series=Scotland's Census 2011 |date=26 September 2013 |url=http://www.scotlandscensus.gov.uk/news/census-2011-release-2a |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402152137/http://www.scotlandscensus.gov.uk/news/census-2011-release-2a |url-status=live |ref={{sfnref|National Records of Scotland|2013}}}} <!-- Neijt2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04574-0 |chapter=Spelling Reform |trans-chapter=Reporma sa Pagbaybay|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Neijt |first1=A. |pages=68–71 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Northern Ireland Statistics and Research Agency2012 -->* {{cite web |publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency |title=Census 2011: Key Statistics for Northern Ireland December 2012 |trans-title=Senso 2011: Mga Pangunahing Estadistika para sa Hilagang Irlanda Disyembre 2012|lang=en|periodical=Statistics Bulletin |date=2012 |url=http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |at=Table KS207NI: Main Language |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121224033625/http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |archive-date=24 December 2012 |ref={{sfnref|Northern Ireland Statistics and Research Agency|2012}}}} <!-- Northrup2013 -->* {{cite book |last=Northrup |first=David |title=How English Became the Global Language|trans-title=Paano Naging Pandaigdigang Wika ang Ingles|lang=en|date=2013 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-137-30306-6 |url=https://books.google.com/books?id=YPAlPeB6IvQC}} <!-- O'Dwyer 2006 -->* {{cite book |last=O'Dwyer |first=Bernard |title=Modern English Structures: Form, Function, and Position |trans-title=Estraktura ng Modernong Ingles: Anyo, Gamit, at Posisyon|lang=en|edition=2 |publisher=Broadview |publication-place=Canada |year=2006 |isbn=978-1-55111-763-8}} <!-- Office for National Statistics official census figures for England and Wales -->* {{cite web |publisher=Office for National Statistics |title=Language in England and Wales, 2011|trans-title=Mga Wika sa Inglatera at Gales, 2011|lang=en|date=4 March 2013 |periodical=2011 Census Analysis |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census-analysis/language-in-england-and-wales-2011/rpt---language-in-england-and-wales--2011.html|archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402115009/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census-analysis/language-in-england-and-wales-2011/rpt---language-in-england-and-wales--2011.html |url-status=live |ref={{sfnref|Office for National Statistics|2013}}}} <!-- OxfordLearner'sDictionary -->* {{cite web |title=Oxford Learner's Dictionaries |url=http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/ |access-date=25 February 2015 |publisher=Oxford |ref={{harvid|Oxford Learner's Dictionary|2015}} |archive-date=9 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040312/http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/ |url-status=live|lang=en}} <!-- Patrick2006aJamaica -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01760-0 |chapter=Jamaica: Language Situation|trans-chapter=Hamayka: Sitwasyon ss Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006a |last1=Patrick |first1=P. L. |pages=88–90 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Patrick2006bAAVE -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05092-6 |chapter=English, African-American Vernacular|trans-chapter=Ingles, Aprikanong Amerikano Bernakular|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006b |last1=Patrick |first1=P. L. |pages=159–163 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Payne & Huddleston 2002 -->* {{cite book |last1=Payne |last2=Huddleston |first1=John |first2=Rodney |editor1-last=Huddleston |editor2-last=Pullum |editor1-first=R. |editor2-first=G. K. |date=2002 |title=Cambridge Grammar of English |url=https://archive.org/details/cambridgegrammar0000hudd |trans-title=Balarila ng Ingles ng Cambridge|lang=en|publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781316423530.006 |isbn=978-0-521-43146-0}} * {{cite book |last=Peters |first=Pam |title=The Cambridge Guide to English Usage|url=https://archive.org/details/cambridgeguideto00pete_0 |trans-title=Ang Gabay ng Cambridge sa Paggamit sa Ingles|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-521-62181-6}} <!-- Phillipson2004 -->* {{cite book |last=Phillipson |first=Robert |title=English-Only Europe?: Challenging Language Policy|trans-title=Patakarang Ingles Lamang sa Europa? Paghamon sa Patakaran sa Wika|lang=en|date=28 April 2004 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-44349-9 |url=https://books.google.com/books?id=9HiCAgAAQBAJ&pg=PA47}} <!-- Richter2012 -->* {{cite book |last=Richter |first=Ingo |chapter=Introduction |trans-chapter=Panimula|editor1-last=Richter |editor1-first=Dagmar |editor2-last=Richter |editor2-first=Ingo |editor3-last=Toivanen |editor3-first=Reeta |display-editors=3 |editor4-last=Ulasiuk |editor4-first=Iryna |title=Language Rights Revisited: The challenge of global migration and communication|trans-title=Pagbisita muli sa mga Karapatan sa Wika: Ang hamon ng pandaigdigang migrasyon at komunikasyon|lang=en|date=2012 |publisher=BWV Verlag |isbn=978-3-8305-2809-8 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3u9kBAAAQBAJ&pg=PA29}} <!-- Roach1999 -->* {{cite book |last=Roach |first=Peter |title=English Phonetics and Phonology|trans-title=Ponetika at Ponolohiya ng Ingles|lang=en|date=2009 |publisher=Cambridge |edition=4}} <!-- Robinson1992 -->* {{cite book |last=Robinson |first=Orrin |author-link=Orrin W. Robinson |title=Old English and Its Closest Relatives: A Survey of the Earliest Germanic Languages |trans-title=Lumang Ingles at ang Pinakamalapit Nitong Kamag-anak: Sarbey sa mga Pinakaunang Wikang Hermaniko|lang=en|publisher=Stanford University Press |date=1992 |isbn=978-0-8047-2221-6 |url=https://archive.org/details/oldenglishitsclo0000robi |url-access=registration}} <!-- Romaine1982 -->* {{cite book |last=Romaine |first=Suzanne |chapter=English in Scotland|trans-chapter=Ingles sa Eskosya|lang=en |editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language |trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=56–83 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Romaine1999 -->* {{cite book |title=Cambridge History of the English Language |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|volume=4|editor-last=Romaine |editor-first=Suzanne |publisher=Cambridge University Press |date=1999 |isbn=978-0-521-26477-8 |doi=10.1017/CHOL9780521264778.002}} ** {{Harvc |last=Algeo |first=John |chapter=Vocabulary |url=https://books.google.com/books?id=NxHuNOvwt7wC&pg=PA57 |in=Romaine |year=1999 |pages=57–91}} ** {{Harvc |last=Romaine |first=Suzanne |chapter=Introduction |in=Romaine |year=1999 |pages=1–56 |id={{sfnref|Romaine|1999a}}}} <!-- Romaine2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00646-5 |chapter=Language Policy in Multilingual Educational Contexts|trans-chapter=Patakaran sa Wika sa mga Konteksto ng Multilingwal na Edukasyon |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last=Romaine |first=Suzanne |pages=584–596 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Routes of English -->* {{cite news |title=The Routes of English |trans-title=Ang Mga Ruta ng Ingles|lang=en|url=https://www.bbc.co.uk/radio4/routesofenglish/storysofar/programme4_6.shtml |date=1 August 2015 |work=BBC |ref={{harvid|The Routes of English}} |archive-date=24 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151024081346/http://www.bbc.co.uk/radio4/routesofenglish/storysofar/programme4_6.shtml |url-status=live}} <!-- Rowicka2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01848-4 |chapter=Canada: Language Situation |trans-chapter=Kanada: Sitwasyon sa Wika|lang=en|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Rowicka |first1=G. J. |pages=194–195 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Rubino2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01736-3 |chapter=Philippines: Language Situation |trans-chapter=Pilipinas: Sitwasyon sa Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Rubino |first1=C. |pages=323–326 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Ryan2013 an official report of the United States Census -->* {{cite web |last=Ryan |first=Camille |title=Language Use in the United States: 2011|trans-title=Paggamit ng Wika sa Estados Unidos: 2011|lang=en|periodical=American Community Survey Reports |date=August 2013 |page=1 |url=https://www.census.gov/prod/2013pubs/acs-22.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205101044/http://www.census.gov/prod/2013pubs/acs-22.pdf |archive-date=5 February 2016 |url-status=dead}} <!-- Sailaja 2009 -->* {{cite book |last=Sailaja |first=Pingali |title=Indian English|trans-title=Ingles ng India|lang=en |publisher=Edinburgh University Press |date=2009 |isbn=978-0-7486-2595-6 |series=Dialects of English |url=https://books.google.com/books?id=ntxWxuoRBiwC}} <!-- Schiffrin 1988 -->* {{cite book |last=Schiffrin |first=Deborah |date=1988 |title=Discourse Markers|trans-title=Mga Pananda sa Diskurso|lang=en |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-35718-0 |series=Studies in Interactional Sociolinguistics |url=https://books.google.com/books?id=hs7J-WqPtPAC}} <!-- Schneider2007 -->* {{cite book |last=Schneider |first=Edgar |title=Postcolonial English: Varieties Around the World|trans-title=Poskolonyal na Ingles: Mga Barayti sa Iba't-ibang Panig ng Mundo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2007 |isbn=978-0-521-53901-2 |url=https://books.google.com/books?id=QIE6zGSd8okC}} <!-- Schonweitz2001 -->* {{cite journal |last=Schönweitz |first=Thomas |title=Gender and Postvocalic /r/ in the American South: A Detailed Socioregional Analysis |url=https://archive.org/details/sim_american-speech_fall-2001_76_3/page/258 |trans-title=Kasarian at ang Posbokalikong /r/ sa Katimugang Amerika: Detalyadong Sosyorehiyonal na Pagsusuri|lang=en|journal=American Speech |volume=76 |issue=3 |date=2001 |pages=259–285 |doi=10.1215/00031283-76-3-259 |s2cid=144403823}} <!-- Shaywitz2003 -->* {{cite book |last=Shaywitz |first=Sally E. |title=Overcoming Dyslexia: A New and Complete Science-based Program for Reading Problems at Any Level |trans-title=Pagtagumpayan ang Dyslexia: Isang Bago at Kumpletong Programang Nakaayon sa Agham para sa mga Problema sa Pagbabasa|lang=en|date=2003 |publisher=A. A. Knopf |isbn=978-0-375-40012-4 |url=https://books.google.com/books?id=hXbZ1QInSF0C}} <!-- Smith2009 -->* {{cite book |last=Smith |first=Jeremy J. |title=Old English: A Linguistic Introduction|trans-title=Lumang Ingles: Panimula sa Lingguwistika |lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2009 |isbn=978-0-521-86677-4}} <!-- Statistics Canada2014 -->* {{cite web |publisher=Statistics Canada |title=Population by mother tongue and age groups (total), 2011 counts, for Canada, provinces and territories |trans-title=Populasyon batay sa inang wika at grupo ng edad (kabuuan), bilang noong 2011, para sa Kanada, mga lalawigan, at teritoryo|lang=en|date=22 August 2014 |url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/lang/Pages/highlight.cfm?TabID=1&Lang=E&Asc=0&PRCode=01&OrderBy=2&View=1&tableID=401&queryID=1&Age=1#TableSummary |archive-date=26 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726032921/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/lang/Pages/highlight.cfm?TabID=1&Lang=E&Asc=0&PRCode=01&OrderBy=2&View=1&tableID=401&queryID=1&Age=1#TableSummary |url-status=live |ref={{sfnref|Statistics Canada|2014}}}} <!-- Statistics New Zealand2014 -->* {{cite web |publisher=Statistics New Zealand |title=2013 QuickStats About Culture and Identity|trans-title=2013 QuickStats ukol sa Kultura at Pagkakakilanlan|lang=en|date=April 2014 |url=http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Census/2013%20Census/profile-and-summary-reports/quickstats-culture-identity/quickstats-culture-identity.pdf |page=23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115195639/http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Census/2013%20Census/profile-and-summary-reports/quickstats-culture-identity/quickstats-culture-identity.pdf |archive-date=15 January 2015 |ref={{sfnref|Statistics New Zealand|2014}}}} <!-- Statistics South Africa2012 official census of South Africa -->* {{cite book |publisher=Statistics South Africa |title=Census 2011: Census in Brief|lang=en |id=Report No. 03‑01‑41 |date=2012 |isbn=978-0-621-41388-5 |url=http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |chapter=Population by first language spoken and province |ref={{sfnref|Statistics South Africa|2012}} |page=23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113164744/http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |archive-date=13 November 2015 |url-status=live |chapter-url=http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf#page=28 |editor-first=Pali |editor-last=Lehohla |location=Pretoria}} <!-- Stiles2018 -->* {{Cite book |last=Stiles |first=Patrick |date=2018 |title=Friesische Studien II: Beiträge des Föhrer Symposiums zur Friesischen Philologie vom 7.–8. April 1994 |trans-title=Araling Prisyano II: Mga Artikulo mula sa Föhr Symposium ukol sa Pilolohiyang Prisyano na ginanap noong ika-7 at ika-8 ng Abril 1994F0|url=https://www.academia.edu/37163852 |series=NOWELE Supplement Series |volume=12 |doi=10.1075/nss.12 |isbn=9789027272843 |language=de}} <!-- SvartikLeech2006 -->* {{cite book |last1=Svartvik |first1=Jan |last2=Leech |first2=Geoffrey |title=English: One Tongue, Many Voices |trans-title=Ingles: Isang Dila, Maraming Boses|lang=en|date=2006 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-4039-1830-7 |url=https://archive.org/details/englishonetongue0000svar_y3z3 |url-access=registration}} <!-- Swan2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05058-6 |chapter=English in the Present Day (Since ca. 1900)|trans-chapter=Ingles sa Kasalukuyang Panahon (simula c. 1900)|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Swan |first1=M. |pages=149–156 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Sweet1892 -->* {{cite book |last=Sweet |first=Henry |title=A new English grammar |trans-title=Isang bagong balarilang Ingles|lang=en|url=https://archive.org/details/anewenglishgram01sweegoog |publisher=Cambridge University Press |date=2014 |orig-date=1892}} <!-- Thomas 2008 -->* {{cite book |last=Thomas |first=Erik R. |date=2008 |chapter=Rural Southern white accents|trans-chapter=Mga asento ng mga puti sa rural na Katimugan|trans-title=Mga Barayti ng Ingles |title=Varieties of English |volume=2|lang=en |pages=87–114 |editor=Edgar W. Schneider |publisher=de Gruyter |doi=10.1515/9783110208405.1.87 |isbn=978-3-11-020840-5}} <!-- ThomasonKaufman1988 -->* {{cite book |last1=Thomason |first1=Sarah G. |author-link=Sarah Thomason |last2=Kaufman |first2=Terrence |author-link2=Terrence Kaufman |title=Language Contact, Creolization and Genetic Linguistics |trans-title=Kontak sa Wika, Pagsasa-creole, at Lingguwistikang Henetiko|lang=en|url=https://archive.org/details/rosettaproject_afr_detail-2 |publisher=University of California Press |date=1988 |isbn=978-0-520-91279-3}} <!-- Toon1982 -->* {{cite book |last=Toon |first=Thomas E. |chapter=Variation in Contemporary American English|trans-chapter=Baryasyon sa Kontemporaryong Amerikanong Ingles|lang=en|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=210–250 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- TraskTrask2010 -->* {{cite book |last=Trask |first=Robert Lawrence |author-link=Larry Trask |title=Why Do Languages Change?|trans-title=Bakit Nagbabago ang mfa Wika?|lang=en |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83802-3 |url=https://books.google.com/books?id=9qoZzBgCmFMC}} <!-- Trudgill 1999 -->* {{cite book |last=Trudgill |first=Peter |date=1999 |title=The Dialects of England|url=https://archive.org/details/dialectsofenglan0000trud_f6f5 |trans-title=Mga Dayalekto ng Inglatera|lang=en |edition=2 |publisher=Blackwell |location=Oxford |isbn=978-0-631-21815-9}} <!-- Trudgill2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01506-6 |chapter=Accent |trans-chapter=Asento|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Trudgill |first1=P. |page=14 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Trudgill & Hannah 2002 replace with 2008 5th edition -->* {{cite book |last1=Trudgill |first1=Peter |first2=Jean |last2=Hannah |date=2002 |title=International English: A Guide to the Varieties of Standard English|trans-title=Pandaigdigang Ingles: Gabay sa mga Barayti ng Pamantayang Ingles|lang=en|edition=4 |location=London |publisher=Hodder |isbn=978-0-340-80834-4}} <!-- Trudgill & Hannah 2008 -->* {{cite book |last1=Trudgill |first1=Peter |first2=Jean |last2=Hannah |date=2008 |title=International English: A Guide to the Varieties of Standard English|trans-title=Pandaigdigang Ingles: Gabay sa mga Barayti ng Pamantayang Ingles|lang=en |edition=5 |location=London |publisher=Arnold |isbn=978-0-340-97161-1 |url=https://books.google.com/books?id=e8u8MR8MNaEC}} <!-- United Nations2008 -->* {{cite web |publisher=United Nations |title=Everything You Always Wanted to Know About the United Nations|trans-title=Lahat ng mga Gusto Mong Malaman Tungkol sa Mga Nagkakaisang Bansa|lang=en|date=2010 |url=https://digitallibrary.un.org/record/705254/files/everything_un.pdf?ln=en |quote=The working languages at the UN Secretariat are English and French. |ref={{sfnref|United Nations|2010}}}} <!-- Versloot2017 -->* {{Cite book |last=Versloot |first=Arjen P. |author-link=:fy:Arjen Versloot |chapter=Traces of a North Sea Germanic Idiom in the Fifth–Seventh Centuries AD|trans-chapter=Mga Bakas ng isang Dagat Hilagang Hermanikong Idiyoma noong Ikalima hanggang Ikapitong Siglo KP |pages=339–373 |url=https://www.cambridge.org/core/books/frisians-and-their-north-sea-neighbours/3E63327F4D3842542B0E1DD40129BE3B |title=Frisians and their North Sea Neighbours: From the Fifth Century to the Viking Age|trans-title=Mga Prisyano at ang Kanilang mga Kapitbahay sa Dagat Hilaga: Mula Ikalimang Siglo hanggang sa Panahon ng mga Viking|lang=en|date=2017 |publisher=Boydell & Brewer |isbn=978-1-78744-063-0 |doi=10.1017/9781787440630 |url-access=subscription |editor-last1=Hines |editor-first1=John |editor-last2=IJssennagger |editor-first2=Nelleke |location=Woodbridge, Inglatera}} <!-- Wardhaugh2010 -->* {{cite book |last=Wardhaugh |first=Ronald |title=An Introduction to Sociolinguistics|trans-title=Panimula sa Sosyolingguwistika |lang=en|edition=6 |publisher=Wiley-Blackwell |date=2010 |isbn=978-1-4051-8668-1 |series=Blackwell textbooks in Linguistics |volume=4}} <!-- Watts2011 -->* {{cite book |last=Watts |first=Richard J. |title=Language Myths and the History of English|url=https://archive.org/details/languagemythshis0000watt_r7c2 |trans-title=Mga Mito sa Wika at ang Kasaysayan ng Ingles|lang=en|date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-532760-1 |doi=10.1093/acprof:oso/9780195327601.001.0001}} <!--Wells 1982 -->* {{Accents of English}} <!-- Wojcik2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05081-1 |chapter=Controlled Languages|trans-chapter=Mga Kontroladong Wika|lang=en |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Wojcik |first1=R. H. |pages=139–142 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Wolfram2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04256-5 |chapter=Variation and Language: Overview|trans-chapter=Baryasyon at Wika: Buod|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Wolfram |first1=W. |pages=333–341 |isbn=978-0-08-044854-1|lang=en}} {{refend}} == Link sa labas == {{Library resources box |about=yes |by=no }} * [http://www.lel.ed.ac.uk/research/gsound/Eng/Database/Phonetics/Englishes/Home/HomeMainFrameHolder.htm Mga asento ng wikang Ingles mula sa ibat-ibang panig ng mundo] (Pamantasan ng Edinburgh) – mga maiikling rekord ng pagbigkas sa 110 piling salitang Ingles sa 50 asento ng wika. * [http://www.dialectsarchive.com/ International Dialects of English Archive] – mga rekord ng mga asento ng katutubo at pandaigdigang pananalitang L2 ng wikang Ingles. *[http://www.britishcouncil.ph British Council Philippines] *[http://www.tesol.ph TESOL Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402170304/http://www.tesol.ph/ |date=2015-04-02 }} {{Mga wika ng Pilipinas}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Ingles, Wikang}} [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]] [[Kategorya:Wikang Ingles|*]] goy8sgvqpja0zgqxgndlf8jx39t2em8 0 1160 2209271 2208209 2026-05-27T03:39:25Z ME Radio Manila 162289 /* Mga kilalang taong taga-Pasig */ 2209271 wikitext text/x-wiki {{For|ilog|Ilog Pasig}} {{Infobox Philippine city 2 | infoboxtitle = Lungsod ng Pasig | native_name = ᜉᜐᜒᜄ᜔ | sealfile = Ph seal ncr pasig.png | image_skyline = Mm-pasigortigas-aerial2012.jpg | caption = Mapa ng [[Kalakhang Maynila]] na nagpapakita ng lokasyon ng Pasig | region = {{PH wikidata|region}} | province = {{PH wikidata|province}} | districts = Mag-isang Distrito ng Lungsod ng Pasig | barangays = 30 | founded = 2 Hulyo 1573 | website = [http://www.pasigcity.gov.ph www.pasigcity.gov.ph] | class = Unang klase | mayor = [[Vico Sotto|Victor Ma. Regis N. Sotto]] | vice_mayor = Robert Vincent Jude Jaworski Jr. | language = [[Wikang Tagalog|Tagalog]]<br>[[Taglish]] | cityhood = 21 Enero 1995 | areakm2 = 31 | pop2000 = 505058 | popden2000 = 16292 | coordinates = }} Ang '''Lungsod ng Pasig''' ay isa sa mga [[Mga lungsod ng Pilipinas|lungsod]] na bumubuo sa [[Kalakhang Maynila]] sa [[Pilipinas]]. Ito ang dating [[kabisera]] ng [[lalawigan]] ng [[Rizal]] at humiwalay upang mabuo ang Kalakhang Maynila. Matatagpuan sa silangang hangganan ng Kalakhang Maynila, ang Pasig ay napapaligiran sa kanluran ng [[Lungsod Quezon]] at [[Mandaluyong]]; sa hilaga ng [[Marikina]]; sa timog ng [[Makati]], bayan ng [[Pateros]], at [[Taguig]]; at sa silangan ng lungsod ng [[Antipolo]], bayan ng [[Cainta]] at [[Taytay, Rizal|Taytay]] ng lalawigan ng [[Rizal]]. Ang Pasig ay isang lungsod na panirahan at pang-industriya subalit unti-unti na itong nagiging isang lumalagong pangkalakalang lugar. Dahil nga dati iting kabisera ng Rizal, ang dating pamahalaang panlalawigan ng Rizal ay makikita rito, sa dulo ng [[Bulebar Shaw|Shaw Boulevard]]. Sa loob ng bayan nito matatagpuan ang Katedral ng Immaculada Concepcion, isa sa mga pinakalumang simbahan sa kalakhang Maynila. Ang lungsod ng Pasig ay isa sa tatlong lungsod na itinalaga ng diyosesis ng Simbahang [[Katoliko Romano]] sa Pilipinas (bilang [[Diyosesis ng Pasig|Katoliko Romano diyosesis ng Pasig]]). ==Kasaysayan ng salitang Pasig== Ang pangalang Pasig ay pinaniniwalaang galing sa salitang [[Wikang Sanskrito|Sanskrit]] na "passis" o [[buhangin]] na tumutukoy sa komunidad sa mabuhangin gilid ng [[ilog]]. Ang ilang histoyardor naman ay sinasabing galing ang pangalan ng Pasig sa salitang [[Tagalog]] na 'mabagsik' na nangangahulugang marahas na pagkilos na maaaring maglarawan ng ilog na kung saan ang agos ay nagdadala nang mga kahoy mula Montalban patungong Manila Ito ay tinatawag ding "mapaksik" ng mga [[Intsik]] sa Binondo, Maynila. Ang "Mapaksik" kalauna'y naging "Pasik" at pagkatapos ay "Pasig". Maari ding galing ito sa "pasigan" na nangangahulugan tabi ng ilog. Ayon kay Jose Villa Panganiban, dating direktor ng Institusyon ng Pambansang Wika, ang "Pasig" ay lumang Sanskrit na tumutukoy sa "ilog na umaagos mula sa isang katawan ng tubig patungo sa iba," at sa madaling sabi ay naglalarawan sa ilog dahil sa pagdaloy mula sa [[Lawa ng Laguna]] patungong [[Manila Bay]]. == Mga sagisag ng lungsod == * Ang babae ay kumakatawan sa Mutya ng Pasig, ang idealismo ng pagkaperpekto sa lahat ng aspeto na ehemplo ng katapatan, tapat na kalooban at kagandahan ng Lungsod ng Pasig. * Ang katawan ng tubig sa magkabilang panig ng babae ay mungkahi ng [[Ilog Pasig]] na nagkokonekta sa dalawang anyong tubig, [[Lawa ng Laguna]] at [[Manila Bay]] pareho inilalarawan sa pamamagitan ng alon. Ang Pasig ay nagmula sa isang salitang Hindu na ang kahulugan ay isang anyong tubig na nagkokonekta ng dalawang anyong tubig. * Sa ibabang kaliwang bahagi ay ang Katedral ng Inmaculada Concepcion, isa sa mga pinakalumang edipisyo sa lungsod. Ito rin ang kinaluluklukan ng mga [[Diyosesis ng Pasig]]. * Sa ibabang kanang bahagi ay ang nagpapahiwatig ng kasaganaan at pag-unlad ng lungsod. == Kasaysayan == [[Talaksan:Pasig City 1.jpg|thumb|left|Lumang sentro ng Pasig sa Museo Panlungsod ng Pasig at malapit sa Katedral ng Immaculada Concepcion.]] Noong 11 Hunyo 1901 ang mga lalawigan ng [[Rizal]] ay nilikha sa pamamagitan ng Batas bilang 137&nbsp;ng [[Komisyon ng Pilipinas]]. Ang Pasig ay isinama sa lalawigan ng Rizal, at siya ang hinirang bilang kabisera ng bagong lalawigan. Taong 1975, ang Pasig ay inalis sa lalawigan Rizal at naging bahagi ng Kalakhang Maynila nang ang Komisyon ng Kalakhang Maynila (ang pinagmulan ng Metro Manila Authority at sa katagala'y ang Metropolitan Manila Development Authority) ay nilikha sa ni [[Pangulo ng Pilipinas|pangulong]] [[Ferdinand Marcos]] sa pamamagitan ng Presidential decree 824. Hulyo 1994, ang Pasig ay na-convert sa isang mataas na urbanisadong lungsod sa pamamagitan ng [[Mga Batas Republika ng Pilipinas|Batas Republika]] bilang 7829. At noong Disyembre ng taong 1994, nilagdaan ito ni pangulong [[Fidel V. Ramos]] bilang isang batas, na sinang-ayunan naman ng mga tao sa ginanap na plebisito noong 21 Enero 1995. == Mga distrito at mga barangay == [[Talaksan:Ph fil pasig barangays.png|250px|thumb|Mapang politikal ng Pasig]] Ang Lungsod ng Pasig ay nahahati sa 30 barangay. Ito ay may dalawang mga heograpikal o mga distrito ng lungsod. Ang unang distrito ay binubuo ng timog at kanlurang bahagi ng lungsod, habang ang pangalawang distrito ay binubuo ng hilaga at silangang bahagi ng lungsod. <table border=0><tr> <td valign=top> '''District 1 Barangays''' * Bagong Ilog * Bagong Katipunan * Bambang * Buting * Caniogan * Kalawaan * Kapasigan * Kapitolyo * Malinao * Oranbo * Palatiw * Pineda * Sagad * San Antonio * San Joaquin * San Jose * San Nicolas (Poblacion) * Santa Cruz * Santa Rosa * Santo Tomas * Sumilang * Ugong </td><td valign=top> '''District 2 Barangays''' * Dela Paz * Manggahan * Maybunga * Pinagbuhatan * Rosario * Santa Lucia * Santolan * San Miguel </tr></table> ==Ekonomiya== [[Talaksan:Pasig City 3.jpg|250px|thumbnail|left|Ang Pasig City Public Market]] Sa kanlurang hangganan ng Pasig, at pinagtatalunang mas makabuluhang silangang bahagi ng [[Lungsod ng Mandaluyong]], ay matatagpuan ang [[Ortigas Center]]. Bilang isa sa mga pangunahing distrito ng negosyo sa kalungsuran, iba't-ibang mataas na gusali ng opisina, residential condominiums, gusaling pangkalakalan ''(commercial)'', mga paaralan at mga malls ang matatagpuan dito. Ang [[Unibersidad ng Asya at ng Pasipiko]] (UA & P), ang isa sa mga pinaka-eksklusibong unibersidad sa bansa, ay matatagpuan dito, pati na rin ang punong tanggapan ng [[Integrated Bar ng Pilipinas]]. Nasa hilagang-kanlurang bahagi ng Ortigas Center ang bakuran ng Meralco, tahanan at punong himpilan ng Meralco (Manila Electric Company), ang pinakamalaking kompanya na namamahagi ng [[dagitab]] sa [[Pilipinas]]. Ang punong himpilan ng [[Pamilihang Sapi ng Pilipinas]], na tahanan ng isa sa sahig kalakalan sa bansa, ay matatagpuan din dito. Ang punong-himpilan ng [[San Miguel Corporation]], may-ari ng pinakamalaking producer ng serbesa sa Pilipinas, ay matatagpuan din dito. Dahil sa mga negosyo at mga pamumuhunan sa Ortigas Center, ang barangay San Antonio ang may pinakamalaking kita para sa isang lokal na yunit ng [[pamahalaan]] sa bansa. Kasama sa mga hindi malilimot sa [[Abenida Ortigas|Ortigas Avenue]] at [[Abenida Eulogio Rodriguez Jr.|E. Rodriguez Jr. Avenue]] ([[Daang Palibot Blg. 5|C-5]]) ay ang Frontera Verde, isang bagong pribadong pagpapaunlad na lugar na mayroong restoran, pet shop, mall, parke, village, gusaling tanggapan at isang maliit na zoo. Ang El-Pueblo, ang isang may temang kolonyal na pangkalakalan ''(commercial)'' na lugar sa Ortigas Center, ay nagbibigay ng mga bagong konsepto ng cafe's, mga restoran at mga bar. Metrowalk (ang dating Payanig), isang pangkalakalan ''(commercial)'' na lugar sa kahabaan ng Ortigas Avenue at [[Abenida Meralco|Meralco Avenue]], ay itinayo noong 2005 malapit sa Ortigas Center na kung saan mayroong mga tindahan, warehouses, at mga mga restoran at mga bar. Ang [[Medical City]], sa isang pribadong pagamutan na matatagpuan malapit sa bakuran ng Meralco sa kahabaan ng [[Abenida Ortigas|Ortigas Avenue]], ay nag-aalok ng ilang taong karanasan sa pagpapatakbo at pamamahala na naglilingkod hindi lamang sa mamamayan ng Pasig kundi pati na rin sa ibang mga bayan. ==Mga paaralan== Ang [[Rizal High School]], isa sa itinuturing na pinakamalalaking sekundaryang paaralan sa buong mundo ayon sa bilang ng mag-aaral, ay matatagpuan sa Pasig. Dating itinanghal ng [[Mga Pandaigdigang Tala ng Guinness]] bilang pinakamalaking paaralan na may may bilang ng mga mag-aaral, ito ay dinaig ng [[City of Montessori School]] (CMS) sa Lucknow, India. Ang [[Pamantasan ng Lungsod ng Pasig]], ang isang unibersidad na pagmamay-ari ng estado ay matatagpuan sa Kapasigan, nag-aalok ng mga kurso sa antas para sa mahihirap ngunit matatalino at karapat-dapat na mga residente ng Pasig. Ito ay itinatag sa ilalim ng paninilbihan ni [[Vicente C. Eusebio]] noong 1999. Ang [[Mataas na Paaralang Pang-agham ng Lungsod ng Pasig]] (PCSHS) ay ang unang Mataas na Paaralang Pang-agham sa Pasig. Ito ay matatagpuan malapit sa Rainforest, ang isang pampublikong resort na itinatanghal ang zoo, park, swimming pool at iba pang mga pasilidad ng pagsasaya. Ang [[PhilSports Complex]] o ang Philippine Institute of Sports Complex (dating ULTRA) ay isang bantog na pambansang sports complex ng Pilipinas. Matatagpuan sa Meralco Avenue, dito makikita ang tanggapan ng Philippine Sports Commission, Philippine Olympic Committee at ang ilang mga National Sports Associations. == Mga zip code sa Lungsod ng Pasig == * Caniogan 1606 * Green Park 1612 * Kapasigan 1600 * Kapitolyo 1603 * Manggahan 1611 * Maybunga 1607 * Pinagbuhatan 1602 * Rosario 1609 * San Antonio 1605 * San Joaquin 1601 * Santolan 1610 * Santa Lucia 1608 * Ugong 1604 == Mga namuno == === Alkalde === *Mario Lamercia (1750 - 1780) * Aldrin Gersalia (1780's) (Gobernadorcillo) * Resurrecion Balmaceda (1850) * Don Rafael Umali (1852-1853, 1869-1870) * Don Apolonio Santiago (1873-1884) * Don Liberato Damian y Umali (1894) * Hen. Valentin Cruz (1896) * Don Pantalen Catanto (1897) * Don Valentin Ruiz (1898) * Felipe Benicio Gomez (1902–1904) * Julio Raymundo (1904–1906) * Jose Feliciano (1906–1909) * Lupo Miguel (1909–1912) * Francisco Reyes (1912–1915) * Alejandro Ramos y Agullon (1915–1918) * Don Fortunato Concepcion (1918–1921) * Don Sixto J. Antonio (1924-1935) * Francisco B. Legaspi (1945-1951) * Cipriano A. Raymundo (1936-1942, 1942-1945, 1952-1955) * Emiliano R. Caruncho, Jr. (1956-1986) * Mario Raymundo (1986-1992) * Vicente Eusebio (1992-2001) * Soledad Eusebio (2001-2004) * Vicente Eusebio (2004-2007) : Si Henry Lanot ang umaangking nanalo sa halalan noong taong 2005, ngunit siya ay pinatay para mabawi ni Vicente Eusebio ang kanyang ranggo.<ref>[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht005098.htm Philippine Headline News Online - Ex-Pasig Congressman Slain]{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Manila, 14 Abril 2005</ref> * Robert Eusebio (2007-2013) * Maribel Eusebio (2013-2016) * Robert Eusebio (2016-2019) * Victor Ma. Regis N. Sotto (2019-kasalukyan) === Bise-Alkalde === * Emiliano Santos (1956 - 1986) * Lorna Bernardo (1992-2004) * Rosalio "Yoyong" Martirez (2004-2013) * Iyo Bernardo Caruncho (2013-2022 3 terms) * Robert "Dodot" Jaworski Jr. (2022-Kasalukuyan) === Kinatawan === * Kinatawan sa Saligang Batas ng 1935 - Don Mariano Melendres * [[Ikawalong Kongreso ng Pilipinas|Ikawalong Kongreso]] Congress 1987–1992 - Rufino S. Javier * [[Ikasiyam na Kongreso ng Pilipinas|Ikasiyam na Kongreso]] 1992–1995 - Rufino S. Javier * [[Ikasampung Kongreso ng Pilipinas|Ikasampung Kongreso]] 1995–1998 - Rufino S. Javier * [[Ika-11 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 na Kongreso]] 1998–2001 - Henry P. Lanot * [[Ika-12 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-12 na Kongreso]] 2004 (1 day)- Noel Cariño (1) * [[Ika-13 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-13 na Kongreso]] 2004–2007 - Robert B. Jaworski, Jr. * [[Ika-14 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-14 na Kongreso]] 2007–2013 - Roman T. Romulo == Mga kilalang taong taga-Pasig== *[[Lope K. Santos]], nobelista, at dating senador *[[Jovito Salonga]], ika-14 [[Pangulo ng Senado ng Pilipinas]] *[[Rene Saguisag]], dating Senador ng Republika (1987-1992) *[[Francisco Coching]], [[Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas]] para sa Sining Biswal *[[Ramon Santos]], [[Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas]] para sa Musika *[[Susan Fernandez]], mang-aawit, aktibista at akademiko *[[Mariano Melendres]], ika-5 [[Gobernador ng Rizal]] *[[Vico Sotto]], mambabatas, incumbent city mayor ng Pasig *[[Donya Tesoro]], mambabatas, incumbent municipal mayor ng [[San Manuel, Tarlac]] *[[Roderick Macutay]], visual artist *[[JC Jacinto]], visual artist *[[Atoy Co]], artista, basketball player at dating konsehal ng unang distrito *[[Marlou Aquino]], manlalaro ng basketbol *[[Doug Kramer]], manlalaro ng basketbol *[[Rome dela Rosa]], manlalaro ng basketbol *[[Alberto Reynoso]], manlalaro ng basketbol *[[Coney Reyes]], beteranong aktres, modelo ng komersyo *[[John Lloyd Cruz]], aktor *[[Ping Medina]], aktor *[[Sam Milby]], aktor, mang-aawit, modelo *[[Hero Angeles]], aktor *[[Edgar Allan Guzman]], aktor *[[Jerome Ponce]], aktor *[[Arjo Atayde]], aktor *[[Connie Sison]], mamamahayag; anchor ng balita *[[Aljo Bendijo]], broadcast journalist *[[Dion Ignacio]], artista *[[Xian Lim]], [[Filipino Chinese]] artista, modelo, mang-aawit *[[Ely Buendia]], lead vocalist para sa [[The Eraserheads]] *[[Abra (rapper)|Raymond "Abra" Abracosa]], hip hop artist, emcee, mang-aawit *[[Rachelle Ann Go]], mang-aawit, sikat na stage play [[theater]] at modelo *[[Belle Mariano]], [[aktres]] at [[Modelo (tao)|modelo]] *[[Laarni Lozada]], mang-aawit *[[Kean Cipriano]], mang-aawit, artista at musikero *[[RJ Jimenez]], acoustic singer *[[Ricardo Penson]], aktibistang panlipunan *[[Angelu de Leon]], aktres at kasalukuyang konsehal ng Pasig *[[Roderick Macutay]], artista ==Mga Medya== *[[DZME|ME Radio 1530]] (DZME; [[Audiovisual Communicators]], Inc. at [[Capitol Broadcasting Center]]) ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Metro Manila}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas|Pasig]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Kalakhang Maynila]] 293porcppty8ba7w8z963pfj9qyzd01 2209272 2209271 2026-05-27T04:23:06Z ~2026-29651-10 161938 Kinansela ang pagbabagong 2209271 ni [[Special:Contributions/ME Radio Manila|ME Radio Manila]] ([[User talk:ME Radio Manila|Usapan]]) 2209272 wikitext text/x-wiki {{For|ilog|Ilog Pasig}} {{Infobox Philippine city 2 | infoboxtitle = Lungsod ng Pasig | native_name = ᜉᜐᜒᜄ᜔ | sealfile = Ph seal ncr pasig.png | image_skyline = Mm-pasigortigas-aerial2012.jpg | caption = Mapa ng [[Kalakhang Maynila]] na nagpapakita ng lokasyon ng Pasig | region = {{PH wikidata|region}} | province = {{PH wikidata|province}} | districts = Mag-isang Distrito ng Lungsod ng Pasig | barangays = 30 | founded = 2 Hulyo 1573 | website = [http://www.pasigcity.gov.ph www.pasigcity.gov.ph] | class = Unang klase | mayor = [[Vico Sotto|Victor Ma. Regis N. Sotto]] | vice_mayor = Robert Vincent Jude Jaworski Jr. | language = [[Wikang Tagalog|Tagalog]]<br>[[Taglish]] | cityhood = 21 Enero 1995 | areakm2 = 31 | pop2000 = 505058 | popden2000 = 16292 | coordinates = }} Ang '''Lungsod ng Pasig''' ay isa sa mga [[Mga lungsod ng Pilipinas|lungsod]] na bumubuo sa [[Kalakhang Maynila]] sa [[Pilipinas]]. Ito ang dating [[kabisera]] ng [[lalawigan]] ng [[Rizal]] at humiwalay upang mabuo ang Kalakhang Maynila. Matatagpuan sa silangang hangganan ng Kalakhang Maynila, ang Pasig ay napapaligiran sa kanluran ng [[Lungsod Quezon]] at [[Mandaluyong]]; sa hilaga ng [[Marikina]]; sa timog ng [[Makati]], bayan ng [[Pateros]], at [[Taguig]]; at sa silangan ng lungsod ng [[Antipolo]], bayan ng [[Cainta]] at [[Taytay, Rizal|Taytay]] ng lalawigan ng [[Rizal]]. Ang Pasig ay isang lungsod na panirahan at pang-industriya subalit unti-unti na itong nagiging isang lumalagong pangkalakalang lugar. Dahil nga dati iting kabisera ng Rizal, ang dating pamahalaang panlalawigan ng Rizal ay makikita rito, sa dulo ng [[Bulebar Shaw|Shaw Boulevard]]. Sa loob ng bayan nito matatagpuan ang Katedral ng Immaculada Concepcion, isa sa mga pinakalumang simbahan sa kalakhang Maynila. Ang lungsod ng Pasig ay isa sa tatlong lungsod na itinalaga ng diyosesis ng Simbahang [[Katoliko Romano]] sa Pilipinas (bilang [[Diyosesis ng Pasig|Katoliko Romano diyosesis ng Pasig]]). ==Kasaysayan ng salitang Pasig== Ang pangalang Pasig ay pinaniniwalaang galing sa salitang [[Wikang Sanskrito|Sanskrit]] na "passis" o [[buhangin]] na tumutukoy sa komunidad sa mabuhangin gilid ng [[ilog]]. Ang ilang histoyardor naman ay sinasabing galing ang pangalan ng Pasig sa salitang [[Tagalog]] na 'mabagsik' na nangangahulugang marahas na pagkilos na maaaring maglarawan ng ilog na kung saan ang agos ay nagdadala nang mga kahoy mula Montalban patungong Manila Ito ay tinatawag ding "mapaksik" ng mga [[Intsik]] sa Binondo, Maynila. Ang "Mapaksik" kalauna'y naging "Pasik" at pagkatapos ay "Pasig". Maari ding galing ito sa "pasigan" na nangangahulugan tabi ng ilog. Ayon kay Jose Villa Panganiban, dating direktor ng Institusyon ng Pambansang Wika, ang "Pasig" ay lumang Sanskrit na tumutukoy sa "ilog na umaagos mula sa isang katawan ng tubig patungo sa iba," at sa madaling sabi ay naglalarawan sa ilog dahil sa pagdaloy mula sa [[Lawa ng Laguna]] patungong [[Manila Bay]]. == Mga sagisag ng lungsod == * Ang babae ay kumakatawan sa Mutya ng Pasig, ang idealismo ng pagkaperpekto sa lahat ng aspeto na ehemplo ng katapatan, tapat na kalooban at kagandahan ng Lungsod ng Pasig. * Ang katawan ng tubig sa magkabilang panig ng babae ay mungkahi ng [[Ilog Pasig]] na nagkokonekta sa dalawang anyong tubig, [[Lawa ng Laguna]] at [[Manila Bay]] pareho inilalarawan sa pamamagitan ng alon. Ang Pasig ay nagmula sa isang salitang Hindu na ang kahulugan ay isang anyong tubig na nagkokonekta ng dalawang anyong tubig. * Sa ibabang kaliwang bahagi ay ang Katedral ng Inmaculada Concepcion, isa sa mga pinakalumang edipisyo sa lungsod. Ito rin ang kinaluluklukan ng mga [[Diyosesis ng Pasig]]. * Sa ibabang kanang bahagi ay ang nagpapahiwatig ng kasaganaan at pag-unlad ng lungsod. == Kasaysayan == [[Talaksan:Pasig City 1.jpg|thumb|left|Lumang sentro ng Pasig sa Museo Panlungsod ng Pasig at malapit sa Katedral ng Immaculada Concepcion.]] Noong 11 Hunyo 1901 ang mga lalawigan ng [[Rizal]] ay nilikha sa pamamagitan ng Batas bilang 137&nbsp;ng [[Komisyon ng Pilipinas]]. Ang Pasig ay isinama sa lalawigan ng Rizal, at siya ang hinirang bilang kabisera ng bagong lalawigan. Taong 1975, ang Pasig ay inalis sa lalawigan Rizal at naging bahagi ng Kalakhang Maynila nang ang Komisyon ng Kalakhang Maynila (ang pinagmulan ng Metro Manila Authority at sa katagala'y ang Metropolitan Manila Development Authority) ay nilikha sa ni [[Pangulo ng Pilipinas|pangulong]] [[Ferdinand Marcos]] sa pamamagitan ng Presidential decree 824. Hulyo 1994, ang Pasig ay na-convert sa isang mataas na urbanisadong lungsod sa pamamagitan ng [[Mga Batas Republika ng Pilipinas|Batas Republika]] bilang 7829. At noong Disyembre ng taong 1994, nilagdaan ito ni pangulong [[Fidel V. Ramos]] bilang isang batas, na sinang-ayunan naman ng mga tao sa ginanap na plebisito noong 21 Enero 1995. == Mga distrito at mga barangay == [[Talaksan:Ph fil pasig barangays.png|250px|thumb|Mapang politikal ng Pasig]] Ang Lungsod ng Pasig ay nahahati sa 30 barangay. Ito ay may dalawang mga heograpikal o mga distrito ng lungsod. Ang unang distrito ay binubuo ng timog at kanlurang bahagi ng lungsod, habang ang pangalawang distrito ay binubuo ng hilaga at silangang bahagi ng lungsod. <table border=0><tr> <td valign=top> '''District 1 Barangays''' * Bagong Ilog * Bagong Katipunan * Bambang * Buting * Caniogan * Kalawaan * Kapasigan * Kapitolyo * Malinao * Oranbo * Palatiw * Pineda * Sagad * San Antonio * San Joaquin * San Jose * San Nicolas (Poblacion) * Santa Cruz * Santa Rosa * Santo Tomas * Sumilang * Ugong </td><td valign=top> '''District 2 Barangays''' * Dela Paz * Manggahan * Maybunga * Pinagbuhatan * Rosario * Santa Lucia * Santolan * San Miguel </tr></table> ==Ekonomiya== [[Talaksan:Pasig City 3.jpg|250px|thumbnail|left|Ang Pasig City Public Market]] Sa kanlurang hangganan ng Pasig, at pinagtatalunang mas makabuluhang silangang bahagi ng [[Lungsod ng Mandaluyong]], ay matatagpuan ang [[Ortigas Center]]. Bilang isa sa mga pangunahing distrito ng negosyo sa kalungsuran, iba't-ibang mataas na gusali ng opisina, residential condominiums, gusaling pangkalakalan ''(commercial)'', mga paaralan at mga malls ang matatagpuan dito. Ang [[Unibersidad ng Asya at ng Pasipiko]] (UA & P), ang isa sa mga pinaka-eksklusibong unibersidad sa bansa, ay matatagpuan dito, pati na rin ang punong tanggapan ng [[Integrated Bar ng Pilipinas]]. Nasa hilagang-kanlurang bahagi ng Ortigas Center ang bakuran ng Meralco, tahanan at punong himpilan ng Meralco (Manila Electric Company), ang pinakamalaking kompanya na namamahagi ng [[dagitab]] sa [[Pilipinas]]. Ang punong himpilan ng [[Pamilihang Sapi ng Pilipinas]], na tahanan ng isa sa sahig kalakalan sa bansa, ay matatagpuan din dito. Ang punong-himpilan ng [[San Miguel Corporation]], may-ari ng pinakamalaking producer ng serbesa sa Pilipinas, ay matatagpuan din dito. Dahil sa mga negosyo at mga pamumuhunan sa Ortigas Center, ang barangay San Antonio ang may pinakamalaking kita para sa isang lokal na yunit ng [[pamahalaan]] sa bansa. Kasama sa mga hindi malilimot sa [[Abenida Ortigas|Ortigas Avenue]] at [[Abenida Eulogio Rodriguez Jr.|E. Rodriguez Jr. Avenue]] ([[Daang Palibot Blg. 5|C-5]]) ay ang Frontera Verde, isang bagong pribadong pagpapaunlad na lugar na mayroong restoran, pet shop, mall, parke, village, gusaling tanggapan at isang maliit na zoo. Ang El-Pueblo, ang isang may temang kolonyal na pangkalakalan ''(commercial)'' na lugar sa Ortigas Center, ay nagbibigay ng mga bagong konsepto ng cafe's, mga restoran at mga bar. Metrowalk (ang dating Payanig), isang pangkalakalan ''(commercial)'' na lugar sa kahabaan ng Ortigas Avenue at [[Abenida Meralco|Meralco Avenue]], ay itinayo noong 2005 malapit sa Ortigas Center na kung saan mayroong mga tindahan, warehouses, at mga mga restoran at mga bar. Ang [[Medical City]], sa isang pribadong pagamutan na matatagpuan malapit sa bakuran ng Meralco sa kahabaan ng [[Abenida Ortigas|Ortigas Avenue]], ay nag-aalok ng ilang taong karanasan sa pagpapatakbo at pamamahala na naglilingkod hindi lamang sa mamamayan ng Pasig kundi pati na rin sa ibang mga bayan. ==Mga paaralan== Ang [[Rizal High School]], isa sa itinuturing na pinakamalalaking sekundaryang paaralan sa buong mundo ayon sa bilang ng mag-aaral, ay matatagpuan sa Pasig. Dating itinanghal ng [[Mga Pandaigdigang Tala ng Guinness]] bilang pinakamalaking paaralan na may may bilang ng mga mag-aaral, ito ay dinaig ng [[City of Montessori School]] (CMS) sa Lucknow, India. Ang [[Pamantasan ng Lungsod ng Pasig]], ang isang unibersidad na pagmamay-ari ng estado ay matatagpuan sa Kapasigan, nag-aalok ng mga kurso sa antas para sa mahihirap ngunit matatalino at karapat-dapat na mga residente ng Pasig. Ito ay itinatag sa ilalim ng paninilbihan ni [[Vicente C. Eusebio]] noong 1999. Ang [[Mataas na Paaralang Pang-agham ng Lungsod ng Pasig]] (PCSHS) ay ang unang Mataas na Paaralang Pang-agham sa Pasig. Ito ay matatagpuan malapit sa Rainforest, ang isang pampublikong resort na itinatanghal ang zoo, park, swimming pool at iba pang mga pasilidad ng pagsasaya. Ang [[PhilSports Complex]] o ang Philippine Institute of Sports Complex (dating ULTRA) ay isang bantog na pambansang sports complex ng Pilipinas. Matatagpuan sa Meralco Avenue, dito makikita ang tanggapan ng Philippine Sports Commission, Philippine Olympic Committee at ang ilang mga National Sports Associations. == Mga zip code sa Lungsod ng Pasig == * Caniogan 1606 * Green Park 1612 * Kapasigan 1600 * Kapitolyo 1603 * Manggahan 1611 * Maybunga 1607 * Pinagbuhatan 1602 * Rosario 1609 * San Antonio 1605 * San Joaquin 1601 * Santolan 1610 * Santa Lucia 1608 * Ugong 1604 == Mga namuno == === Alkalde === *Mario Lamercia (1750 - 1780) * Aldrin Gersalia (1780's) (Gobernadorcillo) * Resurrecion Balmaceda (1850) * Don Rafael Umali (1852-1853, 1869-1870) * Don Apolonio Santiago (1873-1884) * Don Liberato Damian y Umali (1894) * Hen. Valentin Cruz (1896) * Don Pantalen Catanto (1897) * Don Valentin Ruiz (1898) * Felipe Benicio Gomez (1902–1904) * Julio Raymundo (1904–1906) * Jose Feliciano (1906–1909) * Lupo Miguel (1909–1912) * Francisco Reyes (1912–1915) * Alejandro Ramos y Agullon (1915–1918) * Don Fortunato Concepcion (1918–1921) * Don Sixto J. Antonio (1924-1935) * Francisco B. Legaspi (1945-1951) * Cipriano A. Raymundo (1936-1942, 1942-1945, 1952-1955) * Emiliano R. Caruncho, Jr. (1956-1986) * Mario Raymundo (1986-1992) * Vicente Eusebio (1992-2001) * Soledad Eusebio (2001-2004) * Vicente Eusebio (2004-2007) : Si Henry Lanot ang umaangking nanalo sa halalan noong taong 2005, ngunit siya ay pinatay para mabawi ni Vicente Eusebio ang kanyang ranggo.<ref>[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht005098.htm Philippine Headline News Online - Ex-Pasig Congressman Slain]{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Manila, 14 Abril 2005</ref> * Robert Eusebio (2007-2013) * Maribel Eusebio (2013-2016) * Robert Eusebio (2016-2019) * Victor Ma. Regis N. Sotto (2019-kasalukyan) === Bise-Alkalde === * Emiliano Santos (1956 - 1986) * Lorna Bernardo (1992-2004) * Rosalio "Yoyong" Martirez (2004-2013) * Iyo Bernardo Caruncho (2013-2022 3 terms) * Robert "Dodot" Jaworski Jr. (2022-Kasalukuyan) === Kinatawan === * Kinatawan sa Saligang Batas ng 1935 - Don Mariano Melendres * [[Ikawalong Kongreso ng Pilipinas|Ikawalong Kongreso]] Congress 1987–1992 - Rufino S. Javier * [[Ikasiyam na Kongreso ng Pilipinas|Ikasiyam na Kongreso]] 1992–1995 - Rufino S. Javier * [[Ikasampung Kongreso ng Pilipinas|Ikasampung Kongreso]] 1995–1998 - Rufino S. Javier * [[Ika-11 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 na Kongreso]] 1998–2001 - Henry P. Lanot * [[Ika-12 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-12 na Kongreso]] 2004 (1 day)- Noel Cariño (1) * [[Ika-13 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-13 na Kongreso]] 2004–2007 - Robert B. Jaworski, Jr. * [[Ika-14 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-14 na Kongreso]] 2007–2013 - Roman T. Romulo == Mga kilalang taong taga-Pasig== *[[Lope K. Santos]], nobelista, at dating senador *[[Jovito Salonga]], ika-14 [[Pangulo ng Senado ng Pilipinas]] *[[Rene Saguisag]], dating Senador ng Republika (1987-1992) *[[Francisco Coching]], [[Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas]] para sa Sining Biswal *[[Ramon Santos]], [[Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas]] para sa Musika *[[Susan Fernandez]], mang-aawit, aktibista at akademiko *[[Mariano Melendres]], ika-5 [[Gobernador ng Rizal]] *[[Vico Sotto]], mambabatas, incumbent city mayor ng Pasig *[[Donya Tesoro]], mambabatas, incumbent municipal mayor ng [[San Manuel, Tarlac]] *[[Roderick Macutay]], visual artist *[[JC Jacinto]], visual artist *[[Atoy Co]], artista, basketball player at dating konsehal ng unang distrito *[[Marlou Aquino]], manlalaro ng basketbol *[[Doug Kramer]], manlalaro ng basketbol *[[Rome dela Rosa]], manlalaro ng basketbol *[[Alberto Reynoso]], manlalaro ng basketbol *[[Coney Reyes]], beteranong aktres, modelo ng komersyo *[[John Lloyd Cruz]], aktor *[[Ping Medina]], aktor *[[Sam Milby]], aktor, mang-aawit, modelo *[[Hero Angeles]], aktor *[[Edgar Allan Guzman]], aktor *[[Jerome Ponce]], aktor *[[Arjo Atayde]], aktor *[[Connie Sison]], mamamahayag; anchor ng balita *[[Aljo Bendijo]], broadcast journalist *[[Dion Ignacio]], artista *[[Xian Lim]], [[Filipino Chinese]] artista, modelo, mang-aawit *[[Ely Buendia]], lead vocalist para sa [[The Eraserheads]] *[[Abra (rapper)|Raymond "Abra" Abracosa]], hip hop artist, emcee, mang-aawit *[[Rachelle Ann Go]], mang-aawit, sikat na stage play [[theater]] at modelo *[[Belle Mariano]], [[aktres]] at [[Modelo (tao)|modelo]] *[[Laarni Lozada]], mang-aawit *[[Kean Cipriano]], mang-aawit, artista at musikero *[[RJ Jimenez]], acoustic singer *[[Ricardo Penson]], aktibistang panlipunan *[[Angelu de Leon]], aktres at kasalukuyang konsehal ng Pasig *[[Roderick Macutay]], artista ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Metro Manila}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas|Pasig]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Kalakhang Maynila]] 65qodn9xwcbns8vafq5p1la6bx1u902 0 12462 2209202 2187302 2026-05-26T12:51:57Z Garvin555 161817 /* Mga diyalekto */ Inayos ang balarila 2209202 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family |name=Bikol |region=[[Kabikulan]] |familycolor=Austronesian |fam1=[[Mga wikang Austronesyo|Austronesyo]] |fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayopolinesyo]] |fam3=[[Mga wikang Pilipino|Pilipino]] |fam4=[[Mga wikang Gitnang Pilipino|Gitnang Pilipino]] |child1=[[Coastal Bikol]] |child2=[[Wikang Gitnang Bikol|Gitnang Bikol]] |child3=[[Pandan Bikol]] |iso2=bik |sil=17-2528 }} :''Tungkol ito sa wika. Para sa pook, tingnan ang [[Kabikulan]].'' Ang '''mga wikang Bikol''' ay mga [[Mga wikang Awstronesyo|wikang Austronesyano]] na ginagamit sa Pilipinas tangi sa tangway ng Bikol sa silangan ng pulo ng Luzon, sa pulo ng [[Catanduanes]], Burias at sa lalawigan ng [[Lalawigan ng Masbate|Masbate]]. [[Wikang Gitnang Bikol|Bikol Sentral]] ang isa sa mga halimbawa nito. ==Mga diyalekto== ===Partido=== Ang Bikol Sentral Partido o Bikol-Partido ay isang [[diyalekto]] ng mga wikang Bikol sa mga bayan ng [[Tigaon, Camarines Sur|Tigaon]], [[Ocampo, Camarines Sur|Ocampo]], [[Sagñay, Camarines Sur|Sagñay]], [[San Jose, Camarines Sur|San José]], [[Goa, Camarines Sur|Goa]], [[Lagonoy, Camarines Sur|Lagonoy]], [[Caramoan]] at [[Garchitorena, Camarines Sur|Garchitorena]] sa lalawigan ng [[Camarines Sur]], gayundin sa mga bayan ng [[Tiwi, Albay|Tiwi]], [[Albay]] at [[San Andres, Catanduanes|San Andres]], [[Catanduanes]]. [Legazpi city] [Oas Albay ] [Bicolano influence bisaya] == Tingnan din == * [[Wikang Gitnang Bikol]] {{pilipinas-stub}} {{Mga wika ng Pilipinas}} {{Mga wikang Bikol}} {{DEFAULTSORT:Bikol}} [[Kategorya:Mga wikang Bikol| ]] [[Kategorya:Pamilya ng mga wikang Gitnang Filipino]] [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]] 2t5sn5buprgvrjj4c2ypkm7v5zchiy7 2209203 2209202 2026-05-26T12:59:48Z Garvin555 161817 /* Tingnan din */ Inayos ang balarila 2209203 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family |name=Bikol |region=[[Kabikulan]] |familycolor=Austronesian |fam1=[[Mga wikang Austronesyo|Austronesyo]] |fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayopolinesyo]] |fam3=[[Mga wikang Pilipino|Pilipino]] |fam4=[[Mga wikang Gitnang Pilipino|Gitnang Pilipino]] |child1=[[Coastal Bikol]] |child2=[[Wikang Gitnang Bikol|Gitnang Bikol]] |child3=[[Pandan Bikol]] |iso2=bik |sil=17-2528 }} :''Tungkol ito sa wika. Para sa pook, tingnan ang [[Kabikulan]].'' Ang '''mga wikang Bikol''' ay mga [[Mga wikang Awstronesyo|wikang Austronesyano]] na ginagamit sa Pilipinas tangi sa tangway ng Bikol sa silangan ng pulo ng Luzon, sa pulo ng [[Catanduanes]], Burias at sa lalawigan ng [[Lalawigan ng Masbate|Masbate]]. [[Wikang Gitnang Bikol|Bikol Sentral]] ang isa sa mga halimbawa nito. ==Mga diyalekto== ===Partido=== Ang Bikol Sentral Partido o Bikol-Partido ay isang [[diyalekto]] ng mga wikang Bikol sa mga bayan ng [[Tigaon, Camarines Sur|Tigaon]], [[Ocampo, Camarines Sur|Ocampo]], [[Sagñay, Camarines Sur|Sagñay]], [[San Jose, Camarines Sur|San José]], [[Goa, Camarines Sur|Goa]], [[Lagonoy, Camarines Sur|Lagonoy]], [[Caramoan]] at [[Garchitorena, Camarines Sur|Garchitorena]] sa lalawigan ng [[Camarines Sur]], gayundin sa mga bayan ng [[Tiwi, Albay|Tiwi]], [[Albay]] at [[San Andres, Catanduanes|San Andres]], [[Catanduanes]]. [Legazpi city] [Oas Albay ] [Bicolano influence bisaya] == Tingnan din == * [[Wikang Gitna at dulo Bikol]] [OAS Albay Oasnon language] [Masbate island Bisakol Language ] [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]] q289lzkj6qjxkmnvp1ltm3x3pkukffq 2209275 2209203 2026-05-27T04:52:42Z Garvin555 161817 /* Mga diyalekto */ little change articles 2209275 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family |name=Bikol |region=[[Kabikulan]] |familycolor=Austronesian |fam1=[[Mga wikang Austronesyo|Austronesyo]] |fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayopolinesyo]] |fam3=[[Mga wikang Pilipino|Pilipino]] |fam4=[[Mga wikang Gitnang Pilipino|Gitnang Pilipino]] |child1=[[Coastal Bikol]] |child2=[[Wikang Gitnang Bikol|Gitnang Bikol]] |child3=[[Pandan Bikol]] |iso2=bik |sil=17-2528 }} :''Tungkol ito sa wika. Para sa pook, tingnan ang [[Kabikulan]].'' Ang '''mga wikang Bikol''' ay mga [[Mga wikang Awstronesyo|wikang Austronesyano]] na ginagamit sa Pilipinas tangi sa tangway ng Bikol sa silangan ng pulo ng Luzon, sa pulo ng [[Catanduanes]], Burias at sa lalawigan ng [[Lalawigan ng Masbate|Masbate]]. [[Wikang Gitnang Bikol|Bikol Sentral]] ang isa sa mga halimbawa nito. ==Mga diyalekto== ===Partido=== Ang Bikol Sentral Partido o Bikol-Partido ay isang [[diyalekto]] ng mga wikang Bikol sa mga bayan ng [[Tigaon, Camarines Sur|Tigaon]], [[Ocampo, Camarines Sur|Ocampo]], [[Sagñay, Camarines Sur|Sagñay]], [[San Jose, Camarines Sur|San José]], [[Goa, Camarines Sur|Goa]], [[Lagonoy, Camarines Sur|Lagonoy]], [[Caramoan]] at [[Garchitorena, Camarines Sur|Garchitorena]] sa lalawigan ng [[Camarines Sur]], gayundin sa mga bayan ng [[Tiwi, Albay|Tiwi]], [[Albay]] at [[San Andres, Catanduanes|San Andres]], [[Catanduanes]]. [Legazpi city] [Oas Albay ] [Bicolano influence bisaya Language] [[Total language Bicol dialect ]] == Tingnan din == * [[Wikang Gitna at dulo Bikol]] [OAS Albay Oasnon language] [Masbate island Bisakol Language ] [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]] 6x5xdxkud33l7u5yknqu7anzv624mzl 2209276 2209275 2026-05-27T04:53:48Z Garvin555 161817 /* Mga diyalekto */ little change articles 2209276 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family |name=Bikol |region=[[Kabikulan]] |familycolor=Austronesian |fam1=[[Mga wikang Austronesyo|Austronesyo]] |fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayopolinesyo]] |fam3=[[Mga wikang Pilipino|Pilipino]] |fam4=[[Mga wikang Gitnang Pilipino|Gitnang Pilipino]] |child1=[[Coastal Bikol]] |child2=[[Wikang Gitnang Bikol|Gitnang Bikol]] |child3=[[Pandan Bikol]] |iso2=bik |sil=17-2528 }} :''Tungkol ito sa wika. Para sa pook, tingnan ang [[Kabikulan]].'' Ang '''mga wikang Bikol''' ay mga [[Mga wikang Awstronesyo|wikang Austronesyano]] na ginagamit sa Pilipinas tangi sa tangway ng Bikol sa silangan ng pulo ng Luzon, sa pulo ng [[Catanduanes]], Burias at sa lalawigan ng [[Lalawigan ng Masbate|Masbate]]. [[Wikang Gitnang Bikol|Bikol Sentral]] ang isa sa mga halimbawa nito. ==Mga diyalekto== ===Partido=== Ang Bikol Sentral Partido o Bikol-Partido ay isang [[diyalekto]] ng mga wikang Bikol sa mga bayan ng [[Tigaon, Camarines Sur|Tigaon]], [[Ocampo, Camarines Sur|Ocampo]], [[Sagñay, Camarines Sur|Sagñay]], [[San Jose, Camarines Sur|San José]], [[Goa, Camarines Sur|Goa]], [[Lagonoy, Camarines Sur|Lagonoy]], [[Caramoan]] at [[Garchitorena, Camarines Sur|Garchitorena]] sa lalawigan ng [[Camarines Sur]], gayundin sa mga bayan ng [[Tiwi, Albay|Tiwi]], [[Albay]] at [[San Andres, Catanduanes|San Andres]], [[Catanduanes]]. [Legazpi city] [Oas Albay ] [Bicolano influence bisaya Language] [[Total language Bicol dialect 24 ]] == Tingnan din == * [[Wikang Gitna at dulo Bikol]] [OAS Albay Oasnon language] [Masbate island Bisakol Language ] [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]] bdhktnbo9waiwawn7wnpvr5wdbu8qb6 0 15455 2209314 1921604 2026-05-27T11:18:48Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino ng dekada 1950]] to [[Waray]] 2209314 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Waray]] 1je2sjt4hifan86t27xh7s7z72zlszo 0 15518 2209273 2201065 2026-05-27T04:42:28Z Julius Santos III 139725 /* */ 2209273 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports league | title = Philippine Basketball Association (PBA) | current_season = 2024 PBA Governors' Cup | logo = PBAlogo.png | pixels = 200px | caption = Ang logo ng PBA na ginagamit simula noong 1993 | sport = Basketball | founded = {{start date and age|1975|4|9}}<br>[[Lungsod Quezon]], [[Pilipinas]] | folded = | inaugural = [[Panahong PBA 1975|1975]] | commissioner = [[Willie Marcial]] | fame = | motto = ''Angat Ang Laban'' | teams = [[#Mga kasalukuyang koponan|12]] | country = {{PHI}} | champion = {{small|'''[[2023–24 PBA Commissioner's Cup|2024 Commissioner's]]''' – [[San Miguel Beermen]]}}<br>{{small|'''[[2024 PBA Philippine Cup|2024 Philippine]]''' – [[Meralco Bolts]]}}<br>{{small|'''[[2024 PBA Governors' Cup|2024 Governors']]''' – [[TNT Tropang Giga]]}} | most_champs = [[San Miguel Beermen]] (29 kampeyonato) | singles = | TV = [[RPTV (TV channel)|RPTV]], [[PBA Rush]] | website = {{url|http://pba.ph/|PBA}} }} Ang '''Philippine Basketball Association''' ([[Filipino]]: ''Kapisanang Basketbol ng Pilipinas'') ay isang propesyunal na liga ng [[basketbol]] sa [[Pilipinas]] na nagsimula noong 1975. Ang PBA ang pinakamatandang propesyonal na liga ng [[basketbol]] sa [[Asya]] at pangalawang pinakamatandang propesyunal na liga ng basketbol sa mundo, matapos ang [[National Basketball Association]] ng [[Estados Unidos]].<ref>Bartholomew, Rafe. "Pacific Rims". New American Library, 2010, p. 13.</ref> Itinulad ang mga patakaran nito doon sa FIBA at National Basketball Association. Ang unang laro ng liga ay ginawa sa [[Smart Araneta Coliseum|Araneta Coliseum]] sa [[Lungsod Quezon]] noong Abril 9, 1975.<ref>Bartholomew 2010, p. 13.</ref> Ang tanggapan ng liga ay matatagpuan sa [[Eastwood City]], Libis, [[Lungsod Quezon]]. Ang liga ay pinangungunahan ni Komisyoner [[Willie Marcial]]. == Kasaysayan == [[File:PBA Inaugural Ceremonial Toss 1975.jpg|thumb|left|Inihagis ni Bb. PBA, Mia Montemayor ang bolang seremonyal sa pagitan nina Cisco Oliver ng Mariwasa at Ramon Lucindo ng Concepcion sa pagbubukas ng liga noong 1975.]] [[File:First PBA logo.svg|thumb|right|150px|Ang unang logo ng PBA na ginamit mula 1975 hanggang 1988]] Ang Philippine Basketball Association ay itinatag nang umalis ang siyam na koponan ng ngayo'y buwag na [[Manila Industrial and Commercial Athletic Association]], na mahigpit na hinahawakan ng [[Kapisanang Basketbol ng Pilipinas|Kapisanang Basketbol ng Pilipinas (Basketball Association of the Philippines]] (ngayo'y buwag na rin), ang dating pambansang kapisanan na kininilala ng FIBA.<ref>[http://www.interaksyon.com/interaktv/revolution-evolution-and-the-tale-of-the-undersized-pba-forward Revolution, evolution, and the tale of the undersized PBA forward] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120718045048/http://www.interaksyon.com/interaktv/revolution-evolution-and-the-tale-of-the-undersized-pba-forward |date=2012-07-18 }}, Jay P. Mercado, InterAKTV, 8 Abril 2012</ref> Si [[Leo Prieto|Leopoldo Prieto]], ang tagasanay ng koponang basketbol ng Pilipinas para sa [[1956 Melbourne Olympics]], ay piniling unang komisyonado ng liga at si Domingo Itchon, na kumkakatawan sa koponang Tanduay ay unang napiling pangulo ng liga. Ang unang laro ng liga ay ginawa sa [[Smart Araneta Coliseum|Araneta Coliseum]] noong 9 Abril 1975. Ang unang sampung taon ng dekada ay naging kilala dahil sa [[labanang Crispa Toyota|masidhing labanan]] ng [[Crispa Redmanizers]] at [[Toyota Super Corrollas|Toyota Tamaraws]], na hanggang sa ngayon ay kinikilala bilang isa sa mga pinakadakilang labanan sa kasaysayan ng liga. Sina [[Robert Jaworski]], [[Ramon Fernandez]], [[Francis Arnaiz]], [[Atoy Co]], [[Bogs Adornado]] at [[Philip Cezar]] ay naglaro sa Crispa at Toyota bago sila mabuwag noong 1983 at 1984 mahuyukhuyukon. Matapos ang kanilang pagbuwag, ang liga ay lumipat sa [[PhilSports Arena|ULTRA]] sa [[Pasig]] noong 1985. Doon, ang liga ay patuloy na naging sikat matapos na lumipat ang mga dating manlalaro ng Crispa at Toyota sa iba't ibang koponan. Sa panahong ito, si Jaworksi at ang [[Barangay Ginebra San Miguel|Ginebra San Miguel]] ay ang naging pinakasikat na koponan sa liga dahil sa kanilang "never say die" na saloobin.<ref>[http://www.interaksyon.com/interaktv/jaworski-and-the-birth-of-never-say-die Jaworski and the birth of ‘Never Say Die’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120714074726/http://www.interaksyon.com/interaktv/jaworski-and-the-birth-of-never-say-die |date=2012-07-14 }}, Jay P. Mercado, InterAKTV, 7 Marso 2012</ref> Ang koponan na ito ay nagkaroon rin ng masidhing labanan sa [[Tanduay Rhum Masters|Tanduay Rhum Makers]] at ang [[San Mig Coffee Mixers|Purefoods Hotdogs]], na kung saan ang karibal ni Jaworski na si Ramon Fernandez at ang mga baguhang manlalaro na sina [[Alvin Patrimonio]], [[Jerry Codiñera]] at [[Jojo Lastimosa]] ay napapabilang. Sa pagtatapos ng dekada 1980, ang [[Petron Blaze Boosters|San Miguel Beermen]], na pinangungunahan ni tagasanay [[Norman Black]] at ang mga manlalarong sina [[Samboy Lim]] at [[Hector Calma]] ay nakapagkalap ng maraming kampiyonato, kabilang na ang Grand Slam noong 1989. [[Image:Second PBA logo.svg|thumb|150px|Ang ikalawang logo ng PBA na opisyal na ginamit mula 1989 hanggang 1992. (ginamit na pangalawang logo ng liga mula 1985 hanggang 1988)]] Noong 1989, pinayagan ng FIBA na maglaro ang mga propesyonal na manlalaro sa kanilang mga torneyo, dahil dito, ang mga manlalaro ng PBA ay maaari ng maglaro upang kumatawan sa Pilipinas sa mga pandaigdigang torneyo. Noong 1990, ang liga ay nagapadala ng kauna-unahang propesyonal na koponan sa [[Asian Games]] at nakamit ang pilak na medalya. Ang liga ay nagpatuloy na magpadala ng mga koponan para sa torneyong ito. Sa unang bahagi ng dekada 1990 ay nakita ang labanan ng Ginebra San Miguel at [[Shell Turbo Chargers|Shell Rimula X]], na nauwi sa pagwelga ng Ginebra sa [[1990 PBA First Conference Finals|1990 First Conference Finals]] at ang dramatikong pagbalik galing sa 1-3 pagkalugi ng Ginebra upang talunin ang Shell makalipas ng isang taon. Sina Patrimonio, [[Allan Caidic]] at iba pang mga manlalaro ang naging pangunahing atraksiyon ng liga. Noong 1993, ang liga ay lumipat sa [[Cuneta Astrodome]] sa [[Pasay]] at kinatagalan ay nakita ang pagpunyagi ng [[Alaska Aces|Alaska Milkmen]] sa kanilang pagpanalo ng siyam na kampiyonato at ang Grandslam noong 1996. Mula 1999 at 2000, ang liga ay napabalutan ng kontrobersiya. Maraming manalaro tulad nina [[Asi Taulava]], [[Danny Siegle]] at [[Eric Menk]] ay naglaro sa liga kahit na may alinlangan sa kanilang pagka-Filipino. Ang kanilang lipi ay pinag-aalinlangan at karamihan sa kanila ay ipinatapon dahil sa pekeng mga dokumento. Ang pagdating ng mga ganitong manlalaro ay isang paraan para labanan ang sumisikat na [[Metropolitan Basketball Association]], isang ligang rehiyonal na itinatag noong 1998. Nang bitawan ng [[ABS-CBN]] ang pag-alalay sa liga, ang MBA ay naharap ang labis na utang at nabuwag din noong 2002. Kahit nabuwag ang karibal ng PBA, ang liga ay nagdusa sa pagkaunti ng mga manonood sa kanilang mga lugar na pinaglalaruan at mas lumala pa noong 2003. Noong 2004, binago ng liga ang kanilang iskedyul, ng kanilang pagdesisyunan na magsimula ng Oktubre, imbes na Enero ng taon. Ang pagbabagong ito ay ginawa upang ang liga ay makapaglaro sa mga pandaigdigang mga torneyo na kadalasan ay ginagawa mula Hunyo hanggang Setyembre. Binawasan rin ng liga ang kanilang mga kumperensiya mula tatlo hanggang dalawa. Ang All-Filipino Cup ay pinagnalanang [[PBA Philippine Cup|Philippine Cup]] at gumawa ng bagong kumperensiya na may "import" na pinangalanang [[PBA Fiesta Conference|Fiesta Conference]]. Para mabigyan-daan ang pagbabagong ito, gumawa ang liga ng isang pampalampas na kumperensiya, ang [[2004 PBA Fiesta Conference]] na ginanap mula Pebrero hanggang Hulyo, na napanalunan ng Barangay Ginebra Kings. Ang All-Star Week ng liga ay isinagawa na sa mga iba't ibang lalawigan simula ng panahon na ito, na nagsasalitan sa mga lalawigan mula sa Luzon at Visayas/Mindanao bawat taon. Naging popular muli ang liga ng taong ito, dahil sa pagkakapanalo ng Barangay Ginebra, na pinangugunahan nina [[Eric Menk]], [[Jayjay Helterbrand]] at [[Mark Caguioa]], ng tatlong kampiyunato. Ang pagdating ng mga sikat na manlalaro galing sa UAAP at NCAA ay pumabor din sa liga. Simula 2005, naging aktibo ang liga na magbuo ng pambansang koponang pambasketbol, nang tanggalin ng FIBA ang suspensiyon sa Pilipina matapos itatag ang [[Samahang Basketbol ng Pilipinas]]. Noong 2009 ang SBP ay lumikha ng koponan na binubuo ng mga amatyur na manlalaro ([[Smart Gilas]]). Matapos italaga si [[Chito Salud]], anak ng dating komisyonado [[Rudy Salud]] bilang komisyonado ng PBA, ibinalik ulit sa tatlong kumperensya ang bawat panahong patimpalak ng liga simula noong [[Panahong PBA 2010-11|panahong 2010-11]]. Ibinalik rin ng liga ang mga dati nitong kumprensiya, ang [[PBA Commissioner's Cup|Commissioner's]] at [[PBA Governors Cup|Governors']] cups. Sa mga unang taon ng dekada 2010, naging dominante ang koponang [[Talk 'N Text Tropang Texters]], na muntikan ng makamait ang Grandslam noong [[Panahong PBA 2010-11|panahong 2010-11]] at napanalunan ang Philippine Cup ng tatlong sunod na taon ([[2010–11 PBA Philippine Cup Finals|2010–11]], [[2011–12 PBA Philippine Cup Finals|2011–12]], [[2012–13 PBA Philippine Cup Finals|2012–13]]). Nakuha rin nila ng permanente ang [[Jun Bernardino Trophy]] ang tropeong ibinibigay sa mga nanalo ng Philippine Cup. Noong Mayo 19 2013, ang ikatlong laro ng [[2013 PBA Commissioner's Cup Finals|PBA Commissioner's Cup Finals]] sa pagitan ng [[Alaska Aces]] at [[Barangay Ginebra San Miguel]] ay nagtala ng pinakamaraming manonood na pambasketbol sa [[Smart Araneta Coliseum]] ng panoorin ito ng 23,436 katao.<ref>[http://www.interaksyon.com/interaktv/alaska-ginebra-game-three-sets-new-all-time-araneta-coliseum-basketball-attendance-record Alaska-Ginebra Game Three sets new all-time Araneta Coliseum basketball attendance record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140106034259/http://www.interaksyon.com/interaktv/alaska-ginebra-game-three-sets-new-all-time-araneta-coliseum-basketball-attendance-record |date=2014-01-06 }}, InterAKTV, May 19, 2013</ref> Nahigitan nito ang tala ng 23,108 katao na naitala noong Mayo 8 sa parehong taon na kinatatampukan ng labanang semifinals sa pagitan ng Alaska at San Mig Coffee, at Barangay Ginebra at Talk 'N Text.<ref>[http://www.interaksyon.com/interaktv/pba-sets-all-time-araneta-coliseum-record-with-san-mig-coffee-alaska-ginebra-talk-n-text-twinbill BA sets all-time Araneta Coliseum record with San Mig Coffee-Alaska, Ginebra-Talk ‘N Text twinbill] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140106034256/http://www.interaksyon.com/interaktv/pba-sets-all-time-araneta-coliseum-record-with-san-mig-coffee-alaska-ginebra-talk-n-text-twinbill |date=2014-01-06 }}, Rey Joble, InterAKTV, May 9, 2013</ref> Ang [[Panahong PBA 2013–14|Panahong 2013–14]] ay naging makasaysayan nang mapanauluan ng [[Star Hotshots|San Mig Super Coffee Mixers]] ang ikaapat na [[Grand Slam (PBA)|Grand Slam]] ng liga. Si [[Tim Cone]], ang punong-gabay ng Coffee Mixers ay nagtala din ng kasaysayan ng makamit niya ang kanyang ikalawang Grand Slam. Nang buksan ang [[Panahong PBA 2014–15|Panahong 2014–15]], nadagdagan ng dalawang koponan ang liga, mula tanggapin nila ang [[Mahindra Enforcer|Kia Sorento]] at [[Blackwater Elite]]. Ang pagbubukas ng kanilang panahon sa [[Philippine Arena]] ay nagtala ng pinakamaraming nanood ng basketball sa Pilipinas sa bilang na 52,612.<ref>{{cite web |url=http://www.interaksyon.com/interaktv/photo-52k-strong-fans-watch-pba-opener-at-philippine-arena |title=52k-strong fans watch PBA opener at Philippine Arena |publisher=Interaksyon.com |accessdate=2014-10-19 |archive-date=2014-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021155509/http://www.interaksyon.com/interaktv/photo-52k-strong-fans-watch-pba-opener-at-philippine-arena |url-status=dead }}</ref> Sa panahon ding ito bumaba sa puwesto si komisyoner [[Chito Salud]] at papalitan ni [[Chito Narvasa]] sa sumunod na taon. == Mga kasalukuyang koponan == Ang lahat ng mga ''franchise'' ay pag-aari ng mga korporasyon, at hindi sila nakabase sa ''geographic locale'', kaya hindi sila naglalaro sa isang "home istadyum" at ang liga ay nanghihiram ng iba't ibang istadyum para sa mga laro. Ang pangalan ng koponan ay madalas na hinahati sa tatlong bahagi; ang una ay ang pangalan ng kompanya, pagkatapos ay ang produkto (maaaring tinanggal o isinama sa susunod na bahagi), at isang palayaw - karaniwan ay may kaugnayan sa negosyo ng kompanya. Halimbawa, ang San Miguel Beermen ay isang koponan sa pag-aari ng San Miguel Corporation, kasama ang palayaw na "beermen" na nagsasaad ng produktong San Miguel Beer. Ang pangalan ng kompanya ay bihirang magbago - ito ay maaari lamang baguhin kung ang ''franchise'' ay nabili ng ibang kompanya o kung ang operasyon ng ''franchise'' ay nilipat ng inang kompanya sa isang ''subsidiary''. Ang pangalan ng produkto at ang palayaw ang madalas na binabago, para ang mga kompanya'y makapagpakinabang nang husto sa publisidad na bibibigay ng liga sa kanilang mga produkto. {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="width:100%;" |- ! scope="col" style="width:24%" | Koponan ! scope="col" style="width:26%" | Kumpanya ! scope="col" style="width:10%" class="unsortable" | Mga kulay ! scope="col" style="width:10%" | Sumali sa PBA ! scope="col" style="width:2%" | Kampiyonato ! scope="col" style="width:15%" | Punong tagagabay |- ! scope="row" | '''[[Barangay Ginebra San Miguel]]''' | style="text-align:left;" | [[Ginebra San Miguel|Ginebra San Miguel, Inc.]]♯ | {{color box|#{{PBA color|Barangay Ginebra San Miguel|1}}}} {{color box|#{{PBA color|Barangay Ginebra San Miguel|3}}}} {{color box|#{{PBA color|Barangay Ginebra San Miguel|2}}}} | [[Panahong PBA 1979|1979]] | 14 | style="text-align:left;" data-sort-value="Cone, Tim" | [[Tim Cone]] |- ! scope="row" | '''[[Blackwater Bossing]]''' | style="text-align:left;" | [[Ever Bilena|Ever Bilena Cosmetics, Inc.]] | {{color box|#{{PBA color|Blackwater Bossing|1}}}} {{color box|#{{PBA color|Blackwater Bossing|3}}}} {{color box|#{{PBA color|Blackwater Bossing|2}}}} | [[Panahong PBA 2014–15|2014]] | 0 | style="text-align:left;" data-sort-value="Racela, Nash" | [[Nash Racela]] |- ! scope="row" | '''[[Converge FiberXers]]''' | style="text-align:left;" | [[Converge ICT|Converge ICT Solutions, Inc.]] | {{color box|#{{PBA color|Converge FiberXers|1}}}} {{color box|#{{PBA color|Converge FiberXers|3}}}} {{color box|#{{PBA color|Converge FiberXers|2}}}} | [[Panahong PBA 2022|2022]] | 0 | {{sortname|Jeffrey|Cariaso}} |- ! scope="row" | '''[[Magnolia Hotshots]]''' | style="text-align:left;" | [[San Miguel Food and Beverage]]♯ | {{color box|#{{PBA color|Magnolia Hotshots|1}}}} {{color box|#{{PBA color|Magnolia Hotshots|3}}}} {{color box|#{{PBA color|Magnolia Hotshots|2}}}} | [[Panahong PBA 1988|1988]] | 14 | style="text-align:left;" data-sort-value="Victolero, Chito" | [[Chito Victolero]] |- ! scope="row" | '''[[Meralco Bolts]]''' | style="text-align:left;" | [[Meralco|Manila Electric Company]]° | {{color box|#{{PBA color|Meralco Bolts|1}}}} {{color box|#{{PBA color|Meralco Bolts|3}}}} {{color box|#{{PBA color|Meralco Bolts|2}}}} | [[Panahong PBA 2010–11|2010]] | 0 | style="text-align:left;" data-sort-value="Black, Norman" | [[Norman Black]] |- ! scope="row" | '''[[NLEX Road Warriors]]''' | style="text-align:left;" | [[Manila North Tollways Corporation]]° | {{color box|#{{PBA color|NLEX Road Warriors|1}}}} {{color box|#{{PBA color|NLEX Road Warriors|3}}}} {{color box|#{{PBA color|NLEX Road Warriors|2}}}} | [[Panahong PBA 2014-15|2014]] | 0 | style="text-align:left;" data-sort-value="Guiao, Yeng" | [[Yeng Guiao]] |- ! scope="row" | '''[[NorthPort Batang Pier]]''' | style="text-align:left;" | Sultan 900 Capital, Inc. | {{color box|#{{PBA color|NorthPort Batang Pier|1}}}} {{color box|#{{PBA color|NorthPort Batang Pier|3}}}} {{color box|#{{PBA color|NorthPort Batang Pier|4}}}} {{color box|#{{PBA color|NorthPort Batang Pier|2}}}} | [[Panahong PBA 2012–13|2012]] | 0 | style="text-align:left;" data-sort-value="Jarencio, Pido" | [[Pido Jarencio]] |- ! scope="row" | '''[[Phoenix Super LPG Fuel Masters]]''' | style="text-align:left;" | [[Phoenix Petroleum Philippines, Inc.]] | {{color box|#{{PBA color|Phoenix Super LPG Fuel Masters|1}}}} {{color box|#{{PBA color|Phoenix Super LPG Fuel Masters|3}}}} {{color box|#{{PBA color|Phoenix Super LPG Fuel Masters|2}}}} | [[Panahong PBA 2015–16|2016]] | 0 | style="text-align:left;" data-sort-value="Robinson, Topex" | [[Topex Robinson]] |- ! scope="row" | '''[[Rain or Shine Elasto Painters]]''' | style="text-align:left;" | Asian Coatings Philippines, Inc. | {{color box|#{{PBA color|Rain or Shine Elasto Painters|1}}}} {{color box|#{{PBA color|Rain or Shine Elasto Painters|3}}}} {{color box|#{{PBA color|Rain or Shine Elasto Painters|2}}}} {{color box|#{{PBA color|Rain or Shine Elasto Painters|4}}}} | [[Panahong PBA 2006–07|2006]] | 2 | style="text-align:left;" data-sort-value="Gavina, Chris" | [[Chris Gavina]] |- ! scope="row" | '''[[San Miguel Beermen]]''' | style="text-align:left;" | [[San Miguel Brewery|San Miguel Brewery, Inc.]]♯ | {{color box|#{{PBA color|San Miguel Beermen|1}}}} {{color box|#{{PBA color|San Miguel Beermen|3}}}} {{color box|#{{PBA color|San Miguel Beermen|2}}}} | [[Panahong PBA 1975|1975]]{{#tag:ref|''Ang [[San Miguel Beermen]] ay pansamantalang hindi sumali sa liga sa unang dalawang komperensya ng [[Panahong PBA 1986]].|group=lower-alpha}} | 27 | style="text-align:left;" data-sort-value="Austria, Leo" | [[Leo Austria]] |- ! scope="row" | '''[[Terrafirma Dyip]]''' | style="text-align:left;" | Terrafirma Realty Development Corporation | {{color box|#{{PBA color|Terrafirma Dyip|1}}}} {{color box|#{{PBA color|Terrafirma Dyip|3}}}} {{color box|#{{PBA color|Terrafirma Dyip|2}}}} | [[Panahong PBA 2014–15|2014]] | 0 | style="text-align:left;" data-sort-value="Cardel, Johnedel" | [[Johnedel Cardel]] |- ! scope="row" | '''[[TNT Tropang Giga]]''' | style="text-align:left;" | [[Smart Communications]]° | {{color box|#{{PBA color|TNT Tropang Giga|1}}}} {{color box|#{{PBA color|TNT Tropang Giga|2}}}} {{color box|#{{PBA color|TNT Tropang Giga|3}}}} {{color box|#{{PBA color|TNT Tropang Giga|4}}}} | [[Panahong PBA 1990|1990]] | 8 | style="text-align:left;" data-sort-value="Reyes, Chot" | [[Chot Reyes]] |- class="sortbottom" ! scope="row" colspan="6" | ;Notes {{notelist}} * (♯) - ''Ang koponan ay pagmamay-ari ng isang sangay ng [[San Miguel Corporation]]'' * (°) - ''Ang koponan ay pagmamay-ari ng isang sangay ng grupong [[Manuel V. Pangilinan|MVP]]'' |} == Mga Patakaran == Ang mga patakaran ng PBA ay itinulad sa mga patakaran ng FIBA at NBA: # Ang isang laro ay binubuo ng apat na mga kapat na may habang 12-minuto, na gamit ng NBA. # Ang sukat ng kalayuan ng ''three-point line'' mula sa ''basket'' ay 6.75 metro o 22.1 ''talampakan'', na gamit ng FIBA sa mga pandaigdigang kompetisyon. # Ang "[[:en:Key (basketball)|susi]]" (''"key"'') ay hugis ''trapezoid'', na gamit ng FIBA. Ang gamit noong nakaraan ay ang parihabang "susi" na gamit ng NBA. # Ang mga manlalaro sa poste ay puwede ng sumabit sa "rim" na hindi tinatawagan ng "technical foul". # Ang ''zone defense/depensa ng zone'' ay maaring gamitin sa laro. # Ang koponan ay papasok sa kalagayang ''penalty'' matapos ang ikalimang pagkalabag (''foul'') nila sa isang kapat, at ang bawat kasunod na pagkalabag noon ay makakapagbigay ng dalawang libreng tira sa kabilang koponan. Gayunman, sa huling dalawang minuto ng mga laro, ang parehong koponan ay pinahihintulutan na gumamit ng isang pagkalabag lamang (kung sakaling wala pa sa kalagayang ''penalty'' ang koponan), bago bigyan ng libreng tira ang kabilang koponan. Sa naangkop na kalagayan, ang mga ''team foul'' at ''penalty situation'' ay ipapatupad rin sa pinahabang laro (''overtime''). # Papasok ang mga bagong dating sa PBA sa pamamagitan ng isang "pagkalap ng mga baguhan" o ''"rookie draft"'' # Mga Pilipino lamang ang maaring maglaro sa PBA, at sa mga piling kumperensiya, maaring maglaro ang mga hindi Pilipino bilang "import". # Ipinatutupad ng PBA ang "[[:en:Trent Tucker Rule|Trent Tucker Rule]]". # Sa PBA, may tinatawag na ''advantage foul.'' Tinatawag ito kapag ang isang manlalaro ay lumabag laban sa katunggaling manlalaro sa isang ''fastbreak situation.'' Sa maliwanag na ulat, ang manlalaro ay lumabag na walang balak na tamaan ang bola (at sa gayon, ang balak niyang tamaan ay ang manlalaro). Ang katunggaaling manlalaro ay bibigyan ng dalawang libreng tira, at mapupunta muli sa kanila ang bola. == Mga mahalagang personalidad == === Mga Komisyoner === * [[Leo Prieto]] ([[Panahong PBA 1975|1975]]-[[Panahong PBA 1983|1983]]) * Col. [[Mariano Yenko]] ([[Panahong PBA 1983|1983]]-[[Panahong PBA 1987|1987]]) * Atty. [[Rodrigo Salud]] ([[Panahong PBA 1988|1988]]-[[Panahong PBA 1992|1992]]) * [[Rey Marquez]] ([[Panahong PBA 1992|1992]]-[[Panahong PBA 1993|1993]]) * [[Jun Bernardino]] ([[Panahong PBA 1993|1993]]-[[Panahong PBA 2002|2002]]) * [[Noli Eala]] ([[Panahong PBA 2003|2003]]-[[Panahong PBA 2006-07|2007]]) * [[Sonny Barrios]] ([[Panahong PBA 2007-08|2008]]-[[Panahong PBA 2009-10|2010]], ''officer-in-charge'' mula 2007-08)<ref>{{Cite web |title=www.abs-cbnnews.com, Sonny Barios named new PBA commish |url=http://www.abs-cbnnews.com/sectionfront.aspx?CategoryId=5 |access-date=2008-12-15 |archive-date=2007-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071028204724/http://www.abs-cbnnews.com/sectionfront.aspx?CategoryId=5 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.abs-cbnnews.com/storypage.aspx?StoryId=106637 www.abs-cbnnews.com,Barrios named PBA commish]{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Atty. [[Chito Salud]] ([[Panahong PBA 2010-11|2010]]-[[Panahong PBA 2014-15|2015]]) * [[Chito Narvasa]] ([[Panahong PBA 2015-16|2015]]-[[Panahong PBA 2017-18|2017]]) * [[Willie Marcial]] ([[Panahong PBA 2017-18|2018]]-Kasalukuyan) === Mga manlalaro === {{main|Talaan ng mga manlalaro ng Philippine Basketball Association}} {{main|Talaan ng mga kasalukuyang manlalaro ng mga koponan ng PBA}} === Mga kampeon === {{main|Talaan ng mga kampeon ng Philippine Basketball Association}} == Media coverage == Ang PBA ay ipinapalabas sa telebisyon, kasama na ang ibang media, mula noong nagbukas ang liga. Ang [[TV5]], [[AksyonTV]], [[Fox Sports Asia]] at [[DZSR]] ang kanilang kasalukuyang kaparehang estasyon sa telebisyon at radyo. Ang dating kaparehang estasyon ng PBA sa radyo ay ang [[DZRH]] at [[DZRJ]]. Napapanood ang PBA sa kahit anong sulok ng mundo sa pamamagitan ng [[AksyonTV|AksyonTV International]]. * [[PBA sa KBS]] ([[Panahong PBA 1975|1975]]; [[Panahong PBA 1977|1977]]) * [[PBA sa BBC]] ([[Panahong PBA 1976|1976]]) * [[PBA sa MBS]] ([[Panahong PBA 1978|1978]]-[[Panahong PBA 1981|1981]]) * [[PBA sa Vintage Sports]] ([[Panahong PBA 1982|1982]]-[[Panahong PBA 1999|1999]]) * [[PBA sa Viva TV]] ([[Panahong PBA 2000|2000]]-[[Panahong PBA 2002|2002]]) * [[PBA sa NBN/IBC]] ([[2003 PBA season|2003]]) * [[PBA sa ABC]] ([[2004 PBA Fiesta Conference|2004]]-[[Panahong PBA 2007–08|2008]]) * [[PBA sa Solar Sports]] ([[Panahong PBA 2008–09|2008]]-[[Panahong PBA 2010–11|2011]]) * [[PBA sa ESPN 5]] ([[Panahong PBA 2011-12|2011]]-kasalukuyan) ==Lugar ng pinaglalaruan== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = Ang [[Smart Araneta Coliseum]] at ang [[Mall of Asia Arena]], ang dalawang pangunahing pinaglalaruan ng PBA | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Smart Araneta Coliseum - Basketball configuration - wideshot - 2016 (30183917215).jpg | width1 = 225 | image2 = Mall of Asia Arena Basketball 2012.jpg | width2 = 170 }} Ang karamihan ng mga panimulang round na laro ay inilalaro sa [[Smart Araneta Coliseum]] sa [[Lungsod Quezon]]<ref>{{Cite web | title = Corporate - Araneta Coliseum | publisher = Araneta Coliseum | year = 2006 | url = http://www.aranetacoliseum.com/2006/corporate.php | accessdate = 6 February 2011 | archive-date = 10 March 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120310205036/http://www.aranetacoliseum.com/2006/corporate.php | url-status = dead }}</ref> at sa [[Mall of Asia Arena]] sa [[Pasay]]<ref>{{Cite web |title=Big Dome still main PBA venue, but MOA Arena an alternative option {{!}} InterAKTV<!-- Bot generated title --> |url=http://www.interaksyon.com/interaktv/big-dome-still-main-pba-venue-but-moa-arena-an-alternative-option |access-date=2014-02-01 |archive-date=2014-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306225704/http://www.interaksyon.com/interaktv/big-dome-still-main-pba-venue-but-moa-arena-an-alternative-option |url-status=dead }}</ref><ref>[http://hatawtabloid.com/index.php?option=com_content&view=article&id=42950:-paglalaro-ng-pba-sa-moa-arena-inaayos-na&catid=35:catsports&Itemid=69 Hataw Tabloid<!-- Bot generated title -->]</ref> Kung ang dalawang lugar ay hindi maaring gamitin, ang [[Cuneta Astrdodome]] sa [[Pasay]] at ang [[Ynares Center]] sa [[Antipolo]] ay nagsisilbing mga alternatibong lugar palaruan ng liga. Ang liga ay naglalaro rin sa mga iba't-ibang lalawigan sa buong bansa. Ang mga playoff na laro ay madalas isinasagawa sa mga lugar pampalaruan sa Kalakhang Maynila. Ngunit minsan rin ay isinasagawa ito sa mga lalawigan, tulad ng unang laro ng [[2010–11 PBA Philippine Cup Finals]], na isinagawa sa [[Victorias]], [[Negros Occidental]].<ref>{{Cite news | last = Castillo | first = Grace | title = San Miguel enters final of PBA Philippine Cup | newspaper = American Chronicle | publisher = Ultio, LLC. | date = 18 January 2011 | url = http://www.americanchronicle.com/articles/yb/154651454 | accessdate = 5 February 2011 | archive-date = 15 Septiyembre 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120915002552/http://www.americanchronicle.com/articles/yb/154651454 | url-status = dead }}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} == Kasalukuyang panahon ng PBA == {{main|Panahong PBA 2024–25}} == Panlabas na kawing == * {{in lang|en}} [http://www.pba.ph Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809140619/http://www.pba.ph/ |date=2017-08-09 }} * {{in lang|en}} [http://store.pba.ph PBA Store - Official] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107160721/http://store.pba.ph/ |date=2015-11-07 }} * {{in lang|en}} [http://www.mypba.com MYPBA.com] * {{in lang|en}} [http://pba-online.net PBA-Online!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081211122119/http://www.pba-online.net/ |date=2008-12-11 }} * {{in lang|en}} [http://pbaddicts.net Pinoy Basketball Addicts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405141850/http://pbaddicts.net/ |date=2015-04-05 }} {{PBA}} {{PBA seasons}} {{DEFAULTSORT:Philippine Basketball Association}} [[Kategorya:Basketbol sa Pilipinas]] [[Kategorya:Pilipinas]] [[Kategorya:Philippine Basketball Association]] c2rznjcjlah625l7jl2pphs1fzcspog 0 29240 2209258 2119304 2026-05-27T01:12:39Z PaulLim11 154386 Pinalitan ang larawan 2209258 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Kitchie Nadal | image = Kitchie Nadal June 09.jpg | caption = | background = solo_singer | birth_name = Anna Katrina Dumilon Nadal | birth_date = {{Birth date and age|1980|9|16|mf=y}} | birth_place = [[Maynila]], [[Pilipinas]] | instrument = Boses, gitara, [[Piano]] | genre = [[Pinoy rock]], [[alternative rock]], [[Original Pilipino Music|OPM]] | occupation = mang-aawit, manunulat ng awit, gitarista | years_active = 1998–kasalukuyan | label = [[Warner Music Group|Warner]],<br>[[GMA Records|GMA]],<br>Be.Live,<br>12 Stone/[[Universal Records (Philippines)|Universal]] | associated_acts = [[Mojofly]] | website = [https://web.archive.org/web/20160119125757/http://www.kitchienadal.com/] KitchieNad }} Si '''Kitchie Nadal-Lopez''' (isinilang Setyembre 16, 1980) ay isang mang-aawit, manunulat ng awit na mula sa [[Maynila]], [[Pilipinas]], dating mang-aawit ng bandang [[Mojofly]]. Ang kasikatan ni Kitchie ay nagsimula ng ilabas niya ang kanyang unang solo album, na kinalolooban ng tanyag na single na ''Huwag na Huwag Mong Sasabihin''.<ref>[https://archive.today/20071220230910/http://www.philmusicregistry.net/artist_profile.php?artist_id=2997 Kitchie Nadal],{{Dead link|date=October 2011}} "Online Registry of Filipino Musical Artists and Their Works", Retrieved 2006-05-06</ref> ==Mga sanggunian== <references /> ==Mga kawing panlabas== {{Commons category|Kitchie Nadal}} * [https://web.archive.org/web/20160119125757/http://www.kitchienadal.com/ Kitchie Nadal Official Website] * [https://web.archive.org/web/20160205034622/http://kitchienadal.net/ Kitchie Nadal Live!] * [https://archive.today/20071220230910/http://www.philmusicregistry.net/artist_profile.php?artist_id=2997 Online Registry of Filipino Musical Artists and Their Works: Kitchie Nadal] {{Commonscat|Kitchie Nadal}} {{DEFAULTSORT:Nadal, Kitchie}} [[Kategorya:Mga musiko mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1980]] {{Pilipinas-stub}} jaz89y6m9koc7t719vzxba1cg9gfiwl 0 29833 2209234 2197483 2026-05-26T20:33:56Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209234 wikitext text/x-wiki {{year nav|2026}} Ang '''2026''' (MMXXV) ay ang kasalukuyang taon na nagsimula sa [[Huwebes]] sa [[kalendaryong Gregoryano]], ang ika-2026 taon ng mga pagtatalagang [[Karaniwang Panahon]] at [[Anno Domini]] (AD), ang ika-26 taon ng [[ika-3 milenyo]], ang ika-26 taon ng [[ika-21 dantaon]], at ang ika-6 na taon ng [[dekada 2020]]. == Mga pangyayari == === Enero === * [[Enero 1]] ** Pinagtibay ng [[Bulgarya]] ang [[euro]], at naging ika-21 kasaping estado ng eurosona.<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=Hulyo 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/|language=en}}</ref> ** Nagsimula ang [[Tsipre]] sa tungkulin nito bilang Pangulo ng Konseho ng [[Unyong Europeo]].<ref>{{Cite web |last=Rigonat |first=Filippo |date=2025-12-30 |title=Cyprus EU Council Presidency kicks off: between security and competitiveness |url=https://www.leuropeista.it/en/cyprus-eu-council-presidency-security-competitiveness/ |access-date=2025-12-31 |website=L'Europeista |language=en-GB}}</ref> ** 41 katao ang namatay at 116 ang nasugatan sa sunog sa isang ''bar'' o bahay-inuman sa Crans-Montana, [[Suwisa]].<ref>{{cite news |last1=Michael |first1=Chris |last2=Giuffrida |first2=Angela |last3=Harding |first3=Luke |date=1 Enero 2026 |title=Several dead and injured in explosion at Swiss ski resort town Crans-Montana, police say |language=en |work=[[The Guardian]] |location=Crans-Montana, Switzerland |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/01/several-dead-and-injured-in-explosion-swiss-ski-resort-town-crans-montana-police-say |access-date=1 Enero 2026}}</ref> *[[Enero 3]] ** Naglunsad ang Estados Unidos ng ilang atake sa himpapawid sa maraming lokasyon sa hilagang [[Venezuela]], at nahuli ang pangulo na si [[Nicolás Maduro]] at unang ginang na si Cilia Flores.<ref>{{cite web |title=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/live/2026/01/03/world/trump-united-states-strikes-venezuela |access-date=3 Enero 2026 |website=www.nytimes.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes |url=https://www.reuters.com/world/americas/loud-noises-heard-venezuela-capital-southern-area-without-electricity-2026-01-03/ |access-date=2026-01-03 |work=Reuters |language=en}}</ref> ** Inilipat ng [[Gineang Ekwatoriyal]] ang kabisera nito mula Malabo patungong Ciudad de la Paz.<ref>{{Cite web |date=Enero 4, 2026 |title=Equatorial Guinea relocates capital to Ciudad de la Paz |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/04/equatorial-guinea-relocates-capital-to-ciudad-de-la-paz_6749064_4.html |language=en |via=Le Monde}}</ref> *[[Enero 5]] – Si Delcy Rodríguez ay pormal na nanumpa bilang gumaganap na pangulo ng Venezuela matapos mahuli si Nicolás Maduro.<ref>{{Cite news |date=5 Enero 2026 |title=Delcy Rodriguez formally sworn in as Venezuela's interim presiden |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/americas/delcy-rodriguez-formally-sworn-venezuelas-interim-president-2026-01-05/}}</ref> *[[Enero 6]] **Nagtapos ang [[Hubileo]] ng 2025.<ref>{{Cite web |title=Jubilee 2025 |url=https://bostoncatholic.org/jubilee-2025 |access-date=2026-01-05 |website=Archdiocese of Boston |language=en }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Calendar of Major Events |url=https://www.iubilaeum2025.va/en/pellegrinaggio/calendario-giubileo.html |access-date=2026-01-05 |website=www.iubilaeum2025.va |language=en}}</ref> **Nagsimula ang labanan sa pagitan ng mga puwersa ng pamahalaan ng [[Siria]] at ng armadong grupong Kurdo na ''Syrian Democratic Forces'' (Puwersang Demokratiko ng Siria).<ref>{{cite web |title=SYRIA Displacement resulting from conflict escalation in Aleppo |url=https://www.acaps.org/fileadmin/Data_Product/Main_media/20260115_ACAPS_Syria_-_escalation_of_conflict.pdf |access-date=2026-02-02}}</ref> *[[Enero 9]]–[[Enero 10|10]] – Nagtagal ng halos 31 oras ang traslacion ng [[Itim na Nazareno|Nazareno]] mula sa Malaking Entablado ng Quirino (o ''Quirino Grandstand'') tungo sa [[Simbahan ng Quiapo]], [[Maynila]].<ref>{{Cite web |last=Ong |first=Ghio |date=Enero 11, 2026 |title=Longest ever Traslacion ends after nearly 31 hours |url=https://www.philstar.com/headlines/2026/01/11/2500142/longest-ever-traslacion-ends-after-nearly-31-hours |access-date=2026-02-13 |website=Philstar.com}}</ref> Ito ang pinakamatagal na [[traslacion]] sa kasaysayan.<ref>{{Cite web |date=2026-01-10 |title=Longest Traslacion: Procession of Jesus Nazareno ends after nearly 31 hours |url=https://dzrh.com.ph/post/longest-traslacion-procession-of-jesus-nazareno-ends-after-nearly-31-hours |access-date=2026-02-13 |website=DZRH News |language=en}}</ref> *[[Enero 30]] – Tatlong milyong pahina na may kaugnayan sa mga file ni Epstein ang inilabas sa publiko, na binabanggit ang maraming kilalang personalidad mula sa iba't ibang panig ng mundo.<ref>{{Cite web |date=2026-01-30 |title=Millions of Jeffrey Epstein files released by US justice department |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cevnmxyy4wjo |access-date=2026-02-05 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> ==Kamatayan== * [[Pebrero 28]] – [[Ali Khamenei]], [[Kataas-taasang Pinuno ng Iran]] mula 1989 hanggang 2026<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=Ayatollah Ali Khamenei, religious cleric who ruled Iran for decades, killed in strikes |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/ayatollah-ali-khamenei-religious-cleric-ruled-iran-decades-killed-stri-rcna241863 |access-date=2026-03-01 |website=NBC News |language=en}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kaurian:Taon]] [[Kategorya:2026]] 1khh1d4ey7qqyp8iy0yz1olw50rooem 0 35868 2209278 2203732 2026-05-27T05:58:29Z Julius Santos III 139725 /* */ 2209278 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{cleanup|date=Pebrero 2021}} {{Update|date=Pebrero 2021}} }} {{Infobox sports league | title = National Basketball Association | current_season = Panahong NBA 2022-23 | logo = NBA Logo.png | pixels = 125px | sport = [[Basketball]] | founded = {{start date and age|1946|06|06}} <br />(bilang [[Basketball Association of America|BAA]]),<br />[[New York City]], [[New York]], [[United States|U.S.]]<ref name="ANewLeagueNBA.com">{{cite news|last=Koppett|first=Leonard|title=The NBA -- 1946: A New League|url=http://www.nba.com/heritageweek2007/newleague_071207.html|publisher=National Basketball Association|date=December 7, 2007|accessdate=March 8, 2016|quote=On June 6, 1946-two years to the day after the invasion of Normandy, exactly ten months after the first atom bomb fell on Japan-they formed the Basketball Association of America during a meeting at New York's Commodore Hotel, next to Grand Central Station.}}</ref> | folded = | inaugural = [[Panahong BAA 1946–47|1946–47]] | commissioner = [[Adam Silver]] | headquarters = 645 Fifth Avenue New York City, New York, U.S.<br />100 Plaza Drive Secaucus, New Jersey, U.S. | motto = | teams = [[#Teams|30]] | countries = [[Estados Unidos]] (29 koponan) <br /> [[Canada]] (1 koponan) | continent = North America | most_champs = [[Boston Celtics]]/[[Los Angeles Lakers]] (17 titulo) | champion = [[Golden State Warriors]] <br /> (5 titulo) | TV = '''Estados Unidos''': * [[TNT (tsanel pantelebisyon sa Amerika)|TNT]] * [[American Broadcasting Company|ABC]]/[[ESPN]] * [[NBA TV]] '''Canada''': * [[The Sports Network|TSN]]/[[TSN2]] * [[Sportsnet]]/[[Sportsnet One]] * [[NBA TV Canada]] | website = {{URL|http://www.nba.com/}} }} Ang National Basketball Association (NBA) ay isang propesyonal na liga ng [[basketbol]] sa [[Hilagang Amerika]] na binubuo ng 30 koponan (29 sa [[Estados Unidos]] at 1 sa [[Canada]]). Ang NBA ay isa sa mga pangunahing propesyonal na liga sa palakasan sa Estados Unidos at Canada at itinuturing na pangunahing propesyonal na liga ng basketball sa mundo. Ang liga ay headquartered sa [[Lungsod New York]] at [[Secaucus, New Jersey]]. == Mga Kasalukuyang Koponan == {| class="navbox wikitable" style="width:100%; text-align:left" ! style=background:blue colspan=7 | {{Tnavbar-header|1=[[Eastern Conference (NBA)|<span style="color:white">Eastern Conference</span>]]|2=NBA teams organization|fontcolor=white}} |- ! style="width:10%" | Division ! style="width:18%" | Team ! style="width:15%" | City/Area ! style="width:23%" | Arena ! style="width:9%" | Founded ! style="width:9%" | Joined NBA ! style="width:16%" | Head Coach |- ! style=background-color:#FFDDDD rowspan=5 | [[Atlantic Division (NBA)|Atlantic]] | '''[[Boston Celtics]]''' | [[Boston|Boston, MA]] | [[TD Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | [[Brad Stevens]] |- | '''[[Brooklyn Nets]]''' | [[Brooklyn]], [[New York]] | [[Barclays Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | Jacque Vaughn |- | '''[[New York Knicks]]''' | [[New York City|New York, NY]] | [[Madison Square Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | Mike Miller |- | '''[[Philadelphia 76ers]]''' | [[Philadelphia|Philadelphia, PA]] | [[Wells Fargo Center]] | align=center | 1939* | align=center | 1949 | [[Brett Brown]] |- | '''[[Toronto Raptors]]''' | [[Toronto|Toronto, ON]] | [[Scotiabank Arena]] | colspan=2 align=center | 1995 | [[Nick Nurse]] |- ! style=background-color:#FFE5B4 rowspan=5 | [[Central Division (NBA)|Central]] | '''[[Chicago Bulls]]''' | [[Chicago|Chicago, IL]] | [[United Center]] | colspan=2 align=center | 1966 | [[Fred Holberg]] |- | '''[[Cleveland Cavaliers]]''' | [[Cleveland, Ohio|Cleveland, OH]] | [[Quicken Loans Arena]] | colspan=2 align=center | 1970 | J. B. Bickerstaff |- | '''[[Detroit Pistons]]''' | [[Auburn Hills, Michigan|Auburn Hills, MI]] | [[The Palace of Auburn Hills]] | align=center | 1941* | align=center | 1948 | [[Dwayne Casey]] |- | '''[[Indiana Pacers]]''' | [[Indianapolis|Indianapolis, IN]] | [[Bankers Life Fieldhouse]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Nate McMillan]] |- | '''[[Milwaukee Bucks]]''' | [[Milwaukee|Milwaukee, WI]] | [[Fiserv Forum]] | colspan=2 align=center | 1968 | [[Mike Budenholzer]] |- ! style=background-color:#FFFFDD rowspan=5 | [[Southeast Division (NBA)|Southeast]] | '''[[Atlanta Hawks]]''' | [[Atlanta|Atlanta, GA]] | [[State Farm Arena]] | align=center | 1946* | align=center | 1949 | [[Lloyd Pierce]] |- | '''[[Charlotte Hornets]]''' | [[Charlotte, North Carolina|Charlotte, NC]] | [[Spectrum Center]] | colspan=2 align=center | 2004 | [[James Borrego]] |- | '''[[Miami Heat]]''' | [[Miami|Miami, FL]] | [[AmericanAirlines Arena]] | colspan=2 align=center | 1988 | [[Erik Spoelstra]] |- | '''[[Orlando Magic]]''' | [[Orlando, Florida|Orlando, FL]] | [[Amway Arena]] | colspan=2 align=center | 1989 | [[Steve Clifford]] |- | '''[[Washington Wizards]]''' | [[Washington, D.C.]] | [[Capital One Arena]] | colspan=2 align=center | 1961* | [[Scott Brooks]] |- ! style=background:red colspan=7 | <font color=white>[[Western Conference (NBA)|Western Conference]]</font> |- ! style=background-color:#DDFFDD rowspan=5 | [[Northwest Division (NBA)|Northwest]] | '''[[Denver Nuggets]]''' | [[Denver|Denver, CO]] | [[Pepsi Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Michael Malone]] |- | '''[[Minnesota Timberwolves]]''' | [[Minneapolis|Minneapolis, MN]] | [[Target Center]] | colspan=2 align=center | 1989 | Ryan Saunders |- | '''[[Oklahoma City Thunder]]''' | [[Oklahoma City|Oklahoma City, OK]] | [[Ford Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Billy Donovan]] |- | '''[[Portland Trail Blazers]]''' | [[Portland, Oregon|Portland, OR]] | [[Rose Garden (arena)|Rose Garden]] | colspan=2 align=center | 1970 | [[Terry Stotts]] |- | '''[[Utah Jazz]]''' | [[Salt Lake City|Salt Lake City, UT]] | [[Vivint Smart Home Arena]] | colspan=2 align=center | 1974* | [[Quin Snyder]] |- ! style=background-color:#DDDDFF rowspan=5 | [[Pacific Division (NBA)|Pacific]] | '''[[Golden State Warriors]]''' | [[Oakland, California|Oakland, CA]] | [[Oracle Arena]] | colspan=2 align=center | 1946* | [[Steve Kerr]] |- | '''[[Los Angeles Clippers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | colspan=2 align=center | 1970* | [[Doc Rivers]] |- | '''[[Los Angeles Lakers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | align=center | 1946* | align=center | 1948 | Frank Vogel |- | '''[[Phoenix Suns]]''' | [[Phoenix, Arizona|Phoenix, AZ]] | [[Talking Stick Resort Arena]] | colspan=2 align=center | 1968 | Monty Williams |- | '''[[Sacramento Kings]]''' | [[Sacramento, California|Sacramento, CA]] | [[Golden 1 Center]] | align=center | 1945* | align=center | 1948 | Luke Walton |- ! style=background-color:#FFDDFF rowspan=5 | [[Southwest Division (NBA)|Southwest]] | '''[[Dallas Mavericks]]''' | [[Dallas|Dallas, TX]] | [[American Airlines Center]] | colspan=2 align=center | 1980 | [[Rick Carlisle]] |- | '''[[Houston Rockets]]''' | [[Houston|Houston, TX]] | [[Toyota Center (Houston)|Toyota Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Mike D' Antoni]] |- | '''[[Memphis Grizzlies]]''' | [[Memphis, Tennessee|Memphis, TN]] | [[FedExForum]] | colspan=2 align=center | 1995* | [[J. B. Bickerstaff]] |- | '''[[New Orleans Pelicans]]''' | [[New Orleans|New Orleans, LA]] | [[New Orleans Arena]] | colspan=2 align=center | 1988* | [[Alvin Gentry]] |- | '''[[San Antonio Spurs]]''' | [[San Antonio|San Antonio, TX]] | [[AT&T Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Gregg Popovich]] |- | colspan=7 align=left | ;Mga Tala * ''Ang isang asterisko (*) ay nagpapakilala ng isang paglilipat ng franchise. Tignan ang respectibong artikulo ng mga team para sa karagdagang impormasyon.'' * ''Ang [[Detroit Pistons]], [[Los Angeles Lakers]] at [[Sacramento Kings]] lahat na sumali sa NBA sa 1948 mula sa [[National Basketball League (Estados Unidos)]].'' * ''Ang [[Philadelphia 76ers]] at [[Atlanta Hawks]] ay sumali sa NBA noong 1949 na parte ng BAA at NBL.'' * ''Ang [[Indiana Pacers]], [[New Jersey Nets]], [[San Antonio Spurs]], at [[Denver Nuggets]] lahat na sumali sa NBA noong 1976 na parte ng [[NBA]] at [[ABA]].'' |} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Kawing panlabas == * {{in lang|en}} [http://www.nba.com/ Opisyal na websayt ng NBA] {{Basketbol sa Estados Unidos}} {{NBA}} [[Kategorya:Estados Unidos]] [[Kategorya:National Basketball Association]] {{US-stub}} 3i5h7gm0fxcjdgfa2ekge8xn5j65blh 2209279 2209278 2026-05-27T05:59:53Z Julius Santos III 139725 /* */ 2209279 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{cleanup|date=Pebrero 2021}} {{Update|date=Pebrero 2021}} }} {{Infobox sports league | title = National Basketball Association | current_season = Panahong NBA 2022–23 | logo = NBA Logo.png | pixels = 120px | sport = [[Basketball]] | founded = {{start date and age|1946|06|06}} <br />(bilang [[Basketball Association of America|BAA]]),<br />[[New York City]], [[New York]], [[United States|U.S.]]<ref name="ANewLeagueNBA.com">{{cite news|last=Koppett|first=Leonard|title=The NBA -- 1946: A New League|url=http://www.nba.com/heritageweek2007/newleague_071207.html|publisher=National Basketball Association|date=December 7, 2007|accessdate=March 8, 2016|quote=On June 6, 1946-two years to the day after the invasion of Normandy, exactly ten months after the first atom bomb fell on Japan-they formed the Basketball Association of America during a meeting at New York's Commodore Hotel, next to Grand Central Station.}}</ref> | folded = | inaugural = [[Panahong BAA 1946–47|1946–47]] | commissioner = [[Adam Silver]] | headquarters = 645 Fifth Avenue New York City, New York, U.S.<br />100 Plaza Drive Secaucus, New Jersey, U.S. | motto = | teams = [[#Teams|30]] | countries = [[Estados Unidos]] (29 koponan) <br /> [[Canada]] (1 koponan) | continent = North America | most_champs = [[Boston Celtics]]/[[Los Angeles Lakers]] (17 titulo) | champion = [[Golden State Warriors]] <br /> (5 titulo) | TV = '''Estados Unidos''': * [[TNT (tsanel pantelebisyon sa Amerika)|TNT]] * [[American Broadcasting Company|ABC]]/[[ESPN]] * [[NBA TV]] '''Canada''': * [[The Sports Network|TSN]]/[[TSN2]] * [[Sportsnet]]/[[Sportsnet One]] * [[NBA TV Canada]] | website = {{URL|http://www.nba.com/}} }} Ang National Basketball Association (NBA) ay isang propesyonal na liga ng [[basketbol]] sa [[Hilagang Amerika]] na binubuo ng 30 koponan (29 sa [[Estados Unidos]] at 1 sa [[Canada]]). Ang NBA ay isa sa mga pangunahing propesyonal na liga sa palakasan sa Estados Unidos at Canada at itinuturing na pangunahing propesyonal na liga ng basketball sa mundo. Ang liga ay headquartered sa [[Lungsod New York]] at [[Secaucus, New Jersey]]. == Mga Kasalukuyang Koponan == {| class="navbox wikitable" style="width:100%; text-align:left" ! style=background:blue colspan=7 | {{Tnavbar-header|1=[[Eastern Conference (NBA)|<span style="color:white">Eastern Conference</span>]]|2=NBA teams organization|fontcolor=white}} |- ! style="width:10%" | Division ! style="width:18%" | Team ! style="width:15%" | City/Area ! style="width:23%" | Arena ! style="width:9%" | Founded ! style="width:9%" | Joined NBA ! style="width:16%" | Head Coach |- ! style=background-color:#FFDDDD rowspan=5 | [[Atlantic Division (NBA)|Atlantic]] | '''[[Boston Celtics]]''' | [[Boston|Boston, MA]] | [[TD Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | [[Brad Stevens]] |- | '''[[Brooklyn Nets]]''' | [[Brooklyn]], [[New York]] | [[Barclays Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | Jacque Vaughn |- | '''[[New York Knicks]]''' | [[New York City|New York, NY]] | [[Madison Square Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | Mike Miller |- | '''[[Philadelphia 76ers]]''' | [[Philadelphia|Philadelphia, PA]] | [[Wells Fargo Center]] | align=center | 1939* | align=center | 1949 | [[Brett Brown]] |- | '''[[Toronto Raptors]]''' | [[Toronto|Toronto, ON]] | [[Scotiabank Arena]] | colspan=2 align=center | 1995 | [[Nick Nurse]] |- ! style=background-color:#FFE5B4 rowspan=5 | [[Central Division (NBA)|Central]] | '''[[Chicago Bulls]]''' | [[Chicago|Chicago, IL]] | [[United Center]] | colspan=2 align=center | 1966 | [[Fred Holberg]] |- | '''[[Cleveland Cavaliers]]''' | [[Cleveland, Ohio|Cleveland, OH]] | [[Quicken Loans Arena]] | colspan=2 align=center | 1970 | J. B. Bickerstaff |- | '''[[Detroit Pistons]]''' | [[Auburn Hills, Michigan|Auburn Hills, MI]] | [[The Palace of Auburn Hills]] | align=center | 1941* | align=center | 1948 | [[Dwayne Casey]] |- | '''[[Indiana Pacers]]''' | [[Indianapolis|Indianapolis, IN]] | [[Bankers Life Fieldhouse]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Nate McMillan]] |- | '''[[Milwaukee Bucks]]''' | [[Milwaukee|Milwaukee, WI]] | [[Fiserv Forum]] | colspan=2 align=center | 1968 | [[Mike Budenholzer]] |- ! style=background-color:#FFFFDD rowspan=5 | [[Southeast Division (NBA)|Southeast]] | '''[[Atlanta Hawks]]''' | [[Atlanta|Atlanta, GA]] | [[State Farm Arena]] | align=center | 1946* | align=center | 1949 | [[Lloyd Pierce]] |- | '''[[Charlotte Hornets]]''' | [[Charlotte, North Carolina|Charlotte, NC]] | [[Spectrum Center]] | colspan=2 align=center | 2004 | [[James Borrego]] |- | '''[[Miami Heat]]''' | [[Miami|Miami, FL]] | [[AmericanAirlines Arena]] | colspan=2 align=center | 1988 | [[Erik Spoelstra]] |- | '''[[Orlando Magic]]''' | [[Orlando, Florida|Orlando, FL]] | [[Amway Arena]] | colspan=2 align=center | 1989 | [[Steve Clifford]] |- | '''[[Washington Wizards]]''' | [[Washington, D.C.]] | [[Capital One Arena]] | colspan=2 align=center | 1961* | [[Scott Brooks]] |- ! style=background:red colspan=7 | <font color=white>[[Western Conference (NBA)|Western Conference]]</font> |- ! style=background-color:#DDFFDD rowspan=5 | [[Northwest Division (NBA)|Northwest]] | '''[[Denver Nuggets]]''' | [[Denver|Denver, CO]] | [[Pepsi Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Michael Malone]] |- | '''[[Minnesota Timberwolves]]''' | [[Minneapolis|Minneapolis, MN]] | [[Target Center]] | colspan=2 align=center | 1989 | Ryan Saunders |- | '''[[Oklahoma City Thunder]]''' | [[Oklahoma City|Oklahoma City, OK]] | [[Ford Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Billy Donovan]] |- | '''[[Portland Trail Blazers]]''' | [[Portland, Oregon|Portland, OR]] | [[Rose Garden (arena)|Rose Garden]] | colspan=2 align=center | 1970 | [[Terry Stotts]] |- | '''[[Utah Jazz]]''' | [[Salt Lake City|Salt Lake City, UT]] | [[Vivint Smart Home Arena]] | colspan=2 align=center | 1974* | [[Quin Snyder]] |- ! style=background-color:#DDDDFF rowspan=5 | [[Pacific Division (NBA)|Pacific]] | '''[[Golden State Warriors]]''' | [[Oakland, California|Oakland, CA]] | [[Oracle Arena]] | colspan=2 align=center | 1946* | [[Steve Kerr]] |- | '''[[Los Angeles Clippers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | colspan=2 align=center | 1970* | [[Doc Rivers]] |- | '''[[Los Angeles Lakers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | align=center | 1946* | align=center | 1948 | Frank Vogel |- | '''[[Phoenix Suns]]''' | [[Phoenix, Arizona|Phoenix, AZ]] | [[Talking Stick Resort Arena]] | colspan=2 align=center | 1968 | Monty Williams |- | '''[[Sacramento Kings]]''' | [[Sacramento, California|Sacramento, CA]] | [[Golden 1 Center]] | align=center | 1945* | align=center | 1948 | Luke Walton |- ! style=background-color:#FFDDFF rowspan=5 | [[Southwest Division (NBA)|Southwest]] | '''[[Dallas Mavericks]]''' | [[Dallas|Dallas, TX]] | [[American Airlines Center]] | colspan=2 align=center | 1980 | [[Rick Carlisle]] |- | '''[[Houston Rockets]]''' | [[Houston|Houston, TX]] | [[Toyota Center (Houston)|Toyota Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Mike D' Antoni]] |- | '''[[Memphis Grizzlies]]''' | [[Memphis, Tennessee|Memphis, TN]] | [[FedExForum]] | colspan=2 align=center | 1995* | [[J. B. Bickerstaff]] |- | '''[[New Orleans Pelicans]]''' | [[New Orleans|New Orleans, LA]] | [[New Orleans Arena]] | colspan=2 align=center | 1988* | [[Alvin Gentry]] |- | '''[[San Antonio Spurs]]''' | [[San Antonio|San Antonio, TX]] | [[AT&T Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Gregg Popovich]] |- | colspan=7 align=left | ;Mga Tala * ''Ang isang asterisko (*) ay nagpapakilala ng isang paglilipat ng franchise. Tignan ang respectibong artikulo ng mga team para sa karagdagang impormasyon.'' * ''Ang [[Detroit Pistons]], [[Los Angeles Lakers]] at [[Sacramento Kings]] lahat na sumali sa NBA sa 1948 mula sa [[National Basketball League (Estados Unidos)]].'' * ''Ang [[Philadelphia 76ers]] at [[Atlanta Hawks]] ay sumali sa NBA noong 1949 na parte ng BAA at NBL.'' * ''Ang [[Indiana Pacers]], [[New Jersey Nets]], [[San Antonio Spurs]], at [[Denver Nuggets]] lahat na sumali sa NBA noong 1976 na parte ng [[NBA]] at [[ABA]].'' |} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Kawing panlabas == * {{in lang|en}} [http://www.nba.com/ Opisyal na websayt ng NBA] {{Basketbol sa Estados Unidos}} {{NBA}} [[Kategorya:Estados Unidos]] [[Kategorya:National Basketball Association]] {{US-stub}} g0063mnyjobcjmzphix9asa3oqztirl 0 36653 2209304 1870318 2026-05-27T09:31:15Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1351828327|Antoninus Pius]]" 2209304 wikitext text/x-wiki Si '''Titus Aelius Hadrianus Antoninus Pius''' ({{IPAc-en|ˌ|æ|n|t|ə|ˈ|n|aɪ|n|ə|s|_|ˈ|p|aɪ|ə|s}}<ref>{{Cite Merriam-Webster|Antoninus}} {{Cite Merriam-Webster|Pius}}</ref> {{IPAc-en|ˌ|æ|n|t|ə|ˈ|n|aɪ|n|ə|s|_|ˈ|p|aɪ|ə|s}} ; 19 Setyembre 86 – 7 Marso 161 ay [[Romanong Emperador|ang emperador ng Roma]] mula AD 138 hanggang 161. Siya ang pang-apat sa [[Limang Mabubuting Emperador]] mula sa [[Dinastiyang Nerva–Antonina|dinastiyang Nerva–Antonine]].{{Sfn|Bowman|2000}} Ipinanganak sa isang pamilyang senador, si Antoninus ay humawak ng iba't ibang katungkulan noong panahon ng paghahari ni Emperador [[Adriano]] . Pinakasalan niya ang pamangkin ni Hadrian na si [[Faustina ang Nakatatanda|Faustina]], at inampon siya ni Adriano bilang kanyang anak at kahalili ilang sandali bago siya namatay. Nakuha ni Antoninus ang [[cognomen]] na [[Pius]] pagkatapos ng kaniyang pag-akyat sa trono, alinman dahil pinilit niya ang [[Senado ng Roma|Senado]] na [[Kultong maharlikang Romano|gawing diyos]] ang kaniyang umampon na ama,{{Sfn|Birley|2000}} o dahil iniligtas niya ang mga senador na hinatulan ng kamatayan ni Hadrian sa kaniyang mga huling taon.{{Sfn|Birley|2000}} Ang kaniyang paghahari ay kapansin-pansin para sa mapayapang estado ng Imperyo, na walang malalaking pag-aalsa o mga pagsalakay ng militar sa panahong ito. Ang isang matagumpay na kampanyang militar sa [[Heograpiya ng Eskosya|timog Eskosya]] noong mga unang bahagi ng kanyang paghahari ay nagresulta sa pagtatayo ng [[Antoninang Pader]]. Si Antonino ay isang mabisang administrador, na nag-iwan sa kaniyang mga kahalili ng malaking surplus sa kaban ng bayan, nagpalawak ng libreng pagkuha sa inuming tubig sa buong Imperyo, hinihikayat ang pagsunod sa batas, at pinadali ang pagbibigay ng karapatang-ari sa mga pinalayang alipin. Namatay siya dahil sa sakit noong AD 161 at hinalinhan ng kanyang mga ampon na sina [[Marco Aurelio]] at [[Lucio Vero]] bilang mga kapuwa-emperador. == Emperador == === Ekonomiya at administrasyon === [[Talaksan:Aureus_d'Antonin_le_Pieux.jpg|thumb|Isang [[aureus]] ni Antoninus Pius, 145 AD. Inskripsiyon: ANTONINVS {{Abbr|AVG|AUGUSTUS}} PIVS {{Abbr|PP|PATER PATRIAE}} / {{Abbr|TR|TRIBUNICIA}} {{Abbr|POT|POTESTAS}} {{Abbr|COS|CONSUL}} IIII]] Si Antoninus ay itinuturing na isang bihasang administrador at tagapagtayo. Sa kabila ng malawakang direktiba sa pagtatayo—sa ilalim ng paghahari ni Antoninus, maraming tulay, kalsada, at aqueduct ang ipinagpatuloy o naayos—nagawa pa rin ng emperador na mag-iwan ng malaking pampublikong kaban ng bayan na humigit-kumulang 2.7 bilyong [[sestertius]]. Hindi masasaksihan ng Roma ang isa pang Emperador na nag-iiwan ng labis sa kanyang kahalili sa loob ng mahabang panahon, ngunit ang kaban ng bayan ay naubos halos kaagad pagkatapos ng paghahari ni Antoninus dahil sa [[Antoninang Salot]] na ibinalik ng mga sundalo pagkatapos ng tagumpay sa Parthia.<ref>{{Cite book |last=Allen |first=Timothy F. H. |url=https://books.google.com/books?id=lQjb04tfBHsC&pg=PA106 |title=Supply-Side Sustainability |last2=Hoekstra |first2=Thomas W. |last3=Tainter |first3=Joseph A. |date=2012 |publisher=Columbia University Press |isbn=9780231504072 |pages=105–106}}</ref>{{Mga Emperador ng Roma}}{{Mga Paraon}} [[Kategorya:CS1: long volume value]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] 3frh8ysop97y8zfo0ztvbnjsacurd95 2209305 2209304 2026-05-27T09:32:13Z Ryomaandres 8044 2209305 wikitext text/x-wiki Si '''Titus Aelius Hadrianus Antoninus Pius, Antoninus Pius''', o '''Antonino Pio''' ({{IPAc-en|ˌ|æ|n|t|ə|ˈ|n|aɪ|n|ə|s|_|ˈ|p|aɪ|ə|s}}<ref>{{Cite Merriam-Webster|Antoninus}} {{Cite Merriam-Webster|Pius}}</ref> {{IPAc-en|ˌ|æ|n|t|ə|ˈ|n|aɪ|n|ə|s|_|ˈ|p|aɪ|ə|s}} ; 19 Setyembre 86 – 7 Marso 161) ay [[Romanong Emperador|ang emperador ng Roma]] mula AD 138 hanggang 161. Siya ang pang-apat sa [[Limang Mabubuting Emperador]] mula sa [[Dinastiyang Nerva–Antonina|dinastiyang Nerva–Antonine]].{{Sfn|Bowman|2000}} Ipinanganak sa isang pamilyang senador, si Antoninus ay humawak ng iba't ibang katungkulan noong panahon ng paghahari ni Emperador [[Adriano]] . Pinakasalan niya ang pamangkin ni Hadrian na si [[Faustina ang Nakatatanda|Faustina]], at inampon siya ni Adriano bilang kanyang anak at kahalili ilang sandali bago siya namatay. Nakuha ni Antoninus ang [[cognomen]] na [[Pius]] pagkatapos ng kaniyang pag-akyat sa trono, alinman dahil pinilit niya ang [[Senado ng Roma|Senado]] na [[Kultong maharlikang Romano|gawing diyos]] ang kaniyang umampon na ama,{{Sfn|Birley|2000}} o dahil iniligtas niya ang mga senador na hinatulan ng kamatayan ni Hadrian sa kaniyang mga huling taon.{{Sfn|Birley|2000}} Ang kaniyang paghahari ay kapansin-pansin para sa mapayapang estado ng Imperyo, na walang malalaking pag-aalsa o mga pagsalakay ng militar sa panahong ito. Ang isang matagumpay na kampanyang militar sa [[Heograpiya ng Eskosya|timog Eskosya]] noong mga unang bahagi ng kanyang paghahari ay nagresulta sa pagtatayo ng [[Antoninang Pader]]. Si Antonino ay isang mabisang administrador, na nag-iwan sa kaniyang mga kahalili ng malaking surplus sa kaban ng bayan, nagpalawak ng libreng pagkuha sa inuming tubig sa buong Imperyo, hinihikayat ang pagsunod sa batas, at pinadali ang pagbibigay ng karapatang-ari sa mga pinalayang alipin. Namatay siya dahil sa sakit noong AD 161 at hinalinhan ng kanyang mga ampon na sina [[Marco Aurelio]] at [[Lucio Vero]] bilang mga kapuwa-emperador. == Emperador == === Ekonomiya at administrasyon === [[Talaksan:Aureus_d'Antonin_le_Pieux.jpg|thumb|Isang [[aureus]] ni Antoninus Pius, 145 AD. Inskripsiyon: ANTONINVS {{Abbr|AVG|AUGUSTUS}} PIVS {{Abbr|PP|PATER PATRIAE}} / {{Abbr|TR|TRIBUNICIA}} {{Abbr|POT|POTESTAS}} {{Abbr|COS|CONSUL}} IIII]] Si Antoninus ay itinuturing na isang bihasang administrador at tagapagtayo. Sa kabila ng malawakang direktiba sa pagtatayo—sa ilalim ng paghahari ni Antoninus, maraming tulay, kalsada, at aqueduct ang ipinagpatuloy o naayos—nagawa pa rin ng emperador na mag-iwan ng malaking pampublikong kaban ng bayan na humigit-kumulang 2.7 bilyong [[sestertius]]. Hindi masasaksihan ng Roma ang isa pang Emperador na nag-iiwan ng labis sa kanyang kahalili sa loob ng mahabang panahon, ngunit ang kaban ng bayan ay naubos halos kaagad pagkatapos ng paghahari ni Antoninus dahil sa [[Antoninang Salot]] na ibinalik ng mga sundalo pagkatapos ng tagumpay sa Parthia.<ref>{{Cite book |last=Allen |first=Timothy F. H. |url=https://books.google.com/books?id=lQjb04tfBHsC&pg=PA106 |title=Supply-Side Sustainability |last2=Hoekstra |first2=Thomas W. |last3=Tainter |first3=Joseph A. |date=2012 |publisher=Columbia University Press |isbn=9780231504072 |pages=105–106}}</ref> == Mga sanggunian == <references /> {{Mga Emperador ng Roma}}{{Mga Paraon}} [[Kategorya:CS1: long volume value]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] pj6jtrqa7nyy8o0edkiu5z9ctczqni0 2209306 2209305 2026-05-27T09:32:39Z Ryomaandres 8044 2209306 wikitext text/x-wiki Si '''Titus Aelius Hadrianus Antoninus Pius, Antoninus Pius''', o '''Antonino Pio''' ({{IPAc-en|ˌ|æ|n|t|ə|ˈ|n|aɪ|n|ə|s|_|ˈ|p|aɪ|ə|s}}<ref>{{Cite Merriam-Webster|Antoninus}} {{Cite Merriam-Webster|Pius}}</ref> {{IPAc-en|ˌ|æ|n|t|ə|ˈ|n|aɪ|n|ə|s|_|ˈ|p|aɪ|ə|s}} ; 19 Setyembre 86 – 7 Marso 161) ay [[Romanong Emperador|ang emperador ng Roma]] mula AD 138 hanggang 161. Siya ang pang-apat sa [[Limang Mabubuting Emperador]] mula sa [[dinastiyang Nerva–Antonina]].{{Sfn|Bowman|2000}} Ipinanganak sa isang pamilyang senador, si Antoninus ay humawak ng iba't ibang katungkulan noong panahon ng paghahari ni Emperador [[Adriano]] . Pinakasalan niya ang pamangkin ni Hadrian na si [[Faustina ang Nakatatanda|Faustina]], at inampon siya ni Adriano bilang kanyang anak at kahalili ilang sandali bago siya namatay. Nakuha ni Antoninus ang [[cognomen]] na [[Pius]] pagkatapos ng kaniyang pag-akyat sa trono, alinman dahil pinilit niya ang [[Senado ng Roma|Senado]] na [[Kultong maharlikang Romano|gawing diyos]] ang kaniyang umampon na ama,{{Sfn|Birley|2000}} o dahil iniligtas niya ang mga senador na hinatulan ng kamatayan ni Hadrian sa kaniyang mga huling taon.{{Sfn|Birley|2000}} Ang kaniyang paghahari ay kapansin-pansin para sa mapayapang estado ng Imperyo, na walang malalaking pag-aalsa o mga pagsalakay ng militar sa panahong ito. Ang isang matagumpay na kampanyang militar sa [[Heograpiya ng Eskosya|timog Eskosya]] noong mga unang bahagi ng kanyang paghahari ay nagresulta sa pagtatayo ng [[Antoninang Pader]]. Si Antonino ay isang mabisang administrador, na nag-iwan sa kaniyang mga kahalili ng malaking surplus sa kaban ng bayan, nagpalawak ng libreng pagkuha sa inuming tubig sa buong Imperyo, hinihikayat ang pagsunod sa batas, at pinadali ang pagbibigay ng karapatang-ari sa mga pinalayang alipin. Namatay siya dahil sa sakit noong AD 161 at hinalinhan ng kanyang mga ampon na sina [[Marco Aurelio]] at [[Lucio Vero]] bilang mga kapuwa-emperador. == Emperador == === Ekonomiya at administrasyon === [[Talaksan:Aureus_d'Antonin_le_Pieux.jpg|thumb|Isang [[aureus]] ni Antoninus Pius, 145 AD. Inskripsiyon: ANTONINVS {{Abbr|AVG|AUGUSTUS}} PIVS {{Abbr|PP|PATER PATRIAE}} / {{Abbr|TR|TRIBUNICIA}} {{Abbr|POT|POTESTAS}} {{Abbr|COS|CONSUL}} IIII]] Si Antoninus ay itinuturing na isang bihasang administrador at tagapagtayo. Sa kabila ng malawakang direktiba sa pagtatayo—sa ilalim ng paghahari ni Antoninus, maraming tulay, kalsada, at aqueduct ang ipinagpatuloy o naayos—nagawa pa rin ng emperador na mag-iwan ng malaking pampublikong kaban ng bayan na humigit-kumulang 2.7 bilyong [[sestertius]]. Hindi masasaksihan ng Roma ang isa pang Emperador na nag-iiwan ng labis sa kanyang kahalili sa loob ng mahabang panahon, ngunit ang kaban ng bayan ay naubos halos kaagad pagkatapos ng paghahari ni Antoninus dahil sa [[Antoninang Salot]] na ibinalik ng mga sundalo pagkatapos ng tagumpay sa Parthia.<ref>{{Cite book |last=Allen |first=Timothy F. H. |url=https://books.google.com/books?id=lQjb04tfBHsC&pg=PA106 |title=Supply-Side Sustainability |last2=Hoekstra |first2=Thomas W. |last3=Tainter |first3=Joseph A. |date=2012 |publisher=Columbia University Press |isbn=9780231504072 |pages=105–106}}</ref> == Mga sanggunian == <references /> {{Mga Emperador ng Roma}}{{Mga Paraon}} [[Kategorya:CS1: long volume value]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] lsunufslnekap1xyrv1kpf22yqslvm7 0 36680 2209308 1870382 2026-05-27T09:50:35Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1354874637|Septimius Severus]]" 2209308 wikitext text/x-wiki Si '''Lucius Septimius Severus''' o '''Lucio Vero''' ({{IPAc-en|s|ə|ˈ|v|ɪər|ə|s}};<ref>{{Cite Merriam-Webster|Severus}}</ref> ; 11 Abril 145 – 4 Pebrero 211) ay [[Romanong Emperador|isang emperador ng Roma]] mula 193 hanggang 211. Siya ay ipinanganak sa [[Leptis Magna]], Libya sa [[Africa (lalawigang Romano)|lalawigan ng Roma sa Africa]].<ref>Anthony Richard Birley, ''Septimius Severus: the African emperor'', Yale University Press, 1988, pp2,18-32</ref> Bilang isang binata, siya ay sumulong sa [[Cursus honorum|nakagawiang sunod-sunod na mga tungkulin]] sa ilalim ng paghahari nina [[Marco Aurelio]] at [[Comodo]]. Si Severus ang huling kalahok na umagaw ng kapangyarihan pagkatapos ng pagkamatay ni emperador [[Pertinax]] noong 193 noong [[Taon ng Limang Emperador]]. Matapos patalsikin at patayin ang kasalukuyang emperador na si [[Didio Julianio]], nilabanan ni Severus ang kaniyang mga karibal na naghahabol, ang mga Romanong heneral na sina [[Pescennius Niger]] at [[Clodius Albinus]]. Natalo ang Niger noong 194 sa [[Labanan ng Issus (194)|Labanan ng Issus]] sa [[Cilicia (lalawigang Romano)|Cilicia]] . Nang sumunod na taon, nagsagawa si Severo ng isang maikling kampanyang pamparusa lampas sa silangang hangganan, at isinama ang [[Osroene|Kaharian ng Osroene]] bilang isang bagong lalawigan. Natalo ni Severus si Albinus pagkalipas ng tatlong taon sa [[Labanan ng Lugdunum]] sa [[Romanong Galia|Gaul]]. Kasunod ng pagpapatatag ng kaniyang pamamahala sa mga kanlurang lalawigan, nagsagawa si Severus ng isa pang maikli at mas matagumpay na digmaan sa silangan laban sa [[Imperyong Parto]], sinamsam ang kanilang kabesera na [[Ctesifonte|Ctesiphon]] noong 197 at pinalawak ang silangang hangganan hanggang sa [[Tigris]]. Pagkatapos ay pinalaki at pinatibay niya ang ''[[Limes Arabicus]]'' sa [[Arabia Petraea]]. Noong 202, nangampanya siya sa [[Africa (lalawigang Romano)|Africa]] at [[Mauretania]] laban sa mga [[Garamantes]], sinakop ang kanilang kabesera na [[Germa|Garama]], at pinalawak ang ''[[Limes Tripolitanus]]'' sa katimugang hangganan ng disyerto ng imperyo. Kasama ang kanyang pangalawang asawa, si [[Julia Domna]], si Severus ay nagkaroon ng dalawang anak na lalaki; ang panganay, si [[Caracalla]], ay ipinroklamang ''[[Augusto (titulo)|Augustus]]'', o kasamang emperador, noong 198, at ang nakababata, si [[Publius Septimius Geta|Geta]], noong 209. Naglakbay si Severus patungong [[Romanong Britanya|Britanya]] noong 208, pinalakas ang [[Adrianong Pader]] at muling sinakop ang [[Antoninang Pader]]. Noong 209, sinalakay niya [[Caledonia]] (modernong [[Eskosya sa panahon ng Imperyong Romano|Eskosya]]) kasama ang isang hukbo na may 50,000 kalalakihan<ref>{{Cite book |last=Elliott |first=Simon |url=https://books.google.com/books?id=och2swEACAAJ |title=Septimius Severus in Scotland: The Northern Campaigns of the First Hammer of the Scots |date=2018 |publisher=Greenhill Books |isbn=978-1-78438-204-9 |pages=147 |language=en}}</ref> ngunit naputol ang kaniyang mga ambisyon nang siya ay mamatay sa isang nakakahawang sakit noong unang bahagi ng 211 sa [[Eboracum]] (modernong [[York]]). Ang kaniyang mga anak na lalaki, na pinayuhan ni Julia Domna, ang humalili sa kanya, kaya itinatag ang [[dinastiyang Severo]]. Ito ang huling dinastiya ng Imperyong Romano bago ang [[Krisis ng Ikatlong Siglo]]. == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{S-start}} {{s-hou|[[Severan dynasty]]|11 April|146|4 February|211|}} {{s-reg}} {{S-bef|before=[[Didius Julianus]]}} {{S-ttl|title=[[List of Roman Emperors|Roman Emperor]]|years=193–211|regent1=[[Pescennius Niger]] (rival 193–194),<br />[[Clodius Albinus]] (rival 193–197),<br />[[Caracalla]] (198–211),<br />[[Publius Septimius Geta]] (209–211)}} {{S-aft|after=[[Caracalla]],<br /> [[Publius Septimius Geta]]}} {{s-off}} {{S-bef|before=[[Lucius Fabius Cilo]], and<br />[[Marcus Silius Messala]]}} {{S-ttl|title=[[List of late imperial Roman consuls|Consul]] of the [[Roman Empire]]|years=194|regent1=[[Clodius Albinus]]}} {{S-aft|after=[[Publius Julius Scapula Tertullus Priscus]],<br />and [[Quintus Tineius Clemens]]}} {{S-bef|before=[[Annius Fabianus]],<br />and [[Marcus Nonius Arrius Mucianus]]}} {{S-ttl|title=[[List of late imperial Roman consuls|Consul]] of the [[Roman Empire]]|years=202|regent1=[[Caracalla]]}} {{S-aft|after=[[Titus Murrenius Severus]],<br />and [[Gaius Cassius Regallianus]]}} {{s-end}}{{Mga Emperador ng Roma}}{{Mga Paraon}} [[Kategorya:Mga sinaunang Romano sa Britanya]] [[Kategorya:CS1: long volume value]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Pranses ng CS1 (fr)]] a5h2uk80937c0ez9xet8eglvxxzoytc 10 44698 2209317 1670505 2026-05-27T11:58:39Z Julius Santos III 139725 /* */ 2209317 wikitext text/x-wiki {{infobox | title = {{if empty|{{{title|}}}|{{BASEPAGENAME}}}} | subheader = {{#if: {{{current_season|}}} | '''Current season, competition or edition:'''<br />{{Current sports event icon|sport={{{sport}}}|size=31px}} ''{{#iferror:{{#expr:{{{current_season}}}}}|[[{{{current_season}}}]]|{{{current_season}}}}}'' | {{#if: {{{last_season|}}} | '''Most recent season or competition:'''<br />''{{#iferror:{{#expr:{{{last_season}}}}}|[[{{{last_season}}}]]|{{{last_season}}}}}'' | {{#if: {{{upcoming_season|}}} | '''Upcoming season or competition:'''<br />{{Current sports event icon|sport={{{sport}}}|size=31px}} ''{{#iferror:{{#expr:{{{upcoming_season}}}}}|[[{{{upcoming_season}}}]]|{{{upcoming_season}}}}}''}} }} }}{{#if: {{{current_season2|}}} | <br/>''{{#iferror:{{#expr:{{{current_season2}}}}}|[[{{{current_season2}}}]]|{{{current_season2}}}}}''}} | labelstyle = white-space: nowrap | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|{{{pixels|}}}}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = Formerly | data1 = {{if empty|{{{formerly|}}}|{{{Formerly|}}}}} | label2 = {{#if:{{{game|}}}|Game|Sport}} | data2 = {{#if:{{{game|}}}|{{{game}}}|{{#switch: {{lc: {{{sport}}}}} | amfootball | americanfootball = [[American football]] | aussie rules | australian football = [[Australian rules football]] | squash = [[Squash (sport)|Squash]] | soccer = [[Association football]] | {{#ifexist:{{{sport|}}}|[[{{{sport|}}}]]|{{{sport|}}}}} }} }} | label3 = Itinatag | data3 = {{{founded|}}} | label4 = Tagapagtatag | data4 = {{if empty|{{{founder|}}}|{{{Founder|}}}}} | label5 = Inaugural season | data5 = {{{inaugural|}}} | label6 = Ceased | data6 = {{{folded|}}} | label7 = Replaced by | data7 = {{if empty|{{{replaced|}}}|{{{Replaced|}}}}} | label8 = {{#if:{{{administrator|}}}|Administrator|Owner(s)}} | data8 = {{#if:{{{administrator|}}}|{{{administrator}}}|{{{owner|}}}}} | label9 = [[Chief executive officer|CEO]] | data9 = {{{ceo|}}} | label10 = [[Chief operating officer|COO]] | data10 = {{{coo|}}} | label11 = Direktor | data11 = {{if empty|{{{director|}}}|{{{Director|}}}}} | label12 = Pangulo | data12 = {{if empty|{{{president|}}}|{{{President|}}}}} | label13 = Commissioner | data13 = {{if empty|{{{commissioner|}}}|{{{Commissioner|}}}}} | label14 = Claim to fame | data14 = {{{fame|}}} | label15 = Motto | data15 = {{{motto|}}} | label16 = Divisions | data16 = {{{divisions|}}} | label17 = Mga Koponan | data17 = {{{teams|}}} | label18 = Singles entrants | data18 = {{{singles|}}} | label19 = Competitors | data19 = {{{competitors|}}} | label20 = Bansa | data20 = {{if empty|{{{countries|}}}|{{{country|}}}}} | label21 = Headquarters | data21 = {{{headquarters|}}} | label22 = Venue(s) | data22 = {{{venue|}}} | label23 = {{#if:{{{confed|}}}|Confederation|{{#if:{{{continents|}}}|Continents|Continent}}}} | data23 = {{if empty|{{{confed|}}}|{{{continents|}}}|{{{continent|}}}}} | label24 = {{#if: {{{folded|}}} | Last | Most recent }}<br>champion(s) | data24 = {{if empty|{{{champion|}}}|{{{champions|}}}}} {{#if:{{{champ_season|}}}|<br />({{{champ_season}}})}} | label25 = Most titles | data25 = {{if empty|{{{most_champs|}}}|{{{most successful club|}}}}} | label26 = Classification | data26 = {{{classification|}}} | label27 = Qualification | data27 = {{{qualification|}}} | label28 = Broadcaster | data28 = {{{TV|{{{tv|}}}}}} | label29 = Mga kasosyo sa Streaming | data29 = {{{streaming|}}} | label30 = Sponsor(s) | data30 = {{{sponsor|}}} | label31 = {{#if:{{{level|}}}|Level|Level}} on {{#if:{{{pyramid|}}}|[[{{{pyramid}}}|pyramid]]|pyramid}} | data31 = {{if empty|{{{level|}}}|{{{levels|}}}}} | label32 = [[Promotion and relegation|Promotion]] to | data32 = {{{promotion|}}} | label33 = [[Promotion and relegation|Relegation]] to | data33 = {{{relegation|}}} | label34 = Domestic cup(s) | data34 = {{{domestic_cup|}}} | label35 = International cup(s) | data35 = {{{confed_cup|}}} | label36 = Related<br>competitions | data36 = {{{related_comps|}}} | label37 = Tournament format | data37 = {{{tournament_format|}}} | label38 = Opisyal na websayt | data38 = {{{website|}}} | data39 = {{#if:{{{current|}}}|{{Current sports event icon|sport={{{sport}}}|size=31px}} ''{{{current}}}''}} | header40 = {{#if:{{{footnotes|}}}|Notes}} | data41 = {{{footnotes|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox sports league with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox sports league]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| administrator | caption | ceo | champion | champions | classification | commissioner | Commissioner | competitors | confed | confed_cup | continent | continents | coo | countries | country | current | current_season | current_season2 | director | Director | divisions | domestic_cup | fame | folded | footnotes | formerly | Formerly | founded | founder | Founder | game | headquarters | inaugural | last_season | level | levels | logo | logo_size | most successful club | most_champs | motto | owner | pixels | president | President | promotion | pyramid | qualification | related_comps | relegation | replaced | Replaced | singles | sponsor | sport | teams | title | tournament_format | tv | TV | streaming | upcoming_season | venue | website }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> bxksftx4sw5fygz9xvtp0jvj40p3jdx 0 98740 2209235 2208750 2026-05-26T21:21:00Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209235 wikitext text/x-wiki {{Infobox Scientist | name = Alan Mathison Turing | image = Turing statue Surrey.jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date|1912|6|23|df=yes}} | birth_place = [[Maida Vale]], London, England, United Kingdom | death_date = {{Death date and age|1954|6|7|1912|6|23|df=yes}} | death_place = [[Wilmslow]], Cheshire, England, United Kingdom | nationality = British | field = [[Mathematics]], [[Cryptanalysis]], [[Computer science]] | work_institutions = University of Cambridge<br />[[Government Code and Cypher School]]<br />[[National Physical Laboratory, UK|National Physical Laboratory]]<br />[[University of Manchester]] | alma_mater = [[King's College, Cambridge]]<br />[[Princeton University]] | doctoral_advisor = [[Alonzo Church]] | doctoral_students = [[Robin Gandy]] | known_for = [[Halting problem]]<br />[[Turing machine]]<br />[[Cryptanalysis of the Enigma]]<br />[[Automatic Computing Engine]]<br />[[Turing Award]]<br />[[Turing Test]]<br />[[Turing pattern]]s | prizes = [[Officer of the Order of the British Empire]]<br />[[Fellow of the Royal Society]] }} Si '''Alan Mathison Turing''', <small>[[Orden ng Imperyong Britaniko|OBE]]</small>, <small>[[Fellow of the Royal Society|FRS]]</small> ({{pronEng|ˈtjʊ (ə)rɪŋ}}) (23 Hunyo 1912&nbsp;– 7 Hunyo 1954) ay isang [[Gran Britanya|Briton]] na [[matematiko]], [[lohiko]] (o [[lohisyano]]), [[kriptoanalisis|kriptoanalista]] at [[agham pangkompyuter|siyentista ng kompyuter]]. Kanyang naimpluwensiyahan ang pagpapaunlad ng [[agham pangkompyuter]], pagbibigay ng pormalisasyon ng mga konsepto ng "[[algoritmo]]" at "[[komputasyon]]" sa isang [[makinang Turing]], na malaki ang ginampananang papel sa pagkakalikha ng modernong kompyuter. Si Turing ay itinuturing na ama ng ''[[agham pangkompyuter]]'' at ''[[Intelehensiyang artipisyal]]''. Sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], si "Turing" ay naglingkod at minsang naging pinuno ng Hut 8 sa ''Government Code and Cypher School'' sa Bletchley Park, isang sentro sa Britanya na responsable sa pagbasag ng mga sekretong kodigo ng mga [[Aleman]] noong panahon ni [[Adolf Hitler]]. Siya ay lumikha ng ilang tekniko sa pagbasag ng mga [[sipero]] ([[algoritmo]] ng [[enkripsiyon]]) ng Alemanya kabilang ang paraan ng elektromekanikal na makinang [[bombe]] na makakahanap ng mga kompigurasyon ng makinang [[Enigma]] (ang makinang ginamit ng pamahalaan at militar ng Alemanya upang ilihim ang mga pinadadalang mensahe ng kanilang mga sundalo). Pagkatapos ng digmaan, siya ay nagtrabaho sa Pambansang Laboratoryong Pisikal (''National Physical Laboratory''), kung saan kanyang nilikha ang isa sa mga unang na disenyo ng ACE, na isang "inilalaang programang pangkompyuter" (''stored program''). Tungo sa huling bahagi ng kanyang buhay, si Turing ay naging interesado sa matematikang biyolohikal. Siya ay sumulat ng isang papel tungkol sa kemikal na batayan ng morpohenesis (''morphogenesis'') at kanyang hinulaan ang isang umiikot na reaksiyong kemikal tulad ng [[reaksiyong Belousov-Zhabotinsky]], na unang napagmasdan at napatunayan noong dekada 1960. Ang [[homoseksuwalidad]] ni Turing ay nagresulta sa isang kriminal na pag-uusig noong 1952, kung saan ang homoseksuwalidad sa mga panahong ito ay itinuturing pang ilegal sa [[Britanya]]. Kanyang tinanggap ang parusang paginom ng mga pambabaeng hormone (estrogen) kapalit ng parusang pagkakabilanggo. Siya ay namatay noong 1954 mula sa pagkalasyon ng [[cyanide]], mga dalawang linggo bago ang kanyang ika-apatnapu't dalawang (42) kaarawan. Natukoy ng isang pagsusuri na ang kamatayan ni Turing ay isang [[pagpapatiwakal]] ngunit ang kanyang ina ay naniniwalang ito'y isang aksidental na kamatayan. Noong 10 Setyembre 2009, pagkatapos ng isang kampanya sa [[internet]], humingi ng patawad ang Punong Ministro ng Britanya na si [[Gordon Brown]] sa ngalan ng pamahalaan ng Britanya sa nangyaring pagtrato kay Turing pagkatapos ng digmaan. == Talambuhay == === Kabataan === [[Talaksan:Turing Plaque.jpg|thumbnail|Isang plakang pag-alala na nagmamarka sa naging tirahan ni Alan Turing sa Wilmslo, Cheshire, Inglatera]] Si Alan Turing ay ipinaglihi sa [[India]]. Ang kanyang amang si Julius Mathison Turing, ay isang miyembro sibil na paglilingkod sa India. Ang kanyang mga magulang na si Julius at Ethel Sara Stoney (1881–1976, na anak na babae ni Edward Waller Stoney, punong inhinyero ng ​​Madras Railways) ay nagnais na palakihin ang kanilang magiging anak na si Alan sa Inglatera, kaya sila bumalik sa Maida Vale, London, kung saan ipinanganak si Alan Turing noong 23 Hunyo 1912. Si Alan ay mayroong kuya na nagngangalang John. Dahil sa ang paglilingkod sibil sa India ng kanyang ama ay aktibo pa rin sa mga panahong ito, ang mga magulang ni Alan ay madalas maglakbay sa pagitan ng Hastings, Inglatera at India, kung saan ang kanilang dalawang anak ay iniwan na manatali sa tahanan ng isang retiradong mag-asawang sundalo. Sa murang edad pa lang ay kinakitaan na si Alan Turing ng mga palatandaan ng pagiging isang [[henyo]] na kanyang ipinamalas sa kanyang pagtanda. Si Turing ay ipinasok ng kanyang mga magulang sa St Michael, isang paaralan sa 20 Charles Road, St. Leonards on Sea, sa edad na anim na. Ang punong guro ay napansin ang katalinuhan ni Turing sa simula pa lamang gayundin ang mga ibang pang mga naging kanyang guro. Noong 1926, sa edad na 14, siya ay nag-aral sa Sherborne School, isang tanyag na independiyenteng paaralan sa isang palengkeng bayan sa Sherborne sa Dorset. Ang kanyang unang pagpasok sa paaral ay naging kasabay ng isang malawakang protesta sa Britanya ngunit dahil siya ay determinado na pumasok sa unang araw, siya'y nagtungo sa paaralan na higit 60 milya ang layo mula sa Southampton gamit ang isang bisekleta at humihinto tuwing gabi sa isang paupahang tuluyan. Ang pagkahilig ni Turing sa matematika at agham ay hindi nagdulot sa kanya ng paggalang mula sa ilang mga guro sa Sherborne, dahil sa ang paaralang ito ay nagbibigay diin sa pagaaral ng mga klasiko. Ang kanyang punong-guro ay sumulat pa sa kanyang mga magulang na nagsasaad na: " ''Umaasa ako na hindi siya mahulog sa pagitan ng dalawang upuan. Kung siya ay mananatili sa isang pampublikong paaralan, siya ay dapat magnais na matuto. Kung siya ay nagnanais lamang na maging spesyalistang siyentipiko, kanya lamang sinasayang ang kanyang panahon sa isang pampublikong paaralan''". Sa kabila nito, si Turing ay patuloy na nagpakita ng kahanga hangang kakayahan sa mga mga paksang kanyang minamahal, ang paglutas ng mga mahirap na problema sa [[calculus]] noong 1927 kahit hindi siya nag-aral ng panimulang calculus. Noong 1928, sa edad na 16, natagpuan ni Turing ang mga isinulat ni Albert Einstein. Hindi niya lamang ito naunawaan, kanya ring nasagot ang pagtatanong ni Einstein sa mga [[batas ni Newton ng mosyon]] sa isang aklat na hindi dito hayagang inihayag. Ang pagsisikap ni Turing sa kanyang pag-aaral ay tumindi dahil sa malapit na pagkakaibigang nabuo sa pagitan niya at ng isa pang mas matandang estudyante na nagngangalang Christoper Morcom. Si Morcom ang unang lalaking minahal ni Turing, ngunit ito ay biglaang namatay mga ilang linggo bago matapos ang kanilang huling semestro sa Sherborne. Si Morcom ay namatay mula sa komplikasyon ng tuberkolosis na nakukuha sa isang baka, na nakuha nito matapos uminom ng isang gatas sa isang may sakit na baka noong ito'y bata pa lamang. Dahil sa pangyayaring ito, ang pananampalatayang panrelihiyon ni Turing ay nawala at siya'y naging isang [[ateista]]. Tinanggap ni Turing na ang lahat ng pangyayari sa mundo, kabilang na ang mga galaw ng utak ng tao, ay may materyal na paliwanag ngunit siya ay naniniwala pa rin sa pag-iral ng espirito ng isang tao pagkatapos mamatay. === Edukasyon sa unibersidad at mga pagsasaliksik ni Turing === [[Talaksan:Alan Turing Memorial Closer.jpg|thumb|right|Estatwang pag-ala ala kay Alan Turing]] Pagkatapos mag-aral sa Sherborne, si Turing ay nag-aral sa King's College sa [[Unibersidad ng Cambridge]]. Siya ay nagaral dito mula sa 1931 hanggang 1934, at nakakapagtapos kung saan kanyang nakamit ang pangunahing mga parangal sa Matematika. Noong 1935, siya ay inihalal na kapanalig (fellow) sa King's College dahil sa naging impluwensiya ng kanyang tesis tungkol sa [[central limit theorem]]. Noong 1928, Ang Alemang matematiko na si [[David Hilbert]] ay tumawag ng pansin sa ''[[Entscheidungsproblem]]'' (problema ng desisyon). Sa mahusay na papel na isinulat ni Turing na "''On Computable Numbers (mga bilang na matutukoy ng isang nagwawakas na algoritmo), with an Application to the Entscheidungsproblem''" (na kanyang isinumite noong 28 Mayo 1936 at itinanghal noong 12 Nobyembre), kanyang binago ang mga resulta na isinulat ng matematikong si [[Kurt Godel]] noong 1931 tungkol sa limitasyon ng pagpapatunay (proof) at komputasyon, kung saan pinalitan ni Turing ang pangkalahatang nakabatay-sa-aritmetikang pormal na lenggwahe ng isang [[makinang Turing]], na mga makinang pormal at simple. Pinatunayan ni Turing na ang makinang Turing ay may kakayahang gumawa ng anumang pagkukuwenta kung ito ay maisasalarawan bilang isang [[algoritmo]]. Kanya ding pinatunayan na walang solusyon sa Entscheidungsproblem sa pamamagitan ng pagpapakita na ang [[paghintong problema]] (halting problem) sa isang makinang Turing ay hindi madedesisyonan o hindi malalaman kung ito ay hihinto. Bagaman ang pagpapatunay ni Turing ay inilimbag pagkatapos ng parehong pagpapatunay na ginawa ng matematikong si [[Alonzo Church]] tungkol sa kanyang [[kalkulong lambda]], walang kaalaman si Turing sa isinulat ni Alonzo Church. Ang paraan ni Turing ng pagpapatunay (proof) ay itinuring na mas magagamit at mas mahusay. Ang ideya ni Turing ng mga pangkalahatang makinang Turing ay kakaiba dahil ang ideya ng mga gayung makina ay may kakayahang gawin ang anumang gawin ng ibang makina, samakatuwid ay may kakayahang magkuwenta ng anumang pwedeng ikwenta. Ang makinang Turing hanggang sa araw na ito ang sentral na paksa sa pag-aaral ng [[teorya ng komputasyon]]. Sa kanyang sariling biograpiya, isinulat ni Turing na siya ay nalungkot sa pagtanggap ng kanyang 1936 na papel dahil dalawang tao lamang ang pumansin - sina Heinrich Scholz at Richard Bevan Braithwaite. Ang papel na ito ay nagpapakilala rin sa ideya ng mga maaaring ipaliwanag na mga numero (definable numbers). Mula Setiyembre 1936 hanggang Hulyo 1938 kanyang ginugol ang kanyang panahon sa ''Institute for Advanced Study sa Princeton'', New Jersey, Estados Unidos at nag-aral sa ilalim ni Alonzo Church. Bilang karagdagan sa kanyang palaging pagsasaliksik matematikal, pinag-aralan din ni Turing ang [[kriptolohiya]] (pag-aaral ng tiyak at matibay na paglilihim ng mga data) at ginawa ang tatlo sa apat na yugto ng elektromekanikal na tagapagpapadami ng bilang [[binaryo]]. Noong Hunyo 1938, kanyang nakamit ang kanyang PhD mula sa Unibersidad ng Princeton sa Estados Unidos. Ang kanyang tesis na ''Systems of Logic Based on Ordinals'' ay nagpapakilala ng konsepto ng lohikang ordinal at ang ideya ng relatibong pagkukwenta, kung saan ang mga makinang Turing ay nagdadagdag ng mga tinatawag na oracle, na lumulutas sa mga problemang hindi malulutas ng isang makinang Turing. Si Turing ay bumalik sa Cambridge, Inglatera at dumalo sa mga pagtuturo ng matematikong si [[Ludwig Wittgenstein]] tungkol sa mga pundasyon ng matematika. Ang dalawang ito ay nagtalo at hindi nagkasundo dahil sa pagtatanggol ni Turing ng [[pormalismo]] samantalang si Wittgenstein ay nangatwiran na ang matematika ay hindi tumutuklas ng mga basehang katotohanan kundi lumilikha lamang nito. Si Turing ay nagsimula ring magtrabaho sa kaunting oras lamang sa ''Government Code and Cypher School'' (GCCS). === Kriptanalisis === [[Talaksan:EnigmaMachineLabeled.jpg|right|thumbnail|Tatlong rotor na makinang Enigma na may plugboard (''Steckerbrett''). Ang enigma ang makinang ginamit ng Alemanya sa ilalim ni Hitler upang ilihim ang mga mensaheng ipinapadala ng mga sundalo nito mula sa mga kaaway na bansa kabilang na ang Britanya at Estados Unidos]] Noong panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]], si Turing ang pangunahing kalahok sa isang sikretong operasyon ng pamahalaang Britanya sa Bletchley Park na naglalayong basagin ang mga [[sipero]] (algoritmo ng [[enkripsiyon]]) ng [[Alemanya]]. Sa pagpapaunlad at mas lalong pagpapabilis ng makinang kriptanalitiko na ginawa nina Marian Rejewski, Jerzy Różycki at Henryk Zygalski ng Cipher Bureau sa Poland, si Turing ay nagdisenyo ng makinang ''[[Turing Bombe]]'' na mas mabilis at mas epektibo sa pagbasag ng parehong makinang ''Enigma'' at ''Lorenz SZ 40/42''. Ang ''Turing Bombe'' ang nagbigay sa Britanya ng mga pangunang babala sa mga plano ni [[Adolf Hitler]] na nagresulta sa pagkatalo ni Hitler sa [[Labanan sa Atlantiko]] at pagikli ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]] ng dalawang taon.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1212910/How-Britain-drove-greatest-genius-Alan-Turing-suicide--just-gay.html How Britain drove its greatest genius Alan Turing to suicide just for being gay], 12 Setyembre 2009, DailyMail</ref><ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1165535/The-Wider-View-Nazi-codebreaker-shortened-Second-World-War-years.html The Wider View: Nazi codebreaker which shortened the Second World War by two years], 20 Hunyo 2009, DailyMail</ref> Si Turing ay ginawaran ng Order of the British Empire (OBE) noong 1945 para sa kanyang pagsisilbi sa panahon ng digmaan ngunit ang kanyang mga inambag sa kriptanalisis ay itinagong sekreto ng Britanya hanggang 1970 sa kadahilanang panseguridad nito. == Intelehensiyang artipisyal at pagsubok na Turing (Turing test) == {{main|Intelehensiyang artipisyal}} Mula 1945 hanggang 1947 si Turing ay nanirahan sa ''Church Street, Hampton'' at dito dinesenyo ang ''Automatic Computing Engine'' (ACE) sa ''National Physical Laboratory''. Siya ay nagsumite ng isang papel noong Pebreo 19, 1946 na naglalaman ng kauna unahang detalyadong disenyo ng isang inilalaang-programang kompyuter (stored-program computer). [[Talaksan:Modern-captcha.jpg|thumb|290px|Ang kabaligtaran ng ''Turing Test'' na CAPTCHA ay ginagamit sa [[internet]] upang mapigilan ang isang bot sa pang aabuso sa paggamit ng isang [[server]].]] Noong 1948, si Turing ay iniluklok na Reader (senyor na akademiko) sa kagawarang matematika sa Manchester na ngayon ay bahagi na ng ''University of Manchester''. Noong 1949, siya ay naglingkod bilang kahaliling direktor ng laboratoryo ng pagkukwenta sa University of Manchester at gumawa ng [[software]] para sa kauna unahang inilalaang programang kompyuter na Manchester Mark 1. Sa mga panahon ding ito kanyang ipinagpatuloy ang mga pananaliksik abstrakto. Sa papel na "Computing machinery and intelligence" (Mind, Oktubre 1950), tinalakay ni Turing ang problema ng "[[Intelehensiyang artipisyal]]" at iminungkahi ang isang eksperimento na tinatawag na [[Turing Test]]. Ang [[Pagsubok na Turing]] (''Turing Test'') ang naging batayan sa [[agham pangkompyuter]] upang matukoy kung ang isang makina ay nagpapamalas ng katalinuhan. Ayon sa Pagsubok na Turing, ang isang makina ay maituturing na matalino kung hindi matukoy ng isang taong nagtatanong dito kung ang kanyang tinatanong ay isang makina o isang tao. Sa papel ding ito, iminungkahi ni Turing na imbes gumawa ng mga programang gumagaya sa pag-iisip ng isang matandang tao, mas mabuting gumawa ng mas simpleng makina na gumagaya sa isip ng isang bata at ito'y isailalim sa pagkatuto. Ang kabaligtaran ng "Turing Test" na tinatawag na CAPTCHA ("'''C'''ompletely '''A'''utomated '''P'''ublic '''T'''uring test to tell '''C'''omputers and '''H'''umans '''A'''part") ay karaniwang ginagamit sa [[internet]]. Ang CAPTCHA ay paraan upang matukoy ng isang makina (gaya ng [[server]]) kung ang gumagamit nito ay isang tao o isang kompyuter (bot). Noong 1948, si Turing (sa tulong ang kanyang dating kakilala na si D. G. Champernowne) ay lumikha ng isang [[software]] pang [[chess]] sa isang [[modernong kompyuter]] na hindi pa naiimbento. Si Turing din ang nagimbento ng algoritmong LU decomposition method na ginagamit ngayon sa paglutas ng ''equations matrix''. == Kriminal na paguusig dahil sa kanyang homosekwalidad == Noong Enero 1952, nakilala ni Turing si Arnold Murray sa labas ng sinehan sa Manchester. Pagkatapos ng pananghaliang pakikipagtipanan (''dating''), si Murray ay inimbitahan ni Turing na pumunta sa kanyang bahay na tinanggap naman ni Murray ngunit hindi tinupad. Ang dalawa ay nagkita muli sa Manchester noong sumunod na Lunes at si Murray ay pumayag na samahan si Turing sa kanyang bahay. Pagkatapos ng ilang linggo, si Murray ay muling bumisita sa bahay ni Turing at nananitili ng isang gabi dito. Pagkatapos nito, si Murray ay tumulong sa isang kasabwat sa pagpapasok at pagnanakaw sa bahay ni Turing na nagtulak kay Turing upang iulat ang krimen sa pulisya. Sa imbestigasyon na ginawa ng mga pulis, inamin ni Turing na meron siyang relasyon kay Murray. Sa panahong ito, ang [[homoseksuwalidad]] ay itinuturing pang isang krimen sa Britanya na nagresulta upang si Turing at Murray ay kasuhan ng ''sobrang kahalayan'' sa ilalim ng seksiyong 11&nbsp;ng ''Criminal Law Amendment Act 1885 ng Britanya''. Si Turing ay binigyan ng dalawang opsiyon sa parusang tatanggapin : ang pagkabilanggo o probasyon sa isang kondisyon na siya'y sasailalim sa isang [[pagkakapon]]g kemikal sa pamamagitan ng pag-inom ng estrogen (hormone ng babae) upang mabawasan ang libido. Kanyang tinanggap ang kemikal na pagkakapon. Ang naging kumbiksiyon ni Turing ay nagresulta rin sa pagkaalis ng kanyang ''security clearance'' (karapatang maging bahagi ng sikretong operasyon ng pamalaan) at inalis sa kanyang trabahong kriptanalitiko sa Government Code and Cypher Schools sa Bletchley Park. Ang kanyang pasaporte ng Britanya ay hindi binawi ng pamahalaang Britanya ngunit siya'y hindi pinayagang makapasok sa Estados Unidos. Sa panahong ito, may pagkabahala sa publiko sa ginagawang pagbibitag sa mga homosekswal na [[espiya]] ng mga ahente ng [[Soviet Union]] (dating Russia) dahil sa paglalantad ng dalawang miyembro ng ''Cambridge Five'' na sina Guy Burgess at Donald Maclean. Bagaman si Turing ay hindi inakusahan ng pang eespiya, siya ay pinagbawalan ng pamahalaan ng Britanya na talakayin ang kanyang naging trabahong kriptanaliko sa Bletchely Park. == Kamatayan == Noong 8 Hunyo 1954, si Turing ay natagpuang patay ng kanyang tagalinis ng bahay. Sa [[awtopsiya]]ng ginawa, ang resulta ng kamatayan ay pagkalason sa [[cyanide]]. Natagpuan din ang isang mansanas na kinain ng kalahati sa tabi ng katawan ni Turing na pinaniniwalaang paraan ni Turing upang makain ang cyanide. Ang katawan ni Turing ay sinunog (cremated) sa Woking Crematorium noong 12 Hunyo 1954. Ayon sa ina ni Turing, ang kamatayan nito ay isang aksidental dahil sa hindi maingat nitong pagtatago sa mga laboratoryong kemikal. Iminungkahi ng manunulat na si David Leavitt na maaaring ang pagkain ni Turing ng mansanas na may cyanide ay isang paggaya sa eksena ng pelikulang [[Snow White]] na ipinalabas noong 1937 na isang paboritong kuwento ni Turing. == Paghingi ng tawad ng pamahalaan ng Britanya == Noong Agosto 2009, si John Graham-Cumming ay nagsimula ng petisyon na humihikayat sa Pamahalaan ng Britanya na posityumus (pagkatapos ng kamatayan) na humingi ng tawad sa [[paglilitis]] ni Alan Turing bilang [[homosekswal]]. Ang petisyong ito ay tumanggap ng libo libong mga lagda. Kinilala ng Punong Ministor ng Britanya na si [[Gordon Brown]] ang petisyong ito, at naglabas ng pahayag noong Setyember 10, 2009 na humihingi ng tawad kay Turing at naglalarawan ng pagtrato kay Turing bilang "nakapangingilabot": {{cquote|Ang libo libong tao ay nagsama sama upang humingi ng hustisya para kay Alan Turing at pagkilala sa nakakapangilabot na pagtrato sa kanya. Bagaman si Turing ay pinakitunguhan ng batas nang panahong iyon at hindi na natin maibabalik ang panahon, ang kanyang pagtrato ay siyempre labis na hindi patas at ako ay nagagalak na magkaroon ng pagkakataon na magsabi kung gaano kalalim akong humihingi ng tawad at tayong lahat sa nangyari sa kanya. Kaya sa ngalan ng Pamahalaan ng Britanya, at sa mga nabubuhay ng malaya, salamat sa ginawa ni Alan, ako ay taas noong nagsasabi na: kami'y humihingi ng tawad, ikaw ay karapat dapat ng mas mabuti [pagtrato].}} == Mga Parangal == [[Talaksan:Sackville Park Turing plaque.jpg|thumb|right|Pag ala-alang statwang plaka kay Turing sa Sackville Park, Manchester]] Ang Turing Award na ipinangalan sa "ama ng agham pangkompyuter" na si Alan Turing ang taunang gantimpala na ibinibigay ng Association for Computing Machinery (ACM) sa mga indibidwal sa kanilang kontribusyon sa siyentipikong komunidad pangkompyuter. Ang gantimpalang ito ay itinuturing na pinakamataas na pagkakakilanlan sa [[agham pangkompyuter]] at katumbas ng [[Gantimpalang Nobel]]. Noong 2002, si Turing ay nirangguhan na dalawampu't isa sa ''BBC'' nationwide poll ng [[100 Pinakadakilang mga Briton]].<ref>{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2208671.stm | title = 100 great British heroes | date = 21 Agosto 2002 |work=BBC News }}</ref> === Mga parangal ng mga unibersidad sa buong mundo === [[Talaksan:Alan Turing Building 1.jpg|thumb|right|Gusaling Alan Turing sa [[University of Manchester]]]] *Ang ''Kwartong Turing'' sa [[University of Edinburgh School of Informatics|University of Edinburgh's School of Informatics]] ay naglalaman ng skultura ng ulo ni Turing na ginawa ni [[Eduardo Paolozzi]], at isang (#42/50) ng kanyang [http://www.synth.co.uk/images/paolozzi2.html Turing prints (2000)]. *Ang [[University of Surrey]] ay may statwa ni Turing sa kanilang pangunahing [[piazza]]. *Ang [[Istanbul Bilgi University]] ay nagsasagawa ng taunang kumperensiya sa [[teoriya ng komputasyon]] na tinatawag na ''Mga Araw na Turing''.<ref name="bilgiuniv">{{cite web | url = http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | title = Turing Days @ İstanbul Bilgi University | accessdate = 29 Oktubre 2011 | archive-date = 2013-08-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130801193650/http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | url-status = dead }}</ref> *Ang [[University of Texas at Austin]] ay may honours na programang ng [[agham pangkompyuter]] na pinangalanang ''Mga skolar ni Turing''.<ref name="texturingschol">{{cite web |url=http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |title=Turing Scholars Program at the University of Texas at Austin |accessdate=16 Agosto 2009 |archive-date=2010-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217072341/http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |url-status=dead }}</ref> *Noong simula nang 1960's, pinangalanan ng [[Stanford University]] ang kaisa-isang kwarto na pinagtuturuan ng gusaling Bulwagang Polya Matematika na ''Alan Turing Auditorium''.<ref name="stanforduniv">{{cite web | url = http://archive.computerhistory.org/resources/text/Knuth_Don_X4100/PDF_index/k-8-pdf/k-8-u2679-Stanford-Comp-Dedication.pdf | title = Polya Hall, Stanford University | accessdate =14 Hunyo 2011 }}</ref> *Isa sa mga ampiteatro ng kagawarang Agham Pangkompyuter ng ([[Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille|LIFL]]<ref name="lifl">{{cite web |url=http://www.lifl.fr/ |title=Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille |accessdate=3 Disyembre 2010 |archive-date=22 Hulyo 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722014047/http://www.lifl.fr/ |url-status=dead }}</ref>) sa [[Unibersidad ng Lille]] sa hilagang [[Pransiya]] ay ipinangalan bilang parangal kay Alan Turing. (ang iba pang ampiteatro ay ipinangalan kay [[Kurt Gödel]]). *Ang Kagawaran ng Agham Pangkompyuter ng [[Pontifical Catholic University of Chile]], [[Polytechnic University of Puerto Rico]], [[University of the Andes, Colombia|Los Andes University]] in [[Bogotá]], Colombia, [[King's College, Cambridge]] at [[Bangor University]] sa [[Wales]] ay may mga laboratoryo ng kompyuter na ipinangalan kay Turing. *Ang [[The University of Manchester]], [[The Open University]], [[Oxford Brookes University]] at [[Aarhus University]] (in [[Århus]], Denmark) ay may mga gusaling nakapangalan kay Turing. *Ang ''Alan Turing Road'' sa [[Surrey Research Park]] ay ipinangalan kay Alan Turing. *Ang [[Carnegie Mellon University]] ay may [[granito]]ng bangkuan na matatagpuan sa The Hornbostel Mall na may pangalang "A. M. Turing" na nakaukit sa tuktok, "Read" sa ibaba ng kaliwang hita at "Write" sa ibaba ng kanang hita. *Ang [[EISTI|École Internationale des Sciences du Traitement de l'Information]] ay pinangalanan ang kamakailan lang na nakuhang ikatlong gusaling na "Turing". *Ang [[University of Ghent]] ay mayroong isa sa mga pangunahing kwarto ng kompyuter na ginagamit ng mga matematiko at siyentipiko ng kompyuter na ipinangalan kay Alan Turing. *Ang [[University of Oregon]] ay may iskultura ng ulo ni Turing sa gilid ng gusaling pang agham kompyuter na tinatawag na Deschutes Hall.<ref name="Oregon">{{cite web|url=http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|title=Turing at the University of Oregon|accessdate=1 Nobyembre 2011|archive-date=2012-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114151918/http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|url-status=dead}}</ref> == Sanggunian == {{reflist}} == Mga sanggunian == {{Refbegin|colwidth=30em}} * {{ Cite book | last = Agar | first = Jon | title = The government machine: a revolutionary history of the computer | publisher=MIT Press | year = 2003 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-262-01202-7 }} * {{ Cite book | last = Alexander | first = C. Hugh O'D. | author-link = Conel Hugh O'Donel Alexander | date = ''circa'' 1945 | title = Cryptographic History of Work on the German Naval Enigma | url = http://www.ellsbury.com/gne/gne-000.htm | publisher=The National Archives, Kew, Reference HW 25/1}} * {{ Cite book | last = Beniger | first = James | title = The control revolution: technological and economic origins of the information society | publisher=Harvard University Press | year = 1986 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-16986-7 }} * {{Cite book | last = Babbage | first = Charles | author-link = Charles Babbage | year = 1864 | publication-date = 2008 | editor-last = Campbell-Kelly | editor-first = Martin | editor-link = Martin Campbell-Kelly | title = Passages from the life of a philosopher | publisher=Rough Draft Printing | isbn = 978-1-60386-092-5 | ref = harv | postscript = <!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}} }} * {{ Cite book | last = Bodanis | first = David | author-link = David Bodanis | title = Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World | year = 2005 |publisher=Three Rivers Press | location = New York | isbn = 0-307-33598-4 | oclc = 61684223 }} * {{Cite book | last = Campbell-Kelly | first = Martin | authorlink = Martin Campbell-Kelly | last2 = Aspray | first2 = William | title = Computer: A History of the Information Machine | publisher=Basic Books | year = 1996 | location = New York | isbn = 0-465-02989-2 }} * {{Cite book | last = Ceruzzi | first = Paul | authorlink = Paul Ceruzzi | title = A History of Modern Computing | url = https://archive.org/details/historyofmodernc00ceru | publisher=MIT Press | year = 1998 | location = Cambridge, Massachusetts, and London | isbn = 0-262-53169-0}} * {{ Cite book | last = Chandler | first = Alfred | authorlink = Alfred Chandler | title = The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business | publisher=Belknap Press | year = 1977 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-94052-0 }} * {{ Cite journal | last = Copeland | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Colossus: Its Origins and Originators | journal=[[IEEE Annals of the History of Computing]] | volume = 26 | issue = 4 | pages = 38–45 | year = 2004 |doi = 10.1109/MAHC.2004.26 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack (ed.)| title = The Essential Turing | year = 2004 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-825079-7 | oclc = 156728127 224173329 48931664 57434580 57530137 59399569 }} * {{ Cite book | last = Copeland (ed.) | first = B. Jack | title = Alan Turing's Automatic Computing Engine | url = https://archive.org/details/alanturingsautom0000unse_k5v2 | year = 2005 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-856593-3 | oclc = 224640979 56539230 }} * {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack | title = Colossus: The secrets of Bletchley Park's code-breaking computers | url = https://archive.org/details/colossussecretso0000unse | year = 2006 | publisher=Oxford University Press | isbn = 978-0-19-284055-4 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Edwards | first = Paul N | title = The closed world: computers and the politics of discourse in Cold War America | publisher=MIT Press | year = 1996 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-262-55028-8 }} * {{ Cite book | last = Hodges | first = Andrew | authorlink = Hodges, Andrew | year = 1983 | title = Alan Turing: the enigma |location = London | publisher=Burnett Books | isbn = 0-04-510060-8 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Hochhuth | first = Rolf | authorlink = Rolf Hochhuth | title = Alan Turing: en berättelse | publisher=Symposion | year = 1988 | isbn = 978-91-7868-109-9 }} * {{ Cite book | last = Leavitt | first = David | authorlink = David Leavitt | year = 2007 | title = The man who knew too much: Alan Turing and the invention of the computer | publisher=Phoenix | isbn = 978-0-7538-2200-5 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Levin | first = Janna | authorlink = Janna Levin | title = A Madman Dreams Of Turing Machines | publisher=Knopf | year = 2006 | location = New York | isbn = 978-1-4000-3240-2 }} * {{ Cite book | last = Lewin | first = Ronald | authorlink = Ronald Lewin | title = Ultra Goes to War: The Secret Story | edition = Classic Penguin | series = Classic Military History | year = 1978 | publication-date = 2001 | publisher=Hutchinson & Co | location = London, England | isbn = 978-1-56649-231-7 | ref = harv }} * {{Cite book| last = Lubar | first = Steven | year = 1993 | title = Infoculture | location = Boston, Massachusetts and New York | publisher=Houghton Mifflin | isbn = 0-395-57042-5}} * {{ Cite document | last = Mahon | first = A.P. | title = The History of Hut Eight 1939–1945 | publisher=UK National Archives Reference HW 25/2 | year = 1945 | url = http://www.ellsbury.com/hut8/hut8-000.htm | accessdate =10 Disyembre 2009 | ref = harv }} *{{MacTutor Biography|id=Turing|title=Alan Mathison Turing}} *Petzold, Charles (2008). "[[The Annotated Turing]]: A Guided Tour through Alan Turing's Historic Paper on Computability and the Turing Machine". [[Indianapolis]]: Wiley Publishing. ISBN 978-0-470-22905-7 *Smith, Roger (1997). ''Fontana History of the Human Sciences''. London: Fontana. *Weizenbaum, Joseph (1976). ''Computer Power and Human Reason''. London: W.H. Freeman. ISBN 0-7167-0463-3 * {{Cite book | last = Turing | first = Sara Stoney | title = Alan M Turing | publisher=W Heffer | year = 1959 }} Turing's mother, who survived him by many years, wrote this 157-page biography of her son, glorifying his life. It was published in 1959, and so could not cover his war work. Scarcely 300 copies were sold (Sara Turing to Lyn Newman, 1967, Library of [[St John's College, Cambridge]]). The six-page foreword by [[Lyn Irvine]] includes reminiscences and is more frequently quoted. * {{Cite book | last = Whitemore | first = Hugh | authorlink = Hugh Whitemore | last2 = Hodges | first2 = Andrew | authorlink2 = Andrew Hodges | title = Breaking the code | publisher=S. French | year = 1988 }} This 1986 Hugh Whitemore play tells the story of Turing's life and death. In the original West End and Broadway runs, [[Derek Jacobi]] played Turing and he recreated the role in a 1997 television film based on the play made jointly by the BBC and [[WGBH-TV|WGBH, Boston]]. The play is published by Amber Lane Press, [[Oxford]], ASIN: B000B7TM0Q *Williams, Michael R. (1985) ''A History of Computing Technology'', [[Englewood Cliffs]], [[New Jersey]]: [[Prentice-Hall]], ISBN 0-8186-7739-2 *{{Cite book|last=Yates |first=David M. |title=Turing's Legacy: A history of computing at the National Physical Laboratory 1945–1995 |year=1997 |publisher=[[Science Museum, London|London Science Museum]] |location=London |isbn=0-901805-94-7 |oclc=123794619 40624091 }} {{Refend}} == Karagdagang babasahin == *{{MathGenealogy|id=8014}} *{{cite journal|title=The Mind and the Computing Machine: Alan Turing and others|journal=[[The Rutherford Journal]]|url=http://www.rutherfordjournal.org/article010111.html |editor = Jack Copeland|ref=harv}} *{{cite encyclopaedia |last=Hodges |first=Andrew |editor=Edward N. Zalta |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |title=Alan Turing |url=http://plato.stanford.edu/entries/turing/ |accessdate=10 Enero 2011 |edition=Winter 2009 |date=27 Agosto 2007 |publisher=[[Stanford University]] |ref=harv}} *{{cite journal|last=Gray|first=Paul|date=29 Marso 1999|title=Computer Scientist: Alan Turing|journal=TIME|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|ref=harv|access-date=24 Septiyembre 2011|archive-date=19 Enero 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110119181237/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|url-status=dead}} * Gleick, James, ''[[The Information: A History, a Theory, a Flood|The Information: A History, A Theory, A Flood]]'', New York: Pantheon, 2011, ISBN 978-0-375-42372-7 * Leavitt, David, ''The Man Who Knew Too Much: Alan Turing and the Invention of the Computer'', W. W. Norton, 2006 == Panlabas na kawing == {{Wikiquote}} {{Commons category|Alan Turing}} *[http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} Alan Turing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} RKBExplorer *[http://www.turingcentenary.eu/ Alan Turing Year] *[http://cie2012.eu/ CiE 2012: Turing Centenary Conference] *[https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ Visual Turing] *[http://www.wolframalpha.com/examples/TuringMachines.html Turing Machine calculators] at [[Wolfram Alpha]] *[http://www.turing.org.uk/ Alan Turing] site maintained by [[Andrew Hodges]] including a [http://www.turing.org.uk/bio/part1.html short biography] *[http://www.alanturing.net/ AlanTuring.net&nbsp;– Turing Archive for the History of Computing] by [[Jack Copeland]] *[http://www.turingarchive.org/ The Turing Archive]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – naglalaman ng mga hindi nailambag na dokumento mula sa contains Kings College, Cambridge archive *{{cite journal|last=Jones|first=G. James|date=11 Disyembre 2001|title=Alan Turing&nbsp;– Towards a Digital Mind: Part 1|journal=System Toolbox|publisher=The Binary Freedom Project|url=http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|ref=harv|access-date=2011-09-24|archive-date=2007-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|url-status=dead}} *[http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ Sherborne School Archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }}&nbsp;– naglalaman ng mga papel tungkol sa panahon ni Alan Turing sa Sherborne School === Mga papel === *[https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper Ekstensibong talaan ng mga papel ni Turing, mga ulat at pagtuturo at mga isinaling bersiyon] BibNetWiki *{{Turing 1950}} *[http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=116 Oral history interview with Donald W. Davies], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota; inilalarawan ang mga proyeto sa U.K. [[National Physical Laboratory (United Kingdom)|National Physical Laboratory]], mula sa pagdidisenyong ginawa ni Alan Turing noong 1947 sa paggawa ng [[Automatic Computing Engine|ACE computers]] * [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=81 Oral history interview with Nicholas C. Metropolis], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota. Si Metropolis ang kauna unahang direkto ng [[Los Alamos National Laboratory]]; kabilang sa mga paksa ang relasyong pang akademiko sa pagitan ni Alan Turing at [[John von Neumann]] {{authority control}} {{BD|1912|1954|Turing, Alan}} [[Kategorya:Mga siyentipiko ng kompyuter]] [[Kategorya:Mga matematikong Ingles]] rzvglw3ey06vw369ubafyq7c2lmkl77 0 107465 2209313 2086016 2026-05-27T11:00:07Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209313 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Isdang bughaw | image = Pomatomus saltatrix.jpg | image_width = 240px | image_caption = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Actinopterygii]] | ordo = [[Perciformes]] | subordo = [[Percoidei]] | superfamilia = [[Percoidea]] | familia = '''Pomatomidae''' | genus = '''''Pomatomus''''' | genus_authority = [[Bernard Germain Étienne de la Ville, Comte de Lacépède|Lacépède]], 1802 | species = '''''P. saltatrix''''' | binomial = ''Pomatomus saltatrix'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766) }} Ang '''isdang bughaw''' o '''isdang asul''', may pangalang pang-agham na ''Pomatomus saltatrix '' (Ingles: ''bluefish'', ''[[blue]]'', ''chopper'', at ''anchoa''<ref>{{cite web | url = http://www.landbigfish.com/fish/fish.cfm?ID=49 | title = ''Bluefish Identification'' | accessdate = 2009-02-17 | archive-date = 2009-02-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090227002954/http://www.landbigfish.com/fish/fish.cfm?ID=49 | url-status = dead }}</ref>), tinatawag ding "[[sastre]]" (''[[tailor]]'' sa Ingles) sa [[Australya]],<ref>[http://www.marine.csiro.au/caabsearch/caab_search.caab_report?spcode=37334002 Ulat pang-takson para sa ''Pomatomus saltatrix''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100226135544/http://www.marine.csiro.au/caabsearch/caab_search.caab_report?spcode=37334002 |date=2010-02-26 }} sa [[CSIRO]]</ref> ay isang uri ng bantog na hinuhuling isdang-dagat na matatagpuan sa lahat ng mga klima. Ito ang nag-iisang uring nasa pamilyang '''Pomatomidae'''. Sa [[Timog Aprika]], tinatawag itong ''shad'' sa silangang dalampasigan, at "[[duwende]]" (''[[elf]]'' sa Ingles) sa kanlurang dalampasigan. Hindi maaaring ipagbili sa paraang kumersiyal ang isdang bughaw sa [[KwaZulu-Natal]] at may saradong panahon (kasalukuyang Oktubre at Nobyembre) upang payagang makapagparami. Sa kanlurang dalampasigan, isang uri ng mga isdang kinakalakal ang isdang bughaw. Isang isdang may bahagyang pagkakapantay-pantay ang mga baha-bahagi ng katawan (proporsyon) ng isdang bughaw, na may malapad na nagsasangang buntot. Karaniwang nakatiklop palikod sa loob ng isang uka ang mabuto nitong unang palikpik na panlikod ([[dorsal]]), pati na rin ang mga [[pektoral]] na mga palikpik nito. Kulay abuhing bughaw-luti ang likod nito, na pumupusyaw upang maging puti sa mabababang mga gilid at tiyan. Magkakapareho ang sukat ng mga ngipin nitong may iisang hanay sa bawat panga, at kasingtalim ng patalim. Karaniwan itong may sukat na nagmumula sa pitong mga pulgada (18&nbsp;mga sentimetro) hanggang sa mas malaki pa, na tumitimbang kung minsan magpahanggang apatnapung mga libra (18&nbsp; mga kilogramo), bagaman hindi karaniwan ang isdang bughaw na mas mabigat kaysa dalawampung mga libra (9&nbsp;na mga kilogramo). ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{usbong|Isda}} [[Kaurian:Perciformes]] 8ssbuo71hduwl8mqbq26lthak8eg5t5 0 118399 2209294 1986334 2026-05-27T08:12:37Z Jojit fb 38 2209294 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = J. D. Salinger | image = | caption = Si Salinger noong 1950 | birth_name = Jerome David Salinger | birth_date = {{birth date|mf=yes|1919|1|1}} | death_date = {{death date and age|2010|1|27|1919|1|1|mf=yes}} | birth_place = [[Manhattan]],[[Bagong York]] | death_date = {{death date and age|mf=yes|2010|1|27|1919|1|1}}<ref name="death">{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704878904575031273026569184.html?mod=WSJ_latestheadlines|title=J.D. Salinger Is Dead at Age 91|publisher=[[Wall Street Journal]]|date=[[2010-01-28]]|accessdate=2010-01-28}}</ref> | death_place = [[Cornish, Bagong Hampshire]], Estados Unidos<ref name="death" /> | occupation = [[Manunulat]] | religion = [[Hudyo]] | movement = | period = 1940–1965 | notableworks = ''[[The Catcher in the Rye]]'' (1951) ''[[Seymour: An Introduction]]'' (1963) | influences =[[Sherwood Anderson]], [[Anton Chekhov]], [[F. Scott Fitzgerald]], [[Gustave Flaubert]], [[Ernest Hemingway]], [[Franz Kafka]], [[Ring Lardner]], [[Leo Tolstoy]] | influenced = [[Stephen Chbosky]],[[Bret Easton Ellis]], [[Jonathan Safran Foer]], [[Haruki Murakami]], [[Tom Robbins]], [[Philip Roth]], [[Louis Sachar]], [[John Updike]], [[Richard Yates (novelist)|Richard Yates]], [[Igor Štiks]] | signature = Jd salinger signature.png | website = | footnotes = }} [[File:J-D-Salinger-Illustration-TIME-1961.jpg|thumb]] Si '''Jerome David''' "'''J. D.'''" '''Salinger''' ({{pron-en|ˈsælɪndʒər}}; 1 Enero 1919&nbsp;– 27 Enero 2010) ay isang Amerikanong manunulat, na kilala sa kanyang pinakatanyag na [[nobela]] ang ''[[The Catcher in the Rye]]''. Ang kanyang huling inilathalang gawa ay noong 1965; nagbigay siya ng huling panayam noong 1980. Lumaki sa [[Manhattan]], nagsimula sa pagsusulat ng [[maikling kuwento]] si Salinger habang nasa mataas na paaralan, at nakapaglathala ng ilang kuwento sa unang bahagi ng [[Dekada 1940]] bago magsilbi sa [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Taong 1948 inilathala niya ang kuwentong "A Perfect Day for Bananafish" sa ''[[The New Yorker]]'' magazine, na naging tagapaglathala nang kanyang mga sumunod na akda. Taong 1951 inilathala ni Salinger ang nobelang ''[[The Catcher in the Rye]]'', na di naglao'y naging matagumpay. Ang paglalarawan niya ng pagiging dayuhan sa pagkabata at pagkawala ng kainosentihan ng kontrabida na si [[Holden Caulfield]] ay naging maimpluwensiya, lalo na sa mga kabataang mambabasa.<ref name="sonny">{{cite news |last=Skow |first=John |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,938775,00.html |title=Sonny: An Introduction |publisher=[[Time (magazine)|Time]] |date=1961-09-15 |accessdate=2007-04-12 |archive-date=2013-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130801065643/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,938775,00.html |url-status=dead }}</ref> Hanggang sa ngayon nananatiling kontrobersiyal at malimit binabasa ang nobela,<ref>See Beidler's ''A Reader's Companion to J.D. Salinger's The Catcher in the Rye''.</ref> kung saan nakakabenta ng 250,000 kopya kada taon. == Talababa == {{reflist|colwidth=25em}} == Mga sanggunian == * {{cite book |last=Alexander |first=Paul |authorlink= |title=Salinger: A Biography |url=https://archive.org/details/salingerbiograph00alex |year=1999 |publisher=Renaissance |location=Los Angeles |isbn=1-58063-080-4 }} * {{cite book |last=Crawford |first=Catherine, ed. |title=If You Really Want to Hear About It: Writers on J. D. Salinger and His Work |url=https://archive.org/details/ifyoureallywantt00cath |year=2006 |publisher=Thunder's Mouth |location=New York |id= }} * {{cite book |last=Hamilton |first=Ian |authorlink=Ian Hamilton (critic) |author2= |title=In Search of J. D. Salinger |url=https://archive.org/details/insearchofjdsali0000hami_h4o5 |year=1988 |publisher=Random House |location=New York |isbn=0-394-53468-9}} * {{cite book |last=Kubica |first=Chris |authorlink= |author2=Hochman, Will |title=Letters to J. D. Salinger |url=https://archive.org/details/letterstojdsalin2002unse_h9j6 |year=2002 |publisher=University of Wisconsin Press |location=Madison |isbn=0-299-17800-5 }} * Lutz, Norma Jean. "Biography of J.D. Salinger". [[Harold Bloom|Bloom, Harold]], ed. {{cite book |title=Bloom's BioCritiques: J. D. Salinger |url=https://archive.org/details/jdsalinger0000unse_z6t6 |year=2001 |publisher=Chelsea House |location=Philadelphia |isbn=0-7910-6175-2 |author=edited and with an introduction by Harold Bloom. }} pp.&nbsp;3–44. * {{cite book |last=Maynard |first=Joyce |authorlink=Joyce Maynard |author2= |title=At Home in the World |url=https://archive.org/details/athomeinworld00joyc |year=1998 |publisher=Picador |location=New York |isbn=0-312-19556-7 }} * {{cite book |last=Salinger |first=Margaret |author2= |title=Dream Catcher: A Memoir |url=https://archive.org/details/dreamcatchermemo0000sali_n2v8 |year=2000 |publisher=Washington Square Press |location=New York |isbn=0-671-04281-5 }} * Whitfield, Stephen J. "Cherished and Cursed: Toward a Cultural History of ''The Catcher in the Rye,''" The New England Quarterly 70.4 Disyembre 1997. pp.&nbsp;567–600. Rpt. in [[Harold Bloom|Bloom, Harold]], ed. {{cite book |title=Bloom's BioCritiques: J. D. Salinger |url=https://archive.org/details/jdsalinger0000unse_z6t6 |year=2001 |publisher=Chelsea House |location=Philadelphia |isbn=0-7910-6175-2 |author=edited and with an introduction by Harold Bloom. }} pp.&nbsp;77–105. == Mga kawing panlabas == {{wikiquote}} * [http://www.nytimes.com/2010/01/29/books/29salinger.html J. D. Salinger, Enigmatic Author, Dies at 91, The New York Times, 28 Enero 2010] * [http://www.tversu.ru/Science/Hermeneutics/1998-2/1998-2-28-eng.pdf Implied meanings in J. D. Salinger stories and reverting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040615211038/http://www.tversu.ru/Science/Hermeneutics/1998-2/1998-2-28-eng.pdf |date=2004-06-15 }} * [http://www.deadcaulfields.com/DCHome.html Dead Caulfields&nbsp;– The Life and Work of J.D. Salinger] * [http://catchingsalinger.wordpress.com Catching Salinger&nbsp;– Serialized documentary about the search for J.D. Salinger] * [http://www.shmoop.com/jd-salinger/ J.D. Salinger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190601200200/https://www.shmoop.com/jd-salinger/ |date=2019-06-01 }} biography, quotes, multimedia, teacher resources * [http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/culture-obituaries/books-obituaries/7096097/JD-Salinger.html JD Salinger]&nbsp;– Daily Telegraph obituary {{BD|1919|2010|Salinger, J. D.}} [[Kategorya:Mga manunulat mula sa Estados Unidos]] {{stub|Manunulat}} 2hn54e2u0o5pp2vvi41zdwgia2pk4jc 0 140376 2209252 1991407 2026-05-26T23:42:45Z Aubreyjanev 159817 Nagdagdag ng impormasyon na may sanggunian 2209252 wikitext text/x-wiki {{BLP unsourced|date=Setyembre 2017}} {{Infobox basketball biography | name = LA Tenorio | image = LA_TENORIO.png | number = 5 | position = [[Point guard]] | height_ft = 5 | height_in = 9 | league = [[Philippine Basketball Association|PBA]] | team = Barangay Ginebra San Miguel | birth_date = {{Birth date and age|1984|7|9}} | birth_place = [[Nasugbu, Batangas]], [[Pilipinas]] | nationality = Pilipino | college = [[Ateneo de Manila University]] | career_start = 2006 | weight_lbs = 150 | high school = [[San Beda College]] | draft_year_pba = 2006 | draft_round_pba = 1 | draft_pick_pba = 4 | draft_team_pba = [[San Miguel Beermen]] | years1 = 2006–2008 | team1 = [[San Miguel Beermen|Magnolia Beverage Masters / San Miguel Beermen]] | years2 = 2008–2012 | team2 = [[Alaska Aces (PBA)|Alaska Aces]] | years3 = 2012–kasalukuyan | team3 = [[Barangay Ginebra San Miguel]] | highlights = * 5× [[Talaan ng mga kampeon ng Philippine Basketball Association|PBA champion]] ([[2010 PBA Fiesta Conference Finals|2010 Fiesta]], [[2016 PBA Governors' Cup Finals|2016 Governors']], [[2017 PBA Governors' Cup Finals|2017 Governors']], [[2018 PBA Commissioner's Cup Finals|2018 Commissioner's]], [[2019 PBA Governor's Cup Finals|2019 Governor's]]) * 3× [[Philippine Basketball Association Finals Most Valuable Player award|PBA Finals MVP]] ([[2010 PBA Fiesta Conference|2010 Fiesta]], [[2016 PBA Governors' Cup|2016 Governors']], [[2017 PBA Governors' Cup|2017 Governors']]) * [[Philippine Basketball Association Best Player of the Conference award|PBA Best Player of the Conference]] ([[2013 PBA Commissioner's Cup|2013 Commissioner's]]) * 9× [[Philippine Basketball Association All-Star Game|PBA All-Star]] (2009, 2011–2015, 2017–2019) * 2× [[Philippine Basketball Association Mythical Team|PBA Mythical First Team]] (2010, 2013) * 2× [[Philippine Basketball Association Mythical Team|PBA Mythical Second Team]] (2016, 2017) * [[Karangalang Philippine Basketball Association Most Improved Player|PBA Most Improved Player]] (2010) * [[Philippine Basketball Association All-Rookie Team|PBA All-Rookie Team]] (2007) * [[Philippine Basketball Association Order of Merit|PBA Order of Merit]] (2007) * [[University Athletic Association of the Philippines|UAAP]] champion ([[UAAP Season 65 men's basketball tournament|2002]]) * 2× UAAP Mythical Team ([[UAAP Season 67 men's basketball tournament|2004]], [[UAAP Season 68 men's basketball tournament|2005]]) * [[William Jones Cup]] MVP ([[2012 William Jones Cup|2012]]) | medal_templates = {{MedalSport | Men's [[Basketball]]}} {{MedalCountry | {{PHI}} }} {{MedalCompetition | [[William Jones Cup]]}} {{MedalGold | [[William Jones Cup|2012 Taipei]] | [[Pambansang koponan ng basketbol ng Pilipinas|Team]]}} {{MedalCompetition | [[FIBA Asia Championship]]}} {{MedalSilver | [[2013 FIBA Asia Championship|2013 Manila]] | [[Pambansang koponan ng basketbol ng Pilipinas|Team]]}} {{MedalCompetition | [[FIBA Asia Challenge|FIBA Asia Cup]]}} {{MedalBronze | [[2014 FIBA Asia Cup|2014 Wuhan]] | [[Pambansang koponan ng basketbol ng Pilipinas|Team]]}} {{MedalCompetition|[[Southeast Asian Games]]}} {{MedalGold|[[2019 SEA Games|2019 Manila]]|[[Pambansang koponan ng basketbol ng Pilipinas|Team]]}} }} Si '''Lewis Alfred Vasquez Tenorio''', mas kilala bilang '''L.A. Tenorio''', (ipinanganak Hulyo 9, 1984) ay isang Pilipinong manlalaro ng basketbol na kasalukyang naglaro para sa [[Barangay Ginebra San Miguel]] sa [[Philippine Basketball Association]] ng labing-siyam na season. Noong 2025, siya ay naging head coach ng Magnolia Hotshots<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.ph/basketball/pba/story/_/id/45876599/la-tenorio-lasting-impact-philippine-basketball |access-date=2026-05-26 |website=www.espn.ph}}</ref>. {{BD|1984|LIVING|Tenorio, L.A.}} [[Kategorya:Mga basketbolistang Pilipino]] {{stub|Talambuhay|Palakasan|Pilipinas}} een2v8o8o7ms1wk27arn15bxr3dgyj0 0 153108 2209207 2209114 2026-05-26T15:20:28Z ~2026-31456-69 162261 2209207 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Mayo 2021}} {{Infobox animanga/Header | name = Trapp Family Story | image = Sonrisas y lagrimas.JPG | caption = | ja_kanji = トラップ一家物語 | ja_romaji = Torappu Ikka Monogatari | genre = [[Drama]] }} {{Infobox animanga/Anime | title = | director = [[Kôzô Kusuha]] | studio = [[Nippon Animation]] | network = [[RTL 2]] | first = 13 Enero 1991 | last = 28 Disyembre 1991 | episodes = 40 }} {{Infobox animanga/Footer}} Ang {{nihongo|'''''Trapp Family Story'''''|トラップ一家物語|Torappu Ikka Monogatari}} ay isang [[Hapon]]es na seryeng [[anime]] ng [[Nippon Animation]]. Ito ay nakabase sa nobelang ''[[The Story of the Trapp Family Singers]]'' ni [[Maria von Trapp]], na kung saan ay nagbigay inspirasyon sa sikat na buong mundo na awit manunulat Richard Rogers at Oscar Hammerstien Ang pangalawa (Ang Tunong ng Musika) ''[[The Sound of Music]]'' Nakatitig ni Dane Julie Andrews, Christopher Plummer, Charmain Carr, Nicholas Hamond, Heather Menzies, Duane Chase, Angela Cartwright, Debbie Turner at Kym Karath. == Balankas == Nawalan ng dalawang magulang si Maria Kutschera sa murang edad at kinailangang harapin ang maraming paghihirap. Sa edad na labingwalong taon, pabalik mula sa kanyang pagtatapos mula sa paaralan ng pagsasanay ng mga guro, bigla siyang nagpasya na maging isang madre. Pumunta siya sa Salzburg at binisita ang Nonnberg Abbey, na kilala bilang pinakamahigpit na kumbento, kung saan siya nag-aplay at tinanggap bilang isang baguhan. Gayunpaman, ang masayahin at masiglang personalidad ni Maria at ang kanyang kawalang-bahala sa mga kaugalian at disiplina ay unti-unting nagtulak sa kanya na makita bilang isang problematikong presensya sa kumbento, dahil ang mga madre ay umaasa sa disiplina at wastong asal higit sa lahat. Sinubukan ni Maria na baguhin ang kanyang pamumuhay, ngunit hindi niya ito nagustuhan; mas gusto niyang parangalan ang kanyang Panginoon sa pamamagitan ng kagalakan at pasasalamat para sa buhay at lahat ng narito. Isang araw, ipinadala ng Ina Superior si Maria sa bahay ni Baron Georg von Trapp, isang bayani at aristokratang Austrian, sa loob ng siyam na buwan bilang governess ng kanyang pangalawang anak na babae, isang mahinang bata na nagngangalang Maria din. Ang Baron ay isang balo, at wala sa dalawampu't limang governess na dati niyang kinuha ang tinanggap ng kanyang pitong anak. Noong una, ang mga bata ay mahiyain at rebelde, ngunit unti-unti nilang nabuksan ang kanilang mga mata sa pagiging inosente at tapat ni Maria. Pagkaraan ng ilang panahon, sa pamamagitan ng kagalakan, awit, at tula, nakuha ni Maria ang puso at respeto ng mga bata, na pinupuno silang lahat ng kaligayahan. Nakuha rin ni Maria ang pagmamahal ng Baron. Napagtanto ni Georg na umiibig siya kay Maria at pinutol ang kanyang pakikipagtipan sa kanyang kasintahang si Lady Yvonne. Kalaunan, sa pagpupumilit ng kanyang mga anak, hiniling niya kay Maria na pakasalan siya, laban sa opinyon ni Baroness Matilda, isang aristokrata na namamahala sa sambahayan. Noong una, nag-alangan si Maria at bumalik sa kumbento nang ilang panahon, ngunit di-nagtagal ay naunawaan niya ang kanyang nararamdaman at bumalik upang pakasalan ang Baron at maging isang ina ng kanyang mga anak. Sa harap ng mga kahirapan sa pananalapi, ginawang panauhin ng pamilyang Trapp ang kanilang villa. Natuklasan ni Lotte Lehmann, isang bumibisitang mang-aawit ng opera, ang mga batang kumakanta at hinikayat silang magtanghal sa Salzburg Pista. Sa kabila ng pagiging baguhan, ang kanilang sigasig at mga awiting-bayan ay nakakuha ng puso ng mga manonood, na humantong sa mga paglabas sa radyo, isang pagtatanghal sa Kleine Halle ng Vienna, at isang pakikipagkita sa Amerikanong impresario na si Mr. Dennis Wagner, na nag-alok sa kanila ng isang paglilibot sa Estados Unidos ng Amerika, na kanilang tinanggihan noong una. Gayunpaman, lumitaw ang mga problema sa pagdating ng mga banta ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, habang kinontrol ng mga Nazi ang Austria, isang taon bago ang tunggalian. Hindi masaya ang pamilyang Trapp sa kanilang bagong buhay at nagalit sa katotohanan na si Adolf Hitler mismo ang nais na kumanta sila sa kanyang mga salu-salo. Si Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp, isang bayani ng digmaan at makabayan, ay tumangging makipagtulungan sa rehimen, at natuklasan nila na ang kanilang butler na si Hans ay isang tagasuporta ng Nazi na itinalaga upang bantayan sila. Dahil dito, nagpasya silang umalis sa Austria upang pumunta sa malayo upang simulan ang kanilang bagong buhay, malayo sa digmaan. Sa tulong ng pinagkakatiwalaang kaibigang si Franz, sina Georg, Maria (na ngayon ay buntis), at ang pitong anak ay palihim na tumakas sa kanilang tahanan, tumawid sa mga bundok patungong Italya, at kalaunan ay nakarating sa New York sa Estados Unidos, kung saan, sa tulong ni Wagner, sila ay sumikat sa pagtugtog ng kanilang mga katutubong awiting-bayan. == Adaptasyon == Nang ipadala si Maria sa pamilyang Von Trapp, siya ay 21 taong gulang ayon sa mga talaang pangkasaysayan at sa orihinal na talambuhay. Ang pagkakaiba sa edad nina Georg at Maria ay 25 taon (20 taon sa adaptasyong ito). Ang pagkakasunod-sunod ng mga bata ay bahagyang naiiba rin: sa katotohanan, ito ay: Rupert, Hedwig, Werner, Johanna, Martina, Agathe at Maria Agatha Fraziska Gorbetina 'Mitzi' samantalang ang adaptasyon ay muling nag-aayos sa kanila. Bukod pa rito, ang orihinal na pangalan ng ina ay Agathe. Sa kasaysayan, mahigit sampung taon ang lumipas sa pagitan ng kasal nina Georg at Maria at ng paglipat ng pamilya sa Estados Unidos (mga isang taon sa serye). Sa panahong iyon, nagkaroon sila ng dalawang anak na babae, sina Rosmarie at Eleonore. Si Maria ay buntis din noong pagtakas, at kalaunan ay nanganak sa bunsong anak, si Johannes. Ang mayordoma, si Hans Schweiger, ay isang miyembro ng partidong Nazi ngunit nakipagtulungan sa pamilya, binabalaan silang huwag pag-usapan ang politika sa harap niya at iminungkahi ang kanilang pagtakas kapag may mga pagkakataon sa konsiyerto sa Estados Unidos ng Amerika. Ang ilan pang mga pagkakaiba at detalye ay hiniram mula sa musikal na Richard Rodgers at Oscar Hammerstein Ang Ika-pangalawa Ang Tunong ng Musika o The Sound of Music. Sa parehong makasaysayang salaysay at sa orihinal na autobiography, si '''Maria''' '''Agusuta Kutschera von Trapp''' ay isang postulant pa rin nang siya ay ipadala upang maging isang governess, hindi isang baguhan. Gayunpaman, sa adaptasyong ito— tulad ng sa musikal na pelikula—siya ay ipinadala bilang isang baguhan na may pansamantalang appointment, kalaunan ay umalis sa kumbento at pinakasalan si Georg, kasunod ng parehong arko ng naratibo tulad ng pelikula. Sa anime, tinukso ni Maria si Georg ng isang saludong militar, isang detalyeng hiniram mula sa musikal at wala sa nobela. Sa nobela, tinanggap si Maria ng mga bata nang walang kahirap-hirap. Sa kabaligtaran, ang pelikula ay nagpapakilala ng paunang tensyon, lalo na kay Liesl (Hedwig sa anime), na lumaban sa bagong governess. Hiniram ng anime ang elementong ito mula sa pelikula, na ginagawa itong isang pangunahing tema. Sa episodyo 16 ng anime at sa musikal Ang Bahay na Walang Fräulein Maria, Si Maria Agathe Franiska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp hangganan mag-ulat sa ama Captain Georg Ritter von Trapp si Maria Augusta Kutschera von Trapp wala sa Villa Mansion panandaliang bumalik si Maria sa Nonnberg Abbey kumbento — pagkatapos ng muntik nang aksidente ni Martina sa ilog sa anime, at dahil napagtanto niyang mahal niya si Georg sa pelikula. Sa anime, tinangka nina Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' at Johanna Karoline Gorbetina von trapp sa Nonnberg Abbey na bisitahin siya nang palihim ngunit hinarangan sila ng mga madre; sa pelikula, sinubukan ng lahat ng mga bata na maabot siya sa lungsod ngunit napigilan din sila. Sa nobela, hindi talaga umalis si Maria papunta sa kumbento, naisip niyang umalis nang mapansin niya ang pagmamahal ni Georg ngunit nahikayat siyang manatili kay Yvonne. Sa yugto 39 ng anime at sa pelikula Pagmamalaki at Paniniwala, tinanggal ni Georg ang bandila ng Nazi mula sa bintana ng villa at pinunit ito. Sa nobela, ang insidente ay hindi gaanong mahalaga, binanggit lamang nang palampas upang ipahiwatig na hindi ipinakita ni Georg ang bandila ayon sa iniutos ng mga Nazi. Bukod sa mga puntong ito, may iba pang maliliit na pagkakaiba, ngunit sa pangkalahatan, ang adaptasyon ay mas naaayon sa mga makasaysayang pangyayari kaysa sa bersyon ng musikal. Bukod pa rito, tulad ng musikal, inangkop lamang ng anime ang unang bahagi ng nobela. Gayunpaman, ang ilang mga eksena mula sa ikalawang bahagi ay isinama sa serye. Sa episodyo 35 Pag-awit sa Hangin, habang nasa isang pagtatanghal sa Kleine Halle sa Vienna, isang langaw ang pumasok sa bibig ng batang si Johanna, na nagtulak sa kanya na laktawan ang kanyang solo. Sa nobela, nangyari ang insidenteng ito kay Maria habang nasa isang konsiyerto sa Amerika, na lumikha ng tawanan at nakatulong sa koro ng pamilyang Trapp na kumonekta sa mga manonood. Sa episodyo 40 Paalam sa Aking Bansa ang huli episodyo, habang tumatakas ang pamilya mula sa Austria, tinawid nila ang Oetzal Alps Tyrol na nakatago sa isang karwahe para sa libing. Sa nobela, isang katulad na yugto ang kinasasangkutan ng pamilya na nag-iimprovise ng transportasyon pagkatapos ng isang konsiyerto dahil sa pagtitipid noong panahon ng digmaan, gamit ang isang karwahe para sa libing upang makarating sa Austria Italya Krus ng Hangganan Brenner/Bennero Istasyon. == Boses Talento sa Haponesa at Filipino Tagalog == '''Maria Agusta Kutschera von Trapp''' (boses ni: Masako Katsu sa Haponesa, Gloria De Guzman at Rowena Benavidez sa Tagalog) edad 18 taon gulang Pagkatapos ng pagtatapos sa Vienna Normal Paaralan siya ay nagiging isang baguhan Madre sa Nonberg Abbey sa Salzburg Austria ipinadala sa von Trapp Mansion sa loob ng siyam na buwan upang maging dalawampu't anim governess ng Trapp pamilyang Siya ay tinatawag na ''''Fräulein Maria Augusta Kutschera'''<nowiki/>' Babae siya ay karaniwang palakaibigan at masayahin, at kung minsan ay malamya, ngunit matapang din siyang ipahayag ang kanyang mga opinyon nang walang pag-aatubili at tapat na aminin ang kanyang mga pagkakamali kapag nagawa niya ang mga ito. Sa Ginang Yvonne's Regalo episodyo ika-labingsiyam at Buhay ng Bawat Tao ika-dalawampu episodyo, Yvonne Bervedere napatilok ang formal panamit na mahaba palda bigla hulog sa hadanan bilang Maria Augusta Kutschera na surpresa si Yvonne Belvedere mahulog bigla na lang ligtas dahil sa bariles rolyo at sa huli Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp makahilo o stun Guro Maria! Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp tinawag ni Yvonn Bervedere na bangon at napilayan ang bukung-bukong pero si Maria Augusta Kutschera traumatikong tama sa ulo pinsala binili ni Yvonne Bervedere at Maria Agusta Kutschera pumunta sa ospital. Sa episodyo 31 Diyos Decree Ika lima AM maaga umaga sa Nonnburg Abbey Si Maria Augusta Kutschera von Trapp mga nagmamadaling bumaba ng hagdan mula anim Nonnbergstiege patungo sa Kaigasse Straße sa tabi Motzartplatz, Motzard Tulay at tinitingnan ang tanawin sa itaas sa Nonnberg Abbey, Ika 6 AM maaga umaga si Maria Augusta von Trapp pagbabalik sa von Trapp Villa Mansion sa Traunstraße 34, Aigen, 5026 pag-bukas pinto nakakagulat Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp pag-tayo upuan pag-hinatay ni Fräulein Maria Augusta von Trapp, Maria Augusta von Trapp tumakbo sa isang pagyakap na iyak lahat pito bata sina Rupert Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina pagdadala Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp, Werner Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp, Johanna Karolina Gorbetina von Trapp at Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp pag-gising ang padating ni Maria Augusta von Trapp nagmamadali sila pag-baba sa hagdanan sa likurang hanay Rupert Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp at Hedwig Adolphine von Trapp pagdadala Agathe Johanna Erwina von Trapp sa harapang hanay si Johanna Karolina von Trapp, Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at sa huli si Werner Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp muntik mahulog baba sa hagdanan. Pagkatapos ng kasal, nalampasan niya ang iba't ibang krisis na dumarating sa pamilya, at ipinakita ang kanyang sarili bilang isang mabuting asawa at ina. Pangunahing mang-aawit bokalista at Guitarista. '''Mga dekorasyon at parangal''' # 1949 – Medalyang Benemerenti (Papa Pio XII), bilang pagkilala sa mga benepisyo ng Tulong sa Austria ng Pamilyang Trapp para sa mga nangangailangang Austriyano. # 1952 – Dame ng ang Utos ng ang Banal Sepulchre (Batikano-Papa Pius XII) # 1956 – Katolikong Ina ng Taon sa Estados Unidos. Natatanggap ng mga kababaihan ang parangal na titulong ito, upang kilalanin ang huwarang pag-uugali. # 1957 – Dekorasyon ng Karangalan sa Ginto para sa mga Serbisyo sa Republika ng Austria. # 1962 – Medalya ng Siena – isang parangal na ibinibigay ng kapatiran ng kababaihan ng Theta Phi Alpha sa "isang natatanging babae upang kilalanin siya para sa kanyang pagtitiis at dakilang tagumpay." Ang medalya ang pinakamataas na parangal na ipinagkakaloob ng organisasyon sa isang hindi miyembro at ipinangalan kay Santa Catherine ng Siena. # 1967 – Austrian Krus ng Honour para sa Agham at Sining, unang baitang. # 2007 - Natanggap ng Pamilya von Trapp ang Egon Ranshofen Wertheimer Gantimpala sa Braunau am Inn. # 2012 - Pagpapangalan kay Maria Trapp-Platz sa Donaustadt (ika 22 Distrikto ng Vienna) '''Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp''' (boses ni: Katsunosuke Hori sa Haponesa, Richie Padilia at Danny Deopante sa Tagalog) edad 38 taon gulang Submarino Austriano Hukbong Dagat at nag alaga ng 7 bata bago siya namatay ang ina Agathe Whitehead von Trapp. Dahil naglingkod siya sa hukbong-dagat, tila mahilig siya sa dagat, at sa kuwento ay gumugol siya ng halos isang buwan sa paglalayag ng isang yate sa Dagat Mediteraneo at panghuhuli ng isda sa pamamagitan ng malayang pagsisida at Manggagawa Karpinteriya at Paggawa ng Muwebles. '''Mga dekorasyon at parangal''' # Krus ng Kabalyero ng Imperyal na Orden ng Leopold. # Kabalyero ng Ika-2 Klase ng Orden ng Bakal na Krus (1917) # Pilak Militar Merito Medalya ("Signum Laudis") # Militar Merito Krus. # 1898 Jubilee Medalya. # 1908 Jubilee Krus # Guera Medalya 1914–1918 may Espada. # Krus ng Mahabang Serbisyo (18 taon) # Bakal na Krus Ika 1 at Ika 2 Klase (Aleman Imperyo) # Lakat Medelya (Ottoman Imperyo) # Orden ng Santo Stanilaus (Russo Imperyo) * '''Werner Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp''' (boses ni: Shinobu Adachi sa Haponesa at Rafael Miranda sa Tagalog) edad 14 taon gulang Pagkamatay ni Agatha, siya at ang kanyang mga nakababatang kapatid ang nanguna sa pagpigil sa gurong pumupunta sa sambahayan ng mga Trapp na maging malapit sa kanila. Siya ay responsable, seryoso, at kalmado, ngunit medyo mahiyain at madalas na natatalo ng kanyang matibay na loob na nakababatang kapatid na babae, si Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp. nag aral sa 'Universität die Innsbruck - Universidad de Inssbruck' Unibersidad ng Innsbruck Pangunahin Kampus sa Tyrol Estado matatagpuan isang daan at pitumpu't siyam na kilometro mula sa Salzburg sa kurso gamot at pumasa sa pagsusulit ganap na kwalipikadong doktor at lumipat sa Estados Unidos ng Amerika taon 1943 sumali sa Estados Unidos Hukbong Sandatahan ika 10 Bundok Dibisyon bilang Tekniko sa Ika-3/Ika-5 Baitang Siruhano Heneral kinita Dalawa Bronze Service Stars, Isa Bronze Star at Medal Medikal para sa Labanan Tsapa at bumalik sa Stowe Vermont nagtapos Digri sa Medisina sa Unibersidad ng Vermont at nang tayo ng klinika sa 27 Main Street, Adamsville, Little Compton Rhode Island may Asawa ni Henriette Lajoie at nakataas anim bata bokalista bass unang instrumento accordion at Paggawa ng Pilak na alahas. * '''Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Maria Kawamura sa Haponesa at Vilma Borromeos sa Tagalog) edad 13 taon gulang Dahil nasa kanyang pagbibinata, siya ay matatag ang loob at madalas na iginigiit ang kanyang emosyonal na kalagayan, ngunit sa panimula ay isa siyang taong nakatuon sa pamilya. Tulad ng maraming tinedyer, madalas siyang magrebelde sa mga matatanda at may matinding pagmamalaki, kaya nahihirapan siyang maging tapat. Batay sa kanyang karanasan, hindi siya nagtitiwala sa mga governess at itinuturing silang mga kaaway, at noong una, siya ang nagrebelde laban sa kanya poot bago mga governess Madrasta ang pinakamarami sa kanyang mga kapatid. Gayunpaman, medyo natagalan siya kaysa sa kanyang mga kapatid, ngunit kalaunan ay nagsalita na siya kay Maria. Tinutulan din niya ang kasal ng kanyang ama kay Yvonne at tumakas pa sa bahay sa pagtatangkang putulin ang kanilang kasunduan, alto bokalista at Mga kagamitang gawa sa katad. * '''Werner Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp''' (boses ni: Yōko Matsuoka sa Haponesa) edad 10 taon gulang Isa siyang masigla at pilyong batang lalaki, at dahil '''<nowiki/>'''nasa edad na siya <nowiki/>na mahilig maglaro, madalas niyang inuuna ang paggawa ng gusto niya at hindi sumusunod sa mga tagubilin, dahil kulang siya sa responsibilidad. Ang pinakaayaw niya sa mga aristokratikong kaugalian sa kanyang mga kapatid, siya ay isang napaka mapaglaro lalaki. Sa Niyebe ng Alps yugto ika dalawampu't lima nag-lakbay sa bayan ng Kitzbühel Tyrol Estado nag kasama si Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp, Rupert Georg Ritter von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp Johanna Karolina Gorbetina von Trapp, Martina Alice Gorbetina von Trapp, Agathe Johanna von Trapp, Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at Maria Augusta Kutschera nag sakay pasahero bagon na tren mula 'Salzburg Bahnhof' Salzburg Estasyon sa 'Kitzbühel Bahnhof' Kitzbühel Estasyon habang nasa ski tunguhan sumusunod sa likuran si Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp pababa rampa ng niyebe pag-angat pero he nahulog pagbagsak ang sanghi pilay sa bukung-bukong sa aksidente, kasama binili Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp at Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp patungo sa klinika, taon 1943 Pandaigdig Digmaan Dalawa ang kuya ni '''Rupert von Trapp''' ng von Trapp Mga Kapatid sumali sa Estados Unidos Hukbong Sandatahan ika10 Bundok Dibisyon elite ski pangkat Italiyano Kampanya sa Aleman Gothic Linya sa Apennine Bundok may Asawa ni Erika Klambauer at nakataas anim bata mga instrumento recorders, viola da gamba at spinet. * '''Maria Agatha Franziska Gorbetina''' '''<nowiki/>'<nowiki/>M<nowiki/>'''<nowiki/>'''itzi''''<nowiki/>'''<nowiki/>''' '''von Trapp''' (boses ni: Yuri Shiratori sa Haponesa at Charvie Abelete sa Tagalog) Edad 8 taon gulang upang maiba ba'''<nowiki/>'''bae siya kay Maria<nowiki/>. Babae Siya ang pinakamalapit sa kanyang ina sa mga bata. Dala'''<nowiki/>'''wang t<nowiki/>aon na ang<nowiki/> nakalilipas, nagkaroon siya ng iskarlata lagnat, ang parehong sakit na dinanas ng kanyang ina, mahina ang puso at umatras, tumangging kumain. Gayunpaman, pagkatapos makilala si Maria, mabilis siyang gumaling at sa loob ng ilang buwan ay naging sapat ang lakas upang tumakbo, Siya ay may mahinahon at maamo na personalidad, Anak na Babae magkaagapay sa tabi '''Maria Augusta Kutschera von Trapp''' Madrasta unang pangunahin instrumeto '''Violin''', piano, cello, clarinet, recorder, accordion, Pag-ukit sa Kahoy at Pag-iimprenta nang mag-isa. * '''Johanna Karolina Gobertina von Trapp''' (boses ni: Hiromi Ishikawa) edad 6 taon gulang May mga pekas siya sa kanyang mga pisngi. Siya ang mood-maker ng pamilyang Trapp. Siya ay masayahin at madaling maaliw, tumatawa sa pinakamaliit na bagay, at napaka-mausisa. Bukod pa rito, siya ay isang pilyong tomboy na madalas mapasama sa mga kakaibang pangyayari, tulad ng pagkaligaw, pagsusuot ng kakaibang gumawapataas, na madalas tumawa at isinailalim din sa pangangalaga ni Maria, sa Isang Nobya noong Hulyo yugto ika-tatlumpu't dalawa binili ni Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' at Johanna Karolina von Trapp nag-dala balde gumawa ng bangkito pumunta sa labas sa binta ng aklatan talakayan pag-uusap Baronesa Mathilda tungkol sa pag-pakasal Johanna Karolina Gorbetina von Trapp nag-desisyon gumawa ng sulat, una Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp bumaba sa balde bangkito pero si Johanna Karolina Gorbetina von Trapp nang walang balanse ang kanyang kaliwang paa, sumigaw at natumba, Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp pagsasabi Johanna Karolina Gorbetina von Trapp ayos lang! Binili sina Maria Augusta von Trapp at Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp kawan '''<nowiki/>'''ma''<nowiki/>''lakas maigay ng pagbagsak sa labas binuksan bintana nakakagulat nalang sina Maria Aug'''<nowiki/>'''us'''<nowiki/>'''ta von Trapp at Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trap<nowiki/>p a<nowiki/>bis''<nowiki/>''ong babala tinawag na anak na babae na tomboy! Binili ni Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at Johanna Karolina Gorbetina von Trapp tinuro abisong babala na pag-ka busted sa pag-espiya, soprano mang-aawit at Pagguhit, Pagpipinta, at Paglililok. * '''Mar'''<nowiki/>'''t'''<nowiki/>'''ina''' '''Alice Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Saori Suzuki sa Haponesa) 4 taon gulang kasa<nowiki/>ma niya saanman siya magpunta, at sinasabi ng kanyang pamilya, at kahit hindi siya masyadong nagsasalita, minsan ay nakakagulat ang mga sinasabi niya Laging niyang dinala ang Teddy Oso kanya si Nikola kahit saan, mang-aawit ikalawa suprano at Pagpipinta ng Kahoy. * '''Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Naoto Watanabe) 3 taon gulang ang bunsong anak na babae ni Baron von Trapp Dahil siya ang bunso, pinalayaw siya, inosente, at mahilig magbiro, at mang-aawit unang suprano, piano at gutarista. ==Musika== ===Pambungad na Tema=== Ang pambungad na tema ay naiiba sa batay sa pagpapalabas. Ang unang ginamit ng serye ay ang "Doremi no Uta (Doremi Song)" bilang unang kanta, subalit, ang dvd at ang bersiyong bidyo ng serye ay ginamit ang "Hohemi no Mahou (Smile Magic)" bilang bagong pambungad na kanta. #"''Doremi Song'' [ドレミのうた] (Do-Re-Mi no Uta)" ni Eri Itoh at Children's Choir of the Forest (bersiyon ng unang pagpapalabas) manunulat ng kanta Richard Rogers at Oscar Hammerstein Ang pangalawa. #"''Magic of the Smile'' [ほほえみの魔法](Hohoemi no Mahou)" ni Eri Itoh (bidyo, dvd, at huling bersiyon ng pag'''<nowiki/>'''pa''<nowiki/>''palabas) ===Pangwakas na Tema=== # ''"With Outstretched Hands'''' [両手を広げて](Ryoute wo hiroge'''<nowiki/>'''te'''<nowiki/>''')" ni Eri Itoh == Ugnay Panlabas == *{{ann|anime|1758}} [[Kategorya:Dramang anime at manga]] [[Kategorya:Anime ng 1991]] [[Kategorya:Mga serye sa telebisyon]] {{anime-series-stub}} 4huykpqrk8silvwvymvdoixecxl0joo 5 165385 2209274 2207383 2026-05-27T04:51:25Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2209274 wikitext text/x-wiki == New real time list of missing articles == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> I suggest that you give a look to the [[m:Mix'n'match|Mix'n'match]] tool by Magnus Manske, and that you recommend it from this page. Thanks to Wikidata, it's able to tell you in real time what articles you're missing out of several reliable lists of relevant persons. --[[m:user:Nemo_bis|Nemo]] 17:06, 10 Oktubre 2014 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Nemo bis@metawiki using the list at http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Talk:Mix%27n%27match&oldid=10158766 --> :Ha? [[Tagagamit:OmegaAndromedae|OmegaAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:OmegaAndromedae|kausapin]]) 12:39, 18 Agosto 2025 (UTC) ::''Automatic message delivery'' ito kaya parang walang ''sense''. Tingnan mo ang orihinal na ''message delivery'' [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Talaan_ng_mga_artikulong_kailangang_mayroon_ang_bawat_Wikipedia&oldid=1445796 dito]. Ipinadala ang mensahe na 'yan para i-''suggest'' na puwede gumawa ng tala tulad nung nasa baba. [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia%3ATalaan_ng_mga_artikulong_kailangang_mayroon_ang_bawat_Wikipedia&diff=1670548&oldid=1445796 Si Bluemask ang gumawa ng talang 'yan], siya 'yun isa pang aktibong admin dito sa Wikipediang Tagalog. ''Hope'' na naliwanagan ka. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:04, 23 Oktubre 2025 (UTC) :::Ah, pero bakit may kulang? Ano ba nangyari sa Q6 hanggang Q14 at bakit nawala ang Q47, at kung na delete lang sila bakit wala ang Q613? Pero di ko man iyata magagamit ito, pero salamat nalang! [[Tagagamit:OmegaAndromedae|OmegaAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:OmegaAndromedae|kausapin]]) 04:37, 23 Oktubre 2025 (UTC) == Wikidata list == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P5008 wd:Q5460604. } |columns=number:bilang,item:aytem,label/en:artikulo,label,P18 |section= |min_section=3 |sort=label |links=red |thumb=128 |autolist=fallback }} {| class='wikitable sortable' ! bilang ! aytem ! artikulo ! label ! larawan |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q9181|Q9181]] | Abraham | [[Abraham]] | [[Talaksan:PikiWiki Israel 47514 Samaritan museum on mount Grizim - Left.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q91|Q91]] | Abraham Lincoln | [[Abraham Lincoln]] | [[Talaksan:Abraham Lincoln O-77 matte collodion print.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q5670|Q5670]] | Abu Nuwas | [[Abu Nuwas]] | [[Talaksan:Abu Nuwas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q9381|Q9381]] | Adam Smith | [[Adam Smith]] | [[Talaksan:AdamSmith.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q12029|Q12029]] | addiction | [[adiksiyon]] | [[Talaksan:Alcoholism is a Prision.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q352|Q352]] | Adolf Hitler | [[Adolf Hitler]] | [[Talaksan:Adolf Hitler cropped restored 3x4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q889|Q889]] | Afghanistan | [[Apganistan|Afghanistan]] | [[Talaksan:Afghanistan - Location Map (2013) - AFG - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q336|Q336]] | science | [[agham]] | [[Talaksan:Stylised atom with three Bohr model orbits and stylised nucleus (encircled).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q11451|Q11451]] | agriculture | [[agrikultura]] | [[Talaksan:Unload wheat by the combine Claas Lexion 584.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q8018|Q8018]] | Augustine of Hippo | [[Agustin ng Hipona]] | [[Talaksan:Saint Augustine by Philippe de Champaigne.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q2102|Q2102]] | snake | [[ahas]] | [[Talaksan:A snake coiled in the cavity of a tree.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q718|Q718]] | chess | [[ahedres]] | [[Talaksan:Chess game Staunton No. 6.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q12199|Q12199]] | HIV/AIDS | [[AIDS]] | [[Talaksan:Human Immunodeficency Virus - stylized rendering.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q8597|Q8597]] | Akbar | [[Akbar ang Dakila]] | [[Talaksan:Contemporary seated portrait of Akbar, 1605.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q8006|Q8006]] | Akira Kurosawa | [[Akira Kurosawa]] | [[Talaksan:Akirakurosawa-onthesetof7samurai-1953-page88.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q571|Q571]] | book | [[aklat]] | [[Talaksan:Americanstudbookvolume2open.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q7075|Q7075]] | library | [[aklatan]] | [[Talaksan:Austria - Göttweig Abbey - 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q9546|Q9546]] | Al-Ghazali | [[Al-Ghazali]] | [[Talaksan:Al Ghazali.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q282|Q282]] | wine | [[alak]] | [[Talaksan:Red and white wine 12-2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q7251|Q7251]] | Alan Turing | [[Alan Turing]] | [[Talaksan:Alan Turing (1951) (crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q937|Q937]] | Albert Einstein | [[Albert Einstein]] | [[Talaksan:Albert Einstein Head cleaned.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q5580|Q5580]] | Albrecht Dürer | [[Albrecht Dürer]] | [[Talaksan:Dürer Alte Pinakothek.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q188|Q188]] | German | [[Wikang Aleman|Aleman]] | [[Talaksan:Legal status of German in the world.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q183|Q183]] | Germany | [[Alemanya]] | [[Talaksan:Aerial view of Berlin (32881394137).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q7318|Q7318]] | Nazi Germany | [[Alemanyang Nazi]] | |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q7374|Q7374]] | Alfred Hitchcock | [[Alfred Hitchcock]] | [[Talaksan:Hitchcock, Alfred 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q37868|Q37868]] | algae | [[algae]] | [[Talaksan:Wlas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q262|Q262]] | Algeria | [[Algeria]] | [[Talaksan:Algeria - Location Map (2013) - DZA - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q8366|Q8366]] | algorithm | [[algoritmo]] | [[Talaksan:Flowchart procedural programming.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q3968|Q3968]] | algebra | [[alhebra]] | [[Talaksan:Quadratic formula.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q156|Q156]] | alcohols | [[alkohol]] | [[Talaksan:Lukastest etoh tbutoh.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q8216|Q8216]] | Greek alphabet | [[alpabetong Griyego]] | [[Talaksan:Richtungsschild auf der Insel Ikaria, 2005.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q8229|Q8229]] | Latin script | [[Sulat Latin|alpabetong Latin]] | [[Talaksan:Abecedarium.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q8209|Q8209]] | Cyrillic script | [[alpabetong Siriliko]] | [[Talaksan:Cyrillic alternates.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q1286|Q1286]] | Alps | [[Alpes]] | [[Talaksan:Alps 2007-03-13 10.10UTC 1px-250m.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q663|Q663]] | aluminium | [[aluminyo]] | [[Talaksan:Aluminium-4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q10908|Q10908]] | Amphibia | [[Amphibia]] | [[Talaksan:Fire salamander (Salamandra Salamandra).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q727|Q727]] | Amsterdam | [[Amsterdam]] | [[Talaksan:Amsterdam airphoto.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q6199|Q6199]] | anarchism | [[anarkismo]] | [[Talaksan:Graffiti "No Gods, No Masters" and anarchy symbol at central bus station ZOB in Munich, Germany.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q514|Q514]] | anatomy | [[anatomiya]] | [[Talaksan:Leonardo da vinci, Drawing of a Woman's Torso.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q5456|Q5456]] | Andes | [[Andes]] | [[Talaksan:Andes 70.30345W 42.99203S.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q5603|Q5603]] | Andy Warhol | [[Andy Warhol]] | [[Talaksan:Andy Warhol at the Jewish Museum (by Bernard Gotfryd) – LOC.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q8258|Q8258]] | One Thousand and One Nights | [[Ang Isang Libo't Isang Gabi|Ang Isanglibo't Isang mga Gabi]] | [[Talaksan:Sughrat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q8269|Q8269]] | The Tale of Genji | [[Ang Kuwento ni Genji]] | [[Talaksan:Genji emaki 01003 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q8251|Q8251]] | The Art of War | [[Sining ng Pakikidigma|Ang Sining ng Pakikidigma]] | [[Talaksan:Bamboo book - closed - UCR.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q11352|Q11352]] | angle | [[anggulo]] | [[Talaksan:Coord Angle.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q12117|Q12117]] | cereal | [[angkak]] | [[Talaksan:Various grains edit2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q43473|Q43473]] | Angkor Wat | [[Angkor Wat]] | [[Talaksan:Angkor wat temple.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q11425|Q11425]] | animation | [[animasyon]] | [[Talaksan:Animated GIF from the 1919 Feline folies by Pat Sullivan.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q51|Q51]] | Antarctica | [[Antartika|Antarctica]] | [[Talaksan:Antarctica 6400px from Blue Marble.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q12187|Q12187]] | antibiotic | [[antibiyotiko]] | [[Talaksan:How do different antibiotics work?.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q5685|Q5685]] | Anton Chekhov | [[Anton Chekhov]] | [[Talaksan:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q1340|Q1340]] | Antonio Vivaldi | [[Antonio Vivaldi]] | [[Talaksan:Onbekend - Antonio Vivaldi - Bologna Museo Internationale e biblioteca della musica di bologna 28-04-2012 9-21-050.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q7298|Q7298]] | Antonín Dvořák | [[Antonín Dvořák]] | [[Talaksan:Dvorak.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q3196|Q3196]] | fire | [[apoy]] | [[Talaksan:FIRE 01.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q15|Q15]] | Africa | [[Aprika]] | [[Talaksan:Africa satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q1828555|Q1828555]] | Arabic script | [[Arabic script]] | [[Talaksan:Tawqi' script - Qur'anic verses - 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q8669|Q8669]] | Arab–Israeli conflict | [[Arab–Israeli conflict]] | [[Talaksan:Arab-Israeli Map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q1357|Q1357]] | Araneae | [[Gagamba|Araneae]] | [[Talaksan:Spiders Diversity.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q11376|Q11376]] | acceleration | [[arangkada]] | |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q11464|Q11464]] | plough | [[araro]] | [[Talaksan:04-09-12-Schaupflügen-Fahrenwalde-RalfR-IMG 1232.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q525|Q525]] | Sun | [[Araw (astronomiya)|Araw]] | [[Talaksan:The Sun in white light.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q573|Q573]] | day | [[Araw (panahon)|araw]] | [[Talaksan:GreenwUhrWelt.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q10872|Q10872]] | Archaea | [[Arkeya|Archaea]] | [[Talaksan:Archaea.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q8739|Q8739]] | Archimedes | [[Arkimedes|Archimedes]] | [[Talaksan:Retrato de un erudito (¿Arquímedes?), por Domenico Fetti.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q11500|Q11500]] | area | [[Sukat|area]] | |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q414|Q414]] | Argentina | [[Arhentina]] | [[Talaksan:Fitz Roy 1b.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q868|Q868]] | Aristotle | [[Aristoteles]] | [[Talaksan:Aristotle Altemps Inv8575.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q11205|Q11205]] | arithmetic | [[aritmetika]] | [[Talaksan:Basic arithmetic operators.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q12271|Q12271]] | architecture | [[arkitektura]] | [[Talaksan:Ray and Maria Stata Center (MIT).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q12277|Q12277]] | arch | [[arko]] | [[Talaksan:Arch (PSF).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q1360|Q1360]] | arthropod | [[Arthropoda]] | [[Talaksan:Asian forest scorpion in Khao Yai National Park.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q11660|Q11660]] | artificial intelligence | [[artipisyal na katalinuhan]] | [[Talaksan:Dall-e 3 (jan '24) artificial intelligence icon.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q11427|Q11427]] | steel | [[asero]] | [[Talaksan:Kaltbandcoils.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q11158|Q11158]] | acid | [[asido]] | |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q11254|Q11254]] | table salt | [[asin]] | [[Talaksan:Salt shaker on white background.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q12370|Q12370]] | salt | [[Asin (kimika)|asin]] | [[Talaksan:Ammonium-cerium(IV)-sulfate-sample.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q144|Q144]] | dog | [[aso]] | [[Talaksan:Greenland 467 (35130903436) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q3863|Q3863]] | asteroid | [[asteroyd]] | [[Talaksan:Asteroidsscale.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q333|Q333]] | astronomy | [[astronomiya]] | [[Talaksan:Laser Towards Milky Ways Centre.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q11002|Q11002]] | sugar | [[asukal]] | [[Talaksan:Sugar 2xmacro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q48|Q48]] | Asia | [[Asya]] | [[Talaksan:Asia satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q12152|Q12152]] | myocardial infarction | [[atake sa puso]] | [[Talaksan:Heart attack diagram.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q9368|Q9368]] | liver | [[atay]] | [[Talaksan:Leber Schaf.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q7066|Q7066]] | atheism | [[ateismo]] | [[Talaksan:Ephesians 2,12 - Greek atheos.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q1524|Q1524]] | Athens | [[Atenas]] | [[Talaksan:Akropolis 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q542|Q542]] | athletics | [[Atletiks|atletika]] | [[Talaksan:Naisten 400 m aidat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q9121|Q9121]] | atom | [[atomo]] | [[Talaksan:Helium atom QM.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q408|Q408]] | Australia | [[Australya]] | [[Talaksan:Australia satellite plane.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q40|Q40]] | Austria | [[Austria]] | [[Talaksan:Austria - Location Map (2019) - AUT - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q8011|Q8011]] | Avicenna | [[Avicenna]] | [[Talaksan:Pursina.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q12542|Q12542]] | Aztec | [[Aztec]] | [[Talaksan:Reconstruction of Tenochtitlan2006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q467|Q467]] | woman | [[babae]] | [[Talaksan:Woman.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q787|Q787]] | pig | [[baboy]] | [[Talaksan:Sow with piglet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q11411|Q11411]] | backgammon | [[Bakgamon|backgammon]] | [[Talaksan:Backgammon lg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q10876|Q10876]] | bacteria | [[Bakterya|bacteria]] | [[Talaksan:E. coli Bacteria (7316101966).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q1530|Q1530]] | Baghdad | [[Baghdad]] | [[Talaksan:Bagdad collage.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q8092|Q8092]] | tropical cyclone | [[bagyo]] | [[Talaksan:Dramatic Views of Hurricane Florence from the International Space Station From 9 12 (42828603210) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q8068|Q8068]] | flood | [[baha]] | [[Talaksan:KatrinaNewOrleansFlooded edit2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q7343|Q7343]] | Great Barrier Reef | [[Bahura ng Gran Barrera]] | [[Talaksan:GreatBarrierReef-EO.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q830|Q830]] | cattle | [[baka]] | [[Talaksan:Cow female black white.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q677|Q677]] | iron | [[bakal]] | [[Talaksan:Iron electrolytic and 1cm3 cube.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q8091|Q8091]] | grammar | [[balarila]] | |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q1074|Q1074]] | skin | [[Balat (anatomiya)|balat]] | [[Talaksan:Komodo dragon skin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q321|Q321]] | Milky Way | [[Ariwanas|Balatas]] | [[Talaksan:Artist’s impression of the Milky Way.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q12548|Q12548]] | Holy Roman Empire | [[Banal na Imperyong Romano]] | |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q1861|Q1861]] | Bangkok | [[Bangkok]] | [[Talaksan:Temple of the Emerald of buddha or Wat Phra Kaew (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q7164|Q7164]] | World Bank | [[Bangkong Pandaigdig]] | [[Talaksan:World Bank building at Washington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q9610|Q9610]] | Bangla | [[Wikang Bengali|Bangla]] | [[Talaksan:Bengali letters.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q902|Q902]] | Bangladesh | [[Bangladesh]] | |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q11446|Q11446]] | ship | [[barko]] | [[Talaksan:DANA 2004 ubt.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q11193|Q11193]] | base | [[base]] | [[Talaksan:Sodium hydroxide solution.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q12512|Q12512]] | St. Peter's Basilica | [[Basilika ni San Pedro]] | [[Talaksan:Basilica di San Pietro in Vaticano September 2015-1a.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q5372|Q5372]] | basketball | [[basketbol]] | [[Talaksan:Dream Team at the 1992 Summer Olympics.JPEG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q11475|Q11475]] | vacuum | [[basyo]] | [[Talaksan:Kolbenluftpumpe hg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q7569|Q7569]] | child | [[bata]] | [[Talaksan:Little girl of Don Som.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q12111|Q12111]] | Sorghum | [[batad]] | [[Talaksan:Sorghum bicolor - geograph.org.uk - 1070429.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q7748|Q7748]] | law | [[batas]] | [[Talaksan:JMR-Memphis1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 119 | [[:d:Q8063|Q8063]] | rock | [[Bato (heolohiya)|bato]] | [[Talaksan:Balanced Rock.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 120 | [[:d:Q11421|Q11421]] | magnet | [[batubalani]] | [[Talaksan:Bar magnet crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 121 | [[:d:Q956|Q956]] | Beijing | [[Beijing]] | [[Talaksan:Skyline of Beijing CBD with B-5906 approaching (20211016171955).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 122 | [[:d:Q11465|Q11465]] | velocity | [[Tulin|belosidad]] | [[Talaksan:Vector snelheid-Plain.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 123 | [[:d:Q313|Q313]] | Venus | [[Benus (planeta)|Benus]] | [[Talaksan:PIA23791-Venus-RealAndEnhancedContrastViews-20200608 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 124 | [[:d:Q64|Q64]] | Berlin | [[Berlin]] | [[Talaksan:Cityscape Berlin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 125 | [[:d:Q5369|Q5369]] | baseball | [[beysbol]] | [[Talaksan:Zack Greinke on July 29, 2009.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 126 | [[:d:Q11563|Q11563]] | number | [[bilang]] | [[Talaksan:Numbers grid in NY.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 127 | [[:d:Q2111|Q2111]] | speed of light in vacuum | [[bilis ng liwanag]] | |- | style='text-align:right'| 128 | [[:d:Q11442|Q11442]] | bicycle | [[bisikleta]] | [[Talaksan:00 8327 Historisches Fahrrad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 129 | [[:d:Q523|Q523]] | star | [[bituin]] | [[Talaksan:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 130 | [[:d:Q7094|Q7094]] | biochemistry | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Fat triglyceride shorthand formula.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 131 | [[:d:Q290|Q290]] | sex | [[biyolohikal na kasarian]] | [[Talaksan:Cromosomas X-Y y gametos.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 132 | [[:d:Q420|Q420]] | biology | [[biyolohiya]] | [[Talaksan:Biology-0001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 133 | [[:d:Q7108|Q7108]] | biotechnology | [[biyoteknolohiya]] | [[Talaksan:Biotecnologia Fase3.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 134 | [[:d:Q8355|Q8355]] | violin | [[biyulin]] | [[Talaksan:Violin VL100.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 135 | [[:d:Q9759|Q9759]] | blues | [[blues]] | [[Talaksan:B.B. King, 2006-06-26.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 136 | [[:d:Q2841|Q2841]] | Bogotá | [[Bogotá|Bogota]] | [[Talaksan:Centro internacional.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 137 | [[:d:Q441|Q441]] | botany | [[botanika]] | [[Talaksan:Diversity of plants image version q.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 138 | [[:d:Q202943|Q202943]] | Brahmagupta | [[Brahmagupta]] | |- | style='text-align:right'| 139 | [[:d:Q155|Q155]] | Brazil | [[Brasil|Brazil]] | [[Talaksan:Cidade Maravilhosa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 140 | [[:d:Q9530|Q9530]] | breathing | [[breathing]] | [[Talaksan:Diaphragmatic breathing.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 141 | [[:d:Q8680|Q8680]] | British Empire | [[Imperyong Britaniko|Britanikong Imperyo]] | |- | style='text-align:right'| 142 | [[:d:Q7391|Q7391]] | bee | [[bubuyog]] | [[Talaksan:(MHNT) Apis mellifera (female) - on viburnum tinus flowers.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 143 | [[:d:Q748|Q748]] | Buddhism | [[Budismo|Buddadamma]] | [[Talaksan:Large Gautama Buddha statue in Buddha Park of Ravangla, Sikkim.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 144 | [[:d:Q8081|Q8081]] | tornado | [[buhawi]] | [[Talaksan:F5 tornado Elie Manitoba 2007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 145 | [[:d:Q3|Q3]] | life | [[buhay]] | [[Talaksan:HumanNewborn.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 146 | [[:d:Q11457|Q11457]] | cotton | [[bulak]] | [[Talaksan:Cotton - പരുത്തി 03.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 147 | [[:d:Q506|Q506]] | flower | [[bulaklak]] | [[Talaksan:Flores.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 148 | [[:d:Q8072|Q8072]] | volcano | [[bulkan]] | [[Talaksan:Mount St. Helens erupting blue.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 149 | [[:d:Q12214|Q12214]] | smallpox | [[bulutong]] | [[Talaksan:Child with Smallpox Bangladesh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 150 | [[:d:Q8502|Q8502]] | mountain | [[bundok]] | [[Talaksan:Himalayas, Ama Dablam, Nepal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 151 | [[:d:Q513|Q513]] | Mount Everest | [[Bundok Everest]] | [[Talaksan:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 152 | [[:d:Q1364|Q1364]] | fruit | [[bunga]] | [[Talaksan:(MHNT) Geum urbanum - Fruit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 153 | [[:d:Q405|Q405]] | Moon | [[Buwan (astronomiya)|Buwan]] | [[Talaksan:FullMoon2010.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 154 | [[:d:Q8161|Q8161]] | tax | [[buwis]] | [[Talaksan:Pieter Brueghel the Younger, 'Paying the Tax (The Tax Collector)' oil on panel, 1620-1640. USC Fisher Museum of Art.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 155 | [[:d:Q85|Q85]] | Cairo | [[Cairo]] | [[Talaksan:Cairo Skyline (2020).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 156 | [[:d:Q16|Q16]] | Canada | [[Canada]] | [[Talaksan:Canada - Location Map (2013) - CAN - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 157 | [[:d:Q12284|Q12284]] | canal | [[canal]] | [[Talaksan:Saimaa canal at Lappeenranta Finland.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 158 | [[:d:Q5465|Q5465]] | Cape Town | [[Lungsod ng Cabo|Cape Town]] | [[Talaksan:Ciudad del Cabo desde Cabeza de León, Sudáfrica, 2018-07-22, DD 34.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 159 | [[:d:Q11358|Q11358]] | carbohydrate | [[Karbohidrata|carbohydrate]] | [[Talaksan:Carbohydrates.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 160 | [[:d:Q6722|Q6722]] | Carl Friedrich Gauss | [[Carl Friedrich Gauss]] | [[Talaksan:Carl Friedrich Gauss.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 161 | [[:d:Q1043|Q1043]] | Carl Linnaeus | [[Carl Linnaeus]] | [[Talaksan:Carl von Linné.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 162 | [[:d:Q3044|Q3044]] | Charlemagne | [[Carlomagno]] | [[Talaksan:Charlemagne denier Mayence 812 814.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 163 | [[:d:Q1405|Q1405]] | Augustus | [[Cesar Augusto]] | [[Talaksan:Augustus of Prima Porta (inv. 2290).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 164 | [[:d:Q160|Q160]] | Cetacea | [[Cetacea]] | [[Talaksan:Graywhale MMC.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 165 | [[:d:Q9045|Q9045]] | Chanakya | [[Chanakya]] | [[Talaksan:Chanakya artistic depiction.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 166 | [[:d:Q1035|Q1035]] | Charles Darwin | [[Charles Darwin]] | [[Talaksan:Charles Darwin portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 167 | [[:d:Q2042|Q2042]] | Charles de Gaulle | [[Charles de Gaulle]] | [[Talaksan:General Charles de Gaulle in 1945.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 168 | [[:d:Q5686|Q5686]] | Charles Dickens | [[Charles Dickens]] | [[Talaksan:Dickens Gurney head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 169 | [[:d:Q882|Q882]] | Charlie Chaplin | [[Charlie Chaplin]] | [[Talaksan:Charlie Chaplin portrait Getty 1739411952.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 170 | [[:d:Q5809|Q5809]] | Che Guevara | [[Che Guevara]] | [[Talaksan:Che Guevara - Guerrillero Heroico by Alberto Korda.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 171 | [[:d:Q8201|Q8201]] | Chinese characters | [[Chinese characters]] | [[Talaksan:Hanzi.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 172 | [[:d:Q7322|Q7322]] | Christopher Columbus | [[Christopher Columbus]] | [[Talaksan:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 173 | [[:d:Q8423|Q8423]] | Cyrus the Great | [[Dakilang Ciro|Ciro ang Dakila]] | [[Talaksan:Great Men and Famous Women Volume 1 - Cyrus the Great.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 174 | [[:d:Q81513|Q81513]] | Citrus | [[Citrus]] | [[Talaksan:Mandarin tree closeup.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 175 | [[:d:Q8683|Q8683]] | Cold War | [[Digmaang Malamig|Cold War]] | [[Talaksan:US Army tanks face off against Soviet tanks, Berlin 1961.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 176 | [[:d:Q739|Q739]] | Colombia | [[Colombia]] | |- | style='text-align:right'| 177 | [[:d:Q4604|Q4604]] | Confucius | [[Confucio|Confucius]] | [[Talaksan:Confucius, fresco from a Western Han tomb of Dongping County, Shandong province, China.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 178 | [[:d:Q11382|Q11382]] | conservation of energy | [[conservation of energy]] | [[Talaksan:Blocked-pendulum-strobe.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 179 | [[:d:Q8413|Q8413]] | Constantine the Great | [[Dakilang Constantino|Constantino I]] | [[Talaksan:0 Gaius Flavius Valerius Constantinus, Palatino.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 180 | [[:d:Q753|Q753]] | copper | [[Tanso (elemento)|copper]] | [[Talaksan:Cuivre Michigan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 181 | [[:d:Q241|Q241]] | Cuba | [[Cuba]] | [[Talaksan:Santa Clara (Cuba).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 182 | [[:d:Q165|Q165]] | sea | [[dagat]] | [[Talaksan:Paracas National Reserve, Ica, Peru-3April2011.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 183 | [[:d:Q545|Q545]] | Baltic Sea | [[Dagat Baltiko]] | [[Talaksan:SvetlogorskRauschen 05-2017 img11 beach.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 184 | [[:d:Q5484|Q5484]] | Caspian Sea | [[Dagat Kaspiyo|Dagat Caspian]] | [[Talaksan:Caspian Sea from orbit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 185 | [[:d:Q1693|Q1693]] | North Sea | [[Dagat Hilaga]] | [[Talaksan:North Sea 02 ubt.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 186 | [[:d:Q166|Q166]] | Black Sea | [[Dagat Itim]] | [[Talaksan:Black Sea Nasa May 25 2004.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 187 | [[:d:Q1247|Q1247]] | Caribbean Sea | [[Dagat Karibe]] | [[Talaksan:50 Shades Of Blue (187611681).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 188 | [[:d:Q37660|Q37660]] | South China Sea | [[Dagat Timog Tsina|Dagat Luzon]] | [[Talaksan:Mar de China Meridional - BM WMS 2004.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 189 | [[:d:Q4918|Q4918]] | Mediterranean Sea | [[Dagat Mediteraneo]] | [[Talaksan:Mediterranean Sea political map-en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 190 | [[:d:Q2|Q2]] | Earth | [[Daigdig]] | [[Talaksan:Meteosat-12-fci-march-equinox-2025-noon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 191 | [[:d:Q8409|Q8409]] | Alexander the Great | [[Alejandrong Dakila|Dakilang Aleksander]] | [[Talaksan:Alexander the Great mosaic (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 192 | [[:d:Q8698|Q8698]] | Great Depression | [[Malawakang Depresyon|Dakilang Depresyon]] | [[Talaksan:Lange-MigrantMother02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 193 | [[:d:Q11652|Q11652]] | frequency | [[dalasan]] | [[Talaksan:FrequencyAnimation.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 194 | [[:d:Q11651|Q11651]] | electric current | [[daloy ng kuryente]] | [[Talaksan:Magnetic field of a steady current.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 195 | [[:d:Q12323|Q12323]] | dam | [[dam]] | [[Talaksan:RappbodeLufts.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 196 | [[:d:Q3766|Q3766]] | Damascus | [[Damasco|Damascus]] | [[Talaksan:Damascus, Syria, Panorama at sunset.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 197 | [[:d:Q9415|Q9415]] | emotion | [[damdamin]] | [[Talaksan:Plutchik-wheel in arabic.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 198 | [[:d:Q1067|Q1067]] | Dante Alighieri | [[Dante Alighieri]] | [[Talaksan:Portrait de Dante.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 199 | [[:d:Q1653|Q1653]] | Danube | [[Danubio]] | [[Talaksan:Budapest from Gellert Hill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 200 | [[:d:Q41585|Q41585]] | David Hilbert | [[David Hilbert]] | [[Talaksan:Hilbert.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 201 | [[:d:Q1353|Q1353]] | Delhi | [[Delhi]] | [[Talaksan:Red Fort in Delhi 03-2016 img3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 202 | [[:d:Q7174|Q7174]] | democracy | [[demokrasya]] | [[Talaksan:Election MG 3455.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 203 | [[:d:Q974|Q974]] | Democratic Republic of the Congo | [[Demokratikong Republika ng Congo]] | [[Talaksan:DR Congo - collage.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 204 | [[:d:Q8514|Q8514]] | desert | [[desyerto]] | [[Talaksan:Libya 4608 Idehan Ubari Dunes Luca Galuzzi 2007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 205 | [[:d:Q1354|Q1354]] | Dhaka | [[Dhaka]] | [[Talaksan:Dhaka skyline1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 206 | [[:d:Q9453|Q9453]] | dialectic | [[Diyalektika|dialectic]] | [[Talaksan:Georg Pencz, Dialectic, NGA 33130.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 207 | [[:d:Q297|Q297]] | Diego Velázquez | [[Diego Velázquez]] | [[Talaksan:Diego Velázquez Autorretrato 45 x 38 cm - Colección Real Academia de Bellas Artes de San Carlos - Museo de Bellas Artes de Valencia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 208 | [[:d:Q198|Q198]] | war | [[digmaan]] | [[Talaksan:Thure de Thulstrup - L. Prang and Co. - Battle of Gettysburg - Restoration by Adam Cuerden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 209 | [[:d:Q2487|Q2487]] | Thirty Years' War | [[Tatlumpung Taong Digmaan|Digmaan ng Tatlumpung Taon]] | [[Talaksan:Magdeburg 1631.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 210 | [[:d:Q8740|Q8740]] | Vietnam War | [[Digmaang Biyetnam]] | [[Talaksan:VietnamMural.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 211 | [[:d:Q8465|Q8465]] | civil war | [[digmaang sibil]] | [[Talaksan:Battle of Gettysburg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 212 | [[:d:Q8676|Q8676]] | American Civil War | [[Digmaang Sibil ng Amerika|Digmaang Sibil ng Estados Unidos]] | [[Talaksan:CivilWarUSAColl.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 213 | [[:d:Q317|Q317]] | dictatorship | [[diktadura]] | [[Talaksan:Hitler Nürnberg 1935.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 214 | [[:d:Q12536|Q12536]] | Abbasid Caliphate | [[Kalipatong Abasida|Dinastiyang Abasida]] | [[Talaksan:Abbasid Caliphate-ar.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 215 | [[:d:Q7209|Q7209]] | Han dynasty | [[Dinastiyang Han]] | [[Talaksan:Summer Vacation 2007, 263, Watchtower In The Morning Light, Dunhuang, Gansu Province.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 216 | [[:d:Q9903|Q9903]] | Ming dynasty | [[Dinastiyang Ming]] | [[Talaksan:Ming Empire cca 1580 (en).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 217 | [[:d:Q8733|Q8733]] | Qing dynasty | [[Dinastiyang Qing]] | |- | style='text-align:right'| 218 | [[:d:Q9683|Q9683]] | Tang dynasty | [[Dinastiyang Tang]] | [[Talaksan:Tang Dynasty circa 700 CE.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 219 | [[:d:Q430|Q430]] | dinosaur | [[dinosauro]] | [[Talaksan:Various dinosaurs2.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 220 | [[:d:Q11656|Q11656]] | diode | [[Diodo|diode]] | [[Talaksan:Diode-closeup.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 221 | [[:d:Q1889|Q1889]] | diplomacy | [[diplomasya]] | [[Talaksan:2024-11-18-Headquarters of the United Nations-0605.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 222 | [[:d:Q4439|Q4439]] | hard disk | [[Hard disk drive|diskong matigas]] | [[Talaksan:Western Digital WD2500BB Hard Disk A.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 223 | [[:d:Q12206|Q12206]] | diabetes | [[diyabetes]] | [[Talaksan:Blue circle for diabetes.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 224 | [[:d:Q5283|Q5283]] | diamond | [[diyamante]] | [[Talaksan:Rough Diamond.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 225 | [[:d:Q190|Q190]] | God | [[Diyos]] | [[Talaksan:Schnorr von Carolsfeld Bibel in Bildern 1860 001.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 226 | [[:d:Q9106|Q9106]] | Dmitri Mendeleev | [[Dimitri Mendeleyev|Dmitri Mendeleev]] | [[Talaksan:Dmitri Mendeleev.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 227 | [[:d:Q7430|Q7430]] | deoxyribonucleic acid | [[DNA]] | [[Talaksan:DNA animation.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 228 | [[:d:Q4917|Q4917]] | United States dollar | [[dolyar ng Estados Unidos]] | [[Talaksan:USDnotes.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 229 | [[:d:Q11395|Q11395]] | domestication | [[domestikasyon]] | [[Talaksan:Domestication Timeline.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 230 | [[:d:Q612|Q612]] | Dubai | [[Dubai]] | [[Talaksan:Dubai Skyline mit Burj Khalifa (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 231 | [[:d:Q7873|Q7873]] | blood | [[dugo]] | [[Talaksan:Blood Test (15575812743).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 232 | [[:d:Q7953|Q7953]] | Zen | [[Zen|Dzen]] | [[Talaksan:Eiheiji gate.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 233 | [[:d:Q1063|Q1063]] | evolution | [[ebolusyon]] | [[Talaksan:L'origine de l'évolution.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 234 | [[:d:Q8434|Q8434]] | education | [[edukasyon]] | [[Talaksan:1887 Bettannier Der Schwarze Fleck anagoria.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 235 | [[:d:Q79|Q79]] | Egypt | [[Ehipto]] | [[Talaksan:All Gizah Pyramids.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 236 | [[:d:Q7150|Q7150]] | ecology | [[ekolohiya]] | [[Talaksan:Grib skov.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 237 | [[:d:Q8134|Q8134]] | economics | [[ekonomika]] | [[Talaksan:Economics circular flow cartoon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 238 | [[:d:Q11214|Q11214]] | differential equation | [[ekwasyong diperensiyal]] | [[Talaksan:Exemple d'eqüacion diferenciala.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 239 | [[:d:Q7939|Q7939]] | El Niño | [[El Niño]] | [[Talaksan:ENSO - El Niño.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 240 | [[:d:Q849919|Q849919]] | electromagnetic interaction | [[electromagnetic interaction]] | [[Talaksan:Feynmann Diagram Coulomb.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 241 | [[:d:Q9778|Q9778]] | electronic music | [[electronic music]] | [[Talaksan:1st commercial Moog synthesizer (1964, commissioned by the Alwin Nikolai Dance Theater of NY) @ Stearns Collection (Stearns 2035), University of Michigan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 242 | [[:d:Q12725|Q12725]] | electricity | [[elektrisidad]] | [[Talaksan:Lightning simulator questacon04.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 243 | [[:d:Q11650|Q11650]] | electronics | [[elektronika]] | [[Talaksan:Arduino ftdi chip-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 244 | [[:d:Q11344|Q11344]] | chemical element | [[Elemento (kimika)|elemento]] | [[Talaksan:Periodic table (32-col, enwiki), black and white.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 245 | [[:d:Q7207|Q7207]] | Elizabeth I of England | [[Elizabeth I ng Inglatera]] | [[Talaksan:Elizabeth1England.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 246 | [[:d:Q303|Q303]] | Elvis Presley | [[Elvis Presley]] | [[Talaksan:Elvis Presley Publicity Photo for The Trouble with Girls 1968.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 247 | [[:d:Q613|Q613]] | Emirate of Dubai | [[Emirate of Dubai]] | [[Talaksan:UAE Dubai Marina img1 asv2018-01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 248 | [[:d:Q11379|Q11379]] | energy | [[enerhiya]] | [[Talaksan:Electric power transmission.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 249 | [[:d:Q12739|Q12739]] | nuclear power | [[Enerhiyang nukleyar|enerhiyang nuklear]] | [[Talaksan:Nuclear Power Plant Cattenom.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 250 | [[:d:Q8753|Q8753]] | Enrico Fermi | [[Enrico Fermi]] | [[Talaksan:Enrico Fermi 1943-49.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 251 | [[:d:Q5292|Q5292]] | encyclopedia | [[ensiklopedya]] | [[Talaksan:Bertelsmann Lexikothek.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 252 | [[:d:Q8047|Q8047]] | enzyme | [[ensima]] | [[Talaksan:Triosephosphate isomerase.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 253 | [[:d:Q8272|Q8272]] | Epic of Gilgamesh | [[Epiko ni Gilgamesh]] | [[Talaksan:GilgameshTablet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 254 | [[:d:Q41571|Q41571]] | epilepsy | [[epilepsiya]] | [[Talaksan:Spike-waves.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 255 | [[:d:Q9471|Q9471]] | epistemology | [[epistemolohiya]] | [[Talaksan:4 Pramanas, epistemology according to ancient Nyayasutras.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 256 | [[:d:Q9123|Q9123]] | Ernest Rutherford | [[Ernest Rutherford]] | [[Talaksan:Ernest Rutherford LOC.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 257 | [[:d:Q9130|Q9130]] | Erwin Schrödinger | [[Erwin Schrödinger]] | [[Talaksan:Erwin Schrödinger - Narodowe Archiwum Cyfrowe (1-E-939).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 258 | [[:d:Q29|Q29]] | Spain | [[Espanya]] | [[Talaksan:Spain - Location Map (2013) - ESP - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 259 | [[:d:Q143|Q143]] | Esperanto | [[Esperanto]] | [[Talaksan:Flag of Esperanto.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 260 | [[:d:Q42527|Q42527]] | spice | [[Pampalasa|espesya]] | [[Talaksan:Spices1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 261 | [[:d:Q11455|Q11455]] | special relativity | [[Teorya ng natatanging relatibidad|espesyal na teoriya ng relatibidad]] | [[Talaksan:Gedankenexperiment Zeitdilitation.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 262 | [[:d:Q7432|Q7432]] | species | [[espesye]] | [[Talaksan:Heliconius mimicry.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 263 | [[:d:Q12483|Q12483]] | statistics | [[estadistika]] | [[Talaksan:Standard Normal Distribution-en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 264 | [[:d:Q7275|Q7275]] | state | [[estado]] | [[Talaksan:Leviathan frontispiece cropped British Library.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 265 | [[:d:Q30|Q30]] | United States | [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] | [[Talaksan:United States - Location Map (2013) - USA - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 266 | [[:d:Q9202|Q9202]] | Statue of Liberty | [[Estatwa ng Kalayaan]] | [[Talaksan:Statue of Liberty 7.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 267 | [[:d:Q153|Q153]] | ethanol | [[etanol]] | [[Talaksan:Sample of Absolute Ethanol.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 268 | [[:d:Q115|Q115]] | Ethiopia | [[Ethiopia]] | [[Talaksan:Ethiopia in its region.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 269 | [[:d:Q9465|Q9465]] | ethics | [[etika]] | [[Talaksan:Rage-and-anger-fresco.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 270 | [[:d:Q8747|Q8747]] | Euclid | [[Euclides|Euclid]] | [[Talaksan:Euklid2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 271 | [[:d:Q4916|Q4916]] | Euro | [[Euro]] | [[Talaksan:Euro Series Banknotes (2019) - centered.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 272 | [[:d:Q46|Q46]] | Europe | [[Europa]] | [[Talaksan:Europe satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 273 | [[:d:Q7371|Q7371]] | Federico Fellini | [[Federico Fellini]] | [[Talaksan:Federico Fellini NYWTS 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 274 | [[:d:Q1496|Q1496]] | Ferdinand Magellan | [[Fernando de Magallanes]] | [[Talaksan:Retrato de Hernando de Magallanes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 275 | [[:d:Q9764|Q9764]] | flamenco | [[flamenco]] | [[Talaksan:Sargent John Singer Spanish Dancer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 276 | [[:d:Q12748|Q12748]] | fossil fuel | [[fossil fuel]] | [[Talaksan:Combustibles fossiles.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 277 | [[:d:Q5432|Q5432]] | Francisco Goya | [[Francisco de Goya]] | [[Talaksan:Vicente López Portaña - el pintor Francisco de Goya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 278 | [[:d:Q5604|Q5604]] | Frank Lloyd Wright | [[Frank Lloyd Wright]] | [[Talaksan:Frank Lloyd Wright LC-USZ62-36384.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 279 | [[:d:Q8007|Q8007]] | Franklin Delano Roosevelt | [[Franklin D. Roosevelt]] | [[Talaksan:FDR 1944 Color Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 280 | [[:d:Q905|Q905]] | Franz Kafka | [[Franz Kafka]] | [[Talaksan:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 281 | [[:d:Q7312|Q7312]] | Franz Schubert | [[Franz Schubert]] | [[Talaksan:Franz Schubert by Wilhelm August Rieder 1875 larger version.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 282 | [[:d:Q1268|Q1268]] | Frédéric Chopin | [[Frederic Francois Chopin]] | [[Talaksan:Frederic Chopin photo.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 283 | [[:d:Q5588|Q5588]] | Frida Kahlo | [[Frida Kahlo]] | [[Talaksan:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 284 | [[:d:Q9358|Q9358]] | Friedrich Nietzsche | [[Friedrich Nietzsche]] | [[Talaksan:Nietzsche187a.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 285 | [[:d:Q764|Q764]] | fungi | [[Halamang-singaw|Fungus]] | [[Talaksan:2006-08-09 Amanita citrina 46465 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 286 | [[:d:Q2736|Q2736]] | association football | [[futbol]] | [[Talaksan:Football in Bloomington, Indiana, 1995.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 287 | [[:d:Q125851781|Q125851781]] | Fâtih Sultan Mehemmed Han | [[Fâtih Sultan Mehemmed Han]] | |- | style='text-align:right'| 288 | [[:d:Q991|Q991]] | Fyodor Dostoyevsky | [[Feodor Dostoyevsky|Fëdor Dostoevskij]] | [[Talaksan:Vasily Perov - Портрет Ф.М.Достоевского - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 289 | [[:d:Q5878|Q5878]] | | [[Gabriel García Márquez]] | [[Talaksan:Gabriel Garcia Marquez.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 290 | [[:d:Q318|Q318]] | galaxy | [[Galaksiya|galaxy]] | [[Talaksan:NGC 4414 (NASA-med).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 291 | [[:d:Q8778|Q8778]] | Galen | [[Galen]] | [[Talaksan:Galenus.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 292 | [[:d:Q307|Q307]] | Galileo Galilei | [[Galileo Galilei]] | [[Talaksan:Galileo.arp.300pix.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 293 | [[:d:Q7191|Q7191]] | Nobel Prize | [[Gantimpalang Nobel]] | [[Talaksan:Marie Skłodowska-Curie's Nobel Prize in Chemistry 1911.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 294 | [[:d:Q11432|Q11432]] | gas | [[gas]] | [[Talaksan:Kinetic theory of gases.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 295 | [[:d:Q156103|Q156103]] | gastroenteritis | [[gastroenteritis]] | [[Talaksan:Gastroenteritis viruses.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 296 | [[:d:Q8495|Q8495]] | milk | [[gatas]] | [[Talaksan:Glass of Milk (33657535532).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 297 | [[:d:Q720|Q720]] | Genghis Khan | [[Genghis Khan]] | [[Talaksan:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 298 | [[:d:Q5683|Q5683]] | Geoffrey Chaucer | [[Geoffrey Chaucer]] | [[Talaksan:Portrait of Geoffrey Chaucer (4671380) (cropped) 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 299 | [[:d:Q9235|Q9235]] | Georg Wilhelm Friedrich Hegel | [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] | [[Talaksan:Jakob Schlesinger - Hegel 1831.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 300 | [[:d:Q5679|Q5679]] | Lord Byron | [[George Byron, Ika-6 na Barong Byron]] | [[Talaksan:Byron 1813 by Phillips.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 301 | [[:d:Q7302|Q7302]] | George Frideric Handel | [[George Frideric Handel]] | [[Talaksan:George Frideric Handel by Balthasar Denner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 302 | [[:d:Q23|Q23]] | George Washington | [[George Washington]] | [[Talaksan:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 303 | [[:d:Q7311|Q7311]] | Giacomo Puccini | [[Giacomo Puccini]] | [[Talaksan:GiacomoPuccini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 304 | [[:d:Q897|Q897]] | gold | [[ginto]] | [[Talaksan:Gold-crystals.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 305 | [[:d:Q179277|Q179277]] | Giovanni Pierluigi da Palestrina | [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]] | [[Talaksan:Giovanni Pierluigi da Palestrina.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 306 | [[:d:Q6607|Q6607]] | guitar | [[gitara]] | [[Talaksan:Classical Guitar two views.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 307 | [[:d:Q12554|Q12554]] | Middle Ages | [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang Panahon]] | [[Talaksan:Friedrich-barbarossa-und-soehne-welfenchronik 1-1000x1540.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 308 | [[:d:Q7204|Q7204]] | Middle East | [[Gitnang Silangan]] | [[Talaksan:Colorful shaded map of Middle East.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 309 | [[:d:Q7317|Q7317]] | Giuseppe Verdi | [[Giuseppe Verdi]] | [[Talaksan:Giuseppi Verdi by Ferdinand Mulnier c1870.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 310 | [[:d:Q7181|Q7181]] | globalization | [[globalisasyon]] | |- | style='text-align:right'| 311 | [[:d:Q11413|Q11413]] | go | [[Go (laro)|go]] | [[Talaksan:Go board.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 312 | [[:d:Q5377|Q5377]] | golf | [[golf]] | [[Talaksan:Golfer swing.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 313 | [[:d:Q9047|Q9047]] | Gottfried Wilhelm Leibniz | [[Gottfried Leibniz]] | [[Talaksan:Christoph Bernhard Francke - Bildnis des Philosophen Leibniz (ca. 1695).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 314 | [[:d:Q11412|Q11412]] | gravity | [[grabedad]] | [[Talaksan:Solar sys.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 315 | [[:d:Q7347|Q7347]] | Great Lakes | [[Mga Malalaking Lawa|Gran Lagos]] | [[Talaksan:ISS-43 the Great Lakes of North America.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 316 | [[:d:Q4421|Q4421]] | forest | [[gubat]] | [[Talaksan:Brussels Zonienwoud.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 317 | [[:d:Q11004|Q11004]] | vegetable | [[gulay]] | [[Talaksan:Kleinmarkthalle Frankfurt Gemüsestand.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 318 | [[:d:Q446|Q446]] | wheel | [[gulong]] | [[Talaksan:Hub (PSF).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 319 | [[:d:Q9188|Q9188]] | Empire State Building | [[Gusaling Empire State]] | [[Talaksan:Empire State Building (aerial view).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 320 | [[:d:Q7304|Q7304]] | Gustav Mahler | [[Gustav Mahler]] | [[Talaksan:Photo of Gustav Mahler by Moritz Nähr 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 321 | [[:d:Q6240|Q6240]] | Hafez | [[Hafez]] | [[Talaksan:Anselm Feuerbach Hafis vor der Schenke (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 322 | [[:d:Q12506|Q12506]] | Hagia Sophia | [[Hagia Sophia]] | [[Talaksan:Hagia Sophia Mars 2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 323 | [[:d:Q9232|Q9232]] | Jainism | [[Hainismo]] | [[Talaksan:Shravanbelgola Gomateshvara feet prayer1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 324 | [[:d:Q756|Q756]] | plant | [[halaman]] | [[Talaksan:Thanh Long ở Ninh Thuận.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 325 | [[:d:Q8094|Q8094]] | wind | [[hangin]] | [[Talaksan:Bundesarchiv Bild 183-1990-0206-324, Berlin, Passanten im Wind.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 326 | [[:d:Q8222|Q8222]] | Hangul | [[Hangul]] | [[Talaksan:Hangeul-basic.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 327 | [[:d:Q5673|Q5673]] | Hans Christian Andersen | [[Hans Christian Andersen]] | [[Talaksan:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 328 | [[:d:Q17|Q17]] | Japan | [[Hapon]] | [[Talaksan:Satellite image of Japan in May 2003.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 329 | [[:d:Q5287|Q5287]] | Japanese | [[Wikang Hapones|Hapones]] | [[Talaksan:Nihongo.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 330 | [[:d:Q729|Q729]] | hayop | [[hayop]] | [[Talaksan:Animal diversity.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 331 | [[:d:Q5589|Q5589]] | Henri Matisse | [[Henri Matisse]] | [[Talaksan:Portrait of Henri Matisse 1933 May 20.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 332 | [[:d:Q8768|Q8768]] | Henry Ford | [[Henry Ford]] | [[Talaksan:Henry ford 1919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 333 | [[:d:Q1071|Q1071]] | geography | [[heograpiya]] | [[Talaksan:OrteliusWorldMap.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 334 | [[:d:Q1069|Q1069]] | geology | [[heolohiya]] | [[Talaksan:Mapa litológico de Genicera.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 335 | [[:d:Q8087|Q8087]] | geometry | [[heometriya]] | [[Talaksan:Westerner and Arab practicing geometry 15th century manuscript.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 336 | [[:d:Q7326|Q7326]] | Hernán Cortés | [[Hernán Cortés]] | [[Talaksan:Retrato de Hernán Cortés.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 337 | [[:d:Q1218|Q1218]] | Jerusalem | [[Herusalem]] | [[Talaksan:Dome of the Rock seen from the Mount of Olives (12395649153) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 338 | [[:d:Q302|Q302]] | Jesus Christ | [[Hesus]] | [[Talaksan:Spas vsederzhitel sinay (cropped1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 339 | [[:d:Q556|Q556]] | hydrogen | [[Idrohino|hidroheno]] | [[Talaksan:Hydrogen discharge tube.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 340 | [[:d:Q49|Q49]] | North America | [[Hilagang Amerika]] | [[Talaksan:North America satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 341 | [[:d:Q934|Q934]] | North Pole | [[Hilagang Polo]] | [[Talaksan:Noaa3-2006-0602-1206 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 342 | [[:d:Q8690|Q8690]] | Cultural Revolution | [[Himagsikang Pangkalinangan|Himagsikan sa Kultura]] | [[Talaksan:1967-02 1967年的红卫兵.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 343 | [[:d:Q6534|Q6534]] | French Revolution | [[Himagsikang Pranses]] | [[Talaksan:LouisXVIExecutionBig.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 344 | [[:d:Q8729|Q8729]] | Russian Revolution | [[Himagsikang Ruso (1917)|Himagsikang Ruso noong 1917]] | [[Talaksan:Revolución-marzo-rusia--russianbolshevik00rossuoft.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 345 | [[:d:Q5451|Q5451]] | Himalayas | [[Himalaya]] | [[Talaksan:Himalayas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 346 | [[:d:Q9089|Q9089]] | Hinduism | [[Hinduismo]] | [[Talaksan:A Hindu wedding ritual in progress b.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 347 | [[:d:Q2763|Q2763]] | The Holocaust | [[Holokausto|Holocaust]] | [[Talaksan:Selection on the ramp at Auschwitz-Birkenau, 1944 (Auschwitz Album) 1b.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 348 | [[:d:Q6691|Q6691]] | Homer | [[Homer]] | [[Talaksan:Homer bust, Farnese collection (Naples).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 349 | [[:d:Q8646|Q8646]] | Hong Kong | [[Hong Kong]] | [[Talaksan:Hong Kong from Victoria Peak1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 350 | [[:d:Q11364|Q11364]] | hormone | [[hormona]] | |- | style='text-align:right'| 351 | [[:d:Q9268|Q9268]] | Judaism | [[Hudaismo]] | [[Talaksan:Menorah 0307.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 352 | [[:d:Q11420|Q11420]] | judo | [[Judo|hudo]] | [[Talaksan:KOCIS Korea Judo Kim Jaebum London 36 (7696361164).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 353 | [[:d:Q8473|Q8473]] | military | [[hukbo]] | [[Talaksan:Composite images — Military - animated.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 354 | [[:d:Q12551|Q12551]] | Hundred Years' War | [[Digmaang Daang Taon|Hundred Years' War]] | [[Talaksan:Battle of crecy froissart.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 355 | [[:d:Q319|Q319]] | Jupiter | [[Hupiter (planeta)|Hupiter]] | [[Talaksan:Jupiter OPAL 2024.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 356 | [[:d:Q7331|Q7331]] | Ibn Battuta | [[Ibn Battuta]] | [[Talaksan:Bust of Ibn Battuta at Ibn Battuta museum.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 357 | [[:d:Q9294|Q9294]] | Ibn Khaldun | [[Ibn Khaldun]] | [[Talaksan:Bust of Ibn Khaldun (Casbah of Bejaia, Algeria).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 358 | [[:d:Q5113|Q5113]] | bird | [[ibon]] | [[Talaksan:Bird Diversity 2011.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 359 | [[:d:Q7257|Q7257]] | ideology | [[ideolohiya]] | [[Talaksan:War2.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 360 | [[:d:Q7314|Q7314]] | Igor Stravinsky | [[Igor Stravinsky]] | [[Talaksan:Igor Stravinsky LOC 32392u.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 361 | [[:d:Q362|Q362]] | World War II | [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] | [[Talaksan:Infobox collage for WWII.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 362 | [[:d:Q8275|Q8275]] | Iliad | [[Iliada]] | [[Talaksan:P. Oxy. 221.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 363 | [[:d:Q4022|Q4022]] | river | [[ilog]] | [[Talaksan:White Nile Fishermen (18156464842).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 364 | [[:d:Q3783|Q3783]] | Amazon | [[Ilog Amasona]] | [[Talaksan:Amazon CIAT (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 365 | [[:d:Q7355|Q7355]] | Yellow River | [[Ilog Dilaw]] | [[Talaksan:Yellow River - panoramio.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 366 | [[:d:Q5089|Q5089]] | Ganges | [[Ilog Ganges]] | [[Talaksan:View of Ghats across the Ganges, Varanasi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 367 | [[:d:Q7348|Q7348]] | Indus River | [[Ilog Indo]] | [[Talaksan:Indus near Skardu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 368 | [[:d:Q3503|Q3503]] | Congo | [[Ilog Congo|Ilog Konggo]] | [[Talaksan:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 369 | [[:d:Q1497|Q1497]] | Mississippi River | [[Ilog Mississippi]] | [[Talaksan:Efmo View from Fire Point.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 370 | [[:d:Q3542|Q3542]] | Niger River | [[Ilog Niger]] | [[Talaksan:Niger River View, Djenne (6861797).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 371 | [[:d:Q3392|Q3392]] | Nile | [[Ilog Nilo]] | [[Talaksan:Cairo skyline, Panoramic view, Egypt.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 372 | [[:d:Q584|Q584]] | Rhine | [[Ilog Rin]] | [[Talaksan:Loreleyblick Maria Ruh 2025.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 373 | [[:d:Q626|Q626]] | Volga | [[Ilog Volga]] | [[Talaksan:Вид на Кинешемский мост из села Воздвиженье.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 374 | [[:d:Q5413|Q5413]] | Yangtze | [[Ilog Yangtze]] | [[Talaksan:Qutang Gorge on Changjiang.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 375 | [[:d:Q7363|Q7363]] | nose | [[ilong]] | [[Talaksan:Dog nose.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 376 | [[:d:Q9312|Q9312]] | Immanuel Kant | [[Immanuel Kant]] | [[Talaksan:Immanuel Kant - Gemaelde 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 377 | [[:d:Q7260|Q7260]] | imperialism | [[imperyalismo]] | [[Talaksan:China imperialism cartoon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 378 | [[:d:Q11774|Q11774]] | Gupta Empire | [[Imperyong Gupta]] | |- | style='text-align:right'| 379 | [[:d:Q28573|Q28573]] | Inca Empire | [[Imperyong Inka|Imperyong Incaico]] | [[Talaksan:80 - Machu Picchu - Juin 2009 - edit.2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 380 | [[:d:Q184536|Q184536]] | Mali Empire | [[Imperyong Mali]] | [[Talaksan:Catalan Atlas BNF Sheet 6 Western Sahara.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 381 | [[:d:Q12557|Q12557]] | Mongol Empire | [[Imperyong Monggol]] | |- | style='text-align:right'| 382 | [[:d:Q12560|Q12560]] | Ottoman Empire | [[Imperyong Otomano]] | [[Talaksan:Rise of Ottoman empire.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 383 | [[:d:Q2277|Q2277]] | Roman Empire | [[Imperyong Romano]] | [[Talaksan:Inscription Theatre Leptis Magna Libya.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 384 | [[:d:Q11028|Q11028]] | information | [[impormasyon]] | [[Talaksan:Structure of the Universe.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 385 | [[:d:Q5325|Q5325]] | inductor | [[Panawit|indaktor]] | [[Talaksan:Electronic component inductors.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 386 | [[:d:Q668|Q668]] | India | [[Indiya|India]] | [[Talaksan:India-locator-map-blank.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 387 | [[:d:Q252|Q252]] | Indonesia | [[Indonesya|Indonesia]] | [[Talaksan:Indonesian Culture.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 388 | [[:d:Q11051|Q11051]] | Hindustani | [[Indostaniko]] | [[Talaksan:Hindustani.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 389 | [[:d:Q8148|Q8148]] | industrial sector | [[industriya]] | [[Talaksan:Valero Three Rivers Refinery Texas 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 390 | [[:d:Q11388|Q11388]] | infrared radiation | [[infrared]] | [[Talaksan:Ir girl.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 391 | [[:d:Q1860|Q1860]] | English | [[Wikang Ingles|Ingles]] | [[Talaksan:William Shakespeare - Sonnet XXX - Rapenburg 30, Leiden (cropped).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 392 | [[:d:Q7546|Q7546]] | Ingmar Bergman | [[Ingmar Bergman]] | [[Talaksan:Ingmar Bergman (1966).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 393 | [[:d:Q11023|Q11023]] | engineering | [[inhenyeriya]] | [[Talaksan:PIA19664-MarsInSightLander-Assembly-20150430.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 394 | [[:d:Q11418|Q11418]] | weak interaction | [[interaksiyong mahina]] | [[Talaksan:PiPlus muon decay.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 395 | [[:d:Q11415|Q11415]] | strong interaction | [[interaksiyong malakas]] | [[Talaksan:Nuclear Force anim smaller.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 396 | [[:d:Q12757|Q12757]] | internal combustion engine | [[internal combustion engine]] | [[Talaksan:Diesel Engine (4 cycle running).gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 397 | [[:d:Q7801|Q7801]] | International Court of Justice | [[Pandaigdigang Hukumang Pangkatarungan|Internasyonal na Hukuman ng Katarungan]] | [[Talaksan:Friedenspalast Den Haag (100MP).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 398 | [[:d:Q75|Q75]] | Internet | [[Internet]] | [[Talaksan:Internet users per 100 and GDP per capita.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 399 | [[:d:Q794|Q794]] | Iran | [[Iran]] | [[Talaksan:Iran - Location Map (2013) - IRN - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 400 | [[:d:Q796|Q796]] | Iraq | [[Iraq]] | [[Talaksan:View of Sulaymaniyah (Slemani) City in Winter - Snow 2015.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 401 | [[:d:Q935|Q935]] | Isaac Newton | [[Isaac Newton]] | [[Talaksan:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 402 | [[:d:Q152|Q152]] | fish | [[isda]] | [[Talaksan:Fish-coll002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 403 | [[:d:Q450|Q450]] | mind | [[Isip]] | [[Talaksan:RobertFuddBewusstsein17Jh.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 404 | [[:d:Q432|Q432]] | Islam | [[Islam]] | [[Talaksan:Mosque.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 405 | [[:d:Q801|Q801]] | Israel | [[Israel]] | [[Talaksan:Часовая башня султана Абдул Хамида II - panoramio.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 406 | [[:d:Q406|Q406]] | Istanbul | [[Istanbul]] | [[Talaksan:Istanbul Montage 2016.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 407 | [[:d:Q38|Q38]] | Italy | [[Italya]] | [[Talaksan:Colosseo 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 408 | [[:d:Q589|Q589]] | black hole | [[itim na butas]] | [[Talaksan:Black hole - Messier 87 crop max res.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 409 | [[:d:Q7321|Q7321]] | Jacques Cartier | [[Jacques Cartier]] | [[Talaksan:Jacques Cartier 1851-1852.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 410 | [[:d:Q3630|Q3630]] | Jakarta | [[Jakarta]] | [[Talaksan:Jakarta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 411 | [[:d:Q9095|Q9095]] | James Clerk Maxwell | [[James Clerk Maxwell]] | [[Talaksan:James-Clerk-Maxwell-1831-1879.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 412 | [[:d:Q7324|Q7324]] | James Cook | [[James Cook]] | [[Talaksan:Captainjamescookportrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 413 | [[:d:Q6882|Q6882]] | James Joyce | [[James Joyce]] | [[Talaksan:James Joyce by Alex Ehrenzweig, 1915 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 414 | [[:d:Q8962|Q8962]] | James Prescott Joule | [[James Prescott Joule]] | [[Talaksan:SS-joule.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 415 | [[:d:Q9041|Q9041]] | James Watt | [[James Watt]] | [[Talaksan:James Watt by Henry Howard.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 416 | [[:d:Q36322|Q36322]] | Jane Austen | [[Jane Austen]] | [[Talaksan:CassandraAusten-JaneAusten(c.1810) hires.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 417 | [[:d:Q1047|Q1047]] | Jawaharlal Nehru | [[Jawaharlal Nehru]] | [[Talaksan:Jawaharlal Nehru, circa 1925.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 418 | [[:d:Q8341|Q8341]] | jazz | [[jazz]] | [[Talaksan:Louis Armstrong restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 419 | [[:d:Q6527|Q6527]] | Jean-Jacques Rousseau | [[Jean-Jacques Rousseau]] | [[Talaksan:Jean-Jacques Rousseau (painted portrait).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 420 | [[:d:Q9364|Q9364]] | Jean-Paul Sartre | [[Jean-Paul Sartre]] | [[Talaksan:Flickr - Government Press Office (GPO) - Jean Paul Sartre and Simone De Beauvoir welcomed by Avraham Shlonsky and Leah Goldberg (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 421 | [[:d:Q1339|Q1339]] | Johann Sebastian Bach | [[Johann Sebastian Bach]] | [[Talaksan:Johann Sebastian Bach.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 422 | [[:d:Q5879|Q5879]] | Johann Wolfgang von Goethe | [[Johann Wolfgang von Goethe]] | [[Talaksan:Goethe (Stieler 1828).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 423 | [[:d:Q7294|Q7294]] | Johannes Brahms | [[Johannes Brahms]] | [[Talaksan:JohannesBrahms.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 424 | [[:d:Q8958|Q8958]] | Johannes Gutenberg | [[Johannes Gutenberg]] | [[Talaksan:Gutenberg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 425 | [[:d:Q8963|Q8963]] | Johannes Kepler | [[Johannes Kepler]] | [[Talaksan:Johannes Kepler by Hans von Aachen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 426 | [[:d:Q9353|Q9353]] | John Locke | [[John Locke]] | [[Talaksan:JohnLocke.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 427 | [[:d:Q9317|Q9317]] | John Maynard Keynes | [[John Maynard Keynes]] | [[Talaksan:Keynes 1933.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 428 | [[:d:Q909|Q909]] | Jorge Luis Borges | [[Jorge Luis Borges]] | [[Talaksan:Jorge Luis Borges 1951, by Grete Stern (full).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 429 | [[:d:Q7349|Q7349]] | Joseph Haydn | [[Joseph Haydn]] | [[Talaksan:Joseph Haydn, målning av Thomas Hardy från 1792.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 430 | [[:d:Q855|Q855]] | Joseph Stalin | [[Joseph Stalin]] | [[Talaksan:StalinCropped1943.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 431 | [[:d:Q7226|Q7226]] | Joan of Arc | [[Juana ng Arko]] | [[Talaksan:Contemporaine afb jeanne d arc.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 432 | [[:d:Q1048|Q1048]] | Julius Caesar | [[Julio Cesar]] | [[Talaksan:Retrato de Julio César (26724093101) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 433 | [[:d:Q9081|Q9081]] | knowledge | [[kaalaman]] | [[Talaksan:Tetradrachm Athens 480-420BC MBA Lyon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 434 | [[:d:Q726|Q726]] | horse | [[kabayo]] | [[Talaksan:Biandintz eta zaldiak - modified2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 435 | [[:d:Q8432|Q8432]] | civilization | [[Kabihasnan]] | [[Talaksan:Egypt.Giza.Sphinx.02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 436 | [[:d:Q28567|Q28567]] | Maya civilization | [[Kabihasnang Maya]] | [[Talaksan:El Castillo, Chichén Itzá.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 437 | [[:d:Q7242|Q7242]] | beauty | [[Kagandahan]] | [[Talaksan:A Japanese Beauty (OAW).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 438 | [[:d:Q10294|Q10294]] | poverty | [[Kahirapan]] | [[Talaksan:Thomas Benjamin Kennington - Orphans.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 439 | [[:d:Q287|Q287]] | wood | [[kahoy]] | [[Talaksan:Arquitectura en madera.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 440 | [[:d:Q601401|Q601401]] | trade | [[Kalakalan]] | [[Talaksan:Fredmeyer edit 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 441 | [[:d:Q500|Q500]] | Citrus × limon | [[Lemon|kalamansî (punò)]] | [[Talaksan:Citrus x limon - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-041.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 442 | [[:d:Q7881|Q7881]] | skeleton | [[Kalansay]] | [[Talaksan:Skeletons.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 443 | [[:d:Q10856|Q10856]] | Columbidae | [[Kalapati]] | [[Talaksan:2019-03-17 Columba oenas, Jesmond Dene 8.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 444 | [[:d:Q12132|Q12132]] | calendar system | [[kalendaryo]] | [[Talaksan:Revolution kalendar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 445 | [[:d:Q12138|Q12138]] | Gregorian calendar | [[Kalendaryong Gregoryano]] | [[Talaksan:Ewiger Kalender gregorianisch.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 446 | [[:d:Q7011|Q7011]] | Kalidasa | [[Kalidasa]] | [[Talaksan:Kalidas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 447 | [[:d:Q12681|Q12681]] | calligraphy | [[kaligrapiya]] | [[Talaksan:Calligraphy word.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 448 | [[:d:Q7860|Q7860]] | nature | [[kalikasan]] | [[Talaksan:Desert Electric.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 449 | [[:d:Q11042|Q11042]] | culture | [[Kultura|Kalinangan]] | [[Talaksan:Nwodua wulana Alhassan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 450 | [[:d:Q9165|Q9165]] | soul | [[kaluluwa]] | [[Talaksan:Meister von Heiligenkreuz 001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 451 | [[:d:Q12147|Q12147]] | health | [[Kalusugan]] | [[Talaksan:Star of life2.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 452 | [[:d:Q4|Q4]] | death | [[kamatayan]] | [[Talaksan:Dead dog in Ulaanbaatar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 453 | [[:d:Q7375|Q7375]] | Camelus | [[Kamelyo]] | [[Talaksan:Chameau de bactriane.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 454 | [[:d:Q7350|Q7350]] | Panama Canal | [[Kanal ng Panama|Kanal Panama]] | [[Talaksan:Panama Canal Gatun Locks.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 455 | [[:d:Q899|Q899]] | Suez Canal | [[Kanal ng Suez|Kanal Suez]] | [[Talaksan:Suez Canal, Egypt (31596166706).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 456 | [[:d:Q12078|Q12078]] | cancer | [[kanser]] | [[Talaksan:Breast cancer cell (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 457 | [[:d:Q7366|Q7366]] | song | [[Awitin|kanta]] | [[Talaksan:Ademareuil1.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 458 | [[:d:Q12131|Q12131]] | disability | [[Kapansanan]] | [[Talaksan:MUTCD D9-6.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 459 | [[:d:Q5322|Q5322]] | capacitor | [[Kapasitor]] | [[Talaksan:JVC MX-J950R - power module-1112 (cropped) - Elna Silmic electrolytic capacitors.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 460 | [[:d:Q454|Q454]] | peace | [[Kapayapaan]] | [[Talaksan:Peace dove.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 461 | [[:d:Q8486|Q8486]] | coffee | [[kape]] | [[Talaksan:A small cup of coffee.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 462 | [[:d:Q6206|Q6206]] | capitalism | [[Kapitalismo]] | [[Talaksan:Anti-capitalism color.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 463 | [[:d:Q8660|Q8660]] | Karachi | [[Karachi]] | [[Talaksan:Karachi from above.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 464 | [[:d:Q9430|Q9430]] | ocean | [[karagatan]] | [[Talaksan:Ocean beach at low tide against the sun.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 465 | [[:d:Q788|Q788]] | Arctic Ocean | [[Karagatang Artiko]] | [[Talaksan:Arctic Ocean.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 466 | [[:d:Q97|Q97]] | Atlantic Ocean | [[Karagatang Atlantiko]] | [[Talaksan:Atlantic Ocean.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 467 | [[:d:Q1239|Q1239]] | Indian Ocean | [[Karagatang Indiyo|Karagatang Indiyano]] | [[Talaksan:Indian Ocean-CIA WFB Map.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 468 | [[:d:Q98|Q98]] | Pacific Ocean | [[Karagatang Pasipiko]] | [[Talaksan:Pacific Ocean.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 469 | [[:d:Q12136|Q12136]] | disease | [[Sakit|karamdaman]] | [[Talaksan:Mycobacterium tuberculosis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 470 | [[:d:Q12125|Q12125]] | common cold | [[Karaniwang sipon]] | [[Talaksan:Rhinovirus isosurface.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 471 | [[:d:Q8458|Q8458]] | human rights | [[Karapatang pantao]] | [[Talaksan:Declaration of the Rights of Man and of the Citizen in 1789.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 472 | [[:d:Q11419|Q11419]] | karate | [[Karatedo|Karate]] | [[Talaksan:WKF-Karate-World-Championships 2012 Paris 263.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 473 | [[:d:Q623|Q623]] | carbon | [[Karbon]] | [[Talaksan:Coal anthracite.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 474 | [[:d:Q9061|Q9061]] | Karl Marx | [[Karl Marx]] | [[Talaksan:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 475 | [[:d:Q10990|Q10990]] | meat | [[karne]] | [[Talaksan:FoodMeat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 476 | [[:d:Q309|Q309]] | history | [[kasaysayan]] | [[Talaksan:Nikolaos Gyzis - Historia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 477 | [[:d:Q1321|Q1321]] | Spanish | [[Wikang Kastila|Kastila]] | [[Talaksan:Eñe on keyboard - grey.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 478 | [[:d:Q12453|Q12453]] | measurement | [[Kasukatan]] | [[Talaksan:Taking measurements.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 479 | [[:d:Q11460|Q11460]] | clothing | [[kasuotan]] | [[Talaksan:Clothes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 480 | [[:d:Q12174|Q12174]] | obesity | [[Labis na katabaan|Katabaan]] | [[Talaksan:Obesity-waist circumference.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 481 | [[:d:Q8492|Q8492]] | juice | [[Katas (inumin)|katas]] | [[Talaksan:Juices for Breakfast.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 482 | [[:d:Q8253|Q8253]] | fiction | [[kathang-isip]] | [[Talaksan:Alice par John Tenniel 30.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 483 | [[:d:Q7354|Q7354]] | Southern Ocean | [[Katimugang Karagatan]] | [[Talaksan:Location Southern Ocean.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 484 | [[:d:Q7949|Q7949]] | truth | [[Katotohanan]] | |- | style='text-align:right'| 485 | [[:d:Q5586|Q5586]] | Katsushika Hokusai | [[Hokusai|Katsushika Hokusai]] | [[Talaksan:Hokusai as an old man.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 486 | [[:d:Q205|Q205]] | infinity | [[Kawalang-hanggan|Kawalang hangganan]] | [[Talaksan:Infinite.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 487 | [[:d:Q10943|Q10943]] | cheese | [[keso]] | [[Talaksan:Hartkaese HardCheeses.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 488 | [[:d:Q7296|Q7296]] | Mount Kilimanjaro | [[Kilimanjaro]] | [[Talaksan:Mt. Kilimanjaro 12.2006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 489 | [[:d:Q11570|Q11570]] | kilogram | [[kilogramo]] | [[Talaksan:CGKilogram.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 490 | [[:d:Q7178|Q7178]] | International Red Cross and Red Crescent Movement | [[Kilusang Pandaigdig ng Krus na Pula at Gasuklay na Pula]] | [[Talaksan:Medilunaroja.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 491 | [[:d:Q2329|Q2329]] | chemistry | [[kimika]] | [[Talaksan:Chemicals in flasks.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 492 | [[:d:Q11165|Q11165]] | inorganic chemistry | [[kimikang inorganiko]] | |- | style='text-align:right'| 493 | [[:d:Q11372|Q11372]] | physical chemistry | [[kimikang makapisika]] | [[Talaksan:Lomonosov Chymiae Physicae 1752.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 494 | [[:d:Q11351|Q11351]] | organic chemistry | [[kimikang organiko]] | [[Talaksan:Organic synthesis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 495 | [[:d:Q3838|Q3838]] | Kinshasa | [[Kinshasa]] | [[Talaksan:Vue Kinshasa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 496 | [[:d:Q11397|Q11397]] | classical mechanics | [[Klasikong mekanika|klasikong mekaniks]] | [[Talaksan:Newtons cradle animation book.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 497 | [[:d:Q7937|Q7937]] | climate | [[klima]] | [[Talaksan:Köppen-Geiger Climate Classification Map (1980–2016) no borders.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 498 | [[:d:Q10285|Q10285]] | Colosseum | [[Koliseo]] | [[Talaksan:Colosseo 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 499 | [[:d:Q1348|Q1348]] | Kolkata | [[Kolkata]] | [[Talaksan:Ketan donate4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 500 | [[:d:Q7167|Q7167]] | colonialism | [[kolonyalismo]] | [[Talaksan:RomanEmpire 117.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 501 | [[:d:Q3559|Q3559]] | comet | [[kometa]] | [[Talaksan:C2022 E3 (ZTF)- Alessandro Bianconi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 502 | [[:d:Q1004|Q1004]] | comics | [[komiks]] | [[Talaksan:Krazy Kat 1918-09-07.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 503 | [[:d:Q11173|Q11173]] | chemical compound | [[Kompuwestong pangkimika|kompuwesto]] | |- | style='text-align:right'| 504 | [[:d:Q68|Q68]] | computer | [[kompyuter]] | [[Talaksan:Apple II Plus, Museum of the Moving Image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 505 | [[:d:Q11024|Q11024]] | communication | [[Pakikipagtalastasan|Komunikasyon]] | |- | style='text-align:right'| 506 | [[:d:Q6186|Q6186]] | communism | [[Komunismo]] | [[Talaksan:Comunismo.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 507 | [[:d:Q9581|Q9581]] | Confucianism | [[Confucianismo|Konpusyanismo]] | [[Talaksan:Jiangyin wenmiao dachengdian.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 508 | [[:d:Q7169|Q7169]] | conservatism | [[Konserbatismo]] | [[Talaksan:Conservatism - K. LCCN2011647256 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 509 | [[:d:Q5107|Q5107]] | continent | [[kontinente]] | [[Talaksan:Continentes Wikipedia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 510 | [[:d:Q9176|Q9176]] | Korean | [[Wikang Koreano|Koreano]] | [[Talaksan:Hangugeo-Chosonmal.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 511 | [[:d:Q1420|Q1420]] | car | [[kotse]] | [[Talaksan:Bundesarchiv Bild 183-J0711-0001-003, Warnemünde, Stau.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 512 | [[:d:Q5375|Q5375]] | cricket | [[Kriket]] | [[Talaksan:Muralitharan bowling to Adam Gilchrist.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 513 | [[:d:Q5043|Q5043]] | Christianity | [[Kristiyanismo]] | [[Talaksan:Jerusalem Holy-Sepulchre Jesus-Detail-01.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 514 | [[:d:Q12546|Q12546]] | Crusades | [[Mga Krusada|Krusada]] | [[Talaksan:Combat deuxième croisade.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 515 | [[:d:Q1075|Q1075]] | color | [[kulay]] | [[Talaksan:Colouring pencils.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 516 | [[:d:Q1390|Q1390]] | insect | [[Insekto|Kulisap]] | [[Talaksan:Insekter.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 517 | [[:d:Q8620|Q8620]] | Kwame Nkrumah | [[Kwame Nkrumah]] | [[Talaksan:1989 CPA 6101.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 518 | [[:d:Q11402|Q11402]] | force | [[Puwersa|lakas]] | [[Talaksan:Force examples.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 519 | [[:d:Q8441|Q8441]] | man | [[lalaki]] | [[Talaksan:Pioneer plaque line-drawing of a human male.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 520 | [[:d:Q7367|Q7367]] | mosquito | [[Lamok]] | [[Talaksan:Mosquito on human skin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 521 | [[:d:Q7386|Q7386]] | Formicidae | [[langgam]] | [[Talaksan:Meat eater ant feeding on honey02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 522 | [[:d:Q9333|Q9333]] | Laozi | [[Lao-Tse|Laozi]] | [[Talaksan:Zhang Lu-Laozi Riding an Ox (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 523 | [[:d:Q11410|Q11410]] | game | [[Laro]] | [[Talaksan:Les joueurs de cartes de P. Cézanne (Fondation Vuitton, Paris) (33568651718).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 524 | [[:d:Q11422|Q11422]] | toy | [[Laruan]] | [[Talaksan:Child playing with a toy cart and horse. -front- (9726037522).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 525 | [[:d:Q41670|Q41670]] | Latin alphabet | [[Latin alphabet]] | |- | style='text-align:right'| 526 | [[:d:Q5513|Q5513]] | Lake Baikal | [[Lawa ng Baikal]] | [[Talaksan:Olkhon Island and Lake Baikal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 527 | [[:d:Q5511|Q5511]] | Lake Tanganyika | [[Lawa ng Tanganyika]] | [[Talaksan:Lake Tanganyika.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 528 | [[:d:Q5505|Q5505]] | Lake Victoria | [[Lawa ng Victoria]] | [[Talaksan:Getting out to fish at dusk.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 529 | [[:d:Q4724|Q4724]] | Le Corbusier | [[Le Corbusier]] | [[Talaksan:Le Corbusier (1964).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 530 | [[:d:Q7243|Q7243]] | Leo Tolstoy | [[Leo Tolstoy]] | [[Talaksan:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 531 | [[:d:Q762|Q762]] | Leonardo da Vinci | [[Leonardo da Vinci]] | [[Talaksan:Francesco Melzi - Portrait of Leonardo.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 532 | [[:d:Q7604|Q7604]] | Leonhard Euler | [[Leonhard Euler]] | [[Talaksan:Leonhard Euler.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 533 | [[:d:Q7071|Q7071]] | Li Bai | [[Li Bai]] | [[Talaksan:唐名臣像-14-唐翰林供奉李白.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 534 | [[:d:Q6216|Q6216]] | liberalism | [[Liberalismo]] | [[Talaksan:Declaration of the Rights of Man and of the Citizen in 1789.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 535 | [[:d:Q7172|Q7172]] | League of Arab States | [[Ligang Arabe|Ligang Arabo]] | [[Talaksan:Arab Leage HQ 977.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 536 | [[:d:Q8065|Q8065]] | natural disaster | [[Likas na sakuna]] | [[Talaksan:Pinatubo91eruption plume.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 537 | [[:d:Q11435|Q11435]] | liquid | [[likido]] | [[Talaksan:Water drop 001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 538 | [[:d:Q7944|Q7944]] | earthquake | [[Lindol]] | [[Talaksan:Valdivia after earthquake, 1960.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 539 | [[:d:Q82571|Q82571]] | linear algebra | [[Alhebrang linyar|linear algebra]] | |- | style='text-align:right'| 540 | [[:d:Q8162|Q8162]] | linguistics | [[lingguwistika]] | |- | style='text-align:right'| 541 | [[:d:Q11367|Q11367]] | lipid | [[Lipido|Lipid]] | |- | style='text-align:right'| 542 | [[:d:Q8425|Q8425]] | society | [[Lipunan]] | [[Talaksan:Каменный век (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 543 | [[:d:Q8236|Q8236]] | literacy | [[Literasi]] | |- | style='text-align:right'| 544 | [[:d:Q11582|Q11582]] | litre | [[litro]] | [[Talaksan:CubeLitre.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 545 | [[:d:Q9128|Q9128]] | light | [[liwanag]] | [[Talaksan:Emanation.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 546 | [[:d:Q11197|Q11197]] | logarithm | [[logaritmo]] | [[Talaksan:Mplwp log2e10.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 547 | [[:d:Q8078|Q8078]] | logic | [[lohika]] | [[Talaksan:Discourse-into-the-night.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 548 | [[:d:Q84|Q84]] | London | [[Londres]] | [[Talaksan:London Skyline (125508655).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 549 | [[:d:Q65|Q65]] | Los Angeles | [[Los Angeles]] | [[Talaksan:Los Angeles with Mount Baldy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 550 | [[:d:Q1779|Q1779]] | Louis Armstrong | [[Louis Armstrong]] | [[Talaksan:Louis Armstrong restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 551 | [[:d:Q529|Q529]] | Louis Pasteur | [[Louis Pasteur]] | [[Talaksan:Louis Pasteur (1822 - 1895), microbiologist and chemist Wellcome V0026980.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 552 | [[:d:Q7742|Q7742]] | Louis XIV of France | [[Luis XIV ng Pransiya|Louis XIV ng Pransya]] | [[Talaksan:Louis XIV of France.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 553 | [[:d:Q255|Q255]] | Ludwig van Beethoven | [[Ludwig van Beethoven]] | [[Talaksan:Beethoven.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 554 | [[:d:Q9391|Q9391]] | Ludwig Wittgenstein | [[Ludwig Wittgenstein]] | [[Talaksan:Ludwig Wittgenstein.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 555 | [[:d:Q12493|Q12493]] | dome | [[Lungaw]] | [[Talaksan:Spb 06-2017 img07 Trinity Cathedral.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 556 | [[:d:Q515|Q515]] | city | [[lungsod]] | [[Talaksan:NYC wideangle south from Top of the Rock.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 557 | [[:d:Q237|Q237]] | Vatican City | [[Lungsod ng Vaticano|Lungsod ng Batikano]] | [[Talaksan:0 Basilique Saint-Pierre - Rome (1).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 558 | [[:d:Q239|Q239]] | Brussels | [[Bruselas|Lungsod ng Bruselas]] | [[Talaksan:Brussels view from Mont des Arts, Brussels, Belgium (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 559 | [[:d:Q1486|Q1486]] | Buenos Aires | [[Lungsod ng Buenos Aires]] | [[Talaksan:Vista aérea de la Plaza del Congreso 10.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 560 | [[:d:Q8673|Q8673]] | Lagos | [[Lagos|Lungsod ng Lagos]] | [[Talaksan:Skywater.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 561 | [[:d:Q1489|Q1489]] | Mexico City | [[Lungsod ng Mehiko]] | [[Talaksan:Sobrevuelos CDMX HJ2A5091 (40386338731).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 562 | [[:d:Q60|Q60]] | New York City | [[Lungsod ng New York]] | [[Talaksan:NYC Downtown Manhattan Skyline seen from Paulus Hook 2019-12-20 IMG 7347 FRD (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 563 | [[:d:Q2807|Q2807]] | Madrid | [[Madrid]] | [[Talaksan:Madrid (38624991251).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 564 | [[:d:Q8436|Q8436]] | family | [[Pamilya|mag-anak]] | [[Talaksan:Inupiat Family from Noatak, Alaska, 1929, Edward S. Curtis (restored).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 565 | [[:d:Q11408|Q11408]] | magnetic field | [[magnetic field]] | [[Talaksan:DipolMagnet.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 566 | [[:d:Q12501|Q12501]] | Great Wall of China | [[Mahabang Muog ng Tsina]] | [[Talaksan:The Great Wall of China at Jinshanling-edit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 567 | [[:d:Q8276|Q8276]] | Mahabharata | [[Mahabharata]] | [[Talaksan:Kurukshetra.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 568 | [[:d:Q1001|Q1001]] | Mahatma Gandhi | [[Mahatma Gandhi]] | [[Talaksan:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 569 | [[:d:Q11575|Q11575]] | maize | [[Mais]] | [[Talaksan:Corn ready to produce.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 570 | [[:d:Q11019|Q11019]] | machine | [[Makina]] | [[Talaksan:Bonsack machine.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 571 | [[:d:Q12760|Q12760]] | steam engine | [[Makinang pinasisingawan]] | [[Talaksan:Горизонтальная стационарная паровая машина.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 572 | [[:d:Q11083|Q11083]] | large intestine | [[Malaking bituka]] | [[Talaksan:Blausen 0603 LargeIntestine Anatomy.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 573 | [[:d:Q323|Q323]] | Big Bang | [[Big Bang|Malaking Pagsabog]] | [[Talaksan:CMB Timeline300 no WMAP.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 574 | [[:d:Q12156|Q12156]] | malaria | [[malarya]] | [[Talaksan:Histopathology of malaria exoerythrocytic forms in liver 07G0024 lores.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 575 | [[:d:Q9476|Q9476]] | free will | [[Malayang kalooban]] | [[Talaksan:FreeWillTaxonomy4.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 576 | [[:d:Q11090|Q11090]] | small intestine | [[Maliit na bituka]] | [[Talaksan:Tractus intestinalis intestinum tenue.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 577 | [[:d:Q12167|Q12167]] | malnutrition | [[Malnutrisyon]] | [[Talaksan:Kwashiorkor 6180.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 578 | [[:d:Q7377|Q7377]] | mammal | [[Mamalya]] | |- | style='text-align:right'| 579 | [[:d:Q382441|Q382441]] | marine mammal | [[Mamalyang pandagat]] | [[Talaksan:Ursus maritimus 4 1996-08-04.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 580 | [[:d:Q11009|Q11009]] | nut | [[Nuwes|mani]] | [[Talaksan:Fancy raw mixed nuts macro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 581 | [[:d:Q780|Q780]] | chicken | [[Manok]] | [[Talaksan:Kruppert Cubalaya cropped.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 582 | [[:d:Q89|Q89]] | apple | [[mansanas]] | [[Talaksan:Honeycrisp.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 583 | [[:d:Q5816|Q5816]] | Mao Zedong | [[Mao Zedong]] | [[Talaksan:Mao Tse Tung.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 584 | [[:d:Q2346|Q2346]] | analytical chemistry | [[Mapanuring kimika]] | [[Talaksan:Gas Chromatography Laboratory.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 585 | [[:d:Q7199|Q7199]] | Marcel Proust | [[Marcel Proust]] | [[Talaksan:Marcel Proust 1895.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 586 | [[:d:Q6101|Q6101]] | Marco Polo | [[Marco Polo]] | [[Talaksan:Marco Polo Mosaic from Palazzo Tursi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 587 | [[:d:Q7186|Q7186]] | Marie Sklodowska-Curie | [[Marie Curie]] | [[Talaksan:Marie Curie (1900) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 588 | [[:d:Q4616|Q4616]] | Marilyn Monroe | [[Marilyn Monroe]] | [[Talaksan:Marilyn Monroe in How to Marry a Millionaire.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 589 | [[:d:Q7245|Q7245]] | Mark Twain | [[Mark Twain]] | [[Talaksan:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 590 | [[:d:Q4612|Q4612]] | Marlene Dietrich | [[Marlene Dietrich]] | [[Talaksan:Marlene Dietrich Ross-Verlag 0875(crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 591 | [[:d:Q111|Q111]] | Mars | [[Marte]] | [[Talaksan:Mars - August 30 2021 - Flickr - Kevin M. Gill.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 592 | [[:d:Q48301|Q48301]] | Martin Heidegger | [[Martin Heidegger]] | [[Talaksan:Heidegger 2 (1960).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 593 | [[:d:Q9554|Q9554]] | Martin Luther | [[Martin Luther]] | [[Talaksan:Lucas Cranach d.Ä. - Martin Luther, 1528 (Veste Coburg).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 594 | [[:d:Q8027|Q8027]] | Martin Luther King Jr. | [[Martin Luther King, Jr.]] | [[Talaksan:Martin Luther King, Jr. and Lyndon Johnson (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 595 | [[:d:Q7264|Q7264]] | Marxism | [[Marxismo]] | [[Talaksan:Marx and Engels.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 596 | [[:d:Q11423|Q11423]] | mass | [[Masa]] | [[Talaksan:2kg Gewicht freigeschnitten.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 597 | [[:d:Q11567|Q11567]] | complex number | [[Komplikadong bilang|masalimuot na bilang]] | |- | style='text-align:right'| 598 | [[:d:Q7365|Q7365]] | muscle | [[Kalamnan|Masel]] | [[Talaksan:Skeletal muscle.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 599 | [[:d:Q12800|Q12800]] | machine gun | [[Masinggan]] | [[Talaksan:De Mitrailleur 7.62mm MAG geplaatst op een grondaffuit (2009 D050713-X1083).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 600 | [[:d:Q7364|Q7364]] | eye | [[Mata]] | [[Talaksan:201405 eye.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 601 | [[:d:Q395|Q395]] | mathematics | [[matematika]] | [[Talaksan:Mathematics.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 602 | [[:d:Q7081|Q7081]] | materialism | [[Materyalismo]] | |- | style='text-align:right'| 603 | [[:d:Q5676|Q5676]] | Matsuo Bashō | [[Matsuo Bashō]] | [[Talaksan:Basho by Buson.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 604 | [[:d:Q9021|Q9021]] | Max Karl Ernst Ludwig Planck | [[Max Planck]] | [[Talaksan:Max Planck.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 605 | [[:d:Q9387|Q9387]] | Max Weber | [[Max Weber]] | [[Talaksan:Max Weber in 1918.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 606 | [[:d:Q12140|Q12140]] | medication | [[medication]] | [[Talaksan:VariousPills.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 607 | [[:d:Q11190|Q11190]] | medicine | [[medisina]] | [[Talaksan:Physical examination.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 608 | [[:d:Q96|Q96]] | Mexico | [[Mehiko]] | [[Talaksan:Ciudad.de.Mexico.City.Distrito.Federal.DF.Paseo.Reforma.Skyline.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 609 | [[:d:Q5806|Q5806]] | Mecca | [[Meka]] | [[Talaksan:Makkah Montage.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 610 | [[:d:Q944|Q944]] | quantum mechanics | [[Mekanikang quantum|mekaniks na kwantum]] | [[Talaksan:Ondaparticula.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 611 | [[:d:Q308|Q308]] | Mercury | [[Merkuryo (planeta)|Merkuryo]] | [[Talaksan:Mercury in color - Prockter07 centered.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 612 | [[:d:Q11767|Q11767]] | Mesopotamia | [[Mesopotamya|Mesopotamia]] | [[Talaksan:Statue Gudea Met 59.2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 613 | [[:d:Q1057|Q1057]] | metabolism | [[Metabolismo]] | [[Talaksan:Metabolism-en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 614 | [[:d:Q11426|Q11426]] | metal | [[metal]] | [[Talaksan:Métal Hurlant (84368201).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 615 | [[:d:Q11467|Q11467]] | metallurgy | [[Metalurhiya]] | [[Talaksan:VysokePece1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 616 | [[:d:Q11573|Q11573]] | metre | [[metro]] | [[Talaksan:Platinum-Iridium meter bar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 617 | [[:d:Q1065|Q1065]] | United Nations | [[Nagkakaisang Bansa|Mga Nagkakaisang Bansa]] | [[Talaksan:Secretary Kerry Addresses Delegates Before Signing the COP21 Climate Change Agreement on Earth Day in New York (26514585581).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 618 | [[:d:Q8750|Q8750]] | Michael Faraday | [[Michael Faraday]] | [[Talaksan:M Faraday Th Phillips oil 1842.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 619 | [[:d:Q2831|Q2831]] | Michael Jackson | [[Michael Jackson]] | [[Talaksan:Michael Jackson 1983 (3x4 cropped) (contrast).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 620 | [[:d:Q5592|Q5592]] | Michelangelo | [[Michelangelo Buonarroti]] | [[Talaksan:Michelangelo Daniele da Volterra (dettaglio).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 621 | [[:d:Q5682|Q5682]] | Miguel de Cervantes | [[Miguel de Cervantes]] | [[Talaksan:Cervantes Jáuregui.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 622 | [[:d:Q5600|Q5600]] | Mimar Sinan | [[Mimar Sinan]] | [[Talaksan:Mimar Sinan, architecte de Soliman le Magnifique.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 623 | [[:d:Q7946|Q7946]] | mineral | [[mineral]] | [[Talaksan:Amethyst sceptre2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 624 | [[:d:Q9134|Q9134]] | mythology | [[mitolohiya]] | [[Talaksan:Michel Corneille the Younger - Iris and Jupiter.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 625 | [[:d:Q12684|Q12684]] | fashion | [[Moda]] | [[Talaksan:E1266601 (5398889640).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 626 | [[:d:Q9077|Q9077]] | Moses | [[Moises]] | [[Talaksan:Michelangelo's Moses in San Pietro in Vincoli.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 627 | [[:d:Q11369|Q11369]] | molecule | [[Molekula]] | |- | style='text-align:right'| 628 | [[:d:Q687|Q687]] | Molière | [[Molière]] | [[Talaksan:Pierre Mignard - Portrait de Jean-Baptiste Poquelin dit Molière (1622-1673) - Google Art Project (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 629 | [[:d:Q25326|Q25326]] | Mollusca | [[Mollusca]] | [[Talaksan:Mollusca.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 630 | [[:d:Q7269|Q7269]] | monarchy | [[monarkiya]] | [[Talaksan:Heraldic Royal Crown (Common).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 631 | [[:d:Q9159|Q9159]] | monotheism | [[monoteismo]] | |- | style='text-align:right'| 632 | [[:d:Q649|Q649]] | Moscow | [[Mosku|Moscow]] | [[Talaksan:Saint Basil's Cathedral and the Red Square.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 633 | [[:d:Q9458|Q9458]] | Muhammad | [[Muhammad]] | [[Talaksan:Mohammed.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 634 | [[:d:Q9038|Q9038]] | Muḥammad ibn Musa al-Khwarizmi | [[Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī]] | [[Talaksan:Madrid - Ciudad Universitaria, Monumento a Muhammad al-Juarismi (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 635 | [[:d:Q1156|Q1156]] | Mumbai | [[Mumbai]] | [[Talaksan:Panoramic view of Taj Palace Hotel and Taj Tower with the iconic Gateway of India in the background (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 636 | [[:d:Q11401|Q11401]] | hip-hop | [[Musikang hip hop]] | [[Talaksan:Afrika Bambaataa and DJ Yutaka (2004).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 637 | [[:d:Q9730|Q9730]] | classical music | [[musikang klasiko]] | |- | style='text-align:right'| 638 | [[:d:Q11399|Q11399]] | rock music | [[Musikang rock]] | [[Talaksan:Beatles ad 1965 just the beatles crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 639 | [[:d:Q5152|Q5152]] | Mustafa Kemal Atatürk | [[Mustafa Kemal Atatürk]] | [[Talaksan:Ataturk1930s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 640 | [[:d:Q12705|Q12705]] | renewable energy | [[Nababagong enerhiya]] | |- | style='text-align:right'| 641 | [[:d:Q7176|Q7176]] | Naguib Mahfouz | [[Naguib Mahfouz]] | [[Talaksan:Nagib Mahfouz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 642 | [[:d:Q171195|Q171195]] | Nagarjuna | [[Nagarjuna|Nagëddzunë]] | [[Talaksan:Nagarjuna at Samye Ling Monastery.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 643 | [[:d:Q3870|Q3870]] | Nairobi | [[Nairobi]] | [[Talaksan:Nairobi, view from KICC.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 644 | [[:d:Q11394|Q11394]] | endangered species | [[Espesyeng nanganganib|nanganganib na mga uri]] | [[Talaksan:Ostafrikanisches Spitzmaulnashorn.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 645 | [[:d:Q11468|Q11468]] | nanotechnology | [[Nanoteknolohiya]] | [[Talaksan:Fullerene Nanogears - GPN-2000-001535.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 646 | [[:d:Q517|Q517]] | Napoleon | [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon I ng Pransya]] | [[Talaksan:Jacques-Louis David - The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 647 | [[:d:Q7184|Q7184]] | NATO | [[Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko|NATO]] | [[Talaksan:НАТО Самит 2021 NATO Summit 2021 -14.06.2021- (51245988182).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 648 | [[:d:Q1615|Q1615]] | Neil Armstrong | [[Neil Armstrong]] | [[Talaksan:Neil Armstrong pose.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 649 | [[:d:Q13217298|Q13217298]] | Giza Necropolis | [[Nekropolis ng Giza]] | [[Talaksan:All Gizah Pyramids.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 650 | [[:d:Q8023|Q8023]] | Nelson Mandela | [[Nelson Mandela]] | [[Talaksan:Nelson Mandela 1994.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 651 | [[:d:Q5185|Q5185]] | Nematoda | [[Nematode]] | [[Talaksan:Soybean cyst nematode and egg SEM.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 652 | [[:d:Q332|Q332]] | Neptune | [[Neptuno]] | [[Talaksan:Neptune Voyager2 color calibrated.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 653 | [[:d:Q9620|Q9620]] | nerve | [[nerve]] | [[Talaksan:Nerves of the left upper extremity.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 654 | [[:d:Q55|Q55]] | Netherlands | [[Netherlands]] | [[Talaksan:Karakteristieke boerderij, Aldlansdyk in Cornjum 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 655 | [[:d:Q1399|Q1399]] | Niccolò Machiavelli | [[Niccolò Machiavelli]] | [[Talaksan:Portrait of Niccolò Machiavelli by Santi di Tito.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 656 | [[:d:Q619|Q619]] | Nicolaus Copernicus | [[Nicolaus Copernicus]] | [[Talaksan:Nikolaus Kopernikus MOT.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 657 | [[:d:Q1033|Q1033]] | Nigeria | [[Nigeria]] | [[Talaksan:The City Gate of Abuja.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 658 | [[:d:Q9036|Q9036]] | Nikola Tesla | [[Nikola Tesla]] | [[Talaksan:Tesla circa 1890.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 659 | [[:d:Q627|Q627]] | nitrogen | [[Nitroheno]] | [[Talaksan:Fluessiger Stickstoff.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 660 | [[:d:Q7561|Q7561]] | snow | [[Niyebe]] | [[Talaksan:Düsseldorf Hofgarten 2009.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 661 | [[:d:Q9049|Q9049]] | Noam Chomsky | [[Noam Chomsky]] | [[Talaksan:Noam Chomsky portrait 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 662 | [[:d:Q8261|Q8261]] | novel | [[nobela]] | |- | style='text-align:right'| 663 | [[:d:Q83201|Q83201]] | Non-Aligned Movement | [[Non-Aligned Movement]] | [[Talaksan:2019-10-25 Non-Aligned Movement in Baku 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 664 | [[:d:Q11216|Q11216]] | numerical analysis | [[Pagsusuring pambilang|numerikal na analisis]] | |- | style='text-align:right'| 665 | [[:d:Q12104|Q12104]] | Avena sativa | [[Obena]] | [[Talaksan:Avena sativa L.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 666 | [[:d:Q629|Q629]] | oxygen | [[Oksiheno]] | [[Talaksan:Liquid oxygen in a beaker 4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 667 | [[:d:Q8467|Q8467]] | Umar ibn Al-Khattāb | [[Umar|Omar]] | [[Talaksan:Rashidun Caliphs Umar ibn Al-Khattāb - عُمر بن الخطّاب ثاني الخلفاء الراشدين.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 668 | [[:d:Q1344|Q1344]] | opera | [[Opera]] | [[Talaksan:Giovanni Paolo Pannini - Fête musicale - 1747.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 669 | [[:d:Q9135|Q9135]] | operating system | [[operating system]] | |- | style='text-align:right'| 670 | [[:d:Q376|Q376]] | clock | [[orasan]] | [[Talaksan:Pendulum clock by Jacob Kock, antique furniture photography, IMG 0931 edit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 671 | [[:d:Q7795|Q7795]] | Organization of the Petroleum Exporting Countries | [[Organisasyon ng mga Bansang Nagluluwas ng Langis]] | [[Talaksan:Wien - OPEC-Zentrale (a).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 672 | [[:d:Q7825|Q7825]] | World Trade Organization | [[Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal|Organisasyon ng Pandaigdigang Pangangalakal]] | [[Talaksan:Fourth Global Review of Aid for Trade 1691 (9237986689).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 673 | [[:d:Q7239|Q7239]] | organism | [[organismo]] | [[Talaksan:E. coli Bacteria (7316101966).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 674 | [[:d:Q55643|Q55643]] | Oceania | [[Oseaniya]] | [[Talaksan:Oceania satellite.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 675 | [[:d:Q8442|Q8442]] | Otto von Bismarck | [[Otto von Bismarck]] | [[Talaksan:Bundesarchiv Bild 146-2005-0057, Otto von Bismarck.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 676 | [[:d:Q7198|Q7198]] | Ovid | [[Ovidio|Ovid]] | [[Talaksan:Ovid by an anonymous sculptor.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 677 | [[:d:Q5593|Q5593]] | Pablo Picasso | [[Pablo Picasso]] | [[Talaksan:1973 Dokfilm Picasso de Lucien Clergue Condor Films.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 678 | [[:d:Q8445|Q8445]] | marriage | [[pag-aasawa]] | [[Talaksan:Marriage symbol.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 679 | [[:d:Q316|Q316]] | love | [[pag-ibig]] | [[Talaksan:Frank Bernard Dicksee - Romeo and Juliet, 1884.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 680 | [[:d:Q9420|Q9420]] | thought | [[pag-iisip]] | [[Talaksan:Herkulaneischer Meister 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 681 | [[:d:Q11034|Q11034]] | printing | [[Paglilimbag|Pag-imprenta]] | [[Talaksan:Close up of Block Printing at Halasur village, Karnataka.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 682 | [[:d:Q7942|Q7942]] | global warming | [[Pag-init ng daigdig]] | [[Talaksan:Change in Average Temperature With Fahrenheit.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 683 | [[:d:Q11398|Q11398]] | biological classification | [[Pag-uuring pambiyolohiya]] | |- | style='text-align:right'| 684 | [[:d:Q11995|Q11995]] | human pregnancy | [[Pagdadalantao|Pagdadalangtao]] | [[Talaksan:Pregnant asian woman.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 685 | [[:d:Q12128|Q12128]] | dentistry | [[Pagdedentista]] | [[Talaksan:Dental surgery aboard USS Eisenhower, January 1990.JPEG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 686 | [[:d:Q7935|Q7935]] | avalanche | [[Pagguho ng yelo|Pagguho]] | [[Talaksan:Laviin MAL-Pamir 85 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 687 | [[:d:Q12133|Q12133]] | deafness | [[pagkabingi]] | [[Talaksan:International Symbol for Deafness.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 688 | [[:d:Q10874|Q10874]] | blindness | [[pagkabulag]] | [[Talaksan:Blinde man zoekt zijn weg in de straten van de Joodse volkswijk, Bestanddeelnr 190-0054.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 689 | [[:d:Q2095|Q2095]] | food | [[pagkain]] | [[Talaksan:Good Food Display - NCI Visuals Online.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 690 | [[:d:Q6235|Q6235]] | nationalism | [[Pagkamakabansa]] | |- | style='text-align:right'| 691 | [[:d:Q5916|Q5916]] | spaceflight | [[Paglipad sa kalawakan]] | [[Talaksan:Sputnik asm.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 692 | [[:d:Q8452|Q8452]] | abortion | [[pagpapalaglag]] | [[Talaksan:23 674673M 001-detail.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 693 | [[:d:Q11642|Q11642]] | pottery | [[pagpapalayok]] | [[Talaksan:Pottenbakkersschijf.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 694 | [[:d:Q8707|Q8707]] | Meiji restoration | [[Pagpapanumbalik ng Meiji]] | [[Talaksan:MeijiJoukyou.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 695 | [[:d:Q11990|Q11990]] | reproduction | [[Pagpaparami]] | |- | style='text-align:right'| 696 | [[:d:Q10737|Q10737]] | suicide | [[pagpapatiwakal]] | [[Talaksan:Edouard Manet - Le Suicidé.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 697 | [[:d:Q81041|Q81041]] | water cycle | [[Pagpapaulit-ulit ng tubig]] | |- | style='text-align:right'| 698 | [[:d:Q11629|Q11629]] | painting | [[Pinta|pagpinta]] | [[Talaksan:Adriaen van Ostade 006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 699 | [[:d:Q7553|Q7553]] | translation | [[Pagsasalin|Pagsasalinwika]] | [[Talaksan:Rosetta Stone.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 700 | [[:d:Q7754|Q7754]] | mathematical analysis | [[pagsusuring matematikal]] | |- | style='text-align:right'| 701 | [[:d:Q169207|Q169207]] | discrimination | [[Pagtatangi]] | |- | style='text-align:right'| 702 | [[:d:Q11978|Q11978]] | digestion | [[Pagtunaw ng pagkain]] | [[Talaksan:Blausen 0316 DigestiveSystem.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 703 | [[:d:Q11032|Q11032]] | newspaper | [[pahayagan]] | [[Talaksan:2011 newspapers Tehran 6030393078.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 704 | [[:d:Q843|Q843]] | Pakistan | [[Pakistan]] | [[Talaksan:Blue Hour at Pakistan Monument.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 705 | [[:d:Q349|Q349]] | sport | [[palakasan]] | [[Talaksan:Youth-soccer-indiana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 706 | [[:d:Q5389|Q5389]] | Olympic Games | [[Palarong Olimpiko]] | [[Talaksan:Olympic flag.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 707 | [[:d:Q5090|Q5090]] | rice | [[palay]] | [[Talaksan:White, Brown, Red & Wild rice.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 708 | [[:d:Q219060|Q219060]] | Palestine | [[Estado ng Palestina|Palestina]] | [[Talaksan:Palestine - 20190204-DSC 0007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 709 | [[:d:Q9158|Q9158]] | email | [[palihamang elektroniko]] | |- | style='text-align:right'| 710 | [[:d:Q7188|Q7188]] | government | [[pamahalaan]] | [[Talaksan:De ministers die deel uitmaken van het derde kabinet Van Agt op de trappen van Paleis Huis ten Bosch in 's-Gravenhage. D - SFA001009248.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 711 | [[:d:Q11030|Q11030]] | journalism | [[pamamahayag]] | [[Talaksan:CBC journalists in Montreal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 712 | [[:d:Q12870|Q12870]] | explosive chemicals | [[Pampasabog]] | [[Talaksan:C4 plastic explosive.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 713 | [[:d:Q11471|Q11471]] | time | [[panahon]] | [[Talaksan:MontreGousset001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 714 | [[:d:Q11663|Q11663]] | weather | [[Panahon (meteorolohiya)|panahon]] | [[Talaksan:Wikinews weather.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 715 | [[:d:Q11764|Q11764]] | Iron Age | [[Panahong Bakal|Panahon ng Bakal]] | [[Talaksan:HMB Keltengrab Münsingen-Rain Grab 91.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 716 | [[:d:Q11759|Q11759]] | Stone Age | [[Panahong Bato|Panahon ng Bato]] | [[Talaksan:Ggantija Temples (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 717 | [[:d:Q12539|Q12539]] | Age of Enlightenment | [[Panahon ng Kaliwanagan]] | |- | style='text-align:right'| 718 | [[:d:Q11761|Q11761]] | Bronze Age | [[Panahong Bronse|Panahon ng Tansong Pula]] | [[Talaksan:Minoan copper ingot from Zakros, Crete.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 719 | [[:d:Q8142|Q8142]] | currency | [[Pananalapi (yunit ng palitan)|pananalapi]] | [[Talaksan:Billets de 5000.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 720 | [[:d:Q7813|Q7813]] | Universal Declaration of Human Rights | [[Pandaigdig na Pagpapahayag ng Karapatang Pantao|Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga Karapatan ng Tao]] | [[Talaksan:Eleanor Roosevelt UDHR.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 721 | [[:d:Q7804|Q7804]] | International Monetary Fund | [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|Pandaigdigang Pondong Pananalapi]] | [[Talaksan:IMF building HR.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 722 | [[:d:Q12457|Q12457]] | International System of Units | [[Pandaigdigang Sistema ng mga Yunit]] | [[Talaksan:International prototype of the kilogram aka Le Grand K.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 723 | [[:d:Q12184|Q12184]] | pandemic | [[pandemya]] | [[Talaksan:The plague of Florence in 1348, as described in Boccaccio's Wellcome L0004057.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 724 | [[:d:Q8463|Q8463]] | slavery | [[Pang-aalipin]] | [[Talaksan:Official medallion of the British Anti-Slavery Society (1795).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 725 | [[:d:Q11538|Q11538]] | mathematical proof | [[Patibay pangmatematika|Pang-matematikang patibay]] | |- | style='text-align:right'| 726 | [[:d:Q8265|Q8265]] | Dream of the Red Chamber | [[Pangarap ng Pulang Silid]] | [[Talaksan:Hongloumeng2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 727 | [[:d:Q11033|Q11033]] | mass media | [[Midyang panlahat|pangmadlang media]] | [[Talaksan:Diarioeluniverso.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 728 | [[:d:Q8242|Q8242]] | literature | [[panitikan]] | [[Talaksan:Old book bindings.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 729 | [[:d:Q11634|Q11634]] | art of sculpture | [[Lilok|Panlililok]] | [[Talaksan:Discobolus in National Roman Museum Palazzo Massimo alle Terme.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 730 | [[:d:Q8188|Q8188]] | syllable | [[pantig]] | |- | style='text-align:right'| 731 | [[:d:Q482|Q482]] | poetry | [[Panulaan]] | [[Talaksan:LeidenWallPoemYeats (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 732 | [[:d:Q11472|Q11472]] | paper | [[papel]] | [[Talaksan:Paperball 2.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 733 | [[:d:Q90|Q90]] | Paris | [[Paris]] | [[Talaksan:La Tour Eiffel vue de la Tour Saint-Jacques, Paris août 2014 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 734 | [[:d:Q10288|Q10288]] | Parthenon | [[Partenon|Parthenon]] | [[Talaksan:The Parthenon in Athens.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 735 | [[:d:Q7278|Q7278]] | political party | [[Partidong pampolitika|partidong politikal]] | |- | style='text-align:right'| 736 | [[:d:Q8454|Q8454]] | capital punishment | [[parusang kamatayan]] | [[Talaksan:ASC Leiden - F. van der Kraaij Collection - The Hanging of the Harper Seven, Liberia - 16 February 1979 - 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 737 | [[:d:Q6223|Q6223]] | fascism | [[Pasismo]] | [[Talaksan:Mussolini and Hitler 1940 (retouched).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 738 | [[:d:Q10998|Q10998]] | potato | [[patatas]] | [[Talaksan:234 Solanum tuberosum L.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 739 | [[:d:Q7372|Q7372]] | shark | [[Pating]] | [[Talaksan:Great white shark south africa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 740 | [[:d:Q11453|Q11453]] | agricultural irrigation | [[patubig]] | [[Talaksan:PivotIrrigationOnCotton.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 741 | [[:d:Q8479|Q8479]] | Peter the Great | [[Pedro ang Dakila ng Rusya]] | [[Talaksan:Inconnu d'après J.-M. Nattier, Portrait de Pierre Ier (musée de l’Ermitage).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 742 | [[:d:Q11424|Q11424]] | film | [[Pelikula]] | [[Talaksan:Muybridge race horse animated.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 743 | [[:d:Q7252|Q7252]] | feminism | [[Peminismo]] | [[Talaksan:Feminist Suffrage Parade in New York City, 1912.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 744 | [[:d:Q5599|Q5599]] | Peter Paul Rubens | [[Peter Paul Rubens]] | [[Talaksan:Sir Peter Paul Rubens - Portrait of the Artist - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 745 | [[:d:Q167|Q167]] | pi | [[Pi]] | [[Talaksan:Pi-unrolled-720.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 746 | [[:d:Q1090|Q1090]] | silver | [[pilak]] | [[Talaksan:Silver crystal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 747 | [[:d:Q928|Q928]] | Philippines | [[Pilipinas]] | |- | style='text-align:right'| 748 | [[:d:Q5891|Q5891]] | philosophy | [[pilosopiya]] | [[Talaksan:Hortus Deliciarum, Philosophy and the seven liberal arts (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 749 | [[:d:Q12516|Q12516]] | pyramid | [[Piramide]] | [[Talaksan:Great Pyramid of Giza - Pyramid of Khufu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 750 | [[:d:Q413|Q413]] | physics | [[pisika]] | [[Talaksan:CollageFisica.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 751 | [[:d:Q11429|Q11429]] | nuclear fission | [[Pisyong nukleyar]] | [[Talaksan:Kernspaltung.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 752 | [[:d:Q5994|Q5994]] | piano | [[Piyano]] | [[Talaksan:Steinway & Sons concert grand piano, model D-274, manufactured at Steinway's factory in Hamburg, Germany.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 753 | [[:d:Q634|Q634]] | planet | [[planeta]] | [[Talaksan:Montage of Our Solar System.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 754 | [[:d:Q10251|Q10251]] | plasma | [[plasma]] | [[Talaksan:Plasma-lamp.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 755 | [[:d:Q11474|Q11474]] | plastic | [[Plastik]] | [[Talaksan:Plastic objects.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 756 | [[:d:Q7950|Q7950]] | plate tectonics | [[Tektonikong plato|plate tectonics]] | [[Talaksan:Plates tect2 en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 757 | [[:d:Q859|Q859]] | Plato | [[Platon|Plato]] | [[Talaksan:Plato Silanion Musei Capitolini MC1377.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 758 | [[:d:Q11405|Q11405]] | flute | [[Bansi|plawta]] | [[Talaksan:Fluiers.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 759 | [[:d:Q9163|Q9163]] | polytheism | [[politeismo]] | [[Talaksan:Jacopo Zucchi - The Assembly of the Gods - WGA26036.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 760 | [[:d:Q7163|Q7163]] | politics | [[politika]] | [[Talaksan:RIAN archive 828797 Mikhail Gorbachev addressing UN General Assembly session.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 761 | [[:d:Q933|Q933]] | South Pole | [[Timog Polo|Polong Timog]] | [[Talaksan:Geographic Southpole crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 762 | [[:d:Q36|Q36]] | Poland | [[Polonya]] | [[Talaksan:Warsaw Old Town Market Square 10.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 763 | [[:d:Q12195|Q12195]] | poliomyelitis | [[Polio|Polyo]] | [[Talaksan:Polio sequelle.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 764 | [[:d:Q8183|Q8183]] | phoneme | [[ponema]] | |- | style='text-align:right'| 765 | [[:d:Q45|Q45]] | Portugal | [[Portugal]] | [[Talaksan:Carte du Portugal.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 766 | [[:d:Q11633|Q11633]] | photography | [[potograpiya]] | [[Talaksan:Winterswijk (NL), Woold, Boven Slinge -- 2014 -- 3170.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 767 | [[:d:Q11982|Q11982]] | photosynthesis | [[potosintesis]] | [[Talaksan:Leaves in iran برگ گلها و گیاهان ایرانی 32.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 768 | [[:d:Q150|Q150]] | French | [[Wikang Pranses|Pranses]] | [[Talaksan:JO199411392.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 769 | [[:d:Q142|Q142]] | France | [[Pransiya]] | [[Talaksan:Paris from the Arc de Triomphe, 17 October 2019.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 770 | [[:d:Q11756|Q11756]] | prehistory | [[Prehistorya|Prehistorikong kasaysayan]] | [[Talaksan:PSM V44 D647 Delineations on pieces of antler.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 771 | [[:d:Q7380|Q7380]] | primate | [[Primates|Primate]] | [[Talaksan:Primates - some families.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 772 | [[:d:Q12514|Q12514]] | Three Gorges Dam | [[Prinsa ng Tatlong Bangin]] | [[Talaksan:ThreeGorgesDam-China2009.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 773 | [[:d:Q9492|Q9492]] | probability | [[Probabilidad]] | [[Talaksan:Nuvola apps atlantik.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 774 | [[:d:Q7281|Q7281]] | propaganda | [[propaganda]] | [[Talaksan:Affiche émigration JP au BR-déb. XXe s..jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 775 | [[:d:Q23540|Q23540]] | Protestantism | [[Protestantismo]] | [[Talaksan:Lutherbibel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 776 | [[:d:Q8054|Q8054]] | protein | [[protina]] | [[Talaksan:Protein mosaic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 777 | [[:d:Q10892|Q10892]] | protist | [[Protista]] | [[Talaksan:DysnectesBrevis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 778 | [[:d:Q8137|Q8137]] | capital | [[Kapital (ekonomika)|Puhunan]] | |- | style='text-align:right'| 779 | [[:d:Q12861|Q12861]] | gunpowder | [[pulbura]] | [[Talaksan:2023 Czarny proch Vesuvit LC (3).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 780 | [[:d:Q12192|Q12192]] | pneumonia | [[Pulmonya]] | [[Talaksan:Pneumonia, mixed patterns, lobar and bronchopneumonia (3679096639).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 781 | [[:d:Q10987|Q10987]] | honey | [[Pulot-pukyutan|pulot]] | [[Talaksan:Runny hunny.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 782 | [[:d:Q9149|Q9149]] | fundamentalism | [[pundamentalismo]] | |- | style='text-align:right'| 783 | [[:d:Q10884|Q10884]] | tree | [[puno]] | [[Talaksan:Alnus glutinosa 011.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 784 | [[:d:Q11348|Q11348]] | function | [[Punsiyon (matematika)|punsiyon]] | [[Talaksan:Exp re.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 785 | [[:d:Q146|Q146]] | cat | [[pusa]] | [[Talaksan:Cat grooming.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 786 | [[:d:Q1072|Q1072]] | heart | [[Puso (anatomiya)|puso]] | [[Talaksan:Heart numlabels.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 787 | [[:d:Q11518|Q11518]] | Pythagorean theorem | [[Teorema ni Pitagoras|Pythagorean theorem]] | [[Talaksan:Pythagorean.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 788 | [[:d:Q7315|Q7315]] | Pyotr Ilyich Tchaikovsky | [[Peter Ilyich Tchaikovsky|Pëtr Čajkovskij]] | [[Talaksan:Porträt des Komponisten Pjotr I. Tschaikowski (1840-1893).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 789 | [[:d:Q7241|Q7241]] | Rabindranath Tagore | [[Rabindranath Tagore]] | [[Talaksan:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 790 | [[:d:Q11448|Q11448]] | radioactivity | [[radioactivity]] | [[Talaksan:Alpha Decay.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 791 | [[:d:Q12969754|Q12969754]] | electromagnetic radiation | [[radyasyong elektromagnetiko]] | [[Talaksan:EM spectrumrevised.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 792 | [[:d:Q872|Q872]] | radio | [[Radyo]] | [[Talaksan:Biblis RFE RL 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 793 | [[:d:Q5597|Q5597]] | Raphael | [[Rafael Sanzio]] | [[Talaksan:Raffaello Sanzio.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 794 | [[:d:Q8461|Q8461]] | racism | [[rasismo]] | [[Talaksan:1943 Colored Waiting Room Sign.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 795 | [[:d:Q9510|Q9510]] | reality | [[reality]] | |- | style='text-align:right'| 796 | [[:d:Q2269|Q2269]] | Industrial Revolution | [[Rebolusyong Industriyal]] | [[Talaksan:Mémoires de la Société géologique de France (IA meymoiresdelaso00socig).pdf|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 797 | [[:d:Q128593|Q128593]] | reincarnation | [[reengkarnasyon]] | [[Talaksan:Reincarnation AS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 798 | [[:d:Q9794|Q9794]] | reggae | [[reggae]] | [[Talaksan:Buju Banton.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 799 | [[:d:Q9174|Q9174]] | religion | [[relihiyon]] | [[Talaksan:16 religionist symbols.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 800 | [[:d:Q5598|Q5598]] | Rembrandt | [[Rembrandt]] | [[Talaksan:Rembrandt van Rijn - Self-Portrait - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 801 | [[:d:Q4692|Q4692]] | Renaissance | [[Renasimiyento]] | [[Talaksan:'David' by Michelangelo JBU04.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 802 | [[:d:Q9191|Q9191]] | René Descartes | [[René Descartes]] | [[Talaksan:Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 803 | [[:d:Q12562|Q12562]] | Protestant Reformation | [[Repormang Protestante]] | [[Talaksan:95Thesen facsimile colour.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 804 | [[:d:Q10811|Q10811]] | Reptilia | [[Reptilya]] | [[Talaksan:Extant reptilia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 805 | [[:d:Q7270|Q7270]] | republic | [[Republika]] | [[Talaksan:Forms of government.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 806 | [[:d:Q148|Q148]] | People's Republic of China | [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] | [[Talaksan:Badaling China Great-Wall-of-China-01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 807 | [[:d:Q5321|Q5321]] | resistor | [[resistor]] | [[Talaksan:Electronic-Axial-Lead-Resistors-Array.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 808 | [[:d:Q472287|Q472287]] | respiration | [[Paghinga|Respirasyon]] | [[Talaksan:Bubble Blowing 15.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 809 | [[:d:Q1511|Q1511]] | Richard Wagner | [[Richard Wagner]] | [[Talaksan:RichardWagner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 810 | [[:d:Q8678|Q8678]] | Rio de Janeiro | [[Rio de Janeiro]] | [[Talaksan:Cidade Maravilhosa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 811 | [[:d:Q926|Q926]] | Roald Amundsen | [[Roald Amundsen]] | [[Talaksan:Amundsen in fur skins.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 812 | [[:d:Q11012|Q11012]] | robot | [[robot]] | [[Talaksan:Artaic Mosaic Fabrication Robot.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 813 | [[:d:Q5463|Q5463]] | Rocky Mountains | [[Bulubunduking Rocky|Rocky Mountains]] | [[Talaksan:Moraine Lake 17092005.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 814 | [[:d:Q10850|Q10850]] | Rodentia | [[Rodentia]] | [[Talaksan:Tamias striatus CT.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 815 | [[:d:Q220|Q220]] | Rome | [[Roma]] | [[Talaksan:Rome Skyline (8012016319).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 816 | [[:d:Q12544|Q12544]] | Byzantine Empire | [[Silangang Imperyong Romano|Romanong Imperyo sa Silangan]] | |- | style='text-align:right'| 817 | [[:d:Q7231|Q7231]] | Rosa Luxemburg | [[Rosa Luxemburg]] | [[Talaksan:Rosa Luxemburg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 818 | [[:d:Q5378|Q5378]] | rugby | [[Rugbi]] | [[Talaksan:USO - Saracens - 20151213 - Maro Itoje attacking.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 819 | [[:d:Q159|Q159]] | Russia | [[Rusya]] | [[Talaksan:Kremlin Moscow.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 820 | [[:d:Q503|Q503]] | banana | [[saging]] | [[Talaksan:Banana on whitebackground.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 821 | [[:d:Q6583|Q6583]] | Sahara | [[Sahara]] | [[Talaksan:Sahara real color.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 822 | [[:d:Q11081|Q11081]] | Alzheimer's disease | [[Sakit na Alzheimer]] | [[Talaksan:Auguste D aus Marktbreit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 823 | [[:d:Q12198|Q12198]] | sexually transmitted infection | [[sakit na naipapasa sa pakikipagtalik]] | [[Talaksan:Captain Condom and Lady Latex comic cover.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 824 | [[:d:Q86|Q86]] | headache | [[sakit ng ulo]] | [[Talaksan:The Headache (caricature) RMG PW3879.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 825 | [[:d:Q12135|Q12135]] | mental disorder | [[sakit sa pag-iisip]] | [[Talaksan:Gautier - Salpetriere.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 826 | [[:d:Q8581|Q8581]] | Saladin | [[Saladin]] | [[Talaksan:Al-Nasir I Salah al-Din Yusuf (Saladin). AH 564-589 (1169-1193 CE) Æ Dirham (30.1mm, 13.28 g, 6h). Without mint-name. Dated AH 586 (AD 1190-91). Sultan sitting facing, cross-legged, on high-backed throne (obverse).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 827 | [[:d:Q11469|Q11469]] | glass | [[Salamin (materyales)|salamin]] | [[Talaksan:Drinkware.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 828 | [[:d:Q1368|Q1368]] | money | [[salapi]] | [[Talaksan:Euro coins and banknotes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 829 | [[:d:Q7755|Q7755]] | constitution | [[saligang batas]] | [[Talaksan:A Carta Constitucional e a família real.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 830 | [[:d:Q8171|Q8171]] | word | [[salita]] | [[Talaksan:Codex claromontanus latin (The S.S. Teacher's Edition-The Holy Bible - Plate XXVIII).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 831 | [[:d:Q5577|Q5577]] | Salvador Dalí | [[Salvador Dalí]] | [[Talaksan:Salvador Dalí 1939.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 832 | [[:d:Q7768|Q7768]] | Association of Southeast Asian Nations | [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] | [[Talaksan:ASEAN HQ 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 833 | [[:d:Q7817|Q7817]] | World Health Organization | [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan|Samahan ng Pandaigdigang Kalusugan]] | [[Talaksan:World Health Organisation headquarters, Geneva, north and west sides 2007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 834 | [[:d:Q11403|Q11403]] | samba | [[samba]] | [[Talaksan:Funchal, Cortejo Alegórico de Carnaval (2026) 07.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 835 | [[:d:Q7785|Q7785]] | Commonwealth of Nations | [[Komonwelt ng mga Bansa|Sampamahalaan ng mga Bansa]] | [[Talaksan:Marlborough House.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 836 | [[:d:Q656|Q656]] | Saint Petersburg | [[San Petersburgo]] | [[Talaksan:Peter & Paul fortress in SPB 03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 837 | [[:d:Q728|Q728]] | weapon | [[sandata]] | [[Talaksan:Sabre bayonette carabine.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 838 | [[:d:Q12802|Q12802]] | nuclear weapon | [[Sandatang nukleyar|Sandatang nuklear]] | [[Talaksan:Nagasakibomb.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 839 | [[:d:Q12796|Q12796]] | firearm | [[Sandatang pumuputok]] | [[Talaksan:Gun from upper west region.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 840 | [[:d:Q1|Q1]] | universe | [[Uniberso|sansinukob]] | [[Talaksan:NASA-HS201427a-HubbleUltraDeepField2014-20140603.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 841 | [[:d:Q12171|Q12171]] | menstruation | [[Regla|Sapanahon]] | [[Talaksan:MenstrualCycle2 es.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 842 | [[:d:Q4605|Q4605]] | Sarah Bernhardt | [[Sarah Bernhardt]] | [[Talaksan:Face detail, Sarah Bernhardt as Doña Sol in Hernani (cropped).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 843 | [[:d:Q11436|Q11436]] | aircraft | [[Sasakyang panghimpapawid]] | [[Talaksan:Collection of military aircraft.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 844 | [[:d:Q193|Q193]] | Saturn | [[Saturno (planeta)|Saturno]] | [[Talaksan:8423 20181 1saturn2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 845 | [[:d:Q8873|Q8873]] | Satyajit Ray | [[Satyajit Ray]] | [[Talaksan:Satyajit Ray in New York (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 846 | [[:d:Q851|Q851]] | Saudi Arabia | [[Saudi Arabia]] | [[Talaksan:Saudi Arabia - Location Map (2013) - SAU - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 847 | [[:d:Q11639|Q11639]] | dance | [[sayaw]] | [[Talaksan:Dance-At-Bougival.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 848 | [[:d:Q11577|Q11577]] | Hordeum vulgare | [[Sebada]] | [[Talaksan:Barley.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 849 | [[:d:Q12099|Q12099]] | Secale cereale | [[Secale cereale]] | [[Talaksan:Ear of rye.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 850 | [[:d:Q11574|Q11574]] | second | [[segundo]] | |- | style='text-align:right'| 851 | [[:d:Q7868|Q7868]] | cell | [[Selula]] | [[Talaksan:Ventricaria ventricosa.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 852 | [[:d:Q11456|Q11456]] | semiconductor | [[Semikonduktor]] | [[Talaksan:Capteurs CCD et CMOS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 853 | [[:d:Q5300|Q5300]] | central processing unit | [[CPU|sentral na nagpoprosesong unit]] | [[Talaksan:2023 Intel Core i7 12700KF (3).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 854 | [[:d:Q8684|Q8684]] | Seoul | [[Seoul]] | [[Talaksan:경복궁 전경.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 855 | [[:d:Q44|Q44]] | beer | [[serbesa]] | [[Talaksan:NCI Visuals Food Beer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 856 | [[:d:Q8003|Q8003]] | Sergei Eisenstein | [[Sergei Eisenstein]] | [[Talaksan:Sergei Eisenstein 03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 857 | [[:d:Q8686|Q8686]] | Shanghai | [[Shanghai]] | [[Talaksan:20191222陆家嘴.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 858 | [[:d:Q7192|Q7192]] | Qin Shi Huang | [[Qin Shi Huang|Shih Huang Ti]] | [[Talaksan:Qinshihuang.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 859 | [[:d:Q9585|Q9585]] | Shia Islam | [[Shiismo]] | |- | style='text-align:right'| 860 | [[:d:Q812767|Q812767]] | Shinto | [[Shinto]] | [[Talaksan:Hakone Shrine Haiden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 861 | [[:d:Q8279|Q8279]] | Shahnameh | [[Shāhnāmeh]] | [[Talaksan:The Court of Gayumars (Cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 862 | [[:d:Q9441|Q9441]] | The Buddha | [[Gautama Buddha|Siddharta Gautama Buddha]] | [[Talaksan:Buddha in Sarnath Museum (Dhammajak Mutra).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 863 | [[:d:Q9215|Q9215]] | Sigmund Freud | [[Sigmund Freud]] | [[Talaksan:Sigmund Freud, by Max Halberstadt (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 864 | [[:d:Q9316|Q9316]] | Sikhism | [[Sikhismo]] | [[Talaksan:Sikh pilgrim at the Golden Temple (Harmandir Sahib) in Amritsar, India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 865 | [[:d:Q9418|Q9418]] | psychology | [[sikolohiya]] | [[Talaksan:Greek uc psi icon.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 866 | [[:d:Q9372|Q9372]] | Sima Qian | [[Sima Qian]] | [[Talaksan:Si maqian.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 867 | [[:d:Q9592|Q9592]] | Catholic Church | [[Simbahang Katoliko|Simbahang Katolika Romana]] | [[Talaksan:Saint Peter's Basilica facade, Rome, Italy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 868 | [[:d:Q12485|Q12485]] | symmetry | [[simetriya]] | [[Talaksan:Brügge-Liebfrauenkirche-Prunkgräber DSC0166.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 869 | [[:d:Q7197|Q7197]] | Simone de Beauvoir | [[Simone de Beauvoir]] | [[Talaksan:Simone de Beauvoir2.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 870 | [[:d:Q8605|Q8605]] | Simón Bolívar | [[Simón Bolívar]] | [[Talaksan:Simón Bolívar by Acevedo Bernal, 1922.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 871 | [[:d:Q11768|Q11768]] | Ancient Egypt | [[Sinaunang Ehipto]] | [[Talaksan:Egypt.Giza.Sphinx.02 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 872 | [[:d:Q11772|Q11772]] | Ancient Greece | [[Sinaunang Gresya]] | [[Talaksan:Sicily Selinunte Temple E (Hera).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 873 | [[:d:Q334|Q334]] | Singapore | [[Singapura|Singapore]] | [[Talaksan:Raffles Place.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 874 | [[:d:Q735|Q735]] | art | [[sining]] | [[Talaksan:Sebastiano Ricci 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 875 | [[:d:Q11417|Q11417]] | martial arts | [[sining pandigma]] | [[Talaksan:Martial arts - Fragrant Hills.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 876 | [[:d:Q11210|Q11210]] | coordinate system | [[sistema ng koordinado]] | [[Talaksan:Coordinate-system-in-mirror.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 877 | [[:d:Q8192|Q8192]] | writing system | [[Sistema ng pagsulat|sistema sa pagsulat]] | [[Talaksan:World alphabets & writing systems.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 878 | [[:d:Q11078|Q11078]] | endocrine system | [[Sistemang endokrina]] | [[Talaksan:Endocrine English.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 879 | [[:d:Q1059|Q1059]] | immunity | [[Sistemang inmune|sistemang immuno]] | |- | style='text-align:right'| 880 | [[:d:Q9404|Q9404]] | nervous system | [[Sistemang nerbiyos]] | |- | style='text-align:right'| 881 | [[:d:Q11101|Q11101]] | sensory nervous system | [[Sistemang pandama]] | |- | style='text-align:right'| 882 | [[:d:Q544|Q544]] | Solar System | [[Sistemang Solar|Sistemang Pang-araw]] | [[Talaksan:Solar System true color.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 883 | [[:d:Q124794|Q124794]] | taste | [[Lasa|sistemang panlasa]] | [[Talaksan:Tongue-bitter.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 884 | [[:d:Q9649|Q9649]] | human digestive system | [[Sistemang panunaw]] | [[Talaksan:Digestive system diagram en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 885 | [[:d:Q7895|Q7895]] | reproductive system | [[Sistemang reproduktibo]] | |- | style='text-align:right'| 886 | [[:d:Q7891|Q7891]] | respiratory system | [[Sistemang respiratoryo]] | [[Talaksan:Respiratory system complete en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 887 | [[:d:Q11068|Q11068]] | circulatory system | [[sistemang sirkulatoryo]] | [[Talaksan:Blutkreislauf.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 888 | [[:d:Q681949|Q681949]] | SM Sultan | [[SM Sultan]] | |- | style='text-align:right'| 889 | [[:d:Q913|Q913]] | Socrates | [[Sokrates|Socrates]] | [[Talaksan:Socrates Louvre.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 890 | [[:d:Q7397|Q7397]] | software | [[software]] | [[Talaksan:Kmail.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 891 | [[:d:Q11438|Q11438]] | solid | [[solido]] | [[Talaksan:Different minerals.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 892 | [[:d:Q12143|Q12143]] | time zone | [[sona ng oras]] | [[Talaksan:World Time Zones Map.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 893 | [[:d:Q7235|Q7235]] | Sophocles | [[Sopokles]] | [[Talaksan:Ny Carlsberg Glyptothek - Sophokles.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 894 | [[:d:Q332062|Q332062]] | Sorghum bicolor | [[Sorghum bicolor]] | [[Talaksan:Sorghum bicolor03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 895 | [[:d:Q9601|Q9601]] | Zoroastrianism | [[Zoroastrianismo|Soroastrismo]] | [[Talaksan:Faravahar.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 896 | [[:d:Q7272|Q7272]] | socialism | [[sosyalismo]] | |- | style='text-align:right'| 897 | [[:d:Q2001|Q2001]] | Stanley Kubrick | [[Stanley Kubrick]] | [[Talaksan:Stanley Kubrick (1949 portrait by Phillip Harrington - cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 898 | [[:d:Q11430|Q11430]] | state of matter | [[state of matter]] | [[Talaksan:Phase change - en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 899 | [[:d:Q8877|Q8877]] | Steven Spielberg | [[Steven Spielberg]] | [[Talaksan:Steven Spielberg 2025.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 900 | [[:d:Q12202|Q12202]] | stroke | [[stroke]] | [[Talaksan:MCA-Stroke-Brain-Humn-2A.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 901 | [[:d:Q2811|Q2811]] | submarine | [[Submarino]] | [[Talaksan:Submarine dive.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 902 | [[:d:Q1049|Q1049]] | Sudan | [[Sudan]] | [[Talaksan:Western Deffufa - Kerma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 903 | [[:d:Q9603|Q9603]] | Sufism | [[Sufismo]] | [[Talaksan:Tomb of Abdul Qadir Jilani, Baghdad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 904 | [[:d:Q11416|Q11416]] | gambling | [[sugal]] | [[Talaksan:Gambling image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 905 | [[:d:Q8196|Q8196]] | Arabic alphabet | [[Alpabetong Arabe|sulat Arabo]] | [[Talaksan:Arabic-script.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 906 | [[:d:Q8474|Q8474]] | Suleiman the Magnificent | [[Suleiman I]] | [[Talaksan:Suleyman (enthroned, receiving Barbarossa in 1533). Süleymanname (1558).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 907 | [[:d:Q35355|Q35355]] | Sumer | [[Sumerya|Sumeria]] | [[Talaksan:Orientmitja2300aC.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 908 | [[:d:Q8573|Q8573]] | Sun Yat-sen | [[Sun Yat-sen|Sun Yat Sen]] | [[Talaksan:孙中山肖像.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 909 | [[:d:Q8070|Q8070]] | tsunami | [[Sunami]] | [[Talaksan:Tsunami by hokusai 19th century.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 910 | [[:d:Q483654|Q483654]] | Sunni Islam | [[Sunismo]] | [[Talaksan:رسم تعبيري للفظ الجلالة ومن يجلهم أهل السنة.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 911 | [[:d:Q9103|Q9103]] | female breast | [[Suso]] | [[Talaksan:Breasts close-up (4).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 912 | [[:d:Q39|Q39]] | Switzerland | [[Suwisa]] | |- | style='text-align:right'| 913 | [[:d:Q6388|Q6388]] | swimming | [[swimming]] | [[Talaksan:Two people swimming outdoors.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 914 | [[:d:Q3130|Q3130]] | Sydney | [[Sidney|Sydney]] | [[Talaksan:00 3178 Sydney, Australia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 915 | [[:d:Q9734|Q9734]] | symphony | [[symphony]] | [[Talaksan:Eindhoven4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 916 | [[:d:Q174|Q174]] | São Paulo | [[São Paulo]] | [[Talaksan:Sao Paulo Skyline in Brazil.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 917 | [[:d:Q12791|Q12791]] | sword | [[tabak]] | [[Talaksan:Albion Hospitaller Medieval Sword 1 (6092737619) (II).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 918 | [[:d:Q1566|Q1566]] | tobacco | [[tabako]] | [[Talaksan:Tabak 9290019.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 919 | [[:d:Q3947|Q3947]] | house | [[Bahay|tahanan]] | [[Talaksan:Ranch style home in Salinas, California.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 920 | [[:d:Q7362|Q7362]] | ear | [[tainga]] | [[Talaksan:Closeup of a human ear.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 921 | [[:d:Q10693|Q10693]] | periodic table | [[Talahanayang peryodiko|talaang peryodiko]] | [[Talaksan:Periodic table (32-col, enwiki), black and white.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 922 | [[:d:Q199804|Q199804]] | chronic obstructive pulmonary disease | [[Talamak na nakakahawang sakit sa baga]] | [[Talaksan:Centrilobular emphysema 865 lores.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 923 | [[:d:Q11404|Q11404]] | drum | [[Tambol]] | [[Talaksan:DrumMozartRegiment.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 924 | [[:d:Q11635|Q11635]] | theatre | [[tanghalan]] | [[Talaksan:Ana Maria Ventura como Altisidora en "La enamorada del rey" (1988).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 925 | [[:d:Q12876|Q12876]] | tank | [[Tangke]] | [[Talaksan:Char T 34 noBG.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 926 | [[:d:Q924|Q924]] | Tanzania | [[Tanzania]] | [[Talaksan:Tanzania - Location Map (2013) - TZA - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 927 | [[:d:Q5|Q5]] | human | [[tao]] | [[Talaksan:Akha cropped hires.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 928 | [[:d:Q577|Q577]] | year | [[taon]] | [[Talaksan:Analemma fishburn.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 929 | [[:d:Q9598|Q9598]] | Taoism | [[Taoismo|Tawismo]] | [[Talaksan:Taoist ceremony at Xiao ancestral temple in Chaoyang, Shantou, Guangdong (daoshi) (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 930 | [[:d:Q3616|Q3616]] | Tehran | [[Teheran|Tehrān]] | [[Talaksan:North of tehran.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 931 | [[:d:Q11016|Q11016]] | technology | [[teknolohiya]] | [[Talaksan:Technologie.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 932 | [[:d:Q11661|Q11661]] | information technology | [[Teknolohiyang pang-impormasyon]] | [[Talaksan:Papertape3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 933 | [[:d:Q289|Q289]] | television | [[telebisyon]] | [[Talaksan:LG smart TV.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 934 | [[:d:Q11035|Q11035]] | telephone | [[Telepono]] | [[Talaksan:Telefon BW 2012-02-18 13-44-32.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 935 | [[:d:Q11466|Q11466]] | temperature | [[temperatura]] | [[Talaksan:Pakkanen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 936 | [[:d:Q847|Q847]] | tennis | [[Tennis|tenis]] | [[Talaksan:Roger Federer 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 937 | [[:d:Q12479|Q12479]] | number theory | [[Teorya ng bilang|teoriya ng bilang]] | [[Talaksan:Euclid's Orchard (large).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 938 | [[:d:Q12482|Q12482]] | set theory | [[Teorya ng pangkat|teoriya ng hanay]] | |- | style='text-align:right'| 939 | [[:d:Q11452|Q11452]] | general relativity | [[Teorya ng pangkalahatang relatibidad|teoriya ng pangkalahatang relatibidad]] | [[Talaksan:EinsteinLeiden4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 940 | [[:d:Q11473|Q11473]] | thermodynamics | [[termodinamika]] | [[Talaksan:Heat engine summary.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 941 | [[:d:Q7283|Q7283]] | terrorism | [[terorismo]] | [[Talaksan:North face south tower after plane strike 9-11.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 942 | [[:d:Q869|Q869]] | Thailand | [[Taylandiya|Thailand]] | [[Talaksan:Temple of the Emerald of buddha or Wat Phra Kaew (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 943 | [[:d:Q1299|Q1299]] | The Beatles | [[The Beatles]] | [[Talaksan:Beatles Trenter 1963.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 944 | [[:d:Q8743|Q8743]] | Thomas Edison | [[Thomas Edison]] | [[Talaksan:Thomas Edison2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 945 | [[:d:Q80|Q80]] | Tim Berners-Lee | [[Tim Berners-Lee]] | [[Talaksan:LS3 4919 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 946 | [[:d:Q18|Q18]] | South America | [[Timog Amerika]] | [[Talaksan:South America satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 947 | [[:d:Q258|Q258]] | South Africa | [[Timog Aprika]] | [[Talaksan:South Africa - Location Map (2013) - ZAF - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 948 | [[:d:Q11409|Q11409]] | apartheid | [[Aparteid|Timog Aprika sa ilalim ng apartheid]] | [[Talaksan:DurbanSign1989.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 949 | [[:d:Q884|Q884]] | South Korea | [[Timog Korea]] | [[Talaksan:South Korea - Location Map (2013) - KOR - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 950 | [[:d:Q8462|Q8462]] | Timur | [[Tamerlan|Timur]] | [[Talaksan:Timur seated (earliest known portrait), Timurid genealogy, 1405-1409, Samarkand (TSMK, H2152).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 951 | [[:d:Q1096|Q1096]] | tin | [[Lata|tin]] | [[Talaksan:Cín.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 952 | [[:d:Q7802|Q7802]] | bread | [[tinapay]] | [[Talaksan:Assorted bread.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 953 | [[:d:Q1490|Q1490]] | Tokyo | [[Tokyo]] | [[Talaksan:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January (revised).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 954 | [[:d:Q9438|Q9438]] | Thomas Aquinas | [[Tomas ng Aquino]] | [[Talaksan:St-thomas-aquinasFXD.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 955 | [[:d:Q12518|Q12518]] | tower | [[Tore]] | [[Talaksan:Tour Eiffel Wikimedia Commons (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 956 | [[:d:Q243|Q243]] | Eiffel Tower | [[Toreng Eiffel]] | [[Talaksan:Tour Eiffel Wikimedia Commons.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 957 | [[:d:Q11022|Q11022]] | screw | [[Tornilyo]] | [[Talaksan:Black wood screw with flat Phillips head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 958 | [[:d:Q2840|Q2840]] | influenza | [[trangkaso]] | [[Talaksan:H1N1 Influenza Virus Particles (8411599236).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 959 | [[:d:Q5339|Q5339]] | transistor | [[Transistor]] | [[Talaksan:Transistors.agr.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 960 | [[:d:Q11658|Q11658]] | transformer | [[transpormador]] | [[Talaksan:Philips N4422 - power supply transformer-2098.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 961 | [[:d:Q7590|Q7590]] | transport | [[Transportasyon]] | [[Talaksan:PL Mirandola Czem chciał zostać Janek mały 1925 page19.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 962 | [[:d:Q8736|Q8736]] | Treaty of Versailles | [[Tratado sa Versalles (1919)|Tratado ng Versailles]] | [[Talaksan:Treaty of Versailles, English version.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 963 | [[:d:Q870|Q870]] | train | [[tren]] | [[Talaksan:UBTZ 2TE116UM-022 Cagaan Had - Sumangijn Zoo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 964 | [[:d:Q15645384|Q15645384]] | wheat | [[trigo]] | [[Talaksan:Wheat close-up.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 965 | [[:d:Q8084|Q8084]] | trigonometry | [[trigonometriya]] | [[Talaksan:Fotothek df tg 0000230 Geometrie ^ Trigonometrie.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 966 | [[:d:Q9595|Q9595]] | Trimurti | [[Trimurti]] | [[Talaksan:UgrataraTemple2 (cropped).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 967 | [[:d:Q8338|Q8338]] | trumpet | [[Trumpeta]] | [[Talaksan:Trumpet 1.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 968 | [[:d:Q6097|Q6097]] | tea | [[Tsaa]] | [[Talaksan:Tea in different grade of fermentation.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 969 | [[:d:Q195|Q195]] | chocolate | [[tsokolate]] | [[Talaksan:Cocoa Powder and Chocolate on Marble Background.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 970 | [[:d:Q9397|Q9397]] | Zhu Xi | [[Zhu Xi|Tsʻang-chou-ping-sou,]] | [[Talaksan:Zhu xi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 971 | [[:d:Q12204|Q12204]] | tuberculosis | [[tuberkulosis]] | [[Talaksan:Tuberculosis-x-ray-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 972 | [[:d:Q283|Q283]] | water | [[tubig]] | [[Talaksan:Ice water vapor.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 973 | [[:d:Q638|Q638]] | music | [[tugtugin]] | [[Talaksan:Op27 1 seg mov.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 974 | [[:d:Q12280|Q12280]] | bridge | [[tulay]] | [[Talaksan:Yavuz Sultan Selim Bridge Istanbul.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 975 | [[:d:Q676|Q676]] | prose | [[Tuluyan]] | [[Talaksan:Prose and Verse on one page.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 976 | [[:d:Q11345|Q11345]] | equation | [[Ekwasyon|tumbasan]] | [[Talaksan:First Equation Ever.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 977 | [[:d:Q11461|Q11461]] | sound | [[tunog]] | [[Talaksan:Utbredning av ljudvågor -- Onda sonora se propagando (mul).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 978 | [[:d:Q7368|Q7368]] | sheep | [[tupa]] | [[Talaksan:Berå Tirehaline x Timhadite.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 979 | [[:d:Q43|Q43]] | Turkey | [[Turkiya]] | [[Talaksan:Ankara (16290014657).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 980 | [[:d:Q9141|Q9141]] | Taj Mahal | [[Tāj Mahal]] | [[Talaksan:Taj Mahal, Agra, India edit3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 981 | [[:d:Q10978|Q10978]] | grape | [[Ubas (prutas)|ubas]] | [[Talaksan:Wine grapes03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 982 | [[:d:Q9332|Q9332]] | behavior | [[Ugali]] | [[Talaksan:Adams and Westlake (3092762993).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 983 | [[:d:Q212|Q212]] | Ukraine | [[Ukranya]] | [[Talaksan:Maidan Nezalezhnosti view.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 984 | [[:d:Q7925|Q7925]] | rain | [[Ulan]] | [[Talaksan:08152 Bukowsko (powiat sanocki).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 985 | [[:d:Q8074|Q8074]] | cloud | [[ulap]] | [[Talaksan:Cumulus cloud.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 986 | [[:d:Q11391|Q11391]] | ultraviolet radiation | [[ultrabiyoleta]] | [[Talaksan:Ozone altitude UV graph.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 987 | [[:d:Q1110560|Q1110560]] | Umm Kulthum | [[Umm Kulthum]] | [[Talaksan:Umm Kulthum as Fatimah.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 988 | [[:d:Q361|Q361]] | World War I | [[Unang Digmaang Pandaigdig]] | [[Talaksan:WWImontage.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 989 | [[:d:Q7809|Q7809]] | UNESCO | [[UNESCO]] | |- | style='text-align:right'| 990 | [[:d:Q145|Q145]] | United Kingdom | [[United Kingdom]] | [[Talaksan:Palace of Westminster from the dome on Methodist Central Hall.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 991 | [[:d:Q7159|Q7159]] | African Union | [[Unyong Aprikano]] | [[Talaksan:Map of the African Union with Suspended States.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 992 | [[:d:Q15180|Q15180]] | Soviet Union | [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]] | |- | style='text-align:right'| 993 | [[:d:Q324|Q324]] | Uranus | [[Urano]] | [[Talaksan:Uranus Voyager2 color calibrated.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 994 | [[:d:Q1073|Q1073]] | brain | [[utak]] | [[Talaksan:Chimp Brain in a jar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 995 | [[:d:Q11006|Q11006]] | soybean | [[Balatong|utaw]] | [[Talaksan:Soybean.USDA.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 996 | [[:d:Q134808|Q134808]] | vaccine | [[vaccine]] | [[Talaksan:Smallpox vaccine.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 997 | [[:d:Q7328|Q7328]] | Vasco da Gama | [[Vasco da Gama]] | [[Talaksan:Ignoto portoghese, ritratto di un cavaliere dell'ordine di cristo, 1525-50 ca. 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 998 | [[:d:Q717|Q717]] | Venezuela | [[Venezuela]] | [[Talaksan:Embalse la Vueltosa 2022.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 999 | [[:d:Q1398|Q1398]] | Virgil | [[Virgilio|Vergilius]] | [[Talaksan:Parco della Grotta di Posillipo5 (crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1000 | [[:d:Q535|Q535]] | | [[Victor Hugo]] | [[Talaksan:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1001 | [[:d:Q7889|Q7889]] | video game | [[Larong bidyo|video game]] | [[Talaksan:ArcadeGames.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1002 | [[:d:Q1741|Q1741]] | Vienna | [[Viena]] | [[Talaksan:Wien katedra sw Szczepana widok z wiezy 6.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1003 | [[:d:Q881|Q881]] | Vietnam | [[Biyetnam|Vietnam]] | [[Talaksan:Hanoi Temple of Literature.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1004 | [[:d:Q12567|Q12567]] | Vikings | [[Mga Viking|Viking]] | |- | style='text-align:right'| 1005 | [[:d:Q5582|Q5582]] | Vincent van Gogh | [[Vincent van Gogh]] | [[Talaksan:Self-portrait - Vincent van Gogh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1006 | [[:d:Q808|Q808]] | virus | [[Birus|virus]] | [[Talaksan:Rotavirus Reconstruction.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1007 | [[:d:Q1394|Q1394]] | Vladimir Lenin | [[Vladimir Lenin]] | [[Talaksan:Vladimir Lenin in July 1920 by Pavel Zhukov.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1008 | [[:d:Q9068|Q9068]] | Voltaire | [[Voltaire]] | [[Talaksan:Nicolas de Largillière - Portrait de Voltaire (1694-1778) en 1718 - P208 - Musée Carnavalet - 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1009 | [[:d:Q8704|Q8704]] | Walt Disney | [[Walt Disney]] | [[Talaksan:Walt Disney 1946.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1010 | [[:d:Q61|Q61]] | Washington, D.C. | [[Washington, D.C.]] | [[Talaksan:Aerial view of White House and downtown, Washington, D.C LCCN2010630891.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1011 | [[:d:Q315|Q315]] | language | [[wika]] | [[Talaksan:Girls learning sign language.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1012 | [[:d:Q13955|Q13955]] | Arabic | [[Wikang Arabe]] | [[Talaksan:Learning Arabic calligraphy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1013 | [[:d:Q9288|Q9288]] | Hebrew | [[Wikang Hebreo|Wikang Ebreo]] | [[Talaksan:1 QIsa example of damage col 12-13.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1014 | [[:d:Q9129|Q9129]] | Greek | [[Wikang Griyego]] | [[Talaksan:Pater noster in greek script.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1015 | [[:d:Q397|Q397]] | Latin | [[Wikang Latin]] | [[Talaksan:Arco Sisto V targa M.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1016 | [[:d:Q9143|Q9143]] | programming language | [[wikang pamprograma]] | [[Talaksan:C Hello World Program.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1017 | [[:d:Q9168|Q9168]] | Persian | [[Wikang Persa]] | [[Talaksan:Farsi.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1018 | [[:d:Q5146|Q5146]] | Portuguese | [[Wikang Portuges]] | [[Talaksan:Breve discurso em que se contem a conquista do Reyno de Pegu na Índia Oriental, pelos portuguezes em tempo do Viso-Rey Ayres de Saldanha; sendo capitam Salvador Ribeiro de Souza, chamado Massinga, natural de Guimaraens. Rei do Pegu.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1019 | [[:d:Q7737|Q7737]] | Russian | [[Wikang Ruso]] | [[Talaksan:Russian.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1020 | [[:d:Q11059|Q11059]] | Sanskrit | [[Wikang Sanskrito]] | [[Talaksan:Sanskrit in Siddham script.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1021 | [[:d:Q7838|Q7838]] | Swahili | [[Wikang Swahili]] | [[Talaksan:Manuscrit colonial kiswahili-Africa Museum.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1022 | [[:d:Q7850|Q7850]] | Chinese | [[Wikang Tsino]] | [[Talaksan:Chineselanguage.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1023 | [[:d:Q256|Q256]] | Turkish | [[Wikang Turko]] | [[Talaksan:Turkish alphabet.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1024 | [[:d:Q692|Q692]] | William Shakespeare | [[William Shakespeare]] | [[Talaksan:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1025 | [[:d:Q8016|Q8016]] | Winston Churchill | [[Winston Churchill]] | [[Talaksan:Sir Winston Churchill - 19086236948 (restored).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1026 | [[:d:Q254|Q254]] | Wolfgang Amadeus Mozart | [[Wolfgang Amadeus Mozart]] | [[Talaksan:Wolfgang-amadeus-mozart 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1027 | [[:d:Q466|Q466]] | World Wide Web | [[World Wide Web]] | [[Talaksan:Alcalá de Henares (RPS 08-04-2017) Calle WWW, indicador.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1028 | [[:d:Q8146|Q8146]] | yen | [[Yen ng Hapon]] | [[Talaksan:JPY coin3.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1029 | [[:d:Q9350|Q9350]] | yoga | [[Yoga]] | [[Talaksan:Bharadwaja.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1030 | [[:d:Q7327|Q7327]] | Yuri Gagarin | [[Yuri Gagarin]] | [[Talaksan:Yuri Gagarin portrait (colored).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1031 | [[:d:Q458|Q458]] | European Union | [[Unyong Europeo|Yuropeong Unyon]] | |- | style='text-align:right'| 1032 | [[:d:Q7333|Q7333]] | Zheng He | [[Zheng He]] | [[Talaksan:2016 Malakka, Stadhuys (09).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1033 | [[:d:Q1631|Q1631]] | Édith Piaf | [[Édith Piaf]] | [[Talaksan:Piaf Harcourt 1946 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1034 | [[:d:Q8589|Q8589]] | Ashoka | [[Ashoka|Ësokë]] | [[Talaksan:Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1035 | [[:d:Q7200|Q7200]] | Alexander Pushkin | [[Alexander Pushkin]] | [[Talaksan:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} oi4gaqw30xkgwd4oplkkqbx55rn6mpc 0 168260 2209205 2133514 2026-05-26T13:19:34Z ~2026-31213-81 162265 2209205 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=Enero 2014}} {{Infobox person | name = Chaz Bono | image = Chaz Bono by Gage Skidmore.jpg | caption = Bono noong 2017 | birth_name = Chastity Sun Bono | birth_date = {{Birth date and age|1969|03|04}} | birth_place = [[Los Angeles]], California, U.S. | education = | alma_mater = | employer = | occupation = {{flatlist| * Writer * musician * actor }} | years_active = 1972–present | spouse = | partner = | parents = [[Sonny Bono]]<br>[[Cher]] | relatives = [[Elijah Blue Allman]] (half-brother)<br>[[Georgia Holt]] (grandmother) | website = }} Si '''Salvatore Bono''' (ipinanganak na Chastity Sun Bono; 4 Marso 1969) ay isang Amerikanong tagapagtaguyod ng mga [[transgender]], [[manunulat]], [[artista]], at [[musikero]]. Siya ay ang nag-iisang anak ng mga Amerikanong entertainers na sila [[Sonny]] at [[Cher]], ngunit silang dalawa ay may mga anak din sa iba nilang nakarelasyon.[2][3] Si Bono ay isang transgender (lalakining babae). Noong 1995, pagkaraan ng ilang mga taon kung kailang tinatawag siyang tomboy sa mga tabloid, umamin na ng tuluyan si Bono sa publiko sa pamamagitan ng pagiging cover story sa isang sikat na buwanang Amerikanong magazine para sa [[mga bakla]], ang ''The Advocate''. Tinalakay pa ni Bono ang proseso ng “coming out” o pag-amin sa sarili at sa ibang mga tao tungkol sa kanyang sekswalidad sa dalawa pang libro. Nilalaman din ng ''Family Outing: A Guide to the Coming Out Process for Gays, Lesbians, and Their Families'' (1998) ang kuwento ng pag-amin ng manunulat. Ang kanyang talambuhay na pinamagatang The End of Innocence (2003) ay tumalakay tungkol sa pag-amin ng manunulat, ang kanyang karera sa musika, at ang pagkamatay ng kanyang karelasyon na si Joan sa non-Hodgkin’s lymphoma.[4] Sa pagitan ng 2008 at 2010, sumailalim si Bono sa female-to-male gender transition o ang pagpapapalit ng kanyang kasarian galing babae sa lalaki. Isang dalawang-parteng artikulo sa ''Entertainment Tonight'' noon Hunyo 2009 ay nagpaliwanag na ang transpormasyon ni Bono ay nagsimula isang taon na ang nakakalipas.[5] Noong Mayo 2010, legal na binago ni Bono ang kanyang pangalan at kasarian. Isang dokumentaryo tungkol sa karanasan ni Bono, Becoming Chaz, ay ipinalabas sa 2011 Sundance Film Festival at sa OWN: Oprah Winfrey Network ==Kabataan at edukasyon== Si Bono ay ang nag-iisang anak nila Cher at Sonny Bonoo ng pop duo na Sonny & Cher at mga bida ng variety show sa telebisyon kung saan madalas ding ipakita ang bata pa noon na si Bono. Siya ay pinangalanang ''Chastity Sun Bono'' dahil sa pelikulang ''Chastity'', na ginawa ni Sonny at kung saan gumanap si Cher (sa kanyang unang pelikula) bilang isang bisexual na babae.[8] Umamin si Bono bilang tomboy noong siya ay labingwalong taong gulang. Sa ''Family Outing'', isinulat ni Bono na “bilang bata, naramdaman kong may kakaiba sa akin. Tumitingin ako sa ibang mga babaeng kasing tanda ko at naguguluhan ako sa kanilang interes sa mga damit, kung sinong lalaki sa klase ang pinakamatipuno, at kung sinong pinakakahawig ng cover girl na si Christie Brinkley. Noong labingtatlong taong gulang na ako, nahanapan ko na ng pangalan ang kakaibahan ko. Napagtanto kong ako ay tomboy.[9] ==Ceremony== Nagsimula ang maikling karera ni Bono as musika sa bandang Ceremony,[4] na naglabas ng isang album, ''Hang Out Your Poetry'', noong 1993. Itinampok ng banda si Bono bilang bokalista, tagatugtog ng acoustic na gitara at percussion. Ang ibang mga miyembro ng banda ay sila Steve March Tormé (backup na bokalista), Heidi Shink a.k.a. Chance, Pete McRae, Steve Bauman, Louis Ruiz, at Bryn Mathieu. Lahat maliban sa isa ng mga kanta ng banta ay sinulat o pinagtulungang isulat nila Bono, Shink, at Mark Hudson. Hindi sila gumamit ng synthesizers o digital effects sa kanilang album; sabi ni Shink, “Tinalukuran naming ang teknolohiya. […] Maalala dito ang 60’s, ngunit ito ay pagbibigay-pugay kaysa sa paggaya. Kinuha namin ang musikang kinalakihan at minahal naming at inayos ito, ginawang 90’s.” Ang kantang “Could’ve Been Love” ay inilabas bilang single galing sa album. Ang ibang mga kanta ng album ay “Goodbye Sunshine”, “Steal Your Heart”, “Day by Day”, “Ready for Love”, “Ready for Love (Refrain)”, “Hang Out Your Poetry”, “Turn It Over”, “Trust”, “2 of 1”, “First Day of My Life”, “Breathless”, “Living in Paradise” and “Livin’ It Up”. Gumanap din bilang backing vocals sila Sonny at Cher (uncredited) para sa huling kanta ng album. ==LGBT activism== Noong Abril 1995, umamin bilang tomboy si Bono sa isang pakikipanayam sa ''The Advocate'', isang pambansang magazine para sa mga bakla at tomboy.[11] Ang 1998 na librong ''Family Outing'' ay nagdetalye kung paano siya “itinulak” ng kanyang pag-amin “sa isang papel na pampolitika na nagbago ng aking buhay, nagbigay ng kasiguraduhan bilang tomboy, babae, at indibidwal.” Sa parehong libro, sinabi rin ni Bono na si Cher, isang gay icon at kakampi ng komunidad ng mga LGBT, ay hindi agad naging komportable sa balita at “nagalit”[13] bago pa matanggap ang pag-amin niya: “Simula noong Agosto 1996, isang taon pagkatapos ako umamin sa publiko, natanggap na ko ng aking ina hanggang sa punto na pumayag siyang “umamin” sa pabalat ng ''The Advocate'' bilang isang nagmamalaki na ina ng isang tomboy. [12] Si Cher simula noon ay naging aktibista na ng mga karapatan ng LGBT. Ang relasyon ni Bono sa kanyang ama ay humina pagkatapos maging Republican Congressman si Sonny ng California. Pinaghiwalay sila ng pagkakaiba ng kanilang paniniwala sa politika, and ang dalawa ay hindi nakapag-usap ng lagpas isang taon hanggang sa mamatay si Sonny sa isang aksidente sa skiing noong Enero 1998.[11] Nagtrabaho bilang manunulat si Bono sa ''The Advocate''. [4] Bilang isang panlipunang aktibista, nagging tagapagsalita siya ng Human Rights Campaign, itinaguyod ang National Coming Out Day, nangampanya para sa magbabalik-opisina ni Bill Clinton bilang Presidente ng Estados Unidos, at nagsilbi bilang Entertainment Media Director ng Gay and Lesbian Alliance Against Defamation (GLAAD). [4] Naging kapitan din siya ng kanyang grupo para sa ''Celebrity Fit Club 3'' (2006) at sinuportahan pa siya ng kanyang kasintahan na si Jennifer Elia, na siyang nagpasimuno ng ehersisyo at pagsasanay. ==Pagpapalit ng kasarian== Noong kalagitnaan ng 2008, nagsimula ang pagsasailalim ni Bono sa isang pisikal at panlipunang pagpapalit ng kasarian bilang babae na magiging lalaki. Nakumpirma ito noong Hunyo 2009&nbsp;ng kanyang tagapagpahayag,[5] na siya ring naglahad na ang ginugusto nang pangalan ni Bono ay Chaz Bono, “Umaasa si Chaz na ang kanyang desisyon sa pagpapalit ng kasarian ay magbubukas ng puso at isip ng publiko tungkol sa isyung ito, tulad ng kanyang pag-amin.”[15] Ang GLAAD at Empowering Spirits Foundation ay mabilis na nagpaabot ng kanilang papuri at pagsuporta sa anunsiyong ito.[16][17] Nakumpleto ang legal na pagpapalit ng kasarian ni Bono noong 7 Mayo 2010 noong pumayag ang korte ng California sa kanyang kahilingan para baguhin ang kanyang kasarian at pangalan. Pinili niya ang pangalang “Chaz Salvatore Bono” bilang pagpugay sa kanyang mga magulang.[6][18] Ginawa ni Bono ang ''Becoming Chaz'', isang pelikulang dokumentaryo tungkol sa kanyang pagpapalit ng kasarian na ipinalabas sa 2011 Sundance Film Festival. Ang OWN: Oprah Winfrey Network ay nakuha ng karapan at ipinalabas nila ang dokumetaryo noong 10 Mayo 2011. Noong Setyempre 2011, sumali si Bono bilang mananayaw sa ika-labingtatlong season ng bersiyon ng Estados Unidos ng ''Dancing with the Stars'' kasama ang kaparehong si Lacey Schwimmer. Natanggal si Chaz noong Oktubre 25. ==Bibliography== 1. Family Outing (with Billie Fitzpatrick) (1998)ISBN 0-316-10233-4 2. The End of Innocence: A Memoir (with Michele Kort) (2003) ISBN 1-55583-795-6 3. Bono, Chaz, and Billie Fitzpatrick. Transition: the story of how I became a man. New York: Dutton, 2011. Print. ==Footnotes== 1.^ [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8667595.stm "Cher's son now officially a man"]. BBC News. 2010-05-07. Retrieved 2011-11-14. 2.^ [http://www.tvguide.com/News/Chastity-Bono-Gender-1006849.aspx "Chastity Bono Undergoing Gender Change"]. TV Guide. 2009-06-11. Retrieved 2009-06-11. 3.^ [http://tv.rightcelebrity.com/chastity-bono-is-chaz-bono-photo/2752 "Chastity Bono is Chaz Bono"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006211638/http://tv.rightcelebrity.com/chastity-bono-is-chaz-bono-photo/2752 |date=2011-10-06 }}. Right Celebrity. 2009-06-11. Retrieved 2009-06-11. 4.^ a b c d Marcus, Lydia (2006-03-21).[https://web.archive.org/web/20070810215445/http://www.afterellen.com/archive/ellen/People/2006/3/chastity.html "Interview with Chastity Bono"]. AfterEllen. Retrieved 2007-02-19. 5.^ a b c "Chaz Bono", Hunyo 15–16, 2009,[[:en:Entertainment Tonight|Entertainment|Tonight]]. 6.^ a b [http://entertainment.blogs.foxnews.com/2010/05/06/chaz-bono-granted-gender-and-name-change/ "Chaz Bono granted gender and name change"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150106030150/http://entertainment.blogs.foxnews.com/2010/05/06/chaz-bono-granted-gender-and-name-change/ |date=2015-01-06 }}.Fox News Channel. 2010-05-06. 7.^ [http://www.accesshollywood.com/chaz-bonos-documentary-to-make-world-television-premiere-on-oprah-winfrey-network_article_42282 "Chaz Bono Documentary To Debut On OWN | Access Hollywood - Celebrity News, Photos & Videos"]. Access Hollywood. Retrieved 2011-11-14. 8.^ Bryant, Wayne, M. (1996). Bisexual Characters in Film, from Anaïs to Zee.Haworth Press. p.&nbsp;117. ISBN 978-0789001429 9.^ Bono, Chaz (as Chastity); Fitzpatrick, Billy (1998). Family Outing. New York: Little, Brown. p. vii.ISBN 0316102334. 10.^ [https://web.archive.org/web/20010412192941/http://www.psnw.com/~randyk/122293.htm "Internet Archive Wayback Machine"]. Web.archive.org. 2001-04-12. Retrieved 2011-11-14. 11.^ a b Freydkin, Donna (1998-10-14). [http://edition.cnn.com/books/news/9810/14/bono.out.cnn/index.html "Chastity Bono opens up about coming out"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110131141931/http://edition.cnn.com/books/news/9810/14/bono.out.cnn/index.html |date=2011-01-31 }}. CNN. Retrieved 2007-02-20. 12.^ a b Bono, Chaz (as Chastity); Fitzpatrick, Billy (1998). Family Outing. New York: Little, Brown. p. viii.ISBN 0316102334. 13.^ Bono, Chaz (as Chastity); Fitzpatrick, Billy (1998). Family Outing. New York: Little, Brown. p.&nbsp;207.ISBN 0316102334. 14.^ [http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1386590/I-prefer-man-Chaz-Bonos-girlfriend-Jennifer-Elia-speaks-sex-change-pair-discuss-wedding-plans.html "I prefer him as a man: Chaz Bono's girlfriend Jennifer Elia speaks out about his sex change as the pair discuss wedding plans | Mail Online"]. Dailymail.co.uk. 2011-05-13. Retrieved 2011-11-14. 15.^ [http://www.seattlepi.com/tvguide/407128_tvgif11.html "Chastity Bono Undergoing Gender Change"]{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.seattlepi.com. 11 Hunyo 2009. 16.^ [http://www.tmz.com/2009/06/11/glaad-bonos-decision-an-important-step-forward/ "GLAAD--Bravo to Bono"]. TMZCNN. 2009-06-11. Retrieved 2009-06-11. 17.^ [http://www.empoweringspirits.org/PRDocServer/Chaz_Bono_061109.pdf "ESF Applauds Chastity Bono's Gender Transition Announcement" (PDF)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090616213301/http://www.empoweringspirits.org/PRDocServer/Chaz_Bono_061109.pdf |date=2009-06-16 }}. Empowering Spirits Foundation Press Release. 2009-06-11. Retrieved 2009-06-11. 18.^ [http://www.heraldsun.com.au/entertainment/confidential/chaz-bono-chers-child-becomes-a-man-after-southern-californian-judges-grants-gender-change/story-e6frf96o-1225863716265 "Chaz Bono, Cher's child, becomes a man after Southern Californian judges grants gender change"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614150903/http://www.heraldsun.com.au/entertainment/confidential/chaz-bono-chers-child-becomes-a-man-after-southern-californian-judges-grants-gender-change/story-e6frf96o-1225863716265 |date=2011-06-14 }}. Herald Sun. 2010-05-07. Retrieved 2010-05-07. 19.^ [http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-14760706 "BBC News - Cher berates 'bigots' attack on son's role in TV show"]. Bbc.co.uk. 2011-09-02. Retrieved 2011-11-14. 20. ^ Corneau, Allison (26 Oktubre 2011). [http://www.usmagazine.com/entertainment/news/dancing-with-the-stars-who-went-home-1025-20112610 Dancing With the Stars: Chaz Bono Sent Home.] ==External links== 1. [http://www.chazbono.net/ The Official Chaz Bono Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110923163227/http://www.chazbono.net/ |date=2011-09-23 }} 2. [http://www.imdb.com/name/nm0095106/ Chaz Bono at the Internet Movie Database] 3. [http://www.allmusic.com/artist/p37841 Allmusic.com entry on Bono's band Ceremony] **Isinalin sa Filipino galing sa Ingles na Artikulong [[:en:Chaz Bono|Chaz Bono]] {{Uncategorized|date=Mayo 2019}} 27k8s4snkpdmf9s875mse5lq1z4xz3w 0 182362 2209253 2204783 2026-05-26T23:55:12Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209253 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Bart D. Ehrman | image = Bart Ehrman.jpg | image_size = 180px | alt = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1955|10|5|df=y}} | birth_place = | nationality = American | citizenship = | other_names = | known_for = [[New Testament]] authentication, [[historical Jesus]], lost gospels, early Christian writings, orthodox corruption of scripture. | education = BA (1978), MDiv (1981), PhD (1985) | alma_mater = [[Moody Bible Institute]]<br/>[[Wheaton College (Illinois)|Wheaton College]]<br/>[[Princeton Theological Seminary]] | employer = The Department of Religious Studies, [[University of North Carolina at Chapel Hill]]. | spouse = Sarah Beckwith | partner = | children = Kelly and Derek | parents = | relations = | awards = | signature = | signature_alt = | website = [http://www.bartdehrman.com/ www.bartdehrman.com] | footnotes = | misc = }} Si '''Bart D. Ehrman''' (ipinanganak noong 1955) ay isang Amerikanong skolar ng Bagong Tipan na kasalukuyang Natatanging Propesor na James A. Gray ng mga Pag-aaral Relihiyoso(Religious Studies) sa [[University of North Carolina at Chapel Hill]]. Si Ehrman ay isa sa mga pangunahing skolar ng Bagong Tipan at nagkamit rin ng papuri sa sikat na lebel na sumulat ng apat na mahusay na bumentang mga aklat ayon sa New York Times. Ang kanyang pinakakilalang mga aklat ang ''[[Misquoting Jesus]]'' at ''[[Jesus, Interrupted]]''.<ref>{{Cite web |url=http://www.bartdehrman.com/ |title=Archive copy |access-date=2012-05-14 |archive-date=2018-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180104113955/http://www.bartdehrman.com/ |url-status=dead }}</ref> Ang trabaho ni Ehrman ay nakatuon sa [[tekstuwal na kritisismo]](textual criticism) ng Bagong Tipan at [[sinaunang Kristiyanismo]]. Siya ay isang [[agnostiko]]. ==Education== Si Ehrman ay lumaki sa [[Lawrence, Kansas]], Estados Unidos at dumalo sa Lawrence High School kung saan siya kabilang sa pangkat na kampeon ng debate noong 1973. Siya ay nagsimulang mag-aral ng Bibliya at ang orihinal na mga wika nito sa [[Moody Bible Institute]] at nagtapos noong 1978 sa [[Wheaton College (Illinois)|Wheaton College]] sa Illinois. Kanyang natanggap ang kanyang PhD at [[Master of Divinity|M.Div.]] mula sa [[Princeton Theological Seminary]] kung saan siya nag-aral sa ilalim ng skolar ng Bibliyang si [[Bruce Metzger]]. Siya ay nagkamit ng ''[[magna cum laude]]'' para sa parehong BA noong 1978 at PhD noong 1985. ==Buhay== Si Ehrman ay naging Kristiyanong [[Ebanghelikal]] noong tinedyer. Sa kanyang mga aklat, kanyang inalala ang kanyang kasigasigan bilang isang [[born again]] na [[pundamentalistang Kristiyanismo|pundamentalistang Kristiyano]] na tiyak na kinasihan ng [[diyos]] ang mga salita ng [[Bibliya]] at iningatan ang mga teksto nito mula sa lahat ng kamalian. Ang kanyang pagnanais na maunawaan ang orihinal na mga salita ng Bibliya ang nagtulak sa kanya na pag-aralan ang mga sinaunang wika ng Bibliya at [[tekstuwal na kritisismo]]. Gayunpaman, ang kanyang pag-aaral sa pagkatapos ng kolehiyo(graduate studies) ay kalaunang kumimbinsi sa kanya na kailangang makilala ang mga kontradiksiyon sa mga [[manuskrito ng Bibliya]] kesa sa pagtatangkang pagkasunduin ang mga salungatan. Siya ay nanatiling [[liberal na Kristiyano]] sa loob ng 15 taon ngunit kalaunang naging [[agnostiko]] pagkatapos na makipaglaban sa pilosopikal na [[problema ng kasamaan]] at mga pagdurusa sa mundo. Siya ay dating Pangulo ng Southeast Region ng Society of Biblical Literature at malapit na nagtrabaho bilang editor sa ilang mga publikasyon ng Society. Sa kasalukuyan, siya ay kapwa-editor ng seryeng New Testament Tools and Studies. Ang karamihan sa mga aklat ni Ehrman ay nakatuon sa iba't ibang gma aspeto ng tesis ni [[Walter Bauer]] na ang [[Kristiyanismo]] ay palaging magkakaiba iba at magkakalaban sa sarili nito. Si Ehrman ay kalimitang itinuturing na pionero sa pag-uugnay ng kasaysayan ng sinaunang iglesia sa mga uring tekstuwal(textual variants) sa loob ng mga manuskrito ng Bibliya at inimbento ang terminong '''[[proto-orthodox]] Christianity''' upang ilarawan ang Kristiyanismo na umiiral bagong ang kasunduan o orthodoxy ay naitatag. Sa kanyang mga aklat, ipinakita ni Ehrman na mula sa panahon ng mga [[ama ng simbahan]](church fathers), ang mga itinakwil bilang heretiko gaya halimbawa ni [[Marcion]] ang kinasuhan ng pagbabago ng mga manuskrito ng Bibliya. Iminungkahi ni Ehrman na aktuwal na mas kalimitang ang orthodox ang lumihis(corrupted) ng mga manuskrito at nabago ng mga teksto upang itaguyod ang kanilang mga partikular na pananaw. ==Mga Aklat== {{refbegin|2}} * {{cite book|title=Didymus the Blind and the Text of the Gospels (The New Testament in the Greek Fathers; No. 1)|publisher=[[Society of Biblical Literature]]|year=1987|isbn=1-55540-084-1}} * {{cite book|title=The Text of the Fourth Gospel in the Writings of Origen (The New Testament in the Greek Fathers; vol. 1)|publisher=[[Society of Biblical Literature]]|year=1992|isbn=1555407897}} * {{cite book|title=The Orthodox Corruption of Scripture: The Effect of Early Christological Controversies on the Text of the New Testament|url=https://archive.org/details/orthodoxcorrupti0000ehrm_e4i4|publisher=Oxford University Press, US|orig-year=1996|year=2011|isbn=978-0-19-973978-3}} * {{cite book|title=The Text of the New Testament in Contemporary Research: Essays on the Status Quaestionis|url=https://archive.org/details/textofnewtestame0000unse|publisher=[[Wm. B. Eerdmans Publishing Company]]|year=1995|isbn=0-8028-4824-9}} * {{cite book|title=The New Testament: A Historical Introduction to the Early Christian Writings|publisher=Oxford University Press, US|year=1997|isbn=0-19-515462-2}} * {{cite book|title=The New Testament and Other Early Christian Writings: A Reader|url=https://archive.org/details/writing0000medw|publisher=Oxford University Press, US|year=1998|isbn=0-19-515464-9}} * {{cite book|title=After the New Testament: A Reader in Early Christianity|url=https://archive.org/details/afternewtestamen0000unse|publisher=[[Oxford University Press]], US|year=1998|isbn=0-19-511445-0}} * {{cite book|title=[[Jesus: Apocalyptic Prophet of the New Millennium]]|publisher=[[Oxford University Press]], US|year=1999|isbn=0-19-512474-X}} * {{cite book|title=The Apostolic Fathers: Volume I. I Clement. II Clement. Ignatius. Polycarp. Didache|publisher=[[Harvard University Press]]|year=2003|isbn=0-674-99607-0}} * {{cite book|title=The Apostolic Fathers: Volume II. Epistle of Barnabas. Papias and Quadratus. Epistle to Diognetus. The Shepherd of Hermas|publisher=[[Harvard University Press]]|year=2003|isbn=0-674-99608-9}} * {{cite book|title=Lost Scriptures: Books that Did Not Make It into the New Testament|publisher=Oxford University Press, US|year=2003|isbn=0-19-514182-2|url=https://archive.org/details/lostscripturesbo00ehrm}} * {{cite book|title=Lost Christianities: The Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew|publisher=Oxford University Press, US|year=2003|isbn=0-19-514183-0|url=https://archive.org/details/lostchristianiti00ehrm}} * {{cite book|last=Ehrman|first=Bart|author2=Jacobs, Andrew S.|title=Christianity in Late Antiquity, 300–450 C.E.: A Reader|publisher=Oxford University Press, US|year=2003|isbn=0-19-515461-4}} * {{cite book|title=A Brief Introduction to the New Testament|url=https://archive.org/details/briefintroductio0000ehrm|publisher=Oxford University Press, US|year=2004|isbn=0-19-516123-8}} * {{cite book|title=Truth and Fiction in The Da Vinci Code: A Historian Reveals What We Really Know about Jesus, Mary Magdalene, and Constantine|publisher=Oxford University Press, US|year=2004|isbn=0-19-518140-9|url=https://archive.org/details/truthfictionin00ehrm}} * {{cite book|last=Metzger|first=Bruce M.|author2=Ehrman, Bart|title=The Text of the New Testament: Its Transmission, Corruption, and Restoration|url=https://archive.org/details/textofnewtestame0000metz_k4t1|publisher=Oxford University Press, US|year=2005|isbn=0-19-516667-1}} * {{cite book|title=[[Misquoting Jesus|Misquoting Jesus: The Story Behind Who Changed the Bible and Why]]|publisher=[[HarperSanFrancisco]]|year=2005|isbn=0-06-073817-0}} * {{cite book|title=Peter, Paul, and Mary Magdalene: The Followers of Jesus in History and Legend|publisher=Oxford University Press, US|year=2006|isbn=0-19-530013-0|url=https://archive.org/details/peterpaulmarymag00ehrm_0}} * {{cite book|title=Studies in the Textual Criticism of the New Testament|url=https://archive.org/details/studiesintextual0000ehrm|publisher=[[Brill Publishers]], US|year=2006|isbn=90-04-15032-3}} * {{cite book|title=The Lost Gospel of Judas Iscariot: A New Look at Betrayer and Betrayed|publisher=Oxford University Press, US|year=2006|isbn=978-0-19-531460-1|url=https://archive.org/details/lostgospelofjuda00ehrm}} * {{cite book|title=God's Problem: How the Bible Fails to Answer Our Most Important Question – Why We Suffer|publisher=[[HarperCollins]], US|year=2008|isbn=978-0-06-117397-4|url=https://archive.org/details/godsproblemhowbi00ehrm}} * {{cite book|title=Jesus, Interrupted: Revealing the Hidden Contradictions in the Bible (And Why We Don't Know About Them)|publisher=[[HarperCollins]], US|year=2009|isbn=978-0-06-117394-3}} * {{cite book|title=[[Forged (book)|Forged: Writing in the Name of God – Why the Bible's Authors Are Not Who We Think They Are]]|publisher=[[HarperCollins]], US|year=2011|isbn=978-0-06-201261-6}} * {{cite book|last=Ehrman|first=Bart|author2=Pleše, Zlatko|title=The Apocryphal Gospels: Texts and Translations|publisher=Oxford University Press, US|year=2011|isbn=978-0-19-973210-4|url=https://archive.org/details/isbn_9780199732104}} * {{cite book|title=[[Did Jesus Exist? (Ehrman)|Did Jesus Exist? The Historical Argument for Jesus of Nazareth]]|publisher=[[HarperCollins]], US|year=2012|isbn=978-0-06-220460-8}} * {{cite book|title=Forgery and Counterforgery: The Use of Literary Deceit in Early Christian Polemics|publisher=Oxford University Press, US|year=2012|isbn=978-0-19-992803-3}} * {{cite book|title=The Bible: A Historical and Literary Introduction|publisher=Oxford University Press, US|year=2013|isbn=978-0-19-530816-7}} * {{cite book|title=The Other Gospels: Accounts of Jesus from Outside the New Testament|url=https://archive.org/details/othergospelsacco0000unse|publisher=Oxford University Press, US|year=2013|isbn=978-0-19-933522-0}} * {{cite book|title=How Jesus Became God: The Exaltation of a Jewish Preacher from Galilee|url=https://archive.org/details/howjesusbecamego0000ehrm|publisher=[[HarperOne]], US|year=2014|isbn=978-0-06-177818-6}} * {{cite book|title=Jesus Before the Gospels: How the Earliest Christians Remembered, Changed, and Invented Their Stories of the Savior|url=https://archive.org/details/jesusbeforegospe0000ehrm|publisher=[[HarperOne]], US|year=2016|isbn=978-0062285201}} * {{cite book|title=The Triumph of Christianity: How a Forbidden Religion Swept the World|url=https://archive.org/details/triumphofchristi0000ehrm_i9s6|publisher=[[Simon & Schuster]], US|year=2018|isbn=978-1501136702}} * {{cite book|title=Heaven and Hell: A History of the Afterlife|url=https://archive.org/details/heavenhellhistor0000ehrm|publisher=[[Simon & Schuster]], US|year=2020|isbn=978-1501136733}} * {{cite book|title=Journeys to Heaven and Hell: Tours of the Afterlife in the Early Christian Tradition|url=https://archive.org/details/journeystoheaven0000ehrm|publisher=[[Yale University Press]], US|year=2022|isbn=978-0300257007}} {{refend}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga iskolar ng Bibliya]] icp6k7ka6a747kh6g33pezqlbw59uvf 10 187755 2209228 2208614 2026-05-26T17:55:29Z Sharktube2000 161034 2209228 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=classis |parent=Amniota |link=Reptilia |always_display=yes }}<noinclude> </noinclude><noinclude>{{pp-semi-indef}}</noinclude> gvnn3tzxq87uz51dmz3u733yr8ei5re 3 214318 2209266 2208459 2026-05-27T01:51:35Z ~2026-31471-00 162287 2209266 wikitext text/x-wiki '''Mabuhay!''' Magandang araw, Scorpion prinz, at [[Wikipedia:Maligayang_pagdating!|maligayang pagdating]] sa Wikipedia! Salamat sa iyong mga ambag. Sana ay magustuhan mo at manatili ka sa websayt na ito. Ito ay isang talaan ng mga pahina na sa tingin ko ay makatutulong sa iyo: {|align="right" |{{Pamayanan}} |} *[[Wikipedia:Patungkol|Tungkol sa Wikipedia]] *[[Wikipedia:Mga patakaran at panuntunan|Mga patakaran at panuntunan]] *[[Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina|Paano baguhin ang isang pahina]] *[[Wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paano magsimula ng pahina]] *[[Wikipedia:Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo|Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] *[[Wikipedia:Mga malimit itanong|Mga Karaniwang Tinatanong (FAQ)]] *[[Wikipedia:Tulong|Pahinang nagbibigay ng tulong]] *[[Wikipedia:Paanyayang nalilimbag|Pang-anyaya para sa iba pang ibig maging Wikipedista]] *'''For non-Tagalog speakers:''' ''you may leave messages and seek assistance at our'' [[Wikipedia:Help for Non-Tagalog Speakers]]. Sana ay malibang ka sa pagbabago ng mga artikulo at pagiging isang [[Wikipedia:Mga Wikipedista|Wikipedista]]! Maaari ninyo pong ilagda ang inyong pangalan sa pamamagitan ng paglalagay ng apat na tidles (<nowiki>~~~~</nowiki>); ito ay automatikong maglalagay ng pangalan at petsa. Kung kailangan mo ng tulong, maaari kang pumunta sa [[Wikipedia:Konsultasyon]], tanungin mo ako sa aking pahinang pang-usapan, o ilagay ang <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Saklolo|saklolo]]<nowiki>}}</nowiki></code> sa iyong pahinang pang-usapan at isang Wikipedista ang madaling lalabas upang sagutin ang iyong mga tanong. Huwag rin ninyo pong makalimutang [[Wikipedia:Talaang pampanauhin para sa mga bagong tagagamit|lumagda sa ating talaang pampanauhin (''guestbook'')]]. Muli, mabuhay!{{#if:|<br></br><br>{{#ifeq:|di-kilala|Kami ay totoong nagpapasalamat nang higit dahil sa iyong mga naiiambag. Ngunit mariing hinihikayat ka naming [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutan] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, salamat, at mariin ka pa rin naming hinihikayat na [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutang pampatnugot] para sa kabutihan ng Wikipedia, ng sarili mo, at ng lahat.}}{{#ifeq:|bandalo|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin.<br><br><b><font color="#0000FF">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}{{#ifeq:|bandalo-di-kilala|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin. Kapagka handa ka nang tumulong sa totoong makakapagpabuting layunin ng Wikipedia, hinihikayat ka naming tumala upang [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup makagawa ng isang panagutan pampatnugot] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, mariin naming hinihingi ang iyong pagtulong at pagtala sa Wikipedia.<br><br><b><font color=#0000FF>Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}}} ---- <center><b><i><small> [[Image:Crystal_Clear_app_email.png|25px]] [[Wikipedia:Embahada|Ambasada]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambasciata]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassad]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassade]] · [[Wikipedia:Embahada|Botschaft]] · [[Wikipedia:Embahada|Embaixada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embajada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embassy]] · [[Wikipedia:Embahada|大使館]] </small></i></b></center> <br><br>[[Tagagamit:Aladdin Ali Baba|Tagagamit:Aladdin Ali Baba]] 08:14, 3 Abril 2013 (UTC) :Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], on italian Wiki can you please move [[it:The Game (Neja)]] as is ambiguous with [[it:The Game (singolo Neja)]]? [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-27304-69|&#126;2026-27304-69]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-27304-69|talk]]) 14:03, 5 Mayo 2026 (UTC) ::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] it should be moved to [[:it:The Game (album Neja)]] and there are other titles to correct: [[:it:Washington (New Jersey)]] ambiguous with [[:it:Washington (Contea di Gloucester, New Jersey)]], [[it:Mountain View (California)]] ambiguous with [[:it:Mountain View (contea di Contra Costa, California)]] and [[it:Bellingham (Massachusetts)]] ambiguous with [[it:Bellingham (CDP, Massachusetts)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-27185-85|&#126;2026-27185-85]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-27185-85|talk]]) 14:26, 5 Mayo 2026 (UTC) :::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] there is an issue with [[it:Vivere (brano musicale)]], that should be moved to [[it:Vivere (Cesare Andrea Bixio)]], due to ambiguity with [[it:Vivere (Vasco Rossi)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-28194-77|&#126;2026-28194-77]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-28194-77|talk]]) 11:47, 10 Mayo 2026 (UTC) ::::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] The title [[it:Noli me tangere (romanzo)]] is ambiguous with [[it:Noli me tangere (romanzo Camilleri)]]. Some entries also have non-standard titles, including [[it:L'abisso (Warcraft)]], [[it:Serata di gala (Wodehouse)]], [[it:Giovanni Rossi (presbitero 1785–1867)]], and [[it:Giovanni Rossi (presbitero 1887–1975)]]. Finally, [[it:Step'an Mkrtčyan]] and [[it:Styopa Mkrtchyan]] should be merged, as they refer to the same footballer. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-28859-80|&#126;2026-28859-80]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-28859-80|talk]]) 15:22, 13 Mayo 2026 (UTC) :::::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] Also, when you have a chance, [[it:Zaglik]] and [[it:Braye (Alta Francia)]] should be moved to [[it:Zaglik (Martakert)]] and [[it:Braye (comune)]], respectively, as the correct titles. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-28971-19|&#126;2026-28971-19]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-28971-19|talk]]) 16:55, 13 Mayo 2026 (UTC) ::::::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] [[it:Luigi Martini (politico)]] should be moved to [[it:Luigi Martini (politico 1838)]], as [[it:Luigi Martini]] was also a politician. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-29683-52|&#126;2026-29683-52]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-29683-52|talk]]) 10:22, 17 Mayo 2026 (UTC) :::::::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] I'd like to point out a few incorrect titles: [[it:Eric Edwards (attore)]]/[[it:Eric Edwards (attore pornografico)]]; [[it:Devil May Cry (serie animata)]]/[[it:Devil May Cry (serie animata 2025)]]/[[it:Devil May Cry (serie)]]; [[it:Noce (botanica)]]/[[it:Noce (frutto)]]; [[it:Simone di Montfort (morto nel 1187)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-30676-89|&#126;2026-30676-89]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-30676-89|talk]]) 09:49, 22 Mayo 2026 (UTC) {{Ping|Gambo7}} Other incorrect titles: [[it:Thomas Hill (Cambridge)]] and [[it:it:Tug of War (Paul McCartney)]]/[[it:Tug of War (singolo)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-31471-00|&#126;2026-31471-00]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-31471-00|talk]]) 08:51, 27 Mayo 2026 (UTC) fildu7a8neo127q1ska21bx4ywi06a1 2209267 2209266 2026-05-27T01:52:25Z ~2026-31471-00 162287 2209267 wikitext text/x-wiki '''Mabuhay!''' Magandang araw, Scorpion prinz, at [[Wikipedia:Maligayang_pagdating!|maligayang pagdating]] sa Wikipedia! Salamat sa iyong mga ambag. Sana ay magustuhan mo at manatili ka sa websayt na ito. Ito ay isang talaan ng mga pahina na sa tingin ko ay makatutulong sa iyo: {|align="right" |{{Pamayanan}} |} *[[Wikipedia:Patungkol|Tungkol sa Wikipedia]] *[[Wikipedia:Mga patakaran at panuntunan|Mga patakaran at panuntunan]] *[[Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina|Paano baguhin ang isang pahina]] *[[Wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paano magsimula ng pahina]] *[[Wikipedia:Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo|Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] *[[Wikipedia:Mga malimit itanong|Mga Karaniwang Tinatanong (FAQ)]] *[[Wikipedia:Tulong|Pahinang nagbibigay ng tulong]] *[[Wikipedia:Paanyayang nalilimbag|Pang-anyaya para sa iba pang ibig maging Wikipedista]] *'''For non-Tagalog speakers:''' ''you may leave messages and seek assistance at our'' [[Wikipedia:Help for Non-Tagalog Speakers]]. Sana ay malibang ka sa pagbabago ng mga artikulo at pagiging isang [[Wikipedia:Mga Wikipedista|Wikipedista]]! Maaari ninyo pong ilagda ang inyong pangalan sa pamamagitan ng paglalagay ng apat na tidles (<nowiki>~~~~</nowiki>); ito ay automatikong maglalagay ng pangalan at petsa. Kung kailangan mo ng tulong, maaari kang pumunta sa [[Wikipedia:Konsultasyon]], tanungin mo ako sa aking pahinang pang-usapan, o ilagay ang <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Saklolo|saklolo]]<nowiki>}}</nowiki></code> sa iyong pahinang pang-usapan at isang Wikipedista ang madaling lalabas upang sagutin ang iyong mga tanong. Huwag rin ninyo pong makalimutang [[Wikipedia:Talaang pampanauhin para sa mga bagong tagagamit|lumagda sa ating talaang pampanauhin (''guestbook'')]]. Muli, mabuhay!{{#if:|<br></br><br>{{#ifeq:|di-kilala|Kami ay totoong nagpapasalamat nang higit dahil sa iyong mga naiiambag. Ngunit mariing hinihikayat ka naming [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutan] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, salamat, at mariin ka pa rin naming hinihikayat na [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutang pampatnugot] para sa kabutihan ng Wikipedia, ng sarili mo, at ng lahat.}}{{#ifeq:|bandalo|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin.<br><br><b><font color="#0000FF">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}{{#ifeq:|bandalo-di-kilala|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin. Kapagka handa ka nang tumulong sa totoong makakapagpabuting layunin ng Wikipedia, hinihikayat ka naming tumala upang [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup makagawa ng isang panagutan pampatnugot] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, mariin naming hinihingi ang iyong pagtulong at pagtala sa Wikipedia.<br><br><b><font color=#0000FF>Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}}} ---- <center><b><i><small> [[Image:Crystal_Clear_app_email.png|25px]] [[Wikipedia:Embahada|Ambasada]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambasciata]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassad]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassade]] · [[Wikipedia:Embahada|Botschaft]] · [[Wikipedia:Embahada|Embaixada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embajada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embassy]] · [[Wikipedia:Embahada|大使館]] </small></i></b></center> <br><br>[[Tagagamit:Aladdin Ali Baba|Tagagamit:Aladdin Ali Baba]] 08:14, 3 Abril 2013 (UTC) :Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], on italian Wiki can you please move [[it:The Game (Neja)]] as is ambiguous with [[it:The Game (singolo Neja)]]? [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-27304-69|&#126;2026-27304-69]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-27304-69|talk]]) 14:03, 5 Mayo 2026 (UTC) ::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] it should be moved to [[:it:The Game (album Neja)]] and there are other titles to correct: [[:it:Washington (New Jersey)]] ambiguous with [[:it:Washington (Contea di Gloucester, New Jersey)]], [[it:Mountain View (California)]] ambiguous with [[:it:Mountain View (contea di Contra Costa, California)]] and [[it:Bellingham (Massachusetts)]] ambiguous with [[it:Bellingham (CDP, Massachusetts)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-27185-85|&#126;2026-27185-85]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-27185-85|talk]]) 14:26, 5 Mayo 2026 (UTC) :::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] there is an issue with [[it:Vivere (brano musicale)]], that should be moved to [[it:Vivere (Cesare Andrea Bixio)]], due to ambiguity with [[it:Vivere (Vasco Rossi)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-28194-77|&#126;2026-28194-77]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-28194-77|talk]]) 11:47, 10 Mayo 2026 (UTC) ::::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] The title [[it:Noli me tangere (romanzo)]] is ambiguous with [[it:Noli me tangere (romanzo Camilleri)]]. Some entries also have non-standard titles, including [[it:L'abisso (Warcraft)]], [[it:Serata di gala (Wodehouse)]], [[it:Giovanni Rossi (presbitero 1785–1867)]], and [[it:Giovanni Rossi (presbitero 1887–1975)]]. Finally, [[it:Step'an Mkrtčyan]] and [[it:Styopa Mkrtchyan]] should be merged, as they refer to the same footballer. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-28859-80|&#126;2026-28859-80]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-28859-80|talk]]) 15:22, 13 Mayo 2026 (UTC) :::::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] Also, when you have a chance, [[it:Zaglik]] and [[it:Braye (Alta Francia)]] should be moved to [[it:Zaglik (Martakert)]] and [[it:Braye (comune)]], respectively, as the correct titles. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-28971-19|&#126;2026-28971-19]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-28971-19|talk]]) 16:55, 13 Mayo 2026 (UTC) ::::::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] [[it:Luigi Martini (politico)]] should be moved to [[it:Luigi Martini (politico 1838)]], as [[it:Luigi Martini]] was also a politician. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-29683-52|&#126;2026-29683-52]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-29683-52|talk]]) 10:22, 17 Mayo 2026 (UTC) :::::::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] I'd like to point out a few incorrect titles: [[it:Eric Edwards (attore)]]/[[it:Eric Edwards (attore pornografico)]]; [[it:Devil May Cry (serie animata)]]/[[it:Devil May Cry (serie animata 2025)]]/[[it:Devil May Cry (serie)]]; [[it:Noce (botanica)]]/[[it:Noce (frutto)]]; [[it:Simone di Montfort (morto nel 1187)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-30676-89|&#126;2026-30676-89]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-30676-89|talk]]) 09:49, 22 Mayo 2026 (UTC) ::::::::{{Ping|Gambo7}} Other incorrect titles: [[it:Thomas Hill (Cambridge)]] and [[it:it:Tug of War (Paul McCartney)]]/[[it:Tug of War (singolo)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-31471-00|&#126;2026-31471-00]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-31471-00|talk]]) 01:52, 27 Mayo 2026 (UTC) tb1cyvc4k2w3seon7pdiwlkgjfdcwqd 2209268 2209267 2026-05-27T01:52:46Z ~2026-31471-00 162287 /* */ 2209268 wikitext text/x-wiki '''Mabuhay!''' Magandang araw, Scorpion prinz, at [[Wikipedia:Maligayang_pagdating!|maligayang pagdating]] sa Wikipedia! Salamat sa iyong mga ambag. Sana ay magustuhan mo at manatili ka sa websayt na ito. Ito ay isang talaan ng mga pahina na sa tingin ko ay makatutulong sa iyo: {|align="right" |{{Pamayanan}} |} *[[Wikipedia:Patungkol|Tungkol sa Wikipedia]] *[[Wikipedia:Mga patakaran at panuntunan|Mga patakaran at panuntunan]] *[[Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina|Paano baguhin ang isang pahina]] *[[Wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paano magsimula ng pahina]] *[[Wikipedia:Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo|Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] *[[Wikipedia:Mga malimit itanong|Mga Karaniwang Tinatanong (FAQ)]] *[[Wikipedia:Tulong|Pahinang nagbibigay ng tulong]] *[[Wikipedia:Paanyayang nalilimbag|Pang-anyaya para sa iba pang ibig maging Wikipedista]] *'''For non-Tagalog speakers:''' ''you may leave messages and seek assistance at our'' [[Wikipedia:Help for Non-Tagalog Speakers]]. Sana ay malibang ka sa pagbabago ng mga artikulo at pagiging isang [[Wikipedia:Mga Wikipedista|Wikipedista]]! Maaari ninyo pong ilagda ang inyong pangalan sa pamamagitan ng paglalagay ng apat na tidles (<nowiki>~~~~</nowiki>); ito ay automatikong maglalagay ng pangalan at petsa. Kung kailangan mo ng tulong, maaari kang pumunta sa [[Wikipedia:Konsultasyon]], tanungin mo ako sa aking pahinang pang-usapan, o ilagay ang <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Saklolo|saklolo]]<nowiki>}}</nowiki></code> sa iyong pahinang pang-usapan at isang Wikipedista ang madaling lalabas upang sagutin ang iyong mga tanong. Huwag rin ninyo pong makalimutang [[Wikipedia:Talaang pampanauhin para sa mga bagong tagagamit|lumagda sa ating talaang pampanauhin (''guestbook'')]]. Muli, mabuhay!{{#if:|<br></br><br>{{#ifeq:|di-kilala|Kami ay totoong nagpapasalamat nang higit dahil sa iyong mga naiiambag. Ngunit mariing hinihikayat ka naming [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutan] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, salamat, at mariin ka pa rin naming hinihikayat na [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutang pampatnugot] para sa kabutihan ng Wikipedia, ng sarili mo, at ng lahat.}}{{#ifeq:|bandalo|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin.<br><br><b><font color="#0000FF">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}{{#ifeq:|bandalo-di-kilala|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin. Kapagka handa ka nang tumulong sa totoong makakapagpabuting layunin ng Wikipedia, hinihikayat ka naming tumala upang [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup makagawa ng isang panagutan pampatnugot] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, mariin naming hinihingi ang iyong pagtulong at pagtala sa Wikipedia.<br><br><b><font color=#0000FF>Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}}} ---- <center><b><i><small> [[Image:Crystal_Clear_app_email.png|25px]] [[Wikipedia:Embahada|Ambasada]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambasciata]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassad]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassade]] · [[Wikipedia:Embahada|Botschaft]] · [[Wikipedia:Embahada|Embaixada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embajada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embassy]] · [[Wikipedia:Embahada|大使館]] </small></i></b></center> <br><br>[[Tagagamit:Aladdin Ali Baba|Tagagamit:Aladdin Ali Baba]] 08:14, 3 Abril 2013 (UTC) :Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], on italian Wiki can you please move [[it:The Game (Neja)]] as is ambiguous with [[it:The Game (singolo Neja)]]? [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-27304-69|&#126;2026-27304-69]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-27304-69|talk]]) 14:03, 5 Mayo 2026 (UTC) ::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] it should be moved to [[:it:The Game (album Neja)]] and there are other titles to correct: [[:it:Washington (New Jersey)]] ambiguous with [[:it:Washington (Contea di Gloucester, New Jersey)]], [[it:Mountain View (California)]] ambiguous with [[:it:Mountain View (contea di Contra Costa, California)]] and [[it:Bellingham (Massachusetts)]] ambiguous with [[it:Bellingham (CDP, Massachusetts)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-27185-85|&#126;2026-27185-85]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-27185-85|talk]]) 14:26, 5 Mayo 2026 (UTC) :::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] there is an issue with [[it:Vivere (brano musicale)]], that should be moved to [[it:Vivere (Cesare Andrea Bixio)]], due to ambiguity with [[it:Vivere (Vasco Rossi)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-28194-77|&#126;2026-28194-77]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-28194-77|talk]]) 11:47, 10 Mayo 2026 (UTC) ::::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] The title [[it:Noli me tangere (romanzo)]] is ambiguous with [[it:Noli me tangere (romanzo Camilleri)]]. Some entries also have non-standard titles, including [[it:L'abisso (Warcraft)]], [[it:Serata di gala (Wodehouse)]], [[it:Giovanni Rossi (presbitero 1785–1867)]], and [[it:Giovanni Rossi (presbitero 1887–1975)]]. Finally, [[it:Step'an Mkrtčyan]] and [[it:Styopa Mkrtchyan]] should be merged, as they refer to the same footballer. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-28859-80|&#126;2026-28859-80]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-28859-80|talk]]) 15:22, 13 Mayo 2026 (UTC) :::::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] Also, when you have a chance, [[it:Zaglik]] and [[it:Braye (Alta Francia)]] should be moved to [[it:Zaglik (Martakert)]] and [[it:Braye (comune)]], respectively, as the correct titles. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-28971-19|&#126;2026-28971-19]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-28971-19|talk]]) 16:55, 13 Mayo 2026 (UTC) ::::::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] [[it:Luigi Martini (politico)]] should be moved to [[it:Luigi Martini (politico 1838)]], as [[it:Luigi Martini]] was also a politician. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-29683-52|&#126;2026-29683-52]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-29683-52|talk]]) 10:22, 17 Mayo 2026 (UTC) :::::::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] I'd like to point out a few incorrect titles: [[it:Eric Edwards (attore)]]/[[it:Eric Edwards (attore pornografico)]]; [[it:Devil May Cry (serie animata)]]/[[it:Devil May Cry (serie animata 2025)]]/[[it:Devil May Cry (serie)]]; [[it:Noce (botanica)]]/[[it:Noce (frutto)]]; [[it:Simone di Montfort (morto nel 1187)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-30676-89|&#126;2026-30676-89]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-30676-89|talk]]) 09:49, 22 Mayo 2026 (UTC) ::::::::{{Ping|Gambo7}} Other incorrect titles: [[it:Thomas Hill (Cambridge)]] and [[it:Tug of War (Paul McCartney)]]/[[it:Tug of War (singolo)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-31471-00|&#126;2026-31471-00]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-31471-00|talk]]) 01:52, 27 Mayo 2026 (UTC) 1vhr5h4huxohg7vru0oy3qkc7vmzvby 0 228771 2209295 2205974 2026-05-27T08:14:49Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2209295 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = ''Panthera'' | fossil_range = [[Mioseno|Late Miocene]] - Recent, {{fossil_range|5.95|0}} | image = 4panthera2.0.png | image_width = 200px | image_caption = | taxon = Panthera | authority = [[Lorenz Oken|Oken]], 1816 | type_species = ''[[Felis pardus]]'' | type_species_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | range_map= | range_map_caption= }} Ang '''''Panthera''''' ay mga [[mamalya]]ng nasa saring ng pamilyang [[Felidae]]. == Mga espesye == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item (concat("''[[", ?taxonname, "]]''") as ?taxonLink) (concat("[http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=", ?msw, " Mammal Species of the World]") as ?mswLink) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q16521 ; wdt:P105 wd:Q7432 ; wdt:P171* wd:Q127960 ; wdt:P225 ?taxonname . optional { ?item wdt:P959 ?msw . } } |columns=P18:Larawan,?taxonLink:Species,P1843:Ibang tawag,?mswLink:MSW |section= |min_section=3 |sort=P225 |links=text |thumb=128 |autolist=fallback }} {| class='wikitable sortable' ! Larawan ! Species ! Ibang tawag ! MSW |- | [[Talaksan:PZ lion pride.jpg|center|128px]] | ''[[Panthera leo]]'' | en:Lion<br/>af:Leeu<br/>ak:Gyata<br/>an:Leyón<br/>an:Lión<br/>ar:أَسَدٌ<br/>bar:Léwe<br/>bar:Löwe<br/>be:Леў (Lew)<br/>bg:Лъв (Lăv)<br/>bn:সিংহ<br/>ca:Lleó<br/>ce:Лоьм<br/>cs:lev<br/>cy:Llew<br/>da:Løve<br/>de:Löwe<br/>ee:Dzata<br/>el:Λιοντάρι (Liondári)<br/>eo:Leono<br/>es:León<br/>et:Lõvi<br/>eu:Lehoi<br/>fa:شیر<br/>fi:Leijona<br/>fo:Leyva<br/>fr:Lion<br/>frr:Lööw<br/>gl:León-leoa<br/>gu:સિંહ<br/>haw:Liona<br/>he:אריה<br/>hi:शेर<br/>hi:सिंह<br/>hr:Lav<br/>hu:Oroszlán<br/>hy:Առյուծ<br/>is:Ljón<br/>it:Leone<br/>ja:ライオン<br/>ko:사자<br/>ky:Арстан<br/>la:Leo<br/>li:Liew<br/>ln:Nkosi<br/>lt:Liūtas<br/>lv:Lauva<br/>mk:Лав (lav)<br/>ml:സിംഹം (simham)<br/>mr:शेर (Śēra)<br/>mr:सिंह (singh<br/>mt:Iljun<br/>nl:Leeuw<br/>nn:Løve<br/>nb:Løve<br/>nv:Náshdóítsoh bitsiijįʼ daditłʼooígíí<br/>pa:ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰ<br/>pl:lew afrykański<br/>pt:Leão<br/>ro:Leu<br/>ru:лев<br/>sc:Lioni<br/>sl:lev<br/>ss:Libubesi<br/>st:Tau<br/>sv:Lejon<br/>sw:Simba<br/>ta:சிங்கம்<br/>th:สิงโต<br/>tr:Aslan<br/>uk:Лев (Lev)<br/>vec:Leon<br/>vi:sư tử<br/>yi:לייב<br/>zh:狮子<br/>fr:Lion d'Afrique<br/>en:African Lion<br/>lb:Léiw<br/>ar:لَيْثٌ<br/>ka:ლომი<br/>ga:leon<br/>ms:Singa<br/>ast:lleón<br/>hy:առյուծ | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000228 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Junior-Jaguar-Belize-Zoo.jpg|center|128px]] | ''[[Panthera onca]]'' | en:Jaguar<br/>es:Otorongo<br/>es:Tigre Americano<br/>es:Tigre Real<br/>es:Yaguar<br/>es:Yaguarete<br/>de:Jaguar<br/>pt:jaguar<br/>pt-br:onça-pintada<br/>pt-br:onça-verdadeira<br/>pt-br:jaguaretê<br/>pt-br:jaguarapinima<br/>pt-br:acanguçu<br/>pt-br:canguçu<br/>pl:jaguar amerykański<br/>en:jaguar<br/>ro:Jaguar<br/>ro:Tigru american<br/>ast:xaguar<br/>sl:jaguar<br/>it:giaguaro<br/>he:יגואר | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000240 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Jaglion.jpg|center|128px]] | ''[[Panthera onca × Panthera leo]]'' | | |- | [[Talaksan:Male leopard - Mara.jpg|center|128px]] | ''[[Panthera pardus]]'' | en:Leopard<br/>es:Leopardo<br/>es:Pantera<br/>fr:Léopard<br/>fr:Panthère<br/>de:Leopard<br/>he:נמר<br/>pl:lampart plamisty<br/>yi:לעמפערט<br/>id:macan tutul<br/>hu:leopárd<br/>zh:金钱豹<br/>zh:豹<br/>sl:leopard<br/>it:leopardo | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000250 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Panthera sondaica]]'' | | |- | [[Talaksan:Adult male Royal Bengal tiger.jpg|center|128px]] | ''[[Panthera tigris]]'' | en:Tiger | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000259 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Tigon4.jpg|center|128px]] | ''[[Panthera tigris × Panthera leo]]'' | | |- | [[Talaksan:Uncia uncia.jpg|center|128px]] | ''[[Panthera uncia]]'' | en:snow leopard | |} {{Wikidata list end}} [[kategorya:Felidae]] argz8htipkv05gn6ikukqn046npbr4q 10 253804 2209280 1554199 2026-05-27T06:23:53Z Julius Santos III 139725 /* */ 2209280 wikitext text/x-wiki [[File:{{#switch:{{lc:{{{sport|}}}}} | americanfootball | american football | amfootball | college football | canadian football | arena football | indoor american football = AmericanFootball current event.svg | association football | football | soccer = Soccerball current event.svg | athletics = Athletics current event.svg | australian rules football | aussie rules | australian football = AFL current event.svg | badminton = Badminton_current_event.png | bandy = Bandy current event.svg | baseball | women's baseball = Baseball current event.svg | basket | basketball | women's basketball | college basketball | 3x3 basketball = Basketball current event.svg | boxing = Boxing current event.svg | chess = Chess current event.svg | cricket = Cricket current event.svg | cue sports | cuesports | pool | billiard | billiards | snooker = Cue sports current event.svg | curling = Curling current event.svg | cycling = Cycling current event.svg | esport | eSport | eSports | eSports = controller current.svg | field hockey | indoor hockey | hockey5s = Field hockey current event.svg | figure skating | skating = Figure Skating current event.svg | golf = Golf current event.svg | gymnastics | artistic gymnastics | rhythmic gymnastics | aerobic gymnastics | acrobatic gymnastics | trampoline gymnastics | parkour = Gymnastics current event.svg | handball | beach handball = Handball current event 2.svg | hockey | ice hockey = Hockey current event.svg | lacrosse | box lacrosse | field lacrosse | women's lacrosse | lacrosse sixes = Lacrosse current event.svg | kabaddi = Kabaddi current event.svg | korfball = Korfball current event.svg | motorsport | motorsports = Motorsport current event.svg | netball = Netball current event.svg | olympic | olympic games | olympics = Olympics current event.svg | poker | texas hold 'em | omaha hold 'em = Poker current event.svg | prowrestling | pro wrestling = Prowrestling current event.svg | roller hockey = Roller hockey current event.svg | rugby league | rugby union | rugby sevens | rugby = Rugby football current event.svg | softball | fastpitch softball = Softball current event.svg | speed skating = Speed skating current event.svg | squash = Squash current event.svg | swimming = Swimming current event.svg | table tennis | ping pong | ping-pong = TableTennis current event.svg | team tennis | tennis | pesäpallo = tennisball current event.svg | volley | volleyball | beach volleyball = Volleyball current event.svg | water polo = Water polo current event.svg | #default = Sports current event.svg }}|{{#if:{{{size|}}}|{{{size}}}|32px}}|alt=Current sports event|link=]]<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> 6yvu53cpw5djy51f2st3r5z5cfzj27h 15 281597 2209230 2209086 2026-05-26T19:26:08Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2209230 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE { ?item wdt:P106 ?occupation. ?occupation wdt:P279* wd:Q864503. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . } GROUP BY ?item ?linkcount ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 200 |columns=number,item,label:Article,P569,P570,P101,P18 |section= |min_section= |sort= |links=red_only |thumb=128 |autolist=fallback |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! number ! item ! Article ! petsa ng kapanangakan ! petsa ng kamatayan ! field of work ! larawan |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q144535|Q144535]] | [[Herbert Spencer]] | data-sort-value="1820" | 1820-04-27<br/>1820-04-28 | data-sort-value="1903" | 1903-12-08 | [[botanika]] | [[Talaksan:Herbert Spencer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q11826|Q11826]] | [[Al-Biruni]] | data-sort-value="973" | 973-09-04 | data-sort-value="1048" | 1048-12-09 | [[pisika]]<br/>[[matematika]]<br/>[[astronomiya]]<br/>[[likas na agham]]<br/>[[kasaysayan]]<br/>[[chronology]]<br/>[[laborer]]<br/>[[Indology]]<br/>[[agham pandaigdig]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[kartograpiya]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[astrolohiya]]<br/>[[kimika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]]<br/>[[history of religions]]<br/>[[mineralohiya]] | [[Talaksan:Al-Biruni Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q131117|Q131117]] | [[Maria Montessori]] | data-sort-value="1870" | 1870-08-31 | data-sort-value="1952" | 1952-05-06 | [[pedagohiya]] | [[Talaksan:Maria Montessori (portrait).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q185007|Q185007]] | [[Rita Levi-Montalcini]] | data-sort-value="1909" | 1909-04-22 | data-sort-value="2012" | 2012-12-30 | [[neurobiology]] | [[Talaksan:Rita Levi-Montalcini (1986).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q7487|Q7487]] | [[Dorothy Hodgkin]] | data-sort-value="1910" | 1910-05-12 | data-sort-value="1994" | 1994-07-29 | [[X-ray crystallography]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]]<br/>[[kristalograpiya]] | [[Talaksan:Professor Dorothy Hodgkin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q160362|Q160362]] | [[Theophrastus]] | data-sort-value="-371" | -371 | data-sort-value="-287" | -287 | [[botanika]] | [[Talaksan:Teofrasto Orto botanico head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q102034|Q102034]] | [[Ronald Ross]] | data-sort-value="1857" | 1857-05-13 | data-sort-value="1932" | 1932-09-16 | [[parasitolohiya]]<br/>[[epidemiyolohiya]] | [[Talaksan:Ronald Ross.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q60059|Q60059]] | [[Albertus Magnus]] | data-sort-value="1200" | 1200 | data-sort-value="1280" | 1280-11-15 | [[pilosopiya]] | [[Talaksan:Tommaso da modena, ritratti di domenicani (vescovo) 1352 150cm, treviso, ex convento di san niccolò, sala del capitolo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q78496|Q78496]] | [[Konrad Zacharias Lorenz]] | data-sort-value="1903" | 1903-11-07 | data-sort-value="1989" | 1989-02-27 | [[etolohiya]]<br/>[[pilosopiya]] | [[Talaksan:Konrad Lorenz.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q199654|Q199654]] | [[Barbara McClintock]] | data-sort-value="1902" | 1902-06-16 | data-sort-value="1992" | 1992-09-02 | [[henetika]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Barbara McClintock (1902-1992) shown in her laboratory in 1947.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q462843|Q462843]] | [[Tu Youyou]] | data-sort-value="1930" | 1930-12-30 | | [[parmakolohiya]]<br/>[[tradisyonal na panggagamot na Tsino]] | [[Talaksan:D810 4987 Tu Youyou, medicine (22945001843) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q25820|Q25820]] | [[Thomas Young]] | data-sort-value="1773" | 1773-06-13 | data-sort-value="1829" | 1829-05-10 | [[pisika]]<br/>[[mekanika]]<br/>[[lingguwistika]]<br/>[[agham ng mga materyal]] | [[Talaksan:Thomas Young by Briggs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q229264|Q229264]] | [[Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon]] | data-sort-value="1707" | 1707-09-07 | data-sort-value="1788" | 1788-04-15 | [[biyolohiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[political arithmetic]] | [[Talaksan:Georges-Louis Leclerc de Buffon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q173441|Q173441]] | [[Abu Abdullah Muhammad al-Idrisi al-Qurtubi al-Hasani as-Sabti]] | data-sort-value="1110" | 1110 | data-sort-value="1166" | 1166<br/>1165 | [[kartograpiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[paglalakbay]] | [[Talaksan:Al-Idrisi, Sayr mulhimah min al-Sharq wa-al-Gharb.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q70554|Q70554]] | [[Hermann Emil Fischer]] | data-sort-value="1852" | 1852-10-09 | data-sort-value="1919" | 1919-07-15 | [[kimika]] | [[Talaksan:Hermann Emil Fischer. Photograph by Atelier Victoria, 1895. Wellcome V0027668 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q7426|Q7426]] | [[Ada Yonath]] | data-sort-value="1939" | 1939-06-22 | | [[kristalograpiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[ribosoma]]<br/>[[biyolohiyang estruktural]] | [[Talaksan:Ada E. Yonath.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q204733|Q204733]] | [[Gerty Cori]] | data-sort-value="1896" | 1896-08-15 | data-sort-value="1957" | 1957-10-26 | [[biyokimika]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Gerty Theresa Cori.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q151564|Q151564]] | [[Frederick Sanger]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-13 | data-sort-value="2013" | 2013-11-19 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Frederick Sanger2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q213195|Q213195]] | [[B. F. Skinner]] | data-sort-value="1904" | 1904-03-20 | data-sort-value="1990" | 1990-08-18 | [[sikolohiya]]<br/>[[behavioral analytics]] | [[Talaksan:B.F. Skinner at Harvard circa 1950 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q84405|Q84405]] | [[Karl Landsteiner]] | data-sort-value="1868" | 1868-06-14 | data-sort-value="1943" | 1943-06-26 | [[kimika]] | [[Talaksan:Karl Landsteiner nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q214565|Q214565]] | [[Beatrix Potter]] | data-sort-value="1866" | 1866-07-28 | data-sort-value="1943" | 1943-12-22 | | [[Talaksan:Beatrix Potter by King cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q107402|Q107402]] | [[Rosalyn Sussman Yalow]] | data-sort-value="1921" | 1921-07-19 | data-sort-value="2011" | 2011-05-30 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Rosalyn Yalow.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q35703|Q35703]] | [[Gertrude B. Elion]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-23 | data-sort-value="1999" | 1999-02-21 | [[parmakolohiya]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Gertrude Elion (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q318750|Q318750]] | [[Stephen Hillenburg]] | data-sort-value="1961" | 1961-08-21 | data-sort-value="2018" | 2018-11-26 | [[biyolohiyang pandagat]]<br/>[[animasyon]]<br/>[[komiks]] | [[Talaksan:Stephen Hillenburg by Carlos Cazurro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q60024|Q60024]] | [[Hermann von Helmholtz]] | data-sort-value="1821" | 1821-08-31 | data-sort-value="1894" | 1894-09-08 | [[pisika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[sikolohiya]] | [[Talaksan:Hermann von Helmholtz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q185777|Q185777]] | [[Alexis Carrel]] | data-sort-value="1873" | 1873-06-28 | data-sort-value="1944" | 1944-11-05 | [[Pag-oopera|pagtistis]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[pathophysiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[vascular surgery]] | [[Talaksan:Alexis Carrel 1912.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q103844|Q103844]] | [[Françoise Barré-Sinoussi.]] | data-sort-value="1947" | 1947-07-30 | | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q180468|Q180468]] | [[Albert von Szent-Györgyi Nagyrápolt]] | data-sort-value="1893" | 1893-09-16 | data-sort-value="1986" | 1986-10-22 | [[biyokimika]]<br/>[[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Albert Szent-Györgyi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q200136|Q200136]] | [[Linda B. Buck]] | data-sort-value="1947" | 1947-01-29 | | [[biyolohiya]]<br/>[[neurosiyensiya]] | [[Talaksan:Linda Buck 2015 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q154824|Q154824]] | [[Norman Borlaug]] | data-sort-value="1914" | 1914-03-25 | data-sort-value="2009" | 2009-09-12 | [[agronomiya]] | [[Talaksan:Norman Borlaug.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q17280087|Q17280087]] | [[Emmanuelle Charpentier]] | data-sort-value="1968" | 1968-12-11 | | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Emmanuelle Charpentier.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q80905|Q80905]] | [[Donald Arthur Glaser]] | data-sort-value="1926" | 1926-09-21 | data-sort-value="2013" | 2013-02-28 | [[pisika]] | [[Talaksan:Donald Glaser.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q102804|Q102804]] | [[Henri Moissan]] | data-sort-value="1852" | 1852-09-28 | data-sort-value="1907" | 1907-02-20 | [[kimika]] | [[Talaksan:Henri Moissan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q177681|Q177681]] | [[Thomas Hunt Morgan]] | data-sort-value="1866" | 1866-09-25 | data-sort-value="1945" | 1945-12-04 | [[henetika]] | [[Talaksan:Thomas Hunt Morgan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q150630|Q150630]] | [[Camillo Golgi]] | data-sort-value="1843" | 1843-07-07 | data-sort-value="1926" | 1926-01-21 | [[malarya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[anatomiya]]<br/>[[patolohiya]]<br/>[[agham]] | [[Talaksan:Camillo Golgi nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q26322|Q26322]] | [[Carol Greider]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-15 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:GREIDER Carol 2014 - Less vignetting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q43917|Q43917]] | [[Eduard Buchner]] | data-sort-value="1860" | 1860-05-20 | data-sort-value="1917" | 1917-08-13 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Eduardbuchner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q26321|Q26321]] | [[Elizabeth Blackburn]] | data-sort-value="1948" | 1948-11-26 | | [[biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Elizabeth Blackburn CHF Heritage Day 2012 Rush 001.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q153159|Q153159]] | [[Elias Lönnrot]] | data-sort-value="1802" | 1802-04-09 | data-sort-value="1884" | 1884-03-19 | [[lingguwistika]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pilolohiya]]<br/>[[collecting]]<br/>[[panitikan]] | [[Talaksan:Elias Lönnrot portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q180350|Q180350]] | [[Frederick Banting]] | data-sort-value="1891" | 1891-11-14 | data-sort-value="1941" | 1941-02-21 | [[pisyolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]] | [[Talaksan:Fredrick banting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q234224|Q234224]] | [[Dian Fossey]] | data-sort-value="1932" | 1932-01-16 | data-sort-value="1985" | 1985-12-26 | [[etolohiya]] | [[Talaksan:Dian Fossey October 1968.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q14279|Q14279]] | [[Giovanni Domenico Cassini]] | data-sort-value="1625" | 1625-06-08 | data-sort-value="1712" | 1712-09-14 | [[astronomiya]] | [[Talaksan:Giovanni Domenico Cassini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q15118973|Q15118973]] | [[Aziz Sancar]] | data-sort-value="1946" | 1946-09-08 | | [[DNA repair]]<br/>[[Siklo ng selula|cell cycle]]<br/>[[circadian rhythm]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[DNA]] | [[Talaksan:Aziz Sancar 0060.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q4273363|Q4273363]] | [[Frances Arnold]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-25 | | [[inhinyeriyang pangkimika]]<br/>[[biocatalysis]]<br/>[[protein engineering]]<br/>[[synthetic biology]] | [[Talaksan:Frances Arnold in 2021 at Caltech 01 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q107462|Q107462]] | [[Har Gobind Khorana]] | data-sort-value="1922" | 1922-01-09 | data-sort-value="2011" | 2011-11-09 | [[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Har Gobind Khorana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q189488|Q189488]] | [[Willem Einthoven]] | data-sort-value="1860" | 1860-05-21 | data-sort-value="1927" | 1927-09-29 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Portrait of W. (Willem) Einthoven, professor of Physiology and Histology at Leiden University Icones 332.tiff|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q231402|Q231402]] | [[Jacques Monod]] | data-sort-value="1910" | 1910-02-09 | data-sort-value="1976" | 1976-05-31 | [[biyolohiya]]<br/>[[kontrasepsiyon]] | [[Talaksan:Jacques Monod 1971.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q60061|Q60061]] | [[Venkatraman Ramakrishnan]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[biyokimika]]<br/>[[computational biology]]<br/>[[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Venki Ramakrishnan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q189006|Q189006]] | [[Charles Louis Alphonse Laveran]] | data-sort-value="1845" | 1845-06-18 | data-sort-value="1922" | 1922-05-18 | [[malarya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Charles Laveran nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q104913|Q104913]] | [[Robert Edwards]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-27 | data-sort-value="2013" | 2013-04-10 | [[reproductive medicine]] | [[Talaksan:Robert Geoffrey Edwards (2010).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q8056214|Q8056214]] | [[Yoshinori Ohsumi]] | data-sort-value="1945" | 1945-02-09 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[autophagy]] | [[Talaksan:Nobel Laureates 7428 (30679389523) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q16196017|Q16196017]] | [[Tedros Adhanom Ghebreyesus]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-03 | | [[community health]]<br/>[[kalusugang pampubliko]]<br/>[[international organization]]<br/>[[Pangangalagang pangkalusugan]]<br/>[[health administration]]<br/>[[mikrobiyolohiya]]<br/>[[politika]]<br/>[[Patakarang panlabas]] | [[Talaksan:Tedros Adhanom Ghebreyesus 2023.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q191026|Q191026]] | [[Francis Galton]] | data-sort-value="1822" | 1822-02-16 | data-sort-value="1911" | 1911-01-17 | [[Teorya ng probabilidad|probability theory]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]] | [[Talaksan:Sir Francis Galton, 1890s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q214851|Q214851]] | [[Charles Richet]] | data-sort-value="1850" | 1850-08-26 | data-sort-value="1935" | 1935-12-04 | [[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[allergology]]<br/>[[anapilaksis]]<br/>[[human physiology]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[Esperanto]]<br/>[[ewhenesya]]<br/>[[Parasikolohiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[Tuluyan]]<br/>[[Drama]] | [[Talaksan:Charles Robert Richet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q6796222|Q6796222]] | [[May-Britt Moser]] | data-sort-value="1963" | 1963-01-04 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[grid neuron]] | [[Talaksan:May-Britt Moser (20902423978) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q232308|Q232308]] | [[Selman Abraham Waksman]] | data-sort-value="1888" | 1888-07-22 | data-sort-value="1973" | 1973-08-16 | [[biyokimika]]<br/>[[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Selman Waksman NYWTS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q234463|Q234463]] | [[Sydney Brenner]] | data-sort-value="1927" | 1927-01-13 | data-sort-value="2019" | 2019-04-05 | [[biyolohiya]] | [[Talaksan:Sydney Brenner OIST 2008 (33208371153) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q189564|Q189564]] | [[Pierre Teilhard de Chardin]] | data-sort-value="1881" | 1881-05-01 | data-sort-value="1955" | 1955-04-10 | [[pilosopiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[pastoral care]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[philosophical anthropology]]<br/>[[Christian philosophy]]<br/>[[heolohiya]] | [[Talaksan:TeilhardP 1955.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q5327|Q5327]] | [[Adolf Butenandt]] | data-sort-value="1903" | 1903-03-24 | data-sort-value="1995" | 1995-01-18 | [[biyokimika]]<br/>[[kimikang organiko]] | [[Talaksan:Bad Schachen Porträt; Adolf Butenandt - W134Nr.020182c - Willy Pragher (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q106399|Q106399]] | [[John Howard Northrop]] | data-sort-value="1891" | 1891-07-05 | data-sort-value="1987" | 1987-05-27 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:John Howard Northrop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q12973|Q12973]] | [[Leopold III of Belgium]] | data-sort-value="1901" | 1901-11-03 | data-sort-value="1983" | 1983-09-25 | | [[Talaksan:Leopold III (1934).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q76727|Q76727]] | [[Ernst Jünger]] | data-sort-value="1895" | 1895-03-29 | data-sort-value="1998" | 1998-02-17 | [[pilosopiya]]<br/>[[Panitikang Aleman]]<br/>[[entomolohiya]] | [[Talaksan:Ernst Jünger vers 1920 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q55008046|Q55008046]] | [[Albert I of Belgium]] | data-sort-value="1875" | 1875-04-08 | data-sort-value="1934" | 1934-02-17 | | [[Talaksan:Albert I Koning der Belgen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q316371|Q316371]] | [[Vladimir Vernadsky]] | data-sort-value="1863" | 1863-02-28 | data-sort-value="1945" | 1945-01-06 | [[heolohiya]]<br/>[[kristalograpiya]]<br/>[[mineralohiya]]<br/>[[geochemistry]]<br/>[[radiogeology]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biogeochemistry]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[history of geology]] | [[Talaksan:1934-V I Vernadsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q125057|Q125057]] | [[Richard Francis Burton]] | data-sort-value="1821" | 1821-03-19 | data-sort-value="1890" | 1890-10-20 | | [[Talaksan:Richard Francis Burton by Rischgitz, 1864.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q211029|Q211029]] | [[Edward O. Wilson]] | data-sort-value="1929" | 1929-06-10 | data-sort-value="2021" | 2021-12-26 | [[myrmecology]]<br/>[[sociobiology]]<br/>[[natural science]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[entomolohiya]]<br/>[[Saribuhay|biodiversity]]<br/>[[animal ecology]] | [[Talaksan:Edward O. Wilson, 2003 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q88608397|Q88608397]] | [[Katalin Karikó]] | data-sort-value="1955" | 1955-01-17 | | [[messenger RNA]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Katalin Karikó at the United States Embassy Sweden, 2023 Nobel Reception (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q296047|Q296047]] | [[Sam Harris]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-09 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[moralidad]]<br/>[[etika]]<br/>[[mindfulness]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[criticism of religion]]<br/>[[Blog]]<br/>[[podcast show]]<br/>[[Meditasyon|pagninilay]] | [[Talaksan:Sam Harris 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q154782|Q154782]] | [[Adelbert von Chamisso]] | data-sort-value="1781" | 1781-01-30 | data-sort-value="1838" | 1838-08-21 | [[botanika]]<br/>[[soolohiya]] | [[Talaksan:Chamisso Adelbert von 1781-1838.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q213504|Q213504]] | [[Charles Scott Sherrington]] | data-sort-value="1857" | 1857-11-27 | data-sort-value="1952" | 1952-03-04 | [[neurobiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[patolohiya]] | [[Talaksan:Prof. Charles Scott Sherrington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q75847|Q75847]] | [[Harald zur Hausen]] | data-sort-value="1936" | 1936-03-11 | data-sort-value="2023" | 2023-05-29 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Harald zur Hausen 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q57192|Q57192]] | [[Gerhard Domagk]] | data-sort-value="1895" | 1895-10-30 | data-sort-value="1964" | 1964-04-24 | [[patolohiya]] | [[Talaksan:Gerhard Domagk nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q211787|Q211787]] | [[Jules Bordet]] | data-sort-value="1870" | 1870-06-13 | data-sort-value="1961" | 1961-04-06 | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[immunology]] | [[Talaksan:Jules Bordet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q49347|Q49347]] | [[Melvin Calvin]] | data-sort-value="1911" | 1911-04-08 | data-sort-value="1997" | 1997-01-08 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Melvin Calvin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q77174|Q77174]] | [[Christiane Nüsslein-Volhard]] | data-sort-value="1942" | 1942-10-20 | | [[biyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[genetic research]]<br/>[[developmental biology]]<br/>[[embriyolohiya]] | [[Talaksan:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4372 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q58575|Q58575]] | [[Friedrich Wöhler]] | data-sort-value="1800" | 1800-07-31 | data-sort-value="1882" | 1882-09-23 | [[kimika]] | [[Talaksan:Friedrich Wöhler Litho.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q157224|Q157224]] | [[Kary Mullis]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-28 | data-sort-value="2019" | 2019-08-07 | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]] | [[Talaksan:Kary Mullis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q157056|Q157056]] | [[Samuel Hahnemann]] | data-sort-value="1755" | 1755-04-10 | data-sort-value="1843" | 1843-07-02 | [[homeopatiya]] | [[Talaksan:Samuel Hahnemann 1841.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q233965|Q233965]] | [[Charles Nicolle]] | data-sort-value="1866" | 1866-09-21 | data-sort-value="1936" | 1936-02-28 | [[bakteryolohiya]] | [[Talaksan:Charles Jules Henri Nicolle. Photograph. Wellcome V0026919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q170342|Q170342]] | [[Svante Pääbo]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-20 | | [[paleogenetics]]<br/>[[evolutionary anthropology]]<br/>[[human evolutionary genetics]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[evolutionary genetics]] | [[Talaksan:Professor Svante Paabo ForMemRS (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q115490|Q115490]] | [[Tadeusz Reichstein]] | data-sort-value="1897" | 1897-07-08 | data-sort-value="1996" | 1996-08-01 | | [[Talaksan:Thadeus Reichstein ETH-Bib Portr 10137.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q78478|Q78478]] | [[Robert Bárány]] | data-sort-value="1876" | 1876-04-22 | data-sort-value="1936" | 1936-04-08 | [[otolaryngology]] | [[Talaksan:Robert Bárány av Lars Emil Finn.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q92894|Q92894]] | [[Geoffrey Hinton]] | data-sort-value="1947" | 1947-12-06 | | [[deep learning]]<br/>[[pagkatuto ng makina]]<br/>[[neurosiyensiya]]<br/>[[artificial neural network]]<br/>[[applied psychology]]<br/>[[artipisyal na katalinuhan]] | [[Talaksan:Geoffrey E. Hinton, 2024 Nobel Prize Laureate in Physics (3x4 cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q102379|Q102379]] | [[Paul Berg]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-30 | data-sort-value="2023" | 2023-02-15 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Paul Berg in 1980.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q170676|Q170676]] | [[Roger D. Kornberg]] | data-sort-value="1947" | 1947-04-24 | | [[biyolohiyang estruktural]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Roger Kornberg April 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q218311|Q218311]] | [[François Jacob]] | data-sort-value="1920" | 1920-06-17 | data-sort-value="2013" | 2013-04-20 | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:François Jacob nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q234590|Q234590]] | [[Christian de Duve]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-02 | data-sort-value="2013" | 2013-05-04 | [[biyolohiyang pangselula]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Christian de Duve.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q7442|Q7442]] | [[Carolyn Bertozzi]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-10 | | [[kimika]]<br/>[[glycobiology]] | [[Talaksan:Carolyn Bertozzi IMG 9384.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q189803|Q189803]] | [[Arthur Harden]] | data-sort-value="1865" | 1865-10-12 | data-sort-value="1940" | 1940-06-17 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:ArthurHarden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q76600|Q76600]] | [[Manfred Eigen]] | data-sort-value="1927" | 1927-05-09 | data-sort-value="2019" | 2019-02-06 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Eigen,Manfred 1996 Göttingen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q105830|Q105830]] | [[Baruch Samuel Blumberg]] | data-sort-value="1925" | 1925-07-28 | data-sort-value="2011" | 2011-04-05 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Baruch Samuel Blumberg by Tom Trower (NASA) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q155764|Q155764]] | [[Robert Brown]] | data-sort-value="1773" | 1773-12-21 | data-sort-value="1858" | 1858-06-10 | [[botanika]]<br/>[[pisyolohiya ng halaman]]<br/>[[:Kategorya:Lumot]]<br/>[[mikroskopiya]] | [[Talaksan:Robert brown botaniker.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q205772|Q205772]] | [[Jared Diamond]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-10 | | [[ekolohiya]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[biogeography]] | [[Talaksan:Jared diamond.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q104607|Q104607]] | [[Andrew Huxley]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-22 | data-sort-value="2012" | 2012-05-30 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Andrew Fielding Huxley nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q155375|Q155375]] | [[Archibald Hill]] | data-sort-value="1886" | 1886-09-26 | data-sort-value="1977" | 1977-06-03 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Archibald Vivian Hill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q232024|Q232024]] | [[John James Rickard Macleod]] | data-sort-value="1876" | 1876-09-06 | data-sort-value="1935" | 1935-03-16 | [[pisyolohiya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q59478|Q59478]] | [[George Gamow]] | data-sort-value="1904" | 1904-03-04 | data-sort-value="1968" | 1968-08-19 | [[Pisikang teoretikal|theoretical physics]]<br/>[[astropisika]]<br/>[[pisikang nuklear]]<br/>[[physical cosmology]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[literary activity]]<br/>[[scientific non-fiction literature]]<br/>[[popular science literature]]<br/>[[children's and young adult literature]] | [[Talaksan:格·安·伽莫夫.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q73093|Q73093]] | [[Paul Karrer]] | data-sort-value="1889" | 1889-04-21 | data-sort-value="1971" | 1971-06-18 | [[kimikang organiko]] | [[Talaksan:UAZ DOK.005.059 Karrer.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q137106|Q137106]] | [[Howard Florey]] | data-sort-value="1898" | 1898-09-24 | data-sort-value="1968" | 1968-02-21 | | [[Talaksan:Howard Walter Florey 1945.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q157239|Q157239]] | [[Artturi Ilmari Virtanen]] | data-sort-value="1895" | 1895-01-15 | data-sort-value="1973" | 1973-11-11 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:A-I-Virtanen-portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q158749|Q158749]] | [[Albert François Lebrun]] | data-sort-value="1871" | 1871-08-29 | data-sort-value="1950" | 1950-03-06 | [[politika]] | [[Talaksan:Albert Lebrun 1932 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q202136|Q202136]] | [[Barry Marshall]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-30 | | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Barry J Marshall.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q155914|Q155914]] | [[Peter Simon Pallas]] | data-sort-value="1741" | 1741-09-22 | data-sort-value="1811" | 1811-09-08 | [[soolohiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[pilolohiya]] | [[Talaksan:Peter Simon Pallas. Stipple engraving by A. Tardieu after hi Wellcome V0004437.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q234949|Q234949]] | [[David Baltimore]] | data-sort-value="1938" | 1938-03-07 | data-sort-value="2025" | 2025-09-06 | [[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[birolohiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Inhenyeriyang henetiko]] | [[Talaksan:Dr. David Baltimore2 crop2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q57191|Q57191]] | [[Hans Krebs]] | data-sort-value="1900" | 1900-08-25 | data-sort-value="1981" | 1981-11-22 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Hans Adolf Krebs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q151593|Q151593]] | [[Olivier Messiaen]] | data-sort-value="1908" | 1908-12-10 | data-sort-value="1992" | 1992-04-27 | | [[Talaksan:Lezing Franse compoist Olivier Messiaen in Koninklijk Conservatorium in Den Haa, Bestanddeelnr 933-8262.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q115478|Q115478]] | [[Emil Theodor Kocher]] | data-sort-value="1841" | 1841-08-25 | data-sort-value="1917" | 1917-07-27 | [[Pag-oopera|pagtistis]] | [[Talaksan:Emil Theodor Kocher.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q52878|Q52878]] | [[Gustaf VI Adolf of Sweden]] | data-sort-value="1882" | 1882-11-11 | data-sort-value="1973" | 1973-09-15 | [[arkeolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:Gustaf VI Adolf of Sweden 1962.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q190626|Q190626]] | [[Aaron Klug]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-11 | data-sort-value="2018" | 2018-11-20 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Aaron Klug 1979.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q216723|Q216723]] | [[Ronald Fisher]] | data-sort-value="1890" | 1890-02-17 | data-sort-value="1962" | 1962-07-29 | [[estadistika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Youngronaldfisher2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q152187|Q152187]] | [[August Krogh]] | data-sort-value="1874" | 1874-11-15 | data-sort-value="1949" | 1949-09-13 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:August Krogh Bain 32006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q191963|Q191963]] | [[John Edward Gray]] | data-sort-value="1800" | 1800-02-12 | data-sort-value="1875" | 1875-03-07 | [[kalikasan]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:John Edward Gray. Photograph. Wellcome V0027572 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q60060|Q60060]] | [[Karl von Frisch]] | data-sort-value="1886" | 1886-11-20 | data-sort-value="1982" | 1982-06-12 | [[etolohiya]] | [[Talaksan:Karl von Frisch - Atelier Veritas, c. 1926.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q70530|Q70530]] | [[Alois Alzheimer]] | data-sort-value="1864" | 1864-06-14 | data-sort-value="1915" | 1915-12-19 | [[sikiyatriya]]<br/>[[neuropathology]] | [[Talaksan:Alois Alzheimer 002.jpg|center|128px]] |} ---- &sum; 114 items. {{Wikidata list end}} q9lhqtmvqmvsrd07zbh9nh0ic9xfn2p 2 289165 2209315 1706984 2026-05-27T11:20:52Z AntonyFragakis 90887 2209315 wikitext text/x-wiki {{delete|I want the local page to be deleted so that the Meta-Wiki page appears instead.}} d6fcysldbiz8xyhb12x75b3k4vu67wq 0 297421 2209231 2206852 2026-05-26T20:02:42Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209231 wikitext text/x-wiki '''1995 sa Pilipinas''' detalyado ang mga kaganapan ng tala na nangyari sa [[Pilipinas]] noong 1995. == Mga Nanunungkulan == * '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]]) * '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) * [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Edgardo Angara]] * '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]] * '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]] * '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-9 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-9 na Kongreso]] (hanggang Hunyo 9) [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]] (simula Hulyo 24) ==Kaganapan== ===Enero=== * Enero 3 – Isang overloaded na pampasaherong bus ang bumagsak sa isang bangin sa [[Echague]], [[Isabela (lalawigan)|Isabela]], na ikinamatay ng hindi bababa sa 31 at ikinasugat ng 36.<ref>[https://www.upi.com/Archives/1995/01/03/Philippine-bus-crash-kills-31/9680789109200/ "Philippine bus crash kills 31"] [[UPI]]. Nakuha noong Abril 19, 2021.</ref> * Enero 6 – Natuklasan ng pulisya ang tatawaging ''[[Bojinka plot]]'' kasunod ng isang maliit na sunog sa isang gusali ng apartment sa [[Malate, Maynila]]. Ang nabigong plano ng mga militanteng Islamiko, na kalaunan ay naiulat na iniugnay sa [[Al-Qaeda]], ay nagplano na patayin si [[Pope John Paul II]] sa bansa at bombahin ang mga eroplano ng U.S. sa huling bahagi ng buwang iyon.<ref name="PV95" /><ref name="plotMLA">—[https://www.nytimes.com/1995/01/14/world/manila-reports-plot-by-muslims-to-kill-the-pope.html "Maynila Reports Plot by Muslims To Dead the Pope"] ''[[The New York Times]]''. Enero 14, 1995. —[https://www.rappler.com/newsbreak/80492-pope-john-paul-assassination-plot/ "Plano para patayin ang isang papa: 'Himala' ang nagligtas kay John Paul II sa Maynila"] ''[[Rappler]]''. Enero 13, 2015.<br /><br /> Lahat ay nakuha noong Hunyo 27, 2022.</ref> <ref>—[https://www.smh.com.au/world/al-qaeda-planned-to-assassinate-pope-report-20021111-gdft79.html "Plano ng Al-Qaeda na patayin ang Papa: ulat"] [[Deutsche Presse-Agentur|DPA]] via ''[[The Sydney Morning Herald]]''. Nobyembre 11, 2002.<br />—"[https://www.cbsnews.com/htdocs/embassy_bombings/philippines_right.html Pilipinas]" [[CBS News]]. n.d.<br />'Lahat ng nabanggit ay nakuha noong Hunyo 27, 2022.<br /><br /> —[https://www.nytimes.com/1995/02/12/nyregion/broad-terror-campaign-is-foiled-by-fire-in-kitchen-officials-say.html "Ang Malawakang Kampanya ng Terorismo ay Nabigo ng Sunog sa Kusina, Sabi ng mga Opisyal"] ''[[The New York Times]]''. Pebrero 12, 1995.<br /> —[https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/magazine/2001/12/30/bust-and-boom/1109903e-3762-4b78-90a6-d191efd39920/ "Bust and Boom"] ''[[The Washington Post]]''. Disyembre 30, 2001.<br /> —"[https://www.csmonitor.com/2002/0214/p07s01-woap.html Natuklasan ng pulisya ng Pilipinas na ang 1995 ay humantong sa pakana noong Setyembre 11]" ''[[The Christian Science Monitor]]''. Pebrero 14, 2002<br /> —[https://voi.id/en/121304/thanks-to-fire-bojinka-plot-terrorism-plan-revealed-in-history-january-6-1995 "Salamat sa Sunog, Isiniwalat ang Plano ng Terorismo sa Plot ni Bojinka, sa Kasaysayan Enero 6, 1995"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220720163824/https://voi.id/en/121304/thanks-to-fire-bojinka-plot-terrorism-plan-revealed-in-history-january-6-1995|date=Hulyo 20, 2022}} VOI - Panahon ng Pagbabalita. Enero 6, 2022.<br />Nabanggit din ang pangyayari sa mga sumusunod na sanggunian:<br />—[https://1997-2001.state.gov/publications/statemag/statemag_nov98/featur3a.html "Mga Insidente ng Terorista Laban sa mga Mamamayan ng Estados Unidos"] [[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] Mga Arkibos. Nob. 1998.<br /> —''[https://govinfo.library.unt.edu/911/report/911Report_Exec.htm Ang Ulat ng Komisyon noong 9/11: Pangwakas na Ulat ng Pambansang Komisyon sa mga Pag-atake ng mga Teroristang Amerikano]'' [[Komisyon noong 9/11|Pambansang Komisyon sa mga Pag-atake ng mga Teroristang Amerikano]].<br />Ang lahat ng nabanggit ay nakuha noong Hunyo 28, 2022.<br /><br /> —[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-05-30-mn-10105-story.html "Nagbukas ang Paglilitis sa Umano'y Plano ng Pagbomba sa Eroplano"] ''[[Los Angeles Times]]''. Mayo 30, 1995. Nakuha noong Hunyo 29, 2022.</ref> Si [[Abdul Hakim Murad (militante)|Abdul Hakim Murad]] ay inaresto habang si [[Ramzi Yousef]] ay tumatakas. Si Murad ay ipapadala kalaunan sa [[Estados Unidos]].<ref name="tlMSa">"Kronolohiya ng mga pag-aresto" [https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19951229&printsec=frontpage&hl=en (Disyembre 31, 1995)] ''[[Manila Standard]]'', p. 2. Nakuha noong Oktubre 2, 2021.</ref><ref name="tlWPs">[https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1995/06/05/retracing-the-steps-of-a-terror-suspect/8d0c4e23-19e4-4dc5-80f0-f002029d2d9f/ "Pagbabalik-tanaw sa mga hakbang ng isang suspek sa terorismo"] ''[[The Washington Post]]''. Hunyo 5, 1995. Nakuha noong Oktubre 2, 2021.</ref> * Enero 10–15 – [[Pandaigdigang Araw ng mga Kabataan 1995]]. * Enero 12–16 – [[Listahan ng mga pagbisitang pastoral ni Papa Juan Pablo II|Ikalawang pagbisitang pastoral at pang-estado]] ni [[Papa Juan Pablo II]] sa bansa, kasabay ng [[World Youth Day 1995|ika-10 World Youth Day]] (WYD) at ikaapat na sentenaryo ng [[Arkidiyosesis ng Maynila]] at mga Diyosesis ng [[Diyosesis ng Cebu|Cebu]], [[Roman Catholic Archdiocese ng Cáceres|Caceres]] at [[Diyosesis ng Nueva Segovia|Nueva Segovia]]. Noong Enero 15, ang Misa na kanyang pinamunuan sa [[Luneta]], na siyang nagtatapos ng WYD, ay umakit ng tinatayang 4-milyong tao, ang pinakamalaking pagtitipon sa naturang Misa ng Papa noong panahong iyon.<ref name="PV95">[https://filipiknow.net/facts-about-papal-visits-to-the-philippines/ "9 Nakakagulat na Katotohanan Tungkol sa mga Pagbisita ng Papa sa Pilipinas"] ''FilipiKnow''. Nakuha noong Hunyo 26, 2022.</ref><ref name="plotMLA" /><ref name="tlWPs" /><ref name="MSyr95">Cable, Honor Blanco. [https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19951229&printsec=frontpage&hl=en (1995, Disyembre 30)] "1995: Taon ng mga panalangin, luha at pag-asa." ''[[Manila Standard]]'', pp. 12–13. Kinuha noong Oktubre 1, 2021.</ref><ref>—[https://www.ucanews.com/story-archive/?post_name=/1993/07/15/pope-john-paul-ii-to-visit-the-philippines-in-1995&post_id=43675 "Bibisita si Papa Juan Pablo II sa Pilipinas noong 1995"] [[UCA News]]. Hulyo 14, 1993. —[https://www.nytimes.com/1995/01/16/world/up-to-4-million-turn-out-for-pope-s-mass-in-manila.html "Hanggang 4 na Milyong Dumalo sa Misa ng Papa sa Maynila"] ''[[The New York Times]]''. Enero 16, 1995.<br /> —[http://www.totus2us.co.uk/universal/the-philippines/st-jpii-pilgrim-visit-1995-wyd-manila/ "Ika-2 Pagbisitang Apostoliko ni JPII sa Pilipinas"] ''Totus Tuus–Totus2us''. 1995.<br /><br />Lahat ay nakuha noong Hunyo 26, 2022.</ref><ref>Impormasyon tungkol sa mga nakaraang pagbisita ni Papa Juan Pablo II:<br /> —[https://globalnation.inquirer.net/102782/pope-john-paul-iis-visits-to-ph/ "Mga pagbisita ni Papa Juan Pablo II sa Pilipinas"] [[Inquirer.net]]. Abril 26, 2014.<br /><br /> Impormasyon tungkol sa lahat ng opisyal na pagbisita:<br /> —[https://globalnation.inquirer.net/108605/in-the-know-3-papal-visits-in-span-of-25-years/ "Nalalaman: 3 pagbisita ng papa sa loob ng 25 taon"] Inquirer.net. Hulyo 30, 2014.<br /> —[https://www.esquiremag.ph/life/travel/looking-back-at-the-three-catholic-popes-who-have-visited-the-philippines-a00203-20180330 "Pagbabalik-tanaw sa Tatlong Katolikong Papa na Bumisita sa Pilipinas"] ''[[Esquire (magazine)|Esquire Magazine (Philippines)]]''. Marso 30, 2018.<br /><br /> Lahat ay nakuha noong Hunyo 27, 2022.</ref><ref>Mga artikulo ng balita mula sa ''[[Manila Standard]]'' na sumasaklaw sa iba't ibang mga itineraryo at aktibidad sa 5-araw na pagbisita ni Pope John Paul II, kabilang ang:<br /> —Enero 11: Mga kaganapan isang araw bago ang kanyang pagdating. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19950110&printsec=frontpage&hl=en 01-12-1995], p. 3)<br /> —Enero 12: Ang kanyang pagdating. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19950113&printsec=frontpage&hl=en 01-13-1995], pp. 2–3, 7)<br /> —Enero 13: Misa sa [[Unibersidad ng Santo Tomas|UST]]. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19950114&printsec=frontpage&hl=en 01-14-1995], pp. 2–3, 28)<br /> —Enero 14: Misa sa [[Philippine International Convention Center|PICC]] complex. (01–15–1995, pp. 2–3; ''tingnan ang link para sa isyu ng Enero 14, 1995'')<br /> —Enero 15: Pangwakas na Misa publiko sa [[Luneta]], pagtatapos ng Pandaigdigang Araw ng mga Kabataan. (01–16–1995, pp. 2–3; ''tingnan ang link para sa isyu ng Enero 14, 1995'')<br /> —Enero 16: Ang kanyang pag-alis. (01–17–1995, pp. 2–3; ''tingnan ang link para sa isyu ng Enero 14, 1995'')<br /><br />Lahat ay Nakuha noong Hulyo 16, 2022.</ref> * Enero 13 – Isang sagupaan sa pagitan ng [[Hukbong Sandatahan ng Pilipinas]] at humigit-kumulang 120 miyembro ng [[Abu Sayyaf]] Group (ASG) sa [[Basilan]] ang nagresulta sa pagkamatay ng 42 ekstremista at 7 mula sa mga tropa ng gobyerno; nabunyag ang pag-iral ng teroristang grupo sa unang pagkakataon simula nang itatag ito. Si [[Cirilito Sobejana]], na namuno sa pangkat, ay ginawaran ng [[https://en.wikipedia.org/wiki/Armed_Forces_of_the_Philippines_Medal_of_Valor#:~:text=Medalya%20ng%20Kagitingan]] ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] noong 1996.<ref>—[https://apnews.com/article/3003cca05b1688460e5e7c7f2b14ca4a "Dalawang Sundalo ang Namatay, Walo ang Sugatan sa Sagupaan sa mga Muslim na Ekstremista"] [[Associated Press|AP]]. Enero 13, 1995. —[https://www.pna.gov.ph/articles/1129499 "Ginugunita ni Sobejana ang labanan laban sa ASG na nagbigay sa kanya ng Medalya ng Kagitingan"] [[Philippine News Agency]]. Pebrero 4, 2021.<br /> —[https://www.pna.gov.ph/articles/1148672 "Madamdaming pagbisita ni Sobejana sa Basilan bago magretiro"] Philippine News Agency. Hulyo 29, 2021.<br /> —[https://pia.gov.ph/press-releases/2021/07/30/afp-chief-revisits-famed-battleground-in-basilan-honors-comrades "Binalik ng Hepe ng AFP ang sikat na larangan ng digmaan sa Basilan, pinarangalan ang mga kasama"] [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] sa pamamagitan ng [[Philippine Information Agency]]. Hulyo 30, 2021.<br /><br />Lahat ay nakuha noong Hunyo 28, 2022.</ref> * Enero 21 – Ang [[Pasig]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 7829''. ===Pebrero=== * Unang bahagi ng Pebrero – Natuklasan ng [[Hukbong Dagat ng Pilipinas]] ang mga barko at istrukturang itinatayo, lahat ng mga [[Tsino|Mga Tsino]], sa [[Mischief Reef]] (''Panganiban Reef'') sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] ([[Kalayaan Island Group]]), [[Dagat Timog Tsina]] sa labas ng [[Palawan]]; Ang ganitong pag-okupa mula noong nakaraang taon ay nagiging sanhi ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|ang Gobyerno]] na magsagawa ng mga legal na aksyong diplomatiko laban sa [[Tsina]] at karagdagang tensyon sa pagitan ng [[ugnayan ng Tsina at Pilipinas|dalawang bansa]], lalo na sa Mayo kapag hinaharangan ng dalawang barkong Tsino ang barko ng [[Kagawaran ng Pambansang Depensa (Pilipinas)|Kagawaran ng Pambansang Depensa]] na nagtatangkang lumapit sa lugar.<ref>''"#Journeyto30"'' ni Epi Fabonan III, ''[[Philstar.com]]'': (1995) [https://www.philstar.com/headlines/2016/03/05/1560075/journeyto30-reefs-mischief/ "Mga bahura ng kalokohan"] Marso 5, 2016. Nakuha noong Agosto 1, 2018.</ref><ref> —[https://www.nytimes.com/1995/02/19/world/manila-sees-china-threat-on-coral-reef.html "Nakikita ng Maynila ang Banta ng Tsina sa Coral Reef"] ''[[The New York Times]]''. Pebrero 19, 1995.<br /> —[https://www.hsdl.org/?view&did=451792 "Mga Implikasyon para sa Pilipinas, Tsina, at Estados Unidos"] (PDF) [[United States Army War College]] 1996.<br />—[https://amti.csis.org/mischief-reef/ "Mischief Reef"] Asian Maritime Transparency Initiative.<br />—''[https://globalnation.inquirer.net/118415/chinas-mischief-expansion-reclamation/ "Kalokohan ng Tsina: Pagpapalawak, reklamasyon"]'' [[Inquirer.net]]. Hulyo 2, 2015.<br />—(Video) [https://m.youtube.com/watch?v=C-44W74te7E "Mga Isla ng Spratly: 'Insidente' ng Tsina/Pilipinas"] [[Associated Press|AP Archive]] (sa pamamagitan ng [[YouTube]]).<br /><br />Lahat ay nakuha noong Enero 31, 2022.</ref> * Pebrero 4 – Ang [[Makati]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 7854''. ===Marso=== * Marso 8 – Sumuko sa mga awtoridad ang dating distrito ng kongreso ng Antique na si [[Regular Batasang Pambansa|manunsiyo]] Arturo Pacificador, na sangkot sa masaker noong 1984 sa [[Sibalom]] at sa pagpatay noong 1986 sa dating Gobernador ng Antique na si [[Evelio Javier]].<ref>{{cite news |last=Burgos |first=Nestor Jr. |date=Marso 16, 2002 |title=Patuloy na pinagmumultuhan ng Masaker sa Pangpang ang mga nakaligtas sa mga pagpatay |url=https://books.google.com/books?id=pK41AAAAIBAJ&dq=1986+philippines+ambush&pg=PA126&article_id=979,13996214 |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |location= |access-date=Nobyembre 11, 2024 |page=A17 |via=[[Google Books]]}}</ref> * Marso 14 – Sa isang paglilitis na naging tanyag sa publiko, ang [[Pasig]] City [[Panrehiyong Hukuman sa Paglilitis]] (RTC), sa desisyon nito noong Marso 11, ay hinatulan ang dating alkalde ng [[Calauan, Laguna]] na si [[Antonio Sanchez (pulitiko)|Antonio Sanchez]] at anim sa kanyang mga tauhan para sa [[Pagpatay kina Eileen Sarmenta at Allan Gomez|pagkamatay]] ng dalawang estudyante ng [[Unibersidad ng Pilipinas Los Baños]] noong 1993, at hinatulan sila ng ''[[reclusión perpetua]]''.<ref name="MSyr95" /><ref name="RP95hrp" /><ref>Para sa hatol:<br />—[https://apnews.com/article/52ce2ab95553458e8a65879f617d17cb "Alkalde, Nahatulan sa Panggagahasa at Pagpatay"] [[Associated Press]]. Marso 14, 1995.<br /><br />Para sa mga detalye ng kaso: —[https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/1/29837 "G.R. No. 121039-45"] Korte Suprema E-Library. Enero 25, 1999.<br />—[https://www.abs-cbn.com/amp/news/08/22/19/timeline-the-gomez-sarmenta-murder-case "'Isang balak na nabuo sa impyerno': Timeline ng kaso ng pagpatay kina Gomez at Sarmenta"] [[ABS-CBN News]]. Agosto 22, 2019. Nakuha noong Hulyo 2, 2022.<br /> —[https://www.esquiremag.ph/long-reads/features/mary-eileen-sarmenta-case-a1729-20190823-lfrm4 ""Napisa sa Impiyerno": Ang Kakila-kilabot na Panggagahasa at Pagpatay kay Mary Eileen Sarmenta"] ''[[Esquire (magazine)|Esquire (Pilipinas)]]''. Agosto 23, 2019. Nakuha noong Hulyo 2, 2022.<br /><br />Nabanggit din ang kaso:<br />—[https://www.cnnphilippines.com/news/2019/8/22/Calauan-Laguna-Mayor-Antonio-Sanchez-rape-murder.html "Ang mga karumal-dumal na krimen ng dating Mayor na si Antonio Sanchez, na maaaring malapit nang mapalaya"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220816050310/https://www.cnnphilippines.com/news/2019/8/22/Calauan-Laguna-Mayor-Antonio-Sanchez-rape-murder.html|date=Agosto 16, 2022}} [[CNN Philippines]]. Agosto 22, 2019.<br /> —[https://www.philstar.com/headlines/2019/08/22/1945507/good-behavior-prison-violations-murder-convictions-mar-sanchezs-record/ "Mabuting pag-uugali? Mga paglabag sa bilangguan, mga hatol sa pagpatay, sumisira sa rekord ni Sanchez"] [[Philstar.com]]. Agosto 22, 2019.<br />—[https://scmp.com/week-asia/politics/article/3023807/philippine-ex-mayor-serving-360-years-jail-rape-and-murder-set "Ang dating alkalde ng Pilipinas na nagsisilbi ng 360 taon sa bilangguan para sa panggagahasa at pagpatay ay maaaring makalaya"] ''[[South China Morning Post]]''. Agosto 21, 2019.<br /><br />Nabanggit din ang pangyayari:<br /> —"Patay na ang bilanggo at dating Mayor ng Calauan na si Antonio Sanchez, sabi ng kawanihan ng mga bilangguan" [[Coconuts Media|Coconuts Manila]] ([https://coconuts.co/manila/news/convict-and-former-calauan-mayor-antonio-sanchez-is-dead-says-prisons-bureau/ Link]) via [[Yahoo! News]] ([https://ph.news.yahoo.com/convict-former-calauan-mayor-antonio-025124682.html Link]). Marso 27, 2021.<br /><br />Maliban kung iba ang nakasaad, lahat ay nakuha noong Hunyo 30, 2022.</ref> * Marso 17 – [[Flor Contemplacion]], [[Overseas Filipino Worker|isang kasambahay]] na nahatulan ng pagpatay ng [[Mataas na Hukuman ng Singapore|Mataas na Hukuman]] ng [[Singapore]] noong 1994, ay binitay sa pamamagitan ng [[pagbitay]], na nagdulot ng diplomatikong tensyon sa pagitan ng [[Pilipinas–Singapore relations|Pilipinas at Singapore]].<ref name="MSyr95" /><ref name="RP95hrp" /><ref name="xFE">[https://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/articles/SIP_1551_2009-07-31.html "Flor Contemplacion"] eResources–Singapore Infopedia. Nakuha noong Marso 30, 2022. —[https://apnews.com/article/69c22d2235f54363aa0f434bdb2f574d "Tumanggi ang Singapore na Pigilin ang Pagbitay sa Babaeng Pilipino"] [[Associated Press]]. Marso 16, 1995.<br /> —[https://www.baltimoresun.com/news/bs-xpm-1995-03-26-1995085160-story.html "Ang Krimen ni Flor Contemplacion"] ''[[The Baltimore Sun]]''. Marso 26, 1995.<br /> —[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-04-13-me-54032-story.html "Ang Pagpatay kay Flor Contemplacion"] ''[[Los Angeles Times]]''. Abril 13, 1995.<br /> —[https://web.archive.org/web/20220719174313/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/95/1229/org/feat3.html?iref=allsearch "Isang Kamatayan sa Pamilya"] ''[[Asiaweek]]''. Disyembre 1995.<br />—''[http://www.capitalpunishmentuk.org/flor.html "Flor Contemplacion - isang diplomatikong insidente"]'' Capital Punishment U.K. n.d.<br /> —[http://pubs.socialistreviewindex.org.uk/sr189/bakan.htm "Karahasan sa Tahanan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211018020428/http://pubs.socialistreviewindex.org.uk/sr189/bakan.htm|date=Oktubre 18, 2021}} ''[[Socialist Review]]''. Set. 1995.<br />Lahat ng nabanggit ay nakuha noong Hunyo 26, 2022.</ref> ===Abril=== * Abril 2 - [[SM Southmall]] ay magbubukas bilang ikalimang [[SM Supermalls|SM mall]] sa [[Philippines]] at ang unang SM mall sa [[Las Piñas]] at timog [[Metro Manila]]. * Abril 4 – Mga 200 armadong lalaki, [[Abu Sayyaf|ASG]] miyembro at [[Moro National Liberation Front]] renegades, [[1995 Ipil massacre|raid]] [[Ipil, Zamboanga Sibugay|Ipil town]], noon ay bahagi ng [[Zamboanga del Sur]]; sunugin at pagnakawan ang sentro ng bayan; pumatay ng 53 katao, kung saan lima ang naiulat na mula sa gobyerno.<ref name="MSyr95" /><ref>{{Cite web|url=https://www.pressreader.com/philippines/manila-times/20091213/281835754803916|title=Mas maraming masaker sa Mindanao kaysa sa ibang bahagi ng bansa|date=Disyembre 13, 2009|website=[[The Manila Times]] (via [[PressReader]])|access-date=Agosto 16, 2019}}</ref><ref> —[https://www.nytimes.com/1995/04/05/world/muslim-rebels-kill-scores-in-philippines.html "Mga Rebeldeng Muslim ang Pumapatay ng Maraming Puntos sa Pilipinas"] ''[[The New York Times]]''. Abril 5, 1995.<br />—[https://www.philstar.com/opinion/2002/03/06/152845/how-easily-we-forget-what-abus-and-milf-can-do-remember-ipil (Opinyon) "Gaano kadali nating makalimutan ang nagagawa ng mga Abu at MILF: Naaalala mo pa ba si Ipil?"] [[Philstar.com]]. Marso 6, 2002.<br /><br />Lahat ay nakuha noong Hunyo 26, 2022.</ref><ref>Mga artikulo ng balita mula sa ''[[Manila Standard]]'':<br /> —"Sinunog ng mga bandido ang bayan ng Zambo; 100 ang napatay" [https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19950404&printsec=frontpage&hl=en (04–05–1995)] p. 3.<br /> —"Troops scour bandits liirs" (Hunyo 4, 1995) pp. 2–3. (Tingnan ang link para sa isyu ng Mayo 4, 1995)<br /><br />Lahat ng nabanggit ay Nakuha noong Hulyo 16, 2022.</ref> Kalaunan ay binihag ng mga bandido ang humigit-kumulang 52 sibilyan habang sila ay umaatras; pagsapit ng kalagitnaan ng Abril, naiulat na nakapatay sila ng 20 sa kanila sa mga munisipalidad ng [[Siocon]], [[Roseller Lim, Zamboanga Sibugay|R.T. Lim]], at [[Tungawan]]; 32 ang makakatakas.<ref name="battleASG" /><ref>[http://www.hartford-hwp.com/archives/54a/005.html "Napatay ni Abu ang pulis sa bagong sagupaan. Kumalat ang mga labanan sa iba pang Isla ng Mindanao"] ''Ngayon''(sa pamamagitan ng World History Archives, Hartford Web Publishing). Abril 16, 1995. Nakuha noong Hunyo 27, 2022</ref><ref>[https://www.ucanews.com/story-archive/?post_name=/1995/04/24/mindanao-priests-condemn-massacre-of-hostages-by-ipil-terrorists&post_id=47174 "Kinondena ng mga paring Mindanao ang masaker ng mga bihag ng mga teroristang Ipil"] [[UCA News]]. Abril 23, 1995. Nakuha noong Hunyo 26, 2022.<br /><br /> —Saavedra, Rudy. [https://news.google.com/newspapers?id=wIwmAAAAIBAJ&sjid=fgsEAAAAAIBAJ&dq=ipil&pg=6642,2063853&hl=en (Abril 18, 1995)] "Pinatay ng mga tauhan ng Abu Sayyaf ang 14 na bihag" ''[[Manila Standard]]'', p. 3.<br /> —Para sa mga kaugnay na kuwento: [http://stevenwarranresearch.blogspot.com/2012/09/ipil-april-4-1995.html?m=1 "Ipil, Abril 4, 1995"] Steven WarRan Research.<br />Lahat ng nabanggit ay nakuha noong Hunyo 27, 2022.</ref><ref name="RP95hrp" /> * Abril 7 – Kasunod ng pagsalakay sa Ipil, ang mga labanan sa pagitan ng pinagsamang pwersa ng gobyerno at mga armadong ASG sa [[Siocon]] at [[Roseller Lim, Zamboanga Sibugay|Roseller T. Lim]] ay naiulat na pumatay ng 12 ekstremista sa parehong engkwentro, pati na rin ang tatlong militiamen at 5 sibilyang bihag sa Siocon.<ref name="battleASG">[https://apnews.com/article/44c66eb9d1dc4bc1af7cced91e2735a9 "Mga Tumatakbong Labanan na Naiulat sa mga Bundok, Tumakas ang mga Sibilyan "Fighting"] [[Associated Press]]. Abril 7, 1995. Nakuha noong Hunyo 27, 2022.</ref> * Abril 30 – Pinasinayaan ni [[Fidel V. Ramos|Pangulong Ramos]] ang pagbubukas ng 722-milyong-pisong Subic International Airport (dating base militar ng Estados Unidos). Ipinapahiwatig nito ang paglago matapos ang pag-alis ng mga base militar sa bansa. ===Mayo=== * Mayo 8: ** Ginanap ang [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 1995|Pambansang halalan sa lehislatura at lokal]]. Ang partido ng administrasyong [[Lakas–CMD (1991)|Lakas–NUCD–UMDP]] ang nanalo ng pinakamaraming puwesto, sa [[Senado ng Pilipinas|Senado]] ay ang [[Lakas-Laban Coalition|kanilang pambansang koalisyon]] kasama ang oposisyonistang [[Laban ng Demokratikong Pilipino|LDP]].<ref name="MSyr95" /><ref name="RP95hrp">''Mga Ulat ng Bansa sa mga Gawi sa Karapatang Pantao para sa 1995.'' [[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]]. 1996. —Tingnan ang [https://www.refworld.org/docid/3ae6aa3c4.html buong ulat (''Philippines'')] Kinuha noong Hulyo 4, 2022.<br />—Tingnan ang pp. 697–708 ng [https://books.google.com/books?id=0uSWBF2iZCgC&pg=PA702 aklat] na inilathala ng [[United States Government Printing Office]], [[Washington, D.C.]] Kinuha noong Hunyo 30, 2022.</ref><ref>[https://library.fes.de/pdf-files/iez/01361006.pdf "Electoral Politics in the Philippines"] (PDF) Bibliothek der [[Friedrich-Ebert-Stiftung]]. Nakuha noong Hulyo 29, 2022.</ref> ** Karamihan ng mga botante sa [[Kalinga-Apayao]] ay niratipikahan sa isang plebisito ''[[Republic Act|RA]] 7878'', nilagdaan noong Peb 14, na ginagawang bagong lalawigan ang mga sub-probinsya ng [[Kalinga (probinsya)|Kalinga]] (ang kabisera nito ay magiging [[Tabuk]] will be [[Tabuk, Kalinga]] will at [[Tabuk, Kalinga]] na kabisera nito. [[Kabugao]]).<ref>"Mga Milestones Ngayong Linggo" [[Inquirer.net]]. —([https://newsinfo.inquirer.net/906407/this-weeks-historical-milestones-8 Mula 06-18-2017 hanggang 06-24-2017]) Nakuha noong Enero 31, 2018.<br />—([https://newsinfo.inquirer.net/967742/this-weeks-milestones-feb-11-17-2018 Mula 02-11-2018 hanggang 02-18-2018]) Nakuha noong Enero 15, 2019.</ref><ref>—[https://www.officialgazette.gov.ph/1995/02/14/republic-act-no-7878/ "Batas Republika Blg. 7878"] ''[[Opisyal na Pahayagan (Pilipinas)]]''. Pebrero 14, 1995.<br /> —[https://www.officialgazette.gov.ph/1995/07/05/memorandum-order-no-290-s-1995/ "Memorandum Order No. 290, s. 1995"] ''Opisyal na Pahayagan'' (Pilipinas). Hulyo 5, 1995.<br /> —[https://psa.gov.ph/content/1995-provincial-profile-kalinga-apayao "1995 Provincial Profile - Kalinga Apayao"] ([https://psa.gov.ph/sites/default/files/1995%20%20Provincial%20Profile%20-Kalinga%20%20Apayao.pdf Link] para sa PDF file) [[Philippine Statistics Authority]]. 1995.<br /><br />Nakuha lahat noong Hulyo 22, 2022.</ref> ** Ang [[Muntinlupa]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 7926''. * Mayo 16 – Ang labis na karga na lantsang pang-isla na ''M/V Viva Antipolo VII'' ay nasunog at lumubog sa [[Tayabas Bay]] habang papalapit sa daungan ng [[Lucena]]; Noong Mayo 20, pitumpung pasahero ang namatay, 52 iba pa ang naiulat na nawawala.<ref name="MSyr95" /><ref>Mga artikulo sa balita mula sa ''[[Manila Standard]]:'' —"Lumubog ang barko: 42 patay, 23 nawawala" [https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19950513&printsec=frontpage&hl=en (Mayo 17, 1995)] p. 3.<br /> —"Bilang ng namatay, 52 pa rin ang nawawala" [https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19950520&printsec=frontpage&hl=en (Mayo 21, 1995)] p. 2.<br /><br />Lahat ay nakuha noong Oktubre 2, 2021.</ref><ref name="lPSaccw">[https://www.maritime-executive.com/article/over-100-survive-philippine-ferry-sinking "Over 100 Survive Philippine Ferry Sinking"] (kasama ang listahan ng mga pangunahing aksidente sa pagpapadala na tinipon ng ''[[The Philippine Star]]'') ''The Maritime Executive''. Hulyo 2, 2015. Nakuha noong Abril 20, 2021.</ref><ref> —[https://greensboro.com/36-die-after-ferry-catches-fire-in-philippine-waters/article_4a20ee0a-4f9c-597f-b047-e8a6aa000ebc.html "36 ang namatay matapos masunog ang ferry sa katubigan ng Pilipinas"] ''[[News & Record]]''. Mayo 15, 1995.<br /> —[https://www.upi.com/Archives/1995/05/17/Philippines-probes-ferry-sinking/8216800683200/ "Iniimbestigahan ng Pilipinas ang paglubog ng ferry"] [[United Press International|UPI]]. Mayo 17, 1995.<br /> —[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-05-18-mn-3271-story.html "Hindi bababa sa 45 ang Namatay sa Sunog sa Ferry ng Pilipinas"] [[Associated Press|AP]] via ''[[Los Angeles Times]]''. Mayo 18, 1995.<br /> —[https://wrecksite.eu/wreck.aspx?109298 "MV Viva Antipolo VII (+1995)"] [[Wrecksite]].<br /><br />Lahat ay nakuha noong Oktubre 5, 2021.</ref> * Mayo 18 – Labing-isang ''[[Kuratong Baleleng]]'' miyembro ng sindikato ng krimen ang napatay sa [[Quezon City]] sa isang [[1995 Kuratong Baleleng rubout|iniulat na summary execution ng pulisya]]. Dalawa pang miyembro ang natagpuang patay nang magkahiwalay sa [[Pasig City]] at [[Laguna (lalawigan)|Laguna]]. Sa Nob 2, isasampa ang multiple murder charges ni [[Tanodbayan ng Pilipinas|Tanodbayan]] [[Aniano A. Desierto|Aniano Desierto]] sa [[Sandiganbayan]] laban kay P/Chief Supt. [[Panfilo Lacson]] at 26 pang opisyal ng [[Philippine National Police]] na sangkot sa insidente sa Quezon City; Gayunpaman, noong 2003, ibinasura ng [[Panrehiyong Hukuman sa Paglilitis|hukuman]] ng lungsod ang kaso, na muling pinagtibay nang dalawang beses ng [[Supreme Court of the Philippines|Supreme Court]].<ref name="MSyr95" /><ref name="RP95hrp" /><ref>Para sa pagkamatay ng mga miyembro ng ''Kuratong Baleleng'' at mga kasunod na pangyayari: —[https://scmp.com/article/191508/executing-bloody-injustice "Executing a bloody injustice"] (Limitadong pag-access) ''[[South China Morning Post]]''. Abril 9, 1997.<br /> —[https://www.philstar.com/opinion/2002/02/20/151281/kuratong-baleleng-massacre-revisited/ "Kuratong Baleleng massacre revisited"] [[Philstar.com]]. Pebrero 20, 2002.<br /><br />Para sa mga detalye ng kaso:<br /> —[https://lawphil.net/judjuris/juri1995/sep1995/gr_120422_1995.html "G.R. No. 120422 & G.R. No. 120428"] Ang Proyektong LawPhil. Setyembre 27, 1995. ''(Sinasaklaw lamang ang insidente noong Mayo 1995.)''<br /> —[https://lawphil.net/judjuris/juri2002/may2002/gr_149453_2002.html "G.R. No. 149453"] Ang Proyektong LawPhil. Mayo 28, 2002. ''(Sumasaklaw sa insidente noong Mayo 1995 at mga sumunod na pangyayari.)''<br /> —[https://arellanolaw.edu/alpr/v5n2e.pdf "The Kuratong Baleleng Gang Case- A Saga Revisited"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251203165338/https://arellanolaw.edu/alpr/v5n2e.pdf |date=2025-12-03 }} (PDF) '' Arellano Law and Policy Review ''. Nob. 2004.<br /> —[https://www.esquiremag.ph/long-reads/features/kuratong-baleleng-parojinog-a1729-20180918-lfrm3 "Most Wanted: Kuratong Baleleng Gang"] [[Esquire (magazine)|''Esquire'' (Philippines)]]. Setyembre 18, 2019.<br /><br />Para sa mga hatol ng Quezon City RTC at SC:<br /> —[https://www.rappler.com/nation/17327-sc-junks-case-vs-lacson-in-kuratong-baleleng-rubout/ "SC junks case vs Lacson in Kuratong Baleleng 'rubout'"] [[Rappler]]. Disyembre 5, 2012.<br /> —[https://newsinfo.inquirer.net/368301/sc-dismisses-kuratong-murder-raps-vs-lacson "It's final: SC drops 'Kuratong' murder raps vs Lacson"] [[Inquirer.net]]. Marso 4, 2013.<br /> —[https://www.philstar.com/headlines/2013/03/05/915956/its-final-sc-clears-lacson-kuratong-baleleng-case/ "Pinili na: Pinawalang-sala ng Korte Suprema si Lacson sa kaso ni 'Kuratong Baleleng'"] ''The Philippine Star''. Marso 5, 2013.<br /><br />Nabanggit din ang insidente noong Mayo 1995:<br /> —[https://greydynamics.com/kuratong-baleleng-the-crime-syndicate-that-ruled-the-philippines/ "Kuratong Baleleng: Ang Sindikato ng Krimen na Namahala sa Pilipinas"] Grey Dynamics. Oktubre 13, 2021.<br /><br />Lahat ay nakuha noong Hunyo 30, 2022.</ref> ===Hunyo=== * Hunyo 7 – Ipinatupad ang ''Batas sa Pag-aampon sa Ibang Bansa'' (''[[Batas Republika|RA]] 8043''), na nagpapahintulot sa mga batang Pilipino na ampunin ng mga dayuhan kung hindi maaaring ampunin ng mga kwalipikadong [[Pilipino]]; pinapalakas ang proteksyon laban sa pagbebenta at trafficking sa ibang bansa.<ref name="RP95hrp" /><ref>—[https://pcw.gov.ph/republic-act-8043-the-inter-country-adoption-act-of-1995/ "Batas Republika Blg. 8043"] [[Komisyon ng Pilipinas sa Kababaihan]]. Hunyo 7, 1995.<br /><br />Tungkol sa nasabing batas: —[https://chicagopcg.dfa.gov.ph/guidelines-on-inter-country-adoption "Mga Alituntunin sa pag-aampon sa pagitan ng mga bansa"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220818055752/https://chicagopcg.dfa.gov.ph/guidelines-on-inter-country-adoption |date=Agosto 18, 2022 }} Konsulado Heneral ng Pilipinas, Chicago. Hulyo 9, 2014.<br /> —[https://www.mondaq.com/family-law/140864/a-primer-on-the-philippine-law-on-inter-country-adoption "Philippines: Isang Praymer sa Batas ng Pilipinas sa Pag-aampon sa pagitan ng mga Bansa"] Mondaq. Agosto 1, 2011.<br /> —[https://www.helplinelaw.com/law/philippines/articles/magdalena%20lepiten/article.php "Inter-Country Adoption In The Philippines"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524071306/https://www.helplinelaw.com/law/philippines/articles/magdalena%20lepiten/article.php |date=2024-05-24 }} Batas sa Helpline.<br /><br />Lahat ay nakuha noong Hulyo 4, 2022.</ref> * Hunyo 20 – Mayorya ng mga botante ang tumanggi sa isang plebisito na ''RA 7891'', na nilagdaan noong Pebrero 20, na humihiling ng paghahati ng [[Isabela (lalawigan)|lalawigan ng Isabela]] sa iminungkahing Isabela del Norte at Isabela del Sur.<ref>Sa pag-apruba ng batas: —[https://www.officialgazette.gov.ph/1995/02/20/republic-act-no-7891/ "Batas Republika Blg. 7891"] Pebrero 20, 1995.<br />Nakatakdang plebisito:<br /> —[https://mirror.officialgazette.gov.ph/1995/06/19/proclamation-no-602-s-1995/ "Proclamation No. 602, s. 1995"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220922154925/https://mirror.officialgazette.gov.ph/1995/06/19/proclamation-no-602-s-1995/ |date=2022-09-22 }} Hunyo 19, 1995.<br />Lahat ng nabanggit ay mula sa ''[[Official Gazette (Philippines)]]'' at kinuha noong Hulyo 27, 2022.<br /><br />Nabanggit ang resulta ng plebisito:<br /> —[https://hdn.org.ph/wp-content/uploads/DP_08_Manalo.pdf "Philippine Provinces: Division as Accommodation"] (PDF) Human Development Network. Abril 4, 2013. Nakuha noong Hulyo 29, 2022.<br />—Gerhard van den Top. [https://books.google.com/books?id=KBAyvht2J_AC&dq=result+of+the+1995+isabela+province+plebiscite&pg=PA251 ''Ang Dinamikang Panlipunan ng Deforestation sa Pilipinas''] [[Copenhagen]]: [[Nordic Institute of Asian Studies|NIAS Press]]. 2003. Nakuha noong Hulyo 29, 2022.<br /> —[https://www.bulatlat.com/news/4-19/4-19-warlordism.html "Ang Pakikibaka ng mga Isabelino Laban sa Warlordism at Political Dynasty"] Bulatlat. Hunyo 2004. Nakuha noong Hulyo 30, 2022.</ref> * Hunyo 27 – Iniutos ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang permanenteng pagtigil ng operasyon ng mga [[jai alai]] na mga prente sa bansa.{{Kailangan ng sipi|petsa=Agosto 2022}} Napagpasyahan nito nang may pinal na desisyon na ang isport ay ilegal kasunod ng pagtutol mula sa gobyerno.<ref>—[http://www.hartford-hwp.com/archives/54a/002.html "Tungo Muli sa Batas Militar?"] Green Left Weekly (sa pamamagitan ng World History Archives, Hartford Web Publishing). Pebrero 6, 1995.<br />—(1) [https://newsinfo.inquirer.net/22902/in-the-know-jai-alai/ "In the Know: Jai alai"] (2) [https://newsinfo.inquirer.net/22869/court-of-appeals-stops-jai-alai-games/ "Court of Appeals stops jai alai games"] Ang mga artikulo ay mula sa [[Inquirer.net]]. Hulyo 11, 2011.<br /><br />Lahat ay nakuha noong Hunyo 30, 2022.</ref> ===Hulyo=== * Hulyo 17 – Nilagdaan ng Pilipinas ang ''[[The Hague Convention on Protection of Children and Co-operation in Respect of Intercountry Adoption]]'', na pagtitibayin at ipatutupad sa susunod na taon.<ref name="RP95hrp" /><ref>[https://www.hcch.net/en/instruments/conventions/publications1/?dtid=42&cid=69 "Country Profiles":] [https://www.hcch.net/en/instruments/conventions/status-table/?cid=69 "Status Table"] at [https://www.hcch.net/en/publications-and-studies/details4/?pid=6221&dtid=42 "Mga tugon ng estado sa mga Country Profile"] ([https://assets.hcch.net/docs/98d56619-44ae-4feb-9ace-d9099db87951.pdf Link] para sa PDF file) [[Hague Conference on Private International Law]]. Nakuha noong Hulyo 5, 2022.</ref> * Hulyo 28 – Hinatulan ng [[Makati]] City [[Regional Trial Court|RTC]] si dating P/Col. (P/SSupt.) [[Reynaldo Berroya]] at dalawa pang iba para sa pagdukot noong 1993 sa isang negosyanteng [[Taiwanese|Taiwanese]], at sinentensiyahan sila ng [[habambuhay na pagkakabilanggo]]. Ang desisyon ay babaligtarin ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] noong 1997.<ref name="MSyr95" /><ref name="RP95hrp" /><ref>"Habambuhay na pagkakakulong ang hinatulan ng koronel ng pulisya dahil sa kasong pagdukot" [https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19950725&printsec=frontpage&hl=en (Hulyo 29, 1995)] ''[[Manila Standard]]'', p. 3. Nakuha noong Oktubre 2, 2021.</ref><ref> —[https://apnews.com/article/0257a7d801eaff304380d1acabac60c7 "Mataas na Opisyal ng Pulisya, Dalawa Pa ang Nahatulan sa Pagdukot"] [[Associated Press]]. Hulyo 28, 1995.<br /><br />Para sa mga detalye ng kaso:<br /> [http://source.gosupra.com/docs/decision/23848 "G.R. No. 122487"] Supra Source. Disyembre 12, 1997.<br /> —[https://www.oocities.org/who_is_rosebud/PNPplotters.html "Ang mga PNP Destabilizer"] OoCities.<br /><br />Nabanggit din ang kaso:<br />—[https://www.philstar.com/headlines/2001/04/24/90485/gma-rebuffs-calls-berroya146s-removal-intelligence-chief/ "Tinanggihan ng GMA ang panawagan para sa pagtanggal kay Berroya bilang pinuno ng paniktik"] [[Philstar.com]]. Abril 24, 2001.<br /><br />Lahat ay nakuha noong Oktubre 2, 2021.</ref> ===Agosto=== * Agosto 3 – Inaresto ng [[Pambansang Kawanihan ng Pagsisiyasat (Pilipinas)|Pambansang Kawanihan ng Pagsisiyasat]] (PKP) ang isang miyembro ng [[Reporma ang Kilusang Sandatahang Lakas]] (RAM), ang dating Sgt. Filomeno Maligaya, isang kasabwat sa pagpatay noong 1986 sa pinuno ng unyon ng mga manggagawa na si [[Rolando Olalia]] at sa kanyang drayber. Ang RAM ay aalisin ng NBI sa korte pagkatapos muling buksan ang kaso. Sa huling bahagi ng 2021, si Maligaya ay kabilang sa siyam sa 13 miyembro ng RAM, na kinasuhan noong 1998 ng dobleng pagpatay, at hanggang ngayon ay malaya pa rin.<ref name="RP95hrp" /><ref>Para sa kaganapang ito:<br />—[[Alfred W. McCoy]]. [https://books.google.com/books?id=GNFRaSf1dP4C&dq=suspect+in+olalia+killing+arrested+august+1995&pg=PA322 Closer Than Brothers: Pagkalalaki sa Philippine Military Academy] [[New Haven, Connecticut|New Haven]]: [[Yale University Press]]. 1999. Nakuha noong Hulyo 5, 2022.<br /><br />Mga kaugnay na mapagkukunan sa mga sumunod na pangyayari: —[https://www.doj.gov.ph/news_article.html?newsid=135 "Bumuo ang DOJ ng prosecution task force para sa kasong double murder ni Olalia"] [[Kagawaran ng Hustisya (Pilipinas)|Kagawaran ng Hustisya]]. Oktubre 19, 2012.<br /> —[https://www.abs-cbn.com/focus/05/02/13/olalia-family-fights-27-years-after-murder "Pamilya Olalia, lumaban sa 27 taon matapos ang pagpatay"] [[ABS-CBN News]]. Mayo 2, 2013.<br />—[https://newsinfo.inquirer.net/1501131/3-ram-members-guilty-in-86-olalia-alay-ay-slays/ "3 miyembro ng RAM, nagkasala sa pagpatay kina Olalia at Alay-ay noong '86"] [[Inquirer.net]]. Oktubre 13, 2021.<br />Ang lahat ng nabanggit ay narekober noong Hulyo 4, 2022.</ref> * Agosto 10 – Nagsampa ng mga kasong panggagahasa at pagpatay ang [[Kagawaran ng Hustisya (Pilipinas)|Kagawaran ng Hustisya]] laban sa walong anak na lalaki ng mga kilalang pamilya, kabilang si [[Hubert Webb]], na kinilala ng pangunahing saksi na si Jessica Alfaro, kasama ang isang dating pulis, na pawang mga akusado sa [[mga pagpatay sa mga Vizconde|pagkamatay ng tatlong miyembro ng pamilyang Vizconde noong 1991]]. Muling nagbukas ang kaso matapos humarap at umamin si Alfaro; Magsisimula ang paglilitis mamaya sa [[Parañaque]] [[Regional Trial Court|RTC]].<ref name="MSyr95" /><ref name="RP95hrp" /><ref>Mga artikulo ng balita mula sa ''[[Manila Standard]]:'' —"Isiniwalat ang tagumpay sa masaker sa Vizconde; pinangalanan ng bagong saksi ang anim na suspek" [https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19950616&printsec=frontpage&hl=en (Hunyo 18, 1995)] p. 6. Nakuha noong Hulyo 7, 2022.<br /> —"Pinaghigpitan ng NBI ang news blackout sa bagong imbestigasyon tungkol kay Vizconde" [https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19950616&printsec=frontpage&hl=en (Hunyo 22, 1995)] p. 3. Nakuha noong Hulyo 4, 2022.<br /> —"Mga kasong isinampa laban kay Webb, 7 iba pa" [https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19950809&printsec=frontpage&hl=en (Ago. 11, 1995)] p. 3. Nakuha noong Hulyo 7, 2022.</ref><ref>Para sa mga detalye ng kaso:<br /> —[https://lawphil.net/judjuris/juri1995/aug1995/gr_121234_1995.html "G.R. No. 121234"] Ang Proyektong LawPhil. Agosto 23, 1995. (Sinasaklaw ang akusasyon noong Agosto, at mga naunang pangyayari) Nakuha noong Hulyo 7, 2022.<br /> —[https://lawphil.net/judjuris/juri2010/dec2010/gr_176389_2010.html "G.R. No. 176389 at G.R. No. 176864"] Ang Proyektong LawPhil. Disyembre 14, 2010. Nakuha noong Hulyo 5, 2022.<br /> —[https://www.abs-cbn.com/anc/12/14/10/vizconde-massacre-revisited "Ang masaker sa Vizconde ay muling binalikan"] [[ABS-CBN News]]. Disyembre 14, 2010.<br /> —[https://www.philstar.com/headlines/2010/12/15/639027/vizconde-massacre-timeline/ "Timeline ng masaker sa Vizconde"] [[Philstar.com]]. Disyembre 15, 2010.<br /> —[http://www.humanrights.asia/resources/journals-magazines/article2/1001-2/appendix-case-analysis-supreme-courts-rulings-on-vizconde-and-abadilla-cases-are-contradictory/ "Apendise: Pagsusuri ng kaso: Magkasalungat ang mga desisyon ng Korte Suprema sa mga kaso nina Vizconde at Abadilla"] [[Asian Human Rights Commission]]. Disyembre 21, 2010.<br /> —[https://newsinfo.inquirer.net/18705/what-went-before-9/ "Ano ang nauna?"] [[Inquirer.net]]. Hunyo 28, 2011. Nakuha noong Hulyo 7, 2022.<br /> —[https://businessmirror.com.ph/2016/02/16/the-vizconde-massacre-justice-not-served/ (Editoryal) "Ang masaker sa Vizconde: Hindi naibigay ang hustisya"] ''[[BusinessMirror]]''. Pebrero 16, 2016.<br />Maliban kung iba ang nakasaad, lahat ay nakuha noong Oktubre 8, 2021.</ref> * Agosto 25 – Sumuko sa pulisya ang bida ng pelikula na si [[Robin Padilla]] sa [[Camarines Norte]] matapos ang apat na linggong pagtatago habang pinagtibay ng [[Hukuman ng Apelasyon ng Pilipinass|Hukuman ng Apelasyon]] noong Hulyo ang hatol ng isang RTC para sa ilegal na pag-aari ng mga baril, na nag-uutos sa kanya na simulan ang pagsentensiya ng bilangguan. Palalayain siya matapos mabigyan ng conditional pardon ni Pangulong [[Fidel V. Ramos|Ramos]]; at bibigyan ng absolute pardon ni Pangulong [[Fidel V. Ramos|Ramos]]. [[Rodrigo Duterte|Duterte]] noong 2016.<ref name="RP95hrp" /><ref>Para sa mga pangyayari bago at sa pagsuko ni R. Padilla: —[https://www.deseret.com/1995/8/11/19187154/filipino-actor-s-still-on-lam-after-weapons-conviction "Nasa alanganin pa rin ang aktor na Pilipino matapos mahatulan sa mga armas"] [[Associated Press]] sa pamamagitan ng [[Deseret News]]. Agosto 11, 1995.<br /> —[https://scmp.com/article/129414/ramos-orders-cult-crackdown "Iniutos ni Ramos ang pagsugpo sa kulto"] (Limitadong pag-access) [[South China Morning Post]]. Agosto 29, 1995.<br /> —[https://gulfnews.com/today-history/august-25-1990-filipino-fugitive-actor-surrenders-1.1572097 "Agosto 25, 1990: Sumuko ang aktor na puganteng Pilipino"] ''[[Gulf News]]''. Agosto 24, 2015. (Tandaan na ang artikulong ito ay nagkamali sa pag-ulat na ang pangyayaring ito ay naganap noong "Agosto 25, 1990".)<br /><br />Para sa mga detalye ng kaso:<br /> —[https://lawphil.net/judjuris/juri1997/mar1997/gr_121917_1997.html "G.R. No. 121917"] Ang Proyektong LawPhil. Marso 12, 1997.<br /><br />Mga sumunod na pangyayari:<br /> —[https://www.cnnphilippines.com/news/2016/11/15/Duterte-Robin-Padillla-absolute-pardon.html "Nagbigay si Duterte ng ganap na kapatawaran sa aktor na si Robin Padilla"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220803095307/https://www.cnnphilippines.com/news/2016/11/15/Duterte-Robin-Padillla-absolute-pardon.html|date=Agosto 3, 2022}} [[CNN Philippines]]. Nobyembre 15, 2016.<br /><br />Lahat ay nakuha noong Hunyo 30, 2022.</ref> * Huling bahagi ng Agosto – Labingpitong [[Senado ng Pilipinas|Mga Senador]] ang bumoto upang ideklarang bakante ang [[Pangulo ng Senado ng Pilipinas|Panguluhan ng Senado]], na nag-alis kay Sen. [[Edgardo Angara]]; Si Sen. [[Neptali Gonzales]] ay nahalal kalaunan bilang kapalit.<ref name="MSyr95" /><ref>Mga Artikulo mula sa [[Asiaweek]]: —[https://web.archive.org/web/20220813125715/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/95/0922/newsmap/philippi.html "Ouster"] Linggo ng Setyembre 8, 1995.<br />—[https://web.archive.org/web/20220813125715/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/97/0502/nat1.html "Maaari Bang Manalo si Ed sa Malaking Panalo?"] Mayo 1997.<br />Lahat ay nakuha noong Oktubre 4, 2021.</ref> ===Setyembre=== * Setyembre 6 – Ang mga tila pagsabog ay nagdulot ng pagguho ng pader ng bunganga ng [[Bulkang Melibengoy]] sa [[T'boli, South Cotabato]], na umaapaw sa Lawa ng Maughan, na nagdulot ng magiging pinakamalalang pagbaha sa gitnang lugar ng [[Mindanao]] na nakakaapekto sa karamihan ng mga komunidad ng mga tribo; pagsapit ng Setyembre 12, ang mga naiulat na pagkamatay ay hindi bababa sa 70 habang 125 ang nawawala, na may mga pinsalang nagkakahalaga ng [[₱]]346-milyon.<ref>—[https://www.ucanews.com/story-archive/?post_name=/1995/09/08/explosions-flooding-send-tribal-filipinos-fleeing-mountain-home&post_id=47936 "Ang mga pagsabog ay nagdulot ng pagbaha sa mga tribong Pilipino na lumikas pauwi sa bundok"] Setyembre 7, 1995; [https://www.ucanews.com/story-archive/?post_name=/1995/09/13/volcano-collapse-turns-central-mindanao-into-calamity-area&post_id=47955 "Pagguho ng bulkan ay naging lugar ng kalamidad ang gitnang Mindanao"] Setyembre 12, 1995. Ang mga artikulo ay mula sa [[UCA News]]. —[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-09-08-mn-43571-story.html "Mundo sa Maikling Salita: Pilipinas: 20 Patay, 400 Nawawala sa Biglaang Pagbaha"] ''[[Los Angeles Times]]''. Setyembre 8, 1995.<br /> —[https://apnews.com/article/c62359cf6c72ca28f1b2d416a8e53e03 "26 ang namatay sa pagbaha sa katimugang Pilipinas"] [[Associated Press|AP News]]. Setyembre 9, 1995.<br /> —[https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=271011 "Parker"]; [https://volcano.si.edu/showreport.cfm?doi=10.5479/si.GVP.BGVN199509-271011 "Ulat kay Parker (Pilipinas) — Setyembre 1995"] [[Pandaigdigang Programa sa Bulkanismo]].<br /> —[https://reliefweb.int/report/philippines/philippines-floods-information-report-no3 "Pilipinas - Ulat sa Impormasyon Tungkol sa Baha Blg. 3"] [[ReliefWeb]]. Setyembre 8, 1995.<br /> —[https://www.philstar.com/nation/2004/09/06/263743/when-flash-floods-gripped-cotabato-folk-terror/ "Nang ang mga taga-Cotabato ay sinakmal ng biglaang pagbaha"] [[Philstar.com]]. Setyembre 6, 2004.<br /> —[https://www.mindanews.com/feature/2012/09/lake-maughan-tragedy-17-years-later-case-still-not-closed/ "Trahedya sa Lawa ng Maughan: 17 taon na ang lumipas, hindi pa rin naisara ang kaso"] Setyembre 6, 2012; [https://www.mindanews.com/top-stories/2014/09/19-years-on-still-no-closure-for-deadly-lake-maughan-tragedy/ "19 na taon na ang lumipas, wala pa ring natatapos na kaso para sa nakamamatay na trahedya sa Lawa ng Maughan"] Setyembre 6, 2014. Ang mga artikulo ay mula sa MindaNews.<br /> —[https://newsinfo.inquirer.net/1042505/lake-holon-tboli-tribes-other-gem/ "Lake Holon: Isa pang hiyas ng tribong T'boli"] [[Inquirer.net]]. Oktubre 14, 2018.<br /><br />Lahat ay nakuha noong Hunyo 27, 2022.</ref> * Setyembre 16 – Isang hukuman ng Islamiko sa [[United Arab Emirates|Emirates]] ang nagsentensiya ng kamatayan kay [[Sarah Balabagan]], [[Overseas Filipino Worker|isang kasambahay]] na nahatulan ng pagpatay ng ibang hukuman noong Hunyo 26 dahil sa pagpatay sa kanyang amo bilang pagtatanggol sa sarili noong 1994, na nagpawalang-bisa sa naunang ipinataw na sentensiya sa bilangguan. Kasunod ng mga protesta, sa ikatlong paglilitis sa Oktubre, babawasan ng hukuman ng apela ang parusa. Babalik siya sa bansa sa 1996.<ref name="MSyr95" /><ref>Unang paglilitis, hatol noong Hunyo 1995: —[https://www.upi.com/Archives/1995/06/26/UAE-court-jails-Filipina-for-7-years/4561804139200/ "Pilipina sa loob ng 7 taon ay kinulong ng hukuman ng UAE"] [[United Press International|UPI]]. Hunyo 26, 1995.<br /> —[https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1995/07/11/maid-jailed-for-killing-after-rape/5d2ead8e-7b76-47de-832b-909be87c3b5c/ "Kasambahay, nakulong dahil sa pagpatay matapos ang panggagahasa"] ''[[The Washington Post]]''. Hulyo 11, 1995.<br /><br />Ikalawang paglilitis, hatol noong Setyembre 1995:<br /> —[https://www.nytimes.com/1995/09/17/world/world-news-briefs-emirates-sentences-maid-to-death-in-retrial.html "Mga Maikling Balita sa Mundo: Hinatulan ng Kamatayan ng Emirates ang Kasambahay sa Muling Paglilitis"] [[Associated Press|AP]] sa pamamagitan ng ''[[The New York Times]]''. Setyembre 17, 1995.<br /> —[https://www.ucanews.com/story-archive/?post_name=/1995/09/21/another-filipina-is-sentenced-to-death-during-overseas-employment&post_id=47999 "Isa na namang Pilipina ang hinatulan ng kamatayan habang nagtatrabaho sa ibang bansa"] [[UCA News]]. Setyembre 20, 1995.<br /> —[http://www.hartford-hwp.com/archives/54a/017.html "Si Sarah Balabagan, Isang Filipina domestic worker, ay hinatulan ng kamatayan ng isang hukuman sa United Arab Emirates"] Kalayaan (sa pamamagitan ng World History Archives, Hartford Web Publishing). Setyembre 22, 1995. Nakuha noong Hunyo 30, 2022.<br /> —[https://www.csmonitor.com/1995/1002/02203.html "Furor in the Philippines"] ''[[The Christian Science Monitor]]''. Oktubre 2, 1995.<br /><br />Ikatlong paglilitis, hatol noong Oktubre 1995:<br /> —[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-10-15-mn-57292-story.html "Nakaligtas ang kasambahay na Pilipino mula sa firing squad"] ''[[Los Angeles Times]]''. Oktubre 15, 1995.<br /> —[https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/act530041995en.pdf "Balita tungkol sa Penalty ng Kamatayan"] (PDF) [[Amnesty International]]. Disyembre 1995.<br /> —[https://www.amnesty.org/en/documents/mde25/007/1995/en/ "UAE: Flogging: Sarah Balabagan (f), Filipina national"] ([https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2021/06/mde250071995en.pdf Link for International PDF file. Oktubre 30, 1995. Nakuha noong Hunyo 30, 2022.<br /><br />Para sa mga hatol:<br /> —[https://opinion.inquirer.net/133484/the-story-of-sarah-balabagan/ (Opinion) "The story of Sarah Balabagan"] [[Inquirer.net]]. Setyembre 11, 2020. Nakuha noong Hunyo 30, 2022.<br /><br />Maliban kung iba ang nakasaad, lahat ay nakuha noong Oktubre 4, 2021.</ref> * Setyembre 30 – [[Panahon ng bagyong Pasipiko noong 1995|Bagyong Sybil (''Mameng'')]] ay nagdulot ng pinsala sa 32 probinsya sa loob ng walong rehiyon, lalo na sa [[Gitnang Luzon]] kung saan ang mga agos at pagbaha ng [[lahar]] ay nangyayari sa ilang bahagi ng [[Pampanga]]; nakakaapekto rin sa [[Metro Manila]] at sa mga nasa [[Timog Tagalog]], karamihan sa [[Visayas]], at sa mga probinsya ng [[Pangasinan]], [[Albay]] at [[Bukidnon]]. Nagresulta ito sa ₱3.17-bilyong halaga ng pinsala at 116 na pagkamatay.<ref name="tc95" /><ref name="tcMP">[https://www.typhoon2000.ph/stormstats/WorstVisayasTyphoons.htm "Mga pinakamalalang bagyo ng Kapuluang Visayan, Pilipinas (1947 - 2002)"] Bagyong 2000. Nakuha noong Hunyo 30, 2022.</ref><ref name="tcMR">Suportadong sanggunian: [http://rsso05.psa.gov.ph/Albay-Tourism/Disasters/Typhoon.html "Buod ng Ulat: Mga Pangyayari ng Sakuna sa Lalawigan ng Albay (noong CY 2016)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220724122928/http://rsso05.psa.gov.ph/Albay-Tourism/Disasters/Typhoon.html |date=Hulyo 24, 2022 }} [[Philippine Statistics Authority]]–[[Rehiyon ng Bicol]]. Nakuha noong Hunyo 30, 2022.</ref><ref>[https://reliefweb.int/taxonomy/term/6558 "Pilipinas: Bagyong Sybil - Oktubre 1995"] [[ReliefWeb]]. —[https://reliefweb.int/report/philippines/philippines-tropical-storm-sybil-information-report-no1 "Ulat ng Impormasyon Blg. 1"] Kinuha noong Hulyo 1, 2022.<br /> —[https://reliefweb.int/report/philippines/philippines-tropical-storm-sybil-information-report-no2 "Ulat ng Impormasyon Blg. 2"] Kinuha noong Hunyo 30, 2022.</ref> * Setyembre – Ang antas ng [[inflation]] sa buong bansa ay tumaas sa 11.8%, ang pinakamataas sa loob ng 45 buwan, na dulot ng krisis sa bigas at asukal.<ref name="MSyr95" /> ===Oktubre=== * Oktubre 1 – Sa magiging pinakamalalang kalamidad sa [[Bundok Pinatubo]] simula noong [[pagputok ng Bundok Pinatubo noong 1991|pagputok nito]], ang pag-ulan sa panahon ng Bagyong ''Mameng'' ay nagdudulot ng mga lahar na bumababa mula sa mga dalisdis ng bulkan patungo sa Ilog Pasig-Potrero at mga sanga nito kabilang ang Gugu Creek, na mabilis na nagbaon sa buong [[barangay]] Cabalantian sa [[Bacolor, Pampanga]]. Noong Oktubre 7, 100 ang naiulat na patay at 252 ang nawawala, bagama't sinasabing mahigit isang libo ang nasawi. Libu-libong bahay sa lugar at 4 na iba pang barangay ang natabunan ng mga deposito na may lalim na halos 9 na metro; Ang daloy ng lahar ay nagbabaon din ng ilang bahagi ng [[San Fernando, Pampanga|San Fernando]].<ref>—[https://volcano.si.edu/showreport.cfm?doi=10.5479/si.GVP.BGVN199603-273083 "Ulat sa Pinatubo (Philippines)" - Marso 1996[Global] —[https://newsinfo.inquirer.net/1612637/pampangas-last-defense-vs-deadly-lahar-endures/ "Ang huling depensa ng Pampanga laban sa nakamamatay na lahar ay tumatagal"] [[Inquirer.net]]. Hunyo 19, 2022.<br />Ang lahat ng nabanggit ay nakuha noong Hunyo 30, 2022.<br /><br /> —[https://www.philstar.com/nation/2001/06/15/103501/worse-not-yet-over-pinatubo-claim-scientist-civic-group "Hindi pa tapos ang mas masahol pa para sa Pinatubo, claim scientist, civic group"] [[Philstar.com]]. Hunyo 15, 2001.<br /> —[https://www.reuters.com/article/us-philippines-pinatubo-idUSTRE75J0YD20110620 "Ang Mt. Pinatubo ay nabubuhay pa rin ng 20 taon"] [[Reuters]]. Hunyo 20, 2011.<br /> —[https://newsinfo.inquirer.net/839521/town-nearly-wiped-out-by-lahar-could-lose-440-yr-old-church/ "Ang bayan na muntik nang malipol ng lahar ay maaaring mawalan ng 440-taong gulang na simbahan"] [[Inquirer.net]]. Nobyembre 3, 2016.<br /> —[https://www.indcatholicnews.com/news/6950 "Pilipinas: ang pananampalataya at komunidad ay umuunlad mula sa sakuna"] ''Independent Catholic News''.<br /> —John Grattan at Robin Torrence. [https://books.google.com/books?id=rcyFAgAAQBAJ&dq=1995+cabalantian+disaster&pg=PA61 Mga Likas na Sakuna at Pagbabago sa Kultura] [[London]]: [[Routledge]]. 2002.<br /> —[https://pssc.org.ph/wp-content/pssc-archives/Philippine%2520Sociological%2520Review/2002/Environmental%2520Consequences%2520of%2520Lahars,%2520Subsidence,%2520and%2520Human%2520.pdf "Mga Bunga Pangkapaligiran ng mga Lahar, Paglubog, at Pag-uugali ng Tao sa Bacolor, Pampanga"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405171052/https://www.pssc.org.ph/wp-content/pssc-archives/Philippine%20Sociological%20Review/2002/Environmental%20Consequences%20of%20Lahars,%20Subsidence,%20and%20Human%20.pdf|date=Abril 5, 2023}} (PDF)<br /> Ang lahat ng nabanggit ay nakuha noong Hulyo 1, 2022.</ref> * Oktubre 13 – Pumirma ang [[Pamahalaan ng Pilipinas|Ang Pamahalaan]] ng isang kasunduang pangkapayapaan sa mga rebelde ng [[Kilusang Reporma sa Sandatahang Lakas]] (''RAM-SFP-YOU'') sa [[Camp Aguinaldo]], na pormal na nagtapos sa pitong taong pag-aalsa ng huli na naganap karamihan noong panahon ni [[Panguluhan ni Corazon Aquino|ang nakaraang administrasyon]].<ref name="MSyr95" /><ref name="RP95hrp" /><ref> —[https://www.orlandosentinel.com/news/os-xpm-1995-10-14-9510140657-story.html "Pinamahalaan ng Pilipinas ang kasunduang pangkapayapaan sa mga rebeldeng Hukbo"] ''[[Orlando Sentinel]]''. Oktubre 14, 1995.<br /> —[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-10-14-mn-56755-story.html "Nakipagkasundo ang Pilipinas sa mga Rebeldeng Hukbo na Nagtangka ng mga Kudeta"] [[Reuters]] sa pamamagitan ng ''[[Los Angeles Times]]''. Oktubre 14, 1995.<br /> —[http://www.hartford-hwp.com/archives/54a/062.html "Madilim na Pamana: Mga karapatang pantao sa ilalim ng rehimeng Marcos ni Alfred McCoy"] World History Archives, Hartford Web Publishing. Setyembre 20, 1999.<br /> —[https://www.officialgazette.gov.ph/1996/05/16/executive-order-no-299-2/ "Executive Order No. 299"] ''[[Official Gazette (Philippines)]]''. Mayo 16, 1996.<br /> -[https://www.officialgazette.gov.ph/1996/05/17/proclamation-no-723/ "Proclamation No. 723, s. 1996"] ''Official Gazette'' (Philippines). Mayo 17, 1996.<br /><br /> Lahat ay nakuha noong Oktubre 4, 2021.</ref> * Oktubre 19 – Pagbubukas ng [[Enchanted Kingdom]] theme park. * Oktubre 24 ** Ang huling kabuuang [[eklipse ng araw]] ng siglo [[Eklipse ng araw noong Oktubre 24, 1995|ay nasaksihan]] karamihan ay sa [[Tawi-Tawi]], na tumagal nang mahigit dalawang minuto.<ref name="MSyr95" /> ** [[Panahon ng bagyong Pasipiko noong 1995|Nagsisimula ang serye ng mga kaguluhang tropikal]] kasama ang bagyong ''Oniang'', Oktubre 24, na dumadaan sa [[Luzon]] at nagdulot ng mga pagbaha sa [[Bulacan]] at panibagong daloy ng lahar sa [[Gitnang Luzon]]. Ang Bagyong Zack (''Pepang''), mula Oktubre 28 hanggang 29, ay humampas sa [[Visayas]] at [[Palawan]], na nagdulot ng malawakang pagbaha; nagresulta sa 265 na pagkamatay at [[₱]]424-milyong halaga ng pinsala.<ref name="tcMP" /><ref name="tcPR" /><ref>—[https://www.upi.com/Archives/1995/10/29/Storm-leaves-62-dead-in-Philippines/1654814939200/ "62 patay sa Pilipinas dahil sa bagyo"] [[United Press International]]. Oktubre 29, 1995. —[https://reliefweb.int/report/philippines/philippines-tropical-storm-zack-information-report-no1 "Philippines - Ulat ng Impormasyon Tungkol sa Bagyong Zack Blg. 1"] [[ReliefWeb]]. Oktubre 31, 1995.<br /><br /> Lahat ay nakuha noong Hunyo 30, 2022.</ref><ref name="tc95" /> ===Nobyembre=== * Nobyembre 2–3 – Ang pinakamapanirang bagyo sa serye ng mga bagyong tropikal, ang [[Typhoon Angela|Super Typhoon Angela (''Rosing'')]] ay nananalasa sa katimugang [[Luzon]] na may malalakas na hangin; winasak nito ang kalahati ng mga rehiyon ng bansa kabilang ang [[Bicol Region]], ang pinakamatinding tinamaan, pati na rin ang [[Calabarzon|mainland na bahagi ng Southern Tagalog Region]], [[Metro Manila]], at [[Bataan]]. Ang huling datos ay nag-uulat ng 936 na pagkamatay at [[₱]]10.829-bilyong halaga ng pinsala.<ref name="tc95">[http://www.ifrc.org/docs/appeals/95/139508FR.PDF "Pangwakas na Ulat (Apela 13/95): Pilipinas: Mga bagyo, baha at pag-agos ng lahar"] (PDF) [[International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies]]. Nakuha noong Hunyo 30, 2022.</ref><ref name="tcMR" /><ref name="tcPR">[https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1995/11/04/super-typhoon-angela-hits-philippine-heartland/c89c881e-9c7b-4cbb-8299-5d66b3c4fd66/ "Super typhoon Angela hit Philippine heartland"] ''[[The Washington Post]]''. Nobyembre 4, 1995. Nakuha noong Hunyo 30, 2022.</ref><ref>—[https://reliefweb.int/report/philippines/philippines-typhoon-angela-information-report-no4 "Philippines -Typhoon Angela Information Report No. 4"] [[ReliefWeb]]. Nobyembre 14, 1995. —[http://agora.ex.nii.ac.jp/digital-typhoon/summary/wnp/s/199520.html.en "Digital na Bagyo: Bagyong 199520 (Angela) - Pangkalahatang Impormasyon (Mga Tsart ng Presyon at Track)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080701202623/http://agora.ex.nii.ac.jp/digital-typhoon/summary/wnp/s/199520.html.en |date=2008-07-01 }}<br /> Lahat ay nakuha noong Hunyo 30, 2022.<br /><br /> —[https://web.archive.org/web/20110607011047/http://www.usno.navy.mil/NOOC/nmfc-ph/RSS/jtwc/atcr/1995atcr/pdf/wnp/29w.pdf "Super Typhoon Angela (29W)"] (PDF) Naka-archive noong Hunyo 7, 2011.<br /> —[https://web.archive.org/web/20081016092830/http://www.typhoon2000.ph/stats/11WorstPhilippineTyphoons.htm "Ang labing-isang pinakamalalang bagyo sa Pilipinas (1947-2006)"] Typhoon2000. Naka-archive noong Oktubre 16, 2008.<br /> —[https://www.typhoon2000.ph/stormstats/WPF_DeadliestTyphoonsPhilippines_2015Ed.pdf "Ang pinakamatinding bagyo sa Pilipinas (1947 – 2014)"] (PDF) Weather Philippines.<br />Lahat ay nakuha noong Hulyo 1, 2022.</ref> * Nobyembre 14 – Binaligtad ng [[Hukuman ng Apelasyon sa Pilipinas|Hukuman ng Apelasyon]] ang hatol sa kasong libelo noong 1992 ng [[Manila]] [[Regional Trial Court|RTC]] at pinawalang-sala ang tagapaglathala ng ''[[The Philippine Star]]'' na si [[Maximo Soliven]] at ang yumaong mamamahayag na si [[Luis Beltran]], na kinasuhan kaugnay ng mga komento ng huli tungkol kay Pangulong... [[Corazon Aquino|Cojuangco–Aquino]] pagkatapos ng [[Mga pagtatangkang kudeta laban kay Corazon Aquino|isang pagtatangkang kudeta noong 1987]].<ref name="RP95hrp" /><ref>Para sa kaganapang ito: —[https://apnews.com/article/9c94437f43bc51aa06b8863bef09523a "Natalo ang Dating Pangulong Aquino sa Kasong Libelo Laban sa Dalawang Mamamahayag"] [[Associated Press]]. Nobyembre 14, 1995.<br /> —[https://www.upi.com/Archives/1995/11/14/Manila-court-rejects-Aquino-libel-suit/4614816325200/ "Tinatanggihan ng korte ng Maynila ang kasong libelo ni Aquino"] [[United Press International]]. Nobyembre 14, 1995.<br /> —[https://scmp.com/article/139212/aquino-libel-case-rejected-court "Itinanggi ng korte ang kaso ng libelo ni Aquino"] (Limitadong pag-access) ''[[South China Morning Post]]''. Nobyembre 16, 1995.<br /><br /> Para sa mga detalye ng kaso:<br /> —[https://kahimyang.com/kauswagan/articles/2457/today-in-philippine-history-october-12-1987-cory-aquino-filed-a-libel-suit-against-columnist-luis-beltran "Ngayon sa kasaysayan ng Pilipinas, Oktubre 12, 1987"] Ang Proyektong Kahimyang.<br /> —[https://www.rappler.com/newsbreak/fact-check/264304-cory-aquino-libel-suit-vs-beltran-not-deemed-press-freedom-issue/ "MALI: Ang kasong libelo ni Cory Aquino laban kay Beltran ay hindi itinuring na isyu ng kalayaan sa pamamahayag"] [[Rappler]]. Hunyo 20, 2020.<br /><br />Lahat ay nakuha noong Hulyo 4, 2022.</ref> * Nobyembre 16 – Itinanggi nang may pinal na batayan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang mosyon para sa muling pagsasaalang-alang na inihain ng ''Kilosbayan, Inc.'' na kumukuwestiyon sa isang kasunduan sa pagitan ng [[Philippine Charity Sweepstakes Office]] at ng Philippine Gaming Management Corporation sa mga online na operasyon ng [[loterya]], sa gayon ay ginagawang legal ang [[PCSO Lottery Draw|lotto]].<ref>''G.R. No. 118910.'' Ang Proyektong LawPhil. —[https://lawphil.net/judjuris/juri1995/jul1995/gr_118910_1995.html (Desisyon noong Hulyo 17, 1995)]<br> —[https://lawphil.net/judjuris/juri1995/nov1995/gr_118910_1995.html (Desisyon noong Nob. 16, 1995)]<br> Nakuha ang lahat noong Hunyo 30, 2022.</ref> * Nobyembre 27 – Sinimulan ang konstruksyon ng proyektong {{USD|1.15}}-bilyong [[Metro Manila Skyway|Skyway]], ang pinakamalaking proyektong imprastraktura sa bansa, na nilayon upang mapagaan ang daloy ng trapiko sa [[Metro Manila]]. ===Disyembre=== * Disyembre 11 – Ang Communist hit squad [[Alex Boncayao Brigade]] (ABB) ay nagsagawa ng tatlong magkakahiwalay na pananambang na tumatarget sa mga kilalang negosyanteng [[Tsinong Pilipino]], na ikinamatay ng apat na tao kabilang ang industriyalistang si Leonardo Ty at ang kanyang drayber sa [[Quezon City]], pati na rin ang isang apoy. Noong 2004, dalawang pinaghihinalaang miyembro ng ABB na utak ng pagpatay kay Ty ang hinatulan ng isang [[Panrehiyong Hukuman sa Paglilitis|PHP]] ng lungsod.<ref name="RP95hrp" /><ref name="xLT">Lahat ng naiulat na pananambang: —[https://www.independent.co.uk/news/people/manila-on-alert-1525493.html "Maynila on alert"] [[Reuters]] via ''[[The Independent]]''. Disyembre 13, 1995.<br /> —[https://scmp.com/article/142966/ambushes-mark-return-communist-hit-squad "Mga pananambang, pagbabalik ng komunistang hit squad"] (Limitadong pag-access) ''[[South China Morning Post]]''. Disyembre 15, 1995.<br /> —[https://www.upi.com/Archives/1995/12/27/Manila-on-alert-for-communist-attacks/8848820040400/ "Naka-alerto ang Maynila para sa mga pag-atake ng komunista"] [[United Press International]]. Disyembre 27, 1995.<br /> —[https://web.archive.org/web/20181013071651/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/96/0126/nat3.html "Terorismo"] ''[[Asiaweek]]''. Enero 1996.<br /><br />Pag-ambush kay Leonardo Ty:<br /> —[https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1995-12-21-9512210185-story.html "Sa Pilipinas, ang takot ay hindi na nagtatago sa mga anino"] [[Chicago Tribune]]. Disyembre 21, 1995.<br /> —[https://www.philstar.com/metro/2004/02/19/239519/2-abb-men-get-death-1995-twin-slay/ "Dalawang lalaki ng ABB ang hinatulan ng kamatayan para sa kambal na pinatay noong 1995"] [[Philstar.com]]. Pebrero 19, 2004.<br /><br /> Lahat ay narekober noong Hunyo 30, 2022.</ref> * Disyembre 13 – Isang sunog sa barkong pampasaherong ''M/V Kimelody Cristy'' malapit sa [[Isla ng Kapalaran (Pilipinas)|Isla ng Kapalaran]] sa labas ng [[Batangas]] ang nagresulta sa pagkamatay ng 24 katao, at 13 pa ang nawawala.<ref name="MSyr95" /><ref name="lPSaccw" /><ref> —[https://www.upi.com/Archives/1995/12/13/Philippine-ship-catches-fire-14-dead/6818818830800/ "Nasunog ang barko ng Pilipinas, 14 ang patay"] [[United Press International|UPI]]. Disyembre 13, 1995.<br /> —[https://apnews.com/article/6789a9d2a89149325384f77cea8ad747 "Sumalpok ang Sunog sa Ferry sa Dagat, 14 na Katao ang Namatay"] [[Associated Press|AP News]]. Disyembre 13, 1995.<br /> —[https://www.orlandosentinel.com/news/os-xpm-1995-12-13-9512130087-story.html "9 ang nasawi sa sunog sa barko, 16 ang nawawala"] ''[[Orlando Sentinel]]''. Disyembre 13, 1995.<br /> —[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/8a749fc5e6108e4fab68dcffb9f1c860 "Pilipinas: Sakuna sa sunog sa lantsa"] AP Archives. Disyembre 13, 1995.<br /><br />Lahat ay nakuha noong Oktubre 5, 2021.</ref> * Disyembre 16–17 – Pitong pinaghihinalaang teroristang [[Pakistanis|Pakistani]] ang naaresto sa [[Bulacan]] at [[Maynila]]; kalaunan ay kinasuhan ng pagpaplano upang guluhin ang [[APEC Pilipinas 1996|1996 APEC Summit]]. Dalawa pa ang susuko kalaunan sa punong-himpilan ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] sa [[Quezon City]].<ref name="tlMSa" /><ref name="MSyr95" /><ref>"5 suspek sa terorismo ang nahuli sa Bulacan" [https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19951215&printsec=frontpage&hl=en (Disyembre 17, 1995)] ''[[Manila Standard]]'', p. 2. Nakuha noong Oktubre 2, 2021.</ref><ref name="arr31" /><ref name="arrst" /> * Disyembre 29–30 – Labinlimang indibidwal na sinasabing bahagi ng radikal na grupong ''Mahajar Qumi Movement'' na nakabase sa [[Pakistan]] ang naaresto sa magkakahiwalay na pagsalakay ng pulisya sa kanilang mga safehouse sa [[Maynila]]. Sa pagtatapos ng taon, 29 na pinaghihinalaang dayuhang terorista ang naaresto sa bansa.<ref name="tlMSa" /><ref name="arr31">"15 pang suspek sa terorista ang nahuli" [https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19951229&printsec=frontpage&hl=en (Disyembre 31, 1995)] ''[[Manila Standard]]'', pp. 1–2. Nakuha noong Oktubre 2, 2021.</ref><ref name="arrst">[https://www.nytimes.com/1995/12/31/nyregion/nine-suspected-of-terrorism-are-arrested-in-manila.html "Siyam na Pinaghihinalaang May Terorismo ang Naaresto sa Maynila"] ''[[The New York Times]]''. Disyembre 31, 1995. Nakuha noong Oktubre 2, 2021.</ref> ==Palakasan== * Nobyembre 17–21 – [[1995 Pandaigdigang Kampeonato ng Taekwondo]] ay ginaganap sa [[Manila]], Pilipinas * Disyembre 9–21 – Ang [[Pilipinas]] ay lumalahok sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1995]] ==Konsiyerto== * Pebrero 26 – [[Pearl Jam]] Paglilibot sa Vitalogy: [[Teatro ng Sining Bayan]], [[Pasay]] * Marso 3 – [[Janet Jackson]] Paglilibot sa Mundo ni Janet: [[Teatro ng Sining Bayan]], [[Pasay]] * Hunyo 2–3 – [[La Toya Jackson]] live sa Music Museum, [[San Juan, Kalakhang Maynila]] [https://news.google.com/newspapers?nid=1370&dat=19950513&id=6pkVAAAAAIBAJ&sjid=DAsEAAAAAIBAJ&pg=6632,2575520]{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==Kapanganakan== * Enero 4: ** [[Ara Galang]], manlalaro ng volleyball ** Joshua Colet, artista, modelo * Enero 5: ** [[Joyce Ching]], artista ** [[Lexi Fernandez]], artista * Enero 26 – [[Coleen Perez]], artista * Enero 27 – [[Kat Tolentino]], manlalaro ng volleyball * Pebrero 3 – [[Kim Domingo]], artista, TV commercial at modelo * Pebrero 20 – [[McCoy de Leon]], aktor at miyembro ng ''Hashtags'' * Pebrero 23: ** [[Dave Bornea]], artista ** [[Beatrice Gomez]], reyna ng kagandahan * Pebrero 28: ** Lovely Lyn Esguerra, artista ** Gianna Llanes, tagapagbalita * Marso 3 – [[Maine Mendoza]], sensasyon sa YouTube, aktres, komedyante, at host * Marso 16 – [[Shy Carlos]], aktres<ref>''[[VIVA Entertainment]]''; [http://www.viva.com.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=2519:shy-carlos&catid=46:viva-artists&Itemid=43 Schirin Grace Sigrist]; nakuha noong Setyembre 16, 2012.</ref> * Marso 19: ** [[Julia Montes]], artista ** [[Fumiya Sankai]], aktor at kasambahay * Marso 27 – [[Koreen Medina]], aktres at beauty queen * Abril 24: ** [[Amani Aguinaldo]], footballer ** [[Michelle Dee]], aktres at beauty queen * Abril 25 – [[Arra San Agustin]], artista * Abril 26 – [[Daniel Padilla]], aktor at mang-aawit * Mayo 3 – [[Shaira Diaz]], artista * Mayo 10 – [[Jia Morado]], manlalaro ng volleyball * Mayo 11 – [[Yassi Pressman]], artista at mananayaw * Mayo 19 – [[Abel Estanislao]], aktor at modelo * Mayo 21 – [[Diego Loyzaga]], artista * Mayo 23 – [[Eula Caballero]], aktres * Mayo 24 – Gladys Mae Dimaya, manlalaro ng basketball * Mayo 23 – [[Eula Caballero]], aktres * Mayo 31 - [[John Vincent M.]], Vaper * Hunyo 1 – Nina Bernardine dela Cruz, estudyante ng medisina * Hunyo 2 – Anton Asistio, manlalaro ng basketball * Hunyo 4 - [[Jerome Ponce]], aktor * Hunyo 15 – [[David Licauco]], aktor * Hunyo 24 – [[Stephen Loman|Mark Stephen Loman]], [[ONE Championship|mixed martial artist]] at dating [[Brave Combat Federation#BRAVE Combat Federation title history|MMA World Champion]] * Hunyo 28 – [[Krizza Neri]], mang-aawit * Hulyo 18 – [[Phytos Ramirez]], aktor, patalastas sa TV at modelo * Hulyo 23 – [[James Wright (mang-aawit)|James Wright]], mang-aawit at recording artist * Hulyo 26 – [[Kim Kianna Dy]], manlalaro ng volleyball * Hulyo 29: ** [[Jin Macapagal]], aktor, modelo, at mananayaw ** [[Kiray|Kiray Celis]], artista * Agosto 1 – [[Derrick Monasterio]], aktor, mananayaw at mang-aawit * Agosto 4 – [[Jessica Sanchez]], American singer-songwriter ng Mexican at Filipino ancestry at runner-up ng [[American Idol (season 11)|American Idol Season 11]] * Agosto 7 – [[Tony Labrusca]], artista * Agosto 18 – [[Jon Lucas (aktor)|Jon Lucas]], aktor * Agosto 21 – [[Gil Cuerva]], artista * Agosto 23 – [[Eliza Pineda]], aktres * Agosto 29 – [[Aria Clemente]], artista at mang-aawit * Agosto 30 – [[Addy Raj]], aktor, mang-aawit, at modelo * Setyembre 3 – Joj at Jai Agpangan, mga aktres * Setyembre 6 – [[John Manalo]], artista * Setyembre 15 – [[Rita Daniela]], artista at mang-aawit * Setyembre 19 – Rheena Villamor, tagapagbalita at komentarista sa radyo * Setyembre 23 – Seth Patrick Isay, aktor at modelo * Setyembre 24 – [[Gigi De Lana]], artista at mang-aawit * Setyembre 25 – [[Kristina Knott]], atleta ng track at field * Setyembre 28 – [[Danny Kingad]], mixed martial artist * October 21 – Kaloy Tingcungco, aktor, modelo at host * Oktubre 27 – [[Maika Rivera]], artista at manlalaro ng tennis * Oktubre 29: ** [[Eumir Marcial]], boksingero **Migo De Vera, aktor at modelo * Nobyembre 1 – [[Andre Paras]], aktor at manlalaro ng basketbol * Nobyembre 5 – Ava Mendez, artista * Nobyembre 17 – [[EJ Obiena]], pole valter * Nobyembre 22 – Gab Lagman, artista at modelo * Nobyembre 26 – [[Michael Pangilinan]], singer-songwriter * Nobyembre 27 – [[Yohan Hwang]], mang-aawit * Disyembre 10 – [[Majoy Baron]], manlalaro ng volleyball * Disyembre 23 – Mond Abrilla, modelong pangkomersiyo * Disyembre 26 – [[Gazini Ganados]], reyna ng kagandahan ==Kamatayan== * Pebrero 28 – Tito Espinosa, [[Masbate]] [[Mga distrito ng lehislatura ng Masbate|Kinatawan]]<ref name="MSyr95" /><ref name="RP95hrp" /><ref name="vio95el">[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/47e1b254fd01713ade25fa271040183f "Pilipinas - Pinahigpit ang seguridad para sa halalan"] [[Associated Press|AP Archive]]. Mayo 6, 1995. Nakuha noong Hunyo 30, 2022.</ref><ref>—[https://apnews.com/article/b28b73c2b860b010b98d385b4352b9da "Kongresista, Dalawang Alkalde ang Kinasuhan ng Pagpatay sa Isa Pang Kongresista"] [[Associated Press|AP News]]. Marso 17, 1995. —[https://abante-cataingan.tripod.com/News/khocleared.htm "Kho cleared of Espinosa murder]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''[[Manila Standard]]'' via ''Abante Cataingan'' website. June 15, 2006.<br /><br /> Nabanggit din ang kaganapan:<br /> —[http://www.philippinestoday.net/archives/714 "Mapanganib ang pamumuhay bilang isang mambabatas sa RP"] ''Philippines Today''. Nobyembre 16, 2007.<br /><br />Lahat ay nakuha noong Hunyo 30, 2022.</ref> * Marso 8 – [[Ike Lozada]], komedyante, aktor, at TV host (ipinanganak noong 1940) * Marso 17 – [[Flor Contemplacion]], manggagawa sa bahay<ref name="MSyr95" /><ref name="RP95hrp" /><ref name="xFE" /> (ipinanganak noong 1953) * Abril 22 – Honorato Perez, alkalde ng [[Cabanatuan]]<ref name="MSyr95" /><ref name="RP95hrp" /><ref name="vio95el" /><ref>—[https://www.upi.com/Archives/1995/04/22/Candidate-shot-dead-in-48/2020/58Candidate binaril patay sa Pilipinas"] [[United Press International|UPI]]. Abril 22, 1995. —[https://www.philstar.com/nation/2001/05/06/104165/joson-nixes-reopening-perez-murder-case/ "Joson nixes muling pagbubukas ng kasong pagpatay kay Perez"] [[Philstar.com]]. Mayo 6, 2001.<br /><br /> Nabanggit din ang pangyayari:<br /> —[https://www.scribd.com/document/30939117/Timeline-of-Nueva-Ecija-s-election-related-violence "Timeline of Nueva Ecija's Election-Related Violence"] [[Vera Files]] (via [[Scribd]]).<br /><br /> Lahat ay nakuha noong Hunyo 30, 2022.</ref><ref>"Pinatay ang kandidato sa pagka-gobernador ng Ecija" [https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19950423&printsec=frontpage&hl=en (Abril 23, 1995)] ''[[Manila Standard]]'', p. 3. Nakuha noong Oktubre 2, 2021.</ref> * Abril 28 – [[Wilfrido Ma. Guerrero]], playwright, direktor, guro at artista sa teatro (ipinanganak noong 1911) * Mayo 11 – [[Jose T. Joya|José T. Joya]], Pilipinong artistang abstrakto (ipinanganak noong 1931) * Mayo 20 – [[Carlos Magdaluyo]], negosyante (ipinanganak noong 1921) * Hunyo 11 – [[Rodel Naval]], mang-aawit, manunulat ng kanta at aktor (ipinanganak noong 1953) * Hunyo 24 – [[Eduardo Masferré]], potograpo (ipinanganak noong 1909) * Agosto 4 – [[Alejandro Almendras]], senador (ipinanganak noong 1919) * Setyembre 5 – [[Andy Poe]], aktor (ipinanganak noong 1943) * Setyembre 30 – [[Nestor Redondo]], artista sa komiks (ipinanganak noong 1928) * Disyembre 9 – Eugene Barutag, Pilipinong boksingero (ipinanganak noong 1976) * Disyembre 11 – Leonardo Ty, [[Tsinong Pilipino]] industrialist (ipinanganak noong 1913)<ref name="xLT" /> * Disyembre 16 – [[Bert Marcelo]], aktor at komedyante (ipinanganak noong 1936) * Disyembre 18 – [[Panchito Alba]], aktor at komedyante (ipinanganak noong 1925) ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Taon sa Pilipinas}} {{Taon sa Asya|1995}} [[Kategorya:1995 sa Pilipinas]] m9x1ho4oszt5sivimnjee8ju4zqnwf8 0 298559 2209316 2087540 2026-05-27T11:51:32Z Julius Santos III 139725 /* */ 2209316 wikitext text/x-wiki {{Redirect|NFL|other leagues of the same name and other uses|National Football League (disambiguation)|and|NFL (disambiguation)}} {{Infobox sports league | title = National Football League | Formerly = American Professional Football Conference (1920)<br />American Professional Football Association (1920–1921) | upcoming_season = Panahong NFL 2024 | logo = | pixels = 175 | sport = [[Amerikanong futbol]] | founded = {{start date and age|1920|9|17}} [[Canton, Ohio]], U.S.<ref>{{cite web|title=Chronology of Professional Football|url=https://operations.nfl.com/media/3823/2019-nfl-record-and-fact-book.pdf#page=353|publisher=NFL Enterprises|work=2019 Official National Football League Record and Fact Book|access-date=June 11, 2020|quote=An organizational meeting, at which the Akron Pros, Canton Bulldogs, Cleveland Indians, and Dayton Triangles were represented, was held at the Jordan and Hupmobile auto showroom in Canton, Ohio, August 20. This meeting resulted in the formation of the American Professional Football Conference.|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> | Commissioner = [[Roger Goodell]] | inaugural = [[1920 APFA season|1920]] | teams = 32 | country = Estados Unidos{{refn|All teams are based in the United States, but several preseason and regular season games have been held internationally.|group=upper-alpha|name=a}} | headquarters = [[345 Park Avenue]] [[New York City]], New York, U.S. | champion = [[Kansas City Chiefs]]<br />(4th title)<ref>{{cite web |title=NFL Champions 1920-2018 - Football History |url=https://www.profootballhof.com/nfl-champions/ |website=[[Pro Football Hall of Fame]] |accessdate=February 4, 2020}}</ref> | most_champs = [[Green Bay Packers]]<br />(13 titles){{refn|The [[Green Bay Packers]] have nine NFL titles before the Super Bowl era, and four Super Bowl championships afterwards.<ref name="NFL Champions">{{cite web|url=http://www.profootballhof.com/history/general/champions.aspx|title=History: NFL Champions|publisher=[[Pro Football Hall of Fame]]|accessdate=January 30, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130107091539/http://www.profootballhof.com/history/general/champions.aspx|archive-date=January 7, 2013|url-status=live|df=mdy-all}}</ref>|group=upper-alpha}} | tv = {{ubl|'''United States:'''|[[CBS]]|[[Fox]]|[[NBC]]|[[ESPN]]/[[ABC]]/[[ESPN2]]|[[NFL Network]]|[[TUDN]]|[[Telemundo Deportes]]|[[ESPN Deportes]]|'''International:'''|[[Talaan ng kasalukuyang mga tagapagbalita sa NFL|See list]]}} | streaming = {{ubl|'''United States:'''|Paramount+/Vix|[[Tubi]]|[[Peacock]]|[[ESPN+]]/[[Hulu]]/[[Disney+]]|[[Amazon Prime Video]]/[[Twitch]]|[[Netflix]]|[[YouTube TV]]|'''International:'''|[[DAZN]]}} | website = {{url|www.nfl.com|www.nfl.com}} }} Ang '''National Football League (NFL)''' ay isang propesyonal na liga ng [[Amerikanong futbol]] sa [[Estados Unidos]]. Binubuo ng 32 mga koponan, ito ay nahahati nang pantay sa pagitan ng [[American Football Conference]] (AFC) at ng [[National Football Conference]] (NFC). Ang NFL ay isa sa mga pangunahing propesyonal na liga ng sports sa Estados Unidos at Canada at ang pinakamataas na antas ng propesyonal ng American football sa mundo. Ang bawat NFL season ay nagsisimula taun-taon na may tatlong linggong preseason sa Agosto, na sinusundan ng 18-linggong regular na season, na tumatakbo mula sa unang bahagi ng Setyembre hanggang unang bahagi ng Enero, kung saan ang bawat koponan ay naglalaro ng 17 laro at may isang bye week. Pitong koponan mula sa bawat kumperensya, kabilang ang apat na dibisyon na nagwagi at tatlong [[wild card]] na koponan, pagkatapos ay sumulong sa [[playoffs]], isang [[single-elimination tournament]], na nagtatapos sa [[Super Bowl]], na nilaro noong unang bahagi ng Pebrero sa pagitan ng mga nanalo sa [[AFC]] at [[NFC]] championship games. Ang NFL ay headquartered sa [[Lungsod New York]]. == Mga Koponan == {{main|Listahan ng mga defunct National Football League franchises}} {{Map na may label na NFL | float = kanan}} {{GeoGroup}} {| class="navbox plainrowheaders wikitable" style="width:100%" !style=background:white scope="col"|Division<ref name="Teams">{{cite web|url=http://www.profootballhof.com/history/teams.aspx|title=Teams|publisher=[[Pro Football Hall of Fame]]|accessdate=February 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130110004535/http://www.profootballhof.com/history/teams.aspx|archive-date=January 10, 2013|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> !style=background:white scope="col"|Club<ref name="Teams" /> !style=background:white scope="col"|City !style=background:white scope="col"|[[List of current National Football League stadiums|Stadium]]<ref name="NFL stadiums go from boom to swoon in span of a decade">{{cite news|last=Breer|first=Albert|title=NFL stadiums go from boom to swoon in span of a decade|url=http://www.nfl.com/news/story/09000d5d82a5c85c/article/nfl-stadiums-go-from-boom-to-swoon-in-span-of-a-decade|publisher=NFL Enterprises|website=NFL.com|date=July 6, 2012|accessdate=February 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131081855/http://www.nfl.com/news/story/09000d5d82a5c85c/article/nfl-stadiums-go-from-boom-to-swoon-in-span-of-a-decade|archive-date=January 31, 2013|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> !style=background:white scope="col"|Capacity !style=background:white scope="col"|Coordinates<!--Required for {{GeoGroup}}--> !style=background:white scope="col"|First season<ref name="History of NFL franchises, 1920–present">{{cite web|url=http://www.profootballhof.com/history/stats/franchises.aspx|title=History of NFL franchises, 1920–present|publisher=[[Pro Football Hall of Fame]]|accessdate=February 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130102074644/http://www.profootballhof.com/history/stats/franchises.aspx|archive-date=January 2, 2013|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> !style=background:white scope="col"|[[List of current National Football League head coaches|Head coach]] |- !style="{{Gridiron primary style|AFC}};" colspan="8"|[[American Football Conference|<span style="{{Gridiron secondary color|AFC}};">American Football Conference</span>]] |- !style=background:white rowspan="4"|[[AFC East|East]] |'''[[Buffalo Bills]]''' |[[Orchard Park (town), New York|Orchard Park, New York]] |[[New Era Field]] |align=center|71,608 |{{Coord|42.774|-78.787|type:landmark|name=Buffalo Bills}} |{{dts|1960}} ([[American Football League|AFL]]), {{dts|1970}} (NFL) |[[Sean McDermott]] |- |'''[[Miami Dolphins]]''' |[[Miami Gardens, Florida]] |[[Hard Rock Stadium]] |align=center|64,767 |{{Coord|25.958|-80.239|type:landmark|name=Miami Dolphins}} |{{dts|1966}} ([[American Football League|AFL]]), {{dts|1970}} (NFL) |[[Brian Flores]] |- |'''[[New England Patriots]]''' |[[Foxborough, Massachusetts]] |[[Gillette Stadium]] |align=center|65,878 |{{Coord|42.091|-71.264|type:landmark|name=New England Patriots}} |{{dts|1960}} ([[American Football League|AFL]]), 1970 (NFL) |[[Bill Belichick]] |- |'''[[New York Jets]]''' |[[East Rutherford, New Jersey]] |[[MetLife Stadium]]{{refn|The [[New York Jets]] and [[New York Giants]] share [[MetLife Stadium]].<ref name="Preparations Different for a Home-and-Home Contest">{{cite news|last1=Borden|first1=Sam|last2=Shipigel|first2=Ben|title=Preparations Different for a Home-and-Home Contest|url=https://www.nytimes.com/2011/12/23/sports/football/for-giants-jets-game-metlife-stadium-preparations-differ.html?pagewanted=all&gwh=666EA26DA54701B00BE45152395290F4|newspaper=[[The New York Times]]|date=December 22, 2011|accessdate=February 2, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130512190739/http://www.nytimes.com/2011/12/23/sports/football/for-giants-jets-game-metlife-stadium-preparations-differ.html?pagewanted=all&gwh=666EA26DA54701B00BE45152395290F4|archive-date=May 12, 2013|url-status=live|df=mdy-all}}</ref>|group=upper-alpha|name=b}} |align=center|82,500 |{{Coord|40.814|-74.074|type:landmark|name=New York Jets}} |{{dts|1960}} ([[American Football League|AFL]]), {{dts|1970}} (NFL) |[[Adam Gase]] |- !style=background:white rowspan="4"|[[AFC North|North]] |'''[[Baltimore Ravens]]''' |[[Baltimore|Baltimore, Maryland]] |[[M&T Bank Stadium]] |align=center|71,008 |{{Coord|39.278|-76.623|type:landmark|name=Baltimore Ravens}} |{{dts|1996}}{{refn|Due to an agreement with the city of [[Cleveland]] as part of the [[Cleveland Browns relocation controversy]], the Browns name, colors, and team history/records were left in Cleveland, while the team, personnel, and staff were allowed to move to Baltimore what was considered a new franchise.<ref name="Deal clears NFL path to Baltimore">{{cite news|last=Morgan|first=Jan|title=Deal clears NFL path to Baltimore|url=http://www.baltimoresun.com/sports/ravens/bal-modell020996,1,2346653.story?page=2|newspaper=[[The Baltimore Sun]]|date=February 9, 1996|accessdate=February 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20120901195924/http://www.baltimoresun.com/sports/ravens/bal-modell020996,1,2346653.story?page=2|archive-date=September 1, 2012|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> As such, the Ravens are considered to have begun play in [[1996 Baltimore Ravens season|1996]] while the current Cleveland Browns are considered to have been founded in 1946, joined the NFL in [[1950 NFL season|1950]], became inactive from 1996 to 1998, and resumed play in 1999.<ref name="History of NFL franchises, 1920–present" /><ref name="Rival Pittsburgh gives Cleveland a brutal welcome in 43-0 drubbing">{{cite web|url=http://www.cleveland.com/brownshistory/plaindealer/index.ssf?/browns/more/history/19990912BROWNS.html|title=Rival Pittsburgh gives Cleveland a brutal welcome in 43–0 drubbing|last=Gossi|first=Tony|date=September 12, 1999|newspaper=[[The Plain Dealer]]|accessdate=February 1, 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130513014517/http://www.cleveland.com/brownshistory/plaindealer/index.ssf?%2Fbrowns%2Fmore%2Fhistory%2F19990912BROWNS.html|archivedate=May 13, 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513014517/http://www.cleveland.com/brownshistory/plaindealer/index.ssf?%2Fbrowns%2Fmore%2Fhistory%2F19990912BROWNS.html |date=Mayo 13, 2013 }}</ref>|group=upper-alpha|name=c}} |[[John Harbaugh]] |- |'''[[Cincinnati Bengals]]''' |[[Cincinnati|Cincinnati, Ohio]] |[[Paul Brown Stadium]] |align=center|65,515 |{{Coord|39.095|-84.516|type:landmark|name=Cincinnati Bengals}} |{{dts|1968}} ([[American Football League|AFL]]), {{dts|1970}} (NFL) |[[Zac Taylor]] |- |'''[[Cleveland Browns]]''' |[[Cleveland|Cleveland, Ohio]] |[[FirstEnergy Stadium]] |align=center|67,895 |{{Coord|41.506|-81.699|type:landmark|name=Cleveland Browns}} |{{dts|1946}} ([[All-America Football Conference|AAFC]]), {{dts|1950}} (NFL)<ref group=upper-alpha name=c /> |[[Kevin Stefanski]] |- |'''[[Pittsburgh Steelers]]''' |[[Pittsburgh|Pittsburgh, Pennsylvania]] |[[Heinz Field]] |align=center|68,400 |{{Coord|40.447|-80.016|type:landmark|name=Pittsburgh Steelers}} |{{dts|1933}} |[[Mike Tomlin]] |- !style=background:white rowspan="4"|[[AFC South|South]] |'''[[Houston Texans]]''' |[[Houston|Houston, Texas]] |[[NRG Stadium]] |align=center|71,995 |{{Coord|29.685|-95.411|type:landmark|name=Houston Texans}} |{{dts|2002}} |[[Bill O'Brien (American football)|Bill O'Brien]] |- |'''[[Indianapolis Colts]]'''^* |[[Indianapolis|Indianapolis, Indiana]] |[[Lucas Oil Stadium]] |align=center|67,000 |{{Coord|39.760|-86.164|type:landmark|name=Indianapolis Colts}} |{{dts|1953}} |[[Frank Reich]] |- |'''[[Jacksonville Jaguars]]''' |[[Jacksonville, Florida]] |[[TIAA Bank Field]]{{refn|The Jaguars began playing one home game each season at [[Wembley Stadium]] in London, England in 2013, and will continue to do so through 2020. In 2020, the Jaguars will play two home games at Wembley Stadium.<ref name="Jacksonville Jaguars to play four NFL 'home' games at Wembley">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2012/aug/21/jacksonville-jaguars-nfl-wembley|title=Jacksonville Jaguars to play four NFL 'home' games at Wembley|last=Pengelly|first=Martin|date=August 21, 2012|work=[[The Guardian]]|accessdate=February 1, 2013|location=London|archive-url=https://web.archive.org/web/20140107124541/http://www.theguardian.com/sport/2012/aug/21/jacksonville-jaguars-nfl-wembley|archive-date=January 7, 2014|url-status=live|df=mdy-all}}</ref><ref name="Jaguars at Wembley through 2020"/><ref name="Jacksonville Jaguars to host regular-season game in United Kingdom in each of next four years">{{cite news|title=Jacksonville Jaguars to host regular-season game in United Kingdom in each of next four years|url=http://www.jaguars.com/news/article-JaguarsNews/Jacksonville-Jaguars-to-host-regular-season-game-in--United-Kingdom-in-each-of-next-four-years/999e3874-69c5-4ae6-933e-b1ea28fb4559|publisher=Jacksonville Jaguars|website=Jaguars.com|date=August 21, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919151830/http://www.jaguars.com/news/article-JaguarsNews/Jacksonville-Jaguars-to-host-regular-season-game-in--United-Kingdom-in-each-of-next-four-years/999e3874-69c5-4ae6-933e-b1ea28fb4559|archive-date=September 19, 2015|access-date=December 31, 2018|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150919151830/http://www.jaguars.com/news/article-JaguarsNews/Jacksonville-Jaguars-to-host-regular-season-game-in--United-Kingdom-in-each-of-next-four-years/999e3874-69c5-4ae6-933e-b1ea28fb4559 |date=Septiyembre 19, 2015 }}</ref>|group=upper-alpha|name=d}} |align=center|67,814 |{{Coord|30.324|-81.638|type:landmark|name=Jacksonville Jaguars}} |{{dts|1995}} |[[Doug Marrone]] |- |'''[[Tennessee Titans]]'''^* |[[Nashville, Tennessee]] |[[Nissan Stadium]] |align=center|69,143 |{{Coord|36.166|-86.771|type:landmark|name=Tennessee Titans}} |{{dts|1960}} ([[American Football League|AFL]]), 1970 (NFL) |[[Mike Vrabel]] |- !style=background:white rowspan="4"|[[AFC West|West]] |'''[[Denver Broncos]]''' |[[Denver|Denver, Colorado]] |[[Empower Field at Mile High]] |align=center|76,125 |{{Coord|39.744|-105.020|type:landmark|name=Denver Broncos}} |{{dts|1960}} ([[American Football League|AFL]]), 1970 (NFL) |[[Vic Fangio]] |- |'''[[Kansas City Chiefs]]'''^* |[[Kansas City, Missouri]] |[[Arrowhead Stadium]] |align=center|76,416 |{{Coord|39.049|-94.484|type:landmark|name=Kansas City Chiefs}} |{{dts|1960}} ([[American Football League|AFL]]), 1970 (NFL) |[[Andy Reid]] |- |'''[[Las Vegas Raiders]]'''^* |[[Paradise, Nevada]] |[[Allegiant Stadium]] |align=center|65,000 |{{Coord|36.090|-115.184|type:landmark|name=Las Vegas Raiders}} |{{dts|1960}} ([[American Football League|AFL]]), 1970 (NFL) |[[Jon Gruden]] |- |'''[[Los Angeles Chargers]]'''^* |[[Inglewood, California]] |[[SoFi Stadium]]<ref group=upper-alpha name=f /> |align=center|70,240 |{{Coord|33.953|-118.339|type:landmark|name=Los Angeles Chargers}} |{{dts|1960}} ([[American Football League|AFL]]), 1970 (NFL) |[[Anthony Lynn]] |- !style="{{Gridiron primary style|NFC}};" colspan="8"|[[National Football Conference|<span style="{{Gridiron secondary color|NFC}};">National Football Conference</span>]] |- !style=background:white rowspan="4"|[[NFC East|East]] |'''[[Dallas Cowboys]]''' |[[Arlington, Texas]] |[[AT&T Stadium]] |align=center|80,000 |{{Coord|32.748|-97.093|type:landmark|name=Dallas Cowboys}} |{{dts|1960}} |[[Mike McCarthy (American football)|Mike McCarthy]] |- |'''[[New York Giants]]''' |[[East Rutherford, New Jersey]] |[[MetLife Stadium]]<ref group=upper-alpha name=b /> |align=center|82,500 |{{Coord|40.814|-74.074|type:landmark|name=New York Giants}} |{{dts|1925}} |[[Joe Judge (American football)|Joe Judge]] |- |'''[[Philadelphia Eagles]]''' |[[Philadelphia|Philadelphia, Pennsylvania]] |[[Lincoln Financial Field]] |align=center|69,176 |{{Coord|39.901|-75.168|type:landmark|name=Philadelphia Eagles}} |{{dts|1933}} |[[Doug Pederson]] |- |'''[[Washington Redskins]]'''^* |[[Landover, Maryland]] |[[FedExField]] |align=center|82,000 |{{Coord|38.908|-76.864|type:landmark|name=Washington Redskins}} |{{dts|1932}} |[[Ron Rivera]] |- !style=background:white rowspan="4"|[[NFC North|North]] |'''[[Chicago Bears]]'''^*† |[[Chicago|Chicago, Illinois]] |[[Soldier Field]] |align=center|61,500 |{{Coord|41.863|-87.617|type:landmark|name=Chicago Bears}} |{{dts|1920}} |[[Matt Nagy]] |- |'''[[Detroit Lions]]'''^* |[[Detroit|Detroit, Michigan]] |[[Ford Field]] |align=center|65,000 |{{Coord|42.340|-83.046|type:landmark|name=Detroit Lions}} |{{dts|1930}} |[[Matt Patricia]] |- |'''[[Green Bay Packers]]''' |[[Green Bay, Wisconsin]] |[[Lambeau Field]] |align=center|81,441 |{{Coord|44.501|-88.062|type:landmark|name=Green Bay Packers}} |{{dts|1921}} |[[Matt LaFleur]] |- |'''[[Minnesota Vikings]]''' |[[Minneapolis|Minneapolis, Minnesota]] |[[U.S. Bank Stadium]] |align=center|66,860 |{{Coord|44.974|-93.258|type:landmark|name=Minnesota Vikings}} |{{dts|1961}} |[[Mike Zimmer]] |- !style=background:white rowspan="4"|[[NFC South|South]] |'''[[Atlanta Falcons]]''' |[[Atlanta|Atlanta, Georgia]] |[[Mercedes-Benz Stadium]] |align=center|71,000 |{{Coord|33.755|-84.401|type:landmark|name=Atlanta Falcons}} |{{dts|1966}} |[[Dan Quinn (American football)|Dan Quinn]] |- |'''[[Carolina Panthers]]''' |[[Charlotte, North Carolina]] |[[Bank of America Stadium]] |align=center|75,523 |{{Coord|35.226|-80.853|type:landmark|name=Carolina Panthers}} |{{dts|1995}} |[[Matt Rhule]] |- |'''[[New Orleans Saints]]''' |[[New Orleans|New Orleans, Louisiana]] |[[Mercedes-Benz Superdome]] |align=center|73,208 |{{Coord|29.951|-90.081|type:landmark|name=New Orleans Saints}} |{{dts|1967}} |[[Sean Payton]] |- |'''[[Tampa Bay Buccaneers]]''' |[[Tampa, Florida]] |[[Raymond James Stadium]] |align=center|65,618 |{{Coord|27.976|-82.503|type:landmark|name=Tampa Bay Buccaneers}} |{{dts|1976}} |[[Bruce Arians]] |- !style=background:white rowspan="4"|[[NFC West|West]] |'''[[Arizona Cardinals]]'''^*† |[[Glendale, Arizona]] |[[State Farm Stadium]] |align=center|63,400 |{{Coord|33.528|-112.263|type:landmark|name=Arizona Cardinals}} |{{dts|1920}} |[[Kliff Kingsbury]] |- |'''[[Los Angeles Rams]]'''^* |[[Inglewood, California]] |[[SoFi Stadium]]{{refn|The [[Los Angeles Chargers]] and [[Los Angeles Rams]] share [[SoFi Stadium]].<ref>{{cite web|last=Wharton|first=David|title=SoFi Stadium rises to a new level as Inglewood prepares for its impact|url=https://www.latimes.com/sports/story/2020-01-22/sofi-stadium-gentrification-inglewood-rams-chargers-nfl|website=Los Angeles Times|date=January 22, 2020|accessdate=January 24, 2020}}</ref>|group=upper-alpha|name=f}} |align=center|70,240 |{{Coord|33.953|-118.339|type:landmark|name=Los Angeles Rams}} |{{dts|1936}} ([[American Football League (1936)|Second AFL]]), {{dts|1937}} (NFL) |[[Sean McVay]] |- |'''[[San Francisco 49ers]]''' |[[Santa Clara, California]] |[[Levi's Stadium]] |align=center|68,500 |{{Coord|37.403|-121.970|type:landmark|name=San Francisco 49ers}} |{{dts|1946}} ([[All-America Football Conference|AAFC]]), {{dts|1950}} (NFL) |[[Kyle Shanahan]] |- |'''[[Seattle Seahawks]]''' |[[Seattle|Seattle, Washington]] |[[CenturyLink Field]] |align=center|69,000 |{{Coord|47.595|-122.332|type:landmark|name=Seattle Seahawks}} |{{dts|1976}} |[[Pete Carroll]] |- |colspan="8" style="font-size:8pt"|^* denotes that the club has relocated at some point in its existence<br />^† denotes that the club was a founding member of the NFL |} ==Mga sanggunian== {{reflist|30}} ==Mga Kawing Panlabas== {{commons|National Football League}} {{Wikivoyage|American Football}} * {{Official website}} * [https://www.pro-football-reference.com/ Pro Football Reference] – historical stats of teams, players and coaches in the NFL * Jared Dubin (April 28, 2015), [https://www.cbssports.com/nfl/news/nfl-ends-tax-exempt-status-after-73-years-3-things-to-know/ "NFL ends tax exempt status after 73 years: 3 things to know"], CBS Sports {{NFL}} {{Navboxes|list= {{NFL seasons}} {{NFL awards}} {{NFL drafts}} {{National Football Foundation Gold Medal Winners}} {{Professional gridiron football leagues in North America}} {{Major Leagues}} }} {{Authority control}} ‏‎ [[Kategorya:National Football League| ]] [[Kategorya:1920]] [[Kategorya:Ohio]] s0il9gtn7fsis0n3ntqi66rzn3ccspe 0 300435 2209293 2165611 2026-05-27T07:20:44Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209293 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=Fatboy Slim|image=Fatboy Slim (2006).jpg|caption=Si Fatboy Slim noong 2006|alt=|background=non_vocal_instrumentalist|alias=Norman Cook|birth_name=Quentin Leo Cook|birth_date={{birth date and age|df=y|1963|7|31}}|birth_place=[[Bromley]], [[Kent]], England|genre={{flatlist| * [[Big beat]] * [[electronica]] * [[acid house]] * [[trip hop]] * [[nu-funk]] * [[alternative rock]] <small>(with the Housemartins)</small> }}|occupation={{flatlist| * Musician * DJ * record producer }}|instrument={{flatlist| * [[Phonograph#Turntable technology|Turntables]] * [[synthesizer]] * [[Electronic keyboard|keyboards]] * [[guitar]] * [[bass guitar]] * [[drums]] * [[sample (signal)|samples]] * [[drum machine]] }}|years_active=1979–kasalukuyan|label={{flatlist| * [[Skint Records|Skint]] * [[Astralwerks]] * [[Southern Fried]] * [[BMG Rights Management|BMG]] }}|associated_acts={{flatlist| * [[The Housemartins]] * [[Beats International]] * [[Freak Power]] * [[Pizzaman]] * Mighty Dub Katz * [[The Brighton Port Authority]] * [[Bootsy Collins]] * [[Lateef the Truthspeaker]] * [[Macy Gray]] * [[Ashley Slater]] * [[Damon Albarn]] * [[David Byrne]] * [[Beardyman]] * [[Riva Starr]] }}|module={{Infobox person | child = yes | spouse = {{marriage|[[Zoe Ball]]|1999|2016|reason=separated}} | children = 2 | website = {{URL|fatboyslim.net}} }}}} Si '''Norman Quentin Cook'''<ref name="Deedpoll2">{{Cite news|date=8 July 2002|title=Changes of Name|periodical=[[London Gazette|The London Gazette]]|place=London|publisher=[[Her Majesty's Government|UK Government]]|volume=Issue 56625|page=8166|url=https://www.thegazette.co.uk/notice/L-56625-852|access-date=15 Agosto 2020|archive-date=5 Agosto 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805181736/https://www.thegazette.co.uk/notice/L-56625-852|url-status=dead}}</ref> (ipinanganak na '''Quentin Leo Cook''' ; 31 Hulyo 1963),<ref>{{cite news|url=https://www.hotpress.com/music/happy-birthday-to-fatboy-slim-20392016|title=Happy Birthday to Fatboy Slim!|newspaper=Hot Press|date=31 July 2017|access-date=4 March 2019}}</ref> kilala rin sa kanyang yugto ng pangalan na '''Fatboy Slim''', ay isang musikero ng Ingles, DJ, at tagagawa ng record<ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/music/artist/fatboy_slim/artist.jhtml|title=Fatboy Slim &#124; Music Videos, Songs, News, Photos, and Lyrics|publisher=MTV|date=31 July 1963|access-date=12 September 2011|archive-date=6 Pebrero 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060206085309/http://www.mtv.com/music/artist/fatboy_slim/artist.jhtml|url-status=dead}}</ref> na nakatulong upang maipadama ng [[big beat]] noong 1990s. Noong 1980s, si Cook ang bassista para sa [[Kingston upon Hull|Hull]]-based [[indie rock]] band na [[The Housemartins]], na nakamit ang isang UK number-one solong kasama ang kanilang isang a cappella na takip ng "[[Caravan of Love]]". Matapos maghiwalay n theg Housemartins, nabuo ni Cook ang electronic band na [[Beats International]] sa Brighton, na gumawa ng number-one sensilyo "[[Dub Be Good to Me]]". Pagkatapos ay naglaro siya sa [[Freak Power]], [[Pizzaman]], at the Mighty Dub Katz na may katamtamang tagumpay. Noong 1996, pinagtibay ni Cook ang pangalang Fatboy Slim at pinakawalan ang ''[[Better Living Through Chemistry]]'' sa kritikal na pag-acclaim. Mga follow-up na album na ''[[You've Come a Long Way, Baby]],'' ''[[Halfway Between the Gutter and the Stars]],'' at ''[[Palookaville]]'', pati na rin ang mga solo tulad ng "[[The Rockafeller Skank]]", "[[Praise You]]", "[[Right Here, Right Now]]". "[[Weapon of Choice]]", at "[[Wonderful Night]]", nakamit ang komersyal at kritikal na tagumpay. Noong 2008, binuo ni Cook ang The Brighton Port Authority kasama si [[David Byrne]].<ref name="bbd2">{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/news/1045089/fatboy-slim-pulls-into-brighton-port-authority|title=Fatboy Slim Pulls into Brighton Port Authority|website=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=14 July 2012}}</ref> Siya ay naging responsable para sa matagumpay na mga remix para sa [[Cornershop]], the [[Beastie Boys]], [[A Tribe Called Quest]], [[Groove Armada]], at [[Roger McKenzie|Wildchild]]. Noong 2010, sa pakikipagtulungan kay Byrne, inilabas niya ang konseptong album na ''[[Here Lies Love]]''. Ang Cook ay humahawak ng [[Mga Pandaigdigang Tala ng Guinness|Guinness World Record]] para sa karamihan sa mga top-40 na hit sa ilalim ng magkakaibang mga pangalan. Bilang isang solo na gawa, siya ay nanalo ng sampung [[MTV Video Music Awards]] at dalawang [[Brit Awards]]. == Discography == ; Mga studio albums * ''[[Better Living Through Chemistry]]'' (1996) * ''[[You've Come a Long Way, Baby]]'' (1998) * ''[[Halfway Between the Gutter and the Stars]]'' (2000) * ''[[Palookaville]]'' (2004) == Mga Sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.fatboyslim.net}} * [http://www.normancook.co.uk Norman Cook ... AKA Fatboy Slim] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160602091613/http://www.normancook.co.uk/ |date=2016-06-02 }} * {{Allmusic|artist}} * {{IMDb name|1041563}} [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1963]] [[Kategorya:Mga musiko mula sa Inglatera]] [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Inglatera]] 52vbjt9zg3insa5omz3wcwdivp8ssaw 0 301765 2209312 2037716 2026-05-27T10:39:50Z Ryomaandres 8044 2209312 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Roman_Villa_Rustica_Model.jpg|right|thumb|250x250px|Iskalang modelo ng isang Romanong [[villa rustica]]. Ang mga labi ng mga ganitong uri ng villa ay matatagpuan sa paligid ng [[Valjevo]], [[Serbia]]]] {{Infobox}}Ang isang '''Romanong [[villa]]''' ay karaniwang isang [[Kanayunang bahay Ingles|kanayunang bahay]] para sa mga mayayaman na itinayo sa [[Republikang Romano]] at [[Imperyong Romano]]. == Tukoy na mga Romanong villa == {{Div col}} * [[Villa ni Hadrian]] sa Tivoli, Italya * [[Villa Armira]] malapit sa Ivaylovgrad, Bulgaria * Bahay ni Antiope sa [[Museo ng mga Mosaiko, Devnya|Museo ng mga Mosaiko]] sa Devnya, Bulgaria * [[Romanong Palasyo ng Fishbourne]] at [[Romanong Villa ng Bignor]] sa Kanlurang Sussex, Inglatera * [[Romanong Villa ng Lullingstone]] sa Kent, Inglatera * [[Villa Romana del Casale]] sa Piazza Armerina, Sicilia, Italya * [[Romanong Villa ng Chedworth]] sa Gloucestershire * [[Romanong Villa ng Littlecote]] sa Wiltshire * [[Romanong Villa ng Żejtun|Villa Rumana sa Żejtun]], Malta * [[Villa ng mga Misteryo]], Pompeii * [[Bahay ni Menander]], Pompeii * [[Mga villa ng Komedya at Trahedya ni Pliny]], [[Lawa Como]], Italya * [[La Olmeda|Romanong Villa ng La Olmeda sa Palencia, Espanya]] * [[Romanong Villa Borg]], Alemanya *[[Villa ni Trajano]] {{Div col end}} == Karagdagang pagbabasa == * {{cite book|last=Becker|first=Jeffrey|title=Roman Republican Villas: Architecture, Context, and Ideology|year=2012|publisher=University of Michigan Press|location=Ann Arbor|isbn=978-0-472-11770-3|pages=152|url=http://www.press.umich.edu/titleDetailDesc.do?id=2057929|author2=Terrenato, Nicola|access-date=2020-09-26|archive-date=2012-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120914043720/http://www.press.umich.edu/titleDetailDesc.do?id=2057929|url-status=dead}} * Branigan, Keith (1977). Ang Roman villa sa Timog-Kanlurang England . * Hodges, Riccardo; Francovich, Riccardo (2003). Villa to Village: Ang Pagbabago ng Roman Countr nuu . Pato na nagkakahalaga ng Mga debate sa Arkeolohiya. * Frazer, Alfred, ed. (1990), The Roman Villa: Villa Urbana, Williams Symposium on Classical Architecture, University of Pennsylvania * Johnston, David E. (2004). Roman Villas . * McKay, Alexander G. (1998). Mga Bahay, Villas, at Palasyo sa Mundo ng Roma . * Percival, John (1981). The Roman Villa: Isang Makasaysayang Panimula . * du Prey, Pierre de la Ruffiniere (1995). Ang mga Villas ng Pliny mula sa Antiquity hanggang sa Posterity . * Rivert, A. L. F. (1969), Ang Roman villa sa Britain, Mga pag-aaral sa sinaunang kasaysayan at arkeolohiya * Shuter, Jane (2004). Buhay sa isang Roman Villa . Larawan ang Nakalipas. * Smith, J.T. (1998). Roman Villas . * [http://archeologie.culture.fr/villa/en Villa Villae, French Ministry of Culture Website sa mga villa ng Gallo-Roman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928033112/https://archeologie.culture.fr/villa/en |date=2020-09-28 }} == Mga sanggunian == prp0xe7uggkpvu86jtggr5d8xvsn5di 0 302249 2209229 2208619 2026-05-26T19:12:39Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2209229 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay talaan ng mga [[comune]] ng Lalawigan ng [[Lalawigan ng Catanzaro|Catanzaro]], [[Calabria]], sa [[Italya]]. {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q747074 . ?item wdt:P131 wd:Q16159 . } |columns=P635:ISTAT,label/it:Comune,P2046:Lawak,P1082:Populasyon |section= |min_section= |sort=P635 |links=text |thumb= |autolist= |references=all |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! ISTAT ! Comune ! Lawak ! Populasyon |- | 079002 | Albi | 29.64 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 790<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079003 | Amaroni | 9.88 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1660<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079004 | Amato | 20.93 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 793<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079005 | Andali | 17.87 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 637<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079007 | Argusto | 6.88 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 444<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079008 | Badolato | 37.07 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2843<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079009 | Belcastro | 53.56 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1231<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079011 | Borgia | 42.38 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 7158<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079012 | Botricello | 15.48 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4993<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079017 | Caraffa di Catanzaro | 24 kilometro kuwadrado<br/>25.05 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1743<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079018 | Cardinale | 30.12 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1829<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079020 | Carlopoli | 16.41 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1385<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079023 | Catanzaro | 112.72 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 84670<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079024 | Cenadi | 11.92 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 510<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079025 | Centrache | 7.96 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 342<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079027 | Cerva | 21.37 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1086<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079029 | Chiaravalle Centrale | 23.83 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5098<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079030 | Cicala | 9.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 887<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079033 | Conflenti | 29.34 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1282<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079034 | Cortale | 30.01 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1866<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079036 | Cropani | 44.81 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4674<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079039 | Curinga | 52.53 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 6501<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079042 | Davoli | 25.03 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5546<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079043 | Decollatura | 50.83 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2855<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079047 | Falerna | 24.04 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3786<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079048 | Feroleto Antico | 22.38 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1955<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079052 | Fossato Serralta | 11.85 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 558<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079055 | Gagliato | 7.04 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 432<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079056 | Gasperina | 6.78 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1884<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079058 | Gimigliano | 33.55 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2985<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079059 | Girifalco | 43.1 kilometro kuwadrado<br/>43.08 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5495<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079060 | Gizzeria | 37.19 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5065<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079061 | Guardavalle | 60.27 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4117<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079063 | Isca sullo Ionio | 23.56 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1441<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079065 | Jacurso | 21 kilometro kuwadrado<br/>21.2 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 549<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079068 | Magisano | 31.94 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1106<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079069 | Maida | 58.34 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4396<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079071 | Marcedusa | 15.68 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 380<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079072 | Marcellinara | 20.91 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2146<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079073 | Martirano | 14.9 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 840<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079074 | Martirano Lombardo | 19.84 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 952<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079077 | Miglierina | 13.94 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 722<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079080 | Montauro | 11.74 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1773<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079081 | Montepaone | 16.85 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5656<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079083 | Motta Santa Lucia | 26.3 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 798<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079087 | Nocera Terinese | 46.58 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4715<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079088 | Olivadi | 7.17 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 488<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079089 | Palermiti | 18.38 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1057<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079092 | Pentone | 12.38 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1887<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079094 | Petrizzi | 21.9 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1010<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079095 | Petronà | 45.79 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2365<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079096 | Pianopoli | 24.65 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2484<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079099 | Platania | 26.84 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1973<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079108 | San Floro | 18.32 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 670<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079110 | San Mango d'Aquino | 6.89 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1442<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079114 | San Pietro a Maida | 16.45 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3772<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079115 | San Pietro Apostolo | 11.72 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1520<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079116 | San Sostene | 32.49 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1401<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079117 | Santa Caterina dello Ionio | 40.69 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1923<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079118 | Sant'Andrea Apostolo dello Ionio | 21.43 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1900<ref name="ref_4101d67916181d7a61079c5a0a35c3ac045efad5d96c3748f8b41a6437aa90b9">''[[:d:Q214195|Istat]]''</ref><br/>1872<ref name="ref_204c1ab4d1a0f46b14b968d13f576127fa86a9e41d1d0ba263037aad950e7ebb">http://demo.istat.it/pop2018/index3.html</ref><br/>1701<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref><br/>1691<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>1759<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>1809<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>2072<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>2329<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>2836<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>3085<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>3324<br/>4016<br/>4912<br/>5170<br/>5497<br/>4868<br/>4594<br/>4011<br/>3360<br/>3539<br/>3211 |- | 079122 | San Vito sullo Ionio | 17.17 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1613<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079123 | Satriano | 21.16 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3364<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079126 | Sellia | 12.81 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 476<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079127 | Sellia Marina | 41.46 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 7615<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079129 | Serrastretta | 41.65 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2923<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079130 | Sersale | 53.3 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4250<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079131 | Settingiano | 14.35 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3260<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079133 | Simeri Crichi | 46.74 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4722<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079134 | Sorbo San Basile | 59.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 754<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079137 | Soverato | 7.79 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 8618<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079138 | Soveria Mannelli | 20.5 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2835<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079139 | Soveria Simeri | 22.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1439<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079142 | Squillace | 34.33 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3511<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079143 | Stalettì | 12.11 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2353<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079146 | Taverna | 132.31 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2522<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079147 | Tiriolo | 29.26 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3581<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079148 | Torre di Ruggiero | 25.37 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 951<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079151 | Vallefiorita | 13.88 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1503<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079157 | Zagarise | 49.33 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1425<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079160 | Lamezia Terme | 162.43 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 67026<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |} ---- &sum; 80 items. {{Wikidata list end}} == Sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya|Catanzaro]] r3teq6kqvmmhndhrg61ygj7xzay9gi6 0 302365 2209206 2208133 2026-05-26T13:25:58Z Coronadapont 156841 2209206 wikitext text/x-wiki Ang '''koronasyong kanonika''' o '''koronasyong pampuntipika''' ({{lang-la|coronatio canonica}}) ay isang banal na institusyonal na pagkilos ng [[Papa|Santo Papa]], marapat na ipinahayag sa pamamagitan ng [[Bulang pampapa|Bulang Pampapa]], kung saan ipinagkalooban niya ng mala-adornong korona, diyadema o sinag sa ulo sa isang imaheng [[Maria]]na, [[Hesus|Kristolohikal]], o [[San Jose|Hosepiyano]]<ref>{{cite web|url=https://w2.vatican.va/content/john-paul-ii/es/speeches/1980/october/documents/hf_jp-ii_spe_19801019_vergine-cammino.html|title=Mensaje con motivo del 50 aniversario de la coronación de la imagen de la Virgen del Camino (19 de octubre de 1980) - Juan Pablo II|website=w2.vatican.va}}</ref><ref>{{cite web|url=https://w2.vatican.va/content/pius-xii/es/speeches/1945/documents/hf_p-xii_spe_19451012_guadalupe-mexico.html|title=Radiomensaje a los fieles mexicanos con ocasión del 50 aniversario de la coronación canónica de la Virgen de Guadalupe (12 de octubre de 1945) - PIUS XII|website=w2.vatican.va}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.newadvent.org/cathen/03052b.htm |title=ENSIKLOPEDIYANG KATOLIKO: Mga Bula at Mga Buod |publisher=Newadvent.org |date=1 Nobyembre 1908 |accessdate=6 Abril 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hermandaddelamacarena.es/en/canonical-coronation-of-la-virgen-de-la-esperanza-macarena/ |title=Canonical Coronation of La Virgen de la Esperanza Macarena &#124; Hermandad de la Macarena |publisher=Hermandaddelamacarena.es |date= |accessdate=6 Abril 2015}}</ref> Ang pormal na paggawa ay isinasagawa nang pangkalahatan ng isang kumakatawan kahalili ng Santo Papa, isang [[Legadong pampapa]], o sa pambihirang okasyon ng [[Pontipiko]] mismo, sa pamamagitan ng malaseremonyang pagputong ng isang [[Korona (putong)|korona]], [[tiyara]], o malatalang [[Sinag sa ulo (relihiyosong ikonograpiya|sinag sa ulo]] sa pinipintuhong imahen o rebulto.<ref>{{cite web|url=https://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/speeches/2007/october/documents/hf_ben-xvi_spe_20071008_capitolo-vaticano_en.html |title=Address to members of the Vatican Chapter |publisher=Vatican.va |date= |accessdate=6 Abril 2015}}</ref> Dati, ang [[Konggregasyon para sa Doktrina ng Pananampalataya|Banal na Tanggapan]] ay naglalabas ng pahintulot ng koronasyong kanonika sa pamamagitan ng [[dikasteryo]], na tinatawag na "Balangay na Batikana". Kasunod hanggang 1989 ang [[Sagradong Konggregasyon ng mga Rito]] ay inatasan ang tungkulin nito. Simula noon, ang [[Konggregasyon para sa Banal na Pagsamba at Disiplina ng mga Sakramento]] ay nagsasaayos upang maisagawa ang malaseremonyang pagsasagawa kung saan pinapahintulutan ng dikreto. ==Kasaysayan== [[File:Canonical Coronation of Our Lady of Solitude of Porta Vaga 2018.jpg|thumb|Ang [[Pilipinas|Pilipinong]] Obispong [[Reynaldo G. Evangelista]], kumakatawan sa ngalan ni [[Papa Francisco]] kinokoronahan ang imahen ng [[Birhen ng Soledad ng Porta Vaga]] sa Pilipinas.]] Ang pormal na paggawa ng koronasyon tungo sa mga imahen ni Maria ay nagsimula sa mga [[Orden ng mga Prayleng Kaputsinong Minor]], na nasa kanilang mga misyon sa pag-e-ebanghelyo nangongolekta ng mga kahanga-hangang dami ng mga hiyas na nauugnay sa pagsasagawa ng mga [[indulhensiya]], na pinondohan sa kahilingan ng tapat, ang mga gintong korona o mga aksesorya para sa imahen ni [[Maria|Birheng Maria]], pangunahin sa Italya. Ang isang natatanging prayleng Kaputsino, Jeronimo Paolucci di Calboldi di Forli (1552-1620), ay isang pangunahing tagapagtaguyod para sa kaugaliang ito, at kinilala sa panahon ng kanyang buhay bilang pinroklama nang sarili ''"Apostol ng Piangpalang Babae."'' Pagkatapos ng simpleng homilya, kinoronahan ni Forli ang [[Birheng Nag-aalaga]], ngayo'y nakadambana sa [[Dambana ng Santa Maria della Steccata]] sa lungsod ng [[Parma]] ng Italya noong 27 Mayo 1601.<ref>{{cite book|title=La Virgen de los Reyes|author= {{Interlanguage link|Juan Carrero Rodríguez|es}}|year=2019|location=Spain|publisher=Editorial Almuzara, Colección Andalucía|language=es|chapter=11. Coronación Canónica|isbn=978-8418-0894-04}}</ref> Kinabukasan, noong 3 Hulyo 1636, namatay ang [[Markes]] ng [[Piacenza]] at [[Konde]] ng Borgonovo na si Alessandro Sforza Cesarini, may iniwan sa pamamagitan ng [[habilin at testamento]] ng isang malaking halaga ng salapi sa Balangay ng Batikana, para sa puhunan ng paggawa ng mga korona gawa sa mga mahahalagang metal para sa koronasyon ng mga imahen ni Maria na lubos na ipnagdiriwang sa daigdig. Ang mga pondo mula sa kanyang ipinamana ay napunta sa pagsasaayos muli ng ‘’Madonna della Febbre’’ na nakadambana sa sakristiya ng [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=1BXdMKKO_IYC&pg=PA241&lpg=PA241&dq=alessandro+sforza+1636#v=onepage&q=alessandro%20sforza%201636&f=false |title=Dizionario di erudizione storico-ecclesiastica da S. Pietro sino ai nostri … |accessdate=6 Abril 2015|date=1842 |last1=Moroni |first1=Gaetano }}</ref> ==Pag-unlad ng rito== [[File:Papal bull for the Canonical Coronation of Virgen de los Remedios de Pampanga from Pope Pius 12th.jpg|thumb|left|Ang dikretong Pampapa na inilabas ni [[Papa Pio XII]] para sa koronasyong kanonika ng [[Virgen de los Remedios de Pampanga]] noong 1956.]] Ang pagpapatupad ng rito ng koronasyon ng isang mapagpitagang imahen ay naging malawak na tanyag sa mga [[Estado ng Simbahan|Estadong Pampapa]] bago ang 1800, nang humigit-kumulang 300 ritong koronasyon ay isinagawa. Noong 29 Marso 1897, ang opisyal na rito ay isinama sa ''[[Romanong Pontipikal]]'', para sa [[plenaryong indulhensya]] na nakatanggap din ng mga mananampalataya na sumali sa mga nasabing rito.<ref>Romanong Ritwal: Mga Pagpapala, Praenotanda num. 28; ritwal na koronasyon ng isang imahen ni Birheng Maria, mga blg. 10 at 14.</ref> * Ang unang imahe ni Maria na kinoronahan na walang tuwirang pagsang-ayon mula sa Santo Papa nguni't isinagawa ni Kardinal [[Francesco Sforza Pallavicino]] ay ang [[Itim na Birhen ng Oropa]] sa [[Piedmont]] noong 30 Agosto 1620 * Ang unang imahe ni Maria na kinoronahan nang Pontipikal ay ang larawang-pinta ni [[Lippo Memmi]] ng ''La Madonna della Febbre'' (Birhen ng Lagnat) sa [[sakristiya]] ng [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma noong 27 Mayo 1631, ni [[Papa Urbano VIII]] sa pamamagitan ng Balangay ng Batikana. * Ang unang imahe ni Maria na kinoronahan ng Santo Papa mismo sa halip na kumakatawang legadong pampapa ay ang “Madonna Del Popolo” noong 3 Hunyo 1782, ni [[Papa Pio VI]], sa [[Katedral ng Cesena]]. ===Pagdadambana ng rito=== Ang taimtim na rito ng mga nakoronahang imahe ay nakapaloob sa "''[[Ordo Coronandi Imaginem Beatae Mariae Virginis]]''", na nalathala ng [[Konggregasyon para sa Doktrina ng Pananampalataya|Banal na Tanggapan]] noong 25 Mayo 1981. Bago ang 1989, ang mga bulang pampapa na nagpapahintulot sa mga koronasyong kanonika ay manu-manong nakasulat sa [[pergamino]]. Pagkatapos ng 1989, ang [[Konggregasyon para sa Banal na Pagsamba at Disiplina ng mga Sakramento]] na nagsimulang maglabas ng mga awtorisasyon, sa gayon pinahihintulutan ang isang legadong Pampapa upang isagawa ang koronasyon ng mga naaprubahang imaheng pinipintuho sa ngalan ng Santo Papa. ==Mga kinoronahang kanonika sa Pilipinas== ===Mga imahen ni Birheng Maria na kinoronahang kanonika=== {| class="wikitable sortable" width="100%" |+ ! Opisyal na Titulo ng Imahen ! Petsa ng Koronasyon ! Lugar ng Pamimintuho ! Nagbigay-Kapangyarihan ! Pinangunahan ni ! Imahen ng Birheng Maria ! Dambana |- |[[Ina ng Banal na Rosaryo, La Naval de Manila|Nuestra Señora del Santísimo Rosario—La Naval de Manila]] |5 Oktubre 1907 |Simbahan ng Santo Domingo, [[Lungsod Quezon]] | style="text-align:center;" | Papa Pio X |Archbishop Ambrose Agius |[[File:Our Lady of La Naval De Manila.jpg|200px]] |[[File:Santo Domingo Church QC 2023-10-30.jpg|200px]] |- |[[Ina ng Peñafrancia|Nuestra Señora de Peñafrancia]] |20 Setyembre 1924 |Basilika Minor ng Mahal na Ina ng Peñafrancia, [[Naga, Camarines Sur|Naga]], [[Camarines Sur]] | style="text-align:center;" | Papa Benedicto XV{{efn|Ang dekreto ng koronasyong kanonikal ay ipinagkaloob sa Obispo ng Nueva Caceres, John Bernard MacGinley noong 13 Mayo 1920.}} |Archbishop Guglielmo Piani |[[File:Original Image-N.S.Penafrancia-2013.jpg|200px]] |[[File:Basilica Minore of Our Lady of Penafrancia, Naga City, Philippines.JPG|200px]] |- |[[Ina ng Manaoag|Nuestra Señora del Santísimo Rosario]] |21 Abril 1926 |Basilika Minor ng Mahal na Ina ng Santo Rosaryo, [[Manaoag]], [[Pangasinan]] | style="text-align:center;" | Papa Pio XI |Archbishop Guglielmo Piani |[[File:Apo Baket.jpg|200px]] |[[File:Facade of Minor Basilica of Our Lady of the Rosary of Manaoag.jpg|200px]] |- |[[Mahal na Birhen ng Kapayapaan at Mabuting Paglalakbay|Nuestra Señora de la Paz y Buen Viaje]] |28 Nobyembre 1926 |Pandaigdigang Dambana ng Mahal na Ina ng Kapayapaan at Mabuting Paglalakbay, [[Lungsod Antipolo|Antipolo]], [[Lalawigan ng Rizal|Rizal]] | style="text-align:center;" | Papa Pio XI | Archbishop Michael J. O'Doherty |[[File:Images of Intramuros Grand Marian Procession 18.jpg|200px]] |[[File:Antipolo Cathedral 2023-03-25.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Guadalupe de Pagsanjan <ref>https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=122116001931033956&id=61581018695586</ref> |12 Disyembre 1947{{Efn|Ang dekreto ng koronasyong kanonikal ay inilibas noong ika-15 ng Mayo 1938 at ipinagkaloob kay Apostolic Delegate Monsignor Guglielmo Piani noong ika-9 ng Hunyo 1938 ngunit hindi nagawaran ng koronasyon ang imahen hanggang sa mawasak ang simbahan ng Pagsanjan at ang imahen noong 1945. Ang pagkokorona sa bagong imahen ni Obispo Oksilyar ng Lipa Alfredo Maria Obviar noong ika-12 ng Disyembre 1947 ay tinataya na unang pagtatangkang pagpapatupad sa dekreto.}} |Pandiyosesanang Dambana ng Mahal na Birhen ng Guadalupe, [[Pagsanjan]], [[Laguna]] | style="text-align: center;" |Papa Pio XI |Bishop Alfredo Maria Obviar |[[Talaksan:Pagsanjan,LagunaChurchjf4217 16.JPG|200px]] |[[File:Pagsanjan_Church_in_Laguna.jpg|200px]] |- |[[Ina ng Piat|Nuestra Señora de Visitación]] |20 Hunyo 1954 |Basilika Minor ng Mahal na Birhen ng Piat, [[Piat]], [[Cagayan]] | style="text-align:center;" | Papa Pio XII |Cardinal Egidio Vagnozzi |[[File:Our Lady of Piat.jpg|200px]] |[[File:Our Lady of Piat Basilica, Facade.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Regla |27 Nobyembre 1954 |Pambansang Dambana ng Mahal na Birhen sa Regla, [[Lungsod ng Lapu-Lapu]] | style="text-align:center;" | Papa Pio XII |Cardinal Julio Rosales |[[File:De La Regla de Cebu.jpg|frameless|200px]] |[[File:Virgen de la Regla church.JPG|center|frameless|200px]] |- |[[Birhen ng Caysasay|Nuestra Señora de Caysasay]]<ref>{{Cite news|url=https://www.flickr.com/photos/ericzonejamilla/5444356395|title=Bulang pampapa para sa Koronasyong Kanonika|work=Flickr|access-date=2018-07-17}}</ref> |8 Disyembre 1954 |Pang-arkidiyosesanang Dambana ng Mahal na Ina ng Caysasay, [[Taal]], [[Batangas]] | style="text-align:center;" | Papa Pio XII |Cardinal Fernando Quiroga Palacios |[[File:NS de IC de Caysasay.jpg|200px]] |[[File:Caysasay Shrine (renovations) 2024-03-27.jpg|200px]] |- |[[Birhen ng Patnubay|Nuestra Señora de Guía]] |30 Disyembre 1955 |Pang-arkidiyosesanang Dambana ng Mahal na Ina ng Patnubay, [[Ermita, Maynila]] | style="text-align:center;" | Papa Pio XII |Cardinal Egidio Vagnozzi |[[File:Nuestra Señora De Guia.jpg|200px]] |[[File:Nuestra Señora de Guia Church facade.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Caridad |12 Enero 1956 |Parokya ni San Agustin, [[Bantay, Ilocos Sur|Bantay]], [[Ilocos Sur]] | style="text-align:center;" | Papa Pio XII |Cardinal Egidio Vagnozzi |[[File:Apo Caridad.jpg|200px]] |[[File:Bantay Church Ilocos Sur.jpg|200px]] |- |[[Virgen de los Remedios de Pampanga]] |8 Setyembre 1956 |Repositoryo ng Virgen de los Remedios, [[San Fernando, Pampanga|San Fernando]], [[Pampanga]] | style="text-align:center;" | Papa Pio XII |Cardinal Egidio Vagnozzi |[[File:Remedios de Pampanga.jpg|200px]] |[[File:JfChapel529Remediesfvf.JPG|200px]] |- |[[Ina ng Biglang-Awa ng Boac|Nuestra Señora del Pronto Socorro]] |10 Mayo 1958 |Katedral ng Inmaculada Concepción, [[Boac]], [[Marinduque]] | style="text-align:center;" | Papa Pio XII |Bishop [[Alfredo Obviar]] |[[File:Biglang-Awa ng Boac.jpg|200px]] |[[File:Boac cathedral, Marinduque.jpg|200px]] |- |[[Ina ng Banal na Rosaryo ng Orani|Nuestra Señora del Rosario]] |18 Abril 1959 |Basilika Minor ng Mahal na Ina ng Santo Rosaryo, [[Orani]], [[Bataan]] | style="text-align:center;" | Papa Pio XII{{efn|Ang dekreto ng koronasyong kanonikal ay ipinagkaloob sa Arsobispo ng San Fernando, Emilio Cinense y Abera noong 7 Oktubre 1958, na nilagdaan ni Canon Secretary, Giulio Barbella at ing-notaryo ng Kalihim ng Apostolic Dataria, Marco Martini.}} |Archbishop Salvatore Siino |[[File:Our Lady of Orani.jpg|200px]] |[[File:OraniChurchjf3212 05.JPG|frameless|center|200px]] |- |Nuestra Señora de Namacpacan |25 Nobyembre 1959 |Parokya ni Santa Catalina de Alexandria, [[Luna, La Union|Luna]], [[La Union]] | style="text-align:center;" | Papa Juan XXIII |Archbishop Salvatore Siino |[[File:Nuestra Señora de Namacpacan - July 2023.jpg|200px]] |[[File:Our Lady of Namacpacan Church, Luna, La Union.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Pilar |12 Oktubre 1960 |Fort Pilar, [[Lungsod Zamboanga]] | style="text-align:center;" | Papa Juan XXIII |Archbishop Salvatore Siino |[[File:Fort Pilar Shrine el Altar.JPG|200px]] | [[File:Fort Pilar Altar of the Shrine.jpg|frameless|center|200px]] |- |La Divina Pastora<ref>{{Cite news|url=https://www.flickr.com/photos/jheraldtuazon/6257406534|title=Ang Malinaw na Sipi ng Bulang Pampapa ng Koronasyong Kanonika ng La Virgen Divina Pastora|work=Flickr|access-date=2018-07-17}}</ref> |26 Abril 1964 |Pambansang Dambana ng La Virgen Divina Pastora, [[Gapan]], [[Nueva Ecija]] | style="text-align:center;" | [[Papa Pablo VI]] |Bishop Mariano Gaviola |[[File:FvfGapanCoronation7538 03.JPG|200px]] |[[File:FvfGapanChurch9085 09.JPG|200px]] |- |[[Ina ng Kandelarya ng Jaro|Nuestra Señora de la Candelaria]] |20 Pebrero 1981 |Katedral ni Santa Isabel ng Hungary, [[Jaro, Lungsod Iloilo|Jaro]], [[Lungsod Iloilo]] | style="text-align:center;" | Papa Juan Pablo II |[[Papa Juan Pablo II]] | [[File:Nuestra Señora de la Candelaria de Jaro 2022-07-05.jpg|frameless|center|200px]] |[[File:Facade of Jaro Cathedral at Dawn.jpg|frameless|center|200px]] |- |Nuestra Señora de Peñafrancia |10 Nobyembre 1985 |Pang-arkidiyosesanang Dambana ng Mahal na Birhen ng Peñafrancia, [[Paco, Maynila|Paco]], [[Maynila]] | style="text-align:center;" | Papa Juan Pablo II | Cardinal [[Jaime L. Sin]] |[[File:NS Peñafrancia de Manila.jpg|200px]] |[[File:Facade of Peñafrancia Church in Paco.jpg|200px]] |- |La Inmaculada Concepción de Malabon |7 Disyembre 1986 |Pang-arkidiyosesanang Dambana ng Inmaculada Concepción, [[Lungsod Malabon]] | style="text-align:center;" | Papa Juan Pablo II | Cardinal [[Jaime L. Sin]] |[[File:JfImmaculateConceptionParishofMalabonfvf 35.JPG|200px]] |[[File:ConcepcIon Church (Malabon) façade.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de los Desamparados de Manila |12 Mayo 1991 |Pambansang Dambana ng Mahal na Ina ng Walang Mag-ampon, [[Santa Ana, Maynila|Santa Ana]], [[Maynila]] | style="text-align:center;" | Papa Juan Pablo II | Cardinal [[Jaime L. Sin]] |[[File:Desamparadosdemanila2011.jpg|200px]] |[[File:Sta. Ana Church, Manila, June 2023 (2).jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Carmen de San Sebastián |18 Agosto 1991 |Basilika Minor ni San Sebastián, [[Quiapo, Maynila|Quiapo]], [[Maynila]] | style="text-align:center;" | Papa Juan Pablo II | Cardinal [[Jaime L. Sin]] |[[File:The Intramuros Grand Marian Procession 28.jpg|200px]] |[[File:Basílica de San Sebastián, (Agustinos Recoletos) Manila, Filipinas..jpg|200px]] |- | Nuestra Señora del Santísimo Rosario |15 Oktubre 1995 |Pandiyosesanang Dambana ng Mahal na Ina ng Santo Rosaryo, Ubanon-Boao, [[Catbalogan]], [[Samar]] | style="text-align:center;" | Papa Juan Pablo II |Cardinal Ricardo Vidal |[[File:Nuestra Senora del Santisimo Rosario de Ubanon of Catbalogan.jpg|200px]] | |- |Nuestra Señora de la Consolación y Correa |4 Setyembre 2000 |[[Simbahan ng San Agustin]], [[Intramuros]], [[Maynila]] | style="text-align:center;" | Papa Juan Pablo II | Cardinal [[Jaime L. Sin]] |[[File:SanAgustinChurchjf4962 03.JPG|200px]] |[[File:San Agustin Church Intramuros 2023-05-28.jpg|200px]] |- |[[Ina ng Mabuting Pangyayari (Parañaque)|Nuestra Señora del Buen Suceso]]<ref>{{Cite news|url=https://www.flickr.com/photos/53101144@N08/5319623789/|title=The Bull of the Canonical Coronation of Nuestra Señora del Buen Suceso in Latin|work=Flickr|access-date=2018-07-17}}</ref> |8 Setyembre 2000 |Katedral ni San Andres, [[Lungsod Parañaque]] | style="text-align:center;" | Papa Juan Pablo II | Cardinal [[Jaime L. Sin]] |[[File:Buen Suceso De Parañaque.jpg|200px]] |[[File:ParañaqueCathedraljf0029 01.JPG|200px]] |- style="vertical-align:top; background:#ccc;" |Nuestra Señora de los Desamparados{{Efn|Naglabas ng liham ang Dambana noong Hunyo 2025 na nagsasaad na ang imaheng ginawaran ng koronasyon ay nasa pag-aari ng Pamilyang De Guzman-Cruz. Kaugnay nito, ibinalik sa pamilya ang imahen noong ika-9 ng Hunyo 2025 at pinalitan ito sa dambana ng isang bagong gawang imahen na kahawig ng original na imahen sa Valencia, Espanya.}} |23 Oktubre 2005 |Pandiyosesanang Dambana ng Mahal na Ina ng Walang Mag-ampon, [[Lungsod Marikina]] | style="text-align:center;" | [[Papa Benedicto XVI]] |Cardinal [[Gaudencio Rosales]] | [[File:Our Lady of the Abandoned Parish Church (Rizal Province; 2023-08-13) E911a 33.jpg|200px]] |[[File:Our Lady of the Abandoned Church (V. Gomez, Marikina; 04-07-2023).jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Guadalupe<ref>{{Cite news|url=https://www.flickr.com/photos/23595035@N07/2496202000|title=Congregatio De Cultu Divino Et Disciplina Sacramentorum|work=Flickr|access-date=2018-08-01}}</ref> |16 July 2006 |Pang-arkidiyosesanang Dambana ng Mahal na Birhen ng Guadalupe, Guadalupe, [[Lungsod Cebu]] | style="text-align:center;" | Papa Benedicto XVI |Cardinal Ricardo Vidal |[[File:Original image of Guadalupe de Cebu.jpg|200px]] |[[File:Guadalupe Church Cebu City.jpg|200px]] |- |Inmaculada Concepción |7 Disyembre 2008 |Katedral ng Inmaculada Concepción, [[Lungsod Pasig]] | style="text-align:center;" | Papa Benedicto XVI |Archbishop Edward Joseph Adams |[[File:PasigCathedraljf0030 11.JPG|200px]] |[[File:Immaculate Concepcion Cathedral (Pasig; 04-26-2021).jpg|200px]] |- |Inmaculada Concepción<ref>{{Cite news|url=https://www.flickr.com/photos/pepeng/5990275238/|title=Bula ng Koronasyong Kanonika|work=Flickr|access-date=2018-07-17}}</ref> |10 Marso 2012 |Katedral Basilika Minor ng Inmaculada Concepción, [[Malolos, Bulacan]] | style="text-align:center;" | Papa Benedicto XVI |Archbishop Giuseppe Pinto |[[File:Jf1o24Malolos Cathedral Malolos City Interiorfvf.JPG|200px]] |[[File:Malolos Cathedral.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora de Candelaria |1 Setyembre 2012 |Parokya ng Nuestra Señora de Candelaria, [[Paracale]], [[Camarines Norte]] | style="text-align:center;" | Papa Benedicto XVI |Archbishop Leonardo Zamora Legaspi | [[File:NSCandelariaParacale.jpg|200px]] | |- |[[Nuestra Señora del Pilar de Imus|Nuestra Señora del Pilar]]<ref>{{Cite news|url=https://www.flickr.com/photos/jeihzee/5832840148/|title=Bulang Pampapa para sa Koronasyong Kanonika ng Ina ng Haligi|work=Flickr|access-date=2018-07-17}}</ref> |3 Disyembre 2012 |Katedral ng Nuestra Señora del Pilar, [[Imus|Lungsod Imus]], [[Cavite]] | style="text-align:center;" | Papa Benedicto XVI |Cardinal [[Luis Antonio Tagle]] |[[File:Del Pilar de Imus.jpg|200px]] |[[File:Imus Cathedral (Imus, Cavite; 09-19-2021).jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Pilar<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/EsculturasReligiosasPH/photos/p.989614567727509/989614567727509/?type=1&opaqueCursor=AbrduhROclZKUvPs_UDbtMarB6nA6QRex7LRyR2f-xalUML2Rjx2UhP3ELQZs5wQRTzpT8GBfHpgj2knRPQW5wVWSZA3LqNuTS1ZsBXDFQeJc_Fy5Huoy9wXeGb4oyx6YPDrhy9mmDWoUPvx4GD83WgURxVYFN_wz7472uqGo_4dLdMi3AeWZY_qX7XeveJb7_NjCsqYAq5t_CT1usg_GlFAbHgcxNAgPXCv4kGY3DFY53oyeDGB5SZfmnbLjV_X5rZM0IrUMrdwePanfnnVKiKoNT4tSFZ8F4GDL7u_yWYmZ1gekl_sGoEpm_yxQm4g3_wbR1xe3d8B1zMhCFqLaQ_FbOw03bVmbfdRls-WD07Uatd34uYRSaaBG0zGvoohbqpjRIC7wXZbk9JHPKzhPNEKv-q7BpINAqAyczZIG5z1fg&theater|title=Esculturas Religiosas en las Filipinas|website=www.facebook.com|access-date=2018-07-17}}</ref> |11 Oktubre 2015 |Pandiyosesanang Dambana ng Nuestra Señora del Pilar, San Isidro, [[Libmanan]], [[Camarines Sur]] | style="text-align:center;" | [[Papa Francisco]] |Bishop Arturo Bastes |[[File:Nuestra Señora del Pilar de Libmanan.jpg|200px]] | |- |Nuestra Señora de Aranzazu<ref>{{Cite news|url=https://news.mb.com.ph/2017/06/02/ol-of-aranzazu-canonically-crowned/|title=Ina ng Aranzazu kinoronahang kanonika|work=Manila Bulletin News|access-date=2018-01-08|archive-date=2018-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108190318/https://news.mb.com.ph/2017/06/02/ol-of-aranzazu-canonically-crowned/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://aranzazushrine.ph/home/index.php/devotion/|title=Devotion|date=2017-05-03|work=Dambana at Parokya ng Ina ng Aranzazu|access-date=2018-07-17|archive-date=2018-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717221843/http://aranzazushrine.ph/home/index.php/devotion/|url-status=dead}}</ref> |31 Mayo 2017 |Pandiyosesanang Dambana ng Nuestra Señora de Aranzazu, [[San Mateo, Rizal]] | style="text-align:center;" | Papa Francisco |Cardinal Orlando Quevedo |[[File:Our Lady of Aranzazu in Procession at Intramuros Manila, 4 December 2022.jpg|200px]] |[[File:Diocesan Shrine of Our Lady of Aranzazu, San Mateo, Rizal, Mar 2024.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Pilar<ref>{{Cite news|url=http://cbcpnews.net/cbcpnews/100810-2/|title=Koronasyong Kanonika ng Nuestra Señora del Pilar {{!}} CBCPNews|work=CBCPNews|access-date=2018-01-08}}</ref> |7 Disyembre 2017 |Pang-arkidiyosesanang Dambana ng Santísimo Sacramento, [[Santa Cruz, Maynila|Santa Cruz]], [[Maynila]] | style="text-align:center;" | Papa Francisco |Archbishop Gabriele Giordano Gaccia ||[[File:Nuestra Senora Del Pilar de Manila.jpg|200px]] |[[File:Blessed Sacrament Archdiocesan Shrine 2024-05-31.jpg|200px]] |- |La Virgen Milagrosa de Badoc<ref>{{Cite news|url=http://cbcpnews.net/cbcpnews/patroness-of-ilocos-norte-to-be-pontifically-crowned/|title=‘Patrona ng Ilocos Norte’ kokoronahang pampontipika {{!}} CBCPNews|work=CBCPNews|access-date=2018-02-03}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://cbcpnews.net/cbcpnews/patroness-of-ilocos-norte-to-be-pontifically-crowned/|title=‘Patrona ng Ilocos Norte’ kokoronahang pampontipika {{!}} CBCPNews|work=CBCPNews|access-date=2018-07-17}}</ref> |31 Mayo 2018 |Basilika Minor ni San Juan Bautista, [[Badoc]], [[Ilocos Norte]] | style="text-align:center;" | Papa Francisco |Cardinal [[Luis Antonio Tagle]] |[[File:Milagrosa de Badoc.jpg|200px]] |[[File:Badoc Church 001.JPG|200px]] |- |[[Maria Mapag-ampon ng mga Kristiyano|Maria Mapag-ampon ng mga Kristiyano ng Pangasinan]]<ref>{{Cite news|url=https://lingayen-dagupan.org/news/canonical-coronation-decree-1|title=Dikreto ng Koronasyong Kanonika|work=Arkidiyosesis ng Lingayen-Dagupan|access-date=2018-04-20}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://lingayen-dagupan.org/news/canonical-coronation-decree|title=Dikreto ng Koronasyong Kanonika|work=Arkidiyosesis ng Lingayen-Dagupan|access-date=2018-04-20}}</ref> |22 Agosto 2018<ref>{{Cite news|url=https://lingayen-dagupan.org/news/circular-2018-9-re-canonical-coronation-of-mary-help-of-christians|title=Circular 2018-9|work=Arkidiyosesis ng Lingayen-Dagupan|access-date=2018-04-26}}</ref> |Seminaryo ni Maria, Mapag-ampon sa mga Kristiyano, [[San Fabian, Pangasinan|San Fabian]], [[Pangasinan]] | style="text-align:center;" | Papa Francisco |Archbishop Gabriele Giordano Gaccia |[[File:Mary Help of Christians of Pangasinan.jpg|200px]] | |- |Nuestra Señora del Pilar<ref>{{Cite news|url=http://aranzazushrine.ph/home/index.php/2018/04/17/pope-approves-del-pillar-de-morongs-pontifical-coronation/|title=Pope approves Del Pillar de Morong’s Pontifical Coronation|date=2018-04-17|work=Shrine & Parish of Our Lady of Aranzazu|access-date=2018-04-17|archive-date=2018-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180418033235/http://aranzazushrine.ph/home/index.php/2018/04/17/pope-approves-del-pillar-de-morongs-pontifical-coronation/|url-status=dead}}</ref> |10 Oktubre 2018 |Parokya ng Nuestra Señora del Pilar, [[Morong, Bataan|Morong]], [[Bataan]] | style="text-align:center;" | Papa Francisco |Archbishop Gabriele Giordano Gaccia |[[File:Our lady of pilar patrona of our town.jpg|200px]] |[[File:Morongchurchjf7247 01.JPG|200px]] |- |[[Birhen ng Soledad ng Porta Vaga|Nuestra Señora de la Soledad de Porta Vaga]]<ref>{{Cite news|url=http://aranzazushrine.ph/home/index.php/2018/04/25/cavitenos-rejoice-for-the-approval-of-soledad-de-porta-vagas-pontifical-coronation/|title=Mga Kabitenyo Ikinagalak para sa Pag-apruba ng Koronasyong Pontipikal ng Soledad de Porta Vaga|date=2018-04-24|work=Shrine & Parish of Our Lady of Aranzazu|access-date=2018-04-26|archive-date=2018-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426082056/http://aranzazushrine.ph/home/index.php/2018/04/25/cavitenos-rejoice-for-the-approval-of-soledad-de-porta-vagas-pontifical-coronation/|url-status=dead}}</ref> |18 Nobyembre 2018 |Pandiyosesanang Dambana ng Nuestra Señora de la Soledad de Porta Vaga, [[Lungsod Cavite]], [[Cavite]] | style="text-align:center;" | Papa Francisco |Archbishop Gabriele Giordano Gaccia |[[File:2016 Official Portrait of Our Lady of Solitude of Porta Vaga.jpg|200px]] |[[File:San Roque Parish Church in Cavite City.jpeg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Luz<ref>{{Cite news|url=http://aranzazushrine.ph/home/index.php/2018/01/08/update-our-lady-of-light-to-be-the-4th-coronada-under-the-diocese-of-antipolo/|title=UPDATE: Ina ng Kaliwanagan magiging Ika-4 na Coronada ng Diyosesis ng Antipolo.|date=2018-01-07|work=Shrine & Parish of Our Lady of Aranzazu|access-date=2018-01-08|archive-date=2018-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108125639/http://aranzazushrine.ph/home/index.php/2018/01/08/update-our-lady-of-light-to-be-the-4th-coronada-under-the-diocese-of-antipolo/|url-status=dead}}</ref> |1 Disyembre 2018<ref>{{Cite web|url=http://www.dioceseofantipolo.org/2018/02/11/our-lady-of-light-canonical-coronation-set-on-december-1/|title=Koronasyong Kanonika ng Ina ng Kaliwanagan, itinakda sa Disyembre 1 – Dioecesis Antipolensis|website=www.dioceseofantipolo.org|access-date=2018-02-18|archive-date=2018-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219031235/http://www.dioceseofantipolo.org/2018/02/11/our-lady-of-light-canonical-coronation-set-on-december-1/|url-status=dead}}</ref> |Pandiyosesanang Dambana ng Mahal na Ina ng Kaliwanagan, [[Cainta]], [[Lalawigan ng Rizal|Rizal]] | style="text-align:center;" | Papa Francisco |Archbishop Gabriele Giordano Gaccia |[[File:Our Lady of Light of Cainta.jpg|200px]] |[[File:OurLadyofLightParishjf9849 03.JPG|200px]] |- |Virgen de la Rosa<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/VirgendelaRosa1718/photos/a.459901574427452/609503589467249/?type=3&theater|title=Cofradia de la Virgen de la Rosa|website=www.facebook.com|access-date=2018-11-26}}</ref> |16 Marso 2019 |Parokya ni San Pedro at San Pablo, [[Lungsod Makati]] | style="text-align:center;" | Papa Francisco |Archbishop Gabriele Giordano Gaccia |[[File:La Virgen de la Rosa.png|200px]] |[[File:View of Poblacion church from Plaza Cristo Rey.JPG|200px]] |- |Purísima Concepción<ref>{{Cite web|url=https://news.mb.com.ph/2019/06/05/bulacan-marian-image-to-be-canonically-crowned|title=Imahen ni Birheng Maria mula sa Bulacan kokoronahing kanonika|website=Manila Bulletin News|language=en-US|access-date=2019-10-01|archive-date=2019-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190609054311/https://news.mb.com.ph/2019/06/05/bulacan-marian-image-to-be-canonically-crowned/|url-status=dead}}</ref> |1 Pebrero 2020 |Basilika Minor ng Purísima Concepción, [[Santa Maria, Bulacan|Santa Maria]], [[Bulacan]] | style="text-align:center;" | Papa Francisco |Bishop Dennis Villarojo |[[File:9884Immaculate Conception Parish Church Santa Maria Bulacan 23.jpg|200px]] |[[File:Santa Maria Bulacan CHURCH.png|200px]] |- |Nuestra Señora del Carmen |15 Agosto 2020 |Basilika Minor ng Mahal na Ina ng Bundok Carmelo, [[Lungsod Quezon]] | style="text-align:center;" | Papa Francisco |Bishop [[Honesto Ongtioco]] |[[File:Our Lady of Mount Carmel of New Manila 2023-05-07.jpg|200px]] |[[File:Mount Carmel Shrine facade 2023-07-16.jpg|200px]] |- |[[Ina ng Lourdes|Nuestra Señora de Lourdes de Manila]] |22 Agosto 2020 |Pambansang Dambana ng Mahal na Birhen ng Lourdes, [[Lungsod Quezon]] | style="text-align:center;" | Papa Francisco |Bishop [[Honesto Ongtioco]] | |[[File:National Shrine of Our Lady of Lourdes 01.jpg|200px]] |- |[[Ina ng Pitong Hapis|Nuestra Señora de los Dolores]] |25 Marso 2021 |Pambansang Dambana ng Mahal na Ina ng Hapis, [[Dolores, Quezon|Dolores]], [[Quezon]] | style="text-align:center;" | Papa Francisco |Archbishop Charles John Brown |[[File:Dolores de Quezon.jpg|200px]] |[[File:Doloeres,Quezonjf9918 39.JPG|200px]] |- |[[Ina ng Pitong Hapis|Mater Dolorosa de Tarlac]]<ref>{{Cite web|date=2020-10-26|title=Papa sinang-ayunan ang koronasyong kanonikal ng imahen ni Maria ng Tarlac|url=https://cbcpnews.net/cbcpnews/pope-approves-canonical-coronation-of-tarlacs-marian-image/|access-date=2020-10-27|website=CBCP Balita|language=en-US}}</ref> |5 Hunyo 2021 |Parokya ng Inang Nagdadalamhati, Dolores, [[Capas]], [[Tarlac]] |style="text-align:center;" | Papa Francisco | Archbishop Charles John Brown |[[File:Mater Dolorosa de Tarlac.jpg|200px]] |[[File:0142jfDolores Church Parish Roads Welcome Capas Tarlacfvf 08.JPG|200px]] |- |[[Dambana ng Ina ng Awa|Nuestra Señora de la Merced]]<ref>{{Cite web|date=2021-06-07|title=Santo Papa iginawad ng koronasyong kanonika kay ‘Ina ng Novaliches’|url=https://cbcpnews.net/cbcpnews/pope-grants-canonical-coronation-of-novaliches-our-lady-of-mercy/|access-date=2021-06-07|website=CBCPNews|language=en-US}}</ref> |24 Setyembre 2021 |Pandiyosesanang Dambana ng Mahal na Ina ng Awa, Novaliches, [[Lungsod Quezon]] | style="text-align:center;" | Papa Francisco | Archbishop Charles John Brown |[[File:The Intramuros Manila Grand Marian Procession 19.jpg|200px]] |[[File:Shrine of Our Lady of Mercy, Novaliches, Quezon City.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora, Patrocinio de Maria Santísima |23 Abril 2022 |Pang-arkidiyosesanang Dambana ng Patrocinio de Maria Santísima, [[Boljoon]], [[Cebu]] |style="text-align:center;" | Papa Francisco | Archbishop Charles John Brown |[[File:Retable de l'église de Boljoon .jpg|200px]] |[[File:Boljoon Church, Cebu.jpg|200px]] |- |[[Maria Mapag-ampon ng mga Kristiyano|Maria Mapag-ampon ng mga Kristiyano ng Parañaque]] |24 Mayo 2022 |Pambansang Dambana ni Maria, Mapag-ampon sa mga Kristiyano, Don Bosco, [[Lungsod Parañaque]] |style="text-align:center;" | Papa Francisco | Cardinal [[Jose Advincula]] |[[File:9201Mary Help of Christians Parish 29.jpg|200px]] |[[File:9146Mary Help of Christians Parañaque.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Asunción |13 Agosto 2022 |Katedral ng Nuestra Señora de la Asunción, [[Maasin]], [[Katimugang Leyte|Southern Leyte]] |style="text-align:center;" | Papa Francisco | Archbishop Charles John Brown |[[File:La imagen de la Señora Nuestra, Virgen de la Asunción de Maasin, Filipinas. 2023.jpg|200px]] |[[File:Maasin Cathedral, Dec. 28, 2019.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Santísimo Rosario—La Virgen de Sapao |7 Oktubre 2022 |Pandiyosesanang Dambana ng Mahal na Ina ng Santo Rosaryo, [[Cardona, Rizal|Cardona]], [[Rizal]] |style="text-align:center;" | Papa Francisco |Cardinal [[Jose Advincula]] |[[File:9945Diocesan Shrine Parish Our Lady of the Holy Rosary Cardona 39.jpg|200px]] |[[File:Sto Rosario Parish Church, Cardona, Rizal.jpg|200px]] |- |Inmaculada Concepción de Batangan |8 Disyembre 2022 |Basilika Minor ng Inmaculada Concepción, [[Lungsod ng Batangas]], [[Batangas]] |style="text-align:center;" | Papa Francisco | Archbishop Charles John Brown | [[File:La Inmaculada Concepción de Ciudad de Batangas 2024-06-29.jpg|200px]] |[[File:Batangas City Basilica 2023-04-05.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Merced de Tarlac |24 Pebrero 2023 |Pandiyosesanang Dambana ng Mahal na Ina ng Awa, Matatalaib, [[Lungsod ng Tarlac]], [[Tarlac]] |style="text-align:center;" | Papa Francisco | Archbishop Charles John Brown |[[File:MercedTarlac.jpg|200px]] |[[File:9933Diocesan Shrine Parish Nuestra Señora de la Merced Matatalaib 03.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de los Desamparados |12 Mayo 2023 |Pandiyosesanang Dambana ng Mahal na Ina ng Walang Mag-ampon, [[Muntinlupa]] |style="text-align:center;" | Papa Francisco | Archbishop Charles John Brown |[[File:Nuestra Señora de los Desamparados de Muntinlupa - Manila Cathedral visit (2023-05-28).jpg|200px]] |[[File:Our Lady of the Abandoned Church, Muntinlupa (2).jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Asunción |15 Agosto 2023 |Dambana ng Nuestra Señora de la Asunción, [[Dauis]], [[Bohol]] |style="text-align:center;" | Papa Francisco | Archbishop Charles John Brown |[[File:Nuestra senra de asuncion de dauis.jpg|200px]] |[[File:Dauis church Bohol.jpg|200px]] |- |[[Mahal na Ina ng Pitong Hapis ng Turumba|Nuestra Señora de los Dolores de Turumba]] |15 Setyembre 2023 |Pandiyosesanang Dambana ng Mahal na Ina ng Hapis ng Turumba, [[Pakil]], [[Laguna]] | style="text-align:center;" | Papa Francisco | Archbishop Charles John Brown |[[File:Nuestra Senora de los Dolores de Turumba Coronada Canonica.jpg|200px]] |[[File:The Pakil Church or the San Pedro de Alcantara Church in Pakil, Laguna.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Fatima de Valenzuela |25 Pebrero 2024 |Pambansang Dambana ng Mahal na Birhen ng Fatima, [[Valenzuela, Kalakhang Maynila|Lungsod ng Valenzuela]] |style="text-align:center;" | Papa Francisco |Archbishop Charles John Brown |[[File:The National Pilgrim Image of Our Lady of Fatima.jpg|200px]] |[[File:National Shrine of Our Lady of Fatima, Valenzuela City.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Fatima de Marikia<ref>{{Cite web|url=https://cbcpnews.net/cbcpnews/vatican-grants-pontifical-coronation-to-marikinas-our-lady-of-fatima-image/|title=Vatican grants pontifical coronation to Marikina’s Our Lady of Fatima image|website=CBCP News|date=19 February 2024}}</ref> |12 Mayo 2024 |Pandiyosesanong Dambana ni San Pablo ng Krus, [[Lungsod ng Marikina]] |style="text-align:center;" | Papa Francisco |Bishop Ruperto Cruz Santos |[[File:FATIMA DE MARIKINA.jpg|200px]] |[[File:8581Marikina City Barangays Landmarks 01.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Caridad de Agoo |6 Disyembre 2024 |Basilika Minor at Pandiyosesanang Dambana ni Nuestra Señora de Caridad, Agoo, La Union |style="text-align:center;" | Papa Francisco |Archbishop Charles John Brown |[[File:FvfAgooBalica9285 14.JPG|200px]] |[[File:1619Agoo, La Union 36.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Loreto de Sampaloc |10 Disyembre 2024 |Pang-arkidiyosesanang Dambana at Parokya ng Mahal na Birhen ng Loreto, Sampaloc, Maynila |style="text-align:center;" | Papa Francisco |Archbishop Charles John Brown |[[File:Sampaloc Church 02.jpg|200px]] |[[File:Loreto Church, Sampaloc, Manila, April 2023.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Fatima de Binakayan |1 Mayo 2025 |Pandiyosesanang Dambana at Parokya ni Nuestra Señora de Fatima, Binakayan, Kawit, Cavite | style="text-align:center;" | Papa Francsico |Archbishop Charles John Brown |[[File:3919Kawit Cavite Church Roads Barangays Landmarks 03.jpg|frameless|200px]] |[[File:Our Lady of Fatima Church, Binakayan.JPG|center|frameless|200px]] |- |Nuestra Señora de la Annuciata de Boso-Boso |25 Mayo 2025 |Parokya ng Nuestra Señora de la Annuciata, Boso-Boso, [[Lungsod Antipolo|Antipolo]], [[Lalawigan ng Rizal|Rizal]] | style="text-align:center;" | Papa Francisco |Bishop Ruperto Cruz Santos |[[File:Inay Ciata.jpg|200px]] |[[File:Bosoboso Church.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Santisimo Rosario - Reina del Caracol |9 Oktubre 2025 |Pangdiyosesis na Dambana ng Ina ng Santo Rosaryo, [[Rosario, Cavite|Rosario]], [[Kabite|Cavite]] |Papa Francisco |Archbishop Charles John Brown |[[Talaksan:Nuestra Señora del Santísimo Rosario - Reina de Caracol.png|200px]] |[[Talaksan:Rosario, Cavite Parish Church 2023.jpg|200px]] |- |Virgen sang Barangay |16 Oktubre 2025 |Katedral ni San Sebastian, [[Bacolod]], [[Negros Occidental]] | style="text-align: center;" |[[Papa Leon XIV]] |Archbishop Charles John Brown |[[Talaksan:Our Lady of the Barangay (Virgen sang Barangay) - December 31, 2025.jpg|200px]] |[[Talaksan:San Sebastian Cathedral Bacolod (Rizal Street, Bacolod, Negros Occidental; 10-31-2022).jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de los Angeles de Binangonan |17 Enero 2026 |Parokya ng Ina ng mga Angel, [[Binangonan]], [[Rizal]] | style="text-align: center;" |Papa Leon XIV |Archbishop Charles John Brown |[[File:De los Angeles de Binangonan Coronada.jpg|200px]] |[[Talaksan:9941Nuestra Señora de los Angeles Parish Church 16.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Fatima |29 Mayo 2026 |Pang-diyosesis na Dambana at Parokya ng Mahal na Birhen ng Fatima, Urduja Village, [[Caloocan|Lungsod ng Caloocan]] | style="text-align: center;" |Papa Leon XIV | style="text-align: center;" |Archbishop Charles John Brown |[[File:Our Lady of Fatima Parish Church Caloocan 36.jpg|200px]] |[[File:Our Lady of Fatima Parish Church Caloocan 02.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Inmaculada Concepción y del Triunfo de la Cruz de Migpangi |8 Hulyo 2026 |Katedral ng Inmaculada Concepcion, [[Ozamiz]], [[Misamis Occidental]] |Papa Leon XIV |''Hindi pa tiyak'' | | |} ===Mga imaheng Kristolohikal na kinoronahang kanonika=== {| class="wikitable sortable" width="100%" ! Opisyal na Titulo ng Imahen ! Petsa ng Koronasyon ! Lugar ng Pamimintuho ! Nagbigay-Kapangyarihan ! Pinangunahan ni ! Imahen ng Batang Hesus ! Dambana |- |[[Banal na Bata ng Cebu|Santo Niño de Cebú]]<ref>{{Cite web|url=http://catholicphilippines.blogspot.com/2010/01/1965-quadricentennial-year-of.html|title=Traditional Roman Catholic Philippines - Societas Ecclesia Dei Sancti Ioseph - Una Voce: 1965: The Quadricentennial Year of Catholicism in the Philippines: The Canonical Coronation of the Sto. Nino de Cebu|last=Dennisraymondm|date=2010-01-06|website=Traditional Roman Catholic Philippines - Societas Ecclesia Dei Sancti Ioseph - Una Voce|access-date=2018-07-17}}</ref> |28 Abril 1965 | [[Basilica Menor del Santo Niño]], [[Lungsod Cebu]], [[Cebu]] | style="text-align:center;" | Papa Pablo VI |Cardinal Ildebrando Antoniutti |[[File: Original Image of the Santo Niño de Cebu.jpg|200px]] |[[File:Basilica del Santo Niño de Cebu.jpg|200px]] |} ==Mga tala== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{Reflist}} ==Mga karagdagang babasahin== * {{cite book|title=Maria sa Ating Buhay: Atlas ng mga Pangalan at mga Titulo ni Maria, ang Ina ni Hesus, at Kanilang Lugar sa Debosyon kay Maria|author= Santoro, Nicholas Joseph|publisher= iUniverse|date= 2011|isbn=978-1-4620-4022-3}} * {{cite book|title=Banal na Puwang: Mga Pananaw ng Interdisiplinaryo sa loob ng mga Magkapanabay na Konteksto |editor=Brie, Steve |editor2=Daggers, Jenny |editor3=Torevell, David|publisher=Cambridge Scholars Publishing|date= 2009|isbn= 978-1-4438-0642-8}} Tingnan lalo sa kabanata 4, Pagkonsumo, mga Sagradong Lugar at mga Puwang sa mga kontekstong Walang Galang: Isang Paghahambing sa pagitan ng Nagkakaisang Kaharian (UK) at Indiya" ni Jan Brown, John Phillips at Vishwas Maheshwari na gumawa ng isang pagkakatulad sa pagitan ng nakaugaliang paggalang sa relihiyon at mga kapanahong abala na may palakasan, [[pamimili]] at pelikula. * [[Henri de Lubac|de Lubac, Henri]]. ''Ang Walang Hanggang Pagkababae: isang pag-aaral sa isang teksto ni [[Teilhard de Chardin]]''. Trans. René Hague. New York: Harper & Row, 1971. Tingnan sa pp.&nbsp;125–6. Ipinagtibay ni de Lubac SJ ang pananaw, unang itinaguyod ni Teilhard de Chardin SJ, kung saan ipinapahayag na ang kulto ni Maria (pamimintuho sa, koronasyon atbp.) ay isang mahahalagang pagwawasto ng lubos na panlalaki ng pagka-diyos ng Lumang Tipan sa katauhan ng Yaweh, at kaya't dito ay ang pagkakatawang-tao ng pagkababae ng Poong Maykapal ==Tignan pa== *[[Koronasyong episkopal]] [[Kategorya:Koronasyong kanonika| ]] [[Kategorya:Batas-kanon ng Simbahang Katolika]] [[Kategorya:Mga bulang pampapa]] [[Kategorya:Koronasyon]] [[Kategorya:Ikonograpiya ni Hesus]] [[Kategorya:Birheng Maria sa sining]] [[Kategorya:San Jose sa sining]] tc4k82yz7ykavj9wqowislnew9eyov6 0 303236 2209307 2021263 2026-05-27T09:36:27Z Ryomaandres 8044 2209307 wikitext text/x-wiki Si '''Lucio Vero''' o '''Lucius Aurelius Verus''' (Disyembre 15, 130 - Enero/Pebrero 169) ay [[Romanong Emperador|Romanong emperador]] mula 161 hanggang sa kaniyang kamatayan noong 169, kasama ang kaniyang ampong kapatid na si [[Marco Aurelio]]. Siya ay miyembro ng [[Dinastiyang Antonino|dinastiyang Nerva-Antonino]] Ang paghalili ni Verus kasama si Marco Aurelio ay minarkahan ang unang pagkakataon na ang [[Imperyong Romano|Imperyo ng Roma]] ay pinamumunuan ng higit sa isang emperador nang sabay-sabay, isang lalong karaniwang pangyayari sa huling kasaysayan ng Imperyo. Ipinanganak noong ika-15 ng Disyembre 130, siya ang panganay na anak ni [[Lucius Aelius Caesar]], unang [[Pag-ampon sa sinaunang Roma|inampon at tagapagmana]] ni [[Adriano]]. Pinalaki at nag-aral sa Roma, humawak siya ng ilang mga katungkulan sa politika bago siya maupo sa trono. Pagkatapos ng kamatayan ng kaniyang biyolohikal na ama noong 138, siya ay inampon ni [[Antonino Pio]], na siya mismo ay inampon ni Adriano. Namatay si Adriano sa huling bahagi ng taong iyon, at si Antonino Pio ang humalili sa trono. Si Antonino Pio ang mamamahala sa imperyo hanggang 161, nang siya ay namatay, at pinalitan ni [[Marco Aurelio]], na kalaunan ay nagpalaki sa kaniyang inampong kapatid na si Vero bilang kapuwa emperador. Bilang emperador, ang malaking bahagi ng kaniyang paghahari ay sinakop ng kaniyang pamumuno sa [[Digmaang Romano–Parta ng 116-166|digmaan laban sa Parthia]] na nagtapos sa tagumpay ng mga Romano at ilang mga natamo sa teritoryo. Pagkatapos ng unang paglahok sa [[mga Digmaang Marcomana]], siya ay nagkasakit at namatay noong 169. Siya ay [[Apoteosis|isinabanal]] ng [[Senado ng Roma]] bilang ang Banal na Verus (Divus Verus). == Mga tala == {{Reflist}} == Mga pagsipi == {{Reflist}} 7kl85a9lqesryyz18dw5x0v6izmr0te 0 318535 2209256 2153609 2026-05-27T00:16:31Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209256 wikitext text/x-wiki {{Infobox public transit | box_width = auto | name = U-Bahn Berlin | image = U-Bahn.svg | imagesize = 75px | image2 = Oberbaumbrücke mit U-Bahn.jpg | imagesize2 = 250px | caption2 = <div style="width:250px; margin:auto">U1 crossing [[Oberbaum Bridge]]</div> | locale = [[Berlin]] | transit_type = [[Rapid transit]] | began_operation = {{Start date and age|1902|1|15|df=y}} | ended_operation = | operator = [[Berliner Verkehrsbetriebe|Berliner Verkehrsbetriebe (BVG)]] | owner = [[Berliner Verkehrsbetriebe|Berliner Verkehrsbetriebe (BVG)]] | lines = 9 (numbered U1–U9)<ref name="bvg_u-bahn">{{cite web |url = http://www.bvg.de/index.php/en/17103/name/Underground.html |title = The Berlin underground – The largest underground system in Germany |publisher = Berliner Verkehrsbetriebe (BVG) |website = BVG.de |access-date = 2013-09-22}}</ref> | vehicles = | stations = 175<ref name="bvg_u-bahn" /> | ridership = 1,515,342 <small>(average daily, 2017)</small><ref name="stats" /> | annual_ridership = 553.1 million <small>(2017)</small><ref name="stats" /> | system_length = {{convert|155.4|km|mi|1|abbr=on}}<ref name="bvg_u-bahn" /> | website = {{url|https://www.bvg.de/en|BVG.de – Homepage}} | track_gauge = {{RailGauge|sg}} | el = 750 V DC [[Third rail]] | train_length = ~{{convert|100|m|ftin}} | top_speed = {{convert|72|km/h|mph|abbr=on}} | average_speed = {{convert|30.7|km/h|mph|abbr=on}}<ref name="bvg_u-bahn" /> | headway = 4–5 minutes (daytime) | end = | map = | character = | chief_executive = | caption = | start = | line_number = | area served = | alt = | map_state = }} Ang '''Berlin U-Bahn''' ({{IPA-de|ˈuː baːn|lang}}; maikli para sa {{Lang|de|Untergrundbahn}} , "daangbakal sa subteraneo") ay isang [[Metro (sistemang daambakal)|mabilis na sistema ng transito]] sa [[Berlin]], ang kabesera at pinakamalaking lungsod ng [[Alemanya|Germany]], at isang pangunahing bahagi ng sistema ng [[pampublikong transportasyon]] ng lungsod. Kasama ang [[Berlin S-Bahn|S-Bahn]], isang network ng mga suburban na linya ng tren, at isang [[Mga tram sa Berlin|tram network]] na halos tumatakbo sa silangang bahagi ng lungsod, ito ang nagsisilbing pangunahing paraan ng transportasyon sa kabesera. Binuksan noong 1902, ang {{Lang|de|U-Bahn}} nagsisilbi sa [[Talaan ng mga estasyon ng Berlin U-Bahn|175 estasyon]] na nakakalat sa siyam na linya, na may kabuuang haba ng riles na {{Convert|155.4|km|mich|-1}},<ref>[https://unternehmen.bvg.de/wp-content/uploads/2021/05/BVG-Zahlenspiegel-2021.pdf BVG-Zahlenspiegel-2021]</ref> halos 80% nito ay nasa ilalim ng lupa.<ref name="bud_strecken">{{Cite web |last=Schomacker |first=Marcus |date=2007-03-14 |title=Berlins U-Bahn-Strecken und Bahnhöfe |url=http://www.berliner-untergrundbahn.de/strecken.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070808092816/http://www.berliner-untergrundbahn.de/strecken.htm |archive-date=2007-08-08 |access-date=2007-09-18 |publisher=berliner-untergrundbahn.de |language=de}}</ref> Tumatakbo ang mga tren tuwing dalawa hanggang limang minuto sa mga oras ng kasagsagan, bawat limang minuto para sa natitirang bahagi ng araw at bawat sampung minuto sa gabi. Sa paglipas ng isang taon, ang U-Bahn ay nagsasanay ng {{Convert|132|e6km|e6mi}}, at nagdadala ng mahigit 400 milyong pasahero. Noong 2017, 553.1 milyong pasahero ang sumakay sa U-Bahn.<ref name="stats">{{Cite web |date=December 31, 2017 |title=Zahlenspiegel 2017 1. Auflage |trans-title=Statistics 2017 1st edition |url=http://www.bvg.de/de/?section=downloads&download=2486 |access-date=2018-03-08 |publisher=Berliner Verkehrsbetriebe (BVG) |language=de |format=PDF}}</ref> Ang buong sistema ay pinananatili at pinapatakbo ng {{Lang|de|[[Berliner Verkehrsbetriebe]]}}, karaniwang kilala bilang BVG. Ang Berlin U-Bahn ay ang pinakamalawak na subteraneong network sa Alemanya. Noong 2006, ang paglalakbay sa U-Bahn ay katumbas ng 122.2 milyong km (76 milyong mi) ng mga paglalakbay sa sasakyan.<ref name="bvg_report"> {{Cite web |date=24 May 2007 |title=Geschäftsbericht 2006 der BVG |trans-title=Business Report 2006 for BVG |url=http://www.bvg.de/index.php/de/binaries/asset/download/21735/file/1-1 |access-date=2007-09-06 |publisher=Berliner Verkehrsbetriebe (BVG) |language=de |format=pdf}}</ref> [[Talaksan:U-Bahn_Berlin_-_Netzplan.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/U-Bahn_Berlin_-_Netzplan.svg/525px-U-Bahn_Berlin_-_Netzplan.svg.png|center|thumb|525x525px| Mapa ng sistema ng U-Bahn noong 2020]] == Mga sanggunian == {{Reflist|2}} == Bibliograpiya == {{refbegin}} * Brian Hardy: ''The Berlin U-Bahn'', Capital Transport, 1996, {{ISBN|1-85414-184-8}} * Ulf Buschmann: ''U-Bahnhöfe Berlin. Berlin Underground Stations''. Berlin Story Verlag, Berlin 2012, {{ISBN|978-3-86368-027-5}} * Jan Gympel: ''U-Bahn Berlin – Reiseführer''. GVE-Verlag, Berlin 2002, {{ISBN|3-89218-072-5}} * AG Berliner U-Bahn: ''Zur Eröffnung der elektrischen Hoch-und Untergrundbahn in Berlin''. GVE-Verlag, Berlin 2002, {{ISBN|3-89218-077-6}} * Jürgen Meyer-Kronthaler und Klaus Kurpjuweit: ''Berliner U-Bahn – In Fahrt seit Hundert Jahren''. be.bra Verlag, Berlin 2001, {{ISBN|3-930863-99-5}} * Petra Domke und Markus Hoeft: ''Tunnel Gräben Viadukte – 100 Jahre Baugeschichte der Berliner U-Bahn''. kulturbild Verlag, Berlin 1998, {{ISBN|3-933300-00-2}} * Ulrich Lemke und Uwe Poppel: ''Berliner U-Bahn''. alba Verlag, Düsseldorf, {{ISBN|3-87094-346-7}} * Robert Schwandl: ''Berlin U-Bahn Album. Alle 192 Untergrund- und Hochbahnhöfe in Farbe''. Robert Schwandl Verlag, Berlin Juli 2002, {{ISBN|3-936573-01-8}} * Jürgen Meyer-Kronthaler: ''Berlins U-Bahnhöfe – Die ersten hundert Jahre''. be.bra Verlag, Berlin 1996, {{ISBN|3-930863-16-2}} {{refend}} == Mga panlabas na link == {{commons category}} * [https://web.archive.org/web/20190524072123/https://metromapworld.com/berlin-metro-map/ Berlin Metro Map sa Google Maps na may Geolocation] * {{Official website|http://www.bvg.de/index.php/en/index.html}} {{In lang|en}} * [http://berlin.bahninfo.de/E_stillg.htm VSWB – Mga Hindi Nagamit na Riles at Daan sa Berlin] * [http://mic-ro.com/metro/phototour.html?city=Berlin Photo tour ng mga istasyon ng U-Bahn kasama ang mapa ng mga istilo ng arkitektura] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120325045041/http://mic-ro.com/metro/phototour.html?city=Berlin |date=2012-03-25 }} * [http://public-transport.net/pics/main.php?g2_itemId=2892 mga larawan ng Berlin Metro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120229164032/http://public-transport.net/pics/main.php?g2_itemId=2892 |date=2012-02-29 }} * [http://www.berliner-verkehr.de/ubbilder/ugleis.gif Subaybayan ang mapa ng Berlin U-Bahn] * [http://berlinmap360.com/en/berlin-subway-map Mapa ng Berlin U-Bahn] * [http://www.ubahn.co/ Pagkuha ng larawan sa Berlin U-Bahn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220729142004/https://www.ubahn.co/ |date=2022-07-29 }} {{Public transport in Berlin}}{{Urban public transport in Germany}}{{Underground rapid transit in the European Union}} [[Kategorya:Berlin]] [[Kategorya:Pampublikong transportasyon]] esuv9bmauy2x1jopn6y0iii91co9jf6 0 326650 2209290 2165490 2026-05-27T06:41:05Z Julius Santos III 139725 /* */ 2209290 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{Sanggunian-painamin|date=Enero 2024}} {{MOS|date=Enero 2024}} {{cleanup|date=Enero 2024|reason=Kailangang ayusin ang balarila at pagkakasulat. Kailangan din isalin ang banyagang salita.}} }} {{Infobox football tournament | name = UEFA Europa League | logo = UEFA Europa League logo (2024 version).svg | imagesize = 200px | organiser = [[UEFA]] | founded = {{Start date and age|1971}}<br>(rebranded in 2009) | region = [[Europa]] | number of teams = 36 (league phase){{efn|Walong teams ay mailipat sa UEFA Champions League, pagkatapos sumali sa group stage.}}<br>58 (total) | qualifier for = [[UEFA Super Cup]]<br>[[UEFA Champions League]]<br>[[UEFA–CONMEBOL Club Challenge]] | related comps = [[Inter-Cities Fairs Cup]] (predecessor)<br>[[UEFA Champions League]] (1st tier)<br>[[UEFA Conference League]] (3rd tier) | current champions = {{nowrap|{{fbaicon|ENG}} [[Tottenham Hotspur]] (3rd title)}} | most successful club = {{nowrap|{{fbaicon|ESP}} Sevilla (7 titles)}} | broadcasters = [[List of UEFA Europa League broadcasters|List of broadcasters]] | website = {{official URL}} | current = [[2025–26 UEFA Europa League]]}} Ang '''UEFA Europa League''' (dating kilala bilang '''UEFA Cup''', dinaglat bilang '''UEL''', o minsan, '''UEFA EL''' ) ay isang taunang kompetisyon [[Futbol|sa football]] club na inorganisa mula noong 1971 ng [[Union of European Football Associations]] (UEFA) para sa mga kwalipikadong ''European football club''. Ito ang pangalawang antas na kompetisyon ng European club football, na nasa ibaba ng [[UEFA Champions League]] at mas mataas sa [[UEFA Conference League]]. Ipinakilala ito noong 1971 bilang '''UEFA Cup.''' Ipinalitan nito bilang [[Inter-Cities Fairs Cup]]. Ang UEFA Cup ay ang ikatlong bilang ng kumpetisyon mula 1971 hanggang 1999 bago itinigil ang UEFA Cup Winners' Cup, at madalas pa rin itong tinutukoy bilang "C3" bilang pagtukoy dito. Kwalipikado ang mga club para sa kumpetisyon batay sa kanilang pagganap sa kanilang mga pambansang liga at kumpetisyon sa copa. <ref name=":0">{{Cite magazine|magazine=UEFA direct}}</ref> Noong 1999, ang UEFA Cup Winners' Cup ay pinagsama sa UEFA Cup at itinigil bilang isang hiwalay na kompetisyon. Mula sa panahon ng 2004–05, idinagdag ang ''group stage'' bago pa ang ''knockout phase.'' Ang kumpetisyon ay kinuha ang kasalukuyang pangalan nito noong 2009, <ref name="bbc_europa">{{Cite news |date=26 September 2008 |title=UEFA Cup gets new name in revamp |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/7637600.stm |url-status=live |access-date=26 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080927173643/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/7637600.stm |archive-date=27 September 2008}}</ref> kasunod ng pagbabago sa format. Kasama sa muling pag-''rerebrand'' noong 2009 ang pagsama sa UEFA Intertoto Cup, na nagdulot ng pinalaki na format ng kumpetisyon, na may pinalawak na ''group stage'' at pagbabago sa pamantayan sa ''criteria'' ng kwalipikasyon. Ang nagwagi sa kompetisyon na iyo ay maging kwalipikado at lalaban para sa [[UEFA Super Cup]], para sa kasunod na yugto ng [[UEFA Champions League]] mula noong 2014-15 season, pagpasok sa ''group stage,'' gayon din para sa [[UEFA-CONMEBOL Club Challenge]] - isang ''friendly'' na kompetisyon laban sa nagwagi ng [[CONMEBOL Copa Sudamericana|Copa Sudamericana]] mula noong 2023. Ang mga Espanyol ay may pinakamataas na bilang ng mga tagumpay (14 na panalo), na sinusundan ng mga koponan mula sa Inglaterra at Italya (9 na panalo bawat isa). Ang titulo ay napanalunan ng 29 na mga club, 14 sa mga ito ay nanalo ng higit sa isang beses. Ang pinakamatagumpay na club sa kompetisyon ay ang Sevilla, na may pitong titulo. Ang Colombian ''striker'' na si Radamel Falcao ang may hawak ng pinakamaraming goal (17) na naitala sa isang season ng tournament. <ref>{{Cite web |date=14 July 2023 |title=UEFA Europa League all-time top scorers |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0252-0cda386ff5c5-9baca13a1b43-1000--uefa-europa-league-all-time-top-scorers/}}</ref> ==Mga kampeon== {{main|Talaan ng UEFA Cup at UEFA Europa League final}} ==Sanggunian== {{reflist}} {{UEFA Europa League}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] jbj6mkvak0f6hx454gnvuxv5cck2hvl 0 327219 2209291 2208764 2026-05-27T06:55:36Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209291 wikitext text/x-wiki {{Infobox coat of arms |name = Coat of arms of Costa Rica |image = Coat of arms of Costa Rica.svg |image_width = 250 |middle = |middle_width = |middle_caption = |lesser = |lesser_width = |lesser_caption = |armiger = [[Costa Rica|Republic of Costa Rica]] |year_adopted = 1848 <br> (5 May 1998 alteration added smoke to volcanoes<ref>[http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp National Symbols, Instituto Costarricense de Turismo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717215236/http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp |date=2011-07-17 }} Accessed 2011-07-19</ref>) |crest = An ribbon azure bearing the legend "[[Central America|AMÉRICA CENTRAL]]". |torse = |shield = |supporters = |compartment = |motto = [[Costa Rica|REPÚBLICA DE COSTA RICA]] |orders = |other_elements = A [[Console (heraldry)|console]] or. |earlier_versions = |use = }} Ang '''eskudo ng Costa Rica''' {{lang-es|escudo de Costa Rica}} ay idinisenyo noong 1848, na may mga pagbabago noong 1906, 1964, at 1998. Ang pinakahuling pagbabago ay ang pagdaragdag ng usok upang makilala ang tatlong bulkan.<ref name= "1998ExecDecree">[http://196.40.56.12/scij/scripts/TextoCompleto.dll?Texto&nNorma=43741&nVersion=46098&nTamanoLetra=10&strWebNormativa=http://www.pODgSCj/NSCJ. =sa;PWD=scij;DATABASE=SCIJ_NRM;&strServidor=\\pgr04&strUnidad=D:&strJavaScript=NO Ang 1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1 -07-19 {{in lang|es}}</ref> == Pre-1821 colony of Spanish Empire == Bago ang 1821, [[Costa Rica]] ay bahagi ng [[Imperyong Espanyol]] at walang lokal na eskudo. Ang mga braso ng naghaharing monarko ang ginamit sa halip. Ang tanging lungsod na nagkaroon ng lokal na eskudo ay ang lungsod ng [[Cartago, Costa Rica|Cartago]], na iginawad ni Haring [[Philip II ng Espanya|Phillip II]] noong 1565. Pagkatapos ng kalayaan nito mula sa [[Spain] ] noong 1821, ang [[Costa Rica]] ay nagtatag ng iba't ibang lupon ng pamahalaan na nagsisikap na magpasya sa hinaharap nito, na nagdedebate sa pagitan ng pagiging malaya (republikano) o sumali sa [[Mexican Empire]] (imperyalista). Ang kawalan ng desisyon ay humantong sa [[Labanan ng Ochomogo]] noong 5 Abril 1823, na may desisyon na manatiling independyente at ilipat ang kabiserang lungsod mula Cartago patungong San José. Dahil sa malalayong distansya at mahirap na komunikasyon noong panahong iyon, napagtanto ng mga imperyalista na ang [[Mexican Empire]] ay hindi na umiiral mula noong Marso 1823. == Sandata ng pederal at estado == Noong Marso 1824, nang sumali ang Costa Rica sa [[Federal Republic of Central America|United Provinces of Central America]] na mga armas na ipinahayag ng konstitusyon ng bagong republika ay naging mga sandata ng Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay binubuo ng isang tatsulok, kung saan limang bulkan ang tumaas mula sa dagat na sumisimbolo sa limang miyembrong estado ng United Provinces; sa itaas ng mga bulkan ay may nagniningning na pulang [[Phrygian cap]] at isang [[bahaghari]]. Ang coat of arm na ito na may maliliit na pagbabago ay ginagamit pa rin ng pambansang coat of arms ng [[El Salvador]] at [[Nicaragua]]. Noong 2 Nobyembre 1824, pinagtibay ng Costa Rica ang unang eskudo nito bilang isang estado sa loob ng pederasyon na nagpapakita ng kanang bahagi ng dibdib ng isang hubad na lalaki at nakataas na braso na napapalibutan ng bilog ng berdeng mga bundok at ang malayang estado ng Costa Rica.<ref name="historia">[http://www.historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm History of the Coat of Arms of Costa Rica] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20090120045345/http://historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm |date=2009-01-20 }} Na-access 2008-02-01 {{in lang|es}}</ref> == Mga armas ng isang malayang estado == Noong 1840, pagkatapos ng pag-alis ng Costa Rica mula sa federation, isang bagong coat of arms ang pinagtibay, ang una para sa Costa Rica bilang isang soberanya at independiyenteng estado. Binubuo ito ng isang walong-tulis na nagniningning na bituin sa isang asul na patlang na napapalibutan ng dilaw na bilog na may alamat na Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay pinigilan noong 1842 ni [[Francisco Morazán]] sa panahon ng kanyang bigong bid na muling pagsamahin ang [[Federal Republic of Central America]]. Ang 1824 na armas ay ginamit sa panahong ito.<ref name="historia" /> ==Makasaysayang eskudo ng republika== [[File:Unang postal stamp CR 4 Reales 1863.jpg|thumb|150px|Ang disenyo ng 1848 coat of arms ay itinampok sa unang Costa Rican [[postal stamp]], na inilabas noong 1863.]] Ang batayan ng kasalukuyang pambansang coat of arms ng Costa Rica ay pinagtibay noong Setyembre 29, 1848, sa panahon ng pagkapangulo ni Dr [[Jose Maria Castro Madriz]] kasama ang bagong watawat. Ang parehong mga disenyo ay iniuugnay kay Pacifica Fernandez, asawa ni Mr Castro Madriz. Ang mga sandata na ito ay makabuluhang binago ng batas bilang 18 ng 27 Nobyembre 1906, na nag-alis ng mga simbolo ng militar, pambansang watawat at sungay ng kasaganaan na nakapaloob sa disenyo noong 1848.<ref name="historia" /> rhmhtiylmtft0l5fh8djfeqj0yc8yip 0 327254 2209292 2102817 2026-05-27T06:55:37Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209292 wikitext text/x-wiki {{Infobox coat of arms |name = Coat of arms of Cuba |image = Coat of arms of Cuba.svg |color = #DE2929 |image_width = 250 |middle = |middle_width = |middle_caption = |lesser = |lesser_width = |lesser_caption = |armiger = [[Cuba|Republic of Cuba]] |year_adopted = 24 April 1906 |crest = |torse = |shield = |supporters = |compartment = |motto = |orders = |other_elements = |earlier_versions = |use = }} Ang '''eskudo ng Cuba''' ({{lang-es|escudo de Cuba}}) ay ang opisyal na [[heraldic]] na simbolo ng [[Cuba]]. Binubuo ito ng isang [[Escutcheon (heraldry)|shield]], sa harap ng isang [[fasces]] na kinoronahan ng [[Phrygian cap]], lahat ay [[Supporter|sinusuportahan]] ng isang [[oak]] branch sa isang gilid at isang [[laurel wreath]] sa kabila. Ang [[coat of arms]] ay nilikha ni [[Miguel Teurbe Tolón]] noong 1849.<ref>{{cite web|url=http://www.circuloguinero.org/contentEN/simbolosNacionales/escudo.html|title=Pambansang Selyo ng Cuba|publisher=Círculo Güinero de Los Ángeles|accessdate=Oktubre 5, 2022|archive-date=Hunyo 16, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070616034533/http://www.circuloguinero.org/contentEN/simbolosNacionales/escudo.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | pamagat=El Escudo Cubano | url=http://www.cubaflags.com | publisher= CubaFlags.com | accessdate=Hulyo 7, 2005 }}</ref> Ang kasalukuyang bersyon ay hindi eksaktong kapareho ng orihinal, dahil inalis ang ilang elementong nauugnay sa mga ideya ng annexationist. Ang mga detalye ng disenyo ng kalasag ay itinatag sa pamamagitan ng utos ng unang pangulo ng Cuba, si Tomás Estrada Palma, noong Abril 21, 1906. ==Opisyal na paglalarawan== Inilalarawan ng batas ng Cuban ang coat of arms tulad ng sumusunod:<ref>{{Cite web |url=http://www.parlamentocubano.gob.cu/index.php/documento/ley-de-los-simbolos-nacionales/ |title=Ley de los símbolos nacionales, Art. 12 |access-date=2020-06-11 |archive-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020091510/http://www.parlamentocubano.gob./ |url-status=dead }}</ref> ''Ang eskudo ng armas ay isang simbolo ng bansa na binubuo ng dalawang arko ng pantay na bilog, pinutol ang mga concavity sa isa't isa, tulad ng sa isang ogival na kalasag. Nahahati ito sa dalawang katlo ng taas nito, kung saan hinahati ito ng pahalang na linya. Binubuo ito ng tatlong puwang o mga patlang: ang tuktok ay kumakatawan sa isang dagat, sa mga gilid nito, kanan at kaliwa, sa tapat ng isa't isa, dalawang kapa o mga punto ng lupa, sa pagitan nito, pagsasara ng kipot na kanilang nabuo, na umaabot mula kaliwa hanggang kanan, isang susi na may makapal na tangkay, ang ward nito pababa, at para sa background nito ay isang sumisikat na araw na may mga sinag nito na umaabot sa kalangitan ng landscape. Sa ibabang espasyo o patlang sa kaliwa nito ay nakahiga ang limang liko, na inilagay nang halili, ng parehong lapad, ng mga kulay na madilim na asul at puti, ang asul ang pinakamataas, at lahat ay binalewala mula kaliwa hanggang kanan. Sa ibabang espasyo o patlang sa kanan nito, ang larawan ng isang tanawin na kumakatawan sa isang lambak, sa gitna nito ay tumataas ang isang royal palm tree, na ang usbong ng gitnang dahon nito ang pinakamataas, nakatayo nang tuwid, para sa background nito dalawang bundok at malinaw na kalangitan . Ang kalasag ay sinusuportahan ng isang bundle ng mga stick, ang ibabang dulo nito ay nakatali sa isang pulang string na naka-cross sa saltire, na nakausli mula sa ibaba ng punto ng kalasag. Sa itaas, nakausli mula sa gitnang bahagi ng kalasag, ay matatagpuan ang isang bundle ng mga stick na pinagsama-sama ng isang pulang bilog na string. Ang korona ng bundle ng mga stick ay natatakpan ng isang Phrygian cap ng pulang kulay na nakakumanan, at nananatili sa isa sa mga stick na bahagyang nakausli. Sa gitnang bahagi ng takip ay isang puting limang-tulis na bituin, isa sa mga puntos sa itaas. Hindi hihigit sa pinakakanan at kaliwang mga punto ng mga arko ng kalasag, dalawang sanga, na may kani-kanilang bunga, na nasa gilid nito, ang isa ng laurel sa kanan, at ang isa ng holly oak sa kaliwa, nakaharap dito at tumatawid sa ibabang dulo ng ang kalasag, sa likod ng bundle ng mga patpat.'' ==Gallery== {{Gallery |title= |width=260 | height=260 |align=center |footer= |File:Coat of arms of Cuba (relief at the Che Guevara Mausoleum).jpg|A relief of the coat of arms of Cuba in the [[Che Guevara Mausoleum]] of [[Santa Clara, Cuba|Santa Clara]] |File:Symbols of the Fatherland (Cuba) in Sancti Spiritus.jpg|Plaques showing the Cuban [[national symbol]]s in [[Sancti Spíritus]] }} ==History== {{Gallery |title= |width=260 | height=260 |align=center |footer= |File:Coat of Arms of Isla Fernandina (Cuba).svg|Coat of arms of the [[Spanish colony of Cuba]] (16th century) |File:Coat of arms of the Captaincy General of Cuba.svg|Coat of arms of the [[Captaincy General of Cuba]] (19th century) |File:Royal Coat of Arms of Spain (1761-1868 and 1874-1931) Golden Fleece Variant.svg|[[Coat of arms of Spain|Royal coat of arms of Spain]]<ref>Zamora y Coronado, José María (1846). [https://books.google.com/books?id=UMY0AQAAMAAJ&dq=que+en+los+guiones+no+pongan+m%C3%A1s+que+nuestras+armas+reales&pg=PP9 ''Biblioteca de Legislación Ultramarina'' (Vol. 5)]. Madrid: Imprenta de J. Martín Alegría. p. 105.</ref><ref>Real Academia Matritense de Heráldica y Genealogía (1993). [https://books.google.com/books?id=nZAHZS1wzWIC&dq=estandartes%20virreinato%20armas%20reales&pg=PA44 ''Pendón de la Banda'']. Madrid: Instituto de España. p. 44.</ref> |file:Coat of arms of Cuba (19th century).svg|Version of the coat of arms of Cuba, 1899 }} 5qrlyha26zkbdh6bujk36pjd9ac1th5 0 331031 2209297 2172962 2026-05-27T08:40:12Z ~2026-30230-66 162013 /* FM */ Ratsada News FM 96.7 Iriga City 2209297 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Allied Broadcasting Center | logo = | type = [[:en:Subsidiary|Sangay]] | industry = [[Mass media|Pagsasahimpapawid]] | foundation = June 19, 1960 | founder = | location = [[Makati]] | key_people = Engr. Erwin V. Galang<br>{{small|(Head, Regulatory and Industry Relations)}} | owner = | parent = [[Apollo Broadcast Investors]] | revenue = | net_income = | num_employees = | homepage = }} Ang '''Allied Broadcasting Center''' ay ay isang kumpanyang pagsasahimpapawid ng [[Apollo Broadcast Investors]]. Ang punong tanggapan nito ay matatagpuan sa Unit 1703, Cityland 10, Tower 1, HV De la Costa St., [[Makati]].<ref>[https://thecorpusjuris.com/legislative/republic-acts/ra-no-3001.php Republic Act No. 3001]</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.lawphil.net/judjuris/juri1990/oct1990/gr_91500_1990.html |title=General Register No. 91500 |access-date=2024-10-27 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425131652/https://www.lawphil.net/judjuris/juri1990/oct1990/gr_91500_1990.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.kbp.org.ph/organization/kbp-members |title=KBP Members |access-date=2024-10-27 |archive-date=2020-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805064126/https://www.kbp.org.ph/organization/kbp-members |url-status=dead }}</ref> ==Kasaysayan== Itinatag ang Allied Broadcasting Center noong June 19, 1960. Kabilang sa mga una nitong pinag-arian na himpilan ay [[DYRM]] na nakabase sa Dumaguete. == Mga Himpilan == Pinagmulan: <ref>{{Cite web |date=February 14, 2023 |title=NTC FM Stations (as of June 2022) via FOI website |url=https://storage.googleapis.com/request-attachments/xjhIVh0Pwai6us4v0UxPy42nuKvyym0X7MVYR25p6A4Yojr216srrwGDkTv6qhT7zwMd8IoKsIPTCoL31zkF0FDBGKRY0xCCTn52/FM%20STATIONS%20June%202022.pdf |website=foi.gov.ph}}</ref> === AM === {| class="wikitable" |- ! Pangalan ! Callsign ! Talapihitan ! Lakas ! Lokasyon ! Tagapamahala |- | Bible Radio | [[DZBR]] | 531 kHz | 10 kW | [[Kalakhang Maynila]]<br>[[Batangas]] | [[Cathedral of Praise]] |- | Life Radio Iloilo | DYRP | 1017 kHz | 10 kW | [[Lungsod ng Iloilo]] | JPG Broadcasting Network |- |} === FM === {| class="wikitable" |- ! Pangalan ! Callsign ! Talapihitan ! Lakas ! Lokasyon ! Tagapamahala |- | Ratsada News FM | [[DWWV]] | 96.7 MHz | 5 kW | [[Iriga]] | rowspan=2 ''{{n/a}}'' |- | Radyo Polangui | [[DZEV]] | 102.7 MHz | 1 kW | [[Polangui]] |- | Wow Smile Radio | [[DWAW-FM|DWAW]] | 99.9 MHz | 5 kW | [[Lungsod ng Sorsogon]] | Wow Smile Media Services |- | Dream Radio | [[DYAB-FM|DYAB]] | 104.7 MHz | 5 kW | [[Tacloban]] | Prime Media Services |- | Radyo Ubay | DYAA | 95.9 MHz | 1 kW | [[Ubay, Bohol|Bohol]] | Ubay Municipal Government |- | Heart FM | DYLR | 101.3 MHz | 1 kW | [[Kabankalan]] | rowspan=3 ''{{n/a}}'' |- | South Radio News FM | DYMN | 102.9 MHz | 5 kW | [[Carcar]] |- | Radyo Crusada | DYPW | 88.1 MHz | 1 kW | [[Tanjay]] |- |} === Mga Dating Himpilan === {| class="wikitable" |- ! Callsign ! Talapihitan ! Lokasyon ! Kasalukuyang Estado |- | DYRO | 945 kHz | [[Roxas, Capiz]] | rowspan="2"|Wala sa ere. |- | DYRH | 1197 kHz | [[Bacolod]] |- | [[DYMK|DYXI]] | 93.5 MHz | [[Lungsod ng Iloilo]] | Kasalukuyang pinag-aarian ng [[GMA Network]]. |- | [[DYRM]] | 1134 kHz | [[Dumaguete]] | rowspan="3"|Binili ng [[Radyo Pilipino Corporation]]. |- | [[DYRB]] | 540 kHz | [[Cebu City]] |- | [[DWPR]] | 1296 kHz | [[Dagupan]] |- |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga kompanyang pagsasahimpapawid ng Pilipinas]] p6q6qfq94al7fn387pyxda3x04l7wdw 0 331041 2209204 2165483 2026-05-26T13:00:17Z Superastig 11141 Update. 2209204 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Home Radio Heneral Santos | callsign = DXQS | logo = | city = [[Heneral Santos]] | area = [[Timog Cotabato]], ilang bahagi ng [[Sarangani]] | branding = 98.3 Home Radio | airdate = 2000 | frequency = 98.3 MHz | format = [[:en:Soft adult contemporary|Soft adult contemporary]] | language = [[English language|English]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = 25,000 watts | class = | callsign_meaning = | former_names = DWIZ (2023–2026) | network = Home Radio | owner = [[Aliw Broadcasting Corporation]] | website = [http://www.979homeradio.com/index.php/home-radio-general-santos/ 983 Home Radio Official Website] }} '''Ang DXQS''' (98.3 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''98.3 Home Radio''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Aliw Broadcasting Corporation]]. Ang estudyo at transmiter nito matatagpuan sa G/F Atasha Hotel & Dormitory, #8 Sampaguita St., Dadiangas East, [[Heneral Santos]].<ref>[https://businessmirror.com.ph/2018/10/07/97-9-home-radio-24-years-strong/ 97.9 Home Radio 24 years strong]</ref><ref>[https://www.panaynews.net/woman-talk/ Woman Talk]</ref> ==Kasaysayan== [[Talaksan:98.3_Home_Radio_GenSan.png|right|thumb|150x150px| Logo ng Home Radio GenSan mula Hulyo 2017 hanggang Enero 2023.]] Itinatag ang himpilang ito noong 2000 bilang '''Home Radio'''. Noong Enero 16, 2023, manaalam ito sa ere. Noong Enero 30, 2023, muli itong itinatag bilang rehiyonal na himpilan ng '''DWIZ'''. Noong Abril 30, 2026, namaalam ang DWIZ News FM sa ere. Noong Mayo 8, muli itong itinatag bilang '''Home Radio'''.<ref>{{cite news|url=https://interaksyon.philstar.com/trends-spotlights/2026/05/05/312906/home-radio-shift-sparks-concern-loss-djs/|title=‘No more voices to keep you company’: Home Radio shift sparks concern over loss of DJs|first=Jeline|last=Malasig|date=Mayo 5, 2026|accessdate=Mayo 26, 2026|website=Interaksyon}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{General Santos Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Heneral Santos]] 1naxuef69yrbf9g6ox03isc83pn9fq5 0 333926 2209296 2167138 2026-05-27T08:38:58Z ~2026-30230-66 162013 /* */ 2209296 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Ratsada News FM | callsign = DWWV | city = [[Iriga]] | area = [[Camarines Sur]], ilang bahagi ng [[Albay]] | branding = 96.7 Ratsada News FM | frequency = {{Frequency|96.7|MHz}} | airdate = {{Start date|2012|9|5}} | format = [[:en:Contemporary MOR|Contemporary MOR]], [[News radio|News]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Wikang Gitnang Bikol|Rinconada]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 5 kW | erp = 10 kW | class = C, D, E | callsign_meaning = | former_callsigns = DWJV (2012–2021)<ref>{{Cite web | url = http://storage.googleapis.com/request-attachments/AV4y9qh3QvqYRdiDILKyN9nVIEnGnFovM9uuKB8iRaRW7PRrO633PGaXjSEULkqvEmjorBtVejJ00OBQf6uq5cH0nMZNFTt12UrY/FM%20STATIONS_2019.pdf | title = 2019 NTC FM Stations | website = [[Freedom of Information Order (Philippines)|foi.gov.ph]] | access-date = January 28, 2020}}</ref> | former_names = {{ubl|Radyo Amigo (September 5, 2012-December 2016)|Good Vibes Radio (February 28, 2019-February 20, 2024)|Rinconada News FM (February 21, 2024-August 3, 2025)}} | owner = [[Allied Broadcasting Center]] | operator = | webcast = <!-- [URL Listen Live] --> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> }} Ang '''DWWV''' (96.7 [[:en:FM_broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''96.7 Ratsada News FM''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Allied Broadcasting Center]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa 3rd Floor, Everest Bldg., Brgy. San Miguel, [[Iriga]].<ref>{{Cite web |title=2021 NTC FM Stations |url=https://storage.googleapis.com/request-attachments/e8ZUj89ipETjpGZ5eD4CfLDFd2TzVsaUssADKOF62wINtAdUSS9NoXjiv7viAZB87bBBJoYEapoY471eJoYZvE9gQzzCmKqj19HM/FMDec2021.pdf |access-date=July 13, 2022 |website=[[Freedom of Information Order (Philippines)|foi.gov.ph]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=2015 Annual Performance Report |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=January 28, 2020 |website=[[National Telecommunications Commission (Philippines)|ntc5.ntc.gov.ph]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=CES-based org' KSP conducts Community Immersion, Service Learning |url=http://nserve.unep.edu.ph/index.php/en/blogs/172-ces-based-org-ksp-conducts-community-immersion-service-learning |access-date=January 28, 2020 |website=[[University of Northeastern Philippines|nserve.unep.edu.ph]] |archive-date=Enero 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128073259/http://nserve.unep.edu.ph/index.php/en/blogs/172-ces-based-org-ksp-conducts-community-immersion-service-learning |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Oops! Lalaki pinutolan nin ikinabuhay sa Baao |url=http://www.bicolstandard.com/2016/09/oops-lalaki-pinutolan-nin-ikinabuhay-sa-baao.html |access-date=January 28, 2020 |website=bicolstandard.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Epektibo, aktibo ang mekanismo para sa media |url=https://journalnews.com.ph/epektibo-aktibo-ang-mekanismo-para-sa-media/ |access-date=March 30, 2024 |website=journalnews.com.ph}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Naga Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Sur]] fshtudf26g89n1tbubmfviou1pgjw4k 0 334071 2209201 2209200 2026-05-26T12:17:06Z Tabilay 153890 /* 2026 */ 2209201 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Singles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":6" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo. <ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> == Karera == === Juniors === Sa edad na 12, nagwagi si Eala sa 2018 [[:en:Les_Petit_As|Les Petits As]] sa Pransya,<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/cookies/?returnurl=%2Fnews%2F117748%2FLilov-Eala-win-at-Les-Petits-As |access-date=November 14, 2024 |website=Tennis Europe}}</ref> at nakuha ang kanyang unang under‑18 singles at doubles titles sa ITF Trofeo David Ferrer sa Alicante, Spain.<ref>{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=April 25, 2025 |title=Building blocks to success: Rundown of Alex Eala’s best tennis campaigns |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-best-tennis-campaigns/ |access-date=November 14, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Noong 2019, napanalunan ni Eala ang [[:en:Orange_Bowl_(tennis)|Orange Bowl]] girls’ doubles title kasama si [[:en:Evialina_Laskevich|Laskevich]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217 |access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya sa [[:en:2020_Australian_Open_–_Girls'_doubles|Australian Open]] girls’ doubles kasama si [[:en:Priska_Madelyn_Nugroho|Nugroho]].<ref>{{Cite web |date=2020-01-31 |title=Eala, Nugroho capture Australian Open girls' doubles title |url=https://www.espn.com/story/_/id/28604688/eala-nugroho-capture-australian-open-girls-doubles-title |access-date=2025-10-08 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Sa 2021 [[:en:2021_French_Open_–_Girls'_doubles|French Open]], nakuha niya ang ikalawang junior Grand Slam doubles title kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]].<ref>{{Cite news |last=Go |first=Beatrice |date=April 5, 2023 |title=Alex Eala clinches juniors world No. 2 after French Open romp |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-ranking-itf-world-juniors-2020/ |access-date=November 16, 2025}}</ref> Noong Hulyo 2021, nagwagi siya ng isahan at dalawahan (kasama si Madison Sieg) sa [[:en:Trofeo_Bonfiglio|Trofeo Bonfiglio]] sa Milan.<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=July 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior Grand Slam singles title sa [[:en:2022_US_Open_–_Girls'_singles|US Open]].<ref>{{Cite web |last=Levinsohn |first=Dan |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title at the 2022 US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html |access-date=November 14, 2025 |website=US Open}}</ref> === Prupesyonal na karera === ==== 2020 ==== '''Isahan''' Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa isahan. Umabot siya sa pangalawang yugto sa W25 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]], W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Castellón]], at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Monastir]]. Natapos naman siya sa unang yugto sa W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]] at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|Melilla]]. ==== 2021 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2021_WTA_Tour|WTA Tour]], unang sumabak si Eala sa [[:en:2021_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami Open]] ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying. Gayunpaman, sa [[:en:2021_Winners_Open_–_Singles|Cluj-Napoca 250]], nakapasok siya sa pangunahing draw at umabot hanggang sa pangalawang yugto bago natalo kay [[:en:Mayar_Sherif|Sherif]].<ref name=":5">{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 |access-date=December 3, 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=ITF: Alex Eala Singles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/activity/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=February 2, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng [[:en:2021_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]], nakarating sila sa quarterfinals. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]] at umabot sila hanggang sa finals.<ref name=":6">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Doubles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches?type=D#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2022 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2022_WTA_Tour|WTA Tour]], tampok ang kaniyang pagsabak sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], subalit natalo siya sa unang yugto at sa qualifying na yugto.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2022_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa semifinals ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nakapasok siya sa quarterfinals ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Sa WTA Tour, nakapaglaro siya sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_doubles|Miami 1000]] at sa qualifying ng [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref name=":0">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Sa ITF circuit, lumahok siya sa sampung torneo. Ang pinakamataas na narating niya ay ang semifinals sa W25 Palma del Río kasama si [[:en:Marina_Bassols_Ribera|Ribera]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng pitong torneo at dalawang torneo na nabigo sa maagang yugto.<ref name=":6" /> ==== 2023 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2023_WTA_Tour|WTA Tour]], lumahok siya sa qualifying ugtong [[:en:2023_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]] ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng [[:en:2023_Thailand_Open_–_Singles|Thailand 250]], [[:en:2023_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]], [[:en:2023_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]], at [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Singles|Monastir 250]]. Lumaban din siya bilang wildcard sa [[:en:2023_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2023_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(April–June)|W15 Yecla]] at kasunod sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Roehampton]].<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=June 4, 2023 |title=Alex Eala claims third ITF crown at W25 Yecla in Spain |url=https://www.abs-cbn.com/sports/06/04/23/tennis-alex-eala-claims-third-itf-crown-at-w25-yecla |access-date=November 7, 2025 |work=ABS CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=August 13, 2023 |title=Alex Eala wins fourth ITF title, rules W25 Roehampton |url=https://sports.inquirer.net/523461/alex-eala-wins-fourth-itf-title-rules-w25-roehampton |access-date=November 7, 2025 |website=Inquirer.net |language=en-US}}</ref> Nakarating siya sa finals ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Aldershot]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|W40 Petange]]; sa semifinals ng [[:en:2023_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|W100 Vitoria-Gasteiz]] at [[:en:2023_Engie_Open_Nantes_Atlantique_–_Singles|W60 Nantes]]; at sa quarterfinals ng [[:en:2023_Women's_TEC_Cup_–_Singles|W60 Barcelona]] at [[:en:2023_Ando_Securities_Open_–_Singles|W100 Tokyo]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nagtapos siya sa ika-191 na puwesto sa pagtatapos ng taon.<ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 20, 2023 |title=Eala improves to career-high No. 191 in WTA rankings |url=https://mb.com.ph/2023/9/20/eala-improves-to-career-high-no-191-in-wta-rankings |access-date=November 7, 2025 |website=Manila Bulletin}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng ITF at WTA sa dalawahan. Umabot siya sa apat na semifinals (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na quarterfinals (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa nangyugto kabilang ang [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Doubles|Monastir 250]]. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na korte maliban sa W60 Chiasso, isang palaro na ginanap sa luwad.<ref name=":6" /> ==== 2024 ==== '''Isahan''' Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa qualifiers ng apat na Grand Slam ([[:en:2024_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]], [[:en:2024_French_Open_–_Women's_singles_qualifying|French Open]], [[:en:2024_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles_qualifying|Wimbledon]], [[:en:2024_US_Open_–_Women's_singles_qualifying|US Open]]). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang quarterfinal sa [[:en:2024_Veneto_Open_–_Singles|Veneto 125]] laban kay [[:en:Sara_Errani|Errani]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_WTA_Tour|WTA Tour]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] at [[:en:2024_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]]. Nabigo siya sa unang yugto ng [[:en:2024_Guadalajara_Open_Akron_–_Singles|Guadalajara 500]], [[:en:2024_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|Abu Dhabi 500]], at sa qualifiers ng [[:en:2024_Ningbo_Open_–_Singles|Ningbo 500]]. Hindi siya nakalusot sa qualifiers ng [[:en:2024_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] at [[:en:2024_Jiangxi_Open_–_Singles|Jiangxi 250]]. Bukod sa semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Oeiras 125]] at [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Makarska_International_Championships_–_Singles|Makarska 125]] at [[:en:2024_Polish_Open_–_Singles|Warsaw 125]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|Vitoria-Gasteiz]], tinalo si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] sa final. Umabot din siya sa semifinals ng W100 [https://en.wikipedia.org/wiki/2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_%E2%80%93_Singles Dubai] at W50 [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Indore]], at sa quarterfinals ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_doubles|Canberra 125]] kasama si [[:en:Laura_Pigossi|Pigossi]]. Nagkaroon din siya ng limang quarterfinal finishes: sa [[:en:2024_Ningbo_Open|Ningbo 500]] kasama si [[:en:Liang_En-shuo|Liang]], sa [[:en:2024_Polish_Open_–_Doubles|Warsaw 125]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sa [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Doubles|Guadalajara 125]] kasama si [[:en:Kimberly_Birrell|Birrell]], sa [[:en:2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Dubai]] kasama si [[:en:Valentini_Grammatikopoulou|Grammatikopoulou]], at sa [[:en:2024_Porto_Women's_Indoor_ITF_3_–_Doubles|W75 Porto 3]] kasama si [[:en:Alicia_Barnett|Barnett]]. Bukod dito, nagtalo siya sa unang yugto sa [[:en:2024_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] (kasama si [[:en:Taylah_Preston|Preston]]).<ref name=":72" /><ref name=":0" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W50 Pune]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sinundan ng magkasunod na panalo kasama si [[:en:Estelle_Cascino|Cascino]] sa [[:en:2024_Open_de_Seine-et-Marne_–_Doubles|W75 Croissy-Beaubourg]] at [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Doubles|W100 Vitoria-Gasteiz]]—ang pinakamataas na titulo niya sa ITF. Umabot din siya sa semifinals ng [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W75 Trnava]] kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]].<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 27, 2024 |title=Alex Eala cops W50 Pune doubles title with Latvian partner |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/549446/alex-eala-cops-w50-pune-doubles-title-with-latvian-partner |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=March 31, 2024 |title=Eala, partner rule W75 Croissy-Beaubourg doubles tilt |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2024/03/31/2344255/eala-partner-rule-w75-croissy-beaubourg-doubles-tilt |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=July 21, 2024 |title=Alex Eala wins singles and doubles titles at W100 Vitoria-Gasteiz |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/575666/alex-eala-also-wins-singles-title-at-w100-vitoria-gasteiz |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref name=":6" /> ==== 2025 ==== '''Isahan''' Noong 2025, umakyat si Eala mula No. 147 tungo sa career-high No. 50 matapos lumahok sa 27 torneo.<ref name=":4" /> Ang pinakamalaking tagumpay ay dumating sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], kung saan tinalo ang world No. 2 [[:en:Iga_Świątek|Świątek]] sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Pegula]] sa semifinals. Sa damo, nakarating sa unang WTA final sa [[:en:2025_Eastbourne_Open_–_Women's_singles|Eastbourne 250]], ngunit natalo kay [[:en:Maya_Joint|Joint]]. Sa [[:en:2025_US_Open_–_Women's_singles|US Open]], nakamit ang unang panalo sa main draw at umabot sa ikalawang ugtolaban kay [[:en:Cristina_Bucșa|Bucșa]]. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa [[:en:2025_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], tinalo si [[:en:Panna_Udvardy|Udvardy]] sa final.<ref name=":4" /> Nagtala rin siya ng matatag na hinatnan sa mga sumusunod na paligsahan: quarterfinals sa [[:en:2025_SP_Open_–_Singles|São Paulo 250]] laban kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]], semifinal sa [[:en:2025_Jingshan_Tennis_Open_–_Women's_singles|Jingshan 125]] laban kay [[:en:Lulu_Sun|Sun]] at sa [[:en:2025_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]] laban kay [[:en:Wei_Sijia|Sijia]], at quarterfinals sa [[:en:2025_Ilkley_Open_–_Women's_singles|Ilkley 125]] laban kay [[:en:Rebecca_Marino|Marino]] at sa [[:en:2025_Suzhou_WTA_125_–_Singles|Suzhou 125]] laban kay [[:en:Viktorija_Golubic|Golubic]]. Umabot sa pangalawang yugto sa [[:en:2025_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] laban kay Świątek, at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Singles|Hong Kong 250]] laban kay [[:en:Victoria_Mboko|Mboko]]. Sa iba pang palihsahan nakarating sa pangalawang yugto ng [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Singles|Mumbai 125]] laban kay [[:en:Mai_Hontama|Hontama]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Singles|Oeiras 125]] laban kay Udvardy.<ref name=":4" /> Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala niya sa taon. Natalo sa unang ugtong [[:en:2025_French_Open_–_Women's_singles|French Open]] kay [[:en:Emiliana_Arango|Arango]], ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles|Wimbledon]] kay [[:en:Barbora_Krejčíková|Krejčíková]], at ng [[:en:2025_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]] sa qualifying kay [[:en:Jana_Fett|Fett]]. Natalo siya sa unang yugtong [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_singles|Rome 1000]] kay [[:en:Marta_Kostyuk|Kostyuk]], ng [[:en:2025_Canadian_Open_–_Women's_singles|Montreal 1000]] kay [[:en:Markéta_Vondroušová|Vondroušová]], at sa qualifying ng [[:en:2025_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]] kay [[:en:Moyuka_Uchijima|Uchijima]]. Natalo siys sa unang yugto ng [[:en:2025_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]] kay [[:en:Magda_Linette|Linette]], ng [[:en:2025_Singapore_Tennis_Open_–_Singles|Singapore 250]] kay [[:en:Simona_Waltert|Waltert]], ng [[:en:2025_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]] kay [[:en:Tereza_Valentová|Valentová]], ng [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] kay [[:en:Claire_Liu|Liu]], at sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_singles|Birmingham 250]] kay [[:en:Linda_Fruhvirtová|Fruhvirtová]].<ref name=":4" /> Sa [[:en:2025_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]], tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang yugto: W100 [[:en:2025_Bengaluru_Open_–_Singles|Bengaluru]] laban kay [[:en:Dalila_Jakupović|Jakupović]], W75 Trnava 1 laban kay [[:en:Céline_Naef|Naef]], at W75 Trnava 2 laban kay [[:en:Valentina_Ryser|Ryser]].<ref name=":2" /> '''Dalawahan''' Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan.<ref name=":6" /> Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Doubles|Guangzhou 250]], kung saan umabot siya sa semifinals kasama si [[:en:Nadiia_Kichenok|Kichenok]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_doubles|Italian 1000]] kapareha si [[:en:_Coco_Gauff|Coco Gauff]].<ref name=":6" /> Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_doubles|French Open]] kasama si [[:en:Renata_Zarazúa|Zarazúa]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_doubles|Wimbledon]] kasama si [[:en:Eva_Lys|Lys]].<ref name=":6" /> Lumahok din siya sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_doubles|Birmingham 250]] kasama si [[:en:Rebeka_Masarova|Masarova]] at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Doubles|Hong Kong 250]] kasama si [[:en:Chan_Hao-ching|Hao-ching]], kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> Sa mga challengers, nakapaglaro siya sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Doubles|Mumbai 125]] kasama si [[:en:_Tsao_Chia-yi|Chia-yi]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] kasama si [[:en:Katie_Volynets|Volynets]], na kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> ==== 2026 ==== '''Isahan''' Sinimulan ni Eala ang kanyang [[:en:2026_WTA_Tour|2026 season]] nang may matibay na simula sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_singles|Auckland 250]]'', kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay [[:en:Wang_Xinyu|Wang]].<ref>{{cite news |last=Satumbaga-Villar|first=Krystel|date=January 10, 2026|title=Alex Eala succumbs to Chinese rival in Auckland semis|url=https://mb.com.ph/2026/01/10/alex-eala-succumbs-to-chinese-rival-in-auckland-semis|work=The Manila Bulletin|access-date=January 10, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]]'', nabigo siya sa unang round ng singles.<ref>{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks}}</ref> Lumaban siya sa ''[[:en:2026_Philippine_Women's_Open_–_Singles|Philippines 125]]'' bilang wildcard at nakapasok sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Camila_Osorio|Osorio]].<ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 29, 2026 |title=Alex Eala exits WTA Philippine Open, bows to Camila Osorio |url=https://sports.inquirer.net/660715/alex-eala-exits-wta-philippine-open-bows-to-camila-osorio |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=January 29, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open|Abu Dhabi 1000]]'', umabot siya sa quarterfinals ngunit natalo kay [[:en:Ekaterina_Alexandrova|Alexandrova]].<ref>{{Cite news |last=Gasgonia |first=Dennis |date=February 5, 2026 |title=Natalo si Alex Eala sa quarterfinals ng Abu Dhabi laban kay Alexandrova ng Russia |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2026/2/5/alex-eala-bows-out-of-abu-dhabi-quarterfinals-in-loss-to-russia-s-alexandrova-2244 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Qatar_TotalEnergies_Open_–_Singles|Qatar 1000]]'', nabigo siya sa unang yugto.<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=February 9, 2026 |title=Alex Eala exits Qatar Open after falling to Tereza Valentova |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-exits-qatar-open-after-falling-to-tereza-valentova-a5019-20260209 |access-date=February 9, 2026}}</ref> Nakapasok siya sa quarterfinals ng ''[[:en:2026_Dubai_Tennis_Championships_–_Women's_singles|Dubai 1000]]'' bago natalo kay [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].<ref>{{Cite news |last=Ballesteros |first=Jan |date=February 19, 2026 |title=Alex Eala succumbs to world No. 4 Coco Gauff in Dubai quarterfinals |website=onesports.ph |url=https://onesports.ph/more-sports/article/41325/alex-eala-succumbs-to-world-no-4-coco-gauff-in-dubai-quarterfinals-1 |access-date=February 19, 2026}}</ref> Sa tinaguriang ''Sunshine Double{{Efn|Ang Sunshine Double ay ang magkasunod na torneo ng Indian Wells Masters at Miami Open, dalawang prestihiyosong ATP Masters 1000 at WTA 1000 na ginaganap tuwing Marso. Nagsisimula ito sa California at nagtatapos sa Florida, at kilala ang tatlong linggong yugto na ito sa maaraw na panahon at mahigpit na iskedyul. Itinuturing itong pinakamahalagang serye ng pinagsamang mga torneo sa labas ng Grand Slams.}}'' na ''[[:en:2026_BNP_Paribas_Open|Indian Wells 1000]]'' at ''[[:en:2026_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]]'', umabot siya sa ika-apat na round sa parehong torneo bago natalo kina [[:en:Linda_Noskova|Noskova]] at [[:en:Karolína_Muchová|Muchová]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=March 11, 2026 |title=Alex Eala bows out of Indian Wells with loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/11/tennis-alex-eala-bows-out-of-indian-wells-with-loss-to-linda-noskov-1231 |access-date=March 11, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |date=Marso 24, 2026 |title=Alex Eala natanggal sa Miami Open matapos matalo kay Karolína Muchová |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/24/alex-eala-bows-out-of-miami-open-0012 |access-date=Marso 24, 2026}}</ref> Sa mga korteng luwad ng Europa, nakarating si Eala sa ikalawang yugto ng [[:en:2025_Upper_Austria_Ladies_Linz_–_Singles|Linz 500]] kung saan siya ay tinalo ni [[:en:Jelena_Ostapenko|Ostapenko]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=2026-04-08 |title=Eala nabigo matapos manguna ng 5-1 sa ikalawang set kontra Ostapenko, lumabas sa Linz Open |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=2026-04-08 |website=Philstar.com}}</ref> Sa unang yugto ng [[:en:2026_Porsche_Tennis_Grand_Prix_–_Singles|Stuttgart 500]], siya ay pinatalsik ni [[:en:Leylah_Fernandez|Fernandez]].<ref>{{Cite news |date=2026-04-15 |title=Alex Eala natanggal sa Stuttgart Open matapos matalo kay Leylah Fernandez |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/15/alex-eala-stuttgart-open-0040 |access-date=2026-04-15 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ikalawang yugto ng [[:en:2026_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], siya ay natalo ni [[:en:Elise_Mertens|Mertens]].<ref>{{Cite news |last= |first= |date=April 24, 2026 |title=Nagpatuloy ang hirap ni Alex Eala sa clay matapos ang pagkatalo sa Round of 64 laban kay Elise Mertens sa Madrid Open |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/985231/alex-eala-s-clay-struggles-continue-after-round-of-64-loss-to-elise-mertens-in-madrid-open/story/ |access-date=April 24, 2026 |website=GMA News Online |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=April 24, 2026 |title=Alex Eala suffers second round defeat to Elise Mertens at Mutua Madrid Open |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/48579925/alex-eala-suffers-second-round-defeat-elise-mertens-mutua-madrid-open |access-date=April 24, 2026 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Natalo siya kay [[:en:Elena_Rybakina|Rybakina]] sa ikatlong yugto ng [[:en:2026_Italian_Open_–_Women's_singles|Rome 1000]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=May 10, 2026 |title=Alex Eala bows out of Italian Open with loss to Rybakina |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/5/10/tennis-alex-eala-bows-out-of-italian-open-with-loss-to-rybakina-2341 |work=ABS CBN News}}</ref> Sa sumunod na linggo, siya ay nabigo sa unang round ng [[:en:2026_Internationaux_de_Strasbourg_–_Singles|Strasbourg 500]] matapos matalo kay [[:en:Oleksandra_Oliynykova|Oliynykova]].<ref>{{Cite news |last=Castillejo|first=Dyan|date=May 18, 2026|title=Alex Eala exits Strasbourg in first-round defeat to Oleksandra Oliynykova|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/5/18/alex-eala-exits-strasbourg-in-loss-to-oliynykova-2339|work=ABS-CBN News|access-date=May 18, 2026}}</ref> Natapos niya ang clay season sa pagkatalo kay Jovic sa unang yugto ng [[:en:2026_French_Open_–_Women's_singles|French Open]].<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=May 26, 2026 |title=Umatras si Alex Eala sa French Open matapos matalo kay Iva Jovic |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/5/26/tennis-alex-eala-exits-french-open-with-loss-to-iva-jovic-1857 |access-date=May 26, 2026 |work=ABS-CBN Sports}}</ref> ''' Dalawahan''' Sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_doubles|Auckland 250]]'', nakipagtambal si Eala kay [[:en:Iva_Jovic|Jović]] at umabot sila sa semifinals bago natalo kina [[:en:Xu_Yifan|Xu]] at [[:en:Yang_Zhaoxuan|Yang]].<ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=January 9, 2026|access-date=January 9, 2026|work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_doubles|Australian Open]]'', nakipares siya kay [[:en:Ingrid_Martins|Martins]], ngunit hindi sila nakalusot sa unang round matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=January 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=January 20, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open_–_Doubles|Abu Dhabi 1000]]'', nakipagtambal siya kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]] at nakaabot sila sa semifinal, ngunit natalo sa duo nina [[:en:Tereza_Mihalíková|Mihalíková]] at [[:en:Olivia_Nicholls|Nicholls]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=February 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=February 6, 2026}}</ref> Si Eala, kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]], ay naalis sa ikalawang yugto ng [[:en:2026_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref>{{cite news |last=Reyes |first=Kate M. |date=25 Abril 2026 |title=Alex Eala, Zeynep Sonmez ousted in Madrid Open doubles |website=SPIN.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-zeynep-sonmez-ousted-in-madrid-open-doubles-a5019-20260425 |access-date=25 Abril 2026}}</ref> Kasama si [[:en:Hailey_Baptiste|Baptiste]], nabigo rin siya sa unang yugtong [[:en:2026_Italian_Open_–_Women's_doubles|Rome 1000]].<ref>{{Cite news |last=Montejo |first=Mark Rey |date=May 12, 2026 |title=Grand Slam doubles champs too much for Eala, Baptiste |url=https://mb.com.ph/2026/05/12/grand-slam-doubles-champs-too-much-for-eala-baptiste |access-date=May 12, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 Semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]]<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> ==Mga laro ni Eala== === Mga junior na laro === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} === Propesyonal na Laro === ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Taon !! Paligsahan !! Tier !! Paligsahan !! Katungali |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Isahan || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Isahan || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Isahan || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Isahan || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Isahan || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Dalawahan || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Dalawahan || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Dalawahan || Estelle Cascino |} ==== 2020 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Las Palmas de Gran Canaria 2 || W15 || Luwad || Unang Yugto || Anna Zarycka || 2–6, 4–6 |- | Las Palmas de Gran Canaria || W25 || Luwad || Pangalawang Yugto || Lara Salden || 0–6, 6–2, 2–6 |- | Melilla || W15 || Luwad || Unang Yugto || Anastasia Charaeva || 3–6, 3–6 |- | Monastir 9 || W15 || Matigas || Pangalawang Yugto || Nina Stadler || 6–4, 6–7, 5–7 |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Korte !! Tier !! Kalaban !! Yugto !! Iskor |- | Miami Open || Matigas || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Luwad || WTA 250 || Mayar Sherif || Pangalawang Yugto || 2–6, 2–6 |- | W15 Manacor 1 || W15 || Matigas || Yvonne Cavalle-Reimers || Final || 5–7, 6–1, 6–2 |- | W15 Manacor 2 || W15 || Matigas || Ylena In-Albon || Kwarterpinals || 0–6, 3–6 |- | W15 Manacor 3 || W15 || Matigas || Oksana Selekhmeteva || Kwarterpinals || 2–6, 3–6 |- | W25 Grenoble || W25 || Matigas || Maja Chwalińska || Kwarterpinals || 0–6, 4–6 |- | W25 Manacor 4 || W25 || Matigas || Jana Fett || Pangalawang Yugto || 6–4, 3–6, 5–7 |- | W15 Manacor 5 || W15 || Matigas || Simona Waltert || Unang Yugto || 4–6, 6–2, 5–7 |- | W60 Bellinzona || W60 || Luwad || Simona Waltert || Pangalawang Yugto || 5–7, 6–3, 2–6 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Luwad || Irene Burillo Escorihuela || Pangalawang Yugto || 2–6, 4–6 |- | W25 Madrid 2 || W25 || Matigas || Andrea Lázaro García || Unang Yugto || 6–2, 4–6, 4–6 |- | W25 Milovice || W25 || Matigas || Daria Astakhova || Unang Yugto || 2–6, 2–6 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | W25 Madrid || W25 || Matigas || Victoria Jiménez Kasintseva || Kwarterpinals || Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey || 5–7, 6–4, 6–10 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Luwad || Oksana Selekhmeteva || Final || Justina Mikulskytė / Oana Simion || 3–6, 5–7 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |- | Manacor 1 || W25 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Alice Rame || 2–6, 4–6 |- | Manacor 3 || W25 || Matigas || Unang Yugto || Giulia Gatto-Monticone || 2–6, 1–6 |- | Grenoble || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Chloé Paquet || 6–4, 5–7, 3–6 |- | Macon || W25 || Matigas || Unang Yugto || Anna Ukolova || 6–1, 2–6, 6–7(3) |- | Joue-les-Tours || W25 || Matigas || Pangalawang Yugto || Oksana Selekhmeteva || 3–6, 3–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Matigas || Final || Luksika Kumkhum || 6–4, 6–2 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Erika Sema || 3–6, 6–2, 3–6 |- | Madrid 1 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Anna-Lena Robbe || 6–7(3), 3–6 |- | Madrid 2 || W60 || Matigas || Final || Marina Bassols Ribera || 4–6, 5–7 |- | Palma del Río || W25 || Luwad || Pangalawang Yugto || Jessika Ponchet || 2–6, 1–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Pangalawang Yugto || Alexandra Bozovic || 6–1, 4–6, 5–7 |- | Vitoria-Gasteiz || W60 || Matigas || Semipaynal || Jessika Ponchet || 4–6, 4–6 |- | El Espinar || W25 || Matigas || Semipaynal || Eva Guerrero Alvarez || 2–6, 6–3, 2–6 |- | Grodzisk Mazowiecki || W100 || Matigas || Unang Yugto || Katharina Hobgarski || 4–6, 3–6 |- | Templeton || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Katarzyna Kawa || 6–2, 4–6, 0–6 |- | Rancho Santa Fe || W80 || Matigas || Kwarterpinals || Marcela Zacarías || 2–6, 5–7 |- | Hamburg || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Ysaline Bonaventure || 4–6, 0–6 |- | Poitiers || W80 || Matigas || Semipaynal || Ysaline Bonaventure || 1–6, 6–3, 3–6 |- | Shrewsbury || W100 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Maia Lumsden || 1–6, 5–7 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Manacor || W25 || Matigas || Elsa Jacquemot || Kwarterpinals || Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi || 6–2, 4–6, 3–10 |- | Macon || W25 || Matigas || Jéssica Bouzas Maneiro || Kwarterpinals || Audrey Albie / Aubane Droguet || 4–6, 2–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Matigas || Indy De Vroome || Unang Yugto || Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted || 6–4, 5–7, 6–10 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Matigas || Kyōka Okamura || Kwarterpinals || Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova || 6–4, 7–6(4), 2–6 |- | Madrid 1 || W25 || Matigas || Jéssica Bouzas Maneiro || Kwarterpinals || Olga Helmi / Adithya Karunaratne || 0–6, 4–6 |- | Madrid 2 || W60 || Matigas || Liang En-shuo || Kwarterpinals || Tímea Babos / Valeria Savinykh || 2–6, 4–6 |- | Palma del Río || W25 || Luwad || Marina Bassols Ribera || Semipaynal || Valeria Savinykh / Fanny Stollár || 2–6, 0–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Lizette Cabrera || Kwarterpinals || Justina Mikulskyte / Hong Yi Cody Wong || 5–7, 4–6 |- | Templeton || W60 || Matigas || Annaëlle Robbe || Pangalawang Yugto || Madison Brengle || 6–3, 6–7, 6–10 |- | Poitiers || W80 || Matigas || Petra Marcinko || Kwarterpinals || Miriam Skoch / Markéta Vondroušová || 5–7, 2–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |- | Canberra || W60 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Oksana Selekhmeteva (7) || 6–3, 4–6, 4–6 |- | Trnava || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Sonay Kartal || 2–6, 2–6 |- | Chiasso || W60 || Luwad || Unang Yugto || Alexandra Cadantu-Ignatik || 0–6, 2–6 |- | Bellinzona || W60 || Luwad || Unang Yugto || Ioana Ghioroaie || 5–7, 1–6 |- | Monastir || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Jia-Jing Wang (Q) || 6–0, 4–6, 3–6 |- | Yecla || W15 || Matigas || Final || Valentina Ryser || 6–3, 7–5 |- | Madrid || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Makenna Jones (5) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Zaragoza || W25 || Matigas || Unang Yugto || Destanee Aiava || 1–6, 2–6 |- | Palma del Río || W40 || Matigas || Kwarterpinals || Valeria Savinykh (3) || 4–6, 2–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Unang Yugto || Sohyun Park || 4–6, 3–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Semipaynal || Jessika Ponchet (3) || 6–2, 4–6, 2–6 |- | Barcelona || W60 || Matigas || Kwarterpinals || Georgina García Pérez || 4–6, 3–6 |- | Roehampton || W25 || Matigas || Final || Arina Rodionova (2) || 6–2, 6–3 |- | Aldershot || W25 || Matigas || Final || Destanee Aiava (6) || 6–3, 4–6, 1–6 |- | Tokyo || W100 || Matigas || Pangalawang Yugto || Kimberly Birrell (5) || 6–4, 6–7, 2–6 |- | Glasgow || W60 || Matigas || Unang Yugto || Suzan Lamens || 6–2, 4–6, 1–6 |- | Nantes || W60 || Matigas || Semipaynal || Gabriela Knutson || 6–2, 3–6, 1–6 |- | Petange || W40 || Matigas || Final || Océane Dodin (3) || 1–6, 5–7 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Trnava 2 || W60 || Matigas || Semipaynal || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 4–6, 1–6 |- | Chiasso || W60 || Luwad || Unang Yugto || Beatrice Gumulya / Anna Sisková || 3–6, 6–4, 11–13 |- | Zaragoza || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Alana Parnaby / Victoria Rodríguez || 6–4, 3–6, 6–10 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 5–7, 6–1, 9–11 |- | Barcelona || W60 || Matigas || Unang Yugto || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 6–4, 3–6, 3–10 |- | Roehampton 2 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Talia Gibson / Petra Hule || 1–6, 5–7 |- | Aldershot || W25 || Matigas || Semipaynal || Erina Hayashi / Saki Imamura || 4–6, 4–6 |- | Tokyo 2 || W100 || Matigas || Semipaynal || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 0–6, 7–5, 6–10 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |- | Glasgow 2 || W60 || Matigas || Kwarterpinals || Freya Christie / Olivia Gadecki || — |- | Nantes || W60 || Matigas || Unang Yugto || Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold || 6–1, 3–6, 6–10 |- | Petange || W40 || Matigas || Semipaynal || Danielle Collins / Isabelle Haverlag || 2–6, 4–7 |} ==== 2024 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Unang Yugto || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Matigas || Unang Yugto || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Damo || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Matigas || Pangalawang Yugto || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Matigas || Unang Yugto || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Damo || Kwarterpinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Luwad || Unang Yugto || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Final (Winner) || Victoria Jiménez Kasintseva (7) || 6–4, 6–4 |- | Dubai || W100 || Matigas || Semipaynal || Polina Kudermetova (1) || 6–4, 2–6, 2–6 |- | Takasaki || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Mananchaya Sawangkaew (3) || 6–4, 1–6, 2–6 |- | Cary || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Renata Zarazúa (2) || 6–3, 4–6, 3–6 |- | Landisville || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Olivia Gadecki || 1–6, 6–0, 3–6 |- | Porto || W75 || Matigas || Kwarterpinals || Anna Bondar (2) || 4–6, 7–6, 1–6 |- | Trnava 1 || W75 || Matigas || Kwarterpinals || Anastasia Gureva || 2–6, 6–3, 6–7 |- | Trnava 2 || W75 || Matigas || Unang Yugto || Tereza Martincová (7) || 6–3, 4–6, 6–7 |- | Croissy-Beaubourg || W75 || Matigas || Pangalawang Yugto || Mona Barthel || 6–4, 4–6, 1–6 |- | Zagreb || W75 || Luwad || Unang Yugto || Tena Lukas || 5–7, 6–3, 4–6 |- | Bellinzona || W60 || Luwad || Unang Yugto || Selena Janicijevic || 3–6, 1–6 |- | Indore || W50 || Matigas || Semipaynal || Polina Kudermetova (2) || 4–6, 7–6, 2–6 |- | Pune || W50 || Matigas || Kwarterpinals || Darja Semenistaja (1) || 6–7, 0–6 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" !Paligsahan !Level !Korte !Katungali !Yugto !Kalaban !Iskor |- |Canberra International |WTA 125 |Matigas |Laura Pigossi |Semipaynal |Kaylah McP/ Astra Sharma |6–7(1), 3–6 |- |Pune |W50 |Matigas |Daniela Semenistaja |Final |Naiktha Bains / Fanny Stollar |7–6(8), 6–3 |- |Porto 3 |W75 |Matigas |Alicia Barnett |Kwarterpinals |Anna-Lena Friedsam / Aliccia Barnett |3–6, 4–6 |- |Trnava |W75 |Matigas |Zeynep Sönmez |Semipaynal |Lulu Sun / Moyuka Uchijima |2–6, 2–6 |- |Croissy-Beaubourg |W75 |Matigas |Estelle Cascino |Final |Maia Lumsden / Jessika Ponchet |7–5, 7–6(4) |- |Oeiras Ladies Open |WTA 125 |Luwad |Taylah Preston |Unang Yugto |Valeria Lepchenko / Anna Falei |4–6, 4–6 |- |Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas |Estelle Cascino |Final |Lia Karatancheva / Diana Marcinkevica |6–3, 2–6, 10–4 |- |Polish Open |WTA 125 |Matigas |Daniela Semenistaja |Kwarterpinals |Weronika Falkowska / Martyna Kubka |4–6, 5–7 |- |Guadalajara 125 Open |WTA 125 |Matigas |Kimberly Birrell |Kwarterpinals |Katarzyna Piter / Fanny Stollar |4–6, 4–6 |- |Ningbo Open |WTA 500 |Matigas |En Shuo Liang |Kwarterpinals |Giuliana Olmos / Alexandra Panova |1–6, 2–6 |- |Dubai |W100 |Matigas |Valentini Grammatikopoulou |Kwarterpinals |Isabelle Haverlag / Erika Pridankina |7–5, 4–6, 3–10 |} ==== 2025 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Semipaynal || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Pangalawang Yugto || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Unang Yugto || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Damo || Unang Yugto || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Damo || Finals (Pangalawang Puwesto) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Unang Yugto || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Matigas || Pangalawang Yugto || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Matigas || Kwarterpinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Matigas || Pangalawang Yugto || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Matigas || Semipaynal || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Matigas || Pangalawang Yugto || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Luwad || Pangalawang Yugto || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Damo || Unang Yugto || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Damo || Kwarterpinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Matigas || Kampeon || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Matigas || Semipaynal || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Matigas || Kwarterpinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Matigas || Pinsala sa balikat |- | Monterrey Open || WTA 500 || Matigas || Pinsala sa balikat |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Nadiia Kichenok || Semipaynal || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Luwad || Coco Gauff || Kwarterpinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Renata Zarazúa || Pangalawang Yugto || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Matigas || Chan Hao‑ching || Unang Yugto || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Eva Lys || Unang Yugto || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 250 || Damo || Rebeka Masarova || Unang Yugto || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Matigas || Tsao Chia‑yi || Unang Yugto || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Luwad || Katie Volynets || Unang Yugto || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Auckland Open || WTA 250 || Matigas || Semipaynal || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Unang Yugto || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Matigas || Kwarterpinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Kwarterpinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Kampeonships |WTA 1000 |Matigas |Kwarterpinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Matigas |Ikaapat na Yugto |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Matigas |Ikaapat na Yugto |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Luwad |Pangalawang Yugto |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Luwad | Unang Yugto | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Luwad |Pangalawang Yugto |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Luwad |Pangatlong Yugto |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Luwad |Unang Yugto |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Luwad |Unang Yugto |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |HSBC Championships |WTA 500 |Damo | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Damo | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Damo | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Damo | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo | | | |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Auckland Open || WTA 250 || Matigas || Iva Jovic || Semipaynal || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Ingrid Martins || Unang Yugto || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Janice Tjen|| Semipaynal|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Matigas |Iva Jovic |Unang Yugto |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Luwad |Zeynep Sönmez |Pangalawang Yugto |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Luwad |Hailey Baptiste |Unang Yugto |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 2-6 |- |French Open |Grand Slam |Luwad | | | | |- |} == Taunang ranggo ng WTA == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] 10ah34stjfqjfnwxmxpwek3x7hav6x6 2209254 2209201 2026-05-27T00:14:59Z Tabilay 153890 /* Mga panlabas na kawing */ 2209254 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Singles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":6" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo. <ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> == Karera == === Juniors === Sa edad na 12, nagwagi si Eala sa 2018 [[:en:Les_Petit_As|Les Petits As]] sa Pransya,<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/cookies/?returnurl=%2Fnews%2F117748%2FLilov-Eala-win-at-Les-Petits-As |access-date=November 14, 2024 |website=Tennis Europe}}</ref> at nakuha ang kanyang unang under‑18 singles at doubles titles sa ITF Trofeo David Ferrer sa Alicante, Spain.<ref>{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=April 25, 2025 |title=Building blocks to success: Rundown of Alex Eala’s best tennis campaigns |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-best-tennis-campaigns/ |access-date=November 14, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Noong 2019, napanalunan ni Eala ang [[:en:Orange_Bowl_(tennis)|Orange Bowl]] girls’ doubles title kasama si [[:en:Evialina_Laskevich|Laskevich]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217 |access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya sa [[:en:2020_Australian_Open_–_Girls'_doubles|Australian Open]] girls’ doubles kasama si [[:en:Priska_Madelyn_Nugroho|Nugroho]].<ref>{{Cite web |date=2020-01-31 |title=Eala, Nugroho capture Australian Open girls' doubles title |url=https://www.espn.com/story/_/id/28604688/eala-nugroho-capture-australian-open-girls-doubles-title |access-date=2025-10-08 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Sa 2021 [[:en:2021_French_Open_–_Girls'_doubles|French Open]], nakuha niya ang ikalawang junior Grand Slam doubles title kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]].<ref>{{Cite news |last=Go |first=Beatrice |date=April 5, 2023 |title=Alex Eala clinches juniors world No. 2 after French Open romp |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-ranking-itf-world-juniors-2020/ |access-date=November 16, 2025}}</ref> Noong Hulyo 2021, nagwagi siya ng isahan at dalawahan (kasama si Madison Sieg) sa [[:en:Trofeo_Bonfiglio|Trofeo Bonfiglio]] sa Milan.<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=July 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior Grand Slam singles title sa [[:en:2022_US_Open_–_Girls'_singles|US Open]].<ref>{{Cite web |last=Levinsohn |first=Dan |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title at the 2022 US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html |access-date=November 14, 2025 |website=US Open}}</ref> === Prupesyonal na karera === ==== 2020 ==== '''Isahan''' Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa isahan. Umabot siya sa pangalawang yugto sa W25 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]], W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Castellón]], at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Monastir]]. Natapos naman siya sa unang yugto sa W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]] at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|Melilla]]. ==== 2021 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2021_WTA_Tour|WTA Tour]], unang sumabak si Eala sa [[:en:2021_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami Open]] ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying. Gayunpaman, sa [[:en:2021_Winners_Open_–_Singles|Cluj-Napoca 250]], nakapasok siya sa pangunahing draw at umabot hanggang sa pangalawang yugto bago natalo kay [[:en:Mayar_Sherif|Sherif]].<ref name=":5">{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 |access-date=December 3, 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=ITF: Alex Eala Singles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/activity/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=February 2, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng [[:en:2021_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]], nakarating sila sa quarterfinals. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]] at umabot sila hanggang sa finals.<ref name=":6">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Doubles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches?type=D#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2022 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2022_WTA_Tour|WTA Tour]], tampok ang kaniyang pagsabak sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], subalit natalo siya sa unang yugto at sa qualifying na yugto.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2022_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa semifinals ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nakapasok siya sa quarterfinals ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Sa WTA Tour, nakapaglaro siya sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_doubles|Miami 1000]] at sa qualifying ng [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref name=":0">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Sa ITF circuit, lumahok siya sa sampung torneo. Ang pinakamataas na narating niya ay ang semifinals sa W25 Palma del Río kasama si [[:en:Marina_Bassols_Ribera|Ribera]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng pitong torneo at dalawang torneo na nabigo sa maagang yugto.<ref name=":6" /> ==== 2023 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2023_WTA_Tour|WTA Tour]], lumahok siya sa qualifying ugtong [[:en:2023_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]] ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng [[:en:2023_Thailand_Open_–_Singles|Thailand 250]], [[:en:2023_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]], [[:en:2023_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]], at [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Singles|Monastir 250]]. Lumaban din siya bilang wildcard sa [[:en:2023_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2023_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(April–June)|W15 Yecla]] at kasunod sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Roehampton]].<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=June 4, 2023 |title=Alex Eala claims third ITF crown at W25 Yecla in Spain |url=https://www.abs-cbn.com/sports/06/04/23/tennis-alex-eala-claims-third-itf-crown-at-w25-yecla |access-date=November 7, 2025 |work=ABS CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=August 13, 2023 |title=Alex Eala wins fourth ITF title, rules W25 Roehampton |url=https://sports.inquirer.net/523461/alex-eala-wins-fourth-itf-title-rules-w25-roehampton |access-date=November 7, 2025 |website=Inquirer.net |language=en-US}}</ref> Nakarating siya sa finals ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Aldershot]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|W40 Petange]]; sa semifinals ng [[:en:2023_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|W100 Vitoria-Gasteiz]] at [[:en:2023_Engie_Open_Nantes_Atlantique_–_Singles|W60 Nantes]]; at sa quarterfinals ng [[:en:2023_Women's_TEC_Cup_–_Singles|W60 Barcelona]] at [[:en:2023_Ando_Securities_Open_–_Singles|W100 Tokyo]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nagtapos siya sa ika-191 na puwesto sa pagtatapos ng taon.<ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 20, 2023 |title=Eala improves to career-high No. 191 in WTA rankings |url=https://mb.com.ph/2023/9/20/eala-improves-to-career-high-no-191-in-wta-rankings |access-date=November 7, 2025 |website=Manila Bulletin}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng ITF at WTA sa dalawahan. Umabot siya sa apat na semifinals (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na quarterfinals (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa nangyugto kabilang ang [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Doubles|Monastir 250]]. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na korte maliban sa W60 Chiasso, isang palaro na ginanap sa luwad.<ref name=":6" /> ==== 2024 ==== '''Isahan''' Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa qualifiers ng apat na Grand Slam ([[:en:2024_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]], [[:en:2024_French_Open_–_Women's_singles_qualifying|French Open]], [[:en:2024_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles_qualifying|Wimbledon]], [[:en:2024_US_Open_–_Women's_singles_qualifying|US Open]]). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang quarterfinal sa [[:en:2024_Veneto_Open_–_Singles|Veneto 125]] laban kay [[:en:Sara_Errani|Errani]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_WTA_Tour|WTA Tour]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] at [[:en:2024_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]]. Nabigo siya sa unang yugto ng [[:en:2024_Guadalajara_Open_Akron_–_Singles|Guadalajara 500]], [[:en:2024_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|Abu Dhabi 500]], at sa qualifiers ng [[:en:2024_Ningbo_Open_–_Singles|Ningbo 500]]. Hindi siya nakalusot sa qualifiers ng [[:en:2024_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] at [[:en:2024_Jiangxi_Open_–_Singles|Jiangxi 250]]. Bukod sa semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Oeiras 125]] at [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Makarska_International_Championships_–_Singles|Makarska 125]] at [[:en:2024_Polish_Open_–_Singles|Warsaw 125]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|Vitoria-Gasteiz]], tinalo si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] sa final. Umabot din siya sa semifinals ng W100 [https://en.wikipedia.org/wiki/2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_%E2%80%93_Singles Dubai] at W50 [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Indore]], at sa quarterfinals ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_doubles|Canberra 125]] kasama si [[:en:Laura_Pigossi|Pigossi]]. Nagkaroon din siya ng limang quarterfinal finishes: sa [[:en:2024_Ningbo_Open|Ningbo 500]] kasama si [[:en:Liang_En-shuo|Liang]], sa [[:en:2024_Polish_Open_–_Doubles|Warsaw 125]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sa [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Doubles|Guadalajara 125]] kasama si [[:en:Kimberly_Birrell|Birrell]], sa [[:en:2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Dubai]] kasama si [[:en:Valentini_Grammatikopoulou|Grammatikopoulou]], at sa [[:en:2024_Porto_Women's_Indoor_ITF_3_–_Doubles|W75 Porto 3]] kasama si [[:en:Alicia_Barnett|Barnett]]. Bukod dito, nagtalo siya sa unang yugto sa [[:en:2024_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] (kasama si [[:en:Taylah_Preston|Preston]]).<ref name=":72" /><ref name=":0" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W50 Pune]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sinundan ng magkasunod na panalo kasama si [[:en:Estelle_Cascino|Cascino]] sa [[:en:2024_Open_de_Seine-et-Marne_–_Doubles|W75 Croissy-Beaubourg]] at [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Doubles|W100 Vitoria-Gasteiz]]—ang pinakamataas na titulo niya sa ITF. Umabot din siya sa semifinals ng [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W75 Trnava]] kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]].<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 27, 2024 |title=Alex Eala cops W50 Pune doubles title with Latvian partner |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/549446/alex-eala-cops-w50-pune-doubles-title-with-latvian-partner |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=March 31, 2024 |title=Eala, partner rule W75 Croissy-Beaubourg doubles tilt |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2024/03/31/2344255/eala-partner-rule-w75-croissy-beaubourg-doubles-tilt |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=July 21, 2024 |title=Alex Eala wins singles and doubles titles at W100 Vitoria-Gasteiz |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/575666/alex-eala-also-wins-singles-title-at-w100-vitoria-gasteiz |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref name=":6" /> ==== 2025 ==== '''Isahan''' Noong 2025, umakyat si Eala mula No. 147 tungo sa career-high No. 50 matapos lumahok sa 27 torneo.<ref name=":4" /> Ang pinakamalaking tagumpay ay dumating sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], kung saan tinalo ang world No. 2 [[:en:Iga_Świątek|Świątek]] sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Pegula]] sa semifinals. Sa damo, nakarating sa unang WTA final sa [[:en:2025_Eastbourne_Open_–_Women's_singles|Eastbourne 250]], ngunit natalo kay [[:en:Maya_Joint|Joint]]. Sa [[:en:2025_US_Open_–_Women's_singles|US Open]], nakamit ang unang panalo sa main draw at umabot sa ikalawang ugtolaban kay [[:en:Cristina_Bucșa|Bucșa]]. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa [[:en:2025_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], tinalo si [[:en:Panna_Udvardy|Udvardy]] sa final.<ref name=":4" /> Nagtala rin siya ng matatag na hinatnan sa mga sumusunod na paligsahan: quarterfinals sa [[:en:2025_SP_Open_–_Singles|São Paulo 250]] laban kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]], semifinal sa [[:en:2025_Jingshan_Tennis_Open_–_Women's_singles|Jingshan 125]] laban kay [[:en:Lulu_Sun|Sun]] at sa [[:en:2025_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]] laban kay [[:en:Wei_Sijia|Sijia]], at quarterfinals sa [[:en:2025_Ilkley_Open_–_Women's_singles|Ilkley 125]] laban kay [[:en:Rebecca_Marino|Marino]] at sa [[:en:2025_Suzhou_WTA_125_–_Singles|Suzhou 125]] laban kay [[:en:Viktorija_Golubic|Golubic]]. Umabot sa pangalawang yugto sa [[:en:2025_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] laban kay Świątek, at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Singles|Hong Kong 250]] laban kay [[:en:Victoria_Mboko|Mboko]]. Sa iba pang palihsahan nakarating sa pangalawang yugto ng [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Singles|Mumbai 125]] laban kay [[:en:Mai_Hontama|Hontama]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Singles|Oeiras 125]] laban kay Udvardy.<ref name=":4" /> Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala niya sa taon. Natalo sa unang ugtong [[:en:2025_French_Open_–_Women's_singles|French Open]] kay [[:en:Emiliana_Arango|Arango]], ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles|Wimbledon]] kay [[:en:Barbora_Krejčíková|Krejčíková]], at ng [[:en:2025_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]] sa qualifying kay [[:en:Jana_Fett|Fett]]. Natalo siya sa unang yugtong [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_singles|Rome 1000]] kay [[:en:Marta_Kostyuk|Kostyuk]], ng [[:en:2025_Canadian_Open_–_Women's_singles|Montreal 1000]] kay [[:en:Markéta_Vondroušová|Vondroušová]], at sa qualifying ng [[:en:2025_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]] kay [[:en:Moyuka_Uchijima|Uchijima]]. Natalo siys sa unang yugto ng [[:en:2025_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]] kay [[:en:Magda_Linette|Linette]], ng [[:en:2025_Singapore_Tennis_Open_–_Singles|Singapore 250]] kay [[:en:Simona_Waltert|Waltert]], ng [[:en:2025_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]] kay [[:en:Tereza_Valentová|Valentová]], ng [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] kay [[:en:Claire_Liu|Liu]], at sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_singles|Birmingham 250]] kay [[:en:Linda_Fruhvirtová|Fruhvirtová]].<ref name=":4" /> Sa [[:en:2025_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]], tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang yugto: W100 [[:en:2025_Bengaluru_Open_–_Singles|Bengaluru]] laban kay [[:en:Dalila_Jakupović|Jakupović]], W75 Trnava 1 laban kay [[:en:Céline_Naef|Naef]], at W75 Trnava 2 laban kay [[:en:Valentina_Ryser|Ryser]].<ref name=":2" /> '''Dalawahan''' Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan.<ref name=":6" /> Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Doubles|Guangzhou 250]], kung saan umabot siya sa semifinals kasama si [[:en:Nadiia_Kichenok|Kichenok]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_doubles|Italian 1000]] kapareha si [[:en:_Coco_Gauff|Coco Gauff]].<ref name=":6" /> Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_doubles|French Open]] kasama si [[:en:Renata_Zarazúa|Zarazúa]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_doubles|Wimbledon]] kasama si [[:en:Eva_Lys|Lys]].<ref name=":6" /> Lumahok din siya sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_doubles|Birmingham 250]] kasama si [[:en:Rebeka_Masarova|Masarova]] at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Doubles|Hong Kong 250]] kasama si [[:en:Chan_Hao-ching|Hao-ching]], kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> Sa mga challengers, nakapaglaro siya sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Doubles|Mumbai 125]] kasama si [[:en:_Tsao_Chia-yi|Chia-yi]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] kasama si [[:en:Katie_Volynets|Volynets]], na kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> ==== 2026 ==== '''Isahan''' Sinimulan ni Eala ang kanyang [[:en:2026_WTA_Tour|2026 season]] nang may matibay na simula sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_singles|Auckland 250]]'', kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay [[:en:Wang_Xinyu|Wang]].<ref>{{cite news |last=Satumbaga-Villar|first=Krystel|date=January 10, 2026|title=Alex Eala succumbs to Chinese rival in Auckland semis|url=https://mb.com.ph/2026/01/10/alex-eala-succumbs-to-chinese-rival-in-auckland-semis|work=The Manila Bulletin|access-date=January 10, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]]'', nabigo siya sa unang round ng singles.<ref>{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks}}</ref> Lumaban siya sa ''[[:en:2026_Philippine_Women's_Open_–_Singles|Philippines 125]]'' bilang wildcard at nakapasok sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Camila_Osorio|Osorio]].<ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 29, 2026 |title=Alex Eala exits WTA Philippine Open, bows to Camila Osorio |url=https://sports.inquirer.net/660715/alex-eala-exits-wta-philippine-open-bows-to-camila-osorio |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=January 29, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open|Abu Dhabi 1000]]'', umabot siya sa quarterfinals ngunit natalo kay [[:en:Ekaterina_Alexandrova|Alexandrova]].<ref>{{Cite news |last=Gasgonia |first=Dennis |date=February 5, 2026 |title=Natalo si Alex Eala sa quarterfinals ng Abu Dhabi laban kay Alexandrova ng Russia |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2026/2/5/alex-eala-bows-out-of-abu-dhabi-quarterfinals-in-loss-to-russia-s-alexandrova-2244 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Qatar_TotalEnergies_Open_–_Singles|Qatar 1000]]'', nabigo siya sa unang yugto.<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=February 9, 2026 |title=Alex Eala exits Qatar Open after falling to Tereza Valentova |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-exits-qatar-open-after-falling-to-tereza-valentova-a5019-20260209 |access-date=February 9, 2026}}</ref> Nakapasok siya sa quarterfinals ng ''[[:en:2026_Dubai_Tennis_Championships_–_Women's_singles|Dubai 1000]]'' bago natalo kay [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].<ref>{{Cite news |last=Ballesteros |first=Jan |date=February 19, 2026 |title=Alex Eala succumbs to world No. 4 Coco Gauff in Dubai quarterfinals |website=onesports.ph |url=https://onesports.ph/more-sports/article/41325/alex-eala-succumbs-to-world-no-4-coco-gauff-in-dubai-quarterfinals-1 |access-date=February 19, 2026}}</ref> Sa tinaguriang ''Sunshine Double{{Efn|Ang Sunshine Double ay ang magkasunod na torneo ng Indian Wells Masters at Miami Open, dalawang prestihiyosong ATP Masters 1000 at WTA 1000 na ginaganap tuwing Marso. Nagsisimula ito sa California at nagtatapos sa Florida, at kilala ang tatlong linggong yugto na ito sa maaraw na panahon at mahigpit na iskedyul. Itinuturing itong pinakamahalagang serye ng pinagsamang mga torneo sa labas ng Grand Slams.}}'' na ''[[:en:2026_BNP_Paribas_Open|Indian Wells 1000]]'' at ''[[:en:2026_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]]'', umabot siya sa ika-apat na round sa parehong torneo bago natalo kina [[:en:Linda_Noskova|Noskova]] at [[:en:Karolína_Muchová|Muchová]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=March 11, 2026 |title=Alex Eala bows out of Indian Wells with loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/11/tennis-alex-eala-bows-out-of-indian-wells-with-loss-to-linda-noskov-1231 |access-date=March 11, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |date=Marso 24, 2026 |title=Alex Eala natanggal sa Miami Open matapos matalo kay Karolína Muchová |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/24/alex-eala-bows-out-of-miami-open-0012 |access-date=Marso 24, 2026}}</ref> Sa mga korteng luwad ng Europa, nakarating si Eala sa ikalawang yugto ng [[:en:2025_Upper_Austria_Ladies_Linz_–_Singles|Linz 500]] kung saan siya ay tinalo ni [[:en:Jelena_Ostapenko|Ostapenko]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=2026-04-08 |title=Eala nabigo matapos manguna ng 5-1 sa ikalawang set kontra Ostapenko, lumabas sa Linz Open |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=2026-04-08 |website=Philstar.com}}</ref> Sa unang yugto ng [[:en:2026_Porsche_Tennis_Grand_Prix_–_Singles|Stuttgart 500]], siya ay pinatalsik ni [[:en:Leylah_Fernandez|Fernandez]].<ref>{{Cite news |date=2026-04-15 |title=Alex Eala natanggal sa Stuttgart Open matapos matalo kay Leylah Fernandez |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/15/alex-eala-stuttgart-open-0040 |access-date=2026-04-15 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ikalawang yugto ng [[:en:2026_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], siya ay natalo ni [[:en:Elise_Mertens|Mertens]].<ref>{{Cite news |last= |first= |date=April 24, 2026 |title=Nagpatuloy ang hirap ni Alex Eala sa clay matapos ang pagkatalo sa Round of 64 laban kay Elise Mertens sa Madrid Open |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/985231/alex-eala-s-clay-struggles-continue-after-round-of-64-loss-to-elise-mertens-in-madrid-open/story/ |access-date=April 24, 2026 |website=GMA News Online |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=April 24, 2026 |title=Alex Eala suffers second round defeat to Elise Mertens at Mutua Madrid Open |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/48579925/alex-eala-suffers-second-round-defeat-elise-mertens-mutua-madrid-open |access-date=April 24, 2026 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Natalo siya kay [[:en:Elena_Rybakina|Rybakina]] sa ikatlong yugto ng [[:en:2026_Italian_Open_–_Women's_singles|Rome 1000]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=May 10, 2026 |title=Alex Eala bows out of Italian Open with loss to Rybakina |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/5/10/tennis-alex-eala-bows-out-of-italian-open-with-loss-to-rybakina-2341 |work=ABS CBN News}}</ref> Sa sumunod na linggo, siya ay nabigo sa unang round ng [[:en:2026_Internationaux_de_Strasbourg_–_Singles|Strasbourg 500]] matapos matalo kay [[:en:Oleksandra_Oliynykova|Oliynykova]].<ref>{{Cite news |last=Castillejo|first=Dyan|date=May 18, 2026|title=Alex Eala exits Strasbourg in first-round defeat to Oleksandra Oliynykova|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/5/18/alex-eala-exits-strasbourg-in-loss-to-oliynykova-2339|work=ABS-CBN News|access-date=May 18, 2026}}</ref> Natapos niya ang clay season sa pagkatalo kay Jovic sa unang yugto ng [[:en:2026_French_Open_–_Women's_singles|French Open]].<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=May 26, 2026 |title=Umatras si Alex Eala sa French Open matapos matalo kay Iva Jovic |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/5/26/tennis-alex-eala-exits-french-open-with-loss-to-iva-jovic-1857 |access-date=May 26, 2026 |work=ABS-CBN Sports}}</ref> ''' Dalawahan''' Sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_doubles|Auckland 250]]'', nakipagtambal si Eala kay [[:en:Iva_Jovic|Jović]] at umabot sila sa semifinals bago natalo kina [[:en:Xu_Yifan|Xu]] at [[:en:Yang_Zhaoxuan|Yang]].<ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=January 9, 2026|access-date=January 9, 2026|work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_doubles|Australian Open]]'', nakipares siya kay [[:en:Ingrid_Martins|Martins]], ngunit hindi sila nakalusot sa unang round matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=January 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=January 20, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open_–_Doubles|Abu Dhabi 1000]]'', nakipagtambal siya kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]] at nakaabot sila sa semifinal, ngunit natalo sa duo nina [[:en:Tereza_Mihalíková|Mihalíková]] at [[:en:Olivia_Nicholls|Nicholls]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=February 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=February 6, 2026}}</ref> Si Eala, kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]], ay naalis sa ikalawang yugto ng [[:en:2026_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref>{{cite news |last=Reyes |first=Kate M. |date=25 Abril 2026 |title=Alex Eala, Zeynep Sonmez ousted in Madrid Open doubles |website=SPIN.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-zeynep-sonmez-ousted-in-madrid-open-doubles-a5019-20260425 |access-date=25 Abril 2026}}</ref> Kasama si [[:en:Hailey_Baptiste|Baptiste]], nabigo rin siya sa unang yugtong [[:en:2026_Italian_Open_–_Women's_doubles|Rome 1000]].<ref>{{Cite news |last=Montejo |first=Mark Rey |date=May 12, 2026 |title=Grand Slam doubles champs too much for Eala, Baptiste |url=https://mb.com.ph/2026/05/12/grand-slam-doubles-champs-too-much-for-eala-baptiste |access-date=May 12, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 Semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]]<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> ==Mga laro ni Eala== === Mga junior na laro === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} === Propesyonal na Laro === ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Taon !! Paligsahan !! Tier !! Paligsahan !! Katungali |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Isahan || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Isahan || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Isahan || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Isahan || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Isahan || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Dalawahan || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Dalawahan || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Dalawahan || Estelle Cascino |} ==== 2020 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Las Palmas de Gran Canaria 2 || W15 || Luwad || Unang Yugto || Anna Zarycka || 2–6, 4–6 |- | Las Palmas de Gran Canaria || W25 || Luwad || Pangalawang Yugto || Lara Salden || 0–6, 6–2, 2–6 |- | Melilla || W15 || Luwad || Unang Yugto || Anastasia Charaeva || 3–6, 3–6 |- | Monastir 9 || W15 || Matigas || Pangalawang Yugto || Nina Stadler || 6–4, 6–7, 5–7 |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Korte !! Tier !! Kalaban !! Yugto !! Iskor |- | Miami Open || Matigas || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Luwad || WTA 250 || Mayar Sherif || Pangalawang Yugto || 2–6, 2–6 |- | W15 Manacor 1 || W15 || Matigas || Yvonne Cavalle-Reimers || Final || 5–7, 6–1, 6–2 |- | W15 Manacor 2 || W15 || Matigas || Ylena In-Albon || Kwarterpinals || 0–6, 3–6 |- | W15 Manacor 3 || W15 || Matigas || Oksana Selekhmeteva || Kwarterpinals || 2–6, 3–6 |- | W25 Grenoble || W25 || Matigas || Maja Chwalińska || Kwarterpinals || 0–6, 4–6 |- | W25 Manacor 4 || W25 || Matigas || Jana Fett || Pangalawang Yugto || 6–4, 3–6, 5–7 |- | W15 Manacor 5 || W15 || Matigas || Simona Waltert || Unang Yugto || 4–6, 6–2, 5–7 |- | W60 Bellinzona || W60 || Luwad || Simona Waltert || Pangalawang Yugto || 5–7, 6–3, 2–6 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Luwad || Irene Burillo Escorihuela || Pangalawang Yugto || 2–6, 4–6 |- | W25 Madrid 2 || W25 || Matigas || Andrea Lázaro García || Unang Yugto || 6–2, 4–6, 4–6 |- | W25 Milovice || W25 || Matigas || Daria Astakhova || Unang Yugto || 2–6, 2–6 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | W25 Madrid || W25 || Matigas || Victoria Jiménez Kasintseva || Kwarterpinals || Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey || 5–7, 6–4, 6–10 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Luwad || Oksana Selekhmeteva || Final || Justina Mikulskytė / Oana Simion || 3–6, 5–7 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |- | Manacor 1 || W25 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Alice Rame || 2–6, 4–6 |- | Manacor 3 || W25 || Matigas || Unang Yugto || Giulia Gatto-Monticone || 2–6, 1–6 |- | Grenoble || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Chloé Paquet || 6–4, 5–7, 3–6 |- | Macon || W25 || Matigas || Unang Yugto || Anna Ukolova || 6–1, 2–6, 6–7(3) |- | Joue-les-Tours || W25 || Matigas || Pangalawang Yugto || Oksana Selekhmeteva || 3–6, 3–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Matigas || Final || Luksika Kumkhum || 6–4, 6–2 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Erika Sema || 3–6, 6–2, 3–6 |- | Madrid 1 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Anna-Lena Robbe || 6–7(3), 3–6 |- | Madrid 2 || W60 || Matigas || Final || Marina Bassols Ribera || 4–6, 5–7 |- | Palma del Río || W25 || Luwad || Pangalawang Yugto || Jessika Ponchet || 2–6, 1–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Pangalawang Yugto || Alexandra Bozovic || 6–1, 4–6, 5–7 |- | Vitoria-Gasteiz || W60 || Matigas || Semipaynal || Jessika Ponchet || 4–6, 4–6 |- | El Espinar || W25 || Matigas || Semipaynal || Eva Guerrero Alvarez || 2–6, 6–3, 2–6 |- | Grodzisk Mazowiecki || W100 || Matigas || Unang Yugto || Katharina Hobgarski || 4–6, 3–6 |- | Templeton || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Katarzyna Kawa || 6–2, 4–6, 0–6 |- | Rancho Santa Fe || W80 || Matigas || Kwarterpinals || Marcela Zacarías || 2–6, 5–7 |- | Hamburg || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Ysaline Bonaventure || 4–6, 0–6 |- | Poitiers || W80 || Matigas || Semipaynal || Ysaline Bonaventure || 1–6, 6–3, 3–6 |- | Shrewsbury || W100 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Maia Lumsden || 1–6, 5–7 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Manacor || W25 || Matigas || Elsa Jacquemot || Kwarterpinals || Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi || 6–2, 4–6, 3–10 |- | Macon || W25 || Matigas || Jéssica Bouzas Maneiro || Kwarterpinals || Audrey Albie / Aubane Droguet || 4–6, 2–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Matigas || Indy De Vroome || Unang Yugto || Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted || 6–4, 5–7, 6–10 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Matigas || Kyōka Okamura || Kwarterpinals || Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova || 6–4, 7–6(4), 2–6 |- | Madrid 1 || W25 || Matigas || Jéssica Bouzas Maneiro || Kwarterpinals || Olga Helmi / Adithya Karunaratne || 0–6, 4–6 |- | Madrid 2 || W60 || Matigas || Liang En-shuo || Kwarterpinals || Tímea Babos / Valeria Savinykh || 2–6, 4–6 |- | Palma del Río || W25 || Luwad || Marina Bassols Ribera || Semipaynal || Valeria Savinykh / Fanny Stollár || 2–6, 0–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Lizette Cabrera || Kwarterpinals || Justina Mikulskyte / Hong Yi Cody Wong || 5–7, 4–6 |- | Templeton || W60 || Matigas || Annaëlle Robbe || Pangalawang Yugto || Madison Brengle || 6–3, 6–7, 6–10 |- | Poitiers || W80 || Matigas || Petra Marcinko || Kwarterpinals || Miriam Skoch / Markéta Vondroušová || 5–7, 2–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |- | Canberra || W60 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Oksana Selekhmeteva (7) || 6–3, 4–6, 4–6 |- | Trnava || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Sonay Kartal || 2–6, 2–6 |- | Chiasso || W60 || Luwad || Unang Yugto || Alexandra Cadantu-Ignatik || 0–6, 2–6 |- | Bellinzona || W60 || Luwad || Unang Yugto || Ioana Ghioroaie || 5–7, 1–6 |- | Monastir || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Jia-Jing Wang (Q) || 6–0, 4–6, 3–6 |- | Yecla || W15 || Matigas || Final || Valentina Ryser || 6–3, 7–5 |- | Madrid || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Makenna Jones (5) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Zaragoza || W25 || Matigas || Unang Yugto || Destanee Aiava || 1–6, 2–6 |- | Palma del Río || W40 || Matigas || Kwarterpinals || Valeria Savinykh (3) || 4–6, 2–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Unang Yugto || Sohyun Park || 4–6, 3–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Semipaynal || Jessika Ponchet (3) || 6–2, 4–6, 2–6 |- | Barcelona || W60 || Matigas || Kwarterpinals || Georgina García Pérez || 4–6, 3–6 |- | Roehampton || W25 || Matigas || Final || Arina Rodionova (2) || 6–2, 6–3 |- | Aldershot || W25 || Matigas || Final || Destanee Aiava (6) || 6–3, 4–6, 1–6 |- | Tokyo || W100 || Matigas || Pangalawang Yugto || Kimberly Birrell (5) || 6–4, 6–7, 2–6 |- | Glasgow || W60 || Matigas || Unang Yugto || Suzan Lamens || 6–2, 4–6, 1–6 |- | Nantes || W60 || Matigas || Semipaynal || Gabriela Knutson || 6–2, 3–6, 1–6 |- | Petange || W40 || Matigas || Final || Océane Dodin (3) || 1–6, 5–7 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Trnava 2 || W60 || Matigas || Semipaynal || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 4–6, 1–6 |- | Chiasso || W60 || Luwad || Unang Yugto || Beatrice Gumulya / Anna Sisková || 3–6, 6–4, 11–13 |- | Zaragoza || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Alana Parnaby / Victoria Rodríguez || 6–4, 3–6, 6–10 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 5–7, 6–1, 9–11 |- | Barcelona || W60 || Matigas || Unang Yugto || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 6–4, 3–6, 3–10 |- | Roehampton 2 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Talia Gibson / Petra Hule || 1–6, 5–7 |- | Aldershot || W25 || Matigas || Semipaynal || Erina Hayashi / Saki Imamura || 4–6, 4–6 |- | Tokyo 2 || W100 || Matigas || Semipaynal || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 0–6, 7–5, 6–10 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |- | Glasgow 2 || W60 || Matigas || Kwarterpinals || Freya Christie / Olivia Gadecki || — |- | Nantes || W60 || Matigas || Unang Yugto || Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold || 6–1, 3–6, 6–10 |- | Petange || W40 || Matigas || Semipaynal || Danielle Collins / Isabelle Haverlag || 2–6, 4–7 |} ==== 2024 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Unang Yugto || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Matigas || Unang Yugto || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Damo || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Matigas || Pangalawang Yugto || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Matigas || Unang Yugto || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Damo || Kwarterpinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Luwad || Unang Yugto || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Final (Winner) || Victoria Jiménez Kasintseva (7) || 6–4, 6–4 |- | Dubai || W100 || Matigas || Semipaynal || Polina Kudermetova (1) || 6–4, 2–6, 2–6 |- | Takasaki || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Mananchaya Sawangkaew (3) || 6–4, 1–6, 2–6 |- | Cary || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Renata Zarazúa (2) || 6–3, 4–6, 3–6 |- | Landisville || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Olivia Gadecki || 1–6, 6–0, 3–6 |- | Porto || W75 || Matigas || Kwarterpinals || Anna Bondar (2) || 4–6, 7–6, 1–6 |- | Trnava 1 || W75 || Matigas || Kwarterpinals || Anastasia Gureva || 2–6, 6–3, 6–7 |- | Trnava 2 || W75 || Matigas || Unang Yugto || Tereza Martincová (7) || 6–3, 4–6, 6–7 |- | Croissy-Beaubourg || W75 || Matigas || Pangalawang Yugto || Mona Barthel || 6–4, 4–6, 1–6 |- | Zagreb || W75 || Luwad || Unang Yugto || Tena Lukas || 5–7, 6–3, 4–6 |- | Bellinzona || W60 || Luwad || Unang Yugto || Selena Janicijevic || 3–6, 1–6 |- | Indore || W50 || Matigas || Semipaynal || Polina Kudermetova (2) || 4–6, 7–6, 2–6 |- | Pune || W50 || Matigas || Kwarterpinals || Darja Semenistaja (1) || 6–7, 0–6 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" !Paligsahan !Level !Korte !Katungali !Yugto !Kalaban !Iskor |- |Canberra International |WTA 125 |Matigas |Laura Pigossi |Semipaynal |Kaylah McP/ Astra Sharma |6–7(1), 3–6 |- |Pune |W50 |Matigas |Daniela Semenistaja |Final |Naiktha Bains / Fanny Stollar |7–6(8), 6–3 |- |Porto 3 |W75 |Matigas |Alicia Barnett |Kwarterpinals |Anna-Lena Friedsam / Aliccia Barnett |3–6, 4–6 |- |Trnava |W75 |Matigas |Zeynep Sönmez |Semipaynal |Lulu Sun / Moyuka Uchijima |2–6, 2–6 |- |Croissy-Beaubourg |W75 |Matigas |Estelle Cascino |Final |Maia Lumsden / Jessika Ponchet |7–5, 7–6(4) |- |Oeiras Ladies Open |WTA 125 |Luwad |Taylah Preston |Unang Yugto |Valeria Lepchenko / Anna Falei |4–6, 4–6 |- |Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas |Estelle Cascino |Final |Lia Karatancheva / Diana Marcinkevica |6–3, 2–6, 10–4 |- |Polish Open |WTA 125 |Matigas |Daniela Semenistaja |Kwarterpinals |Weronika Falkowska / Martyna Kubka |4–6, 5–7 |- |Guadalajara 125 Open |WTA 125 |Matigas |Kimberly Birrell |Kwarterpinals |Katarzyna Piter / Fanny Stollar |4–6, 4–6 |- |Ningbo Open |WTA 500 |Matigas |En Shuo Liang |Kwarterpinals |Giuliana Olmos / Alexandra Panova |1–6, 2–6 |- |Dubai |W100 |Matigas |Valentini Grammatikopoulou |Kwarterpinals |Isabelle Haverlag / Erika Pridankina |7–5, 4–6, 3–10 |} ==== 2025 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Semipaynal || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Pangalawang Yugto || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Unang Yugto || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Damo || Unang Yugto || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Damo || Finals (Pangalawang Puwesto) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Unang Yugto || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Matigas || Pangalawang Yugto || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Matigas || Kwarterpinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Matigas || Pangalawang Yugto || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Matigas || Semipaynal || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Matigas || Pangalawang Yugto || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Luwad || Pangalawang Yugto || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Damo || Unang Yugto || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Damo || Kwarterpinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Matigas || Kampeon || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Matigas || Semipaynal || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Matigas || Kwarterpinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Matigas || Pinsala sa balikat |- | Monterrey Open || WTA 500 || Matigas || Pinsala sa balikat |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Nadiia Kichenok || Semipaynal || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Luwad || Coco Gauff || Kwarterpinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Renata Zarazúa || Pangalawang Yugto || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Matigas || Chan Hao‑ching || Unang Yugto || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Eva Lys || Unang Yugto || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 250 || Damo || Rebeka Masarova || Unang Yugto || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Matigas || Tsao Chia‑yi || Unang Yugto || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Luwad || Katie Volynets || Unang Yugto || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Auckland Open || WTA 250 || Matigas || Semipaynal || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Unang Yugto || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Matigas || Kwarterpinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Kwarterpinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Kampeonships |WTA 1000 |Matigas |Kwarterpinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Matigas |Ikaapat na Yugto |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Matigas |Ikaapat na Yugto |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Luwad |Pangalawang Yugto |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Luwad | Unang Yugto | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Luwad |Pangalawang Yugto |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Luwad |Pangatlong Yugto |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Luwad |Unang Yugto |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Luwad |Unang Yugto |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |HSBC Championships |WTA 500 |Damo | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Damo | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Damo | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Damo | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo | | | |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Auckland Open || WTA 250 || Matigas || Iva Jovic || Semipaynal || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Ingrid Martins || Unang Yugto || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Janice Tjen|| Semipaynal|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Matigas |Iva Jovic |Unang Yugto |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Luwad |Zeynep Sönmez |Pangalawang Yugto |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Luwad |Hailey Baptiste |Unang Yugto |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 2-6 |- |French Open |Grand Slam |Luwad | | | | |- |} == Taunang ranggo ng WTA == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [https://simple.wikipedia.org/wiki/Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia] l8ov41dodofqsvbqffxg5jvm19xk8ea 2209255 2209254 2026-05-27T00:15:49Z Tabilay 153890 /* Mga panlabas na kawing */ 2209255 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Singles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":6" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo. <ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> == Karera == === Juniors === Sa edad na 12, nagwagi si Eala sa 2018 [[:en:Les_Petit_As|Les Petits As]] sa Pransya,<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/cookies/?returnurl=%2Fnews%2F117748%2FLilov-Eala-win-at-Les-Petits-As |access-date=November 14, 2024 |website=Tennis Europe}}</ref> at nakuha ang kanyang unang under‑18 singles at doubles titles sa ITF Trofeo David Ferrer sa Alicante, Spain.<ref>{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=April 25, 2025 |title=Building blocks to success: Rundown of Alex Eala’s best tennis campaigns |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-best-tennis-campaigns/ |access-date=November 14, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Noong 2019, napanalunan ni Eala ang [[:en:Orange_Bowl_(tennis)|Orange Bowl]] girls’ doubles title kasama si [[:en:Evialina_Laskevich|Laskevich]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217 |access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya sa [[:en:2020_Australian_Open_–_Girls'_doubles|Australian Open]] girls’ doubles kasama si [[:en:Priska_Madelyn_Nugroho|Nugroho]].<ref>{{Cite web |date=2020-01-31 |title=Eala, Nugroho capture Australian Open girls' doubles title |url=https://www.espn.com/story/_/id/28604688/eala-nugroho-capture-australian-open-girls-doubles-title |access-date=2025-10-08 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Sa 2021 [[:en:2021_French_Open_–_Girls'_doubles|French Open]], nakuha niya ang ikalawang junior Grand Slam doubles title kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]].<ref>{{Cite news |last=Go |first=Beatrice |date=April 5, 2023 |title=Alex Eala clinches juniors world No. 2 after French Open romp |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-ranking-itf-world-juniors-2020/ |access-date=November 16, 2025}}</ref> Noong Hulyo 2021, nagwagi siya ng isahan at dalawahan (kasama si Madison Sieg) sa [[:en:Trofeo_Bonfiglio|Trofeo Bonfiglio]] sa Milan.<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=July 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior Grand Slam singles title sa [[:en:2022_US_Open_–_Girls'_singles|US Open]].<ref>{{Cite web |last=Levinsohn |first=Dan |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title at the 2022 US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html |access-date=November 14, 2025 |website=US Open}}</ref> === Prupesyonal na karera === ==== 2020 ==== '''Isahan''' Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa isahan. Umabot siya sa pangalawang yugto sa W25 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]], W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Castellón]], at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Monastir]]. Natapos naman siya sa unang yugto sa W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]] at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|Melilla]]. ==== 2021 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2021_WTA_Tour|WTA Tour]], unang sumabak si Eala sa [[:en:2021_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami Open]] ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying. Gayunpaman, sa [[:en:2021_Winners_Open_–_Singles|Cluj-Napoca 250]], nakapasok siya sa pangunahing draw at umabot hanggang sa pangalawang yugto bago natalo kay [[:en:Mayar_Sherif|Sherif]].<ref name=":5">{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 |access-date=December 3, 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=ITF: Alex Eala Singles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/activity/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=February 2, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng [[:en:2021_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]], nakarating sila sa quarterfinals. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]] at umabot sila hanggang sa finals.<ref name=":6">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Doubles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches?type=D#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2022 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2022_WTA_Tour|WTA Tour]], tampok ang kaniyang pagsabak sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], subalit natalo siya sa unang yugto at sa qualifying na yugto.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2022_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa semifinals ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nakapasok siya sa quarterfinals ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Sa WTA Tour, nakapaglaro siya sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_doubles|Miami 1000]] at sa qualifying ng [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref name=":0">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Sa ITF circuit, lumahok siya sa sampung torneo. Ang pinakamataas na narating niya ay ang semifinals sa W25 Palma del Río kasama si [[:en:Marina_Bassols_Ribera|Ribera]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng pitong torneo at dalawang torneo na nabigo sa maagang yugto.<ref name=":6" /> ==== 2023 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2023_WTA_Tour|WTA Tour]], lumahok siya sa qualifying ugtong [[:en:2023_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]] ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng [[:en:2023_Thailand_Open_–_Singles|Thailand 250]], [[:en:2023_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]], [[:en:2023_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]], at [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Singles|Monastir 250]]. Lumaban din siya bilang wildcard sa [[:en:2023_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2023_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(April–June)|W15 Yecla]] at kasunod sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Roehampton]].<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=June 4, 2023 |title=Alex Eala claims third ITF crown at W25 Yecla in Spain |url=https://www.abs-cbn.com/sports/06/04/23/tennis-alex-eala-claims-third-itf-crown-at-w25-yecla |access-date=November 7, 2025 |work=ABS CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=August 13, 2023 |title=Alex Eala wins fourth ITF title, rules W25 Roehampton |url=https://sports.inquirer.net/523461/alex-eala-wins-fourth-itf-title-rules-w25-roehampton |access-date=November 7, 2025 |website=Inquirer.net |language=en-US}}</ref> Nakarating siya sa finals ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Aldershot]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|W40 Petange]]; sa semifinals ng [[:en:2023_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|W100 Vitoria-Gasteiz]] at [[:en:2023_Engie_Open_Nantes_Atlantique_–_Singles|W60 Nantes]]; at sa quarterfinals ng [[:en:2023_Women's_TEC_Cup_–_Singles|W60 Barcelona]] at [[:en:2023_Ando_Securities_Open_–_Singles|W100 Tokyo]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nagtapos siya sa ika-191 na puwesto sa pagtatapos ng taon.<ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 20, 2023 |title=Eala improves to career-high No. 191 in WTA rankings |url=https://mb.com.ph/2023/9/20/eala-improves-to-career-high-no-191-in-wta-rankings |access-date=November 7, 2025 |website=Manila Bulletin}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng ITF at WTA sa dalawahan. Umabot siya sa apat na semifinals (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na quarterfinals (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa nangyugto kabilang ang [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Doubles|Monastir 250]]. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na korte maliban sa W60 Chiasso, isang palaro na ginanap sa luwad.<ref name=":6" /> ==== 2024 ==== '''Isahan''' Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa qualifiers ng apat na Grand Slam ([[:en:2024_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]], [[:en:2024_French_Open_–_Women's_singles_qualifying|French Open]], [[:en:2024_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles_qualifying|Wimbledon]], [[:en:2024_US_Open_–_Women's_singles_qualifying|US Open]]). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang quarterfinal sa [[:en:2024_Veneto_Open_–_Singles|Veneto 125]] laban kay [[:en:Sara_Errani|Errani]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_WTA_Tour|WTA Tour]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] at [[:en:2024_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]]. Nabigo siya sa unang yugto ng [[:en:2024_Guadalajara_Open_Akron_–_Singles|Guadalajara 500]], [[:en:2024_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|Abu Dhabi 500]], at sa qualifiers ng [[:en:2024_Ningbo_Open_–_Singles|Ningbo 500]]. Hindi siya nakalusot sa qualifiers ng [[:en:2024_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] at [[:en:2024_Jiangxi_Open_–_Singles|Jiangxi 250]]. Bukod sa semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Oeiras 125]] at [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Makarska_International_Championships_–_Singles|Makarska 125]] at [[:en:2024_Polish_Open_–_Singles|Warsaw 125]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|Vitoria-Gasteiz]], tinalo si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] sa final. Umabot din siya sa semifinals ng W100 [https://en.wikipedia.org/wiki/2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_%E2%80%93_Singles Dubai] at W50 [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Indore]], at sa quarterfinals ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_doubles|Canberra 125]] kasama si [[:en:Laura_Pigossi|Pigossi]]. Nagkaroon din siya ng limang quarterfinal finishes: sa [[:en:2024_Ningbo_Open|Ningbo 500]] kasama si [[:en:Liang_En-shuo|Liang]], sa [[:en:2024_Polish_Open_–_Doubles|Warsaw 125]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sa [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Doubles|Guadalajara 125]] kasama si [[:en:Kimberly_Birrell|Birrell]], sa [[:en:2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Dubai]] kasama si [[:en:Valentini_Grammatikopoulou|Grammatikopoulou]], at sa [[:en:2024_Porto_Women's_Indoor_ITF_3_–_Doubles|W75 Porto 3]] kasama si [[:en:Alicia_Barnett|Barnett]]. Bukod dito, nagtalo siya sa unang yugto sa [[:en:2024_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] (kasama si [[:en:Taylah_Preston|Preston]]).<ref name=":72" /><ref name=":0" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W50 Pune]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sinundan ng magkasunod na panalo kasama si [[:en:Estelle_Cascino|Cascino]] sa [[:en:2024_Open_de_Seine-et-Marne_–_Doubles|W75 Croissy-Beaubourg]] at [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Doubles|W100 Vitoria-Gasteiz]]—ang pinakamataas na titulo niya sa ITF. Umabot din siya sa semifinals ng [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W75 Trnava]] kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]].<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 27, 2024 |title=Alex Eala cops W50 Pune doubles title with Latvian partner |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/549446/alex-eala-cops-w50-pune-doubles-title-with-latvian-partner |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=March 31, 2024 |title=Eala, partner rule W75 Croissy-Beaubourg doubles tilt |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2024/03/31/2344255/eala-partner-rule-w75-croissy-beaubourg-doubles-tilt |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=July 21, 2024 |title=Alex Eala wins singles and doubles titles at W100 Vitoria-Gasteiz |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/575666/alex-eala-also-wins-singles-title-at-w100-vitoria-gasteiz |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref name=":6" /> ==== 2025 ==== '''Isahan''' Noong 2025, umakyat si Eala mula No. 147 tungo sa career-high No. 50 matapos lumahok sa 27 torneo.<ref name=":4" /> Ang pinakamalaking tagumpay ay dumating sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], kung saan tinalo ang world No. 2 [[:en:Iga_Świątek|Świątek]] sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Pegula]] sa semifinals. Sa damo, nakarating sa unang WTA final sa [[:en:2025_Eastbourne_Open_–_Women's_singles|Eastbourne 250]], ngunit natalo kay [[:en:Maya_Joint|Joint]]. Sa [[:en:2025_US_Open_–_Women's_singles|US Open]], nakamit ang unang panalo sa main draw at umabot sa ikalawang ugtolaban kay [[:en:Cristina_Bucșa|Bucșa]]. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa [[:en:2025_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], tinalo si [[:en:Panna_Udvardy|Udvardy]] sa final.<ref name=":4" /> Nagtala rin siya ng matatag na hinatnan sa mga sumusunod na paligsahan: quarterfinals sa [[:en:2025_SP_Open_–_Singles|São Paulo 250]] laban kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]], semifinal sa [[:en:2025_Jingshan_Tennis_Open_–_Women's_singles|Jingshan 125]] laban kay [[:en:Lulu_Sun|Sun]] at sa [[:en:2025_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]] laban kay [[:en:Wei_Sijia|Sijia]], at quarterfinals sa [[:en:2025_Ilkley_Open_–_Women's_singles|Ilkley 125]] laban kay [[:en:Rebecca_Marino|Marino]] at sa [[:en:2025_Suzhou_WTA_125_–_Singles|Suzhou 125]] laban kay [[:en:Viktorija_Golubic|Golubic]]. Umabot sa pangalawang yugto sa [[:en:2025_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] laban kay Świątek, at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Singles|Hong Kong 250]] laban kay [[:en:Victoria_Mboko|Mboko]]. Sa iba pang palihsahan nakarating sa pangalawang yugto ng [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Singles|Mumbai 125]] laban kay [[:en:Mai_Hontama|Hontama]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Singles|Oeiras 125]] laban kay Udvardy.<ref name=":4" /> Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala niya sa taon. Natalo sa unang ugtong [[:en:2025_French_Open_–_Women's_singles|French Open]] kay [[:en:Emiliana_Arango|Arango]], ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles|Wimbledon]] kay [[:en:Barbora_Krejčíková|Krejčíková]], at ng [[:en:2025_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]] sa qualifying kay [[:en:Jana_Fett|Fett]]. Natalo siya sa unang yugtong [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_singles|Rome 1000]] kay [[:en:Marta_Kostyuk|Kostyuk]], ng [[:en:2025_Canadian_Open_–_Women's_singles|Montreal 1000]] kay [[:en:Markéta_Vondroušová|Vondroušová]], at sa qualifying ng [[:en:2025_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]] kay [[:en:Moyuka_Uchijima|Uchijima]]. Natalo siys sa unang yugto ng [[:en:2025_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]] kay [[:en:Magda_Linette|Linette]], ng [[:en:2025_Singapore_Tennis_Open_–_Singles|Singapore 250]] kay [[:en:Simona_Waltert|Waltert]], ng [[:en:2025_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]] kay [[:en:Tereza_Valentová|Valentová]], ng [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] kay [[:en:Claire_Liu|Liu]], at sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_singles|Birmingham 250]] kay [[:en:Linda_Fruhvirtová|Fruhvirtová]].<ref name=":4" /> Sa [[:en:2025_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]], tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang yugto: W100 [[:en:2025_Bengaluru_Open_–_Singles|Bengaluru]] laban kay [[:en:Dalila_Jakupović|Jakupović]], W75 Trnava 1 laban kay [[:en:Céline_Naef|Naef]], at W75 Trnava 2 laban kay [[:en:Valentina_Ryser|Ryser]].<ref name=":2" /> '''Dalawahan''' Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan.<ref name=":6" /> Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Doubles|Guangzhou 250]], kung saan umabot siya sa semifinals kasama si [[:en:Nadiia_Kichenok|Kichenok]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_doubles|Italian 1000]] kapareha si [[:en:_Coco_Gauff|Coco Gauff]].<ref name=":6" /> Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_doubles|French Open]] kasama si [[:en:Renata_Zarazúa|Zarazúa]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_doubles|Wimbledon]] kasama si [[:en:Eva_Lys|Lys]].<ref name=":6" /> Lumahok din siya sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_doubles|Birmingham 250]] kasama si [[:en:Rebeka_Masarova|Masarova]] at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Doubles|Hong Kong 250]] kasama si [[:en:Chan_Hao-ching|Hao-ching]], kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> Sa mga challengers, nakapaglaro siya sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Doubles|Mumbai 125]] kasama si [[:en:_Tsao_Chia-yi|Chia-yi]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] kasama si [[:en:Katie_Volynets|Volynets]], na kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> ==== 2026 ==== '''Isahan''' Sinimulan ni Eala ang kanyang [[:en:2026_WTA_Tour|2026 season]] nang may matibay na simula sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_singles|Auckland 250]]'', kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay [[:en:Wang_Xinyu|Wang]].<ref>{{cite news |last=Satumbaga-Villar|first=Krystel|date=January 10, 2026|title=Alex Eala succumbs to Chinese rival in Auckland semis|url=https://mb.com.ph/2026/01/10/alex-eala-succumbs-to-chinese-rival-in-auckland-semis|work=The Manila Bulletin|access-date=January 10, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]]'', nabigo siya sa unang round ng singles.<ref>{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks}}</ref> Lumaban siya sa ''[[:en:2026_Philippine_Women's_Open_–_Singles|Philippines 125]]'' bilang wildcard at nakapasok sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Camila_Osorio|Osorio]].<ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 29, 2026 |title=Alex Eala exits WTA Philippine Open, bows to Camila Osorio |url=https://sports.inquirer.net/660715/alex-eala-exits-wta-philippine-open-bows-to-camila-osorio |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=January 29, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open|Abu Dhabi 1000]]'', umabot siya sa quarterfinals ngunit natalo kay [[:en:Ekaterina_Alexandrova|Alexandrova]].<ref>{{Cite news |last=Gasgonia |first=Dennis |date=February 5, 2026 |title=Natalo si Alex Eala sa quarterfinals ng Abu Dhabi laban kay Alexandrova ng Russia |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2026/2/5/alex-eala-bows-out-of-abu-dhabi-quarterfinals-in-loss-to-russia-s-alexandrova-2244 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Qatar_TotalEnergies_Open_–_Singles|Qatar 1000]]'', nabigo siya sa unang yugto.<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=February 9, 2026 |title=Alex Eala exits Qatar Open after falling to Tereza Valentova |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-exits-qatar-open-after-falling-to-tereza-valentova-a5019-20260209 |access-date=February 9, 2026}}</ref> Nakapasok siya sa quarterfinals ng ''[[:en:2026_Dubai_Tennis_Championships_–_Women's_singles|Dubai 1000]]'' bago natalo kay [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].<ref>{{Cite news |last=Ballesteros |first=Jan |date=February 19, 2026 |title=Alex Eala succumbs to world No. 4 Coco Gauff in Dubai quarterfinals |website=onesports.ph |url=https://onesports.ph/more-sports/article/41325/alex-eala-succumbs-to-world-no-4-coco-gauff-in-dubai-quarterfinals-1 |access-date=February 19, 2026}}</ref> Sa tinaguriang ''Sunshine Double{{Efn|Ang Sunshine Double ay ang magkasunod na torneo ng Indian Wells Masters at Miami Open, dalawang prestihiyosong ATP Masters 1000 at WTA 1000 na ginaganap tuwing Marso. Nagsisimula ito sa California at nagtatapos sa Florida, at kilala ang tatlong linggong yugto na ito sa maaraw na panahon at mahigpit na iskedyul. Itinuturing itong pinakamahalagang serye ng pinagsamang mga torneo sa labas ng Grand Slams.}}'' na ''[[:en:2026_BNP_Paribas_Open|Indian Wells 1000]]'' at ''[[:en:2026_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]]'', umabot siya sa ika-apat na round sa parehong torneo bago natalo kina [[:en:Linda_Noskova|Noskova]] at [[:en:Karolína_Muchová|Muchová]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=March 11, 2026 |title=Alex Eala bows out of Indian Wells with loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/11/tennis-alex-eala-bows-out-of-indian-wells-with-loss-to-linda-noskov-1231 |access-date=March 11, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |date=Marso 24, 2026 |title=Alex Eala natanggal sa Miami Open matapos matalo kay Karolína Muchová |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/24/alex-eala-bows-out-of-miami-open-0012 |access-date=Marso 24, 2026}}</ref> Sa mga korteng luwad ng Europa, nakarating si Eala sa ikalawang yugto ng [[:en:2025_Upper_Austria_Ladies_Linz_–_Singles|Linz 500]] kung saan siya ay tinalo ni [[:en:Jelena_Ostapenko|Ostapenko]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=2026-04-08 |title=Eala nabigo matapos manguna ng 5-1 sa ikalawang set kontra Ostapenko, lumabas sa Linz Open |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=2026-04-08 |website=Philstar.com}}</ref> Sa unang yugto ng [[:en:2026_Porsche_Tennis_Grand_Prix_–_Singles|Stuttgart 500]], siya ay pinatalsik ni [[:en:Leylah_Fernandez|Fernandez]].<ref>{{Cite news |date=2026-04-15 |title=Alex Eala natanggal sa Stuttgart Open matapos matalo kay Leylah Fernandez |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/15/alex-eala-stuttgart-open-0040 |access-date=2026-04-15 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ikalawang yugto ng [[:en:2026_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], siya ay natalo ni [[:en:Elise_Mertens|Mertens]].<ref>{{Cite news |last= |first= |date=April 24, 2026 |title=Nagpatuloy ang hirap ni Alex Eala sa clay matapos ang pagkatalo sa Round of 64 laban kay Elise Mertens sa Madrid Open |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/985231/alex-eala-s-clay-struggles-continue-after-round-of-64-loss-to-elise-mertens-in-madrid-open/story/ |access-date=April 24, 2026 |website=GMA News Online |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=April 24, 2026 |title=Alex Eala suffers second round defeat to Elise Mertens at Mutua Madrid Open |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/48579925/alex-eala-suffers-second-round-defeat-elise-mertens-mutua-madrid-open |access-date=April 24, 2026 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Natalo siya kay [[:en:Elena_Rybakina|Rybakina]] sa ikatlong yugto ng [[:en:2026_Italian_Open_–_Women's_singles|Rome 1000]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=May 10, 2026 |title=Alex Eala bows out of Italian Open with loss to Rybakina |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/5/10/tennis-alex-eala-bows-out-of-italian-open-with-loss-to-rybakina-2341 |work=ABS CBN News}}</ref> Sa sumunod na linggo, siya ay nabigo sa unang round ng [[:en:2026_Internationaux_de_Strasbourg_–_Singles|Strasbourg 500]] matapos matalo kay [[:en:Oleksandra_Oliynykova|Oliynykova]].<ref>{{Cite news |last=Castillejo|first=Dyan|date=May 18, 2026|title=Alex Eala exits Strasbourg in first-round defeat to Oleksandra Oliynykova|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/5/18/alex-eala-exits-strasbourg-in-loss-to-oliynykova-2339|work=ABS-CBN News|access-date=May 18, 2026}}</ref> Natapos niya ang clay season sa pagkatalo kay Jovic sa unang yugto ng [[:en:2026_French_Open_–_Women's_singles|French Open]].<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=May 26, 2026 |title=Umatras si Alex Eala sa French Open matapos matalo kay Iva Jovic |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/5/26/tennis-alex-eala-exits-french-open-with-loss-to-iva-jovic-1857 |access-date=May 26, 2026 |work=ABS-CBN Sports}}</ref> ''' Dalawahan''' Sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_doubles|Auckland 250]]'', nakipagtambal si Eala kay [[:en:Iva_Jovic|Jović]] at umabot sila sa semifinals bago natalo kina [[:en:Xu_Yifan|Xu]] at [[:en:Yang_Zhaoxuan|Yang]].<ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=January 9, 2026|access-date=January 9, 2026|work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_doubles|Australian Open]]'', nakipares siya kay [[:en:Ingrid_Martins|Martins]], ngunit hindi sila nakalusot sa unang round matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=January 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=January 20, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open_–_Doubles|Abu Dhabi 1000]]'', nakipagtambal siya kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]] at nakaabot sila sa semifinal, ngunit natalo sa duo nina [[:en:Tereza_Mihalíková|Mihalíková]] at [[:en:Olivia_Nicholls|Nicholls]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=February 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=February 6, 2026}}</ref> Si Eala, kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]], ay naalis sa ikalawang yugto ng [[:en:2026_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref>{{cite news |last=Reyes |first=Kate M. |date=25 Abril 2026 |title=Alex Eala, Zeynep Sonmez ousted in Madrid Open doubles |website=SPIN.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-zeynep-sonmez-ousted-in-madrid-open-doubles-a5019-20260425 |access-date=25 Abril 2026}}</ref> Kasama si [[:en:Hailey_Baptiste|Baptiste]], nabigo rin siya sa unang yugtong [[:en:2026_Italian_Open_–_Women's_doubles|Rome 1000]].<ref>{{Cite news |last=Montejo |first=Mark Rey |date=May 12, 2026 |title=Grand Slam doubles champs too much for Eala, Baptiste |url=https://mb.com.ph/2026/05/12/grand-slam-doubles-champs-too-much-for-eala-baptiste |access-date=May 12, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 Semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]]<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> ==Mga laro ni Eala== === Mga junior na laro === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} === Propesyonal na Laro === ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Taon !! Paligsahan !! Tier !! Paligsahan !! Katungali |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Isahan || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Isahan || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Isahan || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Isahan || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Isahan || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Dalawahan || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Dalawahan || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Dalawahan || Estelle Cascino |} ==== 2020 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Las Palmas de Gran Canaria 2 || W15 || Luwad || Unang Yugto || Anna Zarycka || 2–6, 4–6 |- | Las Palmas de Gran Canaria || W25 || Luwad || Pangalawang Yugto || Lara Salden || 0–6, 6–2, 2–6 |- | Melilla || W15 || Luwad || Unang Yugto || Anastasia Charaeva || 3–6, 3–6 |- | Monastir 9 || W15 || Matigas || Pangalawang Yugto || Nina Stadler || 6–4, 6–7, 5–7 |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Korte !! Tier !! Kalaban !! Yugto !! Iskor |- | Miami Open || Matigas || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Luwad || WTA 250 || Mayar Sherif || Pangalawang Yugto || 2–6, 2–6 |- | W15 Manacor 1 || W15 || Matigas || Yvonne Cavalle-Reimers || Final || 5–7, 6–1, 6–2 |- | W15 Manacor 2 || W15 || Matigas || Ylena In-Albon || Kwarterpinals || 0–6, 3–6 |- | W15 Manacor 3 || W15 || Matigas || Oksana Selekhmeteva || Kwarterpinals || 2–6, 3–6 |- | W25 Grenoble || W25 || Matigas || Maja Chwalińska || Kwarterpinals || 0–6, 4–6 |- | W25 Manacor 4 || W25 || Matigas || Jana Fett || Pangalawang Yugto || 6–4, 3–6, 5–7 |- | W15 Manacor 5 || W15 || Matigas || Simona Waltert || Unang Yugto || 4–6, 6–2, 5–7 |- | W60 Bellinzona || W60 || Luwad || Simona Waltert || Pangalawang Yugto || 5–7, 6–3, 2–6 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Luwad || Irene Burillo Escorihuela || Pangalawang Yugto || 2–6, 4–6 |- | W25 Madrid 2 || W25 || Matigas || Andrea Lázaro García || Unang Yugto || 6–2, 4–6, 4–6 |- | W25 Milovice || W25 || Matigas || Daria Astakhova || Unang Yugto || 2–6, 2–6 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | W25 Madrid || W25 || Matigas || Victoria Jiménez Kasintseva || Kwarterpinals || Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey || 5–7, 6–4, 6–10 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Luwad || Oksana Selekhmeteva || Final || Justina Mikulskytė / Oana Simion || 3–6, 5–7 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |- | Manacor 1 || W25 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Alice Rame || 2–6, 4–6 |- | Manacor 3 || W25 || Matigas || Unang Yugto || Giulia Gatto-Monticone || 2–6, 1–6 |- | Grenoble || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Chloé Paquet || 6–4, 5–7, 3–6 |- | Macon || W25 || Matigas || Unang Yugto || Anna Ukolova || 6–1, 2–6, 6–7(3) |- | Joue-les-Tours || W25 || Matigas || Pangalawang Yugto || Oksana Selekhmeteva || 3–6, 3–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Matigas || Final || Luksika Kumkhum || 6–4, 6–2 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Erika Sema || 3–6, 6–2, 3–6 |- | Madrid 1 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Anna-Lena Robbe || 6–7(3), 3–6 |- | Madrid 2 || W60 || Matigas || Final || Marina Bassols Ribera || 4–6, 5–7 |- | Palma del Río || W25 || Luwad || Pangalawang Yugto || Jessika Ponchet || 2–6, 1–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Pangalawang Yugto || Alexandra Bozovic || 6–1, 4–6, 5–7 |- | Vitoria-Gasteiz || W60 || Matigas || Semipaynal || Jessika Ponchet || 4–6, 4–6 |- | El Espinar || W25 || Matigas || Semipaynal || Eva Guerrero Alvarez || 2–6, 6–3, 2–6 |- | Grodzisk Mazowiecki || W100 || Matigas || Unang Yugto || Katharina Hobgarski || 4–6, 3–6 |- | Templeton || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Katarzyna Kawa || 6–2, 4–6, 0–6 |- | Rancho Santa Fe || W80 || Matigas || Kwarterpinals || Marcela Zacarías || 2–6, 5–7 |- | Hamburg || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Ysaline Bonaventure || 4–6, 0–6 |- | Poitiers || W80 || Matigas || Semipaynal || Ysaline Bonaventure || 1–6, 6–3, 3–6 |- | Shrewsbury || W100 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Maia Lumsden || 1–6, 5–7 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Manacor || W25 || Matigas || Elsa Jacquemot || Kwarterpinals || Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi || 6–2, 4–6, 3–10 |- | Macon || W25 || Matigas || Jéssica Bouzas Maneiro || Kwarterpinals || Audrey Albie / Aubane Droguet || 4–6, 2–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Matigas || Indy De Vroome || Unang Yugto || Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted || 6–4, 5–7, 6–10 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Matigas || Kyōka Okamura || Kwarterpinals || Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova || 6–4, 7–6(4), 2–6 |- | Madrid 1 || W25 || Matigas || Jéssica Bouzas Maneiro || Kwarterpinals || Olga Helmi / Adithya Karunaratne || 0–6, 4–6 |- | Madrid 2 || W60 || Matigas || Liang En-shuo || Kwarterpinals || Tímea Babos / Valeria Savinykh || 2–6, 4–6 |- | Palma del Río || W25 || Luwad || Marina Bassols Ribera || Semipaynal || Valeria Savinykh / Fanny Stollár || 2–6, 0–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Lizette Cabrera || Kwarterpinals || Justina Mikulskyte / Hong Yi Cody Wong || 5–7, 4–6 |- | Templeton || W60 || Matigas || Annaëlle Robbe || Pangalawang Yugto || Madison Brengle || 6–3, 6–7, 6–10 |- | Poitiers || W80 || Matigas || Petra Marcinko || Kwarterpinals || Miriam Skoch / Markéta Vondroušová || 5–7, 2–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |- | Canberra || W60 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Oksana Selekhmeteva (7) || 6–3, 4–6, 4–6 |- | Trnava || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Sonay Kartal || 2–6, 2–6 |- | Chiasso || W60 || Luwad || Unang Yugto || Alexandra Cadantu-Ignatik || 0–6, 2–6 |- | Bellinzona || W60 || Luwad || Unang Yugto || Ioana Ghioroaie || 5–7, 1–6 |- | Monastir || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Jia-Jing Wang (Q) || 6–0, 4–6, 3–6 |- | Yecla || W15 || Matigas || Final || Valentina Ryser || 6–3, 7–5 |- | Madrid || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Makenna Jones (5) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Zaragoza || W25 || Matigas || Unang Yugto || Destanee Aiava || 1–6, 2–6 |- | Palma del Río || W40 || Matigas || Kwarterpinals || Valeria Savinykh (3) || 4–6, 2–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Unang Yugto || Sohyun Park || 4–6, 3–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Semipaynal || Jessika Ponchet (3) || 6–2, 4–6, 2–6 |- | Barcelona || W60 || Matigas || Kwarterpinals || Georgina García Pérez || 4–6, 3–6 |- | Roehampton || W25 || Matigas || Final || Arina Rodionova (2) || 6–2, 6–3 |- | Aldershot || W25 || Matigas || Final || Destanee Aiava (6) || 6–3, 4–6, 1–6 |- | Tokyo || W100 || Matigas || Pangalawang Yugto || Kimberly Birrell (5) || 6–4, 6–7, 2–6 |- | Glasgow || W60 || Matigas || Unang Yugto || Suzan Lamens || 6–2, 4–6, 1–6 |- | Nantes || W60 || Matigas || Semipaynal || Gabriela Knutson || 6–2, 3–6, 1–6 |- | Petange || W40 || Matigas || Final || Océane Dodin (3) || 1–6, 5–7 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Trnava 2 || W60 || Matigas || Semipaynal || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 4–6, 1–6 |- | Chiasso || W60 || Luwad || Unang Yugto || Beatrice Gumulya / Anna Sisková || 3–6, 6–4, 11–13 |- | Zaragoza || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Alana Parnaby / Victoria Rodríguez || 6–4, 3–6, 6–10 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 5–7, 6–1, 9–11 |- | Barcelona || W60 || Matigas || Unang Yugto || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 6–4, 3–6, 3–10 |- | Roehampton 2 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Talia Gibson / Petra Hule || 1–6, 5–7 |- | Aldershot || W25 || Matigas || Semipaynal || Erina Hayashi / Saki Imamura || 4–6, 4–6 |- | Tokyo 2 || W100 || Matigas || Semipaynal || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 0–6, 7–5, 6–10 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |- | Glasgow 2 || W60 || Matigas || Kwarterpinals || Freya Christie / Olivia Gadecki || — |- | Nantes || W60 || Matigas || Unang Yugto || Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold || 6–1, 3–6, 6–10 |- | Petange || W40 || Matigas || Semipaynal || Danielle Collins / Isabelle Haverlag || 2–6, 4–7 |} ==== 2024 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Unang Yugto || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Matigas || Unang Yugto || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Damo || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Matigas || Pangalawang Yugto || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Matigas || Unang Yugto || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Damo || Kwarterpinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Luwad || Unang Yugto || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Final (Winner) || Victoria Jiménez Kasintseva (7) || 6–4, 6–4 |- | Dubai || W100 || Matigas || Semipaynal || Polina Kudermetova (1) || 6–4, 2–6, 2–6 |- | Takasaki || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Mananchaya Sawangkaew (3) || 6–4, 1–6, 2–6 |- | Cary || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Renata Zarazúa (2) || 6–3, 4–6, 3–6 |- | Landisville || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Olivia Gadecki || 1–6, 6–0, 3–6 |- | Porto || W75 || Matigas || Kwarterpinals || Anna Bondar (2) || 4–6, 7–6, 1–6 |- | Trnava 1 || W75 || Matigas || Kwarterpinals || Anastasia Gureva || 2–6, 6–3, 6–7 |- | Trnava 2 || W75 || Matigas || Unang Yugto || Tereza Martincová (7) || 6–3, 4–6, 6–7 |- | Croissy-Beaubourg || W75 || Matigas || Pangalawang Yugto || Mona Barthel || 6–4, 4–6, 1–6 |- | Zagreb || W75 || Luwad || Unang Yugto || Tena Lukas || 5–7, 6–3, 4–6 |- | Bellinzona || W60 || Luwad || Unang Yugto || Selena Janicijevic || 3–6, 1–6 |- | Indore || W50 || Matigas || Semipaynal || Polina Kudermetova (2) || 4–6, 7–6, 2–6 |- | Pune || W50 || Matigas || Kwarterpinals || Darja Semenistaja (1) || 6–7, 0–6 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" !Paligsahan !Level !Korte !Katungali !Yugto !Kalaban !Iskor |- |Canberra International |WTA 125 |Matigas |Laura Pigossi |Semipaynal |Kaylah McP/ Astra Sharma |6–7(1), 3–6 |- |Pune |W50 |Matigas |Daniela Semenistaja |Final |Naiktha Bains / Fanny Stollar |7–6(8), 6–3 |- |Porto 3 |W75 |Matigas |Alicia Barnett |Kwarterpinals |Anna-Lena Friedsam / Aliccia Barnett |3–6, 4–6 |- |Trnava |W75 |Matigas |Zeynep Sönmez |Semipaynal |Lulu Sun / Moyuka Uchijima |2–6, 2–6 |- |Croissy-Beaubourg |W75 |Matigas |Estelle Cascino |Final |Maia Lumsden / Jessika Ponchet |7–5, 7–6(4) |- |Oeiras Ladies Open |WTA 125 |Luwad |Taylah Preston |Unang Yugto |Valeria Lepchenko / Anna Falei |4–6, 4–6 |- |Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas |Estelle Cascino |Final |Lia Karatancheva / Diana Marcinkevica |6–3, 2–6, 10–4 |- |Polish Open |WTA 125 |Matigas |Daniela Semenistaja |Kwarterpinals |Weronika Falkowska / Martyna Kubka |4–6, 5–7 |- |Guadalajara 125 Open |WTA 125 |Matigas |Kimberly Birrell |Kwarterpinals |Katarzyna Piter / Fanny Stollar |4–6, 4–6 |- |Ningbo Open |WTA 500 |Matigas |En Shuo Liang |Kwarterpinals |Giuliana Olmos / Alexandra Panova |1–6, 2–6 |- |Dubai |W100 |Matigas |Valentini Grammatikopoulou |Kwarterpinals |Isabelle Haverlag / Erika Pridankina |7–5, 4–6, 3–10 |} ==== 2025 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Semipaynal || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Pangalawang Yugto || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Unang Yugto || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Damo || Unang Yugto || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Damo || Finals (Pangalawang Puwesto) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Unang Yugto || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Matigas || Pangalawang Yugto || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Matigas || Kwarterpinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Matigas || Pangalawang Yugto || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Matigas || Semipaynal || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Matigas || Pangalawang Yugto || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Luwad || Pangalawang Yugto || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Damo || Unang Yugto || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Damo || Kwarterpinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Matigas || Kampeon || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Matigas || Semipaynal || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Matigas || Kwarterpinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Matigas || Pinsala sa balikat |- | Monterrey Open || WTA 500 || Matigas || Pinsala sa balikat |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Nadiia Kichenok || Semipaynal || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Luwad || Coco Gauff || Kwarterpinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Renata Zarazúa || Pangalawang Yugto || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Matigas || Chan Hao‑ching || Unang Yugto || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Eva Lys || Unang Yugto || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 250 || Damo || Rebeka Masarova || Unang Yugto || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Matigas || Tsao Chia‑yi || Unang Yugto || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Luwad || Katie Volynets || Unang Yugto || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Auckland Open || WTA 250 || Matigas || Semipaynal || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Unang Yugto || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Matigas || Kwarterpinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Kwarterpinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Kampeonships |WTA 1000 |Matigas |Kwarterpinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Matigas |Ikaapat na Yugto |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Matigas |Ikaapat na Yugto |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Luwad |Pangalawang Yugto |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Luwad | Unang Yugto | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Luwad |Pangalawang Yugto |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Luwad |Pangatlong Yugto |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Luwad |Unang Yugto |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Luwad |Unang Yugto |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |HSBC Championships |WTA 500 |Damo | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Damo | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Damo | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Damo | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo | | | |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Auckland Open || WTA 250 || Matigas || Iva Jovic || Semipaynal || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Ingrid Martins || Unang Yugto || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Janice Tjen|| Semipaynal|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Matigas |Iva Jovic |Unang Yugto |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Luwad |Zeynep Sönmez |Pangalawang Yugto |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Luwad |Hailey Baptiste |Unang Yugto |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 2-6 |- |French Open |Grand Slam |Luwad | | | | |- |} == Taunang ranggo ng WTA == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[https://simple.wikipedia.org/wiki/Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] alirmr6ox9j0caasuo2j1enmkn8chdc 2209257 2209255 2026-05-27T00:16:31Z Tabilay 153890 /* Mga panlabas na kawing */ 2209257 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Singles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":6" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo. <ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> == Karera == === Juniors === Sa edad na 12, nagwagi si Eala sa 2018 [[:en:Les_Petit_As|Les Petits As]] sa Pransya,<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/cookies/?returnurl=%2Fnews%2F117748%2FLilov-Eala-win-at-Les-Petits-As |access-date=November 14, 2024 |website=Tennis Europe}}</ref> at nakuha ang kanyang unang under‑18 singles at doubles titles sa ITF Trofeo David Ferrer sa Alicante, Spain.<ref>{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=April 25, 2025 |title=Building blocks to success: Rundown of Alex Eala’s best tennis campaigns |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-best-tennis-campaigns/ |access-date=November 14, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Noong 2019, napanalunan ni Eala ang [[:en:Orange_Bowl_(tennis)|Orange Bowl]] girls’ doubles title kasama si [[:en:Evialina_Laskevich|Laskevich]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217 |access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya sa [[:en:2020_Australian_Open_–_Girls'_doubles|Australian Open]] girls’ doubles kasama si [[:en:Priska_Madelyn_Nugroho|Nugroho]].<ref>{{Cite web |date=2020-01-31 |title=Eala, Nugroho capture Australian Open girls' doubles title |url=https://www.espn.com/story/_/id/28604688/eala-nugroho-capture-australian-open-girls-doubles-title |access-date=2025-10-08 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Sa 2021 [[:en:2021_French_Open_–_Girls'_doubles|French Open]], nakuha niya ang ikalawang junior Grand Slam doubles title kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]].<ref>{{Cite news |last=Go |first=Beatrice |date=April 5, 2023 |title=Alex Eala clinches juniors world No. 2 after French Open romp |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-ranking-itf-world-juniors-2020/ |access-date=November 16, 2025}}</ref> Noong Hulyo 2021, nagwagi siya ng isahan at dalawahan (kasama si Madison Sieg) sa [[:en:Trofeo_Bonfiglio|Trofeo Bonfiglio]] sa Milan.<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=July 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior Grand Slam singles title sa [[:en:2022_US_Open_–_Girls'_singles|US Open]].<ref>{{Cite web |last=Levinsohn |first=Dan |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title at the 2022 US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html |access-date=November 14, 2025 |website=US Open}}</ref> === Prupesyonal na karera === ==== 2020 ==== '''Isahan''' Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa isahan. Umabot siya sa pangalawang yugto sa W25 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]], W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Castellón]], at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Monastir]]. Natapos naman siya sa unang yugto sa W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]] at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|Melilla]]. ==== 2021 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2021_WTA_Tour|WTA Tour]], unang sumabak si Eala sa [[:en:2021_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami Open]] ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying. Gayunpaman, sa [[:en:2021_Winners_Open_–_Singles|Cluj-Napoca 250]], nakapasok siya sa pangunahing draw at umabot hanggang sa pangalawang yugto bago natalo kay [[:en:Mayar_Sherif|Sherif]].<ref name=":5">{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 |access-date=December 3, 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=ITF: Alex Eala Singles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/activity/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=February 2, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng [[:en:2021_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]], nakarating sila sa quarterfinals. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]] at umabot sila hanggang sa finals.<ref name=":6">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Doubles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches?type=D#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2022 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2022_WTA_Tour|WTA Tour]], tampok ang kaniyang pagsabak sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], subalit natalo siya sa unang yugto at sa qualifying na yugto.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2022_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa semifinals ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nakapasok siya sa quarterfinals ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Sa WTA Tour, nakapaglaro siya sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_doubles|Miami 1000]] at sa qualifying ng [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref name=":0">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Sa ITF circuit, lumahok siya sa sampung torneo. Ang pinakamataas na narating niya ay ang semifinals sa W25 Palma del Río kasama si [[:en:Marina_Bassols_Ribera|Ribera]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng pitong torneo at dalawang torneo na nabigo sa maagang yugto.<ref name=":6" /> ==== 2023 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2023_WTA_Tour|WTA Tour]], lumahok siya sa qualifying ugtong [[:en:2023_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]] ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng [[:en:2023_Thailand_Open_–_Singles|Thailand 250]], [[:en:2023_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]], [[:en:2023_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]], at [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Singles|Monastir 250]]. Lumaban din siya bilang wildcard sa [[:en:2023_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2023_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(April–June)|W15 Yecla]] at kasunod sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Roehampton]].<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=June 4, 2023 |title=Alex Eala claims third ITF crown at W25 Yecla in Spain |url=https://www.abs-cbn.com/sports/06/04/23/tennis-alex-eala-claims-third-itf-crown-at-w25-yecla |access-date=November 7, 2025 |work=ABS CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=August 13, 2023 |title=Alex Eala wins fourth ITF title, rules W25 Roehampton |url=https://sports.inquirer.net/523461/alex-eala-wins-fourth-itf-title-rules-w25-roehampton |access-date=November 7, 2025 |website=Inquirer.net |language=en-US}}</ref> Nakarating siya sa finals ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Aldershot]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|W40 Petange]]; sa semifinals ng [[:en:2023_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|W100 Vitoria-Gasteiz]] at [[:en:2023_Engie_Open_Nantes_Atlantique_–_Singles|W60 Nantes]]; at sa quarterfinals ng [[:en:2023_Women's_TEC_Cup_–_Singles|W60 Barcelona]] at [[:en:2023_Ando_Securities_Open_–_Singles|W100 Tokyo]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nagtapos siya sa ika-191 na puwesto sa pagtatapos ng taon.<ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 20, 2023 |title=Eala improves to career-high No. 191 in WTA rankings |url=https://mb.com.ph/2023/9/20/eala-improves-to-career-high-no-191-in-wta-rankings |access-date=November 7, 2025 |website=Manila Bulletin}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng ITF at WTA sa dalawahan. Umabot siya sa apat na semifinals (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na quarterfinals (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa nangyugto kabilang ang [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Doubles|Monastir 250]]. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na korte maliban sa W60 Chiasso, isang palaro na ginanap sa luwad.<ref name=":6" /> ==== 2024 ==== '''Isahan''' Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa qualifiers ng apat na Grand Slam ([[:en:2024_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]], [[:en:2024_French_Open_–_Women's_singles_qualifying|French Open]], [[:en:2024_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles_qualifying|Wimbledon]], [[:en:2024_US_Open_–_Women's_singles_qualifying|US Open]]). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang quarterfinal sa [[:en:2024_Veneto_Open_–_Singles|Veneto 125]] laban kay [[:en:Sara_Errani|Errani]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_WTA_Tour|WTA Tour]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] at [[:en:2024_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]]. Nabigo siya sa unang yugto ng [[:en:2024_Guadalajara_Open_Akron_–_Singles|Guadalajara 500]], [[:en:2024_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|Abu Dhabi 500]], at sa qualifiers ng [[:en:2024_Ningbo_Open_–_Singles|Ningbo 500]]. Hindi siya nakalusot sa qualifiers ng [[:en:2024_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] at [[:en:2024_Jiangxi_Open_–_Singles|Jiangxi 250]]. Bukod sa semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Oeiras 125]] at [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Makarska_International_Championships_–_Singles|Makarska 125]] at [[:en:2024_Polish_Open_–_Singles|Warsaw 125]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|Vitoria-Gasteiz]], tinalo si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] sa final. Umabot din siya sa semifinals ng W100 [https://en.wikipedia.org/wiki/2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_%E2%80%93_Singles Dubai] at W50 [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Indore]], at sa quarterfinals ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_doubles|Canberra 125]] kasama si [[:en:Laura_Pigossi|Pigossi]]. Nagkaroon din siya ng limang quarterfinal finishes: sa [[:en:2024_Ningbo_Open|Ningbo 500]] kasama si [[:en:Liang_En-shuo|Liang]], sa [[:en:2024_Polish_Open_–_Doubles|Warsaw 125]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sa [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Doubles|Guadalajara 125]] kasama si [[:en:Kimberly_Birrell|Birrell]], sa [[:en:2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Dubai]] kasama si [[:en:Valentini_Grammatikopoulou|Grammatikopoulou]], at sa [[:en:2024_Porto_Women's_Indoor_ITF_3_–_Doubles|W75 Porto 3]] kasama si [[:en:Alicia_Barnett|Barnett]]. Bukod dito, nagtalo siya sa unang yugto sa [[:en:2024_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] (kasama si [[:en:Taylah_Preston|Preston]]).<ref name=":72" /><ref name=":0" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W50 Pune]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sinundan ng magkasunod na panalo kasama si [[:en:Estelle_Cascino|Cascino]] sa [[:en:2024_Open_de_Seine-et-Marne_–_Doubles|W75 Croissy-Beaubourg]] at [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Doubles|W100 Vitoria-Gasteiz]]—ang pinakamataas na titulo niya sa ITF. Umabot din siya sa semifinals ng [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W75 Trnava]] kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]].<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 27, 2024 |title=Alex Eala cops W50 Pune doubles title with Latvian partner |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/549446/alex-eala-cops-w50-pune-doubles-title-with-latvian-partner |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=March 31, 2024 |title=Eala, partner rule W75 Croissy-Beaubourg doubles tilt |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2024/03/31/2344255/eala-partner-rule-w75-croissy-beaubourg-doubles-tilt |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=July 21, 2024 |title=Alex Eala wins singles and doubles titles at W100 Vitoria-Gasteiz |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/575666/alex-eala-also-wins-singles-title-at-w100-vitoria-gasteiz |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref name=":6" /> ==== 2025 ==== '''Isahan''' Noong 2025, umakyat si Eala mula No. 147 tungo sa career-high No. 50 matapos lumahok sa 27 torneo.<ref name=":4" /> Ang pinakamalaking tagumpay ay dumating sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], kung saan tinalo ang world No. 2 [[:en:Iga_Świątek|Świątek]] sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Pegula]] sa semifinals. Sa damo, nakarating sa unang WTA final sa [[:en:2025_Eastbourne_Open_–_Women's_singles|Eastbourne 250]], ngunit natalo kay [[:en:Maya_Joint|Joint]]. Sa [[:en:2025_US_Open_–_Women's_singles|US Open]], nakamit ang unang panalo sa main draw at umabot sa ikalawang ugtolaban kay [[:en:Cristina_Bucșa|Bucșa]]. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa [[:en:2025_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], tinalo si [[:en:Panna_Udvardy|Udvardy]] sa final.<ref name=":4" /> Nagtala rin siya ng matatag na hinatnan sa mga sumusunod na paligsahan: quarterfinals sa [[:en:2025_SP_Open_–_Singles|São Paulo 250]] laban kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]], semifinal sa [[:en:2025_Jingshan_Tennis_Open_–_Women's_singles|Jingshan 125]] laban kay [[:en:Lulu_Sun|Sun]] at sa [[:en:2025_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]] laban kay [[:en:Wei_Sijia|Sijia]], at quarterfinals sa [[:en:2025_Ilkley_Open_–_Women's_singles|Ilkley 125]] laban kay [[:en:Rebecca_Marino|Marino]] at sa [[:en:2025_Suzhou_WTA_125_–_Singles|Suzhou 125]] laban kay [[:en:Viktorija_Golubic|Golubic]]. Umabot sa pangalawang yugto sa [[:en:2025_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] laban kay Świątek, at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Singles|Hong Kong 250]] laban kay [[:en:Victoria_Mboko|Mboko]]. Sa iba pang palihsahan nakarating sa pangalawang yugto ng [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Singles|Mumbai 125]] laban kay [[:en:Mai_Hontama|Hontama]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Singles|Oeiras 125]] laban kay Udvardy.<ref name=":4" /> Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala niya sa taon. Natalo sa unang ugtong [[:en:2025_French_Open_–_Women's_singles|French Open]] kay [[:en:Emiliana_Arango|Arango]], ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles|Wimbledon]] kay [[:en:Barbora_Krejčíková|Krejčíková]], at ng [[:en:2025_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]] sa qualifying kay [[:en:Jana_Fett|Fett]]. Natalo siya sa unang yugtong [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_singles|Rome 1000]] kay [[:en:Marta_Kostyuk|Kostyuk]], ng [[:en:2025_Canadian_Open_–_Women's_singles|Montreal 1000]] kay [[:en:Markéta_Vondroušová|Vondroušová]], at sa qualifying ng [[:en:2025_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]] kay [[:en:Moyuka_Uchijima|Uchijima]]. Natalo siys sa unang yugto ng [[:en:2025_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]] kay [[:en:Magda_Linette|Linette]], ng [[:en:2025_Singapore_Tennis_Open_–_Singles|Singapore 250]] kay [[:en:Simona_Waltert|Waltert]], ng [[:en:2025_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]] kay [[:en:Tereza_Valentová|Valentová]], ng [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] kay [[:en:Claire_Liu|Liu]], at sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_singles|Birmingham 250]] kay [[:en:Linda_Fruhvirtová|Fruhvirtová]].<ref name=":4" /> Sa [[:en:2025_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]], tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang yugto: W100 [[:en:2025_Bengaluru_Open_–_Singles|Bengaluru]] laban kay [[:en:Dalila_Jakupović|Jakupović]], W75 Trnava 1 laban kay [[:en:Céline_Naef|Naef]], at W75 Trnava 2 laban kay [[:en:Valentina_Ryser|Ryser]].<ref name=":2" /> '''Dalawahan''' Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan.<ref name=":6" /> Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Doubles|Guangzhou 250]], kung saan umabot siya sa semifinals kasama si [[:en:Nadiia_Kichenok|Kichenok]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_doubles|Italian 1000]] kapareha si [[:en:_Coco_Gauff|Coco Gauff]].<ref name=":6" /> Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_doubles|French Open]] kasama si [[:en:Renata_Zarazúa|Zarazúa]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_doubles|Wimbledon]] kasama si [[:en:Eva_Lys|Lys]].<ref name=":6" /> Lumahok din siya sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_doubles|Birmingham 250]] kasama si [[:en:Rebeka_Masarova|Masarova]] at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Doubles|Hong Kong 250]] kasama si [[:en:Chan_Hao-ching|Hao-ching]], kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> Sa mga challengers, nakapaglaro siya sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Doubles|Mumbai 125]] kasama si [[:en:_Tsao_Chia-yi|Chia-yi]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] kasama si [[:en:Katie_Volynets|Volynets]], na kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> ==== 2026 ==== '''Isahan''' Sinimulan ni Eala ang kanyang [[:en:2026_WTA_Tour|2026 season]] nang may matibay na simula sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_singles|Auckland 250]]'', kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay [[:en:Wang_Xinyu|Wang]].<ref>{{cite news |last=Satumbaga-Villar|first=Krystel|date=January 10, 2026|title=Alex Eala succumbs to Chinese rival in Auckland semis|url=https://mb.com.ph/2026/01/10/alex-eala-succumbs-to-chinese-rival-in-auckland-semis|work=The Manila Bulletin|access-date=January 10, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]]'', nabigo siya sa unang round ng singles.<ref>{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks}}</ref> Lumaban siya sa ''[[:en:2026_Philippine_Women's_Open_–_Singles|Philippines 125]]'' bilang wildcard at nakapasok sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Camila_Osorio|Osorio]].<ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 29, 2026 |title=Alex Eala exits WTA Philippine Open, bows to Camila Osorio |url=https://sports.inquirer.net/660715/alex-eala-exits-wta-philippine-open-bows-to-camila-osorio |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=January 29, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open|Abu Dhabi 1000]]'', umabot siya sa quarterfinals ngunit natalo kay [[:en:Ekaterina_Alexandrova|Alexandrova]].<ref>{{Cite news |last=Gasgonia |first=Dennis |date=February 5, 2026 |title=Natalo si Alex Eala sa quarterfinals ng Abu Dhabi laban kay Alexandrova ng Russia |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2026/2/5/alex-eala-bows-out-of-abu-dhabi-quarterfinals-in-loss-to-russia-s-alexandrova-2244 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Qatar_TotalEnergies_Open_–_Singles|Qatar 1000]]'', nabigo siya sa unang yugto.<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=February 9, 2026 |title=Alex Eala exits Qatar Open after falling to Tereza Valentova |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-exits-qatar-open-after-falling-to-tereza-valentova-a5019-20260209 |access-date=February 9, 2026}}</ref> Nakapasok siya sa quarterfinals ng ''[[:en:2026_Dubai_Tennis_Championships_–_Women's_singles|Dubai 1000]]'' bago natalo kay [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].<ref>{{Cite news |last=Ballesteros |first=Jan |date=February 19, 2026 |title=Alex Eala succumbs to world No. 4 Coco Gauff in Dubai quarterfinals |website=onesports.ph |url=https://onesports.ph/more-sports/article/41325/alex-eala-succumbs-to-world-no-4-coco-gauff-in-dubai-quarterfinals-1 |access-date=February 19, 2026}}</ref> Sa tinaguriang ''Sunshine Double{{Efn|Ang Sunshine Double ay ang magkasunod na torneo ng Indian Wells Masters at Miami Open, dalawang prestihiyosong ATP Masters 1000 at WTA 1000 na ginaganap tuwing Marso. Nagsisimula ito sa California at nagtatapos sa Florida, at kilala ang tatlong linggong yugto na ito sa maaraw na panahon at mahigpit na iskedyul. Itinuturing itong pinakamahalagang serye ng pinagsamang mga torneo sa labas ng Grand Slams.}}'' na ''[[:en:2026_BNP_Paribas_Open|Indian Wells 1000]]'' at ''[[:en:2026_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]]'', umabot siya sa ika-apat na round sa parehong torneo bago natalo kina [[:en:Linda_Noskova|Noskova]] at [[:en:Karolína_Muchová|Muchová]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=March 11, 2026 |title=Alex Eala bows out of Indian Wells with loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/11/tennis-alex-eala-bows-out-of-indian-wells-with-loss-to-linda-noskov-1231 |access-date=March 11, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |date=Marso 24, 2026 |title=Alex Eala natanggal sa Miami Open matapos matalo kay Karolína Muchová |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/24/alex-eala-bows-out-of-miami-open-0012 |access-date=Marso 24, 2026}}</ref> Sa mga korteng luwad ng Europa, nakarating si Eala sa ikalawang yugto ng [[:en:2025_Upper_Austria_Ladies_Linz_–_Singles|Linz 500]] kung saan siya ay tinalo ni [[:en:Jelena_Ostapenko|Ostapenko]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=2026-04-08 |title=Eala nabigo matapos manguna ng 5-1 sa ikalawang set kontra Ostapenko, lumabas sa Linz Open |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=2026-04-08 |website=Philstar.com}}</ref> Sa unang yugto ng [[:en:2026_Porsche_Tennis_Grand_Prix_–_Singles|Stuttgart 500]], siya ay pinatalsik ni [[:en:Leylah_Fernandez|Fernandez]].<ref>{{Cite news |date=2026-04-15 |title=Alex Eala natanggal sa Stuttgart Open matapos matalo kay Leylah Fernandez |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/15/alex-eala-stuttgart-open-0040 |access-date=2026-04-15 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ikalawang yugto ng [[:en:2026_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], siya ay natalo ni [[:en:Elise_Mertens|Mertens]].<ref>{{Cite news |last= |first= |date=April 24, 2026 |title=Nagpatuloy ang hirap ni Alex Eala sa clay matapos ang pagkatalo sa Round of 64 laban kay Elise Mertens sa Madrid Open |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/985231/alex-eala-s-clay-struggles-continue-after-round-of-64-loss-to-elise-mertens-in-madrid-open/story/ |access-date=April 24, 2026 |website=GMA News Online |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=April 24, 2026 |title=Alex Eala suffers second round defeat to Elise Mertens at Mutua Madrid Open |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/48579925/alex-eala-suffers-second-round-defeat-elise-mertens-mutua-madrid-open |access-date=April 24, 2026 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Natalo siya kay [[:en:Elena_Rybakina|Rybakina]] sa ikatlong yugto ng [[:en:2026_Italian_Open_–_Women's_singles|Rome 1000]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=May 10, 2026 |title=Alex Eala bows out of Italian Open with loss to Rybakina |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/5/10/tennis-alex-eala-bows-out-of-italian-open-with-loss-to-rybakina-2341 |work=ABS CBN News}}</ref> Sa sumunod na linggo, siya ay nabigo sa unang round ng [[:en:2026_Internationaux_de_Strasbourg_–_Singles|Strasbourg 500]] matapos matalo kay [[:en:Oleksandra_Oliynykova|Oliynykova]].<ref>{{Cite news |last=Castillejo|first=Dyan|date=May 18, 2026|title=Alex Eala exits Strasbourg in first-round defeat to Oleksandra Oliynykova|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/5/18/alex-eala-exits-strasbourg-in-loss-to-oliynykova-2339|work=ABS-CBN News|access-date=May 18, 2026}}</ref> Natapos niya ang clay season sa pagkatalo kay Jovic sa unang yugto ng [[:en:2026_French_Open_–_Women's_singles|French Open]].<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=May 26, 2026 |title=Umatras si Alex Eala sa French Open matapos matalo kay Iva Jovic |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/5/26/tennis-alex-eala-exits-french-open-with-loss-to-iva-jovic-1857 |access-date=May 26, 2026 |work=ABS-CBN Sports}}</ref> ''' Dalawahan''' Sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_doubles|Auckland 250]]'', nakipagtambal si Eala kay [[:en:Iva_Jovic|Jović]] at umabot sila sa semifinals bago natalo kina [[:en:Xu_Yifan|Xu]] at [[:en:Yang_Zhaoxuan|Yang]].<ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=January 9, 2026|access-date=January 9, 2026|work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_doubles|Australian Open]]'', nakipares siya kay [[:en:Ingrid_Martins|Martins]], ngunit hindi sila nakalusot sa unang round matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=January 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=January 20, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open_–_Doubles|Abu Dhabi 1000]]'', nakipagtambal siya kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]] at nakaabot sila sa semifinal, ngunit natalo sa duo nina [[:en:Tereza_Mihalíková|Mihalíková]] at [[:en:Olivia_Nicholls|Nicholls]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=February 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=February 6, 2026}}</ref> Si Eala, kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]], ay naalis sa ikalawang yugto ng [[:en:2026_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref>{{cite news |last=Reyes |first=Kate M. |date=25 Abril 2026 |title=Alex Eala, Zeynep Sonmez ousted in Madrid Open doubles |website=SPIN.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-zeynep-sonmez-ousted-in-madrid-open-doubles-a5019-20260425 |access-date=25 Abril 2026}}</ref> Kasama si [[:en:Hailey_Baptiste|Baptiste]], nabigo rin siya sa unang yugtong [[:en:2026_Italian_Open_–_Women's_doubles|Rome 1000]].<ref>{{Cite news |last=Montejo |first=Mark Rey |date=May 12, 2026 |title=Grand Slam doubles champs too much for Eala, Baptiste |url=https://mb.com.ph/2026/05/12/grand-slam-doubles-champs-too-much-for-eala-baptiste |access-date=May 12, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 Semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]]<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> ==Mga laro ni Eala== === Mga junior na laro === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} === Propesyonal na Laro === ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Taon !! Paligsahan !! Tier !! Paligsahan !! Katungali |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Isahan || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Isahan || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Isahan || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Isahan || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Isahan || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Dalawahan || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Dalawahan || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Dalawahan || Estelle Cascino |} ==== 2020 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Las Palmas de Gran Canaria 2 || W15 || Luwad || Unang Yugto || Anna Zarycka || 2–6, 4–6 |- | Las Palmas de Gran Canaria || W25 || Luwad || Pangalawang Yugto || Lara Salden || 0–6, 6–2, 2–6 |- | Melilla || W15 || Luwad || Unang Yugto || Anastasia Charaeva || 3–6, 3–6 |- | Monastir 9 || W15 || Matigas || Pangalawang Yugto || Nina Stadler || 6–4, 6–7, 5–7 |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Korte !! Tier !! Kalaban !! Yugto !! Iskor |- | Miami Open || Matigas || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Luwad || WTA 250 || Mayar Sherif || Pangalawang Yugto || 2–6, 2–6 |- | W15 Manacor 1 || W15 || Matigas || Yvonne Cavalle-Reimers || Final || 5–7, 6–1, 6–2 |- | W15 Manacor 2 || W15 || Matigas || Ylena In-Albon || Kwarterpinals || 0–6, 3–6 |- | W15 Manacor 3 || W15 || Matigas || Oksana Selekhmeteva || Kwarterpinals || 2–6, 3–6 |- | W25 Grenoble || W25 || Matigas || Maja Chwalińska || Kwarterpinals || 0–6, 4–6 |- | W25 Manacor 4 || W25 || Matigas || Jana Fett || Pangalawang Yugto || 6–4, 3–6, 5–7 |- | W15 Manacor 5 || W15 || Matigas || Simona Waltert || Unang Yugto || 4–6, 6–2, 5–7 |- | W60 Bellinzona || W60 || Luwad || Simona Waltert || Pangalawang Yugto || 5–7, 6–3, 2–6 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Luwad || Irene Burillo Escorihuela || Pangalawang Yugto || 2–6, 4–6 |- | W25 Madrid 2 || W25 || Matigas || Andrea Lázaro García || Unang Yugto || 6–2, 4–6, 4–6 |- | W25 Milovice || W25 || Matigas || Daria Astakhova || Unang Yugto || 2–6, 2–6 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | W25 Madrid || W25 || Matigas || Victoria Jiménez Kasintseva || Kwarterpinals || Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey || 5–7, 6–4, 6–10 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Luwad || Oksana Selekhmeteva || Final || Justina Mikulskytė / Oana Simion || 3–6, 5–7 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |- | Manacor 1 || W25 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Alice Rame || 2–6, 4–6 |- | Manacor 3 || W25 || Matigas || Unang Yugto || Giulia Gatto-Monticone || 2–6, 1–6 |- | Grenoble || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Chloé Paquet || 6–4, 5–7, 3–6 |- | Macon || W25 || Matigas || Unang Yugto || Anna Ukolova || 6–1, 2–6, 6–7(3) |- | Joue-les-Tours || W25 || Matigas || Pangalawang Yugto || Oksana Selekhmeteva || 3–6, 3–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Matigas || Final || Luksika Kumkhum || 6–4, 6–2 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Erika Sema || 3–6, 6–2, 3–6 |- | Madrid 1 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Anna-Lena Robbe || 6–7(3), 3–6 |- | Madrid 2 || W60 || Matigas || Final || Marina Bassols Ribera || 4–6, 5–7 |- | Palma del Río || W25 || Luwad || Pangalawang Yugto || Jessika Ponchet || 2–6, 1–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Pangalawang Yugto || Alexandra Bozovic || 6–1, 4–6, 5–7 |- | Vitoria-Gasteiz || W60 || Matigas || Semipaynal || Jessika Ponchet || 4–6, 4–6 |- | El Espinar || W25 || Matigas || Semipaynal || Eva Guerrero Alvarez || 2–6, 6–3, 2–6 |- | Grodzisk Mazowiecki || W100 || Matigas || Unang Yugto || Katharina Hobgarski || 4–6, 3–6 |- | Templeton || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Katarzyna Kawa || 6–2, 4–6, 0–6 |- | Rancho Santa Fe || W80 || Matigas || Kwarterpinals || Marcela Zacarías || 2–6, 5–7 |- | Hamburg || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Ysaline Bonaventure || 4–6, 0–6 |- | Poitiers || W80 || Matigas || Semipaynal || Ysaline Bonaventure || 1–6, 6–3, 3–6 |- | Shrewsbury || W100 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Maia Lumsden || 1–6, 5–7 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Manacor || W25 || Matigas || Elsa Jacquemot || Kwarterpinals || Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi || 6–2, 4–6, 3–10 |- | Macon || W25 || Matigas || Jéssica Bouzas Maneiro || Kwarterpinals || Audrey Albie / Aubane Droguet || 4–6, 2–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Matigas || Indy De Vroome || Unang Yugto || Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted || 6–4, 5–7, 6–10 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Matigas || Kyōka Okamura || Kwarterpinals || Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova || 6–4, 7–6(4), 2–6 |- | Madrid 1 || W25 || Matigas || Jéssica Bouzas Maneiro || Kwarterpinals || Olga Helmi / Adithya Karunaratne || 0–6, 4–6 |- | Madrid 2 || W60 || Matigas || Liang En-shuo || Kwarterpinals || Tímea Babos / Valeria Savinykh || 2–6, 4–6 |- | Palma del Río || W25 || Luwad || Marina Bassols Ribera || Semipaynal || Valeria Savinykh / Fanny Stollár || 2–6, 0–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Lizette Cabrera || Kwarterpinals || Justina Mikulskyte / Hong Yi Cody Wong || 5–7, 4–6 |- | Templeton || W60 || Matigas || Annaëlle Robbe || Pangalawang Yugto || Madison Brengle || 6–3, 6–7, 6–10 |- | Poitiers || W80 || Matigas || Petra Marcinko || Kwarterpinals || Miriam Skoch / Markéta Vondroušová || 5–7, 2–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |- | Canberra || W60 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Oksana Selekhmeteva (7) || 6–3, 4–6, 4–6 |- | Trnava || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Sonay Kartal || 2–6, 2–6 |- | Chiasso || W60 || Luwad || Unang Yugto || Alexandra Cadantu-Ignatik || 0–6, 2–6 |- | Bellinzona || W60 || Luwad || Unang Yugto || Ioana Ghioroaie || 5–7, 1–6 |- | Monastir || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Jia-Jing Wang (Q) || 6–0, 4–6, 3–6 |- | Yecla || W15 || Matigas || Final || Valentina Ryser || 6–3, 7–5 |- | Madrid || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Makenna Jones (5) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Zaragoza || W25 || Matigas || Unang Yugto || Destanee Aiava || 1–6, 2–6 |- | Palma del Río || W40 || Matigas || Kwarterpinals || Valeria Savinykh (3) || 4–6, 2–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Unang Yugto || Sohyun Park || 4–6, 3–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Semipaynal || Jessika Ponchet (3) || 6–2, 4–6, 2–6 |- | Barcelona || W60 || Matigas || Kwarterpinals || Georgina García Pérez || 4–6, 3–6 |- | Roehampton || W25 || Matigas || Final || Arina Rodionova (2) || 6–2, 6–3 |- | Aldershot || W25 || Matigas || Final || Destanee Aiava (6) || 6–3, 4–6, 1–6 |- | Tokyo || W100 || Matigas || Pangalawang Yugto || Kimberly Birrell (5) || 6–4, 6–7, 2–6 |- | Glasgow || W60 || Matigas || Unang Yugto || Suzan Lamens || 6–2, 4–6, 1–6 |- | Nantes || W60 || Matigas || Semipaynal || Gabriela Knutson || 6–2, 3–6, 1–6 |- | Petange || W40 || Matigas || Final || Océane Dodin (3) || 1–6, 5–7 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Trnava 2 || W60 || Matigas || Semipaynal || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 4–6, 1–6 |- | Chiasso || W60 || Luwad || Unang Yugto || Beatrice Gumulya / Anna Sisková || 3–6, 6–4, 11–13 |- | Zaragoza || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Alana Parnaby / Victoria Rodríguez || 6–4, 3–6, 6–10 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 5–7, 6–1, 9–11 |- | Barcelona || W60 || Matigas || Unang Yugto || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 6–4, 3–6, 3–10 |- | Roehampton 2 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Talia Gibson / Petra Hule || 1–6, 5–7 |- | Aldershot || W25 || Matigas || Semipaynal || Erina Hayashi / Saki Imamura || 4–6, 4–6 |- | Tokyo 2 || W100 || Matigas || Semipaynal || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 0–6, 7–5, 6–10 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |- | Glasgow 2 || W60 || Matigas || Kwarterpinals || Freya Christie / Olivia Gadecki || — |- | Nantes || W60 || Matigas || Unang Yugto || Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold || 6–1, 3–6, 6–10 |- | Petange || W40 || Matigas || Semipaynal || Danielle Collins / Isabelle Haverlag || 2–6, 4–7 |} ==== 2024 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Unang Yugto || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Matigas || Unang Yugto || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Damo || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Matigas || Pangalawang Yugto || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Matigas || Unang Yugto || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Damo || Kwarterpinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Luwad || Unang Yugto || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Final (Winner) || Victoria Jiménez Kasintseva (7) || 6–4, 6–4 |- | Dubai || W100 || Matigas || Semipaynal || Polina Kudermetova (1) || 6–4, 2–6, 2–6 |- | Takasaki || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Mananchaya Sawangkaew (3) || 6–4, 1–6, 2–6 |- | Cary || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Renata Zarazúa (2) || 6–3, 4–6, 3–6 |- | Landisville || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Olivia Gadecki || 1–6, 6–0, 3–6 |- | Porto || W75 || Matigas || Kwarterpinals || Anna Bondar (2) || 4–6, 7–6, 1–6 |- | Trnava 1 || W75 || Matigas || Kwarterpinals || Anastasia Gureva || 2–6, 6–3, 6–7 |- | Trnava 2 || W75 || Matigas || Unang Yugto || Tereza Martincová (7) || 6–3, 4–6, 6–7 |- | Croissy-Beaubourg || W75 || Matigas || Pangalawang Yugto || Mona Barthel || 6–4, 4–6, 1–6 |- | Zagreb || W75 || Luwad || Unang Yugto || Tena Lukas || 5–7, 6–3, 4–6 |- | Bellinzona || W60 || Luwad || Unang Yugto || Selena Janicijevic || 3–6, 1–6 |- | Indore || W50 || Matigas || Semipaynal || Polina Kudermetova (2) || 4–6, 7–6, 2–6 |- | Pune || W50 || Matigas || Kwarterpinals || Darja Semenistaja (1) || 6–7, 0–6 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" !Paligsahan !Level !Korte !Katungali !Yugto !Kalaban !Iskor |- |Canberra International |WTA 125 |Matigas |Laura Pigossi |Semipaynal |Kaylah McP/ Astra Sharma |6–7(1), 3–6 |- |Pune |W50 |Matigas |Daniela Semenistaja |Final |Naiktha Bains / Fanny Stollar |7–6(8), 6–3 |- |Porto 3 |W75 |Matigas |Alicia Barnett |Kwarterpinals |Anna-Lena Friedsam / Aliccia Barnett |3–6, 4–6 |- |Trnava |W75 |Matigas |Zeynep Sönmez |Semipaynal |Lulu Sun / Moyuka Uchijima |2–6, 2–6 |- |Croissy-Beaubourg |W75 |Matigas |Estelle Cascino |Final |Maia Lumsden / Jessika Ponchet |7–5, 7–6(4) |- |Oeiras Ladies Open |WTA 125 |Luwad |Taylah Preston |Unang Yugto |Valeria Lepchenko / Anna Falei |4–6, 4–6 |- |Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas |Estelle Cascino |Final |Lia Karatancheva / Diana Marcinkevica |6–3, 2–6, 10–4 |- |Polish Open |WTA 125 |Matigas |Daniela Semenistaja |Kwarterpinals |Weronika Falkowska / Martyna Kubka |4–6, 5–7 |- |Guadalajara 125 Open |WTA 125 |Matigas |Kimberly Birrell |Kwarterpinals |Katarzyna Piter / Fanny Stollar |4–6, 4–6 |- |Ningbo Open |WTA 500 |Matigas |En Shuo Liang |Kwarterpinals |Giuliana Olmos / Alexandra Panova |1–6, 2–6 |- |Dubai |W100 |Matigas |Valentini Grammatikopoulou |Kwarterpinals |Isabelle Haverlag / Erika Pridankina |7–5, 4–6, 3–10 |} ==== 2025 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Semipaynal || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Pangalawang Yugto || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Unang Yugto || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Damo || Unang Yugto || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Damo || Finals (Pangalawang Puwesto) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Unang Yugto || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Matigas || Pangalawang Yugto || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Matigas || Kwarterpinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Matigas || Pangalawang Yugto || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Matigas || Semipaynal || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Matigas || Pangalawang Yugto || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Luwad || Pangalawang Yugto || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Damo || Unang Yugto || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Damo || Kwarterpinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Matigas || Kampeon || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Matigas || Semipaynal || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Matigas || Kwarterpinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Matigas || Pinsala sa balikat |- | Monterrey Open || WTA 500 || Matigas || Pinsala sa balikat |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Nadiia Kichenok || Semipaynal || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Luwad || Coco Gauff || Kwarterpinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Renata Zarazúa || Pangalawang Yugto || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Matigas || Chan Hao‑ching || Unang Yugto || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Eva Lys || Unang Yugto || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 250 || Damo || Rebeka Masarova || Unang Yugto || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Matigas || Tsao Chia‑yi || Unang Yugto || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Luwad || Katie Volynets || Unang Yugto || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Auckland Open || WTA 250 || Matigas || Semipaynal || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Unang Yugto || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Matigas || Kwarterpinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Kwarterpinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Kampeonships |WTA 1000 |Matigas |Kwarterpinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Matigas |Ikaapat na Yugto |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Matigas |Ikaapat na Yugto |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Luwad |Pangalawang Yugto |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Luwad | Unang Yugto | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Luwad |Pangalawang Yugto |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Luwad |Pangatlong Yugto |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Luwad |Unang Yugto |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Luwad |Unang Yugto |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |HSBC Championships |WTA 500 |Damo | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Damo | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Damo | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Damo | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo | | | |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Auckland Open || WTA 250 || Matigas || Iva Jovic || Semipaynal || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Ingrid Martins || Unang Yugto || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Janice Tjen|| Semipaynal|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Matigas |Iva Jovic |Unang Yugto |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Luwad |Zeynep Sönmez |Pangalawang Yugto |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Luwad |Hailey Baptiste |Unang Yugto |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 2-6 |- |French Open |Grand Slam |Luwad | | | | |- |} == Taunang ranggo ng WTA == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] t78hrmhhm3jbyefndo8ueu8x7qaik9s 0 334758 2209232 2198243 2026-05-26T20:05:14Z Arko Blangko 155328 2209232 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = Kataas-taasang Sobyet ng USSR | native_name = {{nobold|{{native name|ru|Верховный Совет СССР}}<br>{{small|{{transl|ru|Verkhovnyy Sovet SSSR}}}}}} | legislature = | house_type = Bikameral | logo_pic = Badge of the Supreme Soviet of the Soviet Union.svg | logo_res = 200px | logo_alt = | background_color = {{party color|Communist Party of the Soviet Union}} | members = 1,500 (after [[1984 Soviet Union legislative election|1984 election]])<br />542 (at [[Dissolution of parliament|dissolution]]) | chambers = {{blist|[[Soviet of Nationalities]]|[[Soviet of the Union]]}} | established = {{start date and age|df=y|12 January 1938}} | preceded_by = [[Congress of Soviets of the Soviet Union|Congress of Soviets]] | disbanded = {{start date and age|df=y|26 December 1991}} | succeeded_by = {{unbulleted list | [[Congress of People's Deputies of the Soviet Union|Congress of People's Deputies]] | [[CIS Interparliamentary Assembly|Interparliamentary Assembly of Member Nations of the Commonwealth of Independent States]] | Several [[post-Soviet states|post-Soviet]]<br />[[parliament]]s: {{hidden|header=list|content= * {{flagicon|Russia|1991}} [[Supreme Soviet of Russia]] * {{flagicon|Belarus|1991}} [[Supreme Council of Belarus]] * {{Nowrap|{{flagicon|Ukraine|1992}} [[Verkhovna Rada|Verkhovna Rada of Ukraine]]}} * {{Nowrap|{{flagicon|Armenia}} [[Supreme Council of Armenia]]}} * {{Nowrap|{{flagicon|Azerbaijan}} [[Supreme Soviet of Azerbaijan]]}} * {{Nowrap|{{flagicon|Georgia|1990}} [[Supreme Council of the Republic of Georgia|Supreme Council of Georgia]]}} * {{Nowrap|{{flagicon|Kazakhstan|1991}} [[Supreme Soviet of the Kazakh Soviet Socialist Republic|Supreme Soviet of Kazakhstan]]}} * {{Nowrap|{{flagicon|Kyrgyzstan|1991}} [[Supreme Soviet of the Kirghiz Soviet Socialist Republic|Supreme Soviet of Kyrgyzstan]]}} * {{Nowrap|{{flagicon|Moldova}} [[Supreme Soviet of the Moldavian Soviet Socialist Republic|Supreme Soviet of Moldova]]}} * {{Nowrap|{{flagicon|Tajikistan|1991}} [[Supreme Soviet of the Tajik Soviet Socialist Republic|Supreme Soviet of Tajikistan]]}} * {{Nowrap|{{flagicon|Turkmenistan|1991}} [[Supreme Soviet of the Turkmen Soviet Socialist Republic|Supreme Soviet of Turkmenistan]]}} * {{Nowrap|{{flagicon|Uzbekistan}} [[Supreme Council of Uzbekistan]]}} * {{Nowrap|{{flagicon|Estonia}} [[Supreme Soviet of the Estonian Soviet Socialist Republic|Supreme Council of Estonia]]}} * {{flagicon|Latvia}} [[Supreme Council of Latvia]] * {{Nowrap|{{flagicon|Lithuania|1988}} [[Supreme Council – Reconstituent Seimas|Supreme Council of Lithuania]]}} }} }} | session_room = Supreme Soviet 1982.jpg | meeting_place = [[Grand Kremlin Palace]], [[Moscow Kremlin]]<br />(Joint sessions of both houses) | voting_system1 = [[Direct election|Direct]] [[elections]] (1937–1989)<br />[[Indirect election|Elected]] by the [[Congress of People's Deputies of the Soviet Union]] (1989–1991) | voting_system2 = [[Direct election|Direct]] [[elections]] (1937–1989)<br />[[Indirect election|Elected]] by the [[Congress of People's Deputies of the Soviet Union]] (1989–1991) | house1 = [[Soviet of Nationalities]] | house2 = [[Soviet of the Union]] | structure1 = File:Soviet of Nationalities (1984-1989).svg | structure1_res = 250px | political_groups1 = After the 1984 election:<br />{{Color box|{{party color|Communist Party of the Soviet Union}}|border=silver}} [[Communist Party of the Soviet Union]] (521)<br /> {{Color box|00000|border=silver}} Independents (229) | structure2 = File:Soviet of the Union (1984-1989).svg | structure2_res = 250px | political_groups2 = After the 1984 election:<br />{{Color box|{{party color|Communist Party of the Soviet Union}}|border=silver}} [[Communist Party of the Soviet Union]] (551)<br /> {{Color box|00000|border=silver}} Independents (199) |first_election1 = [[1937 Soviet Union legislative election|12 December 1937]] | last_election1 = [[1984 Soviet Union legislative election|4 March 1984]] (last [[direct election]])<br />[[1989 Soviet Union legislative election|26 March 1989]] (last – and only – [[indirect election]]) }} Ang '''Kataas-taasang Sobyet''' ay ang pinakamataas na kinatawan ng pampamahalaang awtoridad sa [[Unyong Sobyetiko]] mula 1936 hanggang 1991. Batay sa prinsipyo ng pinag-isang kapangyarihan, ito ang naging tanging sangay ng pamahalaan sa USSR. Bago ang 1936, [3] ang Kongreso ng mga Sobyet ay ang pinakamataas na lehislatibong katawan. Noong 1989–1991 isang katulad, ngunit hindi magkatulad na istraktura ang kataas-taasang katawan ng pambatasan. Itinalaga ng Supreme Soviet ang Konseho ng mga Ministro, ang Korte Suprema, at ang Procurator General ng USSR gayundin ang naghalal sa Presidium na nagsilbing kolektibong pinuno ng estado ng USSR sa ilalim ng parehong 1936 at 1977 na Konstitusyon ng Sobyet. Sa pamamagitan ng mga konstitusyon ng Sobyet noong 1936 at 1977, ang Kataas-taasang Sobyet ay tinukoy bilang ang pinakamataas na organ ng kapangyarihan ng estado sa Unyong Sobyet at napuno ng mga dakilang kapangyarihan sa paggawa ng batas. Sa pagsasagawa, gayunpaman, ito ay isang laruang parlamento na walang ibang ginawa kundi pagtibayin ang mga desisyon na ginawa na ng mga ehekutibong organo ng USSR at ng Partido Komunista ng Unyong Sobyet – palaging sa pamamagitan ng nagkakaisang pagsang-ayon – at makinig sa mga talumpati ng Pangkalahatang Kalihim. Ito ay alinsunod sa prinsipyo ng Stalinist CPSU ng demokratikong sentralismo at naging pamantayan para sa iba pang mga lehislatura ng Komunista. ==Estruktura== Ang Kataas-taasang Sobyet ay binubuo ng dalawang silid, bawat isa ay may pantay na kapangyarihang pambatas: Ang Sobyet ng Unyon, na kumakatawan sa populasyon ng pederasyong Sobyet sa kabuuan, na ang bawat kinatawan ay kumakatawan sa parehong bilang ng mga botante. Ang Sobyet ng Nasyonalidad, na kumakatawan sa mga etnikong populasyon bilang mga yunit, na may mga miyembrong inihalal batay sa 32 na kinatawan mula sa bawat republika ng unyon, 11 mula sa bawat autonomous na republika, lima mula sa bawat autonomous oblast (rehiyon), at isa mula sa bawat autonomous okrug (distrito). Ang mga administratibong yunit ng parehong uri ay magpapadala ng parehong bilang ng mga miyembro anuman ang kanilang laki o populasyon. Sa ilalim ng Konstitusyon ng 1936, ang Kataas-taasang Sobyet ay inihalal para sa apat na taong termino, at ang Sobyet ng Unyon ay may isang kinatawan sa bawat 300,000 katao.[4] Binago ito ng 1977 constitution; ang termino ay pinalawig sa limang taon, at ang bilang ng mga upuan sa Sobyet ng Unyon ay binago upang maging kapareho ng Sobyet ng Nasyonalidad, anuman ang laki ng populasyon.<ref>{{Cite journal |date=1979 |title=The 1977 Soviet Constitution: A Historical Comparison |url=https://scholarship.law.vanderbilt.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2425&context=vjtl |journal=Vanderbilt Journal of Transnational Law |volume=12 |issue=3}}</ref><ref>{{cite journal |pages=1414 |jstor=3311636 |title=The Theories and Realities of Modern Soviet Constitutional Law: An Analysis of the 1977 USSR Constitution |last1=Osakwe |first1=Christopher |journal=University of Pennsylvania Law Review |year=1979 |volume=127 |issue=5 |doi=10.2307/3311636 |s2cid=5783531 |url=https://scholarship.law.upenn.edu/penn_law_review/vol127/iss5/3 |url-access=subscription }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Pamahalaan ng Unyong Sobyetiko]] 50aar90k1vs6z06c7ea7aye6hweczqd 0 336725 2209262 2203467 2026-05-27T01:17:27Z Ryomaandres 8044 2209262 wikitext text/x-wiki Ang mga [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO|United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization]] (UNESCO) ay mga lugar na may kahalagahan sa pamanang [[Pamanang kultural|kultural]] o [[Pamanang natural|natural]] gaya ng inilarawan sa Kumbensiyong UNESCO sa Pamanang Pandaigdig, na itinatag noong 1972.<ref name="convention3">{{Cite web |title=The World Heritage Convention |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |access-date=7 July 2019 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang pamana ng kultura ay binubuo ng mga monumento (tulad ng mga gawang arkitektura, mga monumental na eskultura, o mga inskripsiyon), mga grupo ng mga gusali, at mga lugar (kabilang ang mga arkeolohikong lugar). Ang mga likas na katangian (binubuo ng mga pisikal at biyolohiko na pormasyon), mga pormasyong heolohiko at pisyograpiko (kabilang ang mga tirahan ng mga nanganganib na uri ng hayop at halaman), at mga natural na lugar na mahalaga mula sa pananaw ng agham, konserbasyon, o natural na kagandahan, ay binibigyang kahulugan bilang natural na pamana.<ref>{{cite web |title=Rock Drawings in Valcamonica |url=https://whc.unesco.org/en/list/94 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703183257/http://whc.unesco.org/en/list/94 |archive-date=3 July 2010 |access-date=26 June 2010 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ipinagtibay ng [[Italya]] ang kumbensiyon noong Hunyo 23, 1978.<ref name="italy3">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang Italya ay may 61 na nakalistang lugar, kaya ito ang estadong may pinakamaraming Pandaigdigang Pamanang Pook, mas mataas lamang sa [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Tsina|Tsina]] (60) at [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Alemanya|Alemanya]] (55).<ref name="italy">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref><ref>{{Cite web |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |archive-date=1 February 2021 |access-date=3 February 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang unang lugar sa Italya, ang [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]], ay nakalista sa ika-3 Sesyon ng [[Komite ng Pook Pandaigdig]], na isinagawa sa [[Cairo]] at [[Luxor|Luxor, Ehipto]], noong 1979.<ref>{{Cite web |date=November 30, 1979 |title=Report of the Rapporteur |url=https://whc.unesco.org/archive/repcom79.htm#94 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705111033/https://whc.unesco.org/archive/repcom79.htm#94 |archive-date=July 5, 2020 |access-date=July 12, 2014 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Dalawampu't limang lugar sa Italya ang naidagdag noong dekada 1990, kabilang ang 10 lugar na idinagdag sa ika-21 sesyon na isinagawa sa [[Napoles]] noong 1997. Ang Italya ay nagsilbing miyembro ng Komite ng Pook Pandaigdig nang limang beses, 1978–1985, 1987–1993, 1993–1999, 1999–2001, at 2021–2025. <ref name="italy" /> Sa 61 na pamana ng Italya, 55 ang kultural at 6 ang natural.<ref name="italy">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ "Italy"]. UNESCO World Heritage Centre. [https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it Archived] from the original on December 1, 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">June 5,</span> 2024</span>.</cite></ref> Pitong lugar ang transnasyonal. Ang Sentrong Pangkasaysayan ng Roma ay kabahagi ng [[Banal na Luklukan|Vaticano]]; ang [[Monte San Giorgio]] at [[Daambakal ng Recia]] sa [[Suwisa]]; ang [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-16 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar|Mga Pagawaing Depensang Veneciano]] sa [[Kroasya]] at [[Montenegro]] ang [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]] sa 5 iba pang mga bansa; ang [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa]] sa 6 na iba pang bansa; at ang [[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]] ay kabahagi ng 17 iba pang mga bansa. Bukod pa rito, ang Italya ay may 30 lugar sa pansamantalang listahan.<ref name="italy" /> == Mga Pandaigdigang Pamanang Pook == Itinala ng UNESCO ang mga lugar sa ilalim ng [[Pandaigdigang Pamanang Pook|sampung pamantayan]] ang bawat entrada ay dapat mapasailalim sa kahit isa sa mga pamantayan. Ang pamantayan i hanggang vi ay kultural, at ang pamantayan vii hanggang x ay natural.<ref>{{Cite web |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |archive-date=1 February 2021 |access-date=3 February 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnasyonal na pook}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |Pook ! scope="col" class="unsortable" |Imahen ! scope="col" |Lokasyon ([[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]]) ! scope="col" |Taong itinala ! data-sort-type="number" scope="col" |{{Abbr|Datos ng UNESCO|UNESCO reference number and criteria}} ! class="unsortable" scope="col" |Paglalarawan |- ! scope="row" |[[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] |[[Talaksan:Capodiponte0001.jpg|alt=Rock drawing of an animal|150x150px]] |[[Lalawigan ng Brescia|Brescia]] |1979 |94; iii, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Makasaysayang Sentro ng Roma]], at [[mga Pagmamay-ari ng Banal na Luklukan]] sa Lungsod na iyon na Mayroong mga Karapatang Ekstrateritoryal [[San Paolo Fuori le Mura]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Colosseo_2020.jpg|alt=Coloseum building|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |1980 |91ter; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Simbahan at Kumbentong Dominikano ng [[Santa Maria delle Grazie, Milan|Santa Maria delle Grazie]] kabilang ang "''Huling Hapunan''" ni Leonardo da Vinci |[[Talaksan:Santa_Maria_delle_Grazie,_Milano,_vista_di_tre_quarti_dal_Corso_Magenta.jpg|alt=A church in red brick|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Milan]] |1980 |93; i, ii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Sentrong Pangkasaysayan ng Florencia]] |[[Talaksan:FirenzeDec092023_01.jpg|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Florencia]] |1982 |174ter; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Venecia]] at ang [[Danaw ng Venecia|Danaw]] nito |[[Talaksan:Rio_Priuli_o_de_Santa_Sofia_(Venice).jpg|alt=A channel in Venice with boats parked|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Venecia]] |1987 |394; i, ii, iii, iv, v, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] |[[Talaksan:CampodeiMiracoliPisa_edit.jpg|alt=White church, leaning tower and a circular baptistery|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pisa|Pisa]] |1987 |395bis; i, ii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[San Gimignano]] |[[Talaksan:Panorama_San_Gimignano.jpg|alt=A small town dominated by many tall stone towers|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1990 |550; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Ang [[Sassi di Matera|Sassi]] at ang Liwasan ng mga Simbahang Rupestrian ng [[Matera]] |[[Talaksan:"_12_-_ITALY_-_Sassi_di_Matera_UNESCO.JPG|alt=Structures built into the rock|150x150px]] |[[Lalawigan ng Matera|Matera]] |1993 |670; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] |[[Talaksan:VillaChiericati_2007_07_18_2.jpg|alt=A villa with columns in front|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]], [[Lalawigan ng Rovigo|Rovigo]], [[Lalawigan ng Treviso|Treviso]], [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Lalawigan ng Verona|Verona]], [[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |1994 |712; i, ii (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[Siena]] |[[Talaksan:Siena_cathedral_panoramic_frontview.jpg|alt=Central square in Siena with a large gothic cathedral|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1995 |717; i, ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Makasaysayang Sentro ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles]] |[[Talaksan:Castel_Nuovo_(29)_(15584302832).jpg|alt=A large stone castle|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Genova|Kalakhang Lungsod ng Napoles]] |1995 |726bis; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Crespi d'Adda]] |[[Talaksan:Vista_di_Crespi_d'Adda.JPG|alt=A row of parallel and connected factory buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |1995 |730; iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Ferrara]], Lungsod ng Renasimyento at ang [[Ilog Po|Delta ng Po]] nito |[[Talaksan:Palais_ferrare.JPG|alt=A castle in red brick|150x150px]] |[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] |1995 |733bis; ii, iii, iv, v, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Castel del Monte, Apulia|Castel del Monte]] |[[Talaksan:Castel_del_Monte_-_Andria.jpg|alt=Octagonal castle with a tower on each of the eight corners.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Barletta-Andria-Trani|Barletta-Andria-Trani]] |1996 |398rev; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang mga ''[[Trullo]]'' ng [[Alberobello]] |[[Talaksan:Alberobello_BW_2016-10-16_13-43-03.jpg|alt=Small white houses with conic roofs|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bari|Bari]] |1996 |787; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Sinaunang Kristiyanong Monumento ng [[Ravenna]] |[[Talaksan:Basilica_of_San_Vitale.jpg|alt=A church in red brick|150x150px]] |[[Lalawigan ng Ravenna|Ravenna]] |1996 |788; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng Lungsod ng [[Pienza]] |[[Talaksan:Pienza_Piazza_Pio_II.JPG|alt=Town square with Renaissance buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1996 |789; i, ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Ika-18 Siglong Maharlikang [[Palasyo ng Caserta]] kasama ang Liwasan, ang [[Akwedukto ng Vanvitelli]], at ang Complex ng [[San Leucio]] |[[Talaksan:Caserta_jardín_44.JPG|alt=A large park with a pond in the middle, a palace at the far end|150x150px]] |[[Lalawigan ng Caserta|Caserta]] at [[Lalawigan ng Benevento|Benevento]] |1997 |549rev; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] |[[Talaksan:Exterior_of_the_Palazzina_di_caccia_of_Stupinigi.jpg|alt=Large symmetrical palace complex with white walls|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Turin]], [[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |1997 |823bis; i, ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Orto botanico di Padova|Harding Botaniko (Orto Botanico), Padua]] |[[Talaksan:OrtoBotPadova_Incrocio_viali.jpg|alt=A garden fountain in the middle|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |1997 |824; ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Porto Venere|Portovenere]], [[Cinque Terre]], at ang mga Pulo ([[Palmaria (island)|Palmaria]], [[Tino (island)|Tino]], at [[Tinetto]]) |[[Talaksan:Chiesa_di_San_Pietro_Porto_Venere_Panorama_2.jpg|alt=A coastal town with multi storied colorful houses.|150x150px]] |[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] |1997 |826bis; ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Katedral ng Modena|Katedral]], [[Torre della Ghirlandina|Torre Civica]], at Piazza Grande, [[Modena]] |[[Talaksan:Duomo_di_Modena_20.JPG|alt=A white stone church with one tall tower.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Modena|Modena]] |1997 |827; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Pook Arkeolohiko ng [[Pompeii|Pompeya]], [[Herculaneum|Erculano]], at [[Oplontis|Torre Annunziata]] |[[Talaksan:Ancient_Roman_Pompeii_-_Pompeji_-_Campania_-_Italy_-_July_10th_2013_-_32.jpg|alt=A street with ruined houses.|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Napoles]] |1997 |829; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Baybaying Amalfitana]] (Costiera Amalfitana) |[[Talaksan:Amalfi_coast_-_panoramio_(1).jpg|alt=Mountainous coastline with terraces and buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] |1997 |830; ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Valle dei Templi|Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] |[[Talaksan:Valle_dei_templi_(tone-mapping)_II.jpg|alt=Ruins of a classical temple with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Agrigento|Agrigento]] |1997 |831; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa Romana del Casale]] |[[Talaksan:Villa_del_Casale_(9528013749).jpg|alt=Villa del Casale's basilica with marble panels|150x150px]] |[[Lalawigan ng Enna|Enna]] |1997 |832; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Su Nuraxi (Barumini)|Su Nuraxi di Barumini]] |[[Talaksan:Nuraghe_Su_Nuraxi_-_Barumini_-_Sardinia_-_Italy_-_29.jpg|150x150px]] |[[Lalawigan ng Timog Cerdeña|Timog Cerdeña]] |1997 |833; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Pook Arkeolohiko at ang [[Basilica di Santa Maria Assunta, Aquileia|Patriarkal na Basilika]] ng [[Aquileia]] |[[Talaksan:Basilica_Patriarcale_(Aquileia)_-_Exterior.jpg|alt=Church in stone and a baptistery|150x150px]] |[[Lalawigan ng Udine|Udine]] |1998 |825ter; iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[Urbino]] |[[Talaksan:Urbino-vista_paese.jpg|alt=Panorama of a city|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pesaro and Urbino|Pesaro at Urbino]] |1998 |828; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]] kasama ang Pook Arkeolohiko ng [[Paestum]] at [[Velia]], at ang [[Certosa di Padula]] |[[Talaksan:Paestum_BW_2013-05-17_13-22-35.jpg|alt=Ruins of a temple with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] |1998 |842; iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa Adriana]], Tivoli |[[Talaksan:Villa_Hadriana_(Villa_Adriana_Tivoli)_1000_03.jpg|alt=Roman ruins with columns around a pool|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |1999 |907; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Verona|Lungsod ng Verona]] |[[Talaksan:Arche_scaligere_(Verona).jpg|150x150px]] |[[Lalawigan ng Verona|Verona]] |2000 |797rev; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Isole Eolie ([[Kapuluang Eolico]]) |[[Talaksan:Isole_Eolie_dall'alto.jpg|alt=A group of volcanic islands from above|150x150px]] |[[Lalawigan ng Messina|Messina]] |2000 |908; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Assisi]], ang [[Basilica ng San Francisco ng Assisi]], at iba pang Pook Pransiskano |[[Talaksan:BasilicaDiSanFrancescoAssisiDec132023_04.jpg|alt=Basilica di San Francesco in Assisi|150x150px]] |[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]] |2000 |990; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa d'Este]], Tivoli |[[Talaksan:Villa_Deste_park_Rometta_2011_2.jpg|alt=Panoramic view of Villa d'Este with gardens and sculptures|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |2001 |1025; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Huling Barokong Bayan ng [[Val di Noto]] (Timog-Silangang Sicilia) |[[Talaksan:CattedraleNoto-1.jpg|alt=A baroque church, front view|150x150px]] |[[Lalawigan ng Catania|Catania]], [[Lalawigan ng Ragusa|Ragusa]], [[Lalawigan ng Syracuse|Siracusa]] |2002 |1024; i, ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] |[[Talaksan:Sacro_Monte_di_Domodossola.JPG|alt=A church and surrounding buildings|150x150px]] |ilang pook |2003 |1068rev; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Val d'Orcia]] |[[Talaksan:Val_D_Orcia_Sunrise_(151505625).jpeg|alt=Hilly grass landscape|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |2004 |1026rev; iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Monterozzi necropolis|Tarquinia]] |[[Talaksan:Monterozzi_necropolis_—_Tomb_of_the_Leopards.jpg|alt=Wall painting depicting people banqueting and two leopards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Viterbo|Viterbo]], [[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |2004 |1158; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Siracusa]] at ang Mabatong [[Nekropolis ng Pantalica]] |[[Talaksan:Nekropolis_von_Pantalica.jpg|alt=Rock caves on a hillside|150x150px]] |[[Lalawigan ng Syracuse|Siracusa]] |2005 |1200; ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Genoa: Le Strade Nuove at ang sistema ng Palazzi dei Rolli|Genova: ''Le Strade Nuove'' at ang sistema ng ''Palazzi dei Rolli'']] |[[Talaksan:Genova-palazzo_Belimbau.jpg|alt=A large palace with a beige facade|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Genova]] |2006 |1211; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Daambakal ng Recia]] sa mga Tanawin ng [[Albula Railway|Albula]] / [[Bernina Railway|Bernina]]{{asterisk}} |[[Talaksan:55_Tirano,_2014_(02).JPG|alt=A train at a train station|150x150px]] |[[Lalawigan ng Sondrio|Sondrio]] |2008 |1276; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mantua]] at [[Sabbioneta]] |[[Talaksan:Mantova_-_Profilo_di_Mantova.jpg|alt=Mantua panorama|150x150px]] |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |2008 |1287; ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang [[Dolomita]] |[[Talaksan:Marmolata.JPG|alt=Mountain scenery|150x150px]] |ilang pook |2009 |1237rev; vii, viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Monte San Giorgio]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Lago_di_Lugano3.jpg|alt=A wooded mountain and a lake.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Varese|Varese]] |2010 |1090; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Mga Lombardo sa Italya: Mga Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)]] |[[Talaksan:Cividale_tempietto3.JPG|alt=Stucco figures of saints|150x150px]] |ilang pook |2011 |1318; ii, iii, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Palafitte-Lago_di_Ledro.jpg|alt=Pile dwelling house, reconstruction|150x150px]] |ilang pook |2011 |1363; iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] |[[Talaksan:Villa_medici_di_belcanto,_veduta_00.JPG|alt=A villa on the slope of a hill|150x150px]] |ilang pook |2013 |175; ii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Bundok Etna]] |[[Talaksan:Mt_Etna_and_Catania1.jpg|lalt=Mt Etna, covered with snow, with a city in front|150x150px]] |[[Lalawigan ng Catania|Catania]] |2013 |1427; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato]] |[[Talaksan:Langhe.jpg|alt=Hilly area with vineyards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]], [[Lalawigan ng Asti|Asti]], [[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |2014 |1390rev; iii, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Arabe-Normanong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale|Arabe-Normandong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] |[[Talaksan:Palermo-katedrala-santa-vergine-maria-assunta-w-317.jpg|alt=Church and a palm tree in front|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Palermo]] |2015 |1487; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]{{asterisk}} |[[Talaksan:ValleFondillo.jpg|alt=Forest and mountain landscape|150x150px]] |ilang pook |2017 |1133ter; ix (natural) | |- ! scope="row" |[[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-16 at ika-17 siglo: Stato da Terra – Kanlurang Stato da Mar|Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: ''Stato da Terra'' – Kanlurang ''Stato da Mar{{asterisk}}'']] |[[Talaksan:Palmanova1600.jpg|alt=Map of a star fort|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]], [[Lalawigan ng Udine|Udine]], [[Lalawigan ng Verona|Verona]] |2017 |1533; iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Ivrea]], Industrial na Lungsod ng Ika-20 Siglog |[[Talaksan:Ivrea_Montenavale_EXMensa_01.JPG|alt=Industrial buildings|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Turin]] |2018 |1538bis; iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Burol ng Prosecco ng [[Conegliano]] at [[Valdobbiadene]]. ("Le Colline del Prosecco di Conegliano e Valdobbiadene") |[[Talaksan:Panorama_da_Collalbrigo_-_panoramio.jpg|alt=Panorama with vineyards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Treviso|Treviso]] |2019 |1571rev; v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Tempio_termale.jpg|alt=Spa in the ancient style with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pistoia|Pistoia]] |2021 |1613; ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] |[[Talaksan:Padova_Cappella_degli_Scrovegni_Innen_Langhaus_Ost_1.jpg|alt=Interior of a chapel covered by frescos|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |2021 |1623; ii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang mga [[Mga Portico ng Bolonia|Portico ng Bolonia]] |[[Talaksan:Portici-1.jpg|alt=Street with porticoes on both sides|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Bolonia]] |2021 |1650; iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Sumisingaw na Karst at Kuweba ng Hilagang Apeninos |[[Talaksan:Calanco-monte-calvo.jpg|alt=Rocky barren landscape with some trees in the background|150x150px]] |ilang pook |2023 |1692; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Via Appia]]. ''Regina Viarum'' |[[Talaksan:Appian_Way.jpg|alt=Roman road, trees and plants around|150x150px]] |ilang pook |2024 |1708; iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Tradisyon ng Paglibing sa Prehistorya ng Cerdeña – ''Ang [[Domus de Janas|domus de janas]]'' |[[Talaksan:Putifigari,_necropoli_di_Monte_Siseri_(21).jpg|alt=Interior of a megalithic tomb|150x150px]] |ilang pook |2025 |1730; iii (kultural) | |- |} == Mga sanggunian == {{Reflist|2}} i4adpkushw4r10s5hmlrhf7lkgwezsm 2209263 2209262 2026-05-27T01:18:23Z Ryomaandres 8044 2209263 wikitext text/x-wiki Ang mga [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO|United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization]] (UNESCO) ay mga lugar na may kahalagahan sa pamanang [[Pamanang kultural|kultural]] o [[Pamanang natural|natural]] gaya ng inilarawan sa Kumbensiyong UNESCO sa Pamanang Pandaigdig, na itinatag noong 1972.<ref name="convention3">{{Cite web |title=The World Heritage Convention |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |access-date=7 July 2019 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang pamana ng kultura ay binubuo ng mga monumento (tulad ng mga gawang arkitektura, mga monumental na eskultura, o mga inskripsiyon), mga grupo ng mga gusali, at mga lugar (kabilang ang mga arkeolohikong lugar). Ang mga likas na katangian (binubuo ng mga pisikal at biyolohiko na pormasyon), mga pormasyong heolohiko at pisyograpiko (kabilang ang mga tirahan ng mga nanganganib na uri ng hayop at halaman), at mga natural na lugar na mahalaga mula sa pananaw ng agham, konserbasyon, o natural na kagandahan, ay binibigyang kahulugan bilang natural na pamana.<ref>{{cite web |title=Rock Drawings in Valcamonica |url=https://whc.unesco.org/en/list/94 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703183257/http://whc.unesco.org/en/list/94 |archive-date=3 July 2010 |access-date=26 June 2010 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ipinagtibay ng [[Italya]] ang kumbensiyon noong Hunyo 23, 1978.<ref name="italy3">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang Italya ay may 61 na nakalistang lugar, kaya ito ang estadong may pinakamaraming Pandaigdigang Pamanang Pook, mas mataas lamang sa [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Tsina|Tsina]] (60) at [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Alemanya|Alemanya]] (55).<ref name="italy">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref><ref>{{Cite web |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |archive-date=1 February 2021 |access-date=3 February 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang unang lugar sa Italya, ang [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]], ay nakalista sa ika-3 Sesyon ng [[Komite ng Pook Pandaigdig]], na isinagawa sa [[Cairo]] at [[Luxor|Luxor, Ehipto]], noong 1979.<ref>{{Cite web |date=November 30, 1979 |title=Report of the Rapporteur |url=https://whc.unesco.org/archive/repcom79.htm#94 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705111033/https://whc.unesco.org/archive/repcom79.htm#94 |archive-date=July 5, 2020 |access-date=July 12, 2014 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Dalawampu't limang lugar sa Italya ang naidagdag noong dekada 1990, kabilang ang 10 lugar na idinagdag sa ika-21 sesyon na isinagawa sa [[Napoles]] noong 1997. Ang Italya ay nagsilbing miyembro ng Komite ng Pook Pandaigdig nang limang beses, 1978–1985, 1987–1993, 1993–1999, 1999–2001, at 2021–2025. <ref name="italy" /> Sa 61 na pamana ng Italya, 55 ang kultural at 6 ang natural.<ref name="italy">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ "Italy"]. UNESCO World Heritage Centre. [https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it Archived] from the original on December 1, 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">June 5,</span> 2024</span>.</cite></ref> Pitong lugar ang transnasyonal. Ang Sentrong Pangkasaysayan ng Roma ay kabahagi ng [[Banal na Luklukan|Vaticano]]; ang [[Monte San Giorgio]] at [[Daambakal ng Recia]] sa [[Suwisa]]; ang [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar|Mga Pagawaing Depensang Veneciano]] sa [[Kroasya]] at [[Montenegro]] ang [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]] sa 5 iba pang mga bansa; ang [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa]] sa 6 na iba pang bansa; at ang [[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]] ay kabahagi ng 17 iba pang mga bansa. Bukod pa rito, ang Italya ay may 30 lugar sa pansamantalang listahan.<ref name="italy" /> == Mga Pandaigdigang Pamanang Pook == Itinala ng UNESCO ang mga lugar sa ilalim ng [[Pandaigdigang Pamanang Pook|sampung pamantayan]] ang bawat entrada ay dapat mapasailalim sa kahit isa sa mga pamantayan. Ang pamantayan i hanggang vi ay kultural, at ang pamantayan vii hanggang x ay natural.<ref>{{Cite web |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |archive-date=1 February 2021 |access-date=3 February 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnasyonal na pook}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |Pook ! scope="col" class="unsortable" |Imahen ! scope="col" |Lokasyon ([[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]]) ! scope="col" |Taong itinala ! data-sort-type="number" scope="col" |{{Abbr|Datos ng UNESCO|UNESCO reference number and criteria}} ! class="unsortable" scope="col" |Paglalarawan |- ! scope="row" |[[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] |[[Talaksan:Capodiponte0001.jpg|alt=Rock drawing of an animal|150x150px]] |[[Lalawigan ng Brescia|Brescia]] |1979 |94; iii, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Makasaysayang Sentro ng Roma]], at [[mga Pagmamay-ari ng Banal na Luklukan]] sa Lungsod na iyon na Mayroong mga Karapatang Ekstrateritoryal [[San Paolo Fuori le Mura]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Colosseo_2020.jpg|alt=Coloseum building|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |1980 |91ter; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Simbahan at Kumbentong Dominikano ng [[Santa Maria delle Grazie, Milan|Santa Maria delle Grazie]] kabilang ang "''Huling Hapunan''" ni Leonardo da Vinci |[[Talaksan:Santa_Maria_delle_Grazie,_Milano,_vista_di_tre_quarti_dal_Corso_Magenta.jpg|alt=A church in red brick|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Milan]] |1980 |93; i, ii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Sentrong Pangkasaysayan ng Florencia]] |[[Talaksan:FirenzeDec092023_01.jpg|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Florencia]] |1982 |174ter; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Venecia]] at ang [[Danaw ng Venecia|Danaw]] nito |[[Talaksan:Rio_Priuli_o_de_Santa_Sofia_(Venice).jpg|alt=A channel in Venice with boats parked|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Venecia]] |1987 |394; i, ii, iii, iv, v, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] |[[Talaksan:CampodeiMiracoliPisa_edit.jpg|alt=White church, leaning tower and a circular baptistery|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pisa|Pisa]] |1987 |395bis; i, ii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[San Gimignano]] |[[Talaksan:Panorama_San_Gimignano.jpg|alt=A small town dominated by many tall stone towers|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1990 |550; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Ang [[Sassi di Matera|Sassi]] at ang Liwasan ng mga Simbahang Rupestrian ng [[Matera]] |[[Talaksan:"_12_-_ITALY_-_Sassi_di_Matera_UNESCO.JPG|alt=Structures built into the rock|150x150px]] |[[Lalawigan ng Matera|Matera]] |1993 |670; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] |[[Talaksan:VillaChiericati_2007_07_18_2.jpg|alt=A villa with columns in front|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]], [[Lalawigan ng Rovigo|Rovigo]], [[Lalawigan ng Treviso|Treviso]], [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Lalawigan ng Verona|Verona]], [[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |1994 |712; i, ii (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[Siena]] |[[Talaksan:Siena_cathedral_panoramic_frontview.jpg|alt=Central square in Siena with a large gothic cathedral|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1995 |717; i, ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Makasaysayang Sentro ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles]] |[[Talaksan:Castel_Nuovo_(29)_(15584302832).jpg|alt=A large stone castle|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Genova|Kalakhang Lungsod ng Napoles]] |1995 |726bis; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Crespi d'Adda]] |[[Talaksan:Vista_di_Crespi_d'Adda.JPG|alt=A row of parallel and connected factory buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |1995 |730; iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Ferrara]], Lungsod ng Renasimyento at ang [[Ilog Po|Delta ng Po]] nito |[[Talaksan:Palais_ferrare.JPG|alt=A castle in red brick|150x150px]] |[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] |1995 |733bis; ii, iii, iv, v, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Castel del Monte, Apulia|Castel del Monte]] |[[Talaksan:Castel_del_Monte_-_Andria.jpg|alt=Octagonal castle with a tower on each of the eight corners.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Barletta-Andria-Trani|Barletta-Andria-Trani]] |1996 |398rev; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang mga ''[[Trullo]]'' ng [[Alberobello]] |[[Talaksan:Alberobello_BW_2016-10-16_13-43-03.jpg|alt=Small white houses with conic roofs|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bari|Bari]] |1996 |787; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Sinaunang Kristiyanong Monumento ng [[Ravenna]] |[[Talaksan:Basilica_of_San_Vitale.jpg|alt=A church in red brick|150x150px]] |[[Lalawigan ng Ravenna|Ravenna]] |1996 |788; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng Lungsod ng [[Pienza]] |[[Talaksan:Pienza_Piazza_Pio_II.JPG|alt=Town square with Renaissance buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1996 |789; i, ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Ika-18 Siglong Maharlikang [[Palasyo ng Caserta]] kasama ang Liwasan, ang [[Akwedukto ng Vanvitelli]], at ang Complex ng [[San Leucio]] |[[Talaksan:Caserta_jardín_44.JPG|alt=A large park with a pond in the middle, a palace at the far end|150x150px]] |[[Lalawigan ng Caserta|Caserta]] at [[Lalawigan ng Benevento|Benevento]] |1997 |549rev; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] |[[Talaksan:Exterior_of_the_Palazzina_di_caccia_of_Stupinigi.jpg|alt=Large symmetrical palace complex with white walls|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Turin]], [[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |1997 |823bis; i, ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Orto botanico di Padova|Harding Botaniko (Orto Botanico), Padua]] |[[Talaksan:OrtoBotPadova_Incrocio_viali.jpg|alt=A garden fountain in the middle|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |1997 |824; ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Porto Venere|Portovenere]], [[Cinque Terre]], at ang mga Pulo ([[Palmaria (island)|Palmaria]], [[Tino (island)|Tino]], at [[Tinetto]]) |[[Talaksan:Chiesa_di_San_Pietro_Porto_Venere_Panorama_2.jpg|alt=A coastal town with multi storied colorful houses.|150x150px]] |[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] |1997 |826bis; ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Katedral ng Modena|Katedral]], [[Torre della Ghirlandina|Torre Civica]], at Piazza Grande, [[Modena]] |[[Talaksan:Duomo_di_Modena_20.JPG|alt=A white stone church with one tall tower.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Modena|Modena]] |1997 |827; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Pook Arkeolohiko ng [[Pompeii|Pompeya]], [[Herculaneum|Erculano]], at [[Oplontis|Torre Annunziata]] |[[Talaksan:Ancient_Roman_Pompeii_-_Pompeji_-_Campania_-_Italy_-_July_10th_2013_-_32.jpg|alt=A street with ruined houses.|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Napoles]] |1997 |829; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Baybaying Amalfitana]] (Costiera Amalfitana) |[[Talaksan:Amalfi_coast_-_panoramio_(1).jpg|alt=Mountainous coastline with terraces and buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] |1997 |830; ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Valle dei Templi|Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] |[[Talaksan:Valle_dei_templi_(tone-mapping)_II.jpg|alt=Ruins of a classical temple with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Agrigento|Agrigento]] |1997 |831; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa Romana del Casale]] |[[Talaksan:Villa_del_Casale_(9528013749).jpg|alt=Villa del Casale's basilica with marble panels|150x150px]] |[[Lalawigan ng Enna|Enna]] |1997 |832; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Su Nuraxi (Barumini)|Su Nuraxi di Barumini]] |[[Talaksan:Nuraghe_Su_Nuraxi_-_Barumini_-_Sardinia_-_Italy_-_29.jpg|150x150px]] |[[Lalawigan ng Timog Cerdeña|Timog Cerdeña]] |1997 |833; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Pook Arkeolohiko at ang [[Basilica di Santa Maria Assunta, Aquileia|Patriarkal na Basilika]] ng [[Aquileia]] |[[Talaksan:Basilica_Patriarcale_(Aquileia)_-_Exterior.jpg|alt=Church in stone and a baptistery|150x150px]] |[[Lalawigan ng Udine|Udine]] |1998 |825ter; iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[Urbino]] |[[Talaksan:Urbino-vista_paese.jpg|alt=Panorama of a city|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pesaro and Urbino|Pesaro at Urbino]] |1998 |828; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]] kasama ang Pook Arkeolohiko ng [[Paestum]] at [[Velia]], at ang [[Certosa di Padula]] |[[Talaksan:Paestum_BW_2013-05-17_13-22-35.jpg|alt=Ruins of a temple with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] |1998 |842; iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa Adriana]], Tivoli |[[Talaksan:Villa_Hadriana_(Villa_Adriana_Tivoli)_1000_03.jpg|alt=Roman ruins with columns around a pool|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |1999 |907; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Verona|Lungsod ng Verona]] |[[Talaksan:Arche_scaligere_(Verona).jpg|150x150px]] |[[Lalawigan ng Verona|Verona]] |2000 |797rev; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Isole Eolie ([[Kapuluang Eolico]]) |[[Talaksan:Isole_Eolie_dall'alto.jpg|alt=A group of volcanic islands from above|150x150px]] |[[Lalawigan ng Messina|Messina]] |2000 |908; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Assisi]], ang [[Basilica ng San Francisco ng Assisi]], at iba pang Pook Pransiskano |[[Talaksan:BasilicaDiSanFrancescoAssisiDec132023_04.jpg|alt=Basilica di San Francesco in Assisi|150x150px]] |[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]] |2000 |990; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa d'Este]], Tivoli |[[Talaksan:Villa_Deste_park_Rometta_2011_2.jpg|alt=Panoramic view of Villa d'Este with gardens and sculptures|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |2001 |1025; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Huling Barokong Bayan ng [[Val di Noto]] (Timog-Silangang Sicilia) |[[Talaksan:CattedraleNoto-1.jpg|alt=A baroque church, front view|150x150px]] |[[Lalawigan ng Catania|Catania]], [[Lalawigan ng Ragusa|Ragusa]], [[Lalawigan ng Syracuse|Siracusa]] |2002 |1024; i, ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] |[[Talaksan:Sacro_Monte_di_Domodossola.JPG|alt=A church and surrounding buildings|150x150px]] |ilang pook |2003 |1068rev; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Val d'Orcia]] |[[Talaksan:Val_D_Orcia_Sunrise_(151505625).jpeg|alt=Hilly grass landscape|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |2004 |1026rev; iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Monterozzi necropolis|Tarquinia]] |[[Talaksan:Monterozzi_necropolis_—_Tomb_of_the_Leopards.jpg|alt=Wall painting depicting people banqueting and two leopards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Viterbo|Viterbo]], [[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |2004 |1158; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Siracusa]] at ang Mabatong [[Nekropolis ng Pantalica]] |[[Talaksan:Nekropolis_von_Pantalica.jpg|alt=Rock caves on a hillside|150x150px]] |[[Lalawigan ng Syracuse|Siracusa]] |2005 |1200; ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Genoa: Le Strade Nuove at ang sistema ng Palazzi dei Rolli|Genova: ''Le Strade Nuove'' at ang sistema ng ''Palazzi dei Rolli'']] |[[Talaksan:Genova-palazzo_Belimbau.jpg|alt=A large palace with a beige facade|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Genova]] |2006 |1211; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Daambakal ng Recia]] sa mga Tanawin ng [[Albula Railway|Albula]] / [[Bernina Railway|Bernina]]{{asterisk}} |[[Talaksan:55_Tirano,_2014_(02).JPG|alt=A train at a train station|150x150px]] |[[Lalawigan ng Sondrio|Sondrio]] |2008 |1276; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mantua]] at [[Sabbioneta]] |[[Talaksan:Mantova_-_Profilo_di_Mantova.jpg|alt=Mantua panorama|150x150px]] |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |2008 |1287; ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang [[Dolomita]] |[[Talaksan:Marmolata.JPG|alt=Mountain scenery|150x150px]] |ilang pook |2009 |1237rev; vii, viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Monte San Giorgio]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Lago_di_Lugano3.jpg|alt=A wooded mountain and a lake.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Varese|Varese]] |2010 |1090; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Mga Lombardo sa Italya: Mga Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)]] |[[Talaksan:Cividale_tempietto3.JPG|alt=Stucco figures of saints|150x150px]] |ilang pook |2011 |1318; ii, iii, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Palafitte-Lago_di_Ledro.jpg|alt=Pile dwelling house, reconstruction|150x150px]] |ilang pook |2011 |1363; iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] |[[Talaksan:Villa_medici_di_belcanto,_veduta_00.JPG|alt=A villa on the slope of a hill|150x150px]] |ilang pook |2013 |175; ii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Bundok Etna]] |[[Talaksan:Mt_Etna_and_Catania1.jpg|lalt=Mt Etna, covered with snow, with a city in front|150x150px]] |[[Lalawigan ng Catania|Catania]] |2013 |1427; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato]] |[[Talaksan:Langhe.jpg|alt=Hilly area with vineyards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]], [[Lalawigan ng Asti|Asti]], [[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |2014 |1390rev; iii, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Arabe-Normanong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale|Arabe-Normandong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] |[[Talaksan:Palermo-katedrala-santa-vergine-maria-assunta-w-317.jpg|alt=Church and a palm tree in front|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Palermo]] |2015 |1487; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]{{asterisk}} |[[Talaksan:ValleFondillo.jpg|alt=Forest and mountain landscape|150x150px]] |ilang pook |2017 |1133ter; ix (natural) | |- ! scope="row" |[[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-16 at ika-17 siglo: Stato da Terra – Kanlurang Stato da Mar|Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: ''Stato da Terra'' – Kanlurang ''Stato da Mar{{asterisk}}'']] |[[Talaksan:Palmanova1600.jpg|alt=Map of a star fort|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]], [[Lalawigan ng Udine|Udine]], [[Lalawigan ng Verona|Verona]] |2017 |1533; iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Ivrea]], Industrial na Lungsod ng Ika-20 Siglog |[[Talaksan:Ivrea_Montenavale_EXMensa_01.JPG|alt=Industrial buildings|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Turin]] |2018 |1538bis; iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Burol ng Prosecco ng [[Conegliano]] at [[Valdobbiadene]]. ("Le Colline del Prosecco di Conegliano e Valdobbiadene") |[[Talaksan:Panorama_da_Collalbrigo_-_panoramio.jpg|alt=Panorama with vineyards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Treviso|Treviso]] |2019 |1571rev; v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Tempio_termale.jpg|alt=Spa in the ancient style with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pistoia|Pistoia]] |2021 |1613; ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] |[[Talaksan:Padova_Cappella_degli_Scrovegni_Innen_Langhaus_Ost_1.jpg|alt=Interior of a chapel covered by frescos|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |2021 |1623; ii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang mga [[Mga Portico ng Bolonia|Portico ng Bolonia]] |[[Talaksan:Portici-1.jpg|alt=Street with porticoes on both sides|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Bolonia]] |2021 |1650; iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Sumisingaw na Karst at Kuweba ng Hilagang Apeninos |[[Talaksan:Calanco-monte-calvo.jpg|alt=Rocky barren landscape with some trees in the background|150x150px]] |ilang pook |2023 |1692; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Via Appia]]. ''Regina Viarum'' |[[Talaksan:Appian_Way.jpg|alt=Roman road, trees and plants around|150x150px]] |ilang pook |2024 |1708; iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Tradisyon ng Paglibing sa Prehistorya ng Cerdeña – ''Ang [[Domus de Janas|domus de janas]]'' |[[Talaksan:Putifigari,_necropoli_di_Monte_Siseri_(21).jpg|alt=Interior of a megalithic tomb|150x150px]] |ilang pook |2025 |1730; iii (kultural) | |- |} == Mga sanggunian == {{Reflist|2}} 1185g9nssfunnh7ab6u31wy20zgy3gy 0 337655 2209287 2203482 2026-05-27T06:32:37Z Exec8 780 2209287 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng Pahamuddin | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng Pahamuddin. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = Unang distrito ng Cotabato | class = Ika-3 Klase | barangays = 12 | mayor = Yasser Blah Ebrahim | population_as_of = | population_total = 19627 | areakm2 = 50.13 | website = | coordinates_wikidata = yes | founded = Abril 13, 2024 }} Ang '''Pahamuddin''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Kasaysayan== Nang itatag ang [[Bangsamoro]] noong 2019 upang palitan ang [[Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao]], 63 barangay sa lalawigan ng [[Cotabato]] ang pinagsama-sama sa mas bagong rehiyong awtonomo sa ikalawang bahagi ng plebisito na ginanap noong Pebrero 6.<ref name="brgy63">{{Cite news |last=Santos |first=Tina |date=February 15, 2019 |title=63 Cotabato barangays now part of BARMM |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://newsinfo.inquirer.net/1086063/63-cotabato-barangays-now-part-of-barmm |access-date=May 22, 2019}}</ref> Ang mga inang munisipalidad at ang lalawigan ng Cotabato ay nanatiling bahagi ng [[Soccsksargen]].<ref>{{Cite news |last=Layug |first=Margaret Claire |date=February 8, 2019 |title=What happens to Cotabato barangays not part of new Bangsamoro region? |language=en, tl |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/news/regions/684354/what-happens-to-cotabato-barangays-not-part-of-new-bangsamoro-region/story/ |access-date=May 22, 2019}}</ref> Pagsapit ng Marso 2020, ang mga barangay na ito ay itinalaga bilang isang Special Geographic Area (SGA) ng rehiyon ng Bangsamoro.<ref>{{Cite news |last=Fernandez |first=Edwin |date=March 21, 2020 |title=BARMM records 2 Covid-19 deaths, 2 infected |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1097353 |access-date=June 30, 2020}}</ref> Noong Agosto 17, 2023, ang mga panukalang batas na nagsasama-sama ng mga barangay ng SGA sa 8 munisipalidad ay inaprubahan ng [[Parlamento ng Bangsamoro]].<ref>{{cite news |title=BARMM approves creation of 8 new towns |url=https://mb.com.ph/2023/8/18/article-865 |access-date=19 August 2023 |work=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang partikular na panukalang batas na lumilikha sa Pahamuddin ay ang Bangsamoro Autonomy Act No. 41.<ref name=luwaran>{{cite news |title=Bills creating 8 municipalities in SGA-BARMM approved by BTA Parliament |url=https://www.luwaran.com/news/article/2605/bills-creating-8-municipalities-in-sga-barmm-approved-by-bta-parliament- |access-date=25 August 2023 |work=Luwaran |date=20 August 2023}}</ref> Ang pangalan ng munisipalidad ay orihinal na iminungkahi na pangalanan bilang Pahamudin, na may isang "d".<ref>{{cite web |title=Bangsamoro Parliament Bill No. 129 |url=https://parliament.bangsamoro.gov.ph/wp-content/uploads/2022/12/Bill-No.-129-Government-of-the-day-AN-ACT-CREATING-THE-MUNICIPALITY-OF-PAHAMUDIN.pdf |access-date=14 April 2024 |date=14 December 2022}}</ref> Isang plebisito ang ginanap noong Abril 13, 2024, at inaprubahan ng mga botante ang lahat ng walong panukalang batas na muling bumubuo sa mga barangay ng SGA sa walong munisipalidad kabilang ang Pahamuddin, kung saan 5,974 ang bumoto pabor sa paglikha nito habang 116 ang hindi. Ang pamahalaang panrehiyon ng Bangsamoro ay magbibigay ng P2.5 milyon na pondo para sa pamahalaang munisipal hanggang sa makuha nito ang bahagi ng kita mula sa National Tax Allotment.<ref>{{cite news |last1=Bolledo |first1=Jairo |title=BARMM residents approve creation of 8 more towns |url=https://www.rappler.com/nation/mindanao/barmm-residents-approve-creation-municipalities-plebiscite-april-2024/ |access-date=13 April 2024 |work=Rappler |date=13 April 2024}}</ref> Ang Pahamuddin ay nilikha mula sa 12 barangay ng [[Pigcawayan]].<ref name=luwaran/> ==Mga Barangay== Ang bayan ng Pahamuddin ay nahahati sa 12 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Balacayon * Buricain * Datu Binasing * Datu Mantil * Kadingilan * Libungan Toretta * Lower Pangangkalan * Matilac * Patot * Upper Pangangkalan * Lower Baquer * Simsiman {{div col end}} ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Gobyerno== Ang mga Pansamantalang Pinuno (OIC) ay pinili ni BARMM Chief Minister [[Murad Ebrahim]] upang punan ang mga posisyon sa pamahalaang munisipal habang hinihintay ang regular na halalan sa 2025. Ang munisipalidad ay nananatili sa ilalim ng hurisdiksyon ng Special Geographic Area habang hinihintay ang paglikha ng isang bagong lalawigan.<ref>{{cite news |title=81% voter turnout on BARMM special geographic area plebiscite |url=https://tribune.net.ph/2024/04/14/81-voter-turnout-on-barmm-special-geographic-area-plebiscite |access-date=14 April 2024 |work=Daily Tribune |date=14 April 2024 }}</ref><ref>{{cite news |title=BARMM eyes new province for eight newly created towns |url=https://www.rappler.com/nation/mindanao/barmm-eyes-new-province-newly-created-towns-april-2024/ |access-date=16 April 2024 |work=Rappler |date=16 April 2024 }}</ref> Si Badrudin Ahmad Ebrahim ay ang OIC mayor ng Pahamuddin mula Hulyo 9, 2024 hanggang Hunyo 30, 2025.<ref name=new-oic-officials>{{cite news |title=CM Ebrahim names OIC local officials in new eight SGA towns - BARMM Official Website |url=https://bangsamoro.gov.ph/news/latest-news/cm-ebrahim-names-oic-local-officials-in-new-eight-sga-towns/ |access-date=27 July 2024 |agency=Bangsamoro Information Office |date=9 July 2024}}</ref> ==Transportasyon== Nagsimula ang konstruksyon noong 2023 para sa isang tulay na nag-uugnay sa Pahamuddin sa [[Kabuntalan]], [[Maguindanao del Norte]] sa magkadikit na rehiyon ng Bangsamoro.<ref>{{cite news |title=BARMM government builds 180 Million pesos Kabuntalan-Pahamudin Bridge |url=https://www.luwaran.com/news/article/2632/barmm-government-builds-180-million-pesos-kabuntalan-pahamudin-bridge |access-date=14 April 2024 |work=Luwaran |date=27 November 2023}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] 4vvlqgmtjq5mbqfpkivtvt5bcsljajd 2209288 2209287 2026-05-27T06:32:56Z Exec8 780 2209288 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng Pahamuddin | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng Pahamuddin. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = Unang distrito ng Cotabato | class = Ika-3 Klase | barangays = 12 | mayor = Yasser Blah Ebrahim | population_as_of = | population_total = 19627 | areakm2 = 50.13 | website = | coordinates_wikidata = yes | founded = Abril 13, 2024 }} Ang '''Pahamuddin''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Kasaysayan== Nang itatag ang [[Bangsamoro]] noong 2019 upang palitan ang [[Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao]], 63 barangay sa lalawigan ng [[Cotabato]] ang pinagsama-sama sa mas bagong rehiyong awtonomo sa ikalawang bahagi ng plebisito na ginanap noong Pebrero 6.<ref name="brgy63">{{Cite news |last=Santos |first=Tina |date=February 15, 2019 |title=63 Cotabato barangays now part of BARMM |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://newsinfo.inquirer.net/1086063/63-cotabato-barangays-now-part-of-barmm |access-date=May 22, 2019}}</ref> Ang mga inang munisipalidad at ang lalawigan ng Cotabato ay nanatiling bahagi ng [[Soccsksargen]].<ref>{{Cite news |last=Layug |first=Margaret Claire |date=February 8, 2019 |title=What happens to Cotabato barangays not part of new Bangsamoro region? |language=en, tl |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/news/regions/684354/what-happens-to-cotabato-barangays-not-part-of-new-bangsamoro-region/story/ |access-date=May 22, 2019}}</ref> Pagsapit ng Marso 2020, ang mga barangay na ito ay itinalaga bilang isang Special Geographic Area (SGA) ng rehiyon ng Bangsamoro.<ref>{{Cite news |last=Fernandez |first=Edwin |date=March 21, 2020 |title=BARMM records 2 Covid-19 deaths, 2 infected |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1097353 |access-date=June 30, 2020}}</ref> Noong Agosto 17, 2023, ang mga panukalang batas na nagsasama-sama ng mga barangay ng SGA sa 8 munisipalidad ay inaprubahan ng [[Parlamento ng Bangsamoro]].<ref>{{cite news |title=BARMM approves creation of 8 new towns |url=https://mb.com.ph/2023/8/18/article-865 |access-date=19 August 2023 |work=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang partikular na panukalang batas na lumilikha sa Pahamuddin ay ang Bangsamoro Autonomy Act No. 41.<ref name=luwaran>{{cite news |title=Bills creating 8 municipalities in SGA-BARMM approved by BTA Parliament |url=https://www.luwaran.com/news/article/2605/bills-creating-8-municipalities-in-sga-barmm-approved-by-bta-parliament- |access-date=25 August 2023 |work=Luwaran |date=20 August 2023}}</ref> Ang pangalan ng munisipalidad ay orihinal na iminungkahi na pangalanan bilang Pahamudin, na may isang "d".<ref>{{cite web |title=Bangsamoro Parliament Bill No. 129 |url=https://parliament.bangsamoro.gov.ph/wp-content/uploads/2022/12/Bill-No.-129-Government-of-the-day-AN-ACT-CREATING-THE-MUNICIPALITY-OF-PAHAMUDIN.pdf |access-date=14 April 2024 |date=14 December 2022}}</ref> Isang plebisito ang ginanap noong Abril 13, 2024, at inaprubahan ng mga botante ang lahat ng walong panukalang batas na muling bumubuo sa mga barangay ng SGA sa walong munisipalidad kabilang ang Pahamuddin, kung saan 5,974 ang bumoto pabor sa paglikha nito habang 116 ang hindi. Ang pamahalaang panrehiyon ng Bangsamoro ay magbibigay ng P2.5 milyon na pondo para sa pamahalaang munisipal hanggang sa makuha nito ang bahagi ng kita mula sa National Tax Allotment.<ref>{{cite news |last1=Bolledo |first1=Jairo |title=BARMM residents approve creation of 8 more towns |url=https://www.rappler.com/nation/mindanao/barmm-residents-approve-creation-municipalities-plebiscite-april-2024/ |access-date=13 April 2024 |work=Rappler |date=13 April 2024}}</ref> Ang Pahamuddin ay nilikha mula sa 12 barangay ng [[Pigcawayan]].<ref name=luwaran/> ==Mga Barangay== Ang bayan ng Pahamuddin ay nahahati sa 12 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Balacayon * Buricain * Datu Binasing * Datu Mantil * Kadingilan * Libungan Toretta * Lower Pangangkalan * Matilac * Patot * Upper Pangangkalan * Lower Baquer * Simsiman {{div col end}} ==Gobyerno== Ang mga Pansamantalang Pinuno (OIC) ay pinili ni BARMM Chief Minister [[Murad Ebrahim]] upang punan ang mga posisyon sa pamahalaang munisipal habang hinihintay ang regular na halalan sa 2025. Ang munisipalidad ay nananatili sa ilalim ng hurisdiksyon ng Special Geographic Area habang hinihintay ang paglikha ng isang bagong lalawigan.<ref>{{cite news |title=81% voter turnout on BARMM special geographic area plebiscite |url=https://tribune.net.ph/2024/04/14/81-voter-turnout-on-barmm-special-geographic-area-plebiscite |access-date=14 April 2024 |work=Daily Tribune |date=14 April 2024 }}</ref><ref>{{cite news |title=BARMM eyes new province for eight newly created towns |url=https://www.rappler.com/nation/mindanao/barmm-eyes-new-province-newly-created-towns-april-2024/ |access-date=16 April 2024 |work=Rappler |date=16 April 2024 }}</ref> Si Badrudin Ahmad Ebrahim ay ang OIC mayor ng Pahamuddin mula Hulyo 9, 2024 hanggang Hunyo 30, 2025.<ref name=new-oic-officials>{{cite news |title=CM Ebrahim names OIC local officials in new eight SGA towns - BARMM Official Website |url=https://bangsamoro.gov.ph/news/latest-news/cm-ebrahim-names-oic-local-officials-in-new-eight-sga-towns/ |access-date=27 July 2024 |agency=Bangsamoro Information Office |date=9 July 2024}}</ref> ==Transportasyon== Nagsimula ang konstruksyon noong 2023 para sa isang tulay na nag-uugnay sa Pahamuddin sa [[Kabuntalan]], [[Maguindanao del Norte]] sa magkadikit na rehiyon ng Bangsamoro.<ref>{{cite news |title=BARMM government builds 180 Million pesos Kabuntalan-Pahamudin Bridge |url=https://www.luwaran.com/news/article/2632/barmm-government-builds-180-million-pesos-kabuntalan-pahamudin-bridge |access-date=14 April 2024 |work=Luwaran |date=27 November 2023}}</ref> ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] gfu1mfyrf49mqagpdefkbif1pyim1vx 0 337842 2209281 2203483 2026-05-27T06:30:07Z Exec8 780 2209281 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Central Labas * Kapinpilan * Malingao * Mudseng * Sambulawan * Tugal * Tumbras {{div col end}} ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] 8j5a0f4silrojp6t6kj8dn4y6sfs2ni 0 337843 2209282 2203490 2026-05-27T06:31:28Z Exec8 780 2209282 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Kib-Ayao * Kitulaan * Langogan * Manarapan * Nasapian * Pebpoloan * Tupig {{div col end}} ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] g9ou8ojlkez74tvxsu6y6mifrnruv1o 0 337844 2209283 2203491 2026-05-27T06:31:42Z Exec8 780 2209283 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Bagoaingud (Bagoinged) * Barungis * Buliok * Bulol * Gli-gli * Kabasalan * Rajah Muda {{div col end}} ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] 20j2inrrqpf3wo49eugt56odq9iwkr6 0 337845 2209284 2203492 2026-05-27T06:31:55Z Exec8 780 2209284 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Balungis * Batulawan * Fort Pikit * Gokotan * Nabundas * Nalapaan * Nunguan {{div col end}} ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] 9xukbp4n095rb1kogpedcb54uwn6n72 0 337846 2209285 2203493 2026-05-27T06:32:08Z Exec8 780 2209285 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Damatulan * Dungguan * Kadigasan * Kadingilan * Kudarangan * Nabalawag * Olangdang {{div col end}} ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] 3k8fucucniha6we0h064t7s5ad5jgj6 0 337847 2209286 2203494 2026-05-27T06:32:22Z Exec8 780 2209286 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Buluan * Nangaan * Pedtad * Sanggadong * Simbuhay * Simone * Tamped {{div col end}} ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] rv4qeapvidv75hd45c094hcl6wxg6xo 0 337848 2209289 2203495 2026-05-27T06:33:15Z Exec8 780 2209289 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 9 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Balong * Bualan * Lagunde * Macatual * Macasendeg * Manaulanan * Pamalian * Panicupan * Tapodoc {{div col end}} ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] k5cctjo4e1z3iy8bpm3hfezwhg7ccag 0 338027 2209298 2205985 2026-05-27T08:57:54Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209298 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Groléjac |native_name = Graulejac |settlement_type = Bayan |image_skyline = Groléjac - Église Saint-Léger -01.JPG |image_caption = Ang simbahan ng Saint-Léger sa Groléjac. |image_shield = Blason ville fr Groléjac 24.svg |pushpin_map = France#France Nouvelle-Aquitaine |pushpin_map_caption = Lokasyon ng Groléjac |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine|Nòva Aquitània]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Dordogne|Dordonha]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Sarlat-la-Canéda|Sarlat e La Canedat]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2021-2026) |leader_name = Bernard Mazet<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=4 May 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 12.28 |population_as_of = 2023 |population_total = 686 |population_demonym = Groléjacois |population_density_km2 = auto |website = http://www.grolejac.fr/ |coordinates = {{coord|44.8181|1.2964|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = |elevation_min_m = 61 |elevation_max_m = 282 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 24207/24250 }} Ang '''Groléjac''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Dordogne]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. ==Heograpiya== Sa rehiyon ng [[Périgord Noir]], sa timog-silangang bahagi ng departamento ng Dordogne, ang komyun ng Groléjac ay halos nasa kaliwang pampang ng [[Ilog Dordogne]]. Isang lawak lamang na humigit-kumulang dalawampung ektarya sa paligid ng lokalidad ng Le Peyrou ang nasa kanang pampang. Ito ay isang rural na komyun<ref>{{PDF}} [https://www.dordogne.gouv.fr/contenu/telechargement/43194/343737/file/recueil-24-2023-066%20RAA%20normal%20n%C2%B04%20du%2022%20d%C3%A9cembre%202023.pdf Arrêté fixant la liste des communes rurales 2023] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260425094542/https://www.dordogne.gouv.fr/contenu/telechargement/43194/343737/file/recueil-24-2023-066%2520RAA%2520normal%2520n%25C2%25B04%2520du%252022%2520d%25C3%25A9cembre%25202023.pdf |date=2026-04-25 }}, Recueil des actes administratifs normal no. 4, Préfecture de la Dordogne, décembre 2023, p. 126-140.</ref> na bahagi ng lugar ng pag-agos ng tubig ng Sarlat-la-Canéda,<ref>[https://www.insee.fr/fr/metadonnees/cog/aire-d-attraction-des-villes-2020/AAV2020233-sarlat-la-caneda Aire d'attraction des villes 2020 de Sarlat-la-Canéda (233)], [[Insee]], consulté le 21 janvier 2024.</ref> isang lugar ng pag-aaral na tinukoy ng INSEE (ang French National Institute of Statistics and Economic Studies), na pumalit sa [[urban area ng Sarlat-la-Canéda]] noong 2020. Tinatawid ng departmental road (RD) 704, ang nayon ng Groléjac ay matatagpuan, sa mga distansyang orthodromic, sampung kilometro sa timog-silangan ng Sarlat-la-Canéda at labimpitong kilometro sa timog-kanluran ng Souillac. Ang bayan ay pinaglilingkuran din ng RD 50. Sa pagitan ng [[Domme]] at [[Saint-Cirq-Madelon]], ang GR 64 long-distance hiking trail ay tumatawid sa teritoryo ng bayan sa loob ng anim na kilometro. Mula sa [[Carsac-Aillac]], ang variant nito, ang GR 64B, ay tumatawid sa Ilog Dordogne, dumadaan sa sentro ng bayan, at muling sumasama sa GR 64 malapit sa nayon ng La Mouline. Ang Groléjac ay may hangganan sa anim na komyun, dalawa sa mga ito ay nasa departamento ng [[Lot]]. Ang [[Milhac]] ay may hangganan sa silangan na may isang quadripoint. ==Pangalan== Ang unang naitalang pagkakataon ng pangalan ng lugar ay lumitaw noong 1152 bilang ''Gaulegac''. Ang anyong Latin noong 1283 ay ''Gaulejacum'', na binanggit bilang Gaulejac noong 1640. Ang pangalan ng bayan ay naging ''Grolegeac'' o ''Graulejac'' lamang noong ika-18 siglo.<ref>Chantal Tanet et Tristan Hordé, « Groléjac », dans ''Les noms de lieu ou de lieux-dits du Périgord'', Bordeaux, Éditions Sud Ouest, 2018 p.144-145</ref> Sa Oksitano, ang bayan ay tinatawag na ''Graulejac''.<ref>[https://communes-oc.dordogne.fr/cantons/domme/GROLEJAC.htm Le nom occitan des communes du Périgord - Graulejac] sur le site du Conseil général de la Dordogne, consulté le 9 novembre 2021.</ref> ==Kasaysayan== Si Groléjac ay kilala bilang Gaulejac hanggang ika-18 siglo. Ayon kay Pierre-Louis Lainé, si Jean de Salignac, anak nina Jean I de Salignac at Gaillarde de Montauriol, ay panginoon ng Concorès sa Quercy, Fénelon, at Gaulejac. Gumawa siya ng kanyang testamento noong 1445. Tila namatay siya nang walang anak. Ang mga pagkapanginoon nina Fénelon at Gaulejac ay hindi bahagi ng ari-arian ng pamilyang Salignac noon. Ang mga ito noon ay mga magkasanib na pagkapanginoon lamang. Nakuha sila ni Jean de Massaut, pinuno ng isang pangkat na naglilingkod sa Hari ng Pransya. Ang mga magkasanib na pagkapanginoon na ito ay dating pag-aari ng pamilyang Félenon, na pumasok sa serbisyo ng Hari ng Inglatera. Kinumpiska ang kanilang ari-arian. Si Louis I ng Anjou, na namuno para sa hari sa Guyenne, ay hinirang si Jean de Massaut bilang kapitan ng kanilang mga pagkapanginoon noong 1375, pagkatapos ay ibinenta ang mga ito sa kanya sa halagang 1,600 gintong florin. Walang ganitong halaga si Jean de Massaut at kinailangang umutang upang mabayaran ang lahat ng kanyang utang. Ang mga kapwa-panginoon ay kailangang magsilbing kolateral para sa isang utang. Sa kanyang testamento noong 1445, ipinamana ni Jean de Salignac ang kanyang fief ng Concorès sa kanyang kapatid na si Guillaume, at ang kanyang mga kapwa-panginoon ng Fénelon at Gaulejac sa kanyang nakatatandang kapatid na si Raymond de Salignac at sa kanyang nakababatang anak na si Jean II de Salignac, na nagtatag ng sangay ng La Mothe-Salignac. Pinangalanan ni Raymond de Salignac ang kanyang panganay na anak na si Antoine, bilang kanyang tagapagmana. Sa pamamagitan ng isang kasunduang ginawa noong Pebrero 25, 1464, sa pagitan nina Antoine at ng kanyang kapatid na si Jean II, nanatiling si Antoine ang nag-iisang panginoon ng lupain ng Salignac, na itinaas sa isang barony noong 1460, habang hawak ni Jean II ang buong pagmamay-ari ng magkasanib na mga panginoon ng Fénelon at La Mothe-Massaut. Pagkatapos ay ginamit ni Jean II ang pangalang La Mothe-Fénelon. Ang pagkapanginoon ni Gaulejac ay nakuha ng pamilyang Salignac kasabay ng Fénelon. Ito ay ibinigay kay Annet de Salignac, anak ni Hélie II de Salignac de La Mothe-Fénelon. Pinakasalan niya si Anne de Mensignac, isang ginang ng La Ponsie, noong 1550, at siya ang ninuno ng nakababatang sangay ng La Ponsie, na ang lupain ay matatagpuan sa [[Saint-Jean-d'Estissac]]. Noong Pebrero 1652, sa panahon ng Fronde, sinakop ng rehimeng Marchin<ref>[[Jean-Gaspard Ferdinand de Marchin]] ou Marsin, seigneur de [[Modave]], officier d'origine liégeoise, commande en Périgord les troupes du [[Louis II de Bourbon-Condé|prince de Condé]].</ref> ang Gaulejac at posibleng ang mga kalapit na lupain ng Fénelon. Sa pagtatapos ng Disyembre, sinimulan ni Marchin ang pagkubkob sa [[Sarlat]], na sumuko noong Enero 1, 1653. Noong Hunyo 8, 1944, ang bayan ay dumanas ng mga paghihiganti mula sa SS Der Führer Regiment, bahagi ng dibisyon ng Das Reich, na pinamumunuan noong araw na iyon ni Sturmbannführer Adolf Diekmann, patungo sa Normandiya.<ref>Stéphane Simonnet, Claire Levasseur (cartogr.) et Guillaume Balavoine (cartogr.) (préf. Olivier Wieviorka), ''Atlas de la libération de la France : 6 juin 1944- 8 mai 1945 : des débarquements aux villes libérées'', Paris, éd. Autrement, coll. « Atlas-Mémoire », 2004 (1re éd. 1994), 79 p., p 43</ref> Sa RD 704, sa pasukan ng nayon ng Groléjac, isang monumento ang gumugunita sa madugong sagupaan sa pagitan ng Resistance at ng SS division. ==Mga lugar at monumento== [[File:Although it looks like a (concrete) suspension bridge over the Dordogne, it is an ordinary cantilevering bridge from both sides of the river and a hinged inner part for thermal movement possibility - panoramio.jpg|thumb|L'ancien pont de Groléjac.]] * Simbahan ng Saint-Léger. * Pinalitan ang isang single-lane na metal footbridge na itinayo noong 1845, ang reinforced concrete suspension bridge ay nagpapahintulot sa departmental road ng D704 na tumawid sa Ilog Dordogne, na nagdurugtong sa Groléjac at Carsac-Aillac.<ref name="SO-19-11-2022">Léna Badin, « Les travaux sur le pont ont commencé », ''[[Sud Ouest]] édition Dordogne'', 19 novembre 2022, p. 24e.</ref> Ito ay isang three-span bridge (42 m - 70 m - 42 m) na dinisenyo ni Albert Caquot at itinayo ng kompanyang Vandewalle noong 1932.<ref>Bernard Marrey, ''Les ponts modernes. 20e siècle'', p. 73, Picard éditeur, Paris, 1995 {{ISBN|2-7084-0484-9}}.</ref> Kilala sa lokal bilang "White Bridge," ito ay sumasailalim sa mga pagbabago sa istruktura, kabilang ang pagsasama-sama ng mga pier sa katapusan ng 2022, na susundan ng demolisyon at muling pagtatayo ng deck noong 2023-2024.<ref name="SO-19-11-2022"/> Dahil sa trabaho, kinailangan itong isara noong Abril 2023.<ref>Marianne Dabbadie, « Le pont est déconstruit, la fin des travaux est prévue au printemps », ''[[Sud Ouest]] édition Dordogne / Lot-et-Garonne'', 24 janvier 2024, p.|20b.</ref> Ang kalsada ay palalawakin mula 4.85 metro hanggang anim na metro, at ang mga bangketa na may lapad na 0.94 metro ay palalawigin sa pagitan ng 1.40 metro at 3.35 metro, kasama ang pagdaragdag ng mga balkonahe sa mga pier.<ref>Franck Delage, « Le pont de Groléjac va être fermé pendant onze mois », ''[[Sud Ouest]] édition Dordogne'', 20 janvier 2023, p. 20c.</ref> Magbubukas muli ito sa kalagitnaan ng Abril 2024.<ref>Boris Rebeyrotte, « Après un an de chantier, la nouveau pont ouvre ce samedi », ''[[Sud Ouest]] édition Dordogne'', 13 avril 2024, p. 20d.</ref> * Insectorama, ang pagtuklas sa mundo ng mga insekto.<ref>[http://insectorama.fr Insectorama]. Consulté le 21 août 2010.</ref> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Groléjac 24.svg|thumb|Groléjac]] ''Argent, isang chevron azure na may kasamang dalawang bituin sa pangunahin at isang leon sa base, pawang mga gule.'' ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Groléjac]] [[Kategorya:Dordogne]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 2268o31w102zgmpb1dttuspr6i9dnln 0 338363 2209277 2209028 2026-05-27T05:05:50Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209277 wikitext text/x-wiki Ang '''Dardanelos''' o '''Dardanelles''' {{IPAc-en|ˌ|d|ɑːr|d|ə|ˈ|n|ɛ|l|z}} {{Respell|DAR|də|NELZ}} <ref>{{Langx|tr|Çanakkale Boğazı}}; {{Langx|el|Δαρδανέλλια}}</ref> na kilala rin bilang '''Kipot ng Gallipoli''' (mula sa tangway ng [[Gallipoli]]),<ref>also known in classical antiquity as the '''Hellespont''' ({{IPAc-en|ˈ|h|ɛ|l|ᵻ|s|p|ɒ|n|t}} {{Respell|HEL|isp|ont}}; {{Langx|grc-x-classic|Ἑλλήσποντος}})</ref> ay isang makitid, natural na kipot at pandaigdigang mahalagang daluyan ng tubig sa hilagang-kanlurang [[Turkiya]] na bumubuo ng bahagi ng hangganang kontinental sa pagitan ng [[Asya]] at [[Europa]] at naghihiwalay sa Turkiya sa Asya mula sa Turkiya sa Europa. Kasama ang [[Bosforo]], ang Dardanelles ang bumubuo sa [[Mga Kipot ng Turkiya|Kipot ng Turkiya]]. Isa sa pinakamakitid na kipot sa mundo na ginagamit para sa [[Pandaigdigang katubigan|internasyonal na nabigasyon]], ang Dardanelos ay nagdurugtong sa [[Dagat ng Marmara]] sa mga dagat [[Dagat Egeo|Egeo]] at [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]] habang pinapayagan din ang pagdaan patungo sa [[Dagat Itim]] sa pamamagitan ng Bosforo. Ang Dardanelles ay {{Convert|61|km|mi}} ang haba at {{Convert|1.2|to|6|km|mi}} ang lapad. Ito ay may karaniwang lalim na {{Convert|55|m|ft}} na may pinakamataas na lalim na {{Convert|103|m|ft}} sa pinakamakitid nitong punto katabi ng lungsod ng [[Çanakkale]]. Ang unang [[Mga pirming ugnayang interkontinental at transosyeaniko|nakapirming tawiran]] sa Dardanelos ay binuksan noong 2022 kasabay ng pagkumpleto ng [[Tulay 1915 Çanakkale]]. Karamihan sa hilagang baybayin ng kipot sa kahabaan ng tangway ng Gallipoli ({{Langx|tr|Gelibolu}}) ay kakaunti ang naninirahan, habang ang mga timog na baybayin sa kahabaan ng tangway ng [[Troad]] ({{Langx|tr|Biga}}) ay tinitirhan ng populasyon ng Çanakkale na may 110,000 katao. == Mga pangalan == Ang kontemporaneong pangalang Turko na {{Lang|tr|Çanakkale Boğazı}}, ibig sabihin ay 'Kipot ng {{Lang|tr|Çanakkale|italic=no}}' ay hango sa [[Çanakkale|eponimong lungsod na may katamtamang laki]] na katabi ng kipot, na nangangahulugang "kuta ng palayok"—mula sa salitang {{Wikt-lang|ota|چاناق}} " ({{Lang|ota-Latn|çanak}}, 'palyo') + {{Wikt-lang|ota|قلعه}} ( {{Wikt-lang|tr|kale}}, 'kuta')—tumutukoy sa sikat na mga kagamitang palayok at seramiko sa lugar, at sa makasaysayang kutang [[Imperyong Otomano|Otomano]] na [[Kastilyo ng Çimenlik|Sultaniye]]. Ang pangalang Ingles na ''Dardanelles'' ay isang pagpapaikli ng ''Kipot ng Dardanelle'' . Noong panahong Otomano, mayroong isang kastilyo sa magkabilang panig ng kipot. Ang mga kastilyong ito na magkakasama ay tinawag na ''Dardanelles'',<ref>{{Cite encyclopedia |title=Dardanellen |encyclopedia=Groot algemeen historisch, geografisch, genealogisch, en oordeelkundig woordenboek |location=Amsterdam/Utrecht/The Hague |url=https://books.google.com/books?id=gM-Ioe4CVgYC&pg=PA25 |date=1727 |volume=4: D en E |page=25 |language=nl |oclc=1193061215 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171024131728/https://books.google.nl/books?id=gM-Ioe4CVgYC&pg=PA25&lpg=PA25&dq=roumeli+iski-issar&source=bl&ots=hmSzTovLCV&sig=xxcHuj-Bjp4xaKd0NjcNi1W6I_4&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjroKyBovfTAhXsCsAKHVOqCPEQ6AEIPDAH |archive-date=24 October 2017 |last2=Nidek |first2=Matthaeus Brouërius van |last3=Schuer |first3=Jan Lodewyk}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |title=Dardanelles |encyclopedia=Universal Historical Dictionary |location=London |url=https://archive.org/details/universalhistori10crab/page/n519/mode/2up |last=Crabb |first=George |date=1833 |author-link=George Crabb (writer) |volume=1 |oclc=1158045075}}</ref> na malamang na ipinangalan kay [[Dardanus (lungsod)|Dardanus]], isang sinaunang lungsod sa baybayin ng Asya ng kipot na sinasabing kinuha ang pangalan nito mula kay [[Dardanus (anak ni Zeus)|Dardanus]], ang mitikong anak nina [[Zeus]] at [[Electra (Pleiad)|Electra]]. Ang pangalan ay nagmula sa [[Dardani]] sa Balkanos, ayon kay Papazoglu.<ref>Papazoglu, F. (1978). The Central Balkan Tribes in Pre-Roman Times: Triballi, Autariatae, Dardanians, Scordisci and Moesians. Niederlande: Hakkert, p. 132</ref> Ang sinaunang [[Wikang Griyego|Griyegong]] pangalang {{Lang|grc|Ἑλλήσποντος}} ({{Lang|grc|Hellēspontos}}) ay nangangahulugang "Dagat ng Helle", at ito ang sinaunang pangalan ng makitid na kipot. Ito ay iba-iba ang pangalan sa klasikal na panitikan {{Lang|la|Hellespontium Pelagus}}, {{Lang|la|Rectum Hellesponticum}}, at {{Lang|la|Fretum Hellesponticum}}. Ang mga pangalang ito ay nagmula sa kay [[Helle (mitolohiya)|Helle]], anak na babae ni Haring Athamas, na nalunod dito matapos mahulog mula sa isang lumilipad na ginintuang tupa sa mitolohiya ng [[Ginintuang Balahibo]].<ref>{{EB1911|inline=y|wstitle=Hellespont|volume=13|page=246}}</ref> == Kasaysayan == Bilang bahagi ng tanging daanan sa pagitan ng Dagat Itim at Mediteraneo, ang Dardanelos ay palaging may malaking kahalagahan mula sa pananaw ng komersiyo at militar, at nananatiling estratehikong mahalaga ngayon. Ito ay isang pangunahing ruta ng pagpunta sa dagat para sa maraming bansa, kabilang ang Rusya at Ukranya. Ang pagkontrol dito ay naging layunin ng ilang labanan sa modernong kasaysayan, lalo na ang isang pag-atake ng [[Kapangyarihang Alyados (Unang Digmaang Pandaigdig)|Kapangyarihang Alyados]] noong [[Kampanyang Gallipoli|Labanan sa Gallipoli]] noong 1915 sa panahon ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category|Dardanelles}} * [http://www.pbase.com/dosseman/canakkale_turkey Mga larawan ng lungsod ng Çanakkale] * [http://www.fsmitha.com/h1/map13ga.html Mapa ng Hellespont] * [https://www.livius.org/he-hg/hellespont/hellespont.html Livius.org: Hellespont] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130901205228/https://www.livius.org/he-hg/hellespont/hellespont.html |date=2013-09-01 }} Archived * [https://web.archive.org/web/20110726082914/http://www.gallipoli.com.tr/if_stones_could_speak/18th_march_etching.htm Mga monumento at bantayog ng kampanya sa Gallipoli sa kahabaan ng Dardanelles] * [http://merhav.nli.org.il/primo-explore/search?query=any,contains,dardanelles%20maps&tab=default_tab&search_scope=Local&sortby=lso01&vid=NLI&mfacet=rtype,include,maps,1&mfacet=tlevel,include,online_resources,2&lang=en_US Mga Lumang Mapa ng Dardanelles], koleksyon ng kartograpiko ni Eran Laor, Ang [[Pambansang Aklatan ng Israel]] {{Ancient Greece topics}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Turko]] qoeoarjql3pl4kbk9lrtk6v6apoiq6d 0 338386 2209208 2026-05-26T16:48:00Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209208 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = | genus = Maraapunisaurus | parent = Maraapunisaurus | species = fragilimus }} Ang '''''Maraapunisaurus''''' ay isang henero ng [[sauropod]] na [[dinosauro]] mula sa pormasyon ng Morisson ba matatagpuan ngayon sa Estados Unidos noong [[Hurasiko]]. Minsan na tinataguriang ito ang pinakamalaking dinosauro na nabuhay sa mundo, ngunit dahil nawala ang orihinal na bertebra nito, hindi agad-agad na masasabi na ito ay ang pinakamalaking dinosauro. Ang iba pang kompetitor ay ang [[Bruhathkayosaurus]] na naglaho naman ang buto at [[Argentinosaurus]]. dwhesy3w3pc0idnfoyd7x0heqw40vv9 2209209 2209208 2026-05-26T16:50:00Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209209 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|150}} | image = Maraapunisaurus fragillimus holotype illustration.png | image_caption = Ilustrasyon ng bertebra ng ''Maraapunisaurus'' | genus = Maraapunisaurus | parent = Maraapunisaurus | species = fragilimus }} Ang '''''Maraapunisaurus''''' ay isang henero ng [[sauropod]] na [[dinosauro]] mula sa pormasyon ng Morisson ba matatagpuan ngayon sa Estados Unidos noong [[Hurasiko]]. Minsan na tinataguriang ito ang pinakamalaking dinosauro na nabuhay sa mundo, ngunit dahil nawala ang orihinal na bertebra nito, hindi agad-agad na masasabi na ito ay ang pinakamalaking dinosauro. Ang iba pang kompetitor ay ang [[Bruhathkayosaurus]] na naglaho naman ang buto at [[Argentinosaurus]]. hp7fvy8q4aw239g3vvu8t7wzf6ssacr 2209210 2209209 2026-05-26T16:50:47Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209210 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|150}} | image = Maraapunisaurus fragillimus holotype illustration.png | image_upright = 0.7 | image_caption = Ilustrasyon ng bertebra ng ''Maraapunisaurus'' | genus = Maraapunisaurus | parent = Maraapunisaurus | species = fragilimus }} Ang '''''Maraapunisaurus''''' ay isang henero ng [[sauropod]] na [[dinosauro]] mula sa pormasyon ng Morisson ba matatagpuan ngayon sa Estados Unidos noong [[Hurasiko]]. Minsan na tinataguriang ito ang pinakamalaking dinosauro na nabuhay sa mundo, ngunit dahil nawala ang orihinal na bertebra nito, hindi agad-agad na masasabi na ito ay ang pinakamalaking dinosauro. Ang iba pang kompetitor ay ang [[Bruhathkayosaurus]] na naglaho naman ang buto at [[Argentinosaurus]]. lwb08izyyl351gh2bed7mkjedioouev 2209213 2209210 2026-05-26T16:53:26Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209213 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|150}} | image = Maraapunisaurus fragillimus holotype illustration.png | image_upright = 0.7 | image_caption = Ilustrasyon ng bertebra ng ''Maraapunisaurus'' | genus = Maraapunisaurus | parent = Maraapunisaurus | species = fragilimus }} Ang '''''Maraapunisaurus''''' ay isang henero ng [[sauropod]] na [[dinosauro]] mula sa pormasyon ng Morisson ba matatagpuan ngayon sa Estados Unidos noong [[Hurasiko]]. Minsan na tinataguriang ito ang pinakamalaking dinosauro na nabuhay sa mundo, ngunit dahil nawala ang orihinal na bertebra nito, hindi agad-agad na masasabi na ito ay ang pinakamalaking dinosauro. Ang '''''Maraapunisaurus fragilimus''''' ay ang nag-iisang espesye sa henerong ito. 1rng85dsydlt74iajno4rt3ho3xq93s 2209214 2209213 2026-05-26T16:54:50Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209214 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|150}} | image = Maraapunisaurus fragillimus holotype illustration.png | image_upright = 0.7 | image_caption = Ilustrasyon ng bertebra ng ''Maraapunisaurus'' | genus = Maraapunisaurus | parent = Maraapunisaurus | species = fragilimus | synonyms = *''Amphicoelias fragilimus'' }} Ang '''''Maraapunisaurus''''' ay isang henero ng [[sauropod]] na [[dinosauro]] mula sa pormasyon ng Morisson ba matatagpuan ngayon sa Estados Unidos noong [[Hurasiko]]. Minsan na tinataguriang ito ang pinakamalaking dinosauro na nabuhay sa mundo, ngunit dahil nawala ang orihinal na bertebra nito, hindi agad-agad na masasabi na ito ay ang pinakamalaking dinosauro. Ang '''''Maraapunisaurus fragilimus''''' ay ang nag-iisang espesye sa henerong ito. 951ro2haexcnirqg5eeahpzsdo2ytv1 2209215 2209214 2026-05-26T16:56:16Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209215 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|150}} | image = Maraapunisaurus fragillimus holotype illustration.png | image_upright = 0.7 | image_caption = Ilustrasyon ng bertebra ng ''Maraapunisaurus'' | genus = Maraapunisaurus | parent = Maraapunisaurus | species = fragilimus | authority = Cope, 1878 | synonyms = *''Amphicoelias fragilimus'' <small>Cope, 1878</small> }} Ang '''''Maraapunisaurus''''' ay isang henero ng [[sauropod]] na [[dinosauro]] mula sa pormasyon ng Morisson ba matatagpuan ngayon sa Estados Unidos noong [[Hurasiko]]. Minsan na tinataguriang ito ang pinakamalaking dinosauro na nabuhay sa mundo, ngunit dahil nawala ang orihinal na bertebra nito, hindi agad-agad na masasabi na ito ay ang pinakamalaking dinosauro. Ang '''''Maraapunisaurus fragilimus''''' ay ang nag-iisang espesye sa henerong ito. sxwlo0agh4l5e1iddi77dsujb7fvo6d 2209216 2209215 2026-05-26T16:56:43Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209216 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|150}} | image = Maraapunisaurus fragillimus holotype illustration.png | image_upright = 0.7 | image_caption = Ilustrasyon ng bertebra ng ''Maraapunisaurus'' | genus = Maraapunisaurus | parent = Maraapunisaurus | species = fragilimus | authority = Cope, 1878 | synonyms = *''Amphicoelias fragilimus'' <small>Cope, 1878</small> }} Ang '''''Maraapunisaurus''''' ay isang henero ng [[sauropod]] na [[dinosauro]] mula sa pormasyon ng Morisson ba matatagpuan ngayon sa Estados Unidos noong [[Hurasiko]]. Minsan na tinataguriang ito ang pinakamalaking dinosauro na nabuhay sa mundo, ngunit dahil nawala ang orihinal na bertebra nito, hindi agad-agad na masasabi na ito ay ang pinakamalaking dinosauro. Ang '''''Maraapunisaurus fragilimus''''' ay ang nag-iisang espesye sa henerong ito. 9vi5682olgfyy9x8tuqznl4lwmm90ul 2209224 2209216 2026-05-26T17:52:31Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209224 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|150}} | image = Maraapunisaurus fragillimus holotype illustration.png | image_upright = 0.7 | image_caption = Ilustrasyon ng bertebra ng ''Maraapunisaurus'' | genus = Maraapunisaurus | parent = Maraapunisaurus | species = fragilimus | parent_authority = Carpenter, 2018 | authority = Cope, 1878 | synonyms = *''Amphicoelias fragilimus'' <small>Cope, 1878</small> }} Ang '''''Maraapunisaurus''''' ay isang henero ng [[sauropod]] na [[dinosauro]] mula sa pormasyon ng Morisson ba matatagpuan ngayon sa Estados Unidos noong [[Hurasiko]]. Minsan na tinataguriang ito ang pinakamalaking dinosauro na nabuhay sa mundo, ngunit dahil nawala ang orihinal na bertebra nito, hindi agad-agad na masasabi na ito ay ang pinakamalaking dinosauro. Ang '''''Maraapunisaurus fragilimus''''' ay ang nag-iisang espesye sa henerong ito. edv1fhkmt3t6zlfoi2qh6n1cw309u63 2209225 2209224 2026-05-26T17:52:45Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209225 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|150}} | image = Maraapunisaurus fragillimus holotype illustration.png | image_upright = 0.7 | image_caption = Ilustrasyon ng bertebra ng ''Maraapunisaurus'' | genus = Maraapunisaurus | parent = Maraapunisaurus | species = fragilimus | parent_authority = Carpenter, 2018 | authority = Cope, 1878 | synonyms = *''Amphicoelias fragilimus'' <small>Cope, 1878</small> }} Ang '''''Maraapunisaurus''''' ay isang henero ng [[sauropod]] na [[dinosauro]] mula sa pormasyon ng Morisson ba matatagpuan ngayon sa Estados Unidos noong [[Hurasiko]]. Minsan na tinataguriang ito ang pinakamalaking dinosauro na nabuhay sa mundo, ngunit dahil nawala ang orihinal na bertebra nito, hindi agad-agad na masasabi na ito ay ang pinakamalaking dinosauro. Ang '''''Maraapunisaurus fragilimus''''' ay ang nag-iisang espesye sa henerong ito. {{stub}} 7wj6zc8xizh7oefsng73pe7u1xn22xz 10 338387 2209211 2026-05-26T16:51:38Z Sharktube2000 161034 Bagong pahina: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank= henero |link= Maraapunisaurus |parent= Rebbachisauridae |extinct= yes |refs= <!--full citation supporting parent, ideally to secondary source; shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 2209211 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank= henero |link= Maraapunisaurus |parent= Rebbachisauridae |extinct= yes |refs= <!--full citation supporting parent, ideally to secondary source; shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 5mmqepkkcm2tjc6dyg3ec2ko617b33v 10 338388 2209212 2026-05-26T16:52:06Z Sharktube2000 161034 Bagong pahina: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank= familia |link= {{subst:#titleparts:{{subst:PAGENAME}}|2|2}} |parent= Diplodocoidea |extinct= yes |refs= <!--full citation supporting parent, ideally to secondary source; shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 2209212 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank= familia |link= Rebbachisauridae |parent= Diplodocoidea |extinct= yes |refs= <!--full citation supporting parent, ideally to secondary source; shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} m215eqr9rqh0xru1fgr6zwpq42qtt7l 0 338389 2209217 2026-05-26T17:42:21Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209217 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Child Vs Monster (43919160).jpeg | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | authority = Coria & Salgado, 1996 }} 1av05vwz4d44wwp3gm1066ee74kuvgq 2209220 2209217 2026-05-26T17:46:42Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209220 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Child Vs Monster (43919160).jpeg | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | authority = Coria & Salgado, 1996 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[extinct]] na [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na naninirahan sa lugar na ngayon ay Argentina. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. ixt6kh14s74iuw1a1p6119kj98bol0x 2209221 2209220 2026-05-26T17:47:41Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209221 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Child Vs Monster (43919160).jpeg | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang na [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na naninirahan sa lugar na ngayon ay Argentina. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. amnfh49n7i6pec4hl0fnvfr9j815v28 2209222 2209221 2026-05-26T17:47:53Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209222 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Child Vs Monster (43919160).jpeg | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na naninirahan sa lugar na ngayon ay Argentina. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. kq9t1crlwio31cyvbfb1v74te7mzrhv 2209223 2209222 2026-05-26T17:50:01Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209223 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|99.6|95}} <small>Huling Kretasiko, Cenomanian</small> | image = Child Vs Monster (43919160).jpeg | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | parent_authority = Coria & Salgado, 1995 | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na naninirahan sa lugar na ngayon ay Argentina. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. iyibcopqkt0bm27soygt6c0wncv61a7 2209226 2209223 2026-05-26T17:54:12Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209226 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|99.6|95}} <small>Huling [[Kretasiko]], Cenomanian</small> | image = Child Vs Monster (43919160).jpeg | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | parent_authority = Coria & Salgado, 1995 | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na naninirahan sa lugar na ngayon ay Argentina. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. {{stub}} bpaqws0hlrbmukjisv6avt46ae71cix 2209227 2209226 2026-05-26T17:54:34Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209227 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|99.6|95}} <small>Huling [[Kretasiko]], Cenomanian</small> | image = Child Vs Monster (43919160).jpeg | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | parent_authority = Coria & Salgado, 1995 | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na naninirahan sa lugar na ngayon ay [[Argentina]]. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. {{stub}} g4ltzka3hfwpkuozykk9kijby27w9we 2209236 2209227 2026-05-26T22:03:09Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209236 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|99.6|95}} <small>Huling [[Kretasiko]], Cenomanian</small> | image = Child Vs Monster (43919160).jpeg | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | parent_authority = Coria & Salgado, 1995 | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na nanirahan sa lugar na ngayon ay [[Argentina]]. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. {{stub}} 84qvv5617u7fq2tzl1dca5r3i017l18 2209237 2209236 2026-05-26T22:04:40Z Sharktube2000 161034 2209237 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|99.6|95}} <small>Huling [[Kretasiko]], Cenomanian</small> | image = Child Vs Monster (43919160).jpeg | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | parent_authority = Coria & Salgado, 1995 | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na nanirahan sa lugar na ngayon ay [[Argentina]]. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. Isa ito sa pinakamalaking kilalang theropodo; pinaniniwalaang umabot ito sa haba na nasa pagitan ng 12 at 13 metro, na may bungo na posibleng mahigit 1.6 metro ang haba at tinatayang bigat na nasa pagitan ng 7 at 8 metro. {{stub}} ssohet57kle816orw7lc7wdgvxf2fxs 2209238 2209237 2026-05-26T22:05:02Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209238 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|99.6|95}} <small>Huling [[Kretasiko]], Cenomanian</small> | image = Child Vs Monster (43919160).jpeg | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | parent_authority = Coria & Salgado, 1995 | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na nanirahan sa lugar na ngayon ay [[Argentina]]. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. Isa ito sa pinakamalaking kilalang theropodo; pinaniniwalaang umabot ito sa haba na nasa pagitan ng 12 at 13 metro, na may bungo na posibleng mahigit 1.6 metro ang haba at tinatayang bigat na nasa pagitan ng 7 at 8 metro. ==Sanggunian== {{stub}} 03hruy0otkn4opxvpum1x2tdih69tve 2209239 2209238 2026-05-26T22:12:11Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209239 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|99.6|95}} <small>Huling [[Kretasiko]], Cenomanian</small> | image = Child Vs Monster (43919160).jpeg | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | parent_authority = Coria & Salgado, 1995 | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na nanirahan sa lugar na ngayon ay [[Argentina]]. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. Ang holotype ispesimen ay 70% kumpleto at nadiskubre sa [[Patagonia]]. Isa ito sa pinakamalaking kilalang theropodo; pinaniniwalaang umabot ito sa haba na nasa pagitan ng 12 at 13 metro, na may bungo na posibleng mahigit 1.6 metro ang haba at tinatayang bigat na nasa pagitan ng 7 at 8 metro. Ang puwesto ng ''Giganotosaurus'' ay maaring bilang [[apex predator]] o nasa tuktok ng tanikala ng pagkain (food chain). Ang mga madalas na pinangangaso nito ay ang mga [[Sauropod|sauropodo]] na [[titanosaur]] puwede sa minsang pagsasama-sama ng mga ito o pangangaso ng mga batang sauropodo. Bilang apex predator, ang ''Giganotosaurus'' ay nagkaroon din ng ontogenic niche partitioning. ==Sanggunian== {{stub}} bewua4hil5tc13mkjml75rl3n5xt5gw 2209240 2209239 2026-05-26T22:17:13Z Sharktube2000 161034 2209240 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|99.6|95}} <small>Huling [[Kretasiko]], Cenomanian</small> | image = Child Vs Monster (43919160).jpeg | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | parent_authority = Coria & Salgado, 1995 | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na nanirahan sa lugar na ngayon ay [[Argentina]]. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. Ang holotype ispesimen ay 70% kumpleto at nadiskubre sa [[Patagonia]]. Isa ito sa pinakamalaking kilalang theropodo; pinaniniwalaang umabot ito sa haba na nasa pagitan ng 12 at 13 metro, na may bungo na posibleng mahigit 1.6 metro ang haba at tinatayang bigat na nasa pagitan ng 7 at 8 metro. Ang puwesto ng ''Giganotosaurus'' ay maaring bilang [[apex predator]] o nasa tuktok ng tanikala ng pagkain (food chain). Ang mga madalas na pinangangaso nito ay ang mga [[Sauropod|sauropodo]] na [[titanosaur]] puwede sa minsang pagsasama-sama ng mga ito o pangangaso ng mga batang sauropodo. Bilang apex predator, ang ''Giganotosaurus'' ay nagkaroon din ng ontogenic niche partitioning. == Paglalarawam == Ang ''Giganotosaurus'' ay mula sa pamilyang [[Carcharodontosauridae]]. Ang mga miyembro ng pamilyang ito ay isa sa pinakamalaking theropodo kasama ang [[Tyrannosauridae]] at [[Spinosauridae]]. == Sanggunian == {{stub}} qp25ojkyka8fd218001ebcu06o5vw4r 2209241 2209240 2026-05-26T22:20:06Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209241 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|99.6|95}} <small>Huling [[Kretasiko]], Cenomanian</small> | image = Giganotosaurus in Helsinki.jpg | image_caption = Rekonstruksyon ng holotipo ng ''Giganotosaurus'' sa Helsinki Museum | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | parent_authority = Coria & Salgado, 1995 | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na nanirahan sa lugar na ngayon ay [[Argentina]]. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. Ang holotype ispesimen ay 70% kumpleto at nadiskubre sa [[Patagonia]]. Isa ito sa pinakamalaking kilalang theropodo; pinaniniwalaang umabot ito sa haba na nasa pagitan ng 12 at 13 metro, na may bungo na posibleng mahigit 1.6 metro ang haba at tinatayang bigat na nasa pagitan ng 7 at 8 metro. Ang puwesto ng ''Giganotosaurus'' ay maaring bilang [[apex predator]] o nasa tuktok ng tanikala ng pagkain (food chain). Ang mga madalas na pinangangaso nito ay ang mga [[Sauropod|sauropodo]] na [[titanosaur]] puwede sa minsang pagsasama-sama ng mga ito o pangangaso ng mga batang sauropodo. Bilang apex predator, ang ''Giganotosaurus'' ay nagkaroon din ng ontogenic niche partitioning. == Paglalarawam == Ang ''Giganotosaurus'' ay mula sa pamilyang [[Carcharodontosauridae]]. Ang mga miyembro ng pamilyang ito ay isa sa pinakamalaking theropodo kasama ang [[Tyrannosauridae]] at [[Spinosauridae]]. == Sanggunian == {{stub}} n6mgg3chw5j518yw8vvjdn5nno1bnxf 2209243 2209241 2026-05-26T22:23:39Z Sharktube2000 161034 2209243 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|99.6|95}} <small>Huling [[Kretasiko]], Cenomanian</small> | image = Giganotosaurus in Helsinki.jpg | image_caption = Rekonstruksyon ng holotipo ng ''Giganotosaurus'' sa Helsinki Museum | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | parent_authority = Coria & Salgado, 1995 | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na nanirahan sa lugar na ngayon ay [[Argentina]]. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. Ang holotype ispesimen ay 70% kumpleto at nadiskubre sa [[Patagonia]]. Isa ito sa pinakamalaking kilalang theropodo; pinaniniwalaang umabot ito sa haba na nasa pagitan ng 12 at 13 metro, na may bungo na posibleng mahigit 1.6 metro ang haba at tinatayang bigat na nasa pagitan ng 7 at 8 metro. Ang puwesto ng ''Giganotosaurus'' ay maaring bilang [[apex predator]] o nasa tuktok ng tanikala ng pagkain (food chain). Ang mga madalas na pinangangaso nito ay ang mga [[Sauropod|sauropodo]] na [[titanosaur]] puwede sa minsang pagsasama-sama ng mga ito o pangangaso ng mga batang sauropodo. Bilang apex predator, ang ''Giganotosaurus'' ay nagkaroon din ng ontogenic niche partitioning. == Paglalarawan == Ang ''Giganotosaurus'' ay mula sa pamilyang [[Carcharodontosauridae]]. Ang mga miyembro ng pamilyang ito ay isa sa pinakamalaking theropodo kasama ang [[Tyrannosauridae]] at [[Spinosauridae]]. Base sa mga sukat ng holotipo (MUCPv-CH-1), ang ito ay tumatantya ng 12 metro at 8 na tonelada. == Sanggunian == {{stub}} qn65hrp0ktv67hftq7ciepz2eybefti 2209244 2209243 2026-05-26T22:23:59Z Sharktube2000 161034 2209244 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|99.6|95}} <small>Huling [[Kretasiko]], Cenomanian</small> | image = Giganotosaurus in Helsinki.jpg | image_caption = Rekonstruksyon ng holotipo ng ''Giganotosaurus'' sa Helsinki Museum | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | parent_authority = Coria & Salgado, 1995 | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na nanirahan sa lugar na ngayon ay [[Argentina]]. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. Ang holotype ispesimen ay 70% kumpleto at nadiskubre sa [[Patagonia]]. Isa ito sa pinakamalaking kilalang theropodo; pinaniniwalaang umabot ito sa haba na nasa pagitan ng 12 at 13 metro, na may bungo na posibleng mahigit 1.6 metro ang haba at tinatayang bigat na nasa pagitan ng 7 at 8 metro. Ang puwesto ng ''Giganotosaurus'' ay maaring bilang [[apex predator]] o nasa tuktok ng tanikala ng pagkain (food chain). Ang mga madalas na pinangangaso nito ay ang mga [[Sauropod|sauropodo]] na [[titanosaur]] puwede sa minsang pagsasama-sama ng mga ito o pangangaso ng mga batang sauropodo. Bilang apex predator, ang ''Giganotosaurus'' ay nagkaroon din ng ontogenic niche partitioning. == Paglalarawan == Ang ''Giganotosaurus'' ay mula sa pamilyang [[Carcharodontosauridae]]. Ang mga miyembro ng pamilyang ito ay isa sa pinakamalaking theropodo kasama ang [[Tyrannosauridae]] at [[Spinosauridae]]. Base sa mga sukat ng holotipo ('''MUCPv-CH-1'''), ang ito ay tumatantya ng 12 metro at 8 na tonelada. == Sanggunian == {{stub}} f1cam0noqy469fk41g4mgd7fdgxz4xq 2209245 2209244 2026-05-26T22:24:30Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209245 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|99.6|95}} <small>Huling [[Kretasiko]], Cenomanian</small> | image = Giganotosaurus in Helsinki.jpg | image_caption = Rekonstruksyon ng holotipo ng ''Giganotosaurus'' sa Helsinki Museum | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | parent_authority = Coria & Salgado, 1995 | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na nanirahan sa lugar na ngayon ay [[Argentina]]. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. Ang holotype ispesimen ay 70% kumpleto at nadiskubre sa [[Patagonia]]. Isa ito sa pinakamalaking kilalang theropodo; pinaniniwalaang umabot ito sa haba na nasa pagitan ng 12 at 13 metro, na may bungo na posibleng mahigit 1.6 metro ang haba at tinatayang bigat na nasa pagitan ng 7 at 8 tonelada. Ang puwesto ng ''Giganotosaurus'' ay maaring bilang [[apex predator]] o nasa tuktok ng tanikala ng pagkain (food chain). Ang mga madalas na pinangangaso nito ay ang mga [[Sauropod|sauropodo]] na [[titanosaur]] puwede sa minsang pagsasama-sama ng mga ito o pangangaso ng mga batang sauropodo. Bilang apex predator, ang ''Giganotosaurus'' ay nagkaroon din ng ontogenic niche partitioning. == Paglalarawan == Ang ''Giganotosaurus'' ay mula sa pamilyang [[Carcharodontosauridae]]. Ang mga miyembro ng pamilyang ito ay isa sa pinakamalaking theropodo kasama ang [[Tyrannosauridae]] at [[Spinosauridae]]. Base sa mga sukat ng holotipo ('''MUCPv-CH-1'''), ang ito ay tumatantya ng 12 metro at 8 na tonelada. == Sanggunian == {{stub}} l0bpytncyp3be3xva72diesyle5lr2a 2209246 2209245 2026-05-26T22:27:53Z Sharktube2000 161034 2209246 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|99.6|95}} <small>Huling [[Kretasiko]], Cenomanian</small> | image = Giganotosaurus in Helsinki.jpg | image_caption = Rekonstruksyon ng holotipo ng ''Giganotosaurus'' sa Helsinki Museum | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | parent_authority = Coria & Salgado, 1995 | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na nanirahan sa lugar na ngayon ay [[Argentina]]. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. Ang holotype ispesimen ay 70% kumpleto at nadiskubre sa [[Patagonia]]. Isa ito sa pinakamalaking kilalang theropodo; pinaniniwalaang umabot ito sa haba na nasa pagitan ng 12 at 13 metro, na may bungo na posibleng mahigit 1.6 metro ang haba at tinatayang bigat na nasa pagitan ng 7 at 8 tonelada. Ang puwesto ng ''Giganotosaurus'' ay maaring bilang [[apex predator]] o nasa tuktok ng tanikala ng pagkain (food chain). Ang mga madalas na pinangangaso nito ay ang mga [[Sauropod|sauropodo]] na [[titanosaur]] puwede sa minsang pagsasama-sama ng mga ito o pangangaso ng mga batang sauropodo. Bilang apex predator, ang ''Giganotosaurus'' ay nagkaroon din ng ontogenic niche partitioning. == Paglalarawan == Ang ''Giganotosaurus'' ay mula sa pamilyang [[Carcharodontosauridae]]. Ang mga miyembro ng pamilyang ito ay isa sa pinakamalaking theropodo kasama ang [[Tyrannosauridae]] at [[Spinosauridae]]. Base sa mga sukat ng holotipo ('''MUCPv-CH-1'''), ang ito ay tumatantya ng 12 metro at 8 na tonelada. Dahil sa paging inkumpleto ng mga fossil ng ''Giganotosaurus'', hindi puwedeng agad-agad na sasabihin kung ito ay mas malaki o mas maliit sa [[T. rex]]. Gayunpaman, ang ''Giganotosaurus'' ay isa sa may pinakamatibay na katawan sa mga carcharodontosaurid. == Pagdidiskubre == == Sanggunian == {{stub}} 87zq90cjfsj98kbh24mik4z4cizm8ni 2209247 2209246 2026-05-26T22:28:20Z Sharktube2000 161034 /* Paglalarawan */ 2209247 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|99.6|95}} <small>Huling [[Kretasiko]], Cenomanian</small> | image = Giganotosaurus in Helsinki.jpg | image_caption = Rekonstruksyon ng holotipo ng ''Giganotosaurus'' sa Helsinki Museum | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | parent_authority = Coria & Salgado, 1995 | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na nanirahan sa lugar na ngayon ay [[Argentina]]. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. Ang holotype ispesimen ay 70% kumpleto at nadiskubre sa [[Patagonia]]. Isa ito sa pinakamalaking kilalang theropodo; pinaniniwalaang umabot ito sa haba na nasa pagitan ng 12 at 13 metro, na may bungo na posibleng mahigit 1.6 metro ang haba at tinatayang bigat na nasa pagitan ng 7 at 8 tonelada. Ang puwesto ng ''Giganotosaurus'' ay maaring bilang [[apex predator]] o nasa tuktok ng tanikala ng pagkain (food chain). Ang mga madalas na pinangangaso nito ay ang mga [[Sauropod|sauropodo]] na [[titanosaur]] puwede sa minsang pagsasama-sama ng mga ito o pangangaso ng mga batang sauropodo. Bilang apex predator, ang ''Giganotosaurus'' ay nagkaroon din ng ontogenic niche partitioning. == Paglalarawan == Ang ''Giganotosaurus'' ay mula sa pamilyang [[Carcharodontosauridae]]. Ang mga miyembro ng pamilyang ito ay isa sa pinakamalaking theropodo kasama ang [[Tyrannosauridae]] at [[Spinosauridae]]. Base sa mga sukat ng holotipo ('''MUCPv-CH-1'''), ang ito ay tumatantya ng 12 metro at 8 na tonelada. Dahil sa paging inkumpleto ng mga fossil ng ''Giganotosaurus'', hindi puwedeng agad-agad na sasabihin kung ito ay mas malaki o mas maliit sa ''[[T. rex]]''. Gayunpaman, ang ''Giganotosaurus'' ay isa sa may pinakamatibay na katawan sa mga carcharodontosaurid. == Pagdidiskubre == == Sanggunian == {{stub}} gco7i9vxmzvlhj6ndmdr9mox6uoynu3 2209248 2209247 2026-05-26T22:31:42Z Sharktube2000 161034 /* Pagdidiskubre */ 2209248 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|99.6|95}} <small>Huling [[Kretasiko]], Cenomanian</small> | image = Giganotosaurus in Helsinki.jpg | image_caption = Rekonstruksyon ng holotipo ng ''Giganotosaurus'' sa Helsinki Museum | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | parent_authority = Coria & Salgado, 1995 | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na nanirahan sa lugar na ngayon ay [[Argentina]]. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. Ang holotype ispesimen ay 70% kumpleto at nadiskubre sa [[Patagonia]]. Isa ito sa pinakamalaking kilalang theropodo; pinaniniwalaang umabot ito sa haba na nasa pagitan ng 12 at 13 metro, na may bungo na posibleng mahigit 1.6 metro ang haba at tinatayang bigat na nasa pagitan ng 7 at 8 tonelada. Ang puwesto ng ''Giganotosaurus'' ay maaring bilang [[apex predator]] o nasa tuktok ng tanikala ng pagkain (food chain). Ang mga madalas na pinangangaso nito ay ang mga [[Sauropod|sauropodo]] na [[titanosaur]] puwede sa minsang pagsasama-sama ng mga ito o pangangaso ng mga batang sauropodo. Bilang apex predator, ang ''Giganotosaurus'' ay nagkaroon din ng ontogenic niche partitioning. == Paglalarawan == Ang ''Giganotosaurus'' ay mula sa pamilyang [[Carcharodontosauridae]]. Ang mga miyembro ng pamilyang ito ay isa sa pinakamalaking theropodo kasama ang [[Tyrannosauridae]] at [[Spinosauridae]]. Base sa mga sukat ng holotipo ('''MUCPv-CH-1'''), ang ito ay tumatantya ng 12 metro at 8 na tonelada. Dahil sa paging inkumpleto ng mga fossil ng ''Giganotosaurus'', hindi puwedeng agad-agad na sasabihin kung ito ay mas malaki o mas maliit sa ''[[T. rex]]''. Gayunpaman, ang ''Giganotosaurus'' ay isa sa may pinakamatibay na katawan sa mga carcharodontosaurid. == Pagdidiskubre == Noong 1993, isang 'amateur fossil hunter' na si Rubén Carolini ay nakakita ng tibia ng isang theropodo sa Patagonia, Argentina. == Sanggunian == {{stub}} lccncy4mhlqgwckgbz3r4sbdb6c3dg7 2209251 2209248 2026-05-26T22:40:11Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209251 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossil range|99.6|95}} <small>Huling [[Kretasiko]], Cenomanian</small> | image = Giganotosaurus AustMus email.jpg | genus = Giganotosaurus | parent = Giganotosaurus | species = carolinii | parent_authority = Coria & Salgado, 1995 | authority = Coria & Salgado, 1995 }} Ang '''''Giganotosaurus''''' ay isang [[henero]] ng malaking [[theropod]] na [[dinosauro]] na nanirahan sa lugar na ngayon ay [[Argentina]]. Ang '''''G. carolinii''''' ay ang nag-iisang espesye mula sa henerong ito. Ang holotype ispesimen ay 70% kumpleto at nadiskubre sa [[Patagonia]]. Isa ito sa pinakamalaking kilalang theropodo; pinaniniwalaang umabot ito sa haba na nasa pagitan ng 12 at 13 metro, na may bungo na posibleng mahigit 1.6 metro ang haba at tinatayang bigat na nasa pagitan ng 7 at 8 tonelada. Ang puwesto ng ''Giganotosaurus'' ay maaring bilang [[apex predator]] o nasa tuktok ng tanikala ng pagkain (food chain). Ang mga madalas na pinangangaso nito ay ang mga [[Sauropod|sauropodo]] na [[titanosaur]] puwede sa minsang pagsasama-sama ng mga ito o pangangaso ng mga batang sauropodo. Bilang apex predator, ang ''Giganotosaurus'' ay nagkaroon din ng ontogenic niche partitioning. == Paglalarawan == Ang ''Giganotosaurus'' ay mula sa pamilyang [[Carcharodontosauridae]]. Ang mga miyembro ng pamilyang ito ay isa sa pinakamalaking theropodo kasama ang [[Tyrannosauridae]] at [[Spinosauridae]]. Base sa mga sukat ng holotipo ('''MUCPv-CH-1'''), ang ito ay tumatantya ng 12 metro at 8 na tonelada. Dahil sa paging inkumpleto ng mga fossil ng ''Giganotosaurus'', hindi puwedeng agad-agad na sasabihin kung ito ay mas malaki o mas maliit sa ''[[T. rex]]''. Gayunpaman, ang ''Giganotosaurus'' ay isa sa may pinakamatibay na katawan sa mga carcharodontosaurid. == Pagdidiskubre == Noong 1993, isang 'amateur fossil hunter' na si Rubén Carolini ay nakakita ng tibia ng isang theropodo sa Patagonia, Argentina. == Sanggunian == {{stub}} jgd5vn65q6nuf0gu1280nwcf7taulic 10 338390 2209218 2026-05-26T17:42:51Z Sharktube2000 161034 Bagong pahina: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank= henero |link= {{subst:#titleparts:{{subst:PAGENAME}}|2|2}} |parent= Carcharodontosauridae |extinct= yes |refs= <!--full citation supporting parent, ideally to secondary source; shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 2209218 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank= henero |link= Giganotosaurus |parent= Carcharodontosauridae |extinct= yes |refs= <!--full citation supporting parent, ideally to secondary source; shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 2kmxfh5f0rn1kneuq0zhscuuhel82vy 2209249 2209218 2026-05-26T22:37:00Z Sharktube2000 161034 2209249 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank= henero |link= Giganotosaurus |parent= Giganotosaurini |extinct= yes |refs= <!--full citation supporting parent, ideally to secondary source; shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 6fc7wim1fxbc3ds9ysfoahv2jczfz46 10 338391 2209219 2026-05-26T17:43:14Z Sharktube2000 161034 Bagong pahina: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank= familia |link= {{subst:#titleparts:{{subst:PAGENAME}}|2|2}} |parent= Allosauroidea |extinct= yes |refs= <!--full citation supporting parent, ideally to secondary source; shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 2209219 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank= familia |link= Carcharodontosauridae |parent= Allosauroidea |extinct= yes |refs= <!--full citation supporting parent, ideally to secondary source; shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} rw95oino05zd4gqeaoik5nvsg7bujix 0 338392 2209233 2026-05-26T20:11:56Z Arko Blangko 155328 Bagong pahina: {{Infobox legislature | name = Kataas-taasang Sobyet ng SPSR ng Rusya | native_name = {{nobold|{{native name|ru|Верховный Совет РСФСР}}<br>{{small|{{transl|ru|Verkhovnyy Sovet RSFSR}}}}}} | legislature = | house_type = [[Supreme Soviet|Supreme Council]] *[[Unicameralism|Unicameral]] (until 1990) *[[Bicameralism|Bicameral]] (from 1990) | house1 = [[Soviet of Republic]] | house2 = Soviet of Nationalities (Supreme Sovie... 2209233 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = Kataas-taasang Sobyet ng SPSR ng Rusya | native_name = {{nobold|{{native name|ru|Верховный Совет РСФСР}}<br>{{small|{{transl|ru|Verkhovnyy Sovet RSFSR}}}}}} | legislature = | house_type = [[Supreme Soviet|Supreme Council]] *[[Unicameralism|Unicameral]] (until 1990) *[[Bicameralism|Bicameral]] (from 1990) | house1 = [[Soviet of Republic]] | house2 = [[Soviet of Nationalities (Supreme Soviet of Russia)|Soviet of Nationalities]] (1991–1993) | coa_pic = [[File:Emblem of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1978–1991), Emblem of the Russian Federation (1991–1992).svg|100px]] | coa_caption = Sagisag ng SPSR ng Rusya. | background_color = {{party color|Communist Party of the Soviet Union}} | leader1_type = Chairman of the Supreme Soviet | leader1 = [[Ruslan Khasbulatov]] (last) | leader2_type = Chairman of the Soviet of Nationalities | leader2 = [[Ramazan Abdulatipov]] | leader3_type = Chairman of the Soviet of Republic | leader3 = Veniamin Sokolov | members = Dynamic (1 deputy per 150,000 citizens) (1938–1978)<br>975 (1978–1990)<br />252 (1990–1993) | chambers = [[Soviet of Nationalities (Supreme Soviet of Russia)|Soviet of Nationalities]]<br />[[Soviet of the Republic]] | meeting_place = [[White House, Moscow|White House]] | last_election3 = [[Congress of People's Deputies of Russia#Sessions|16 May–22 June 1990]]<br />{{small|First session of the [[Congress of People's Deputies of Russia]] ([[Indirect election|indirect]])}}{{ref|1|*}} | established = 15 July 1938 | preceded_by = [[All-Russian Congress of Soviets]]<br />[[Supreme Soviet of the Soviet Union]] (1991) | disbanded = 4 October 1993 | succeeded_by = [[Constitutional Conference of Russia]]<br />[[Federal Assembly of Russia]] | session_room = White House Moscow (1992).jpg | footnotes = {{note|1}} Last [[direct election|direct]] general elections to the Supreme Soviet of the Russian SFSR [[1985 Soviet Union regional elections|were held in 1985]]. Powers of that Supreme Soviet (XI convocation) had expired in May 1990 (just some months after passage of the [[Russian Constitution of 1978#List of amendments|1989 constitutional amendments]]) }} Ang '''Kataas-taasang Sobyet ng SPSR ng Rusya''' ang pinakamataas na organo ng kapangyarihang pampamahalaan ng RSFSR mula 1937 hanggang 1990, at kasabay nito ay nagsilbi bilang lehislatibong katawan ng RSFSR at kalaunan ng Pederasyong Ruso mula 1937 hanggang 1993. Ang Kataas-taasang Sobyet ng Rusya ay unang inihalal noong Hunyo 26, 1938. Alinsunod sa Konstitusyon ng USSR noong 1936 at Konstitusyon ng RSFSR noong 1937, lahat ng kapangyarihang pampamahalaan ng Pangkalahatang Kongreso ng mga Sobyet ng Rusya ay inilipat sa Kataas-taasang Sobyet ng RSFSR. Ang Kataas-taasang Sobyet ay inihahalal sa pamamagitan ng pangkalahatan, pantay, at tuwirang pagboto sa lihim na balota ng mga mamamayang higit sa 18 taong gulang, nang walang pagtatangi sa kasarian, relihiyon, o nasyonalidad, para sa apat na taong termino (at mula 1978, limang taong termino). Isang kabuuang 11 halal na konbokasyon ng Kataas-taasang Sobyet ng RSFSR ang isinagawa, kung saan nangingibabaw ang mga kasapi ng Partido Komunista ng Unyong Sobyet (CPSU) sa lahat ng konbokasyon. Matapos pagtibayin ang mga amyenda sa Konstitusyon ng USSR noong 1989, na nagtatag sa Kongreso ng mga Kinatawang Bayan ng RSFSR bilang pinakamataas na organo ng kapangyarihang pampamahalaan ng republika, ipinatawag ng Kataas-taasang Sobyet ng ika-11 konbokasyon noong Oktubre 27, 1989 ang halalan ng mga kinatawang bayan (mga delegado sa Kongreso) at isinuko nito ang mga kapangyarihan matapos magsimula ang gawain ng Kongreso. Ayon sa naunang bersyon ng Konstitusyon, magtatapos pa sana ang termino nito noong 1990. bdbac1vf1mtycifv0h46hun5afn8zar 0 338393 2209242 2026-05-26T22:21:30Z Sharktube2000 161034 /* */ 2209242 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Giganotosaurus]] c0ftuh2a1y2jf5sruoot7f97egqw8sp 10 338394 2209250 2026-05-26T22:37:30Z Sharktube2000 161034 Bagong pahina: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank= Tribe |link= {{subst:#titleparts:{{subst:PAGENAME}}|2|2}} |parent= Carcharodontosauridae |extinct= yes |refs= <!--full citation supporting parent, ideally to secondary source; shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 2209250 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank= Tribe |link= Giganotosaurini |parent= Carcharodontosauridae |extinct= yes |refs= <!--full citation supporting parent, ideally to secondary source; shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} ro7znnv5irs9s92pln3ok8sil8w38u4 0 338395 2209259 2026-05-27T01:14:48Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1309097667|Venetian Works of Defence between the 16th and 17th centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar]]" 2209259 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title category" id="5" style="font-size:125%;" |Mga Gawaing Depensa ng Venice sa pagitan ng ika-16 at ika-17 Siglo: <span title="Italian-language text">''Stato da Terra''</span> – Kanlurang <span title="Italian-language text">''Stato da Mar''</span> |- class="infobox-above fn org" colspan="2" style="padding:0.2em;background:#87CEEB; color:inherit;font-size:100%;" ! colspan="2" class="infobox-above fn org" style="padding:0.2em;background:#87CEEB; color:inherit;font-size:100%;" | [[UNESCO World Heritage Site]] |- class="mw-file-description" href="./File:Cinta_muraria_di_Palmanova.jpg" | colspan="2" class="infobox-image" style="border-top:1px #aaa solid;padding-top:0.4em;" |[[File:Cinta_muraria_di_Palmanova.jpg|frameless]]<div class="infobox-caption"> Ang kuta sa Palmanova, isa sa 6 na lugar</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" style="border-top:1px #aaa solid;padding-top:0.4em;" |<mapframe zoom="10" frameless="1" align="center" longitude="9.6636111111111" latitude="45.703333333333" height="200" width="270">{"type":"Feature","geometry":{"coordinates":[9.663611111111111,45.70333333333333],"type":"Point"},"properties":{"title":"Venetian Works of Defence between the 16th and 17th centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar","marker-color":"#5E74F3"}}</mapframe><div class="infobox-caption"> Interaktibong mapa ng mga Gawaing Pandepensa ng Venice sa pagitan ng ika-16 at ika-17 Siglo: <span title="Italian-language text">''Stato da Terra''</span> – Kanlurang <span title="Italian-language text">''Stato da Mar''</span></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right:0.3em;" | [[World Heritage Sites by country|Lokasyon]] | class="infobox-data" | |} Ang '''mga Gawaing Depensa ng Venice sa pagitan ng ika-16 at ika-17 Siglo: {{Lang|it|Stato da Terra}} – Kanlurang {{Lang|it|Stato da Mar}}''' ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] na binubuo ng anim na [[kutang balwarte]] na itinayo ng [[Republika ng Venecia]] sa mga teritoryo nito sa mga sakop nito sa kalupaan ({{Lang|it|[[Stato da Terra]]}}) at katubigan ({{Lang|it|[[Stato da Mar]]}}).<ref name="unesco">{{Cite web |title=Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar |url=http://whc.unesco.org/en/list/1533 |access-date=22 May 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |publisher=United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization}}</ref> Kasabay ng pag-unlad ng digmaan gamit ang baril noong [[Makabagong kasaysayan|unang bahagi ng modernong panahon]] ng [[pulbura]], nang mangibabaw ang [[kanyon]] sa larangan ng [[labanan]], dumating ang mga makabuluhang pagbabago sa estratehiyang militar at disenyo ng kuta. Isa sa mga pagbabagong ito ay ang pagpapaunlad ng [[kutang balwarte]], o {{Lang|it|alla moderna}} mga kuta, na may hugis-polygon na kuta na may mga [[balwarte]] sa mga sulok.<ref name="unesco">{{Cite web |title=Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar |url=http://whc.unesco.org/en/list/1533 |access-date=22 May 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |publisher=United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://whc.unesco.org/en/list/1533 "Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar"]. ''UNESCO World Heritage Centre''. United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 May</span> 2021</span>.</cite></ref> Ang mga disenyong ito ay nagmula sa Republika ng Venecia, ngunit hindi nagtagal ay kumalat sa buong Europa at nanatiling pamantayan para sa depensa hanggang ika-19 na siglo.<ref name="icomos">{{cite report|url=http://whc.unesco.org/en/list/1533/documents/|title=Advisory Body Evaluation (ICOMOS): The Venetian Works of Defence between 15th and 17th Centuries (Italy, Croatia, Montenegro): No 1533|publisher=[[International Council on Monuments and Sites]] (ICOMOS)|date=27 January 2016|access-date=22 May 2021}}</ref> Noong 2017, anim sa mga kuta na ito sa Italya, Croatia, at Montenegro ay naitala sa listahan ng Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO. Ang anim na lugar na ito ay nagbibigay ng mga pangunahing halimbawa ng disenyo ng kuta na ito, nagpapakita ng impluwensya ng [[Renasimyentong Veneciano|Venecia noong panahong Renasimyento]], at nagbibigay ng patunay sa isang malaking pagsulong sa kasaysayan ng digmaan.<ref name="unesco" /> == Ang mga pamanang pook == [[Talaksan:Venezianische_Kolonien.png|left|thumb|Ang lawak ng Republika ng Venicia]] Ang mga lugar na bumubuo sa Pandaigdigang Pamanang Pook ay nagpapakita ng lawak ng mga estilo ng arkitektura at mga kuta na ginamit ng mga taga-Venecia. Itinayo noong ika-15 siglo, ang pinatibay na bayan ng [[Kotor]] ang pinakamatandang lugar, na nagpapakita ng isang panahon ng transisyon sa pagitan ng tradisyonal na disenyo ng kuta at disenyong ''alla moderna''. Noong ika-16 na siglo, itinayo ang mga kuta sa [[Bergamo]] at ang [[Kuta ng San Nicolas|Kuta ng St. Nikola]], na nagpapakita ng pagdaragdag ng isang mas komplikado at sentralisadong sistema ng mga balwarte, pader, at kanal.<ref name="icomos" /> Ang mga depensa sa [[Zadar]], [[Peschiera del Garda]], at [[Palmanova]] ay natapos noong ika-17 siglo. {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |Pook ! class="unsortable" scope="col" style="width:150px;" |Imahen ! scope="col" |Lokasyon |- ! scope="row" |Portipikadong Lungsod ng Bergamo |[[Talaksan:BG_MuraVenete_08.JPG|150x150px]] |<span style="display: none;">Ita</span>[[Bergamo]], [[Lombardia]], Italya<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|45|42|12|N|9|39|49|E}}</small> |- ! scope="row" |Portipikadong Lungsod ng Pedchiera del Garda |[[Talaksan:Bastione_di_Porta_Verona.jpg|150x150px]] |<span style="display: none;">Ita</span>[[Peschiera del Garda]], [[Veneto]], Italya<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|45|26|20|N|10|41|39|E}}</small> |- ! scope="row" |Lungsod Muog ng Palmanova |[[Talaksan:Palmanova1600.jpg|150x150px]] |<span style="display: none;">Ita</span>[[Palmanova]], [[Friul-Venecia Julia]], Italya<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|45|54|22|N|13|18|35|E}}</small> |- ! scope="row" |Sistemang Depensiba ng Zadar |[[Talaksan:MK5399_Zadar_Landtor.jpg|150x150px]] |<span style="display: none;">Cro</span>[[Zadar]], [[Kondado ng Zadar]], Croatia<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|44|6|42|N|15|13|49|E}}</small> |- ! scope="row" |[[Kuta ng San Nicolas|Kuta ng St. Nikola]], Kondado ng Šibenik-Knin |[[Talaksan:Aerial_image_of_St._Nicholas_Fortress_(view_from_the_southeast).jpg|150x150px]] |<span style="display: none;">Cro</span>[[Šibenik]], [[Kondado ng Šibenik-Knin]], Croatia<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|43|43|17|N|15|51|17|E}}</small> |- ! scope="row" |[[Mga portipikasyon ng Kotor|Portipikadong Lungsod ng Kotor]] |[[Talaksan:Mura_di_cattaro,_05.JPG|150x150px]] |<span style="display: none;">Mon</span>[[Munisipalidad ng Kotor]], Montenegro<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|42|25|25|N|18|46|19|E}}</small> |} == Mga sanggunian == {{Reflist|colwidth=30em}} == Tingnan din == * [[Kutang balwarte]] {{World Heritage Sites in Croatia}}{{World Heritage Sites in Italy}}{{World Heritage Sites in Montenegro}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 2qgeopmsciy2yu8iwumxippgc4798w1 2209260 2209259 2026-05-27T01:15:41Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-16 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar]] sa [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-16 at ika-17 siglo: Stato da Terra – Kanlurang Stato da Mar]] 2209259 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title category" id="5" style="font-size:125%;" |Mga Gawaing Depensa ng Venice sa pagitan ng ika-16 at ika-17 Siglo: <span title="Italian-language text">''Stato da Terra''</span> – Kanlurang <span title="Italian-language text">''Stato da Mar''</span> |- class="infobox-above fn org" colspan="2" style="padding:0.2em;background:#87CEEB; color:inherit;font-size:100%;" ! colspan="2" class="infobox-above fn org" style="padding:0.2em;background:#87CEEB; color:inherit;font-size:100%;" | [[UNESCO World Heritage Site]] |- class="mw-file-description" href="./File:Cinta_muraria_di_Palmanova.jpg" | colspan="2" class="infobox-image" style="border-top:1px #aaa solid;padding-top:0.4em;" |[[File:Cinta_muraria_di_Palmanova.jpg|frameless]]<div class="infobox-caption"> Ang kuta sa Palmanova, isa sa 6 na lugar</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" style="border-top:1px #aaa solid;padding-top:0.4em;" |<mapframe zoom="10" frameless="1" align="center" longitude="9.6636111111111" latitude="45.703333333333" height="200" width="270">{"type":"Feature","geometry":{"coordinates":[9.663611111111111,45.70333333333333],"type":"Point"},"properties":{"title":"Venetian Works of Defence between the 16th and 17th centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar","marker-color":"#5E74F3"}}</mapframe><div class="infobox-caption"> Interaktibong mapa ng mga Gawaing Pandepensa ng Venice sa pagitan ng ika-16 at ika-17 Siglo: <span title="Italian-language text">''Stato da Terra''</span> – Kanlurang <span title="Italian-language text">''Stato da Mar''</span></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right:0.3em;" | [[World Heritage Sites by country|Lokasyon]] | class="infobox-data" | |} Ang '''mga Gawaing Depensa ng Venice sa pagitan ng ika-16 at ika-17 Siglo: {{Lang|it|Stato da Terra}} – Kanlurang {{Lang|it|Stato da Mar}}''' ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] na binubuo ng anim na [[kutang balwarte]] na itinayo ng [[Republika ng Venecia]] sa mga teritoryo nito sa mga sakop nito sa kalupaan ({{Lang|it|[[Stato da Terra]]}}) at katubigan ({{Lang|it|[[Stato da Mar]]}}).<ref name="unesco">{{Cite web |title=Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar |url=http://whc.unesco.org/en/list/1533 |access-date=22 May 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |publisher=United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization}}</ref> Kasabay ng pag-unlad ng digmaan gamit ang baril noong [[Makabagong kasaysayan|unang bahagi ng modernong panahon]] ng [[pulbura]], nang mangibabaw ang [[kanyon]] sa larangan ng [[labanan]], dumating ang mga makabuluhang pagbabago sa estratehiyang militar at disenyo ng kuta. Isa sa mga pagbabagong ito ay ang pagpapaunlad ng [[kutang balwarte]], o {{Lang|it|alla moderna}} mga kuta, na may hugis-polygon na kuta na may mga [[balwarte]] sa mga sulok.<ref name="unesco">{{Cite web |title=Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar |url=http://whc.unesco.org/en/list/1533 |access-date=22 May 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |publisher=United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://whc.unesco.org/en/list/1533 "Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar"]. ''UNESCO World Heritage Centre''. United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 May</span> 2021</span>.</cite></ref> Ang mga disenyong ito ay nagmula sa Republika ng Venecia, ngunit hindi nagtagal ay kumalat sa buong Europa at nanatiling pamantayan para sa depensa hanggang ika-19 na siglo.<ref name="icomos">{{cite report|url=http://whc.unesco.org/en/list/1533/documents/|title=Advisory Body Evaluation (ICOMOS): The Venetian Works of Defence between 15th and 17th Centuries (Italy, Croatia, Montenegro): No 1533|publisher=[[International Council on Monuments and Sites]] (ICOMOS)|date=27 January 2016|access-date=22 May 2021}}</ref> Noong 2017, anim sa mga kuta na ito sa Italya, Croatia, at Montenegro ay naitala sa listahan ng Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO. Ang anim na lugar na ito ay nagbibigay ng mga pangunahing halimbawa ng disenyo ng kuta na ito, nagpapakita ng impluwensya ng [[Renasimyentong Veneciano|Venecia noong panahong Renasimyento]], at nagbibigay ng patunay sa isang malaking pagsulong sa kasaysayan ng digmaan.<ref name="unesco" /> == Ang mga pamanang pook == [[Talaksan:Venezianische_Kolonien.png|left|thumb|Ang lawak ng Republika ng Venicia]] Ang mga lugar na bumubuo sa Pandaigdigang Pamanang Pook ay nagpapakita ng lawak ng mga estilo ng arkitektura at mga kuta na ginamit ng mga taga-Venecia. Itinayo noong ika-15 siglo, ang pinatibay na bayan ng [[Kotor]] ang pinakamatandang lugar, na nagpapakita ng isang panahon ng transisyon sa pagitan ng tradisyonal na disenyo ng kuta at disenyong ''alla moderna''. Noong ika-16 na siglo, itinayo ang mga kuta sa [[Bergamo]] at ang [[Kuta ng San Nicolas|Kuta ng St. Nikola]], na nagpapakita ng pagdaragdag ng isang mas komplikado at sentralisadong sistema ng mga balwarte, pader, at kanal.<ref name="icomos" /> Ang mga depensa sa [[Zadar]], [[Peschiera del Garda]], at [[Palmanova]] ay natapos noong ika-17 siglo. {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |Pook ! class="unsortable" scope="col" style="width:150px;" |Imahen ! scope="col" |Lokasyon |- ! scope="row" |Portipikadong Lungsod ng Bergamo |[[Talaksan:BG_MuraVenete_08.JPG|150x150px]] |<span style="display: none;">Ita</span>[[Bergamo]], [[Lombardia]], Italya<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|45|42|12|N|9|39|49|E}}</small> |- ! scope="row" |Portipikadong Lungsod ng Pedchiera del Garda |[[Talaksan:Bastione_di_Porta_Verona.jpg|150x150px]] |<span style="display: none;">Ita</span>[[Peschiera del Garda]], [[Veneto]], Italya<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|45|26|20|N|10|41|39|E}}</small> |- ! scope="row" |Lungsod Muog ng Palmanova |[[Talaksan:Palmanova1600.jpg|150x150px]] |<span style="display: none;">Ita</span>[[Palmanova]], [[Friul-Venecia Julia]], Italya<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|45|54|22|N|13|18|35|E}}</small> |- ! scope="row" |Sistemang Depensiba ng Zadar |[[Talaksan:MK5399_Zadar_Landtor.jpg|150x150px]] |<span style="display: none;">Cro</span>[[Zadar]], [[Kondado ng Zadar]], Croatia<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|44|6|42|N|15|13|49|E}}</small> |- ! scope="row" |[[Kuta ng San Nicolas|Kuta ng St. Nikola]], Kondado ng Šibenik-Knin |[[Talaksan:Aerial_image_of_St._Nicholas_Fortress_(view_from_the_southeast).jpg|150x150px]] |<span style="display: none;">Cro</span>[[Šibenik]], [[Kondado ng Šibenik-Knin]], Croatia<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|43|43|17|N|15|51|17|E}}</small> |- ! scope="row" |[[Mga portipikasyon ng Kotor|Portipikadong Lungsod ng Kotor]] |[[Talaksan:Mura_di_cattaro,_05.JPG|150x150px]] |<span style="display: none;">Mon</span>[[Munisipalidad ng Kotor]], Montenegro<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|42|25|25|N|18|46|19|E}}</small> |} == Mga sanggunian == {{Reflist|colwidth=30em}} == Tingnan din == * [[Kutang balwarte]] {{World Heritage Sites in Croatia}}{{World Heritage Sites in Italy}}{{World Heritage Sites in Montenegro}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 2qgeopmsciy2yu8iwumxippgc4798w1 2209265 2209260 2026-05-27T01:20:50Z Ryomaandres 8044 2209265 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-16 at ika-17 siglo {{lang|it|Stato da Terra|nocat=y}} – Kanlurang {{lang|it|Stato da Mar|nocat=y}}}} {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title category" id="5" style="font-size:125%;" |Mga Gawaing Depensa ng Venice sa pagitan ng ika-16 at ika-17 Siglo: <span title="Italian-language text">''Stato da Terra''</span> – Kanlurang <span title="Italian-language text">''Stato da Mar''</span> |- class="infobox-above fn org" colspan="2" style="padding:0.2em;background:#87CEEB; color:inherit;font-size:100%;" ! colspan="2" class="infobox-above fn org" style="padding:0.2em;background:#87CEEB; color:inherit;font-size:100%;" | [[UNESCO World Heritage Site]] |- class="mw-file-description" href="./File:Cinta_muraria_di_Palmanova.jpg" | colspan="2" class="infobox-image" style="border-top:1px #aaa solid;padding-top:0.4em;" |[[File:Cinta_muraria_di_Palmanova.jpg|frameless]]<div class="infobox-caption"> Ang kuta sa Palmanova, isa sa 6 na lugar</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" style="border-top:1px #aaa solid;padding-top:0.4em;" |<mapframe zoom="10" frameless="1" align="center" longitude="9.6636111111111" latitude="45.703333333333" height="200" width="270">{"type":"Feature","geometry":{"coordinates":[9.663611111111111,45.70333333333333],"type":"Point"},"properties":{"title":"Venetian Works of Defence between the 16th and 17th centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar","marker-color":"#5E74F3"}}</mapframe><div class="infobox-caption"> Interaktibong mapa ng mga Gawaing Pandepensa ng Venice sa pagitan ng ika-16 at ika-17 Siglo: <span title="Italian-language text">''Stato da Terra''</span> – Kanlurang <span title="Italian-language text">''Stato da Mar''</span></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right:0.3em;" | [[World Heritage Sites by country|Lokasyon]] | class="infobox-data" | |} Ang '''mga Gawaing Depensa ng Venice sa pagitan ng ika-16 at ika-17 Siglo: {{Lang|it|Stato da Terra}} – Kanlurang {{Lang|it|Stato da Mar}}''' ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] na binubuo ng anim na [[kutang balwarte]] na itinayo ng [[Republika ng Venecia]] sa mga teritoryo nito sa mga sakop nito sa kalupaan ({{Lang|it|[[Stato da Terra]]}}) at katubigan ({{Lang|it|[[Stato da Mar]]}}).<ref name="unesco">{{Cite web |title=Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar |url=http://whc.unesco.org/en/list/1533 |access-date=22 May 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |publisher=United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization}}</ref> Kasabay ng pag-unlad ng digmaan gamit ang baril noong [[Makabagong kasaysayan|unang bahagi ng modernong panahon]] ng [[pulbura]], nang mangibabaw ang [[kanyon]] sa larangan ng [[labanan]], dumating ang mga makabuluhang pagbabago sa estratehiyang militar at disenyo ng kuta. Isa sa mga pagbabagong ito ay ang pagpapaunlad ng [[kutang balwarte]], o {{Lang|it|alla moderna}} mga kuta, na may hugis-polygon na kuta na may mga [[balwarte]] sa mga sulok.<ref name="unesco">{{Cite web |title=Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar |url=http://whc.unesco.org/en/list/1533 |access-date=22 May 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |publisher=United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://whc.unesco.org/en/list/1533 "Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar"]. ''UNESCO World Heritage Centre''. United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 May</span> 2021</span>.</cite></ref> Ang mga disenyong ito ay nagmula sa Republika ng Venecia, ngunit hindi nagtagal ay kumalat sa buong Europa at nanatiling pamantayan para sa depensa hanggang ika-19 na siglo.<ref name="icomos">{{cite report|url=http://whc.unesco.org/en/list/1533/documents/|title=Advisory Body Evaluation (ICOMOS): The Venetian Works of Defence between 15th and 17th Centuries (Italy, Croatia, Montenegro): No 1533|publisher=[[International Council on Monuments and Sites]] (ICOMOS)|date=27 January 2016|access-date=22 May 2021}}</ref> Noong 2017, anim sa mga kuta na ito sa Italya, Croatia, at Montenegro ay naitala sa listahan ng Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO. Ang anim na lugar na ito ay nagbibigay ng mga pangunahing halimbawa ng disenyo ng kuta na ito, nagpapakita ng impluwensya ng [[Renasimyentong Veneciano|Venecia noong panahong Renasimyento]], at nagbibigay ng patunay sa isang malaking pagsulong sa kasaysayan ng digmaan.<ref name="unesco" /> == Ang mga pamanang pook == [[Talaksan:Venezianische_Kolonien.png|left|thumb|Ang lawak ng Republika ng Venicia]] Ang mga lugar na bumubuo sa Pandaigdigang Pamanang Pook ay nagpapakita ng lawak ng mga estilo ng arkitektura at mga kuta na ginamit ng mga taga-Venecia. Itinayo noong ika-15 siglo, ang pinatibay na bayan ng [[Kotor]] ang pinakamatandang lugar, na nagpapakita ng isang panahon ng transisyon sa pagitan ng tradisyonal na disenyo ng kuta at disenyong ''alla moderna''. Noong ika-16 na siglo, itinayo ang mga kuta sa [[Bergamo]] at ang [[Kuta ng San Nicolas|Kuta ng St. Nikola]], na nagpapakita ng pagdaragdag ng isang mas komplikado at sentralisadong sistema ng mga balwarte, pader, at kanal.<ref name="icomos" /> Ang mga depensa sa [[Zadar]], [[Peschiera del Garda]], at [[Palmanova]] ay natapos noong ika-17 siglo. {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |Pook ! class="unsortable" scope="col" style="width:150px;" |Imahen ! scope="col" |Lokasyon |- ! scope="row" |Portipikadong Lungsod ng Bergamo |[[Talaksan:BG_MuraVenete_08.JPG|150x150px]] |<span style="display: none;">Ita</span>[[Bergamo]], [[Lombardia]], Italya<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|45|42|12|N|9|39|49|E}}</small> |- ! scope="row" |Portipikadong Lungsod ng Pedchiera del Garda |[[Talaksan:Bastione_di_Porta_Verona.jpg|150x150px]] |<span style="display: none;">Ita</span>[[Peschiera del Garda]], [[Veneto]], Italya<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|45|26|20|N|10|41|39|E}}</small> |- ! scope="row" |Lungsod Muog ng Palmanova |[[Talaksan:Palmanova1600.jpg|150x150px]] |<span style="display: none;">Ita</span>[[Palmanova]], [[Friul-Venecia Julia]], Italya<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|45|54|22|N|13|18|35|E}}</small> |- ! scope="row" |Sistemang Depensiba ng Zadar |[[Talaksan:MK5399_Zadar_Landtor.jpg|150x150px]] |<span style="display: none;">Cro</span>[[Zadar]], [[Kondado ng Zadar]], Croatia<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|44|6|42|N|15|13|49|E}}</small> |- ! scope="row" |[[Kuta ng San Nicolas|Kuta ng St. Nikola]], Kondado ng Šibenik-Knin |[[Talaksan:Aerial_image_of_St._Nicholas_Fortress_(view_from_the_southeast).jpg|150x150px]] |<span style="display: none;">Cro</span>[[Šibenik]], [[Kondado ng Šibenik-Knin]], Croatia<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|43|43|17|N|15|51|17|E}}</small> |- ! scope="row" |[[Mga portipikasyon ng Kotor|Portipikadong Lungsod ng Kotor]] |[[Talaksan:Mura_di_cattaro,_05.JPG|150x150px]] |<span style="display: none;">Mon</span>[[Munisipalidad ng Kotor]], Montenegro<br /><br /><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><small>{{Coord|42|25|25|N|18|46|19|E}}</small> |} == Mga sanggunian == {{Reflist|colwidth=30em}} == Tingnan din == * [[Kutang balwarte]] {{World Heritage Sites in Croatia}}{{World Heritage Sites in Italy}}{{World Heritage Sites in Montenegro}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] kf0nhrbvu8nxwwpe4ykm5ck067leev8 0 338396 2209261 2026-05-27T01:15:42Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-16 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar]] sa [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-16 at ika-17 siglo: Stato da Terra – Kanlurang Stato da Mar]] 2209261 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-16 at ika-17 siglo: Stato da Terra – Kanlurang Stato da Mar]] jk51jp4joke31z3cuabphk9q1eat0cg 0 338397 2209264 2026-05-27T01:18:49Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-16 at ika-17 siglo: Stato da Terra – Kanlurang Stato da Mar]] 2209264 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-16 at ika-17 siglo: Stato da Terra – Kanlurang Stato da Mar]] jk51jp4joke31z3cuabphk9q1eat0cg 0 338398 2209299 2026-05-27T09:18:43Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1352258789|Hadrian's Villa]]" 2209299 wikitext text/x-wiki {{Infobox UNESCO World Heritage Site|WHS=Villa Adriana (Tivoli)|Image=Villa Hadriana (Villa Adriana Tivoli) 1000 03.jpg|image_upright=1.3|caption=|Location=[[Tivoli, Lazio]], Italya|Criteria={{UNESCO WHS type|(i), (ii), (iii)}}(i), (ii), (iii)|ID=907|Website=[https://villae.cultura.gov.it/en/ villae.cultura.gov.it]|coordinates={{coord|41.946004|12.772515|type:landmark|display=title, inline|format=dms}}|locmapin=Lazio#Italy|Year=1999|Area={{convert|80|ha|acre|abbr=on}}|Buffer_zone={{convert|500|ha|acre|abbr=on}}|map_caption=}} Ang '''Villa ni Adriano''' ({{Langx|it|Villa Adriana}} {{Langx|la|Villa Hadriana}}) ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] na binubuo ng mga guho at arkeolohikong labi ng isang malaking [[Romanong villa|villa]] complex na itinayo noong bandang 120 AD ng [[Romanong Emperador|Romanong emperador]] na si [[Adriano]] malapit sa [[Tivoli, Lazio|Tivoli]] sa labas ng [[Roma]]. Ito ang kilalang pinakakahanga-hanga at pinakakomplikadong villa ng mga Romano. Ang complex ay naglalaman ng mahigit 30 monumento at magagandang gusali na nakaayos sa isang serye ng mga artipisyal na esplanada sa iba't ibang taas at napapalibutan ng mga hardin na pinalamutian ng mga basin ng tubig at [[Liryong-tubig (Nymphaea)|liryong-tubig]] (mga bukal). Ang buong complex ay sumasaklaw sa isang lugar na hindi bababa sa isang kilometro kuwadrado, isang lugar na mas malaki kaysa sa lungsod ng [[Pompeya]]. Bukod sa kahanga-hangang layout ng villa, marami sa mga gusali ay itinuturing na mga obra maestra ng [[Sinaunang arkitekturang Romano|arkitekturang Romano]], na gumagamit ng mga kapansin-pansing kurbadong hugis na pinagana ng malawakang paggamit ng kongkreto. Ang mga ito ay mapanlikha para sa kumplikadong simetriya ng kanilang mga plano sa lupa at itinuturing na walang kapantay hanggang sa pagdating ng [[arkitekturang Baroko]] noong ika-17 siglo, na sinimulan ni [[Francesco Borromini|Borromini]], na ginamit ang Villa ni Hadrian bilang inspirasyon.<ref>Jacobson, David M. "Hadrianic Architecture and Geometry." American Journal of Archaeology 90, no. 1 (1986): 69–85. https://doi.org/10.2307/505986.</ref> Ang lugar, na karamihan ay hindi pa nahuhukay, ay pagmamay-ari ng Republika ng Italya at pinamamahalaan mula noong 2014 ng [[Polo Museale del Lazio]]. == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}}{{World Heritage Sites in Italy}} <references /> [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] 54hf805mvlbc111kvgjkg9ikw83jvro 2209300 2209299 2026-05-27T09:18:58Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Villa ni Hadrian]] sa [[Villa ni Adriano]] 2209299 wikitext text/x-wiki {{Infobox UNESCO World Heritage Site|WHS=Villa Adriana (Tivoli)|Image=Villa Hadriana (Villa Adriana Tivoli) 1000 03.jpg|image_upright=1.3|caption=|Location=[[Tivoli, Lazio]], Italya|Criteria={{UNESCO WHS type|(i), (ii), (iii)}}(i), (ii), (iii)|ID=907|Website=[https://villae.cultura.gov.it/en/ villae.cultura.gov.it]|coordinates={{coord|41.946004|12.772515|type:landmark|display=title, inline|format=dms}}|locmapin=Lazio#Italy|Year=1999|Area={{convert|80|ha|acre|abbr=on}}|Buffer_zone={{convert|500|ha|acre|abbr=on}}|map_caption=}} Ang '''Villa ni Adriano''' ({{Langx|it|Villa Adriana}} {{Langx|la|Villa Hadriana}}) ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] na binubuo ng mga guho at arkeolohikong labi ng isang malaking [[Romanong villa|villa]] complex na itinayo noong bandang 120 AD ng [[Romanong Emperador|Romanong emperador]] na si [[Adriano]] malapit sa [[Tivoli, Lazio|Tivoli]] sa labas ng [[Roma]]. Ito ang kilalang pinakakahanga-hanga at pinakakomplikadong villa ng mga Romano. Ang complex ay naglalaman ng mahigit 30 monumento at magagandang gusali na nakaayos sa isang serye ng mga artipisyal na esplanada sa iba't ibang taas at napapalibutan ng mga hardin na pinalamutian ng mga basin ng tubig at [[Liryong-tubig (Nymphaea)|liryong-tubig]] (mga bukal). Ang buong complex ay sumasaklaw sa isang lugar na hindi bababa sa isang kilometro kuwadrado, isang lugar na mas malaki kaysa sa lungsod ng [[Pompeya]]. Bukod sa kahanga-hangang layout ng villa, marami sa mga gusali ay itinuturing na mga obra maestra ng [[Sinaunang arkitekturang Romano|arkitekturang Romano]], na gumagamit ng mga kapansin-pansing kurbadong hugis na pinagana ng malawakang paggamit ng kongkreto. Ang mga ito ay mapanlikha para sa kumplikadong simetriya ng kanilang mga plano sa lupa at itinuturing na walang kapantay hanggang sa pagdating ng [[arkitekturang Baroko]] noong ika-17 siglo, na sinimulan ni [[Francesco Borromini|Borromini]], na ginamit ang Villa ni Hadrian bilang inspirasyon.<ref>Jacobson, David M. "Hadrianic Architecture and Geometry." American Journal of Archaeology 90, no. 1 (1986): 69–85. https://doi.org/10.2307/505986.</ref> Ang lugar, na karamihan ay hindi pa nahuhukay, ay pagmamay-ari ng Republika ng Italya at pinamamahalaan mula noong 2014 ng [[Polo Museale del Lazio]]. == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}}{{World Heritage Sites in Italy}} <references /> [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] 54hf805mvlbc111kvgjkg9ikw83jvro 2209303 2209300 2026-05-27T09:25:14Z Ryomaandres 8044 2209303 wikitext text/x-wiki {{Infobox UNESCO World Heritage Site|WHS=Villa Adriana (Tivoli)|Image=Villa Hadriana (Villa Adriana Tivoli) 1000 03.jpg|image_upright=1.3|caption=|Location=[[Tivoli, Lazio]], Italya|Criteria={{UNESCO WHS type|(i), (ii), (iii)}}(i), (ii), (iii)|ID=907|Website=[https://villae.cultura.gov.it/en/ villae.cultura.gov.it]|coordinates={{coord|41.946004|12.772515|type:landmark|display=title, inline|format=dms}}|locmapin=Lazio#Italy|Year=1999|Area={{convert|80|ha|acre|abbr=on}}|Buffer_zone={{convert|500|ha|acre|abbr=on}}|map_caption=}} Ang '''Villa ni Adriano''' ({{Langx|it|Villa Adriana}} {{Langx|la|Villa Hadriana}}) ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] na binubuo ng mga guho at arkeolohikong labi ng isang malaking [[Romanong villa|villa]] complex na itinayo noong bandang 120 AD ng [[Romanong Emperador|Romanong emperador]] na si [[Adriano]] malapit sa [[Tivoli, Lazio|Tivoli]] sa labas ng [[Roma]]. Ito ang kilalang pinakakahanga-hanga at pinakakomplikadong villa ng mga Romano. Ang complex ay naglalaman ng mahigit 30 monumento at magagandang gusali na nakaayos sa isang serye ng mga artipisyal na esplanada sa iba't ibang taas at napapalibutan ng mga hardin na pinalamutian ng mga basin ng tubig at [[Liryong-tubig (Nymphaea)|liryong-tubig]] (mga bukal). Ang buong complex ay sumasaklaw sa isang lugar na hindi bababa sa isang kilometro kuwadrado, isang lugar na mas malaki kaysa sa lungsod ng [[Pompeya]]. Bukod sa kahanga-hangang layout ng villa, marami sa mga gusali ay itinuturing na mga obra maestra ng [[Sinaunang arkitekturang Romano|arkitekturang Romano]], na gumagamit ng mga kapansin-pansing kurbadong hugis na pinagana ng malawakang paggamit ng kongkreto. Ang mga ito ay mapanlikha para sa kumplikadong simetriya ng kanilang mga plano sa lupa at itinuturing na walang kapantay hanggang sa pagdating ng [[arkitekturang Baroko]] noong ika-17 siglo, na sinimulan ni [[Francesco Borromini|Borromini]], na ginamit ang Villa ni Hadrian bilang inspirasyon.<ref>Jacobson, David M. "Hadrianic Architecture and Geometry." American Journal of Archaeology 90, no. 1 (1986): 69–85. https://doi.org/10.2307/505986.</ref> Ang lugar, na karamihan ay hindi pa nahuhukay, ay pagmamay-ari ng Republika ng Italya at pinamamahalaan mula noong 2014 ng [[Polo Museale del Lazio]]. == Kasaysayan == Ang [[Romanong villa|villa]] ay itinayo malapit sa Tibur (modernong [[Tivoli, Lazio|Tivoli]]) bilang isang kanlungan mula sa Roma para kay Emperador [[Adriano]] noong ikalawa at ikatlong dekada ng ika-2 siglo AD. Sinasabing hindi nagustuhan ni Hadrian ang palasyo sa [[Burol Palatino]] sa [[Roma]], na humantong sa pagtatayo ng kanlungan. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Wikipedia:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2023)">kailangan ng sitasyon</span>]]'' &#x5D;</sup> Tradisyonal para sa emperador ng Roma na magtayo ng isang villa bilang lugar upang magpahinga mula sa pang-araw-araw na buhay. Ang mga naunang emperador at mga Romanong mayayaman ay nagtayo rin ng mga villa (hal. [[Villa ni Trajano]]). Bagaman ang mga villa ng mga emperador ay dapat na isang lugar ng pahinga at paglilibang, mayroong ilang ebidensiya ng pagsasagawa ni Hadrian ng opisyal na tungkulin mula sa villa sa anyo ng isang inskripsiyon ng isang opisyal na liham na ipinadala mula sa villa noong tag-araw ng 125 AD.<ref name=":0">{{Cite book |last=MacDonald |first=William L. |title=Hadrian's villa and its legacy |date=1995 |publisher=Yale University Press |others=John A. Pinto |isbn=0-300-05381-9 |location=New Haven |oclc=30734581}}</ref> Sinimulan ni Adriano ang pagtatayo ng villa noong mga unang taon ng kaniyang karera bilang emperador, bagama't ipinapakita sa atin ng mga ebidensiya ng selyo ng ladrilyo na patuloy ang pagtatayo ng villa.<ref name=":1">{{Cite book |last=Boatwright |first=Mary Taliaferro |title=Hadrian and the city of Rome |date=1987 |publisher=Princeton University Press |isbn=0-691-03588-1 |location=Princeton, N.J. |oclc=14966401}}</ref> Pagkatapos ni Adriano, ang villa ay paminsan-minsang ginamit ng kanyang iba't ibang mga kahalili (mga busto nina [[Antonino Pio]] (138–161), [[Marco Aurelio]] (161–180), [[Lucio Vero]] (161–169), [[Septimio Severo]] at [[Caracalla]] ang natagpuan sa lugar).<ref name=":2">{{Cite book |last=De Franceschini |first=Marina |title=Villa Adriana, Accademia : Hadrian's secret garden |date=2016 |isbn=978-88-6227-827-0 |location=Pisa |oclc=965347614}}</ref> Si [[Zenobia]], ang pinatalsik na reyna ng [[Palmyra]], ay nanirahan malapit sa villa mula 273 hanggang sa kaniyang pagkamatay. Ang villa ay naibalik ni [[Diocleciano]] noong mga huling dekada ng ikatlong siglo.<ref name=":02">{{Cite book |last=MacDonald |first=William L. |title=Hadrian's villa and its legacy |date=1995 |publisher=Yale University Press |others=John A. Pinto |isbn=0-300-05381-9 |location=New Haven |oclc=30734581}}</ref> Noong ika-4 na siglo, sa pinakahuli pagkatapos ng pagtatatag ng [[Constantinopla]] noong 330 ni Emperador [[Constantino I]], nagsimula ang pagkabulok at pagsasamantala: mga estatwa, mataas na kalidad na marmol at iba pang mga kagamitan ay unti-unting inalis. Ang complex ay nagsilbing kampo militar para sa magkabilang panig noong [[Digmaang Gotiko (535–554)]] sa pagitan ng mga [[Mga Ostrogodo|Ostrogodo]] at [[Mga Bisantino|Bisantino]]. Ang karagdagang pagbuwag at pag-alis ng mga materyales at kagamitan na maaaring magamit para sa iba pang mga layunin ay nangyari sa panahon ng pagpapalawak ng [[Diyosesis ng Tivoli]]. == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}}{{World Heritage Sites in Italy}} <references /> [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] 7xept2f1y7alsdzsv626k3jinml3i3e 0 338399 2209301 2026-05-27T09:18:59Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Villa ni Hadrian]] sa [[Villa ni Adriano]] 2209301 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Villa ni Adriano]] 7g4bxjcmbff13rau8cntek8e6jtni1f 0 338400 2209302 2026-05-27T09:19:19Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Villa ni Adriano]] 2209302 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Villa ni Adriano]] 7g4bxjcmbff13rau8cntek8e6jtni1f 0 338401 2209309 2026-05-27T09:58:43Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1349338151|Villa of Trajan]]" 2209309 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site|name=Villa of Trajan|native_name=Villa di Traiano|alternate_name=|image=Villamuseotraiano4.jpg|alt=|caption=Mababang terasa at hardin kasama ang portasanta na haliging marmol.|map_type=Italy|map_alt=|coordinates={{coord|41|51|16|N|13|09|37|E|display=inline,title}}|location=[[Arcinazzo Romano]]|region=[[Lazio]]|type=villa|part_of=|length=|width=|area=|height=|builder=|material=|built=|abandoned=|epochs=[[Roman Empire|Roman Imperial]]|cultures=[[Ancient Rome|Roman]]|dependency_of=|occupants=|event=|excavations=|archaeologists=|condition=|ownership=|management=|public_access=Yes|website=|notes=}} [[Talaksan:Plan_of_Trajan's_villa.jpg|thumb|300x300px|Plano ng villa ni Trajano]] Ang '''Villa ni Trajano<ref>Museo Villa di Traiano https://www.museovilladitraiano.it/</ref>''' ay isang maharlikang tirahan sa tag-init at tuluyan para sa pangangaso ng [[Sinaunang Roma|sinaunang Romanong]] Emperador na si [[Trajano]] (namatay noong 98-117 AD), na nagsimula pa noong simula ng kanyang paghahari. Ang lokasyon nito, malapit sa modernong nayon ng [[Arcinazzo Romano|Arcinazzo]], ay, tulad ng maraming patricianong villa, maingat na pinili sa mataas na talampas sa paanan ng Monte Altuino (1271 m) at sa isang kahanga-hangang kakahuyan upang makatakas sa init ng tag-init ng Roma. Ito ay 2&nbsp;km mula sa ilog [[Aniene]] na siyang nagsusuplay ng tubig sa Roma at kung saan matatagpuan ang villa ni [[Nero]] sa [[Subiaco, Lazio|Subiaco]] mga 12&nbsp;km pababa ng ilog. Sumasakop ito sa lawak na humigit-kumulang 5 ektarya, na karamihan ay hindi pa nahuhukay.<ref>T. Cinti, M. Lo Castro, Arcinazzo Romano. Guida ai musei, Roma, 2011, p. 20</ref> Maraming magagandang palamuti sa silid ang narekober dito, sa kabila ng malawakang pagnanakaw ng mga mamahaling marmol noong mga nakaraang siglo. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles>{{Commons category|Villa of Trajan}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] 2a7woucd2d8v9mmm1ott9vlxw0731yv 2209310 2209309 2026-05-27T10:06:51Z Ryomaandres 8044 2209310 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site|name=Villa of Trajan|native_name=Villa di Traiano|alternate_name=|image=Villamuseotraiano4.jpg|alt=|caption=Ibabang terasa at hardin kasama ang portasanta na haliging marmol.|map_type=Italy|map_alt=|coordinates={{coord|41|51|16|N|13|09|37|E|display=inline,title}}|location=[[Arcinazzo Romano]]|region=[[Lazio]]|type=villa|part_of=|length=|width=|area=|height=|builder=|material=|built=|abandoned=|epochs=[[Roman Empire|Roman Imperial]]|cultures=[[Ancient Rome|Roman]]|dependency_of=|occupants=|event=|excavations=|archaeologists=|condition=|ownership=|management=|public_access=Yes|website=|notes=}} [[Talaksan:Plan_of_Trajan's_villa.jpg|thumb|300x300px|Plano ng villa ni Trajano]] Ang '''Villa ni Trajano<ref>Museo Villa di Traiano https://www.museovilladitraiano.it/</ref>''' ay isang maharlikang tirahan sa tag-init at tuluyan para sa pangangaso ng [[Sinaunang Roma|sinaunang Romanong]] Emperador na si [[Trajano]] (namatay noong 98-117 AD), na nagsimula pa noong simula ng kanyang paghahari. Ang lokasyon nito, malapit sa modernong nayon ng [[Arcinazzo Romano|Arcinazzo]], ay, tulad ng maraming patricianong villa, maingat na pinili sa mataas na talampas sa paanan ng Monte Altuino (1271 m) at sa isang kahanga-hangang kakahuyan upang makatakas sa init ng tag-init ng Roma. Ito ay 2&nbsp;km mula sa ilog [[Aniene]] na siyang nagsusuplay ng tubig sa Roma at kung saan matatagpuan ang villa ni [[Nero]] sa [[Subiaco, Lazio|Subiaco]] mga 12&nbsp;km pababa ng ilog. Sumasakop ito sa lawak na humigit-kumulang 5 ektarya, na karamihan ay hindi pa nahuhukay.<ref>T. Cinti, M. Lo Castro, Arcinazzo Romano. Guida ai musei, Roma, 2011, p. 20</ref> Maraming magagandang palamuti sa silid ang narekober dito, sa kabila ng malawakang pagnanakaw ng mga mamahaling marmol noong mga nakaraang siglo. Sa isang talumpating papuri na ibinigay noong 100 AD bilang parangal kay Trajano, inilarawan ni [[Plinio ang Nakababata]] ang nakapalibot na tanawin ng villa at binanggit ang kaniyang mga interes, lalo na ang pangingisda at pangangaso doon:<ref>Pliny the Younger, Panegyric to Trajan, chap. 81, 1</ref> {{Blockquote|"...ano pang ibang pahinga ang pinapayagan mo sa iyong sarili kung hindi ang maglakad sa mga dalisdis ng kakahuyan, palayasin ang mga mababangis na hayop mula sa kanilang mga lungga, lampasan ang napakalawak na tuktok ng mga bundok, akyatin ang mga tuktok na natatakpan ng yelo nang walang sinumang tutulong sa iyo at magbukas ng daan at, pansamantala, pumunta sa mga sagradong kakahuyan sa taimtim na pag-alaala at sambahin ang mga diyos? (...). Nagsusumikap siyang hanapin at hulihin ang mga mababangis na hayop at ang kanyang pinakadakila at pinakakaaya-ayang trabaho ay ang paghuli sa mga ito"}} == Pook == Ang Villa ay itinayo sa dalawang malalaking terasang plataporma sa mas mababang dalisdis ng Monte Altuino, ang ibabang terasa ang tanging nahukay hanggang sa kasalukuyan.<ref>T. Cinti, M. Lo Castro: The Archaeological Park and Museum of the Trajan Villa in Arcinazzo Romano</ref> Ang ibabang terasa ay ang "pampublikong" pakpak, na ginagamit para sa mga bisita at libangan, habang ang itaas na terasa ay itinuturing na "pribado" o tirahang pakpak. === Ibabang terasa === Ang ibabang terasa ay isang mahabang parihaba (100 x 40 m) na sinusuportahan ng isang pader na may malalaking suhay, na ang patong ay gawa sa ''[[Opus mixtum|pinaghalong]]'' na ladrilyong [[Selosiya (arkitektura)|selosiya]]. Sa gitna ng terasa ay ang hardin, isa sa mga pangunahing punto ng buong complex, na napapalibutan ng isang [[peristilo]] at nakaharap sa maraming silid. Sa bawat dulo ng hardin ay may dalawang malalaking kalahating bilog na palanggana na may mga puwente at hagdan sa mga sulok, na ganap na natatakpan ng mga tipak ng puting marmol; pareho silang nasa gilid ng isang base ng masonry na marahil ay sumusuporta sa isang palanggana.<ref>M. G. Fiore Cavaliere, Z. Mari, La Villa di Traiano ad Arcinazzo Romano. Guida alla lettura del territorio, Tivoli, 1999, p. 40</ref> Sa kanluran ng hardin ay ang pangunahing gusali, ang pinakamarangya sa buong complex, at ang isa na nagbigay ng pinakamaraming bilang ng mga natuklasang marangyang stucco at marmol na dekorasyon. Ang [[triclinio]] (silid-kainan sa tag-init) (13 x 9 m) ay nasa gitna, na mapupuntahan sa pamamagitan ng apat na pinto na may pagitan ng malalaking bintana na bumubukas patungo sa mga silid sa gilid. Ang pasukan mula sa hardin ay nababalutan ng isang pares ng mga haligi. Sa likurang dingding ay may isang [[nymphaeum]] na binubuo ng tatlong nitso kung saan ang tubig ay bumubuhos sa pool sa ibaba. Ang mga nitso ay nababalutan ng mga estante ng marmol, pinalamutian ng mga dolphin at triton, kung saan may maliliit na haligi na sumusuporta sa pinalamutian na [[arkitrabe]]. Sa itaas ay may isang mosaic band na binubuo ng salamin-pandikit tesserae na sumasalamin sa mga sinag ng araw na, tumatama sa pool ng tubig, ay lumikha ng isang paglalaro ng liwanag at mga kulay sa mga nakapalibot na dingding na gawa sa marmol at stucco na ginto. Ang nymphaeum ay may arko na lumikha ng pagkakaisa at biyaya sa buong istraktura. Ang sahig ay pinalamutian ng makukulay na [[opus sectile]], ibig sabihin, mga parihabang tipak ng marmol na may hangganan ng mga piraso ng ''[[giallo antico]]'' (antigong dilaw). [[Talaksan:Villa_di_Traiano_ad_Arcinazzo_14.jpg|thumb|Nymphaeum]] [[Talaksan:South_Portico.png|thumb|Timog Portiko]] [[Talaksan:Fresco_fragment_with_Dionysian_scene,_from_Trajan's_villa_at_Arcinazzo_Romano,_114-117_AD,_Exhibition_"Trajan_Building_the_Empire,_Creating_Europe",_at_Trajan's_Markets_in_Rome_(43018538725).jpg|thumb|Fresco mula sa silid XVI (kubikulum o kanlungan ng emperador) na may eksenang Nilotiko at Dionisio, at bangkang papiro na nasa ibabaw ng isang tolda kung saan nakasabit ang mga festoon]] [[Talaksan:Opus_sectile_floor.png|thumb|Opus sectile na sahig ng silid XXV. Mga parisukat na modyul na may kumplikadong apat na kulay na mga motif: ang mga iregular na mga oktagono ay nasa pavonazzetto na may gitnang disk na parang serpentina. Sa pahilig na mga gilid ng mga tisa ay mga kuwartong bilog na parang porpido; sa mas malalaking gilid ay isang kalahating bilog kung saan nakalagay ang dalawang dahon na hugis-lansa na may nagtatagpong mga vertex, sa serpentina at porpido, na bumubuo ng isang isosceles triangle na may dalawang malukong na gilid, sa [[giallo antico]] at pavonazzetto.]] [[Talaksan:Marble_wall_panels.png|thumb|Mga panel ng dingding na gawa sa kakaibang marmol]] [[Talaksan:Museo_della_Villa_di_Traiano,_sede_comune_di_Arcinazzo_95.jpg|thumb|225x225px|Dekorasyon ng stucco]] [[Talaksan:Museo_della_Villa_di_Traiano,_sede_comune_di_Arcinazzo_44.jpg|thumb|225x225px|Dekorasyon ng stucco]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles>{{Commons category|Villa of Trajan}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] a4atn3gapah5t5vje7s7i9w7slcgbf4 2209311 2209310 2026-05-27T10:07:14Z Ryomaandres 8044 2209311 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site|name=Villa of Trajan|native_name=Villa di Traiano|alternate_name=|image=Villamuseotraiano4.jpg|alt=|caption=Ibabang terasa at hardin kasama ang portasanta na haliging marmol.|map_type=Italy|map_alt=|coordinates={{coord|41|51|16|N|13|09|37|E|display=inline,title}}|location=[[Arcinazzo Romano]]|region=[[Lazio]]|type=villa|part_of=|length=|width=|area=|height=|builder=|material=|built=|abandoned=|epochs=[[Roman Empire|Roman Imperial]]|cultures=[[Ancient Rome|Roman]]|dependency_of=|occupants=|event=|excavations=|archaeologists=|condition=|ownership=|management=|public_access=Yes|website=|notes=}} [[Talaksan:Plan_of_Trajan's_villa.jpg|thumb|300x300px|Plano ng villa ni Trajano]] Ang '''Villa ni Trajano<ref>Museo Villa di Traiano https://www.museovilladitraiano.it/</ref>''' ay isang maharlikang tirahan sa tag-init at tuluyan para sa pangangaso ng [[Sinaunang Roma|sinaunang Romanong]] Emperador na si [[Trajano]] (namatay noong 98-117 AD), na nagsimula pa noong simula ng kanyang paghahari. Ang lokasyon nito, malapit sa modernong nayon ng [[Arcinazzo Romano|Arcinazzo]], ay, tulad ng maraming patricianong villa, maingat na pinili sa mataas na talampas sa paanan ng Monte Altuino (1271 m) at sa isang kahanga-hangang kakahuyan upang makatakas sa init ng tag-init ng Roma. Ito ay 2&nbsp;km mula sa ilog [[Aniene]] na siyang nagsusuplay ng tubig sa Roma at kung saan matatagpuan ang villa ni [[Nero]] sa [[Subiaco, Lazio|Subiaco]] mga 12&nbsp;km pababa ng ilog. Sumasakop ito sa lawak na humigit-kumulang 5 ektarya, na karamihan ay hindi pa nahuhukay.<ref>T. Cinti, M. Lo Castro, Arcinazzo Romano. Guida ai musei, Roma, 2011, p. 20</ref> Maraming magagandang palamuti sa silid ang narekober dito, sa kabila ng malawakang pagnanakaw ng mga mamahaling marmol noong mga nakaraang siglo. Sa isang talumpating papuri na ibinigay noong 100 AD bilang parangal kay Trajano, inilarawan ni [[Plinio ang Nakababata]] ang nakapalibot na tanawin ng villa at binanggit ang kaniyang mga interes, lalo na ang pangingisda at pangangaso doon:<ref>Pliny the Younger, Panegyric to Trajan, chap. 81, 1</ref> {{Blockquote|"...ano pang ibang pahinga ang pinapayagan mo sa iyong sarili kung hindi ang maglakad sa mga dalisdis ng kakahuyan, palayasin ang mga mababangis na hayop mula sa kanilang mga lungga, lampasan ang napakalawak na tuktok ng mga bundok, akyatin ang mga tuktok na natatakpan ng yelo nang walang sinumang tutulong sa iyo at magbukas ng daan at, pansamantala, pumunta sa mga sagradong kakahuyan sa taimtim na pag-alaala at sambahin ang mga diyos? (...). Nagsusumikap siyang hanapin at hulihin ang mga mababangis na hayop at ang kanyang pinakadakila at pinakakaaya-ayang trabaho ay ang paghuli sa mga ito"}} == Pook == Ang Villa ay itinayo sa dalawang malalaking terasang plataporma sa mas mababang dalisdis ng Monte Altuino, ang ibabang terasa ang tanging nahukay hanggang sa kasalukuyan.<ref>T. Cinti, M. Lo Castro: The Archaeological Park and Museum of the Trajan Villa in Arcinazzo Romano</ref> Ang ibabang terasa ay ang "pampublikong" pakpak, na ginagamit para sa mga bisita at libangan, habang ang itaas na terasa ay itinuturing na "pribado" o tirahang pakpak. === Ibabang terasa === [[Talaksan:Villa_di_Traiano_ad_Arcinazzo_14.jpg|thumb|Nymphaeum]] [[Talaksan:South_Portico.png|thumb|Timog Portiko]] [[Talaksan:Fresco_fragment_with_Dionysian_scene,_from_Trajan's_villa_at_Arcinazzo_Romano,_114-117_AD,_Exhibition_"Trajan_Building_the_Empire,_Creating_Europe",_at_Trajan's_Markets_in_Rome_(43018538725).jpg|thumb|Fresco mula sa silid XVI (kubikulum o kanlungan ng emperador) na may eksenang Nilotiko at Dionisio, at bangkang papiro na nasa ibabaw ng isang tolda kung saan nakasabit ang mga festoon]] [[Talaksan:Opus_sectile_floor.png|thumb|Opus sectile na sahig ng silid XXV. Mga parisukat na modyul na may kumplikadong apat na kulay na mga motif: ang mga iregular na mga oktagono ay nasa pavonazzetto na may gitnang disk na parang serpentina. Sa pahilig na mga gilid ng mga tisa ay mga kuwartong bilog na parang porpido; sa mas malalaking gilid ay isang kalahating bilog kung saan nakalagay ang dalawang dahon na hugis-lansa na may nagtatagpong mga vertex, sa serpentina at porpido, na bumubuo ng isang isosceles triangle na may dalawang malukong na gilid, sa [[giallo antico]] at pavonazzetto.]] [[Talaksan:Marble_wall_panels.png|thumb|Mga panel ng dingding na gawa sa kakaibang marmol]] [[Talaksan:Museo_della_Villa_di_Traiano,_sede_comune_di_Arcinazzo_95.jpg|thumb|225x225px|Dekorasyon ng stucco]] [[Talaksan:Museo_della_Villa_di_Traiano,_sede_comune_di_Arcinazzo_44.jpg|thumb|225x225px|Dekorasyon ng stucco]] Ang ibabang terasa ay isang mahabang parihaba (100 x 40 m) na sinusuportahan ng isang pader na may malalaking suhay, na ang patong ay gawa sa ''[[Opus mixtum|pinaghalong]]'' na ladrilyong [[Selosiya (arkitektura)|selosiya]]. Sa gitna ng terasa ay ang hardin, isa sa mga pangunahing punto ng buong complex, na napapalibutan ng isang [[peristilo]] at nakaharap sa maraming silid. Sa bawat dulo ng hardin ay may dalawang malalaking kalahating bilog na palanggana na may mga puwente at hagdan sa mga sulok, na ganap na natatakpan ng mga tipak ng puting marmol; pareho silang nasa gilid ng isang base ng masonry na marahil ay sumusuporta sa isang palanggana.<ref>M. G. Fiore Cavaliere, Z. Mari, La Villa di Traiano ad Arcinazzo Romano. Guida alla lettura del territorio, Tivoli, 1999, p. 40</ref> Sa kanluran ng hardin ay ang pangunahing gusali, ang pinakamarangya sa buong complex, at ang isa na nagbigay ng pinakamaraming bilang ng mga natuklasang marangyang stucco at marmol na dekorasyon. Ang [[triclinio]] (silid-kainan sa tag-init) (13 x 9 m) ay nasa gitna, na mapupuntahan sa pamamagitan ng apat na pinto na may pagitan ng malalaking bintana na bumubukas patungo sa mga silid sa gilid. Ang pasukan mula sa hardin ay nababalutan ng isang pares ng mga haligi. Sa likurang dingding ay may isang [[nymphaeum]] na binubuo ng tatlong nitso kung saan ang tubig ay bumubuhos sa pool sa ibaba. Ang mga nitso ay nababalutan ng mga estante ng marmol, pinalamutian ng mga dolphin at triton, kung saan may maliliit na haligi na sumusuporta sa pinalamutian na [[arkitrabe]]. Sa itaas ay may isang mosaic band na binubuo ng salamin-pandikit tesserae na sumasalamin sa mga sinag ng araw na, tumatama sa pool ng tubig, ay lumikha ng isang paglalaro ng liwanag at mga kulay sa mga nakapalibot na dingding na gawa sa marmol at stucco na ginto. Ang nymphaeum ay may arko na lumikha ng pagkakaisa at biyaya sa buong istraktura. Ang sahig ay pinalamutian ng makukulay na [[opus sectile]], ibig sabihin, mga parihabang tipak ng marmol na may hangganan ng mga piraso ng ''[[giallo antico]]'' (antigong dilaw). == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles>{{Commons category|Villa of Trajan}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] mod8ml6txkrt8pr7qb2rszfch99vvnt