Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2908 2209622 2086656 2026-05-29T14:47:24Z Ramkarlo82 145773 ang text ay tumutukoy sa hunyo 2209622 wikitext text/x-wiki {{calendar|lk=on|show_year=on|float=right|month=june|prevnext=on}} Ang '''Hunyo''' ay ang ikaanim na buwan ng taon sa mga [[kalendaryong Huliyano]] at [[Kalendaryong Gregoryano|Gregoryano]]. May haba ito na 30 araw. Nasa Hunyo ang soltisyo ng tag-init sa [[Emisperyong Hilaga]], ang araw na may pinakamaraming oras na sumisikat ang [[Araw (astronomiya)|araw]], at ang soltisyo ng [[tagniyebe]] sa [[Emisperyong Katimugan]], ang araw na may pinakakaunting oras na sumisikat ang araw (maliban sa mga rehiyong polar sa parehong kaso). Ang Hunyo sa Emisperyong Katimugan ay ang katumbas na panahon ng [[Disyembre]] sa Emisperyong Hilaga at ang kabaligtaran nito. Sa Emisperyong Katimugan, nag-umpisa ang tagniyebeng [[Meteorolohiya|meteorolohikal]] sa Hunyo.<ref>''Holidays and Lore, Spells, Rituals and Meditations'' {{ISBN|978-0-738-72159-0}} p. 111 (sa Ingles)</ref> == Etimolohiya at kasaysayan == [[File:Flaming_June,_by_Frederic_Lord_Leighton_(1830-1896).jpg|thumb|(Umaapoy na Hunyo) ''Flaming June'' (1895) ni [[Panginoon|Lord]] Leighton]] Ang pangalang [[Latin]] ng Hunyo ay ''Junius''. Nag-aalok si [[Ovidio]] ng maraming [[etimolohiya]] ng pangalan sa ''Fasti'', isang [[tula]] tungkol sa kalendaryong Romano. Ang unang etimolohiya ng Hunyo ay ipinangalan sa diyosang si Huno, ang diyosa ng [[pag-aasawa|kasal]] at ang asawa ng kataasan-taasang diyos na si [[Hupiter (mitolohiya)|Hupiter]]; ang ikalawang etimolohiya ay nagmula sa salitang Latin na ''iuniores'', na nangangahulugang "mga nakakabata", salungat sa ''maiores'' ("mga nakakatanda") kung saan ipinangalan ang nakaraang buwan na [[Mayo]] ''(Maius)''.<ref>Ovid, ''Fasti'' VI.1–88; H.H. Scullard, ''Festivals and Ceremonies of the Roman Republic'' (Cornell University Press, 1981), p. 126. (sa Ingles)</ref> May isa pang sanggunian ang sinasabing ipinangalan ang Hunyo kay Lucius Junius Brutus, tagapagtatag ng Republikang Romano at ninuno ng Romanong ''gens Junia''.<ref>Almanach général de Saint-Domingue, pour l'année 1790, http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1203334d/f27, Mozard, p. 13, 1791 (sa Ingles)</ref> Noong [[sinaunang Roma]], tinuturing ang panahon mula kalagitnaan ng Mayo hanggang kalagitnaan ng Hunyo na hindi katanggap-tanggap para sa pagpapakasal. Sinabi ni Ovidio na kinunsulta niya si Flaminica Dialis, ang mataas na saserdotisa ni Hupiter, tungkol sa pagtatakda ng petsa sa kasal ng kanyang anak na babae, at pinayuhan na maghintay hanggang pagkatapos ng Hunyo 15.<ref>Scullard, ''Festivals and Ceremonies'', p. 126. (sa Ingles)</ref> bagaman, ipinahiwatig ni [[Plutarko]], na ang buong buwan ng Hunyo ang mas kanais-nais para sa mga kasal kaysa Mayo.<ref>Karen K. Hersch, ''The Roman Wedding: Ritual and Meaning in Antiquity'' (Cambridge University Press, 2010), p. 47. (sa Ingles)</ref> == Mga simbolo == [[File:Strand-of-akoya-pearls.jpg|alt=Strands of pearls|thumb|Mga hibla ng [[perlas]]]] [[File:Alexandrite 26.75ctsCropped.jpg|alt=Bahagyang tapyas ng alehandrita|thumb|Bahagyang tapyas ng alehandrita]] [[File:Moonstone-sample2.jpg|alt=Tumbled moonstones|thumb|Binabaligtad-baligtad na piedad de luna]] [[File:Rose Gaujard in NHRG.jpg|alt=Rose Gaujard|thumb|Gaujard na [[Rosas]]]] [[File:Honeysuckle w y.jpg|alt=Honeysuckle|thumb|Grandilya]]Ang mga ''birthstone'' o batong-kapanganakan ng Hunyo ay [[perlas]], alehandrita at pieded de luna. [[Rosas]] at granidilya ang mga bulaklak-kapanganakan ng Hunyo. Ang mga senyas ng [[sodyak]] ng Hunyo ay [[Gemini]] at [[Cancer (astrolohiya)|Cancer]] (mula Hunyo 21 pataas). Ang parehong petsa ito ay para sa Estados Unidos (''Eastern Daylight Time'' o Oras ng Liwanag ng Araw sa Silangan). Para sa UT/GMT na petsang pang-mundo, ang mga petsa ay 19–20.<ref>Dadaan ang [[Daigdig]] sa pinagsangahan ng mga senyas sa 21:43 UT/GMT Hunyo 20, 2020, at dadaan muli sa 03:32 UT/GMT Hunyo 21, 2021.</ref><ref name=astrology>{{citation |title=Astrology Calendar |url=https://www.yourzodiacsign.com/calendar/ |website=yourzodiacsign}}. (sa Ingles) Mga senyas nsa UT/GMT para sa 1950–2030.</ref> == Mga pagdiriwang == === Buong buwan === * Buwan ng Banal na Puso ni [[Jesus]] (tradisyong Katoliko) * Buwan ng Kamalayan sa [[LGBTQ+]] at buwan ng Pagpapahalaga sa Sarili (o ''Pride month'') ===Iba't ibang petsa=== * Araw ng Ama (Ikatlong Linggo ng Hunyo sa Pilipinas) ===Nakapirmi=== * [[Hunyo 1]] ** Araw ng mga Bata (Internasyunal), at ang mga kaungay na pagdiriwang *** Pandaigdigang Araw ng mga Magulang ** Pandaigdigang Araw ng Gatas * [[Hunyo 5]] ** Araw ng Kapaligirang Pandaigdig * [[Hunyo 12]] ** [[Araw ng Kalayaan]] (Pilipinas) ** Pandaigdigang Araw Laban sa Patratrabaho ng Bata (Internasyunal) * [[Hunyo 15]] ** Araw ng Karta ng Cagayan de Oro ([[Cagayan de Oro]]) *[[Hunyo 19]] **Pista ng Gubat ([[Palawan]]) **Araw ng Laguna ([[Laguna]]) **Araw ng Surigao del Norte ([[Surigao del Norte]]) **Araw ng Surigao del Sure ([[Surigao del Sur]]) *[[Hunyo 20]] **Pandaigdigang Araw ng Repuhiyado (o ''Refugee'') (Internasyunal) *[[Hunyo 25]] **Araw ng Arbol (Pilipinas) *[[Hunyo 29]] ** Dakilang Kapistahan nina [[San Pedro]] at [[Apostol Pablo|San Pablo]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Months}} [[Kategorya:Buwan (panahon)]] [[Kategorya:Hunyo|Hunyo]] emgnjhvepg10fida1wgtl02thvd6qqq 0 3112 2209661 2202501 2026-05-30T03:12:58Z ~2026-32022-96 162381 /* */ 2209661 wikitext text/x-wiki {{featured article}} {{about|sistema ng pagsulat|lupain na nasa tabi ng dagat|Dalampasigan|pagsusulat ng salita o mga salita sa pamamagitan ng lahat ng kinakailangan na titik sa tama nitong pagkakasunod-sunod|Pagbaybay}} {{Infobox writing system |name=''Baybayin'' |altname = {{Script|Tglg|ᜊᜌ᜔ᜊᜌᜒᜈ᜔}} |type=[[Abugida]] |languages=[[Wikang Tagalog|Tagalog]], [[Wikang Sambali|Sambali]], [[Wikang Iloko|Iloko]], [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]], [[Mga wikang Bikol|Bikol]], [[Wikang Pangasinan|Pangasinense]], [[Mga wikang Bisaya|Mga wika sa Kabisayaan]]<ref name=pmorrowchart>{{cite web |last1=Morrow |first1=Paul |title=Baybayin Styles & Their Sources |url=http://paulmorrow.ca/baychart.htm |accessdate=Abril 25, 2020|language=Ingles|trans-title=Mga Istilo ng Baybayin & Kani-kanilang Pinagmulan}}</ref> |fam1=Sulat Proto-Sinaitiko |fam2=[[Alpabetong Penisyo]] |fam3=Alpabetong Arameo |fam4=Sulat Brahmi |fam5=Sulat Pallava |fam6=[[Sulat Kawi]] |sisters='''Sa ibayong dagat'''<br/> [[Sulat Balines|• Balines (Aksara Bali, Hanacaraka)]]<br/>• Batak (Surat Batak, Surat na sampulu sia)<br/>• Habanes (Aksara Jawa, Dęntawyanjana)<br/>• Lontara (Mandar)<br/>• Sundanes (Aksara Sunda)<br/>• Rencong (Rentjong)<br/>• Rejang (Redjang, Surat Ulu)<br/> |children=• [[Sulat Hanunuo]]<br/>[[Panitik na Buhid|• Sulat Buhid]]<br/>• [[Sulat Tagbanwa]]<br/>[[Wikang Palawano|• Sulat Palaw'an]] |time=Ika-14 dantaon (o mas luma pa)<ref>{{cite web |url=https://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/the-mystery-of-the-ancient-inscription-an-article-on-the-calatagan-pot/ |title=In Focus: The Mystery of the Ancient Inscription (an article on the Calatagan Pot) |last=Borrinaga |first=Rolando |date=Setyembre 22, 2010 |access-date=Setyembre 12, 2020 |language=Ingles |trans-title=Nakapokus: Ang Misteryo ng Sinaunang Inskripsyon (isang artikulo tungkol sa Palayok ng Calatagan) |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128074303/https://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/the-mystery-of-the-ancient-inscription-an-article-on-the-calatagan-pot/ |url-status=dead }}</ref> - Ika-18 dantaon (muling ibinuhay sa modernong panahon)<ref name=artedelalengatagalog/> |unicode=[https://www.unicode.org/charts/PDF/U1700.pdf U+1700–U+171F]<br/> |iso15924=Tglg |sample=Baybayin in transparent bg.png |imagesize=250px }} {{AlibataText}} [[Talaksan:Baybayin sample.svg|thumb|right|Ang mga titik ng ''Baybayin'' sa kolasyon nito: ''A, Ba, Ka, Da/Ra, Ga, Ha, La, Ma, Na, Nga, Pa, Sa, Ta, Wa, Ya, E/I, at O/U.'']] Ang '''Baybayin''' ({{Script|Tglg|ᜊᜌ᜔ᜊᜌᜒᜈ᜔}}{{Efn|Baybay na may hugis-krus na [[birama]] ({{lang|tl|krus-kudlit}}). Ang baybay na walang kahit anumang birama ay {{Script|Tglg|ᜊᜊᜌᜒ}} at may {{lang|tl|pamudpod}} ay {{Script|Tglg|ᜊᜌ᜕ᜊᜌᜒᜈ᜕}}.}}), na kilala rin sa maling katawagan<ref name="baybayin" /> nitong '''Alibata''' (mula sa [[Wikang Arabe|Arabe]] na ''alifbata''), ay isa sa mga [[suyat|katutubong panulat]] na ginamit sa [[Pilipinas]]. Isa itong [[alpasilabaryo]], at bahagi ng mag-anak ng sulat Brahmi. Laganap ang paggamit nito sa [[Luzon]] at sa ilang bahagi ng Pilipinas noong ika-16 hanggang ika-17 dantaon bago mapalitan ito ng [[sulat Latin]]. Sa kasalukuyan, ginagamit ang Baybayin bilang [[sining]]. May mga pangkat na nabuo upang muli itong buhayin at gamitin. May mga batas rin ang nagawa upang itaguyod ito pati na rin ang iba pang mga sistema ng panulat ng Pilipinas.<ref>{{cite web|title=House of Representatives Press Releases|url=http://www.congress.gov.ph/press/details.php?pressid=10642|website=www.congress.gov.ph|accessdate=Mayo 7, 2020|language=Ingles|trans-title=Mga Pahayag ng Kapulungan ng mga Kinatawan|archive-date=2020-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200609090427/http://www.congress.gov.ph/press/details.php?pressid=10642|url-status=dead}}{{PD-notice}}</ref> Isinakodigo sa [[Unicode]] ang mga titik nito noong 2002. Ipinanukala ito ni Micheal Everson noong 1998 kasama ng sulat [[Sulat Tagbanwa|Tagbanwa]], [[Sulat Hanunuo|Hanuno'o]], at [[Sulat Buhid|Buhid]]. == Ang [[Sinupan ng Unibersidad ng Santo Tomas]] sa [[Maynila]] ang may hawak sa kasalukuyan sa pinakamalaking tipon ng mga sinaunang pagsulat sa Baybayin sa buong daigdig.<ref name="QuoraBaybayin" /><ref name="ustwebsite">{{Citation|url=http://www.ust.edu.ph/index.php/landmarks/835-ust-archives.html|publisher=University of Santo Tomas|title=Archives|accessdate=Hunyo 17, 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130524083452/http://www.ust.edu.ph/index.php/landmarks/835-ust-archives.html|archivedate=Mayo 24, 2013|trans-title=Sinupan|language=Ingles}}.</ref><ref name="baybay">{{Citation|url=http://lifestyle.inquirer.net/31257/ust-collection-of-ancient-scripts-in-%E2%80%98baybayin%E2%80%99-syllabary-shown-to-public|title=UST collection of ancient scripts in 'baybayin' syllabary shown to public|newspaper=Inquirer|date=Enero 15, 2012|accessdate=Hunyo 17, 2012|language=Ingles|trans-title=Koleksyon ng UST ng sinaunang sulat sa silabaryong 'baybayin' ipinakita sa publiko}}.</ref><ref>{{Cite web |last=Lao |first=Levine |date=2012-01-15 |title=UST collection of ancient scripts in ‘baybayin’ syllabary shown to public |url=https://lifestyle.inquirer.net/31257/ust-collection-of-ancient-scripts-in-%E2%80%98baybayin%E2%80%99-syllabary-shown-to-public/ |access-date=2025-09-30 |website=Lifestyle.INQ |language=en-US}}</ref> Dahil dito, binigyan ito ng pagpili upang mapasama sa Talaan ng Pandaigdigang Pamana ng [[UNESCO]], kasama na ang buong pamantasan. == ==Pangkalahatang-batid== {{see also|Lumang Tagalog|Panitik na Buhid|Sulat Hanunuo|Sulat Tagbanwa}} Ang alpasilabaryo ay isa sa mga indibiduwal na sistema ng pagsulat na ginagamit sa [[Timog-silangang Asya]], halos mga [[abugida]] lahat;<ref>{{Cite web |last=Madarang |first=Rhea Claire |date=2018-08-30 |title=Learning Baybayin: Reconnecting with our Filipino roots |url=https://www.rappler.com/life-and-style/210657-reconnecting-filipino-roots-baybayin/ |access-date=2022-09-02 |website=RAPPLER |language=en-US}}</ref> kung saan binibigkas ang anumang [[katinig]] nang may kasunod na patinig "a"—ginagamit ang mga [[tuldik]] upang ipahayag ang mga ibang patinig. Nagmula karamihan nitong mga sistema ng pagsulat sa mga sinaunang panitik na ginamit sa [[Indiya]] noong nakalipas na 2,000 taon, at Baybayin ang panlahatang katawagan para sa mga abugida sa Pilipinas. Mayroong dalawang paraan upang sulatin ang babayin; walang kudlit o may kudlit. Gayunpaman, hindi ito nalalapat sa makabagong sulat kulitan (pinasikat noong dekada 1990), subalit nalalapat sa Lumang kulitan, nadokumentado noong mga dekada 1690. ==Kataga== Ang salitang baybayin ay [[kasingkahulugan]] ng "magsulat," "ispel", o [[pagbaybay|magbaybay]] sa [[Tagalog language|Tagalog]]. Inilathala noong 1613, isinalinwika ang tala ng "abakada" (ang alpabeto) sa [[Vocabulario de la lengua tagala|diksyunaryong Kastila-Tagalog]] ni [[Pedro San Buenaventura]] bilang "baibayin" ("{{Lang|es|...de baybay, que es deletrear...}}", isinalinwika: "mula sa "baybay", na nangangahulugang "ispel")<ref name="San Buenaventura">{{cite web |last=San Buenaventura |first=Pedro |author-link=Pedro San Buenaventura |date=1613 |title=Vocabulario de Lengua Tagala |trans-title=Bokabularyo ng Wikang Tagalog |url=http://sb.tagalogstudies.org/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726154526/http://sb.tagalogstudies.org/ |archive-date=Hulyo 26, 2020 |access-date=Mayo 3, 2020 |website=Bahay Saliksikan ng Tagalog |language=es}}</ref> Tumutukoy ang "baybayin" sa mga iba pang katutubong sulat sa Pilipinas na Abugida, kabilang ang [[Panitik na Buhid|sulat Buhid]], [[Sulat Hanunuo|sulat Hanunó'o]], [[sulat Tagbanwa]], [[Kulitan|sulat Kulitan]], [[Lumang Tagalog|sulat Tagalog]] at iba pa. Inirerekomenda ng mga organisasyong pangkultura tulad ng Sanghabi at ''Heritage Conservation Society'' (Samahan para sa Pangangalaga ng Pamana) na tawaging '''suyat''' ang koleksyon ng mga natatanging sulat na ginagamit ng mga iba't ibang katutubong pangkat sa Pilipinas, kabilang ang baybayin, iniskaya, kirim jawi, at batang-arab, na isang terminong walang kinikilingan para sa anumang sulat.<ref name="INQPHsuyatproposal">{{cite web|url=http://newsinfo.inquirer.net/985669/protect-all-ph-writing-systems-heritage-advocates-urge-congress |title=Protect all PH writing systems, heritage advocates urge Congress |last=Orejas |first=Tonette |date=Abril 27, 2018|access-date=Setyembre 12, 2020|language=Ingles |trans-title=Protektahan ang lahat ng mga sistema ng pagsulat ng PH, hinihimok ng mga tagapagtaguyod ng pamana ang Kongreso}}</ref> Samantala, inirerekomenda ni Jay Enage at iba pang bagong tagapagtaguyod na tawaging baybayin ang mga Abugidang sistema ng pagsulat sa Pilipinas. Paminsan-minsan, tinatawagang Alibata ang Baybayin,<ref>{{cite book|first=Mc|last=Halili|title=Philippine history|url=https://books.google.com/books?id=gUt5v8ET4QYC|year=2004|publisher=Rex|isbn=978-971-23-3934-9|page=[https://books.google.com/books?id=gUt5v8ET4QYC&pg=PA47 47]|trans-title=Kasaysayan ng Pilipinas|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite book|first=C|last=Duka|title=Struggle for Freedom' 2008 Ed.|url=https://books.google.com/books?id=4wk8yqCEmJUC|year=2008|publisher=Rex|isbn=978-971-23-5045-0|pages=[https://books.google.com/books?id=4wk8yqCEmJUC&pg=PA32 32–33]|language=Ingles|trans-title=Pakikipagpunyagi Para sa Kalayaan' Ed. ng 2008}}</ref> isang [[neolohismo]] na inilikha ni Paul Rodríguez Verzosa mula sa unang ikatlong titik ng [[Arabic alphabet|sulat Arabe]] (''ʾalif'', ''bāʾ'', ''tāʾ'', tinanggal ang ''f'' para maganda pakinggan), marahil sa maling pag-aakala na nagmula ang Baybayin sa sulat Arabe.<ref name="baybayin">{{Cite web|last=Morrow|first=Paul|url=http://www.mts.net/~pmorrow/bayeng1.htm|publisher=MTS|title=Baybayin, the Ancient Philippine script|accessdate=Setyembre 4, 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100821192259/http://www.mts.net/~pmorrow/bayeng1.htm|archivedate=Agosto 21, 2010|trans-title=Baybayin, ang Sinaunang Sulat ng Pilipinas|language=Ingles}}</ref> ==Pinagmulan== Pinagtatalunan ang pinagmulan ng Baybayin at mayroong ilang mga teoriya, dahil wala pang natuklasan na tiyak na katibayan. ==== Impluwensya ng Dakilang Indiya ==== {{See also|Talaan ng mga salitang hiniram ng Tagalog#Sanskrito| l1 = Mga salitang Tagalog na hiniram sa Indiyanong Sanskrito}} [[Talaksan:Indian cultural zone.svg|thumb|left|Lawak ng impluwensiya ng Indiya. Ang kulay-kahel ay ang subkontinente ng Indiya.]] Ayon sa kasaysayan, napasailalim ang [[Timog-silangang Asya]] sa impluwensya ng Sinaunang [[Indiya]], kung saan yumabong ang mararaming nagpaindiyanong prinsipalidad at imperyo nang iilang dantaon sa [[Taylandiya]], [[Indonesya]], [[Malaysia]], [[Singapore]], Pilipinas, [[Kambodya]] at [[Biyetnam]]. Ibinigay ang terminong ''indianisasyon'' sa impluwensya ng kulturang Indiyano sa mga lugar na ito.<ref name="acharya">{{cite web|last1=Acharya|first1=Amitav|title=The "Indianization of Southeast Asia" Revisited: Initiative, Adaptation and Transformation in Classical Civilizations|url=http://www.amitavacharya.com/sites/default/files/Indianisation%20of%20Southeast%20Asia%20Revisited.pdf|website=amitavacharya.com|language=Ingles|trans-title=Pagbabalik-tanaw sa "Pagpapaindiyano ng Timog-silangang Asya": Inisiyatiba, Pag-aangkop at Pagbabagong-anyo sa mga Kabihasnang Klasikal|access-date=2020-03-22|archive-date=2020-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107152930/http://www.amitavacharya.com/sites/default/files/Indianisation%20of%20Southeast%20Asia%20Revisited.pdf|url-status=dead}}</ref> Binigyang-kahulugan ito ni George Coedes, isang [[Arkeolohiya|arkeologong]] [[Pransiya|Pranses]], bilang paglaganap ng organisadong kultura na nakabatay sa mga Indiyanong pinagmulan ng kamaharlikaan, [[Hinduismo]] at [[Budismo]] at ang dayalektong [[Sanskrito]].<ref name="coedes">{{cite book|last1=Coedes|first1=George|title=The Indianized States of Southeast Asia|date=1967|publisher=Australian National University Press|language=Ingles|trans-title=Ang mga Nagpaindiyanong Estado ng Timog-silang Asya}}</ref> Makikita ito sa Pagpaindiyano ng [[Timog-silangang Asya]], paglago ng Hinduismo at Budismo. Inimpluwensyahan rin ng mga pangkarangalang Indiyano ang mga pangkarangalang Malay, Thai, Pilipino at Indones.<ref name="tit1">{{cite web|title=An Era of Peace|last=Sagar|first=Krishna Chandra|date=2002|page=52|language=Ingles|trans-title=Isang Panahon ng Kapayapaan|url=https://books.google.com.ph/books?id=zq6KlY1MnE8C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false}}</ref> Naging mahalaga ang papel ng mga Indiyanong kolonista ng Hindu bilang mga propesyonal, mangangalakal, pari at mandirigma.<ref name="diringer">{{cite book|last1=Diringer|first1=David|title=Alphabet a key to the history of mankind|date=1948|page=402|url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.1287|language=Ingles|trans-title=Alpabeto: isang susi sa kasaysayan ng sangkatauhan}}</ref><ref name="lukas">{{cite conference|last1=Lukas|first1=Helmut|title=THEORIES OF INDIANIZATION Exemplified by Selected Case Studies from Indonesia (Insular Southeast Asia)|conference=International Sanskrit Conference|date=Mayo 21–23, 2001|url=https://www.academia.edu/4803585|language=Ingles|trans-title=MGA TEORYA NG PAGPAPAINDIYANO Inihalimbawa ng mga Napiling Pinag-aralang Sitwasyon mula sa Indonesia (Insular na Timog-silang Asya)|format=PDF}}</ref><ref>{{cite book|last1=Krom|first1=N.J.|title=Barabudur, Archeological Description|url=https://archive.org/details/dli.csl.8638|date=1927|publisher=The Hague|language=Ingles|trans-title=Barabudur, Paglalarawang Arkeolohikal}}</ref><ref name="smith">{{cite journal|last1=Smith|first1=Monica L.|title="Indianization" from the Indian Point of View: Trade and Cultural Contacts with Southeast Asia in the Early First Millennium C.E|authorlink1=Monica L. Smith|journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient|date=1999|volume=42|issue=11–17|pages=1–26|doi=10.1163/1568520991445588|jstor=3632296|language=Ingles|trans-title="Pagpapaindiyano" mula sa Indiyanong Pananaw: Mga Pangkalakal at Pangkulturang Pakikipag-ugnay sa Timog-silangang Asya sa Maagang Unang Milenyo C.E | issn=0022-4995}}</ref> Pinatunay ng mga inskripsyon na ang mga pinakaunang kolonistang Indiyano na nagsipamayan sa [[Champa]] at [[kapuluang Malay]], ay nagmula sa dinastiyang Pallava, dahil idinala nila ang kanilang sulat Pallava. Katugmang-katugma ang mga pinakaunang inskripsyon sa [[Java (pulo)|Java]] sa sulat Pallava.<ref name="diringer" /> Sa unang yugto ng pagpapatibay ng sulat Indiyano, lokal na isinagawa ang mga inskripsyon sa mga wikang Indiyano. Sa ikalawang yugto, ginamit ang mga sulat sa pagsulat ng mga lokal na [[wika]] ng Timog-silangang Asya. Sa ikatlong yugto, nabuo ang mga lokal na uri ng mga sulat. Pagsapit ng ika-8 dantaon, humiwalay na ang mga sulat tungo sa mga panrehiyong sulat.<ref name="Spread">{{cite book|title=The spread of Brahmi Script into Southeast Asia|url=https://books.google.com.ph/books?id=ospMAgAAQBAJ&pg=PA445&dq=The+spread+of+Brahmi+Script+into+Southeast+Asia&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiThLztuOPrAhUGa94KHdZVAbgQ6AEwAXoECAIQAg#v=onepage&q=The%20spread%20of%20Brahmi%20Script%20into%20Southeast%20Asia&f=false|last=Court|first=C.|year=1996|pages=445-449|series=The World's Writing Systems|publisher=Oxford University Press|editor-last1=Daniels|editor-first1=P. T.|editor-last2=Bright|editor-first2=W.|language=Ingles|trans-title=Ang pagkalat ng Sulat Brahmi sa Timog-silangang Asya}}</ref> Hinangad ni Isaac Taylor na ipakita na ipinakilala ang Baybayin sa Pilipinas mula sa Baybayin ng Bengal ilang panahon bago ang ika-8 dantaon. Sa pagtatangkang ipakita ang ganoong relasyon, ipinakita ni Taylor ang mga magrap na representasyon ng mga titik ng Kistna at [[Assam]] tulad ng [[g]], [[k]], [[ng]], [[t]], [[m]], [[h]], at [[u]], na kahawig ng mga katumbas na titik sa Baybayin. Ikinatuwiran ni Fletcher Gardner na "napakapareho" ang mga sulat Pilipino at sulat Brahmi,<ref>{{Cite book|url=https://quod.lib.umich.edu/p/philamer/AQQ3480.0001.001?view=toc|title=Philippine Indic studies: Fletcher Gardner|year=2005|language=Ingles|trans-title=Pilipinong Araling Indio: Fletcher Gardner}}</ref> na sinuportahan ni T. H. Pardo de Tavera. Ayon kay Christopher Miller, tila matibay ang ebidensya na talagang nagmula ang Baybayin sa [[Gujarati script|Gujarati]].<ref name="millergujarati">{{cite journal|doi=10.3765/bls.v36i1.3917|title=A Gujarati Origin for Scripts of Sumatra, Sulawesi and the Philippines|language=Ingles|last=Miller|first=Christopher|journal=Berkeley Linguistics Society|date=2010|trans-title=Isang Pinagmulang Gujarati para sa mga Sulat ng Sumatra, Sulawesi at Pilipinas}}</ref> === Sulat ng Timog Sulawesi === Si David Diringer, na tumanggap sa pananaw na nagmula ang mga alpabeto ng kapuluang Malay sa Indiya, ay nagpalagay na nagmula ang mga sulat ng Timog Sulawesi sa sulat Kawi, marahil sa pamamagitan ng sulat Batak of [[Sumatra]]. Ayon kay Diringer, idinala ang mga sulat Pilipino sa mga pulo sa pamamagitan ng mga Bugines na titik sa [[Sulawesi]].<ref>{{cite book|last1=Diringer|first1=David|title=Alphabet a key to the history of mankind|date=1948|pages=421–443|url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.1287|language=Ingles|trans-title=Alpabeto isang susi sa kasaysayan ng sangkatauhan}}</ref> Ayon kay William Henry Scott, malamang na ang pinakamalapit na ninuno ng Baybayin ay isang sulat ng Timog Sulawesi, baka ang Lumang Makassar o isang malapit na ninuno.<ref name="Scott">{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |url=https://books.google.com/books?id=bR2XAQAACAAJ |title=Prehispanic Source Materials for the study of Philippine History |publisher=New Day Publishers |year=1984 |isbn=971-10-0226-4 |language=Ingles |trans-title=Mga Reperensiyang Prehispaniko para sa pag-aaral ng Kasaysayan ng Pilipinas}}</ref> Ito ay dahil sa kakulangan ng mga huling katinig o [[kudlit]] sa Baybayin. Ang mga wika ng Timog Sulawesi ay may limitadong imbentaryo ng pantig-huli na katinig at hindi nila ipinakakatawan sa mga sulat Bugis at Makassar. Ang pinakaposibleng pagpapaliwanag ng kawalan ng pananda ng huling katinig sa Baybayin samakatuwid ay isang sulat ng Timog Sulawesi ang kanyang tuwirang ninuno. Ang Sulawesi ay nasa ibaba mismo ng Pilipinas at mayroong ebidensya ng [[ruta ng kalakalan]] sa kanilang pagitan. Samakatuwid, nalinang ang Baybayin sa Pilipinas noong ikalabinlimang dantaon PK dahil nalinang ang sulat Bugis-Makassar sa Timog Sulawesi hindi mas nauna sa 1400 PK.<ref>{{cite thesis|title=Ten Bugis Texts; South Sulawesi 1300-1600|last=Caldwell|first=Ian|date=1988|type=PhD|doi=10.25911/5d78d7d9abe3f|page=17|publisher=Australian National University|language=Ingles|trans-title=Sampung Tekstong Bugis: Timog Sulawesi 1300-1600}}</ref> === Kawi === [[Image:Laguna Copperplate Inscription.gif|thumb|left|Ang Inskripsyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna (LCI).]] Nagmula ang [[sulat Kawi]] sa [[Java (island)|Java]], na nagmula sa sulat Pallava,<ref>{{cite book|last1=Diringer|first1=David|title=Alphabet a key to the history of mankind|date=1948|page=423|url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.1287|language=Ingles|trans-title=Alpabeto isang susi sa kasaysayan ng sangkatauhan}}</ref> at ginamit halos sa buong [[Maritime Southeast Asia|Tabing-dagat na Timog-silangang Asya]]. Ang [[inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]] ang pinakaunang kilalang nasusulat na dokumento na natuklasan sa Pilipinas. Isa itong legal na dokumento na may nakaukit na petsa ng panahong Saka 822, na tumutugma sa Abril 21, 900 PK. Nakasulat ito sa sulat Kawi sa isang uri ng [[Wikang Malayo|Lumang Malay]] na nilalaman ng maraming salitang hiram mula sa Sanskrito at mga iilang di-Malay na elemento ng bokabularyo na hindi malinaw kung nanggaling sa [[Lumang Habanes]] o [[Lumang Tagalog]]. Ang ikalawang halimbawa ng sulat Kawi ay makikita sa [[Garing Pantatak ng Butuan]], na natagpuan noong dekada 1970 at pinetsahan sa pagitan ng ika-9 at ika-12 dantaon. Ito ay sinaunang selyo na gawa sa [[garing]] na nagtagpuan sa isang pinaghuhukayan ng mga arkeologo sa [[Butuan]]. Idineklara ang selyo bilang Pambansang Kayamanang Pangkultura. Nakaukit sa selyo ang salitang "Butwan" sa nakaistilong Kawi. Matatagpuan ngayon ang selyong garing sa [[Pambansang Museo ng Pilipinas]].<ref name="NMPHseal">[http://www.nationalmuseum.gov.ph/nationalmuseumbeta/Collections/Archaeo/Seal.html National Museum Collections Seals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170324035749/http://nationalmuseum.gov.ph/nationalmuseumbeta/Collections/Archaeo/Seal.html |date=2017-03-24 }} [Koleksyon ng Selyo ng Pambansang Museo] (sa Ingles).</ref> Kaya nangangatuwiran ang isang hipotesis na, dahil Kawi ang pinakaunang patotoo ng pagsusulat sa Pilipinas, maaaring nagmula ang Baybayin sa Kawi. ===Cham=== [[Image:Chamscript.png|thumb|right|Ang Silangang Sulat Cham.]] Maaaring ipinakilala ang Baybayin sa Pilipinas ng mga koneksyong tabing-dagat sa [[Champa|Kahariang Champa]]. Ikinatutuwiran ni Geoff Wade na ang mga titik ng Baybayin na "ga", "nga", "pa", "ma", "ya" at "sa" ay nagpapakita ng mga katangian na pinakamainam na ipaliwanag sa pagkokonekta sa kanila sa sulat Cham, sa halip ng mga ibang Indikong abugida. Waring mas malapit ang Baybayin sa mga sulat ng timog-silangang Asya kaysa sa sulat Kawi. Nangangatuwiran si Wade na hindi tiyak na patunay ang Inskripsyon sa Binatbat na Tanso para sa pagmumula ng Baybayin sa Kawi, dahil nagpapakita ang inskripsyon ng mga huling katinig, habang hindi nagpapakita ang Baybayin ng mga ganito.<ref name=geoffwadecham/> ==Kasaysayan== Sa mga mahuhugot na materyales, malinaw na ginamit ang Baybayin sa [[Luzon]], [[Palawan]], [[Mindoro]], [[Pangasinan]], [[Ilocos]], [[Panay]], [[Leyte]] at Iloilo, ngunit walang nagpapatunay na umabot ang Baybayin sa [[Mindanao]]. Tila malinaw na nagsimulang maghiwalay ang paglilinang ng mga uri sa Luzon at Palawan noong ika-16 dantaon, bago sinakop ng mga Kastila ang nakikila natin ngayon bilang Pilipinas. Dahil diyan, Luzon at Palawan ang mga pinakalumang rehiyon kung saan nagamit at ginagamit ang Baybayin. Kapansin-pansin din kung paano nilinang ang sulat sa [[Pampanga]] ng mga katangi-tanging hugis para sa apat na titik noong unang bahagi ng dantaong 1600, na kakaiba sa mga ginagamit sa ibang lugar. Nagkaroon ng tatlong medyo naiibang uri ng Baybayin sa huling bahagi ng dantaong 1500 at dantaong 1600, ngunit hindi sila mailalarawan bilang tatlong magkaibang sulat kung paanong may iba't ibang istilo ng sulat Latin sa buong edad medyang o modernong [[Europa]] na may medyo naiibang grupo ng mga titik at sistema ng pagbaybay.<ref name="QuoraBaybayin">{{Cite web|url=https://www.quora.com/Is-Baybayin-really-a-writing-system-in-the-entire-pre-hispanic-Philippines-Whats-the-basis-for-making-it-a-national-writing-system-if-pre-hispanic-kingdoms-weren-t-homogenous/answer/Christopher-Ray-Miller?share=71e5e264&srid=hyV8"|title=Christopher Ray Miller's answer to is Baybayin really a writing system in the entire pre-hispanic Philippines? What's the basis for making it a national writing system if pre-hispanic kingdoms weren't homogenous? - Quora|trans-title=Ang sagot ni Christopher Ray Miller sa ang Baybayin ba ay talagang sistema ng pagsulat sa buong Pilipinas bago ang panahon ng Kastila? Ano ang batayan para gawin itong isang pambansang sistema ng pagsulat kung magkakaiba ang mga pre-Hispanikong kaharian?|language=Ingles}}</ref><ref name="pmorrowchart"/> ===Lumang kasaysayan=== Nakaukit sa isang tapayang panlibing, na tinatawagang "Palayok ng [[Calatagan]]," na natagpuan sa [[Calatagan, Batangas|Batangas]] ang mga titik na kapansin-pansing kahawig ng Baybayin, at sinasabing inukit noong [[Circa|ca]]. 1300 PK. Gayunpaman, hindi pa pinapatunayan ang kanyang pagkatunay.<ref>{{Cite web |url=https://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/the-mystery-of-the-ancient-inscription-an-article-on-the-calatagan-pot |title=Archive copy |access-date=2020-06-09 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128074303/https://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/the-mystery-of-the-ancient-inscription-an-article-on-the-calatagan-pot/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/barang-king-banga-a-visayan-language-reading-of-the-calatagan-pot-inscription-cpi/66C1271BB06ED3321FEC3CB4D255D4E7|doi=10.1017/S0022463410000561|title=Barang king banga: A Visayan language reading of the Calatagan pot inscription (CPI)|year=2011|last1=Guillermo|first1=Ramon G.|last2=Paluga|first2=Myfel Joseph D.|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=42|pages=121–159|language=Ingles|trans-title=Barang king banga: Isang pagbabasa sa Bisaya ng inskripsyon sa palayok ng Calatagan (CPI)}}</ref> Kahit na isinulat ni [[Antonio Pigafetta]], isa sa mga kasama ni [[Fernando de Magallanes|Fernando de Magellanes]] sa barko, na hindi marunong magbasa at magsulat ang [[mga Bisaya]] noong 1521, dumating na ang Baybayin doon noong 1567 nang iniulat ni [[Miguel López de Legazpi]] mula sa [[Cebu]] na, "Mayroon silang [ang mga Bisaya] kanilang sariling mga titik at karakter kagaya ng mga [[Malays (ethnic group)|Malay]], kung kanino sila natuto; pinagsusulatan nila ang balat ng kawayan at dahon ng palma gamit ang isang matulis na instrumento, subalit walang matatagpuan na sinaunang pagsusulat sa kanila, at wala ring salita ng kanilang pinagmulan at pagdating sa kapuluan, pinepreserba ang kanilang kaugalian at mga ritwal sa pamamagitan ng mga tradisyong ipinapasa-pasa buhat sa ama hanggang sa anak nang walang ibang tala."<ref>{{cite book|last1=de San Agustin|first1=Caspar|title=Conquista de las Islas Filipinas 1565-1615|date=1646|quote=Tienen sus letras y caracteres como los malayos, de quien los aprendieron; con ellos escriben con unos punzones en cortezas de caña y hojas de palmas, pero nunca se les halló escritura antinua alguna ni luz de su orgen y venida a estas islas, conservando sus costumbres y ritos por tradición de padres a hijos din otra noticia alguna.|language=Kastila|trans-title=Pananakop ng mga Isla ng Pilipinas 1565-1615}}</ref> Pagkatapos ng isang dantaon, noong 1668, isinulat ni Francisco Alcina: "Ang mga karakter nitong mga katutubo [mga Bisaya], o, mas mainam sabihing, ang mga ginagamit nang iilang taon sa mga bahaging ito, isang sining na ipinarating sa kanila ng mga Tagalog, at natutunan naman nila mula sa mga Borneano na nagmula sa dakilang pulo ng [[Borneo]] patungo sa [[Maynila]], at kung kanino sila lubhang nakikipagpalitan... Mula sa mga Borneanong ito natutunan ng mga Tagalog ang kanilang mga karakter, at mula sa kanila natutunan ang mga Bisaya, kaya tinatawagan nilang mga Moro na karakter o titik dahil itinuro nito ng mga Moro... natutunan [ng mga Bisaya] ang mga titik [ng mga Moro], na ginagamit ng marami ngayon, at mas ginagamit ng mga kababaihan kaysa sa kalalakihan, at mas nadadalian sa pagsulat at pagbasa kaysa sa nahuli."<ref name="baybayin"/> Ipinaliwanag ni Francisco de Santa Inés noong 1676 kung bakit mas karaniwan ang Baybayin sa mga kababaihan, dahil "wala silang ibang paraan para magsayang ng oras, dahil hindi kaugalian na pumasok ang mga batang babae na pumasok tulad ng mga batang lalaki, higit na napapakinabangan nila ang kani-kanilang mga karakter kaysa sa mga kalalakihan, at ginagamit nila sa mga bagay ng debosyon, at sa mga ibang bagay, na hindi debosyon."<ref>{{cite book|last1=de Santa Inés|first1=Francisco|title=Crónica de la provincia de San Gregorio Magno de religiosos descalzos de N. S. P. San Francisco en las Islas Filipinas, China, Japón, etc.|date=1676|page=41-42|language=Kastila|trans-title=Salaysay ng lalawigan ng San Gregorio Magno ng relihiyosong deskalso ng N. S. P. San Francisco sa Kapuluan ng Pilipinas, Tsina, Hapon, atbp.}}</ref> [[File:DoctrinaChristianaEspanolaYTagala8-9.jpg|thumb|Mga pahina ng ''Doctrina Christiana'' (1593), ang unang aklat na nalimbag sa Pilipinas.Nasa wikang [[Kastila]] at Tagalog ito, at nakasulat sa magkahalong sulat Latin at Baybayin.]] Ang pinakaunang nailathalang aklat sa isang wika ng Pilipinas, na nagtatampok ng Tagalog sa Baybayin at isinatitik sa sulat Latin, ay ang [[Doctrina Christiana|''Doctrina Christiana en Lengua Española y Tagala'']] ng 1593. Pangunahing nakasalig ang tekstong Tagalog sa isang manuskrito na isinulat ni P. Juan de Placencia. Pinangasiwaan nina Prayle Domingo de Nieva at Juan de San Pedro Martyr ang paghahanda at paglalathala ng [[aklat]], na isinagawa ng isang di-pinanganlang artisanong Tsino. Ito ang pinakaunang halimbawa ng Baybayin na umiiral ngayon at ito ang tanging halimbawa sa dantaong 1500. Mayroon ding serye ng mga legal na dokumento na nilalaman ng Baybayin, na nakapreserba sa mga arkibong Kastila at Pilipino na sumasaklaw ng higit sa isang dantaon: ang tatlong pinakaluma, lahat nasa ''Archivo General de Índias sa Seville'', ay mula noong 1591 at 1599.<ref>{{cite journal |last1=Miller |first1=Christopher |date=2014 |title=A survey of indigenous scripts of Indonesia and the Philippines |trans-title=Isang surbey ng mga katutubong sulat ng Indonesia at Pilipinas |url=https://www.academia.edu/15915312 |url-status=dead |journal=Academia.edu |language=Ingles |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306014531/https://www.academia.edu/15915312 |archive-date=2023-03-06 |access-date=2020-06-10}}</ref><ref name=pmorrowchart/> Binanggit ni Pedro Chirino, isang paring Kastila, noong 1604 at [[Antonio de Morga]] noong 1609 na alam ng karamihan ng mga Pilipino ang Baybayin, at karaniwang ginamit para sa mga personal na pagsusulat, [[panulaan]], atbp. Gayunpaman, ayon kay William Henry Scott, may mga [[datu]] mula sa dekada 1590 na hindi kayang maglagda ng mga apidabit o panunumpa, at saksi na hindi kayang maglagda ng mga titulo ng lupa noong dekada 1620.<ref name="Scott" /> [[File:Ilokano baybayin prayer.gif|thumb| '''Amami''', isang bahagi ng Ama Namin sa Ilokano, na nakasulat sa Ilokanong Baybayin (Kur-itan, Kurdita), ang unang paggamit ng krus-kudlit.<ref name=pmorrowchart/><ref>{{Cite web|url=http://paulmorrow.ca/amami.htm|title=Ilokano Lord's Prayer, 1620|language=Ilokano|trans-title=Ama Namin sa Ilokano, 1620}}</ref>]] Noong 1620, isinulat ang ''Libro a naisurátan amin ti bagás ti Doctrina Cristiana'' ni P. Francisco Lopez, isang ''Ilokano Doctrina'' ang unang [[Wikang Iloko|Ilokanong Baybayin]], nakasalig sa katekismong isinulat ni Kardinal Belarmine.<ref name="pmorrowchart" /> Mahalagang sandali ito sa kasaysayan ng Baybayin, dahil ipinakilala sa unang pagkakataon ang krus-kudlit, na nagpahintulot sa mga katinig na di-binibigkas. Nagkomento siya ng mga sumusunod sa kanyang desisyon<ref name="baybayin"/>: "Ang dahilan sa paglalagay ng teksto ng Doctrina sa sulat Tagalog... ay para magsimula ang pagwawasto ng nasabing sulat Tagalog, na, sa kasalukuyang kalagayan, ay napakadepektibo at nakalilito (dahil walang paraan hanggang ngayon para ipahiwatig ang mga huling katinig - ibig kong sabihin, ang mga walang patinig) na kinakailangan ng pinakamatalinong mambabasa na huminto at pagnilayan ang mararaming salita upang magpasiya kung anong bigkas ang nilayon ng manunulat." Gayunpaman, hindi kumagat ang krus-kudlit, o biramang kudlit, sa mga gumagamit ng Baybayin. Kinonsulta ang mga katutubong eksperto sa Baybayin tungkol sa bagong inimbento at hinihilingang gamitin ito sa lahat ng kanilang mga sulat. Matapos purihin ang inimbento at magpasalamat, pinasya nila na hindi ito matatanggap sa kanilang pagsusulat dahil "Kumontra ito sa katutubong katangian at uri na ipinagkaloob ni [[Bathala]] sa kanilang pagsusulat at ang paggamit nito ay katumbas ng pagsisira ng Palaugnayan, Prosodi at [[Palabaybayan ng Filipino|Ortograpiya ng kanilang wikang Tagalog]] sa isang dagok."<ref>{{cite book|last1=Espallargas|first1=Joseph G.|title=A study of the ancient Philippine syllabary with particular attention to its Tagalog version|date=1974|page=98|language=Ingles|trans-title=Isang pag-aaral ng sinaunang pantigan ng Pilipinas na may pantanging pansin sa bersyong Tagalog nito}}</ref> Noong 1703, naiulat na ginagamit pa rin ang Baybayin sa ''Comintan'' ([[Batangas]] at [[Laguna (province)|Laguna]]) at mga ibang bahagi ng Pilipinas.<ref>{{cite book|last1=de San Agustín|first1=Gaspar|title=Compendio de la arte de la lengua tagala|date=1703|page=142|quote=Sa wakas ilalagay ang paraan ng pagsulat nila sa nakaraan, at kasalukuyan nilang ginagamit ito sa Comintan (Mga lalawigan ng Laguna at Batangas) at mga iba pang bahagi. (Isinalin ang sipi mula sa Kastila)|language=Kastila|trans-title=Kompendiyo sa sining ng wikang Tagalog}}</ref> Kabilang sa mga pinakaunang [[panitikan]] ukol sa ortograpiya ng mga [[mga wikang Bisaya]] ang mga akda ni Ezguerra, isang paring [[Hesuita]], sa kanyang {{lang|es|Arte de la lengua bisaya}} noong 1747<ref>{{cite book|title=Arte de la lengua bisaya de la provincia de Leyte|author=P. Domingo Ezguerra (1601–1670)|others=apendice por el P. Constantino Bayle|origyear=s. 1663|publisher=Imp. de la Compañía de Jesús|year=1747|isbn=9780080877754|url=https://books.google.com/books?id=F2SRqDzB50wC&pg=PA915&lpg=PA915&dq=Ezguerra+with+his+Arte+de+la+lengua+Bisaya#v=onepage|language=Kastila|trans-title=Sining ng wikang Bisaya sa lalawigan ng Leyte}}</ref> at Mentrida sa kanyang {{lang|es|Arte de la lengua bisaya: [[Hiligaynon language|Iliguaina]] de la isla de Panay}} noong 1818 na pangunahing nagtalakay ng [[Balarila|istraktura ng bararila]].<ref>{{cite book|author=Trinidad Hermenegildo Pardo de Tavera|title=Contribución para el estudio de los antiguos alfabetos filipinos|url=http://www.gutenberg.org/files/15421/15421-h/15421-h.htm|year=1884|publisher=Losana|language=Kastila|trans-title=Kontribusyon para sa pag-aaral ng mga sinaunang alpabetong Pilipino}}</ref> [[File:Monreal stone.jpg|thumb|right|Ang batong Monreal, na pinakasentro sa seksyon ng Baybayin ng [[National Museum of Anthropology (Manila)|Pambansang Museo ng Antropolohiya]].]] Ang inskripsyon sa batong Ticao, kilala rin bilang batong Monreal o batong Rizal, ay isang tabletang apog na naglalaman ng Baybayin. Natagpuan ng mga mag-aaral ng Paaralang Elementarya ng Rizal sa [[Pulong Ticao]] sa bayan ng Monreal, [[Masbate]], na nagsikayod ng putik sa kani-kanilang sapatos at tsinelas sa dalawang di-pantay na tabletang [[apog]] bago pumasok sa kanilang silid-aralan, nakalagay na ang mga ito sa isang seksyon ng [[Pambansang Museo ng Pilipinas]], na tumitimbang ng 30 kilo, may 11 sentimetrong kapal, 54 sentimetrong haba at 44&nbsp;sentimetrong lapad habang ang isa pa ay 6&nbsp;sentimetrong kapal, 20&nbsp;sentimetrong haba at 18 sentimetrong lapad.<ref name="INQPHmuddied">{{cite web|url=http://newsinfo.inquirer.net/616407/muddied-stones-reveal-ancient-scripts|title=Muddied stones reveal ancient scripts|last=Escandor|first=Juan, Jr.|date=Hulyo 13, 2014|work=Philippine Daily Inquirer|access-date=Setyembre 12, 2020|language=Ingles|trans-title=Ibinunyag ng mga batong naputikan ang mga sinaunang sulat}}</ref><ref name="ELIZAGAticao">{{cite conference|url=http://heritage.elizaga.net/explorations/borrinaga/ticao-stones.pdf|last=Borrinaga|first=Rolando|date=Agosto 5-6, 2011|format=PDF|conference=The 1st Philippine Conference on the “Baybayin” Stones of Ticao, Monreal, Lalawigan ng Masbate|language=Ingles|title=Romancing the Ticao Stones: Preliminary Transcription, Decipherment, Translation, and Some Notes|trans-title=Pagroromansa sa mga Batong Ticao: Paunang Transkripsyon, Pag-iintindi, Pagsasalin, at mga Ilang Tala|access-date=2020-06-12|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201215044/http://heritage.elizaga.net/explorations/borrinaga/ticao-stones.pdf|url-status=dead}}</ref> ===Pagkawala=== Maaaring naging sanhi ang pagkalito sa mga patinig (i/e at o/u) at huling katinig, mga nawawalang titik para sa mga tunog ng Kastila at prestihiyo ng kultura at pagsulat ng Kastila sa pagkawala ng Baybayin sa paglipas ng panahon sa karamihan ng mga bahagi ng Pilipinas. Nakatulong din sa mga Pilipino ang pag-aaral ng alpabetong Latin sa sosyoekonomikong pagsusulong sa ilalim ng mga Kastila, dahil maaaring silang umangat sa masasabing prestihiyosong puwesto tulad ng mga klerk, tagasulat at kalihim.<ref name="baybayin"/> Pagsapit ng 1745, isinulat ni Sebastián de Totanés sa kanyang ''Arte de la lengua tagala'' na “Bihira lamang ngayon ang Indio [Pilipino] na marunong bumasa [ng Baybayin], at mas bihira pa ang marunong magsulat [ng Baybayin]. Silang lahat ngayon ay nagsusulat at nagbabasa sa aming mga Kastilang titik [alpabetong Latin].”<ref name=artedelalengatagalog>{{cite book |last1=de Totanés |first1=Sebastián |title=Arte de la lengua tagala |date=1745 |pages=3 |quote=Hindi ito tungkol sa mga Tagalog na titik, dahil bihira na ang Indio na nakababasa nito, at napakabihira ang nakakapagsulat ng mga ito. Silang lahat ngayon ay nagsusulat at nagbabasa sa aming mga Kastilang titik. (Isinalin ang sipi mula sa Kastila)|url=https://archive.org/details/apu1031.0001.001.umich.edu/page/n15/mode/2up|trans-title=Sining ng Wikang Tagalog }}</ref> Sa pagitan ng 1751 at 1754, isinulat ni Juan José Delgado na "inilaan ng mga [katutubong] tao ang kanilang sarili sa paggamit ng aming sulat [Latin]"<ref>{{cite book|last1=Delgado|first1=Juan José|title=Historia General sacro-profana, política y natural de las Islas del Poniente llamadas Filipinas|date=1892|page=331-333|language=Kastila|trans-title=Sagradong kabastusan, pampulitika at natural na kasaysayang Pangkalahatan ng mga Kanluraning Isla na tinatawag na Pilipinas}}</ref>. Ang kawalan ng mga pre-Hispanikong ispesimen ng paggamit ng Baybayin ay humantong sa karaniwang maling akala na sinunog o pinuksa ng mga prayleng Kastila ang pagkarami-raming katutubong dokumento. Isa sa mga iskolar na nagpanukala ng teoryang ito si H. Otley Beyer, isang [[Antropolohiya|antropologo]] at [[mananalaysay]] na nagsulat sa ''"The Philippines before Magellan"'' (1921) na, "Ipinagmalaki ng isang Kastilang pari sa [[Timog Luzon]] na pinuksa niya ang higit sa tatlong daan na balumbon na pinagsulatan ng mga katutubong karakter". Naghanap nang naghanap ang mga mananalaysay ang pinagmulan ng pahayag ni Beyer, ngunit walang nakapagpatunay ang pangalan ng nasabing pari.<ref name="paulmorrow" /> Walang direktang dokumentadong ebidensya ng malaking pinsala ng mga pre-Hispanikong dokumento ng mga Kastilang misyonero at alinsunod dito, tinanggihan ng makabagong iskolar tulad ni Paul Morrow at Hector Santos<ref>{{cite web|last1=Santos|first1=Hector|title=Extinction of a Philippine Script|url=http://www.bibingka.baybayin.com/dahon/extinct/extinct.htm|website=www.bibingka.baybayin.com|quote=Gayupaman, noong nagsimula akong maghanap ng mga dokumento na makakakumpirma nito, wala akong mahanap. Tinitigan at pinag-aralan ko ang mga salaysay ng mga istoryador ukol sa mga pagkasunog (lalo ang kay Beyer) naghahanap ng mga talababa na maaaring magpahiwatig kung saan nanggaling ang impormasyon. Nakalulungkot, hindi dokumentado ang kani-kanilang mga sanggunian, kung may sanggunian man sila. (Isinalin ang sipi mula sa Ingles)|language=Ingles|trans-title=Pagkalipol ng Isang Sulat Pilipino|access-date=2020-06-12|archive-date=2019-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190915163425/http://www.bibingka.baybayin.com/dahon/extinct/extinct.htm|url-status=dead}}</ref> ang mga mungkahi ni Beyer. Partikular na iminungkahi ni Santos na posibleng sinunog lamang ng mga prayleng Kastila ang mga manaka-nakang maikling dokumento ng [[orasyon]], sumpa at tawal na itinuring bilang masama, at ang mga unang misyoneryo ay nagsagawa lamang ng pagpuksa ng mga manuskritong Kristiyano na hindi katanggap-tanggap ng Simbahan. Tinanggihan ni Santos ang ideya na sistematikong pinasunog ang mga sinaunang pre-Hispanikong manuskrito.<ref>{{cite web|last1=Santos|first1=Hector|title=Extinction of a Philippine Script|url=http://www.bibingka.baybayin.com/dahon/extinct/extinct.htm|website=www.bibingka.baybayin.com|accessdate=Setyembre 15, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190915163425/http://www.bibingka.baybayin.com/dahon/extinct/extinct.htm|archivedate=Setyembre 15, 2019|quote=Ngunt kung may nangyaring sunog man dahil sa utos ni P. Chirino, magreresulta ito sa pagkasunog ng mga manuskritong Kristiyano na hindi katanggap-tanggap ng Simbahan at hindi mga sinaunang manuskrito na hindi talagang umiral. Sinunog ang mga maiikling dokumento? Oo. Mga sinaunang manuskrito? Hindi. (Isinalin ang sipi mula sa Ingles)|language=Ingles|trans-title=Pagkalipol ng Isang Sulat Pilipino}}</ref> Naitala rin ni Morrow, isang iskolar, na walang kaganapang nakatala ng mga sinaunang Pilipinong nagsusulat sa mga balumbon, at ang pinakamalamang na dahilan kung bakit walang natirang mga dokumentong pre-Hispaniko ay nagsulat sila sa mga nasisirang bagay tulad ng dahon at kawayan. Idinagdag pa niya na maaaring ikatuwiran na nakatulong ang mga Kastilang prayle sa pagpepreserba ng Baybayin sa pamamagitan ng pagdokumento at paggamit nito kahit na tinalikuran na ito ng karamihan ng mga Pilipino.<ref name="paulmorrow">{{cite web|last1=Morrow|first1=Paul|title=Baybayin, The Ancient Script of the Philippines|url=http://paulmorrow.ca/bayeng1.htm|website=paulmorrow.ca|language=Ingles|trans-title=Babayin, Ang Sinaunang Sulat ng Pilipinas}}</ref> Sinasabi ni Isaac Donoso, isang iskolar, na nagkaroon ng mahalagang papel ang mga dokumentong nakasulat sa katutubong wika at katutubong sulat (lalo na ang Baybayin) sa hudisyal at legal na buhay ng kolonya at itinala na marami pa ring matatagpuang dokumento sa panahong kolonyal na nakasulat sa Baybayin sa mga iilang repositoryo, kabilang dito ang silid-aklatan ng [[Unibersidad ng Santo Tomas]].<ref name="letrademeca">{{cite journal|last1=Donoso|first1=Isaac|title=Letra de Meca: Jawi Script in the Tagalog Region During the 16th Century|journal=Journal of Al-Tamaddun|date=Hunyo 14, 2019|volume=14|issue=1|pages=89–103|doi=10.22452/JAT.vol14no1.8|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/JAT/article/view/16534|language=en|issn=2289-2672|quote=Ang mahalaga sa amin ay ang may-katuturang aktibidad sa mga dantaong ito sa pag-aaral, pagsusulat, at kahit paglilimbag sa Baybayin. At hindi kakatwa itong gawin sa mga ibang rehiyon ng Imperyong Kastila. Sa katunayan, mahalaga ang naging papel ng mga katutubong dokumento sa hudisyal at ligal na buhay ng mga kolonya. Ligal na tinanggap ang mga dokumento sa mga ibang wika maliban sa Kastila, at sinabi ni Pedro de Castro na "Sa mga sinupan ng Lipa at Batangas, nakakita ako ng mararaming dokumento na may ganitong titik". Sa panahon ngayon, mahahanap natin ang mga dokumentong may Baybayin sa iilang repositoryo, kabilang dito ang pinakalumang aklatan sa bansa, ang Unibersidad ng Santo Tomás. (Isinalin ang sipi mula sa Ingles)|doi-access=free|trans-title=Letra de Meca: Sulat Jawi sa Katagalugan Noong Ika-16 na Dantaon}}</ref> Napansin din niya na hindi sinugpo ng mga unang misyonerong Kastila ang paggamit ng Baybayin ngunit sa halip niyo ay maaaring itinaguyod nila ang Baybayin bilang hakbang upang pigilan ang Islamisasyon, dahil lumilipat ang wikang Tagalog mula Baybayin patungo sa [[Jawi script|Jawi]], ang isina-Arabeng sulat ng lipunang napa-Islam sa Timog-silangang Asya.<ref>{{cite journal|last1=Donoso|first1=Isaac|title=Letra de Meca: Jawi Script in the Tagalog Region During the 16th Century|journal=Journal of Al-Tamaddun|date=Hunyo 14, 2019|volume=14|issue=1|page=92|doi=10.22452/JAT.vol14no1.8|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/JAT/article/view/16534|accessdate=Setyembre 15, 2019|language=en|issn=2289-2672|quote=Pangalawa, kung hindi inalis ang Baybayin ngunit itinaguyod at alam natin na ang Maynila ay nagiging mahalagang entrepôt ng Islam, maaaring isipin na ang Baybayin ay nasa maibabagong yugto sa Kamaynilaan sa pagdating ng mga Kastila. Ito ay upang sabihin, gaya ng mga ibang lugar ng mundong Malay, pinapalitan ang Baybayin at kulturang Hindu-Budismo ng Sulat Jawi at Islam. Kung ganoon, baka itinaguyod ng mga Kastila ang Baybayin bilang paraan upang patigilan ang Islamisyon dahil unti-unting naglipat ang wikang Tagalog mula sa Baybayin tungo sa sulat Jawi. (Isinalin ang sipi mula sa Ingles)|doi-access=free|trans-title=Letra de Meca: Sulat Jawi sa Katagalugan Noong Ika-16 na Dantaon}}</ref> Habang may naitalang di-kukulangin sa dalawang kaso ng pagsunog ng mga libritong Tagalog ng mga pormula sa [[Salamangka (mahiya)|salamangka]] noong unang bahagi ng panahon ng mga Kastila, nagkomento rin si Jean Paul-Potet (2017), isang iskolar, na nakasulat ang mga librito sa alpabetong Latin at hindi sa katutubong Baybayin.<ref>{{cite book|last1=POTET|first1=Jean-Paul G.|title=Ancient Beliefs and Customs of the Tagalogs|date=2019|publisher=Lulu.com|isbn=978-0-244-34873-1|page=66|url=https://books.google.com/?id=Ca5XDwAAQBAJ|language=en|trans-title=Mga Sinaunang Paniniwala at Kaugalian ng mga Tagalog}}</ref> Wala ring mga ulat ng mga banal na kasulatan ng mga Tagalog, dahil hindi nila isinulat ang kanilang kaalaman sa [[Teolohiya|teolohiko]] at ipinasa nang bibigan habang inilaan ang paggamit ng Baybayin para sa mga sekular na layunin at mga [[anting-anting]].<ref>{{cite book|last1=POTET|first1=Jean-Paul G.|title=Ancient Beliefs and Customs of the Tagalogs|date=2019|publisher=Lulu.com|isbn=978-0-244-34873-1|page=58–59|url=https://books.google.com/?id=Ca5XDwAAQBAJ|language=en|quote=Pinanatiling hindi nakasulat ng mga Tagalog ang kanilang kaalaman sa teolohiko, at ginamit lamang ang kanilang alpabetong papantig ("Baybayin") para sa mga sekular na hangarin at, marahil, mga anting-anting. (Isinalin ang sipi mula sa Ingles)|trans-title=Mga Sinaunang Paniniwala at Kaugalian ng mga Tagalog}}</ref> ===Mga makabagong inapo=== {{main|Panitik na Buhid|Sulat Hanunuo|Sulat Tagbanwa}} Ang mga natitirang modernong sulat na tuwirang nagmula sa Baybayin sa pamamagitan ng likas na pangyayari ang [[sulat Tagbanwa]] na minana ng mga Palawano mula sa [[Tagbanua|mga Tagbanwa]] at pinangalanang [[Sulat Tagbanwa#Ibalnan|Ibalnan]], at [[Panitik na Buhid|sulat Buhid]] at [[Sulat Hanunuo|sulat Hanunóo]] sa [[Mindoro]]. Pinalitan ang sinaunang [[Kulitan|sulat Kapampangan]] na ginamit noong dantaong 1600 ng artipisyal na sulat na tinatawagang "makabagong Kulitan". Walang ebidensya para sa mga iba pang panrehiyong sulat; tulad ng makabagong eksperimento sa Pampanga. Alinmang ibang sulat ay mga kamakailang likha batay sa isa o isa pa sa mga abesedaryo mula sa mga lumang Kastilang paglalarawan.<ref name="QuoraBaybayin"/> {| class="wikitable" style="width:50%; margin:auto; line-height:1.25em;" |+Makabagong Indikong sulat !Sulat !Rehiyon !Halimbawa |- |[[Wikang Palawano|Sulat Ibalnan]] |[[Palawan]] |[[File:Ibalnan.jpg|150px]] |- |[[Sulat Hanunuo]] |[[Mindoro]] |[[File:Hanunoo script sample.svg|150px]] |- |[[Panitik na Buhid|Sulat Buhid]] |[[Mindoro]] |[[File:Buhid script sample.svg|150px]] |- |[[Sulat Tagbanwa]] |Gitnang at Hilagang [[Palawan]] |[[File:Tagbanwa script sample.svg|150px]] |} ==Mga katangian== [[File:Filipino sword filipino dha baybayin script.JPG|thumb|right|Isang espadang dha na pinag-ukitan ng Baybayin.]]Ang Baybayin ay isang [[Abugida]] (alpasilabryo), na gumagamit ng mga kombinasyon ng [[katinig]] at patinig. Ang bawat karakter o titik,<ref name="potet" /> habang nakasulat sa payak na anyo, ay isang katinig na nagtatapos sa patinig na "A". Upang isulat ang isang katinig na nagtatapos sa ibang patinig, inilalagay ang isang marka na tinatawagang kudlit<ref name="potet" /> sa itaas ng titik (upang tumunog ng "E" o "I") o sa ibaba ng titik (upang tumunog ng "O" o "U"). Upang magsulat ng mga salita nagsisimula sa patinig, ginagamit ang tatlong titik, tig-isa para sa ''A'', ''E/I'' at ''O/U''. === Palatitikan === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Halimbawa ng mga glipo (gawang-kamay o istilong panggayak) para sa mga saligang titik ! colspan="3" |Nagsasariling patinig | rowspan="2" style="border-top:hidden;border-bottom:hidden;background:white;padding:1px" | ! colspan="17" |Batay na katinig (na may ipinahiwatig na patinig a) |- | style="width:36px" |[[Talaksan:BAYBAYIN_A.png|36x36px|a]]a | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_E-I.svg|36x36px|i/e]]i/''e'' | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_O-U.svg|36x36px|u/o]]u/''o'' | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Ka.svg|36x36px|ka]]ka | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Ga.svg|36x36px|ga]]ga | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Nga.svg|36x36px|nga]]nga | style="background:white;padding:1px" | | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Ta.svg|36x36px|ta]]ta | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Da.svg|36x36px|da]]da/''ra'' | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Na.svg|36x36px|na]]na | style="background:white;padding:1px" | | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Pa.svg|36x36px|pa]]pa | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Ba.svg|36x36px|ba]]ba | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Ma.svg|36x36px|ma]]ma | style="background:white;padding:1px" | | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Ya.svg|36x36px|ya]]ya | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_La.svg|36x36px|la]]la | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Wa.svg|36x36px|wa]]wa | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Sa.svg|36x36px|sa]]sa | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Ha.svg|36x36px|ha]]ha |} {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="1" style="text-align:center" |+'''Ang mga saligang titik kasama ng lahat ng mga kombinasyon ng katinig-patinig at birama''' |- valign="top" |'''Mga patinig''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |a |{{Script|Tglg|ᜀ}} |- |i<br />e |{{Script|Tglg|ᜁ}} |- |u<br />o |{{Script|Tglg|ᜂ}} |- |''/{{Script|Tglg|◌}}/'' |{{Script|Tglg|◌᜕<br/>◌᜔}} |} |'''ba/va''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''ba/va'' |{{Script|Tglg|ᜊ}} |- |''bi/vi<br />be/ve'' |{{Script|Tglg|ᜊᜒ}} |- |''bu/vu<br />bo/vo'' |{{Script|Tglg|ᜊᜓ}} |- |/b/<br />/v/ |{{Script|Tglg|ᜊ᜕<br>ᜊ᜔}} |} |'''ka''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''ka'' |{{Script|Tglg|ᜃ}} |- |ki<br />ke |{{Script|Tglg|ᜃᜒ}} |- |ku<br />ko |{{Script|Tglg|ᜃᜓ}} |- |/k/ |{{Script|Tglg|ᜃ᜕<br/>ᜃ᜔}} |} |'''da''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''da'' |{{Script|Tglg|ᜇ}} |- |''di<br />de'' |{{Script|Tglg|ᜇᜒ}} |- |''du<br />do'' |{{Script|Tglg|ᜇᜓ}} |- |/d/ |{{Script|Tglg|ᜇ᜕<br/>ᜇ᜔}} |} |'''ra''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''ra'' |{{Script|Tglg|ᜍ}} |- |''ri<br />re'' |{{Script|Tglg|ᜍᜒ}} |- |''ru<br />ro'' |{{Script|Tglg|ᜍᜓ}} |- |/r/ |{{Script|Tglg|ᜍ᜕<br />ᜍ᜔}} |} |'''ta''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''ta'' |{{Script|Tglg|ᜆ}} |- |''ti<br />te'' |{{Script|Tglg|ᜆᜒ}} |- |''tu<br />to'' |{{Script|Tglg|ᜆᜓ}} |- |/t/ |{{Script|Tglg|ᜆ᜕<br/>ᜆ᜔}} |} | rowspan="4" | |- |'''ga''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''ga'' |{{Script|Tglg|ᜄ}} |- |''gi<br />ge'' |{{Script|Tglg|ᜄᜒ}} |- |''gu<br />go'' |{{Script|Tglg|ᜄᜓ}} |- |/g/ |{{Script|Tglg|ᜄ᜕<br/>ᜄ᜔}} |} |'''ha''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''ha'' |{{Script|Tglg|ᜑ}} |- |''hi<br />he'' |{{Script|Tglg|ᜑᜒ}} |- |''hu<br />ho'' |{{Script|Tglg|ᜑᜓ}} |- |/h/ |{{Script|Tglg|ᜑ᜕<br/>ᜑ᜔}} |} |'''la''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''la'' |{{Script|Tglg|ᜎ}} |- |''li<br />le'' |{{Script|Tglg|ᜎᜒ}} |- |''lu<br />lo'' |{{Script|Tglg|ᜎᜓ}} |- |/l/ |{{Script|Tglg|ᜎ᜕<br/>ᜎ᜔}} |} |'''ma''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''ma'' |{{Script|Tglg|ᜋ}} |- |''mi<br />me'' |{{Script|Tglg|ᜋᜒ}} |- |''mu<br />mo'' |{{Script|Tglg|ᜋᜓ}} |- |/m/ |{{Script|Tglg|ᜋ᜕<br/>ᜋ᜔}} |} |'''wa''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''wa'' |{{Script|Tglg|ᜏ}} |- |''wi<br />we'' |{{Script|Tglg|ᜏᜒ}} |- |''wu<br />wo'' |{{Script|Tglg|ᜏᜓ}} |- |/w/ |{{Script|Tglg|ᜏ᜕<br/>ᜏ᜔}} |} |- |'''na''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''na'' |{{Script|Tglg|ᜈ}} |- |''ni<br />ne'' |{{Script|Tglg|ᜈᜒ}} |- |''nu<br />no'' |{{Script|Tglg|ᜈᜓ}} |- |/n/ |{{Script|Tglg|ᜈ᜕<br/>ᜈ᜔}} |} |'''nga''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''nga'' |{{Script|Tglg|ᜅ}} |- |''ngi<br />nge'' |{{Script|Tglg|ᜅᜒ}} |- |''ngu<br />ngo'' |{{Script|Tglg|ᜅᜓ}} |- |/ŋ/ |{{Script|Tglg|ᜅ᜕<br/>ᜅ᜔}} |} |'''pa/fa''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''pa''/''fa'' |{{Script|Tglg|ᜉ}} |- |''pi/pe<br />fi/fe'' |{{Script|Tglg|ᜉᜒ}} |- |''pu/po<br />fu/fo'' |{{Script|Tglg|ᜉᜓ}} |- |/p/<br />/f/ |{{Script|Tglg|ᜉ᜕<br/>ᜉ᜔}} |} |'''sa/za''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''sa''/''za'' |{{Script|Tglg|ᜐ}} |- |''si/se<br />zi/ze'' |{{Script|Tglg|ᜐᜒ}} |- |''su/so<br />zu/zo'' |{{Script|Tglg|ᜐᜓ}} |- |/s/<br />/z/ |{{Script|Tglg|ᜐ᜕<br/>ᜐ᜔}} |} |'''ya''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''ya'' |{{Script|Tglg|ᜌ}} |- |''yi<br />ye'' |{{Script|Tglg|ᜌᜒ}} |- |''yu<br />yo'' |{{Script|Tglg|ᜌᜓ}} |- |/j/ |{{Script|Tglg|ᜌ᜕<br/>ᜌ᜔}} |} |- | colspan="5" | |}Itinatampok sa ikalawa-sa-huling hanay ang pamudpod birama "{{Script|Tglg|◌᜕}}", na hango sa ipinakilala ni Antoon Postma sa [[sulat Hanunuo]] na kalaunan ay naging bahagi ng [[Tagalog (bloke ng Unicode)|Tagalog Unicode Block]] noong 2021 sa pangunguna ni Fredrick R. Brennan<ref name="L2/20-272">{{cite web|url=https://www.unicode.org/L2/L2020/20272-pamudpod.pdf|title=Amended proposal to encode the Tagalog pamudpod|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708022736/https://www.unicode.org/L2/L2020/20272-pamudpod.pdf|archive-date=Hulyo 8, 2025|access-date=Nobyembre 10, 2025|language=en|trans-title=Amended proposal to encode the Tagalog pamudpod}}</ref>. Ang huling hanay ng mga kumpol na may krus-kudlit birama "{{Script|Tglg|◌᜔}}" ay idinagdag sa orihinal. Ipinakilala ito ni Francisco Lopez, isang paring Kastila, sa kaniyang mga gawa at pagsasalin tulad ng ''Libro a naisurátan amin ti bagás ti Dotrina Cristiana'' noong 1620<ref name="Amami">{{cite web|url=http://paulmorrow.ca/amami.htm|title=Amami - A Fragment of the Ilokano Lord's Prayer, 1620|archive-url=https://web.archive.org/web/20250801020824/http://paulmorrow.ca:80/amami.htm|archive-date=Agosto 1, 2025|access-date=Nobyembre 10, 2025|language=en|trans-title=Amami - A Fragment of the Ilokano Lord's Prayer, 1620}}</ref>. Bago ang pagpapakilala ng bagong titik para sa '''ra''', isang simbolo lamang ang ginagamit para sa '''da''' o '''ra''' dahil alopono ang mga ito sa karamihan ng [[Mga wikang Pilipino|mga wika ng Pilipinas]], kung saan nagiging '''ra''' ito sa pagitan ng mga patinig at nagiging '''da''' sa mga ibang posisyon. Napanatili ang ganitong alituntunin ng balarila sa [[Wikang Filipino|makabagong Filipino]], kaya kapag may '''d''' sa pagitan ng dalawang patinig, nagiging '''r''' ito, tulad sa mga salitang ''dangal'' at ''marangal'', o ''dunong'' at ''marunong'', at kahit sa ''raw'' at ''daw'' at sa ''rin'' at ''din'' pagkatapos ng mga patinig.<ref name="baybayin"/> Gayunpaman, mayroong hiwalay na simbolo para sa '''da''' at '''ra''' para sa ibang uri ng Baybayin tulad ng Sambal, Basahan, at Ibalnan; upang banggitin lamang ang ilan. Noong 2021, ipinakilala ang "{{Script|Tglg|ᜍ}}" at "{{Script|Tglg|ᜟ}}" bilang mga titik para sa '''ra''' kung saan ang una ay hango sa mga mungkahi ng kalakhan ng mga gumagamit ng Baybayin, tulad nina Normal de los Santos at Lloyd Zapanta, habang ang pangalawa naman ay kilala bilang '''ra''' ng Zambales na unang nakita sa librong ''Estudio de los antiguos alfabetos Filipinos'' ni Cipriano Marcilla y Martin. Ginagamit din ang parehong simbolo upang kumatawan sa '''pa''' at '''fa''' (o '''pha'''), '''ba''' at '''ba''', at '''sa''' at '''za''' na katunog din. Kinatawan ng isang titik ang '''nga'''. Pinanatili ng kasalukuyang bersyon ng [[alpabetong Filipino]] ang "'''ng'''" bilang digrapo. Bukod sa mga ponetikong pagsasaalang-alang na ito, monokameral ang sulat at hindi gumagamit ng maliit at malaking titik upang ipakitang iba ang mga pangalang pantangi o unang titik ng mga salitang nagsisimula ng mga pangungusap.<br> ==== Kudlit birama ==== Naging lalong mahirap ang orihinal na pamamaraan ng pagsulat para sa mga paring Kastila na nagsasalinwika ng mga aklat tungo sa mga [[Mga wikang Pilipino|bernakular]], dahil noong una hindi isinasama ng Baybayin ang huling katinig na walang patinig. Maaaring ikalito ito ng mga mambabasa sa anong salita o bigkas ang nilayon ng manunulat. Halimbawa, 'bu-du' ang pagbaybay sa 'bundok', na hindi isinasama ang huling katinig ng bawat pantig. Dahil dito, ipinakilala ni Francisco Lopez ang kanyang kudlit noong 1620 na tinatawagang sabat o krus na nagkansela sa pahiwatig na tunog ng patinig ''a'' at nagpahintulot sa pagsusulat ng huling katinig. Isinulat ang kudlit sa anyo ng tandang "+",<ref name="bibingka">{{cite web|url=http://www.bibingka.com/dahon/tagalog/tagalog.htm|title=The Tagalog script|archive-url=https://web.archive.org/web/20080823214513/http://www.bibingka.com/dahon/tagalog/tagalog.htm|archive-date=Agosto 23, 2008|access-date=Setyembre 2, 2008|language=en|trans-title=Ang sulat Tagalog}}</ref> na may kaugnayan sa [[Kristiyanismo]]. Pareho ang silbi nitong malakrus na kudlit sa [[virama]] sa sulat [[Devanagari]] sa [[India|Indiya]]. Sa katunayan, tinatawag na ''Tagalog Sign Virama'' (Biramang Tandang Tagalog) ang kudlit ng [[Unicode]]. Ngayon, kasama na ng ''Tagalog Sign Virama'' ang ''Tagalog Sign Pamudpod'' "{{Script|Tglg|◌᜕}}" sa mga birama na nasa ulalim ng [[Tagalog (bloke ng Unicode)|Tagalog Unicode Block]]. Hango ito sa pamudpod mula sa [[sulat Hanunuo]]. === Bantas at pagitan === Noong una, ang Baybayin ay may iisang [[bantas]] lamang ({{Script|Tglg|᜶}}), na tinawagang bantasan.<ref name="potet">{{cite book|last1=Potet|first1=Jean-Paul G.|title=Baybayin, the Syllabic Alphabet of the Tagalogs|page=95|accessdate=Mayo 20, 2020|url=https://books.google.com/?id=Ca5XDwAAQBAJ|language=Ingles|trans-title=Mga Sinaunang Paniniwala at Kaugalian ng mga Tagalog}}</ref><ref>{{cite book|last1=de Noceda|first1=Juan|title=Vocabulario de la lengua tagala|date=1754|page=39|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=miun.aqj5903.0001.001&view=image&seq=61|language=Kastila|trans-title=Bokabularyo ng wikang Tagalog}}</ref> Ngayon, gumagamit ang Baybayin ng dalawang bantas, ang solong bantas ({{Script|Tglg|᜵}}), na nagsisilbi bilang kuwit o tagahati ng talata, at ang dobleng bantas ({{Script|Tglg|᜶}}), na nagsisilbi bilang tuldok o pangwakas ng talata. Kahawig ang mga bantas na ito sa solong at dobleng danda sa mga ibang Indikong Abugida at maaaring ilahad nang patayo tulad ng mga Indikong danda, o nang pahilis tulad ng mga bantas na pahilis. Nagkakaisa sa paggamit ng mga bantas ang lahat ng mga sulat Pilipino at isinakodigo ng Unicode sa bloke ng [[sulat Hanunóo]].<ref>{{cite web|url=https://www.unicode.org/versions/Unicode13.0.0/ch17.pdf#G26723|title=Chapter 17: Indonesia and Oceania, Philippine Scripts|publisher=Unicode Consortium|date=March 2020|language=Ingles|trans-title=Kabanata 17: Indonesia at Oceania, Mga Pilipinong Sulat}}</ref> Hindi ginamit sa kasaysayan ang paghihiwalay sa mga salita dahil isinulat nang patuloy ang mga salita, ngunit karaniwan ito ngayon.<ref name="baybayin" /> === Pagkakasunod-sunod ng titik === Sa ''[[Katesismo para sa mga Pilipinong Katoliko|Doctrina Christiana]]'', ang mga titik ng Babayin ay inayos (nang walang anumang koneksyon sa iba pang magkatulad na panitik, maliban sa pag-ayos ng mga patinig bago ang mga katinig) bilang. :{{Script|Tglg|ᜀ ᜂ ᜁ ᜑ ᜉ ᜃ ᜐ ᜎ ᜆ ᜈ ᜊ ᜋ ᜄ ᜇ ᜌ ᜅ ᜏ}}<br>a, u/o, i/e; ha, pa, ka, sa, la, ta, na, ba, ma, ga, da/ra, ya, nga, wa.<ref>{{cite web|url=http://www.gutenberg.org/files/16119/16119-h/16119-h.htm#d0e129|title=Doctrina Cristiana|website=Project Gutenberg|trans-title=Doktrinang Kristiyano|language=Kastila}}</ref> Sa Unicode, inayos ang mga titik nang magkaugnay sa mga ibang panitikang Indiko, ayon sa pagkakaugnay ng mga magkakalapit na mga katinig. :{{Script|Tglg|ᜀ ᜁ ᜂ ᜃ ᜄ ᜅ ᜆ ᜇ ᜈ ᜉ ᜊ ᜋ ᜌ ᜍ ᜎ ᜏ ᜐ ᜑ}}<br>a, i/e, o/u; ka, ga, nga; ta, da, na; pa, ba, ma; ya, ra, la; wa, sa, ha.<ref name="UnicodeTagalog">{{Cite web|url=https://www.unicode.org/charts/PDF/U1700.pdf|title=Unicode Baybayin Tagalog variant}}</ref> == Paggamit == === Paggamit bago at sa panahon ng pananakop === Sa kasaysayan, ginamit ang Baybayin sa mga lugar kung saan sinasalita ang [[Wikang Tagalog|Tagalog]] at sa mas maliit na sakop, ang [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]. Kumalat sa mga [[Wikang Iloko|Ilokano]] ang paggamit nito noong itinaguyod ng mga Kastila ang kanyang paggamit sa paglathala ng mga [[Bibliya]]. Binigyang pansin ni Pedro Chirino, isang paring Kastila, noong 1604 at [[Antonio de Morga]] noong 1609 na marunong ang karamihan ng mga Pilipino sa Baybayin, at sinabi na halos walang lalaki at mas bihira pa ang babae na hindi bumabasa at nagsusulat sa mga titik na ginagamit sa [[Luzon|"pulo ng Maynila"]].<ref name="geoffwadecham">{{cite journal|last1=Wade|first1=Geoff|title=On the Possible Cham Origin of the Philippine Scripts|journal=Journal of Southeast Asian Studies|date=March 1993|volume=24|issue=1|pages=44–87|doi=10.1017/S0022463400001508|jstor=20071506|language=Ingles|trans-title=Patungkol sa Posibleng Pinagmulang Cham ng mga Sulat Pilipino}}</ref> Itinala na hindi sila nagsusulat ng mga aklat o nagrerekord, subalit ginamit ang Baybayin para sa mga personal na pagsusulat tulad ng mga maliliit na nota at mensahe, tula at paglagda ng mga dokumento.<ref name="Scott" /> Ayon sa kaugalian, isinulat ang Baybayin sa mga [[palma|dahon ng palma]] gamit ang mga panulat o sa [[kawayan]] gamit ang mga kutsilyo.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KFQOAQAAMAAJ&q=baybayin+palm+leaves&dq=baybayin+palm+leaves|title=Filipinas|last=|first=|date=1995-01-01|publisher=Filipinas Pub.|isbn=|location=|pages=60|language=en|quote=|via=|issue=36–44}}</ref> Ang kurbadong hugis ng mga titik ng Baybayin ay tuwirang resulta nitong pamana; nakapupunit sa dahon ang mga tuwid na linya.<ref>{{Cite web|url=http://princelystates.com/ArchivedFeatures/fa-03-05.shtml|title=Cochin Palm Leaf Fiscals|date=2001-04-01|website=Princely States Report > Archived Features|language=en|access-date=2017-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170113205231/http://princelystates.com/ArchivedFeatures/fa-03-05.shtml|archive-date=2017-01-13|url-status=dead|trans-title=Mga Dahon ng Palmera na Piskal ng Cochin}}</ref> Nang maukit ang mga titik sa kawayan, pinapahiran ito ng abo upang lumitaw ang mga titik. Binanggit ng isang di-kilalang sanggunian mula sa 1590 na: {{quote |text=Kapag nagsusulat sila, ito ay nasa mga tableta na gawa sa kawayan na mahahanap sa mga pulong iyon, sa banakal. Sa paggamit ng ganoong tableta, na kasinglaki ng apat na daliri, hindi ipinanunulat ang tinta, ngunit ang iilang mga panulat kung saan tinatabas ang ibabaw at banakal ng kawayan at isinasagawa ang mga titik.<ref name="baybayin"/> }} [[File:UST Baybayin Document.png|200px|thumb|right|1613 (Dokumento A) at 1625 (Dokumento B)]] Noong panahon ng mga Kastila, nagsimulang isulat ang karamihan ng Baybayin gamit ang tinta sa papel o inilalathala sa mga aklat (gamit ang mga bloke ng kahoy) upang padaliin ang pagkalat ng Kristiyanismo.<ref>{{cite journal |last1=Woods |first1=Damon L. |date=1992 |title=Tomas Pinpin and the Literate Indio: Tagalog Writing in the Early Spanish Philippines |trans-title=Tomas Pinpin at ang Edukadong Indio: Pagsusulat ng Tagalog sa Maagang Kastilang Pilipinas |url=https://escholarship.org/content/qt7kz776js/qt7kz776js.pdf |journal=UCLA Historical Journal |language=Ingles}}</ref> Sa mga ilang bahagi ng bansa tulad ng [[Mindoro]] nanatili ang kinaugaliang paraan ng pagsusulat.<ref name="Scott" /> Ikinakatuwiran ni Isaac Donoso, isang iskolar, na mahalaga ang papel ng mga dokumentong nakasulat sa katutubong wika at sa Baybayin sa hudisyal at legal na buhay ng kolonya.<ref name="letrademeca"/> Tinatalakay ng Dokumentong Baybayin ng Unibersidad ng Santo Tomas ang dalawang legal na transaksyon ng lupa't bahay noong 1613, na nakasulat sa Baybayin, (binansagang Dokumento A na pinetsahang Pebrero 15, 1613)<ref>{{Cite web|url=http://www.mts.net/~pmorrow/doc_a.htm|title=Document A|date=Mayo 5, 2010|accessdate=Setyembre 3, 2014|website=|publisher=|last=Morrow|first=Paul|language=Ingles|trans-title=Dokumento A}}</ref> at 1625 (binansagang Dokumento B na pinetsahang Disyembre 4, 1625).<ref>{{Cite web|url=http://www.mts.net/~pmorrow/doc_b.htm|title=Document B|date=Mayo 4, 2010|accessdate=Setyembre 3, 2014|website=|publisher=|last=Morrow|first=Paul|trans-title=Dokumento B|archive-date=Hulyo 29, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729081423/http://www.mts.net/~pmorrow/doc_b.htm|url-status=dead}}</ref> ===Makabagong paggamit=== [[File:Philippine passport (2016 edition) Baybayin.jpg|thumb|250px|Pasaporte ng Pilipinas (edisyong 2016) na nagpapakita ng sulat Baybayin]] Pana-panahong naimungkahi ang iilang panukalang-batas na nilalayong itaguyod itong sistema ng pagsulat, kabilang dito ang ''"National Writing System Act"'' (Panukalang Batas ng Kapulungan 1022<ref>{{cite web|url=http://congress.gov.ph/legisdocs/basic_17/HB01022.pdf|title=House Bill 1022|publisher=[[Ika-17 na Kongreso ng Pilipinas#Kapulungan ng mga Kinatawan|Ika-17 Kongreso ng Pilipinas]]|accessdate=Setyembre 24, 2018|date=Hulyo 4, 2016|trans-title=Panukalang Batas 1022|language=Ingles|archive-date=2019-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20191126193202/http://www.congress.gov.ph/legisdocs/basic_17/HB01022.pdf|url-status=dead}}</ref>/Panukalang Batas ng Senado 433<ref>{{cite web|url=https://senate.gov.ph/lis/bill_res.aspx?congress=17&q=SBN-433|title=Senate Bill 433|publisher=[[Ika-17 na Kongreso ng Pilipinas#Senado|Ika-17 Senado ng Pilipinas]]|accessdate=Setyembre 24, 2018|date=Hulyo 19, 2016|trans-title=Panukalang Batas ng Senado 433|language=en}}</ref>). Ginagamit ito sa pinakakasalukuyang [[Piso ng Pilipinas#Serye ng Bagong Salinlahing Baryang Salapi (New Generation Currency Coin Series, 2018 - Kasalukuyan)|serye ng Bagong Salinlahing Baryang Salapi ng piso ng Pilipinas]] na inilabas noong huling sangkapat ng 2010. "Pilipino" ang salita na ginamit sa mga pera ({{Script|Tglg|ᜉᜒᜎᜒᜉᜒᜈᜓ}}). Ginagamit din ito sa mga [[pasaporte ng Pilipinas]], lalo na sa pinakabagong edisyon ng e-pasaporte na inilabas noong 11 Agosto 2009 patuloy. Ang mga pahinang gansal ng mga pahinang 3–43 ay may "{{Script|Tglg|ᜀᜅ᜔ ᜃᜆᜓᜏᜒᜍᜈ᜔ ᜀᜌ᜔ ᜈᜄ᜔ᜉᜉᜇᜃᜒᜎ ᜐ ᜁᜐᜅ᜔ ᜊᜌᜈ᜔}}" ("Ang katuwiran ay nagpapadakila sa isang bayan") bilang pagtukoy sa [[Aklat ng mga Kawikaan|Kawikaan]] 14:34. <gallery> Talaksan:National anthem in baybayin.jpg|Ang mga liriko ng [[Lupang Hinirang]] na isinalin sa Baybayin. Talaksan:Philippine revolution flag magdiwang.svg|Watawat ng [[Katipunan]] sa [[pangkat Magdiwang]], na may titik ''ka'' ng Baybayin. Talaksan:National Historical Commission of the Philippines (NHCP).svg|Selyo ng [[National Historical Commission of the Philippines|Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas]], na may titik ''ka'' at ''pa'' sa Baybayin sa gitna. Talaksan:Seal of the Armed Forces of the Philippines.svg|Sagisag ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]], na may titik ''ka'' ng Baybayin sa gitna. Talaksan:National Library of the Philippines (NLP).svg|Tatak ng [[Pambansang Aklatan ng Pilipinas]]. ''Karunungan'' ang pagbabasa ng tekstong Baybayin (''ka r(a)u n(a)u nga n(a)''). Talaksan:National Museum of the Philippines.svg|Tatak ng [[Pambansang Museo ng Pilipinas]], na may titik ''pa'' ng Baybayin sa gitna, sa tradisyonal na kubadong istilo. Talaksan:Gawad Lakandula.png|Naglalaman ang sagisag ng [[Orden ni Lakandula]] ng inskripsyon na may mga Baybayin na kumakatawan sa pangalang ''[[Lakandula]]'', na binabasa pakaliwa mula sa itaas. </gallery> == Mga halimbawa == ===Ama Namin=== {| class="wikitable" ! scope="col" |Sulat Baybayin ! scope="col" |[[Alpabetong Latin|Sulat Latin]] |- |<poem> {{Script|Tglg|ᜀᜋ ᜈᜋᜒᜈ᜔᜵ ᜐᜓᜋᜐᜎᜅᜒᜆ᜔ ᜃ᜵}} {{Script|Tglg|ᜐᜋ᜔ᜊᜑᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜅᜎᜈ᜔ ᜋᜓ᜶}} {{Script|Tglg|ᜋᜉᜐᜀᜋᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜃᜑᜇᜒᜀᜈ᜔ ᜋᜓ᜵}} {{Script|Tglg|ᜐᜓᜈ᜔ᜇᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜎᜓᜂᜊ᜔ ᜋᜓ᜵}} {{Script|Tglg|ᜇᜒᜆᜓ ᜐ ᜎᜓᜉ᜵ ᜉᜇ ᜈᜅ᜔ ᜐ ᜎᜅᜒᜆ᜔᜶}} {{Script|Tglg|ᜊᜒᜄ᜔ᜌᜈ᜔ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜅᜌᜓᜈ᜔ ᜅ᜔ ᜀᜋᜒᜅ᜔ ᜃᜃᜈᜒᜈ᜔ ᜐ ᜀᜇᜂ ᜀᜇᜂ᜵}} {{Script|Tglg|ᜀᜆ᜔ ᜉᜆᜏᜇᜒᜈ᜔ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜐ ᜀᜋᜒᜅ᜔ ᜋ᜔ᜅ ᜐᜎ᜵}} {{Script|Tglg|ᜉᜇ ᜈᜅ᜔ ᜉᜄ᜔ᜉᜉᜆᜏᜇ᜔ ᜈᜋᜒᜈ᜔ ᜐ ᜋ᜔ᜅ ᜈᜄ᜔ᜃᜃᜐᜎ ᜐ ᜀᜋᜒᜈ᜔᜶}} {{Script|Tglg|ᜀᜆ᜔ ᜑᜓᜏᜄ᜔ ᜋᜓ ᜃᜋᜒᜅ᜔ ᜁᜉᜑᜒᜈ᜔ᜆᜓᜎᜓᜆ᜔ ᜐ ᜆᜓᜃ᜔ᜐᜓ᜵}} {{Script|Tglg|ᜀᜆ᜔ ᜁᜀᜇ᜔ᜌ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜐ ᜋᜐᜋ᜶ [[Amen|ᜐᜒᜌ ᜈᜏ]]᜶}} </poem> |<poem> ''Ama namin, sumasalangit ka,'' ''Sambahín ang ngalan mo.'' ''Mapasaamin ang kaharián mo,'' ''Sundin ang loób mo,'' ''Dito sa lupà, para nang sa langit.'' ''Bigyán mo kamí ngayón ng aming kakanin sa arau-arau;'' ''At patawarin mo kamí sa aming mga sala,'' ''Para nang pagpapatawad namin sa mga nagkakasala sa amin.'' ''At huwág mo kamíng ipahintulot sa tuksó,'' ''At iadyâ mo kamí sa masama. [[Amen|Siya nawâ]].'' </poem> |} ===Pandaigdig na pagpapahayag ng mga karapatang pantao=== {| class="wikitable" ! scope="col" |Sulat Baybayin ! scope="col" |Sulat Latin |- |{{Script|Tglg|ᜀᜅ᜔ ᜎᜑᜆ᜔ ᜈᜅ᜔ ᜆᜂ ᜀᜌ᜔ ᜁᜐᜒᜈᜒᜎᜅ᜔ ᜈ ᜋᜎᜌ<br /> ᜀᜆ᜔ ᜉᜈ᜔ᜆᜌ᜔ᜉᜈ᜔ᜆᜌ᜔ ᜐ ᜃᜇᜅᜎᜈ᜔ ᜀᜆ᜔ ᜋᜅ ᜃᜇᜉᜆᜈ᜔᜶}} {{Script|Tglg|ᜐᜒᜎ ᜀᜌ᜔ ᜉᜒᜈᜄ᜔ᜃᜎᜓᜂᜊᜈ᜔ ᜈᜅ᜔ ᜃᜆᜓᜏᜒᜇᜈ᜔ ᜀᜆ᜔ [[Budhi|ᜊᜓᜇ᜔ᜑᜒ]]<br /> ᜀᜆ᜔ ᜇᜉᜆ᜔ ᜋᜄ᜔ᜉᜎᜄᜌᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜁᜐᜆ᜔ ᜁᜐ ᜐ ᜇᜒᜏ ᜈᜅ᜔ ᜉᜄ᜔ᜃᜃᜉᜆᜒᜇᜈ᜔᜶}} | style="font-style:italic" |{{lang|tl|Ang lahat ng tao'y isinilang na malaya}} {{lang|tl|at pantay-pantay sa karangalan at mga karapatan.}} {{lang|tl|Sila'y pinagkalooban ng katuwiran at [[budhi]]}} {{lang|tl|at dapat magpalagayan ang isa't isa sa diwa ng pagkakapatiran.}} |} [[Talaksan:Article_1_of_UDHR,_Handwritten_in_Filipino_Baybayin_Script.jpg|thumb|477x477px|Artikulo 1 ng Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga [[Karapatang pantao|Karapatan ng Tao]], nakasulat-kamay sa Pilipinong Baybayin.]] === Pambansang sawikain ng Pilipinas === {| class="wikitable" ! scope="col" |Panitik-Baybayin ! scope="col" |Panitik-Latin |- |{{Script|Tglg|ᜋᜃᜇᜒᜌᜓᜐ᜔᜵<br /> ᜋᜃᜆᜂ᜵<br /> ᜋᜃᜃᜎᜒᜃᜐᜈ᜔᜵ ᜀᜆ᜔<br /> ᜋᜃᜊᜈ᜔ᜐ᜶}} |{{lang|tl|[[Maka-Diyos, Maka-tao, Makakalikasan at Makabansa|Maka-Diyos,<br /> Maka-Tao,<br /> Makakalikasan, at<br /> Makabansa.]]}} |- |{{Script|Tglg|ᜁᜐᜅ᜔ ᜊᜈ᜔ᜐ᜵<br /> ᜁᜐᜅ᜔ ᜇᜒᜏ᜶}} |{{lang|tl|Isang Bansa,<br /> Isang Diwa}} |} === Pambansang awit === Nasa ibaba ang unang dalawang taludtod ng [[pambansang awit]] ng Pilipinas, ang [[Lupang Hinirang]], sa Baybayin. {| class="wikitable" ! Panitik-Baybayin ! Panitik-Latin |- | <poem>ᜊᜌᜅ᜔ ᜋᜄᜒᜎᜒᜏ᜔᜵ ᜉᜒᜇ᜔ᜎᜐ᜔ ᜈᜅ᜔ ᜐᜒᜎᜅᜈᜈ᜔᜵ ᜀᜎᜊ᜔ ᜈᜅ᜔ ᜉᜓᜐᜓ᜵ ᜐ ᜇᜒᜊ᜔ᜇᜒᜊ᜔ ᜋᜓᜌ᜔ ᜊᜓᜑᜌ᜔᜶ ᜎᜓᜉᜅ᜔ ᜑᜒᜈᜒᜇᜅ᜔᜵ ᜇᜓᜌᜈ᜔ ᜃ ᜈᜅ᜔ ᜋᜄᜒᜆᜒᜅ᜔᜵ ᜐ ᜋᜈ᜔ᜎᜓᜎᜓᜉᜒᜄ᜔᜵ ᜇᜒ ᜃ ᜉᜐᜒᜐᜒᜁᜎ᜔᜶</poem> | <poem>Bayang magiliw, Perlas ng silanganan, Alab ng puso Sa dibdib mo'y buhay. Lupang hinirang, Duyan ka ng magiting, Sa manlulupig Di ka pasisiil.</poem> |} === Mga halimbawang pangungusap === * Magtanim ay 'di biro. *: {{Script|Tglg|ᜋᜄ᜔ᜆᜈᜒᜋ᜔ ᜀᜌ᜔ ᜇᜒ ᜊᜒᜍᜓ᜶}} (Krus-kudlit) *: {{Script|Tglg|ᜋᜄ᜕ᜆᜈᜒᜋ᜕ ᜀᜆ᜕ ᜇᜒ ᜊᜒᜍᜓ᜶}} (Pamudpod) * Ang kabataan ang pag-asa ng bayan. *: {{Script|Tglg|ᜀᜅ᜔ ᜃᜊᜆᜀᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜉᜄ᜔ᜀᜐ ᜈᜅ᜔ ᜊᜌᜈ᜔᜶}} (Krus-kudlit) *: {{Script|Tglg|ᜀᜅ᜕ ᜃᜊᜆᜀᜈ᜕ ᜀᜅ᜕ ᜉᜄ᜕ᜀᜐ ᜈᜅ᜕ ᜊᜌᜈ᜕᜶}} (Pamudpod) * Mamahalin kita hanggang sa pumuti ang buhok ko. *: {{Script|Tglg|ᜋᜋᜑᜎᜒᜈ᜔ ᜃᜒᜆ ᜑᜅ᜔ᜄᜅ᜔ ᜐ ᜉᜓᜋᜓᜆᜒ ᜀᜅ᜔ ᜊᜓᜑᜓᜃ᜔ ᜃᜓ᜶}} (Krus-kudlit) *: {{Script|Tglg|ᜋᜋᜑᜎᜒᜈ᜕ ᜃᜒᜆ ᜑᜅ᜕ᜄᜅ᜕ ᜐ ᜉᜓᜋᜓᜆᜒ ᜀᜅ᜕ ᜊᜓᜑᜓᜃ᜕ ᜃᜓ᜶}} (Pamudpod) == Unicode == Idinagdag ang Baybayin sa Pamantayang [[Unicode]] noong Marso, 2002 sa paglabas ng bersyong 3.2. ===Bloke=== {{main|Tagalog (bloke ng Unicode)}} Kabilang sa Unicode sa ilalim ng pangalang 'Tagalog'. Sakop ng Baybayin-Tagalog sa Unicode: U+1700–U+171F {{Unicode chart Tagalog}} == Tipaan == === Gboard === [[File:Baybayin Keyboad by Gboard Screenshot.png|thumb|Isang screenshot ng tipaang Baybayin sa Gboard.]] Isinapanahon ang talaan ng tinaguyod na wika ng Gboard, isang ''virtual keyboard [[Mobile app|app]]'' na binuo ng [[Google]] para sa [[Android (operating system)|Android]] at [[iOS]] noong Agosto 1, 2019.<ref>{{cite web|author=techmagus|title=Baybayin in Gboard App Now Available|date=Agosto 2019|url=https://techmagus.icu/baybayin-gboard-now-available/|access-date=Agosto 1, 2018|language=Ingles|trans-title=Magagamit na Ngayon ang Baybayin sa Gboard App|archive-date=Agosto 1, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801125919/https://techmagus.icu/baybayin-gboard-now-available/|url-status=dead}}</ref> Kabilang dito ang lahat ng bloke ng Unicode Baybayin: Baybayin-Buhid bilang "Buhid", Baybayin-Hanunoó bilang "Hanunuo", Baybayin-Tagalog bilang "Filipino (Baybayin), at Baybayin-Tagbanwa bilang "Aborlan".<ref>{{cite web|author=techmagus|title=Activate and Use Baybayin in Gboard|date=Agosto 2019|url=https://techmagus.icu/activate-baybayin-gboard/|access-date=Agosto 1, 2018|trans-title=Panaganahin at Gamitin ang Baybayin sa Gboard|language=en|archive-date=2020-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200612143317/https://techmagus.icu/activate-baybayin-gboard/|url-status=dead}}</ref> Idinisenyo ang tipaan ng Baybayin-Tagalog ["Filipino (Baybayin)"] para madaling gamitin habang pinipindot ang titik. Ipinapakita ang mga panandang patinig para sa e/i at o/u, pati na rin ang kudlit (pagkansela ng tunog-patinig) sa gitna ng pagkakaayos ng tipaan. ===Philippines Unicode Keyboard Layout na may Baybayin === Posibleng magmakinilya ng Baybayin nang direkta mula sa tipaan nang hindi gumagamit ng mga ''online typepad''. Kabilang sa ''Philippines Unicode Keyboard Layout''<ref name="techmagus">{{cite web|url=https://techmagus.icu/paninap-unicode-keyboard-layout/the-philippines-national-keyboard-layout/|title=Philippines Unicode Keyboard Layout|website=techmagus™|language=Ingles|access-date=2020-06-12|archive-date=2020-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200612110746/https://techmagus.icu/paninap-unicode-keyboard-layout/the-philippines-national-keyboard-layout/|url-status=dead}}</ref> ang mga iba't ibang uri ng pagkakayos ng Baybayin para sa mga iba't ibang tagagamit ng tipaan: [[QWERTY]], Capewell-Dvorak, Capewell-QWERF 2006, Colemak, at Dvorak. Magagamit ang lahat ng mga ito sa mga instalasyon ng Microsoft Windows at GNU/Linux 32-bit at 64-bit. Maaring i-''download'' ang pagkakaayos ng tipaan na may Baybayin sa isang pahinang sa Bitbucket.<ref>{{Cite web |date=2015-12-06 |title=There's an App That Lets You Type in Baybayin - When In Manila |url=https://www.wheninmanila.com/theres-an-app-that-lets-you-type-in-baybayin/ |access-date=2025-09-30 |website=www.wheninmanila.com |language=en-US}}</ref> ==Tingnan din== *[[Panitik na Buhid|Sulat Buhid]] *[[Palabaybayan ng Filipino]] *[[Sulat Hanunuo]] *[[Kulitan]] *[[Laguna Copperplate Inscription|Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]] *[[Lumang Tagalog]] *[[Sulat Tagbanwa]] *[[Abakada]] ==Mga pananda== {{noteslist}} == Mga sanggunian == {{reflist}} ==Mga panlabas na link== {{commons category}} * [https://web.archive.org/web/20140201135616/http://www.congress.gov.ph/download/basic_16/HB00160.pdf Panukalang Batas 160, o ''National Script Act of 2011''] * [https://symbl.cc/en/unicode/blocks/tagalog/ Tagalog – Unicode character table] * [http://nordenx.blogspot.com/p/downloads.html Mga Makabagong Font ng Baybayin] * [http://paulmorrow.ca/fonts.htm Mga Font ng Baybayin ni Paul Morrow] * [https://bitbucket.org/paninap/ph-ukl/src/main/ Pahina ng PH-UKL para sa pagsasaayos ng Unicode keyboard na may suporta sa Baybayin] {{Baybayin}} [[Kaurian:Panitikan sa Pilipino]] [[Kategorya:Baybayin]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]] 9m3o8qv35jkitlyvjslp0tam6yfwj95 2209663 2209661 2026-05-30T03:14:05Z ~2026-32022-96 162381 /* Ang Sinupan ng Unibersidad ng Santo Tomas sa Maynila ang may hawak sa kasalukuyan sa pinakamalaking tipon ng mga sinaunang pagsulat sa Baybayin sa buong daigdig.[1][2][3][4] Dahil dito, binigyan ito ng pagpili upang mapasama sa Talaan ng Pandaigdigang Pamana ng UNESCO, kasama na ang buong pamantasan. */ 2209663 wikitext text/x-wiki {{featured article}} {{about|sistema ng pagsulat|lupain na nasa tabi ng dagat|Dalampasigan|pagsusulat ng salita o mga salita sa pamamagitan ng lahat ng kinakailangan na titik sa tama nitong pagkakasunod-sunod|Pagbaybay}} {{Infobox writing system |name=''Baybayin'' |altname = {{Script|Tglg|ᜊᜌ᜔ᜊᜌᜒᜈ᜔}} |type=[[Abugida]] |languages=[[Wikang Tagalog|Tagalog]], [[Wikang Sambali|Sambali]], [[Wikang Iloko|Iloko]], [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]], [[Mga wikang Bikol|Bikol]], [[Wikang Pangasinan|Pangasinense]], [[Mga wikang Bisaya|Mga wika sa Kabisayaan]]<ref name=pmorrowchart>{{cite web |last1=Morrow |first1=Paul |title=Baybayin Styles & Their Sources |url=http://paulmorrow.ca/baychart.htm |accessdate=Abril 25, 2020|language=Ingles|trans-title=Mga Istilo ng Baybayin & Kani-kanilang Pinagmulan}}</ref> |fam1=Sulat Proto-Sinaitiko |fam2=[[Alpabetong Penisyo]] |fam3=Alpabetong Arameo |fam4=Sulat Brahmi |fam5=Sulat Pallava |fam6=[[Sulat Kawi]] |sisters='''Sa ibayong dagat'''<br/> [[Sulat Balines|• Balines (Aksara Bali, Hanacaraka)]]<br/>• Batak (Surat Batak, Surat na sampulu sia)<br/>• Habanes (Aksara Jawa, Dęntawyanjana)<br/>• Lontara (Mandar)<br/>• Sundanes (Aksara Sunda)<br/>• Rencong (Rentjong)<br/>• Rejang (Redjang, Surat Ulu)<br/> |children=• [[Sulat Hanunuo]]<br/>[[Panitik na Buhid|• Sulat Buhid]]<br/>• [[Sulat Tagbanwa]]<br/>[[Wikang Palawano|• Sulat Palaw'an]] |time=Ika-14 dantaon (o mas luma pa)<ref>{{cite web |url=https://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/the-mystery-of-the-ancient-inscription-an-article-on-the-calatagan-pot/ |title=In Focus: The Mystery of the Ancient Inscription (an article on the Calatagan Pot) |last=Borrinaga |first=Rolando |date=Setyembre 22, 2010 |access-date=Setyembre 12, 2020 |language=Ingles |trans-title=Nakapokus: Ang Misteryo ng Sinaunang Inskripsyon (isang artikulo tungkol sa Palayok ng Calatagan) |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128074303/https://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/the-mystery-of-the-ancient-inscription-an-article-on-the-calatagan-pot/ |url-status=dead }}</ref> - Ika-18 dantaon (muling ibinuhay sa modernong panahon)<ref name=artedelalengatagalog/> |unicode=[https://www.unicode.org/charts/PDF/U1700.pdf U+1700–U+171F]<br/> |iso15924=Tglg |sample=Baybayin in transparent bg.png |imagesize=250px }} {{AlibataText}} [[Talaksan:Baybayin sample.svg|thumb|right|Ang mga titik ng ''Baybayin'' sa kolasyon nito: ''A, Ba, Ka, Da/Ra, Ga, Ha, La, Ma, Na, Nga, Pa, Sa, Ta, Wa, Ya, E/I, at O/U.'']] Ang '''Baybayin''' ({{Script|Tglg|ᜊᜌ᜔ᜊᜌᜒᜈ᜔}}{{Efn|Baybay na may hugis-krus na [[birama]] ({{lang|tl|krus-kudlit}}). Ang baybay na walang kahit anumang birama ay {{Script|Tglg|ᜊᜊᜌᜒ}} at may {{lang|tl|pamudpod}} ay {{Script|Tglg|ᜊᜌ᜕ᜊᜌᜒᜈ᜕}}.}}), na kilala rin sa maling katawagan<ref name="baybayin" /> nitong '''Alibata''' (mula sa [[Wikang Arabe|Arabe]] na ''alifbata''), ay isa sa mga [[suyat|katutubong panulat]] na ginamit sa [[Pilipinas]]. Isa itong [[alpasilabaryo]], at bahagi ng mag-anak ng sulat Brahmi. Laganap ang paggamit nito sa [[Luzon]] at sa ilang bahagi ng Pilipinas noong ika-16 hanggang ika-17 dantaon bago mapalitan ito ng [[sulat Latin]]. Sa kasalukuyan, ginagamit ang Baybayin bilang [[sining]]. May mga pangkat na nabuo upang muli itong buhayin at gamitin. May mga batas rin ang nagawa upang itaguyod ito pati na rin ang iba pang mga sistema ng panulat ng Pilipinas.<ref>{{cite web|title=House of Representatives Press Releases|url=http://www.congress.gov.ph/press/details.php?pressid=10642|website=www.congress.gov.ph|accessdate=Mayo 7, 2020|language=Ingles|trans-title=Mga Pahayag ng Kapulungan ng mga Kinatawan|archive-date=2020-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200609090427/http://www.congress.gov.ph/press/details.php?pressid=10642|url-status=dead}}{{PD-notice}}</ref> Isinakodigo sa [[Unicode]] ang mga titik nito noong 2002. Ipinanukala ito ni Micheal Everson noong 1998 kasama ng sulat [[Sulat Tagbanwa|Tagbanwa]], [[Sulat Hanunuo|Hanuno'o]], at [[Sulat Buhid|Buhid]]. == Ang [[Sinupan ng Unibersidad ng Santo Tomas]] sa [[Maynila]] ang may hawak sa kasalukuyan sa pinakamalaking tipon ng mga sinaunang pagsulat sa Baybayin sa buong daigdig.<ref name="QuoraBaybayin" /><ref name="ustwebsite">{{Citation|url=http://www.ust.edu.ph/index.php/landmarks/835-ust-archives.html|publisher=University of Santo Tomas|title=Archives|accessdate=Hunyo 17, 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130524083452/http://www.ust.edu.ph/index.php/landmarks/835-ust-archives.html|archivedate=Mayo 24, 2013|trans-title=Sinupan|language=Ingles}}.</ref><ref name="baybay">{{Citation|url=http://lifestyle.inquirer.net/31257/ust-collection-of-ancient-scripts-in-%E2%80%98baybayin%E2%80%99-syllabary-shown-to-public|title=UST collection of ancient scripts in 'baybayin' syllabary shown to public|newspaper=Inquirer|date=Enero 15, 2012|accessdate=Hunyo 17, 2012|language=Ingles|trans-title=Koleksyon ng UST ng sinaunang sulat sa silabaryong 'baybayin' ipinakita sa publiko}}.</ref><ref>{{Cite web |last=Lao |first=Levine |date=2012-01-15 |title=UST collection of ancient scripts in ‘baybayin’ syllabary shown to public |url=https://lifestyle.inquirer.net/31257/ust-collection-of-ancient-scripts-in-%E2%80%98baybayin%E2%80%99-syllabary-shown-to-public/ |access-date=2025-09-30 |website=Lifestyle.INQ |language=en-US}}</ref> Dahil dito, binigyan ito ng pagpili upang mapasama sa Talaan ng Pandaigdigang Pamana ng [[UNESCO]], kasama na ang buong pamantasan. == Tipon sa pasayag ==Pangkalahatang-batid== {{see also|Lumang Tagalog|Panitik na Buhid|Sulat Hanunuo|Sulat Tagbanwa}} Ang alpasilabaryo ay isa sa mga indibiduwal na sistema ng pagsulat na ginagamit sa [[Timog-silangang Asya]], halos mga [[abugida]] lahat;<ref>{{Cite web |last=Madarang |first=Rhea Claire |date=2018-08-30 |title=Learning Baybayin: Reconnecting with our Filipino roots |url=https://www.rappler.com/life-and-style/210657-reconnecting-filipino-roots-baybayin/ |access-date=2022-09-02 |website=RAPPLER |language=en-US}}</ref> kung saan binibigkas ang anumang [[katinig]] nang may kasunod na patinig "a"—ginagamit ang mga [[tuldik]] upang ipahayag ang mga ibang patinig. Nagmula karamihan nitong mga sistema ng pagsulat sa mga sinaunang panitik na ginamit sa [[Indiya]] noong nakalipas na 2,000 taon, at Baybayin ang panlahatang katawagan para sa mga abugida sa Pilipinas. Mayroong dalawang paraan upang sulatin ang babayin; walang kudlit o may kudlit. Gayunpaman, hindi ito nalalapat sa makabagong sulat kulitan (pinasikat noong dekada 1990), subalit nalalapat sa Lumang kulitan, nadokumentado noong mga dekada 1690. ==Kataga== Ang salitang baybayin ay [[kasingkahulugan]] ng "magsulat," "ispel", o [[pagbaybay|magbaybay]] sa [[Tagalog language|Tagalog]]. Inilathala noong 1613, isinalinwika ang tala ng "abakada" (ang alpabeto) sa [[Vocabulario de la lengua tagala|diksyunaryong Kastila-Tagalog]] ni [[Pedro San Buenaventura]] bilang "baibayin" ("{{Lang|es|...de baybay, que es deletrear...}}", isinalinwika: "mula sa "baybay", na nangangahulugang "ispel")<ref name="San Buenaventura">{{cite web |last=San Buenaventura |first=Pedro |author-link=Pedro San Buenaventura |date=1613 |title=Vocabulario de Lengua Tagala |trans-title=Bokabularyo ng Wikang Tagalog |url=http://sb.tagalogstudies.org/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726154526/http://sb.tagalogstudies.org/ |archive-date=Hulyo 26, 2020 |access-date=Mayo 3, 2020 |website=Bahay Saliksikan ng Tagalog |language=es}}</ref> Tumutukoy ang "baybayin" sa mga iba pang katutubong sulat sa Pilipinas na Abugida, kabilang ang [[Panitik na Buhid|sulat Buhid]], [[Sulat Hanunuo|sulat Hanunó'o]], [[sulat Tagbanwa]], [[Kulitan|sulat Kulitan]], [[Lumang Tagalog|sulat Tagalog]] at iba pa. Inirerekomenda ng mga organisasyong pangkultura tulad ng Sanghabi at ''Heritage Conservation Society'' (Samahan para sa Pangangalaga ng Pamana) na tawaging '''suyat''' ang koleksyon ng mga natatanging sulat na ginagamit ng mga iba't ibang katutubong pangkat sa Pilipinas, kabilang ang baybayin, iniskaya, kirim jawi, at batang-arab, na isang terminong walang kinikilingan para sa anumang sulat.<ref name="INQPHsuyatproposal">{{cite web|url=http://newsinfo.inquirer.net/985669/protect-all-ph-writing-systems-heritage-advocates-urge-congress |title=Protect all PH writing systems, heritage advocates urge Congress |last=Orejas |first=Tonette |date=Abril 27, 2018|access-date=Setyembre 12, 2020|language=Ingles |trans-title=Protektahan ang lahat ng mga sistema ng pagsulat ng PH, hinihimok ng mga tagapagtaguyod ng pamana ang Kongreso}}</ref> Samantala, inirerekomenda ni Jay Enage at iba pang bagong tagapagtaguyod na tawaging baybayin ang mga Abugidang sistema ng pagsulat sa Pilipinas. Paminsan-minsan, tinatawagang Alibata ang Baybayin,<ref>{{cite book|first=Mc|last=Halili|title=Philippine history|url=https://books.google.com/books?id=gUt5v8ET4QYC|year=2004|publisher=Rex|isbn=978-971-23-3934-9|page=[https://books.google.com/books?id=gUt5v8ET4QYC&pg=PA47 47]|trans-title=Kasaysayan ng Pilipinas|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite book|first=C|last=Duka|title=Struggle for Freedom' 2008 Ed.|url=https://books.google.com/books?id=4wk8yqCEmJUC|year=2008|publisher=Rex|isbn=978-971-23-5045-0|pages=[https://books.google.com/books?id=4wk8yqCEmJUC&pg=PA32 32–33]|language=Ingles|trans-title=Pakikipagpunyagi Para sa Kalayaan' Ed. ng 2008}}</ref> isang [[neolohismo]] na inilikha ni Paul Rodríguez Verzosa mula sa unang ikatlong titik ng [[Arabic alphabet|sulat Arabe]] (''ʾalif'', ''bāʾ'', ''tāʾ'', tinanggal ang ''f'' para maganda pakinggan), marahil sa maling pag-aakala na nagmula ang Baybayin sa sulat Arabe.<ref name="baybayin">{{Cite web|last=Morrow|first=Paul|url=http://www.mts.net/~pmorrow/bayeng1.htm|publisher=MTS|title=Baybayin, the Ancient Philippine script|accessdate=Setyembre 4, 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100821192259/http://www.mts.net/~pmorrow/bayeng1.htm|archivedate=Agosto 21, 2010|trans-title=Baybayin, ang Sinaunang Sulat ng Pilipinas|language=Ingles}}</ref> ==Pinagmulan== Pinagtatalunan ang pinagmulan ng Baybayin at mayroong ilang mga teoriya, dahil wala pang natuklasan na tiyak na katibayan. ==== Impluwensya ng Dakilang Indiya ==== {{See also|Talaan ng mga salitang hiniram ng Tagalog#Sanskrito| l1 = Mga salitang Tagalog na hiniram sa Indiyanong Sanskrito}} [[Talaksan:Indian cultural zone.svg|thumb|left|Lawak ng impluwensiya ng Indiya. Ang kulay-kahel ay ang subkontinente ng Indiya.]] Ayon sa kasaysayan, napasailalim ang [[Timog-silangang Asya]] sa impluwensya ng Sinaunang [[Indiya]], kung saan yumabong ang mararaming nagpaindiyanong prinsipalidad at imperyo nang iilang dantaon sa [[Taylandiya]], [[Indonesya]], [[Malaysia]], [[Singapore]], Pilipinas, [[Kambodya]] at [[Biyetnam]]. Ibinigay ang terminong ''indianisasyon'' sa impluwensya ng kulturang Indiyano sa mga lugar na ito.<ref name="acharya">{{cite web|last1=Acharya|first1=Amitav|title=The "Indianization of Southeast Asia" Revisited: Initiative, Adaptation and Transformation in Classical Civilizations|url=http://www.amitavacharya.com/sites/default/files/Indianisation%20of%20Southeast%20Asia%20Revisited.pdf|website=amitavacharya.com|language=Ingles|trans-title=Pagbabalik-tanaw sa "Pagpapaindiyano ng Timog-silangang Asya": Inisiyatiba, Pag-aangkop at Pagbabagong-anyo sa mga Kabihasnang Klasikal|access-date=2020-03-22|archive-date=2020-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107152930/http://www.amitavacharya.com/sites/default/files/Indianisation%20of%20Southeast%20Asia%20Revisited.pdf|url-status=dead}}</ref> Binigyang-kahulugan ito ni George Coedes, isang [[Arkeolohiya|arkeologong]] [[Pransiya|Pranses]], bilang paglaganap ng organisadong kultura na nakabatay sa mga Indiyanong pinagmulan ng kamaharlikaan, [[Hinduismo]] at [[Budismo]] at ang dayalektong [[Sanskrito]].<ref name="coedes">{{cite book|last1=Coedes|first1=George|title=The Indianized States of Southeast Asia|date=1967|publisher=Australian National University Press|language=Ingles|trans-title=Ang mga Nagpaindiyanong Estado ng Timog-silang Asya}}</ref> Makikita ito sa Pagpaindiyano ng [[Timog-silangang Asya]], paglago ng Hinduismo at Budismo. Inimpluwensyahan rin ng mga pangkarangalang Indiyano ang mga pangkarangalang Malay, Thai, Pilipino at Indones.<ref name="tit1">{{cite web|title=An Era of Peace|last=Sagar|first=Krishna Chandra|date=2002|page=52|language=Ingles|trans-title=Isang Panahon ng Kapayapaan|url=https://books.google.com.ph/books?id=zq6KlY1MnE8C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false}}</ref> Naging mahalaga ang papel ng mga Indiyanong kolonista ng Hindu bilang mga propesyonal, mangangalakal, pari at mandirigma.<ref name="diringer">{{cite book|last1=Diringer|first1=David|title=Alphabet a key to the history of mankind|date=1948|page=402|url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.1287|language=Ingles|trans-title=Alpabeto: isang susi sa kasaysayan ng sangkatauhan}}</ref><ref name="lukas">{{cite conference|last1=Lukas|first1=Helmut|title=THEORIES OF INDIANIZATION Exemplified by Selected Case Studies from Indonesia (Insular Southeast Asia)|conference=International Sanskrit Conference|date=Mayo 21–23, 2001|url=https://www.academia.edu/4803585|language=Ingles|trans-title=MGA TEORYA NG PAGPAPAINDIYANO Inihalimbawa ng mga Napiling Pinag-aralang Sitwasyon mula sa Indonesia (Insular na Timog-silang Asya)|format=PDF}}</ref><ref>{{cite book|last1=Krom|first1=N.J.|title=Barabudur, Archeological Description|url=https://archive.org/details/dli.csl.8638|date=1927|publisher=The Hague|language=Ingles|trans-title=Barabudur, Paglalarawang Arkeolohikal}}</ref><ref name="smith">{{cite journal|last1=Smith|first1=Monica L.|title="Indianization" from the Indian Point of View: Trade and Cultural Contacts with Southeast Asia in the Early First Millennium C.E|authorlink1=Monica L. Smith|journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient|date=1999|volume=42|issue=11–17|pages=1–26|doi=10.1163/1568520991445588|jstor=3632296|language=Ingles|trans-title="Pagpapaindiyano" mula sa Indiyanong Pananaw: Mga Pangkalakal at Pangkulturang Pakikipag-ugnay sa Timog-silangang Asya sa Maagang Unang Milenyo C.E | issn=0022-4995}}</ref> Pinatunay ng mga inskripsyon na ang mga pinakaunang kolonistang Indiyano na nagsipamayan sa [[Champa]] at [[kapuluang Malay]], ay nagmula sa dinastiyang Pallava, dahil idinala nila ang kanilang sulat Pallava. Katugmang-katugma ang mga pinakaunang inskripsyon sa [[Java (pulo)|Java]] sa sulat Pallava.<ref name="diringer" /> Sa unang yugto ng pagpapatibay ng sulat Indiyano, lokal na isinagawa ang mga inskripsyon sa mga wikang Indiyano. Sa ikalawang yugto, ginamit ang mga sulat sa pagsulat ng mga lokal na [[wika]] ng Timog-silangang Asya. Sa ikatlong yugto, nabuo ang mga lokal na uri ng mga sulat. Pagsapit ng ika-8 dantaon, humiwalay na ang mga sulat tungo sa mga panrehiyong sulat.<ref name="Spread">{{cite book|title=The spread of Brahmi Script into Southeast Asia|url=https://books.google.com.ph/books?id=ospMAgAAQBAJ&pg=PA445&dq=The+spread+of+Brahmi+Script+into+Southeast+Asia&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiThLztuOPrAhUGa94KHdZVAbgQ6AEwAXoECAIQAg#v=onepage&q=The%20spread%20of%20Brahmi%20Script%20into%20Southeast%20Asia&f=false|last=Court|first=C.|year=1996|pages=445-449|series=The World's Writing Systems|publisher=Oxford University Press|editor-last1=Daniels|editor-first1=P. T.|editor-last2=Bright|editor-first2=W.|language=Ingles|trans-title=Ang pagkalat ng Sulat Brahmi sa Timog-silangang Asya}}</ref> Hinangad ni Isaac Taylor na ipakita na ipinakilala ang Baybayin sa Pilipinas mula sa Baybayin ng Bengal ilang panahon bago ang ika-8 dantaon. Sa pagtatangkang ipakita ang ganoong relasyon, ipinakita ni Taylor ang mga magrap na representasyon ng mga titik ng Kistna at [[Assam]] tulad ng [[g]], [[k]], [[ng]], [[t]], [[m]], [[h]], at [[u]], na kahawig ng mga katumbas na titik sa Baybayin. Ikinatuwiran ni Fletcher Gardner na "napakapareho" ang mga sulat Pilipino at sulat Brahmi,<ref>{{Cite book|url=https://quod.lib.umich.edu/p/philamer/AQQ3480.0001.001?view=toc|title=Philippine Indic studies: Fletcher Gardner|year=2005|language=Ingles|trans-title=Pilipinong Araling Indio: Fletcher Gardner}}</ref> na sinuportahan ni T. H. Pardo de Tavera. Ayon kay Christopher Miller, tila matibay ang ebidensya na talagang nagmula ang Baybayin sa [[Gujarati script|Gujarati]].<ref name="millergujarati">{{cite journal|doi=10.3765/bls.v36i1.3917|title=A Gujarati Origin for Scripts of Sumatra, Sulawesi and the Philippines|language=Ingles|last=Miller|first=Christopher|journal=Berkeley Linguistics Society|date=2010|trans-title=Isang Pinagmulang Gujarati para sa mga Sulat ng Sumatra, Sulawesi at Pilipinas}}</ref> === Sulat ng Timog Sulawesi === Si David Diringer, na tumanggap sa pananaw na nagmula ang mga alpabeto ng kapuluang Malay sa Indiya, ay nagpalagay na nagmula ang mga sulat ng Timog Sulawesi sa sulat Kawi, marahil sa pamamagitan ng sulat Batak of [[Sumatra]]. Ayon kay Diringer, idinala ang mga sulat Pilipino sa mga pulo sa pamamagitan ng mga Bugines na titik sa [[Sulawesi]].<ref>{{cite book|last1=Diringer|first1=David|title=Alphabet a key to the history of mankind|date=1948|pages=421–443|url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.1287|language=Ingles|trans-title=Alpabeto isang susi sa kasaysayan ng sangkatauhan}}</ref> Ayon kay William Henry Scott, malamang na ang pinakamalapit na ninuno ng Baybayin ay isang sulat ng Timog Sulawesi, baka ang Lumang Makassar o isang malapit na ninuno.<ref name="Scott">{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |url=https://books.google.com/books?id=bR2XAQAACAAJ |title=Prehispanic Source Materials for the study of Philippine History |publisher=New Day Publishers |year=1984 |isbn=971-10-0226-4 |language=Ingles |trans-title=Mga Reperensiyang Prehispaniko para sa pag-aaral ng Kasaysayan ng Pilipinas}}</ref> Ito ay dahil sa kakulangan ng mga huling katinig o [[kudlit]] sa Baybayin. Ang mga wika ng Timog Sulawesi ay may limitadong imbentaryo ng pantig-huli na katinig at hindi nila ipinakakatawan sa mga sulat Bugis at Makassar. Ang pinakaposibleng pagpapaliwanag ng kawalan ng pananda ng huling katinig sa Baybayin samakatuwid ay isang sulat ng Timog Sulawesi ang kanyang tuwirang ninuno. Ang Sulawesi ay nasa ibaba mismo ng Pilipinas at mayroong ebidensya ng [[ruta ng kalakalan]] sa kanilang pagitan. Samakatuwid, nalinang ang Baybayin sa Pilipinas noong ikalabinlimang dantaon PK dahil nalinang ang sulat Bugis-Makassar sa Timog Sulawesi hindi mas nauna sa 1400 PK.<ref>{{cite thesis|title=Ten Bugis Texts; South Sulawesi 1300-1600|last=Caldwell|first=Ian|date=1988|type=PhD|doi=10.25911/5d78d7d9abe3f|page=17|publisher=Australian National University|language=Ingles|trans-title=Sampung Tekstong Bugis: Timog Sulawesi 1300-1600}}</ref> === Kawi === [[Image:Laguna Copperplate Inscription.gif|thumb|left|Ang Inskripsyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna (LCI).]] Nagmula ang [[sulat Kawi]] sa [[Java (island)|Java]], na nagmula sa sulat Pallava,<ref>{{cite book|last1=Diringer|first1=David|title=Alphabet a key to the history of mankind|date=1948|page=423|url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.1287|language=Ingles|trans-title=Alpabeto isang susi sa kasaysayan ng sangkatauhan}}</ref> at ginamit halos sa buong [[Maritime Southeast Asia|Tabing-dagat na Timog-silangang Asya]]. Ang [[inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]] ang pinakaunang kilalang nasusulat na dokumento na natuklasan sa Pilipinas. Isa itong legal na dokumento na may nakaukit na petsa ng panahong Saka 822, na tumutugma sa Abril 21, 900 PK. Nakasulat ito sa sulat Kawi sa isang uri ng [[Wikang Malayo|Lumang Malay]] na nilalaman ng maraming salitang hiram mula sa Sanskrito at mga iilang di-Malay na elemento ng bokabularyo na hindi malinaw kung nanggaling sa [[Lumang Habanes]] o [[Lumang Tagalog]]. Ang ikalawang halimbawa ng sulat Kawi ay makikita sa [[Garing Pantatak ng Butuan]], na natagpuan noong dekada 1970 at pinetsahan sa pagitan ng ika-9 at ika-12 dantaon. Ito ay sinaunang selyo na gawa sa [[garing]] na nagtagpuan sa isang pinaghuhukayan ng mga arkeologo sa [[Butuan]]. Idineklara ang selyo bilang Pambansang Kayamanang Pangkultura. Nakaukit sa selyo ang salitang "Butwan" sa nakaistilong Kawi. Matatagpuan ngayon ang selyong garing sa [[Pambansang Museo ng Pilipinas]].<ref name="NMPHseal">[http://www.nationalmuseum.gov.ph/nationalmuseumbeta/Collections/Archaeo/Seal.html National Museum Collections Seals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170324035749/http://nationalmuseum.gov.ph/nationalmuseumbeta/Collections/Archaeo/Seal.html |date=2017-03-24 }} [Koleksyon ng Selyo ng Pambansang Museo] (sa Ingles).</ref> Kaya nangangatuwiran ang isang hipotesis na, dahil Kawi ang pinakaunang patotoo ng pagsusulat sa Pilipinas, maaaring nagmula ang Baybayin sa Kawi. ===Cham=== [[Image:Chamscript.png|thumb|right|Ang Silangang Sulat Cham.]] Maaaring ipinakilala ang Baybayin sa Pilipinas ng mga koneksyong tabing-dagat sa [[Champa|Kahariang Champa]]. Ikinatutuwiran ni Geoff Wade na ang mga titik ng Baybayin na "ga", "nga", "pa", "ma", "ya" at "sa" ay nagpapakita ng mga katangian na pinakamainam na ipaliwanag sa pagkokonekta sa kanila sa sulat Cham, sa halip ng mga ibang Indikong abugida. Waring mas malapit ang Baybayin sa mga sulat ng timog-silangang Asya kaysa sa sulat Kawi. Nangangatuwiran si Wade na hindi tiyak na patunay ang Inskripsyon sa Binatbat na Tanso para sa pagmumula ng Baybayin sa Kawi, dahil nagpapakita ang inskripsyon ng mga huling katinig, habang hindi nagpapakita ang Baybayin ng mga ganito.<ref name=geoffwadecham/> ==Kasaysayan== Sa mga mahuhugot na materyales, malinaw na ginamit ang Baybayin sa [[Luzon]], [[Palawan]], [[Mindoro]], [[Pangasinan]], [[Ilocos]], [[Panay]], [[Leyte]] at Iloilo, ngunit walang nagpapatunay na umabot ang Baybayin sa [[Mindanao]]. Tila malinaw na nagsimulang maghiwalay ang paglilinang ng mga uri sa Luzon at Palawan noong ika-16 dantaon, bago sinakop ng mga Kastila ang nakikila natin ngayon bilang Pilipinas. Dahil diyan, Luzon at Palawan ang mga pinakalumang rehiyon kung saan nagamit at ginagamit ang Baybayin. Kapansin-pansin din kung paano nilinang ang sulat sa [[Pampanga]] ng mga katangi-tanging hugis para sa apat na titik noong unang bahagi ng dantaong 1600, na kakaiba sa mga ginagamit sa ibang lugar. Nagkaroon ng tatlong medyo naiibang uri ng Baybayin sa huling bahagi ng dantaong 1500 at dantaong 1600, ngunit hindi sila mailalarawan bilang tatlong magkaibang sulat kung paanong may iba't ibang istilo ng sulat Latin sa buong edad medyang o modernong [[Europa]] na may medyo naiibang grupo ng mga titik at sistema ng pagbaybay.<ref name="QuoraBaybayin">{{Cite web|url=https://www.quora.com/Is-Baybayin-really-a-writing-system-in-the-entire-pre-hispanic-Philippines-Whats-the-basis-for-making-it-a-national-writing-system-if-pre-hispanic-kingdoms-weren-t-homogenous/answer/Christopher-Ray-Miller?share=71e5e264&srid=hyV8"|title=Christopher Ray Miller's answer to is Baybayin really a writing system in the entire pre-hispanic Philippines? What's the basis for making it a national writing system if pre-hispanic kingdoms weren't homogenous? - Quora|trans-title=Ang sagot ni Christopher Ray Miller sa ang Baybayin ba ay talagang sistema ng pagsulat sa buong Pilipinas bago ang panahon ng Kastila? Ano ang batayan para gawin itong isang pambansang sistema ng pagsulat kung magkakaiba ang mga pre-Hispanikong kaharian?|language=Ingles}}</ref><ref name="pmorrowchart"/> ===Lumang kasaysayan=== Nakaukit sa isang tapayang panlibing, na tinatawagang "Palayok ng [[Calatagan]]," na natagpuan sa [[Calatagan, Batangas|Batangas]] ang mga titik na kapansin-pansing kahawig ng Baybayin, at sinasabing inukit noong [[Circa|ca]]. 1300 PK. Gayunpaman, hindi pa pinapatunayan ang kanyang pagkatunay.<ref>{{Cite web |url=https://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/the-mystery-of-the-ancient-inscription-an-article-on-the-calatagan-pot |title=Archive copy |access-date=2020-06-09 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128074303/https://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/the-mystery-of-the-ancient-inscription-an-article-on-the-calatagan-pot/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/barang-king-banga-a-visayan-language-reading-of-the-calatagan-pot-inscription-cpi/66C1271BB06ED3321FEC3CB4D255D4E7|doi=10.1017/S0022463410000561|title=Barang king banga: A Visayan language reading of the Calatagan pot inscription (CPI)|year=2011|last1=Guillermo|first1=Ramon G.|last2=Paluga|first2=Myfel Joseph D.|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=42|pages=121–159|language=Ingles|trans-title=Barang king banga: Isang pagbabasa sa Bisaya ng inskripsyon sa palayok ng Calatagan (CPI)}}</ref> Kahit na isinulat ni [[Antonio Pigafetta]], isa sa mga kasama ni [[Fernando de Magallanes|Fernando de Magellanes]] sa barko, na hindi marunong magbasa at magsulat ang [[mga Bisaya]] noong 1521, dumating na ang Baybayin doon noong 1567 nang iniulat ni [[Miguel López de Legazpi]] mula sa [[Cebu]] na, "Mayroon silang [ang mga Bisaya] kanilang sariling mga titik at karakter kagaya ng mga [[Malays (ethnic group)|Malay]], kung kanino sila natuto; pinagsusulatan nila ang balat ng kawayan at dahon ng palma gamit ang isang matulis na instrumento, subalit walang matatagpuan na sinaunang pagsusulat sa kanila, at wala ring salita ng kanilang pinagmulan at pagdating sa kapuluan, pinepreserba ang kanilang kaugalian at mga ritwal sa pamamagitan ng mga tradisyong ipinapasa-pasa buhat sa ama hanggang sa anak nang walang ibang tala."<ref>{{cite book|last1=de San Agustin|first1=Caspar|title=Conquista de las Islas Filipinas 1565-1615|date=1646|quote=Tienen sus letras y caracteres como los malayos, de quien los aprendieron; con ellos escriben con unos punzones en cortezas de caña y hojas de palmas, pero nunca se les halló escritura antinua alguna ni luz de su orgen y venida a estas islas, conservando sus costumbres y ritos por tradición de padres a hijos din otra noticia alguna.|language=Kastila|trans-title=Pananakop ng mga Isla ng Pilipinas 1565-1615}}</ref> Pagkatapos ng isang dantaon, noong 1668, isinulat ni Francisco Alcina: "Ang mga karakter nitong mga katutubo [mga Bisaya], o, mas mainam sabihing, ang mga ginagamit nang iilang taon sa mga bahaging ito, isang sining na ipinarating sa kanila ng mga Tagalog, at natutunan naman nila mula sa mga Borneano na nagmula sa dakilang pulo ng [[Borneo]] patungo sa [[Maynila]], at kung kanino sila lubhang nakikipagpalitan... Mula sa mga Borneanong ito natutunan ng mga Tagalog ang kanilang mga karakter, at mula sa kanila natutunan ang mga Bisaya, kaya tinatawagan nilang mga Moro na karakter o titik dahil itinuro nito ng mga Moro... natutunan [ng mga Bisaya] ang mga titik [ng mga Moro], na ginagamit ng marami ngayon, at mas ginagamit ng mga kababaihan kaysa sa kalalakihan, at mas nadadalian sa pagsulat at pagbasa kaysa sa nahuli."<ref name="baybayin"/> Ipinaliwanag ni Francisco de Santa Inés noong 1676 kung bakit mas karaniwan ang Baybayin sa mga kababaihan, dahil "wala silang ibang paraan para magsayang ng oras, dahil hindi kaugalian na pumasok ang mga batang babae na pumasok tulad ng mga batang lalaki, higit na napapakinabangan nila ang kani-kanilang mga karakter kaysa sa mga kalalakihan, at ginagamit nila sa mga bagay ng debosyon, at sa mga ibang bagay, na hindi debosyon."<ref>{{cite book|last1=de Santa Inés|first1=Francisco|title=Crónica de la provincia de San Gregorio Magno de religiosos descalzos de N. S. P. San Francisco en las Islas Filipinas, China, Japón, etc.|date=1676|page=41-42|language=Kastila|trans-title=Salaysay ng lalawigan ng San Gregorio Magno ng relihiyosong deskalso ng N. S. P. San Francisco sa Kapuluan ng Pilipinas, Tsina, Hapon, atbp.}}</ref> [[File:DoctrinaChristianaEspanolaYTagala8-9.jpg|thumb|Mga pahina ng ''Doctrina Christiana'' (1593), ang unang aklat na nalimbag sa Pilipinas.Nasa wikang [[Kastila]] at Tagalog ito, at nakasulat sa magkahalong sulat Latin at Baybayin.]] Ang pinakaunang nailathalang aklat sa isang wika ng Pilipinas, na nagtatampok ng Tagalog sa Baybayin at isinatitik sa sulat Latin, ay ang [[Doctrina Christiana|''Doctrina Christiana en Lengua Española y Tagala'']] ng 1593. Pangunahing nakasalig ang tekstong Tagalog sa isang manuskrito na isinulat ni P. Juan de Placencia. Pinangasiwaan nina Prayle Domingo de Nieva at Juan de San Pedro Martyr ang paghahanda at paglalathala ng [[aklat]], na isinagawa ng isang di-pinanganlang artisanong Tsino. Ito ang pinakaunang halimbawa ng Baybayin na umiiral ngayon at ito ang tanging halimbawa sa dantaong 1500. Mayroon ding serye ng mga legal na dokumento na nilalaman ng Baybayin, na nakapreserba sa mga arkibong Kastila at Pilipino na sumasaklaw ng higit sa isang dantaon: ang tatlong pinakaluma, lahat nasa ''Archivo General de Índias sa Seville'', ay mula noong 1591 at 1599.<ref>{{cite journal |last1=Miller |first1=Christopher |date=2014 |title=A survey of indigenous scripts of Indonesia and the Philippines |trans-title=Isang surbey ng mga katutubong sulat ng Indonesia at Pilipinas |url=https://www.academia.edu/15915312 |url-status=dead |journal=Academia.edu |language=Ingles |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306014531/https://www.academia.edu/15915312 |archive-date=2023-03-06 |access-date=2020-06-10}}</ref><ref name=pmorrowchart/> Binanggit ni Pedro Chirino, isang paring Kastila, noong 1604 at [[Antonio de Morga]] noong 1609 na alam ng karamihan ng mga Pilipino ang Baybayin, at karaniwang ginamit para sa mga personal na pagsusulat, [[panulaan]], atbp. Gayunpaman, ayon kay William Henry Scott, may mga [[datu]] mula sa dekada 1590 na hindi kayang maglagda ng mga apidabit o panunumpa, at saksi na hindi kayang maglagda ng mga titulo ng lupa noong dekada 1620.<ref name="Scott" /> [[File:Ilokano baybayin prayer.gif|thumb| '''Amami''', isang bahagi ng Ama Namin sa Ilokano, na nakasulat sa Ilokanong Baybayin (Kur-itan, Kurdita), ang unang paggamit ng krus-kudlit.<ref name=pmorrowchart/><ref>{{Cite web|url=http://paulmorrow.ca/amami.htm|title=Ilokano Lord's Prayer, 1620|language=Ilokano|trans-title=Ama Namin sa Ilokano, 1620}}</ref>]] Noong 1620, isinulat ang ''Libro a naisurátan amin ti bagás ti Doctrina Cristiana'' ni P. Francisco Lopez, isang ''Ilokano Doctrina'' ang unang [[Wikang Iloko|Ilokanong Baybayin]], nakasalig sa katekismong isinulat ni Kardinal Belarmine.<ref name="pmorrowchart" /> Mahalagang sandali ito sa kasaysayan ng Baybayin, dahil ipinakilala sa unang pagkakataon ang krus-kudlit, na nagpahintulot sa mga katinig na di-binibigkas. Nagkomento siya ng mga sumusunod sa kanyang desisyon<ref name="baybayin"/>: "Ang dahilan sa paglalagay ng teksto ng Doctrina sa sulat Tagalog... ay para magsimula ang pagwawasto ng nasabing sulat Tagalog, na, sa kasalukuyang kalagayan, ay napakadepektibo at nakalilito (dahil walang paraan hanggang ngayon para ipahiwatig ang mga huling katinig - ibig kong sabihin, ang mga walang patinig) na kinakailangan ng pinakamatalinong mambabasa na huminto at pagnilayan ang mararaming salita upang magpasiya kung anong bigkas ang nilayon ng manunulat." Gayunpaman, hindi kumagat ang krus-kudlit, o biramang kudlit, sa mga gumagamit ng Baybayin. Kinonsulta ang mga katutubong eksperto sa Baybayin tungkol sa bagong inimbento at hinihilingang gamitin ito sa lahat ng kanilang mga sulat. Matapos purihin ang inimbento at magpasalamat, pinasya nila na hindi ito matatanggap sa kanilang pagsusulat dahil "Kumontra ito sa katutubong katangian at uri na ipinagkaloob ni [[Bathala]] sa kanilang pagsusulat at ang paggamit nito ay katumbas ng pagsisira ng Palaugnayan, Prosodi at [[Palabaybayan ng Filipino|Ortograpiya ng kanilang wikang Tagalog]] sa isang dagok."<ref>{{cite book|last1=Espallargas|first1=Joseph G.|title=A study of the ancient Philippine syllabary with particular attention to its Tagalog version|date=1974|page=98|language=Ingles|trans-title=Isang pag-aaral ng sinaunang pantigan ng Pilipinas na may pantanging pansin sa bersyong Tagalog nito}}</ref> Noong 1703, naiulat na ginagamit pa rin ang Baybayin sa ''Comintan'' ([[Batangas]] at [[Laguna (province)|Laguna]]) at mga ibang bahagi ng Pilipinas.<ref>{{cite book|last1=de San Agustín|first1=Gaspar|title=Compendio de la arte de la lengua tagala|date=1703|page=142|quote=Sa wakas ilalagay ang paraan ng pagsulat nila sa nakaraan, at kasalukuyan nilang ginagamit ito sa Comintan (Mga lalawigan ng Laguna at Batangas) at mga iba pang bahagi. (Isinalin ang sipi mula sa Kastila)|language=Kastila|trans-title=Kompendiyo sa sining ng wikang Tagalog}}</ref> Kabilang sa mga pinakaunang [[panitikan]] ukol sa ortograpiya ng mga [[mga wikang Bisaya]] ang mga akda ni Ezguerra, isang paring [[Hesuita]], sa kanyang {{lang|es|Arte de la lengua bisaya}} noong 1747<ref>{{cite book|title=Arte de la lengua bisaya de la provincia de Leyte|author=P. Domingo Ezguerra (1601–1670)|others=apendice por el P. Constantino Bayle|origyear=s. 1663|publisher=Imp. de la Compañía de Jesús|year=1747|isbn=9780080877754|url=https://books.google.com/books?id=F2SRqDzB50wC&pg=PA915&lpg=PA915&dq=Ezguerra+with+his+Arte+de+la+lengua+Bisaya#v=onepage|language=Kastila|trans-title=Sining ng wikang Bisaya sa lalawigan ng Leyte}}</ref> at Mentrida sa kanyang {{lang|es|Arte de la lengua bisaya: [[Hiligaynon language|Iliguaina]] de la isla de Panay}} noong 1818 na pangunahing nagtalakay ng [[Balarila|istraktura ng bararila]].<ref>{{cite book|author=Trinidad Hermenegildo Pardo de Tavera|title=Contribución para el estudio de los antiguos alfabetos filipinos|url=http://www.gutenberg.org/files/15421/15421-h/15421-h.htm|year=1884|publisher=Losana|language=Kastila|trans-title=Kontribusyon para sa pag-aaral ng mga sinaunang alpabetong Pilipino}}</ref> [[File:Monreal stone.jpg|thumb|right|Ang batong Monreal, na pinakasentro sa seksyon ng Baybayin ng [[National Museum of Anthropology (Manila)|Pambansang Museo ng Antropolohiya]].]] Ang inskripsyon sa batong Ticao, kilala rin bilang batong Monreal o batong Rizal, ay isang tabletang apog na naglalaman ng Baybayin. Natagpuan ng mga mag-aaral ng Paaralang Elementarya ng Rizal sa [[Pulong Ticao]] sa bayan ng Monreal, [[Masbate]], na nagsikayod ng putik sa kani-kanilang sapatos at tsinelas sa dalawang di-pantay na tabletang [[apog]] bago pumasok sa kanilang silid-aralan, nakalagay na ang mga ito sa isang seksyon ng [[Pambansang Museo ng Pilipinas]], na tumitimbang ng 30 kilo, may 11 sentimetrong kapal, 54 sentimetrong haba at 44&nbsp;sentimetrong lapad habang ang isa pa ay 6&nbsp;sentimetrong kapal, 20&nbsp;sentimetrong haba at 18 sentimetrong lapad.<ref name="INQPHmuddied">{{cite web|url=http://newsinfo.inquirer.net/616407/muddied-stones-reveal-ancient-scripts|title=Muddied stones reveal ancient scripts|last=Escandor|first=Juan, Jr.|date=Hulyo 13, 2014|work=Philippine Daily Inquirer|access-date=Setyembre 12, 2020|language=Ingles|trans-title=Ibinunyag ng mga batong naputikan ang mga sinaunang sulat}}</ref><ref name="ELIZAGAticao">{{cite conference|url=http://heritage.elizaga.net/explorations/borrinaga/ticao-stones.pdf|last=Borrinaga|first=Rolando|date=Agosto 5-6, 2011|format=PDF|conference=The 1st Philippine Conference on the “Baybayin” Stones of Ticao, Monreal, Lalawigan ng Masbate|language=Ingles|title=Romancing the Ticao Stones: Preliminary Transcription, Decipherment, Translation, and Some Notes|trans-title=Pagroromansa sa mga Batong Ticao: Paunang Transkripsyon, Pag-iintindi, Pagsasalin, at mga Ilang Tala|access-date=2020-06-12|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201215044/http://heritage.elizaga.net/explorations/borrinaga/ticao-stones.pdf|url-status=dead}}</ref> ===Pagkawala=== Maaaring naging sanhi ang pagkalito sa mga patinig (i/e at o/u) at huling katinig, mga nawawalang titik para sa mga tunog ng Kastila at prestihiyo ng kultura at pagsulat ng Kastila sa pagkawala ng Baybayin sa paglipas ng panahon sa karamihan ng mga bahagi ng Pilipinas. Nakatulong din sa mga Pilipino ang pag-aaral ng alpabetong Latin sa sosyoekonomikong pagsusulong sa ilalim ng mga Kastila, dahil maaaring silang umangat sa masasabing prestihiyosong puwesto tulad ng mga klerk, tagasulat at kalihim.<ref name="baybayin"/> Pagsapit ng 1745, isinulat ni Sebastián de Totanés sa kanyang ''Arte de la lengua tagala'' na “Bihira lamang ngayon ang Indio [Pilipino] na marunong bumasa [ng Baybayin], at mas bihira pa ang marunong magsulat [ng Baybayin]. Silang lahat ngayon ay nagsusulat at nagbabasa sa aming mga Kastilang titik [alpabetong Latin].”<ref name=artedelalengatagalog>{{cite book |last1=de Totanés |first1=Sebastián |title=Arte de la lengua tagala |date=1745 |pages=3 |quote=Hindi ito tungkol sa mga Tagalog na titik, dahil bihira na ang Indio na nakababasa nito, at napakabihira ang nakakapagsulat ng mga ito. Silang lahat ngayon ay nagsusulat at nagbabasa sa aming mga Kastilang titik. (Isinalin ang sipi mula sa Kastila)|url=https://archive.org/details/apu1031.0001.001.umich.edu/page/n15/mode/2up|trans-title=Sining ng Wikang Tagalog }}</ref> Sa pagitan ng 1751 at 1754, isinulat ni Juan José Delgado na "inilaan ng mga [katutubong] tao ang kanilang sarili sa paggamit ng aming sulat [Latin]"<ref>{{cite book|last1=Delgado|first1=Juan José|title=Historia General sacro-profana, política y natural de las Islas del Poniente llamadas Filipinas|date=1892|page=331-333|language=Kastila|trans-title=Sagradong kabastusan, pampulitika at natural na kasaysayang Pangkalahatan ng mga Kanluraning Isla na tinatawag na Pilipinas}}</ref>. Ang kawalan ng mga pre-Hispanikong ispesimen ng paggamit ng Baybayin ay humantong sa karaniwang maling akala na sinunog o pinuksa ng mga prayleng Kastila ang pagkarami-raming katutubong dokumento. Isa sa mga iskolar na nagpanukala ng teoryang ito si H. Otley Beyer, isang [[Antropolohiya|antropologo]] at [[mananalaysay]] na nagsulat sa ''"The Philippines before Magellan"'' (1921) na, "Ipinagmalaki ng isang Kastilang pari sa [[Timog Luzon]] na pinuksa niya ang higit sa tatlong daan na balumbon na pinagsulatan ng mga katutubong karakter". Naghanap nang naghanap ang mga mananalaysay ang pinagmulan ng pahayag ni Beyer, ngunit walang nakapagpatunay ang pangalan ng nasabing pari.<ref name="paulmorrow" /> Walang direktang dokumentadong ebidensya ng malaking pinsala ng mga pre-Hispanikong dokumento ng mga Kastilang misyonero at alinsunod dito, tinanggihan ng makabagong iskolar tulad ni Paul Morrow at Hector Santos<ref>{{cite web|last1=Santos|first1=Hector|title=Extinction of a Philippine Script|url=http://www.bibingka.baybayin.com/dahon/extinct/extinct.htm|website=www.bibingka.baybayin.com|quote=Gayupaman, noong nagsimula akong maghanap ng mga dokumento na makakakumpirma nito, wala akong mahanap. Tinitigan at pinag-aralan ko ang mga salaysay ng mga istoryador ukol sa mga pagkasunog (lalo ang kay Beyer) naghahanap ng mga talababa na maaaring magpahiwatig kung saan nanggaling ang impormasyon. Nakalulungkot, hindi dokumentado ang kani-kanilang mga sanggunian, kung may sanggunian man sila. (Isinalin ang sipi mula sa Ingles)|language=Ingles|trans-title=Pagkalipol ng Isang Sulat Pilipino|access-date=2020-06-12|archive-date=2019-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190915163425/http://www.bibingka.baybayin.com/dahon/extinct/extinct.htm|url-status=dead}}</ref> ang mga mungkahi ni Beyer. Partikular na iminungkahi ni Santos na posibleng sinunog lamang ng mga prayleng Kastila ang mga manaka-nakang maikling dokumento ng [[orasyon]], sumpa at tawal na itinuring bilang masama, at ang mga unang misyoneryo ay nagsagawa lamang ng pagpuksa ng mga manuskritong Kristiyano na hindi katanggap-tanggap ng Simbahan. Tinanggihan ni Santos ang ideya na sistematikong pinasunog ang mga sinaunang pre-Hispanikong manuskrito.<ref>{{cite web|last1=Santos|first1=Hector|title=Extinction of a Philippine Script|url=http://www.bibingka.baybayin.com/dahon/extinct/extinct.htm|website=www.bibingka.baybayin.com|accessdate=Setyembre 15, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190915163425/http://www.bibingka.baybayin.com/dahon/extinct/extinct.htm|archivedate=Setyembre 15, 2019|quote=Ngunt kung may nangyaring sunog man dahil sa utos ni P. Chirino, magreresulta ito sa pagkasunog ng mga manuskritong Kristiyano na hindi katanggap-tanggap ng Simbahan at hindi mga sinaunang manuskrito na hindi talagang umiral. Sinunog ang mga maiikling dokumento? Oo. Mga sinaunang manuskrito? Hindi. (Isinalin ang sipi mula sa Ingles)|language=Ingles|trans-title=Pagkalipol ng Isang Sulat Pilipino}}</ref> Naitala rin ni Morrow, isang iskolar, na walang kaganapang nakatala ng mga sinaunang Pilipinong nagsusulat sa mga balumbon, at ang pinakamalamang na dahilan kung bakit walang natirang mga dokumentong pre-Hispaniko ay nagsulat sila sa mga nasisirang bagay tulad ng dahon at kawayan. Idinagdag pa niya na maaaring ikatuwiran na nakatulong ang mga Kastilang prayle sa pagpepreserba ng Baybayin sa pamamagitan ng pagdokumento at paggamit nito kahit na tinalikuran na ito ng karamihan ng mga Pilipino.<ref name="paulmorrow">{{cite web|last1=Morrow|first1=Paul|title=Baybayin, The Ancient Script of the Philippines|url=http://paulmorrow.ca/bayeng1.htm|website=paulmorrow.ca|language=Ingles|trans-title=Babayin, Ang Sinaunang Sulat ng Pilipinas}}</ref> Sinasabi ni Isaac Donoso, isang iskolar, na nagkaroon ng mahalagang papel ang mga dokumentong nakasulat sa katutubong wika at katutubong sulat (lalo na ang Baybayin) sa hudisyal at legal na buhay ng kolonya at itinala na marami pa ring matatagpuang dokumento sa panahong kolonyal na nakasulat sa Baybayin sa mga iilang repositoryo, kabilang dito ang silid-aklatan ng [[Unibersidad ng Santo Tomas]].<ref name="letrademeca">{{cite journal|last1=Donoso|first1=Isaac|title=Letra de Meca: Jawi Script in the Tagalog Region During the 16th Century|journal=Journal of Al-Tamaddun|date=Hunyo 14, 2019|volume=14|issue=1|pages=89–103|doi=10.22452/JAT.vol14no1.8|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/JAT/article/view/16534|language=en|issn=2289-2672|quote=Ang mahalaga sa amin ay ang may-katuturang aktibidad sa mga dantaong ito sa pag-aaral, pagsusulat, at kahit paglilimbag sa Baybayin. At hindi kakatwa itong gawin sa mga ibang rehiyon ng Imperyong Kastila. Sa katunayan, mahalaga ang naging papel ng mga katutubong dokumento sa hudisyal at ligal na buhay ng mga kolonya. Ligal na tinanggap ang mga dokumento sa mga ibang wika maliban sa Kastila, at sinabi ni Pedro de Castro na "Sa mga sinupan ng Lipa at Batangas, nakakita ako ng mararaming dokumento na may ganitong titik". Sa panahon ngayon, mahahanap natin ang mga dokumentong may Baybayin sa iilang repositoryo, kabilang dito ang pinakalumang aklatan sa bansa, ang Unibersidad ng Santo Tomás. (Isinalin ang sipi mula sa Ingles)|doi-access=free|trans-title=Letra de Meca: Sulat Jawi sa Katagalugan Noong Ika-16 na Dantaon}}</ref> Napansin din niya na hindi sinugpo ng mga unang misyonerong Kastila ang paggamit ng Baybayin ngunit sa halip niyo ay maaaring itinaguyod nila ang Baybayin bilang hakbang upang pigilan ang Islamisasyon, dahil lumilipat ang wikang Tagalog mula Baybayin patungo sa [[Jawi script|Jawi]], ang isina-Arabeng sulat ng lipunang napa-Islam sa Timog-silangang Asya.<ref>{{cite journal|last1=Donoso|first1=Isaac|title=Letra de Meca: Jawi Script in the Tagalog Region During the 16th Century|journal=Journal of Al-Tamaddun|date=Hunyo 14, 2019|volume=14|issue=1|page=92|doi=10.22452/JAT.vol14no1.8|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/JAT/article/view/16534|accessdate=Setyembre 15, 2019|language=en|issn=2289-2672|quote=Pangalawa, kung hindi inalis ang Baybayin ngunit itinaguyod at alam natin na ang Maynila ay nagiging mahalagang entrepôt ng Islam, maaaring isipin na ang Baybayin ay nasa maibabagong yugto sa Kamaynilaan sa pagdating ng mga Kastila. Ito ay upang sabihin, gaya ng mga ibang lugar ng mundong Malay, pinapalitan ang Baybayin at kulturang Hindu-Budismo ng Sulat Jawi at Islam. Kung ganoon, baka itinaguyod ng mga Kastila ang Baybayin bilang paraan upang patigilan ang Islamisyon dahil unti-unting naglipat ang wikang Tagalog mula sa Baybayin tungo sa sulat Jawi. (Isinalin ang sipi mula sa Ingles)|doi-access=free|trans-title=Letra de Meca: Sulat Jawi sa Katagalugan Noong Ika-16 na Dantaon}}</ref> Habang may naitalang di-kukulangin sa dalawang kaso ng pagsunog ng mga libritong Tagalog ng mga pormula sa [[Salamangka (mahiya)|salamangka]] noong unang bahagi ng panahon ng mga Kastila, nagkomento rin si Jean Paul-Potet (2017), isang iskolar, na nakasulat ang mga librito sa alpabetong Latin at hindi sa katutubong Baybayin.<ref>{{cite book|last1=POTET|first1=Jean-Paul G.|title=Ancient Beliefs and Customs of the Tagalogs|date=2019|publisher=Lulu.com|isbn=978-0-244-34873-1|page=66|url=https://books.google.com/?id=Ca5XDwAAQBAJ|language=en|trans-title=Mga Sinaunang Paniniwala at Kaugalian ng mga Tagalog}}</ref> Wala ring mga ulat ng mga banal na kasulatan ng mga Tagalog, dahil hindi nila isinulat ang kanilang kaalaman sa [[Teolohiya|teolohiko]] at ipinasa nang bibigan habang inilaan ang paggamit ng Baybayin para sa mga sekular na layunin at mga [[anting-anting]].<ref>{{cite book|last1=POTET|first1=Jean-Paul G.|title=Ancient Beliefs and Customs of the Tagalogs|date=2019|publisher=Lulu.com|isbn=978-0-244-34873-1|page=58–59|url=https://books.google.com/?id=Ca5XDwAAQBAJ|language=en|quote=Pinanatiling hindi nakasulat ng mga Tagalog ang kanilang kaalaman sa teolohiko, at ginamit lamang ang kanilang alpabetong papantig ("Baybayin") para sa mga sekular na hangarin at, marahil, mga anting-anting. (Isinalin ang sipi mula sa Ingles)|trans-title=Mga Sinaunang Paniniwala at Kaugalian ng mga Tagalog}}</ref> ===Mga makabagong inapo=== {{main|Panitik na Buhid|Sulat Hanunuo|Sulat Tagbanwa}} Ang mga natitirang modernong sulat na tuwirang nagmula sa Baybayin sa pamamagitan ng likas na pangyayari ang [[sulat Tagbanwa]] na minana ng mga Palawano mula sa [[Tagbanua|mga Tagbanwa]] at pinangalanang [[Sulat Tagbanwa#Ibalnan|Ibalnan]], at [[Panitik na Buhid|sulat Buhid]] at [[Sulat Hanunuo|sulat Hanunóo]] sa [[Mindoro]]. Pinalitan ang sinaunang [[Kulitan|sulat Kapampangan]] na ginamit noong dantaong 1600 ng artipisyal na sulat na tinatawagang "makabagong Kulitan". Walang ebidensya para sa mga iba pang panrehiyong sulat; tulad ng makabagong eksperimento sa Pampanga. Alinmang ibang sulat ay mga kamakailang likha batay sa isa o isa pa sa mga abesedaryo mula sa mga lumang Kastilang paglalarawan.<ref name="QuoraBaybayin"/> {| class="wikitable" style="width:50%; margin:auto; line-height:1.25em;" |+Makabagong Indikong sulat !Sulat !Rehiyon !Halimbawa |- |[[Wikang Palawano|Sulat Ibalnan]] |[[Palawan]] |[[File:Ibalnan.jpg|150px]] |- |[[Sulat Hanunuo]] |[[Mindoro]] |[[File:Hanunoo script sample.svg|150px]] |- |[[Panitik na Buhid|Sulat Buhid]] |[[Mindoro]] |[[File:Buhid script sample.svg|150px]] |- |[[Sulat Tagbanwa]] |Gitnang at Hilagang [[Palawan]] |[[File:Tagbanwa script sample.svg|150px]] |} ==Mga katangian== [[File:Filipino sword filipino dha baybayin script.JPG|thumb|right|Isang espadang dha na pinag-ukitan ng Baybayin.]]Ang Baybayin ay isang [[Abugida]] (alpasilabryo), na gumagamit ng mga kombinasyon ng [[katinig]] at patinig. Ang bawat karakter o titik,<ref name="potet" /> habang nakasulat sa payak na anyo, ay isang katinig na nagtatapos sa patinig na "A". Upang isulat ang isang katinig na nagtatapos sa ibang patinig, inilalagay ang isang marka na tinatawagang kudlit<ref name="potet" /> sa itaas ng titik (upang tumunog ng "E" o "I") o sa ibaba ng titik (upang tumunog ng "O" o "U"). Upang magsulat ng mga salita nagsisimula sa patinig, ginagamit ang tatlong titik, tig-isa para sa ''A'', ''E/I'' at ''O/U''. === Palatitikan === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Halimbawa ng mga glipo (gawang-kamay o istilong panggayak) para sa mga saligang titik ! colspan="3" |Nagsasariling patinig | rowspan="2" style="border-top:hidden;border-bottom:hidden;background:white;padding:1px" | ! colspan="17" |Batay na katinig (na may ipinahiwatig na patinig a) |- | style="width:36px" |[[Talaksan:BAYBAYIN_A.png|36x36px|a]]a | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_E-I.svg|36x36px|i/e]]i/''e'' | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_O-U.svg|36x36px|u/o]]u/''o'' | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Ka.svg|36x36px|ka]]ka | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Ga.svg|36x36px|ga]]ga | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Nga.svg|36x36px|nga]]nga | style="background:white;padding:1px" | | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Ta.svg|36x36px|ta]]ta | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Da.svg|36x36px|da]]da/''ra'' | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Na.svg|36x36px|na]]na | style="background:white;padding:1px" | | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Pa.svg|36x36px|pa]]pa | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Ba.svg|36x36px|ba]]ba | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Ma.svg|36x36px|ma]]ma | style="background:white;padding:1px" | | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Ya.svg|36x36px|ya]]ya | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_La.svg|36x36px|la]]la | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Wa.svg|36x36px|wa]]wa | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Sa.svg|36x36px|sa]]sa | style="width:36px" |[[Talaksan:Baybayin_Ha.svg|36x36px|ha]]ha |} {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="1" style="text-align:center" |+'''Ang mga saligang titik kasama ng lahat ng mga kombinasyon ng katinig-patinig at birama''' |- valign="top" |'''Mga patinig''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |a |{{Script|Tglg|ᜀ}} |- |i<br />e |{{Script|Tglg|ᜁ}} |- |u<br />o |{{Script|Tglg|ᜂ}} |- |''/{{Script|Tglg|◌}}/'' |{{Script|Tglg|◌᜕<br/>◌᜔}} |} |'''ba/va''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''ba/va'' |{{Script|Tglg|ᜊ}} |- |''bi/vi<br />be/ve'' |{{Script|Tglg|ᜊᜒ}} |- |''bu/vu<br />bo/vo'' |{{Script|Tglg|ᜊᜓ}} |- |/b/<br />/v/ |{{Script|Tglg|ᜊ᜕<br>ᜊ᜔}} |} |'''ka''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''ka'' |{{Script|Tglg|ᜃ}} |- |ki<br />ke |{{Script|Tglg|ᜃᜒ}} |- |ku<br />ko |{{Script|Tglg|ᜃᜓ}} |- |/k/ |{{Script|Tglg|ᜃ᜕<br/>ᜃ᜔}} |} |'''da''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''da'' |{{Script|Tglg|ᜇ}} |- |''di<br />de'' |{{Script|Tglg|ᜇᜒ}} |- |''du<br />do'' |{{Script|Tglg|ᜇᜓ}} |- |/d/ |{{Script|Tglg|ᜇ᜕<br/>ᜇ᜔}} |} |'''ra''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''ra'' |{{Script|Tglg|ᜍ}} |- |''ri<br />re'' |{{Script|Tglg|ᜍᜒ}} |- |''ru<br />ro'' |{{Script|Tglg|ᜍᜓ}} |- |/r/ |{{Script|Tglg|ᜍ᜕<br />ᜍ᜔}} |} |'''ta''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''ta'' |{{Script|Tglg|ᜆ}} |- |''ti<br />te'' |{{Script|Tglg|ᜆᜒ}} |- |''tu<br />to'' |{{Script|Tglg|ᜆᜓ}} |- |/t/ |{{Script|Tglg|ᜆ᜕<br/>ᜆ᜔}} |} | rowspan="4" | |- |'''ga''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''ga'' |{{Script|Tglg|ᜄ}} |- |''gi<br />ge'' |{{Script|Tglg|ᜄᜒ}} |- |''gu<br />go'' |{{Script|Tglg|ᜄᜓ}} |- |/g/ |{{Script|Tglg|ᜄ᜕<br/>ᜄ᜔}} |} |'''ha''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''ha'' |{{Script|Tglg|ᜑ}} |- |''hi<br />he'' |{{Script|Tglg|ᜑᜒ}} |- |''hu<br />ho'' |{{Script|Tglg|ᜑᜓ}} |- |/h/ |{{Script|Tglg|ᜑ᜕<br/>ᜑ᜔}} |} |'''la''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''la'' |{{Script|Tglg|ᜎ}} |- |''li<br />le'' |{{Script|Tglg|ᜎᜒ}} |- |''lu<br />lo'' |{{Script|Tglg|ᜎᜓ}} |- |/l/ |{{Script|Tglg|ᜎ᜕<br/>ᜎ᜔}} |} |'''ma''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''ma'' |{{Script|Tglg|ᜋ}} |- |''mi<br />me'' |{{Script|Tglg|ᜋᜒ}} |- |''mu<br />mo'' |{{Script|Tglg|ᜋᜓ}} |- |/m/ |{{Script|Tglg|ᜋ᜕<br/>ᜋ᜔}} |} |'''wa''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''wa'' |{{Script|Tglg|ᜏ}} |- |''wi<br />we'' |{{Script|Tglg|ᜏᜒ}} |- |''wu<br />wo'' |{{Script|Tglg|ᜏᜓ}} |- |/w/ |{{Script|Tglg|ᜏ᜕<br/>ᜏ᜔}} |} |- |'''na''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''na'' |{{Script|Tglg|ᜈ}} |- |''ni<br />ne'' |{{Script|Tglg|ᜈᜒ}} |- |''nu<br />no'' |{{Script|Tglg|ᜈᜓ}} |- |/n/ |{{Script|Tglg|ᜈ᜕<br/>ᜈ᜔}} |} |'''nga''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''nga'' |{{Script|Tglg|ᜅ}} |- |''ngi<br />nge'' |{{Script|Tglg|ᜅᜒ}} |- |''ngu<br />ngo'' |{{Script|Tglg|ᜅᜓ}} |- |/ŋ/ |{{Script|Tglg|ᜅ᜕<br/>ᜅ᜔}} |} |'''pa/fa''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''pa''/''fa'' |{{Script|Tglg|ᜉ}} |- |''pi/pe<br />fi/fe'' |{{Script|Tglg|ᜉᜒ}} |- |''pu/po<br />fu/fo'' |{{Script|Tglg|ᜉᜓ}} |- |/p/<br />/f/ |{{Script|Tglg|ᜉ᜕<br/>ᜉ᜔}} |} |'''sa/za''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''sa''/''za'' |{{Script|Tglg|ᜐ}} |- |''si/se<br />zi/ze'' |{{Script|Tglg|ᜐᜒ}} |- |''su/so<br />zu/zo'' |{{Script|Tglg|ᜐᜓ}} |- |/s/<br />/z/ |{{Script|Tglg|ᜐ᜕<br/>ᜐ᜔}} |} |'''ya''' {| class="wikitable" style="margin:.5em auto" |''ya'' |{{Script|Tglg|ᜌ}} |- |''yi<br />ye'' |{{Script|Tglg|ᜌᜒ}} |- |''yu<br />yo'' |{{Script|Tglg|ᜌᜓ}} |- |/j/ |{{Script|Tglg|ᜌ᜕<br/>ᜌ᜔}} |} |- | colspan="5" | |}Itinatampok sa ikalawa-sa-huling hanay ang pamudpod birama "{{Script|Tglg|◌᜕}}", na hango sa ipinakilala ni Antoon Postma sa [[sulat Hanunuo]] na kalaunan ay naging bahagi ng [[Tagalog (bloke ng Unicode)|Tagalog Unicode Block]] noong 2021 sa pangunguna ni Fredrick R. Brennan<ref name="L2/20-272">{{cite web|url=https://www.unicode.org/L2/L2020/20272-pamudpod.pdf|title=Amended proposal to encode the Tagalog pamudpod|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708022736/https://www.unicode.org/L2/L2020/20272-pamudpod.pdf|archive-date=Hulyo 8, 2025|access-date=Nobyembre 10, 2025|language=en|trans-title=Amended proposal to encode the Tagalog pamudpod}}</ref>. Ang huling hanay ng mga kumpol na may krus-kudlit birama "{{Script|Tglg|◌᜔}}" ay idinagdag sa orihinal. Ipinakilala ito ni Francisco Lopez, isang paring Kastila, sa kaniyang mga gawa at pagsasalin tulad ng ''Libro a naisurátan amin ti bagás ti Dotrina Cristiana'' noong 1620<ref name="Amami">{{cite web|url=http://paulmorrow.ca/amami.htm|title=Amami - A Fragment of the Ilokano Lord's Prayer, 1620|archive-url=https://web.archive.org/web/20250801020824/http://paulmorrow.ca:80/amami.htm|archive-date=Agosto 1, 2025|access-date=Nobyembre 10, 2025|language=en|trans-title=Amami - A Fragment of the Ilokano Lord's Prayer, 1620}}</ref>. Bago ang pagpapakilala ng bagong titik para sa '''ra''', isang simbolo lamang ang ginagamit para sa '''da''' o '''ra''' dahil alopono ang mga ito sa karamihan ng [[Mga wikang Pilipino|mga wika ng Pilipinas]], kung saan nagiging '''ra''' ito sa pagitan ng mga patinig at nagiging '''da''' sa mga ibang posisyon. Napanatili ang ganitong alituntunin ng balarila sa [[Wikang Filipino|makabagong Filipino]], kaya kapag may '''d''' sa pagitan ng dalawang patinig, nagiging '''r''' ito, tulad sa mga salitang ''dangal'' at ''marangal'', o ''dunong'' at ''marunong'', at kahit sa ''raw'' at ''daw'' at sa ''rin'' at ''din'' pagkatapos ng mga patinig.<ref name="baybayin"/> Gayunpaman, mayroong hiwalay na simbolo para sa '''da''' at '''ra''' para sa ibang uri ng Baybayin tulad ng Sambal, Basahan, at Ibalnan; upang banggitin lamang ang ilan. Noong 2021, ipinakilala ang "{{Script|Tglg|ᜍ}}" at "{{Script|Tglg|ᜟ}}" bilang mga titik para sa '''ra''' kung saan ang una ay hango sa mga mungkahi ng kalakhan ng mga gumagamit ng Baybayin, tulad nina Normal de los Santos at Lloyd Zapanta, habang ang pangalawa naman ay kilala bilang '''ra''' ng Zambales na unang nakita sa librong ''Estudio de los antiguos alfabetos Filipinos'' ni Cipriano Marcilla y Martin. Ginagamit din ang parehong simbolo upang kumatawan sa '''pa''' at '''fa''' (o '''pha'''), '''ba''' at '''ba''', at '''sa''' at '''za''' na katunog din. Kinatawan ng isang titik ang '''nga'''. Pinanatili ng kasalukuyang bersyon ng [[alpabetong Filipino]] ang "'''ng'''" bilang digrapo. Bukod sa mga ponetikong pagsasaalang-alang na ito, monokameral ang sulat at hindi gumagamit ng maliit at malaking titik upang ipakitang iba ang mga pangalang pantangi o unang titik ng mga salitang nagsisimula ng mga pangungusap.<br> ==== Kudlit birama ==== Naging lalong mahirap ang orihinal na pamamaraan ng pagsulat para sa mga paring Kastila na nagsasalinwika ng mga aklat tungo sa mga [[Mga wikang Pilipino|bernakular]], dahil noong una hindi isinasama ng Baybayin ang huling katinig na walang patinig. Maaaring ikalito ito ng mga mambabasa sa anong salita o bigkas ang nilayon ng manunulat. Halimbawa, 'bu-du' ang pagbaybay sa 'bundok', na hindi isinasama ang huling katinig ng bawat pantig. Dahil dito, ipinakilala ni Francisco Lopez ang kanyang kudlit noong 1620 na tinatawagang sabat o krus na nagkansela sa pahiwatig na tunog ng patinig ''a'' at nagpahintulot sa pagsusulat ng huling katinig. Isinulat ang kudlit sa anyo ng tandang "+",<ref name="bibingka">{{cite web|url=http://www.bibingka.com/dahon/tagalog/tagalog.htm|title=The Tagalog script|archive-url=https://web.archive.org/web/20080823214513/http://www.bibingka.com/dahon/tagalog/tagalog.htm|archive-date=Agosto 23, 2008|access-date=Setyembre 2, 2008|language=en|trans-title=Ang sulat Tagalog}}</ref> na may kaugnayan sa [[Kristiyanismo]]. Pareho ang silbi nitong malakrus na kudlit sa [[virama]] sa sulat [[Devanagari]] sa [[India|Indiya]]. Sa katunayan, tinatawag na ''Tagalog Sign Virama'' (Biramang Tandang Tagalog) ang kudlit ng [[Unicode]]. Ngayon, kasama na ng ''Tagalog Sign Virama'' ang ''Tagalog Sign Pamudpod'' "{{Script|Tglg|◌᜕}}" sa mga birama na nasa ulalim ng [[Tagalog (bloke ng Unicode)|Tagalog Unicode Block]]. Hango ito sa pamudpod mula sa [[sulat Hanunuo]]. === Bantas at pagitan === Noong una, ang Baybayin ay may iisang [[bantas]] lamang ({{Script|Tglg|᜶}}), na tinawagang bantasan.<ref name="potet">{{cite book|last1=Potet|first1=Jean-Paul G.|title=Baybayin, the Syllabic Alphabet of the Tagalogs|page=95|accessdate=Mayo 20, 2020|url=https://books.google.com/?id=Ca5XDwAAQBAJ|language=Ingles|trans-title=Mga Sinaunang Paniniwala at Kaugalian ng mga Tagalog}}</ref><ref>{{cite book|last1=de Noceda|first1=Juan|title=Vocabulario de la lengua tagala|date=1754|page=39|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=miun.aqj5903.0001.001&view=image&seq=61|language=Kastila|trans-title=Bokabularyo ng wikang Tagalog}}</ref> Ngayon, gumagamit ang Baybayin ng dalawang bantas, ang solong bantas ({{Script|Tglg|᜵}}), na nagsisilbi bilang kuwit o tagahati ng talata, at ang dobleng bantas ({{Script|Tglg|᜶}}), na nagsisilbi bilang tuldok o pangwakas ng talata. Kahawig ang mga bantas na ito sa solong at dobleng danda sa mga ibang Indikong Abugida at maaaring ilahad nang patayo tulad ng mga Indikong danda, o nang pahilis tulad ng mga bantas na pahilis. Nagkakaisa sa paggamit ng mga bantas ang lahat ng mga sulat Pilipino at isinakodigo ng Unicode sa bloke ng [[sulat Hanunóo]].<ref>{{cite web|url=https://www.unicode.org/versions/Unicode13.0.0/ch17.pdf#G26723|title=Chapter 17: Indonesia and Oceania, Philippine Scripts|publisher=Unicode Consortium|date=March 2020|language=Ingles|trans-title=Kabanata 17: Indonesia at Oceania, Mga Pilipinong Sulat}}</ref> Hindi ginamit sa kasaysayan ang paghihiwalay sa mga salita dahil isinulat nang patuloy ang mga salita, ngunit karaniwan ito ngayon.<ref name="baybayin" /> === Pagkakasunod-sunod ng titik === Sa ''[[Katesismo para sa mga Pilipinong Katoliko|Doctrina Christiana]]'', ang mga titik ng Babayin ay inayos (nang walang anumang koneksyon sa iba pang magkatulad na panitik, maliban sa pag-ayos ng mga patinig bago ang mga katinig) bilang. :{{Script|Tglg|ᜀ ᜂ ᜁ ᜑ ᜉ ᜃ ᜐ ᜎ ᜆ ᜈ ᜊ ᜋ ᜄ ᜇ ᜌ ᜅ ᜏ}}<br>a, u/o, i/e; ha, pa, ka, sa, la, ta, na, ba, ma, ga, da/ra, ya, nga, wa.<ref>{{cite web|url=http://www.gutenberg.org/files/16119/16119-h/16119-h.htm#d0e129|title=Doctrina Cristiana|website=Project Gutenberg|trans-title=Doktrinang Kristiyano|language=Kastila}}</ref> Sa Unicode, inayos ang mga titik nang magkaugnay sa mga ibang panitikang Indiko, ayon sa pagkakaugnay ng mga magkakalapit na mga katinig. :{{Script|Tglg|ᜀ ᜁ ᜂ ᜃ ᜄ ᜅ ᜆ ᜇ ᜈ ᜉ ᜊ ᜋ ᜌ ᜍ ᜎ ᜏ ᜐ ᜑ}}<br>a, i/e, o/u; ka, ga, nga; ta, da, na; pa, ba, ma; ya, ra, la; wa, sa, ha.<ref name="UnicodeTagalog">{{Cite web|url=https://www.unicode.org/charts/PDF/U1700.pdf|title=Unicode Baybayin Tagalog variant}}</ref> == Paggamit == === Paggamit bago at sa panahon ng pananakop === Sa kasaysayan, ginamit ang Baybayin sa mga lugar kung saan sinasalita ang [[Wikang Tagalog|Tagalog]] at sa mas maliit na sakop, ang [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]. Kumalat sa mga [[Wikang Iloko|Ilokano]] ang paggamit nito noong itinaguyod ng mga Kastila ang kanyang paggamit sa paglathala ng mga [[Bibliya]]. Binigyang pansin ni Pedro Chirino, isang paring Kastila, noong 1604 at [[Antonio de Morga]] noong 1609 na marunong ang karamihan ng mga Pilipino sa Baybayin, at sinabi na halos walang lalaki at mas bihira pa ang babae na hindi bumabasa at nagsusulat sa mga titik na ginagamit sa [[Luzon|"pulo ng Maynila"]].<ref name="geoffwadecham">{{cite journal|last1=Wade|first1=Geoff|title=On the Possible Cham Origin of the Philippine Scripts|journal=Journal of Southeast Asian Studies|date=March 1993|volume=24|issue=1|pages=44–87|doi=10.1017/S0022463400001508|jstor=20071506|language=Ingles|trans-title=Patungkol sa Posibleng Pinagmulang Cham ng mga Sulat Pilipino}}</ref> Itinala na hindi sila nagsusulat ng mga aklat o nagrerekord, subalit ginamit ang Baybayin para sa mga personal na pagsusulat tulad ng mga maliliit na nota at mensahe, tula at paglagda ng mga dokumento.<ref name="Scott" /> Ayon sa kaugalian, isinulat ang Baybayin sa mga [[palma|dahon ng palma]] gamit ang mga panulat o sa [[kawayan]] gamit ang mga kutsilyo.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KFQOAQAAMAAJ&q=baybayin+palm+leaves&dq=baybayin+palm+leaves|title=Filipinas|last=|first=|date=1995-01-01|publisher=Filipinas Pub.|isbn=|location=|pages=60|language=en|quote=|via=|issue=36–44}}</ref> Ang kurbadong hugis ng mga titik ng Baybayin ay tuwirang resulta nitong pamana; nakapupunit sa dahon ang mga tuwid na linya.<ref>{{Cite web|url=http://princelystates.com/ArchivedFeatures/fa-03-05.shtml|title=Cochin Palm Leaf Fiscals|date=2001-04-01|website=Princely States Report > Archived Features|language=en|access-date=2017-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170113205231/http://princelystates.com/ArchivedFeatures/fa-03-05.shtml|archive-date=2017-01-13|url-status=dead|trans-title=Mga Dahon ng Palmera na Piskal ng Cochin}}</ref> Nang maukit ang mga titik sa kawayan, pinapahiran ito ng abo upang lumitaw ang mga titik. Binanggit ng isang di-kilalang sanggunian mula sa 1590 na: {{quote |text=Kapag nagsusulat sila, ito ay nasa mga tableta na gawa sa kawayan na mahahanap sa mga pulong iyon, sa banakal. Sa paggamit ng ganoong tableta, na kasinglaki ng apat na daliri, hindi ipinanunulat ang tinta, ngunit ang iilang mga panulat kung saan tinatabas ang ibabaw at banakal ng kawayan at isinasagawa ang mga titik.<ref name="baybayin"/> }} [[File:UST Baybayin Document.png|200px|thumb|right|1613 (Dokumento A) at 1625 (Dokumento B)]] Noong panahon ng mga Kastila, nagsimulang isulat ang karamihan ng Baybayin gamit ang tinta sa papel o inilalathala sa mga aklat (gamit ang mga bloke ng kahoy) upang padaliin ang pagkalat ng Kristiyanismo.<ref>{{cite journal |last1=Woods |first1=Damon L. |date=1992 |title=Tomas Pinpin and the Literate Indio: Tagalog Writing in the Early Spanish Philippines |trans-title=Tomas Pinpin at ang Edukadong Indio: Pagsusulat ng Tagalog sa Maagang Kastilang Pilipinas |url=https://escholarship.org/content/qt7kz776js/qt7kz776js.pdf |journal=UCLA Historical Journal |language=Ingles}}</ref> Sa mga ilang bahagi ng bansa tulad ng [[Mindoro]] nanatili ang kinaugaliang paraan ng pagsusulat.<ref name="Scott" /> Ikinakatuwiran ni Isaac Donoso, isang iskolar, na mahalaga ang papel ng mga dokumentong nakasulat sa katutubong wika at sa Baybayin sa hudisyal at legal na buhay ng kolonya.<ref name="letrademeca"/> Tinatalakay ng Dokumentong Baybayin ng Unibersidad ng Santo Tomas ang dalawang legal na transaksyon ng lupa't bahay noong 1613, na nakasulat sa Baybayin, (binansagang Dokumento A na pinetsahang Pebrero 15, 1613)<ref>{{Cite web|url=http://www.mts.net/~pmorrow/doc_a.htm|title=Document A|date=Mayo 5, 2010|accessdate=Setyembre 3, 2014|website=|publisher=|last=Morrow|first=Paul|language=Ingles|trans-title=Dokumento A}}</ref> at 1625 (binansagang Dokumento B na pinetsahang Disyembre 4, 1625).<ref>{{Cite web|url=http://www.mts.net/~pmorrow/doc_b.htm|title=Document B|date=Mayo 4, 2010|accessdate=Setyembre 3, 2014|website=|publisher=|last=Morrow|first=Paul|trans-title=Dokumento B|archive-date=Hulyo 29, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729081423/http://www.mts.net/~pmorrow/doc_b.htm|url-status=dead}}</ref> ===Makabagong paggamit=== [[File:Philippine passport (2016 edition) Baybayin.jpg|thumb|250px|Pasaporte ng Pilipinas (edisyong 2016) na nagpapakita ng sulat Baybayin]] Pana-panahong naimungkahi ang iilang panukalang-batas na nilalayong itaguyod itong sistema ng pagsulat, kabilang dito ang ''"National Writing System Act"'' (Panukalang Batas ng Kapulungan 1022<ref>{{cite web|url=http://congress.gov.ph/legisdocs/basic_17/HB01022.pdf|title=House Bill 1022|publisher=[[Ika-17 na Kongreso ng Pilipinas#Kapulungan ng mga Kinatawan|Ika-17 Kongreso ng Pilipinas]]|accessdate=Setyembre 24, 2018|date=Hulyo 4, 2016|trans-title=Panukalang Batas 1022|language=Ingles|archive-date=2019-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20191126193202/http://www.congress.gov.ph/legisdocs/basic_17/HB01022.pdf|url-status=dead}}</ref>/Panukalang Batas ng Senado 433<ref>{{cite web|url=https://senate.gov.ph/lis/bill_res.aspx?congress=17&q=SBN-433|title=Senate Bill 433|publisher=[[Ika-17 na Kongreso ng Pilipinas#Senado|Ika-17 Senado ng Pilipinas]]|accessdate=Setyembre 24, 2018|date=Hulyo 19, 2016|trans-title=Panukalang Batas ng Senado 433|language=en}}</ref>). Ginagamit ito sa pinakakasalukuyang [[Piso ng Pilipinas#Serye ng Bagong Salinlahing Baryang Salapi (New Generation Currency Coin Series, 2018 - Kasalukuyan)|serye ng Bagong Salinlahing Baryang Salapi ng piso ng Pilipinas]] na inilabas noong huling sangkapat ng 2010. "Pilipino" ang salita na ginamit sa mga pera ({{Script|Tglg|ᜉᜒᜎᜒᜉᜒᜈᜓ}}). Ginagamit din ito sa mga [[pasaporte ng Pilipinas]], lalo na sa pinakabagong edisyon ng e-pasaporte na inilabas noong 11 Agosto 2009 patuloy. Ang mga pahinang gansal ng mga pahinang 3–43 ay may "{{Script|Tglg|ᜀᜅ᜔ ᜃᜆᜓᜏᜒᜍᜈ᜔ ᜀᜌ᜔ ᜈᜄ᜔ᜉᜉᜇᜃᜒᜎ ᜐ ᜁᜐᜅ᜔ ᜊᜌᜈ᜔}}" ("Ang katuwiran ay nagpapadakila sa isang bayan") bilang pagtukoy sa [[Aklat ng mga Kawikaan|Kawikaan]] 14:34. <gallery> Talaksan:National anthem in baybayin.jpg|Ang mga liriko ng [[Lupang Hinirang]] na isinalin sa Baybayin. Talaksan:Philippine revolution flag magdiwang.svg|Watawat ng [[Katipunan]] sa [[pangkat Magdiwang]], na may titik ''ka'' ng Baybayin. Talaksan:National Historical Commission of the Philippines (NHCP).svg|Selyo ng [[National Historical Commission of the Philippines|Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas]], na may titik ''ka'' at ''pa'' sa Baybayin sa gitna. Talaksan:Seal of the Armed Forces of the Philippines.svg|Sagisag ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]], na may titik ''ka'' ng Baybayin sa gitna. Talaksan:National Library of the Philippines (NLP).svg|Tatak ng [[Pambansang Aklatan ng Pilipinas]]. ''Karunungan'' ang pagbabasa ng tekstong Baybayin (''ka r(a)u n(a)u nga n(a)''). Talaksan:National Museum of the Philippines.svg|Tatak ng [[Pambansang Museo ng Pilipinas]], na may titik ''pa'' ng Baybayin sa gitna, sa tradisyonal na kubadong istilo. Talaksan:Gawad Lakandula.png|Naglalaman ang sagisag ng [[Orden ni Lakandula]] ng inskripsyon na may mga Baybayin na kumakatawan sa pangalang ''[[Lakandula]]'', na binabasa pakaliwa mula sa itaas. </gallery> == Mga halimbawa == ===Ama Namin=== {| class="wikitable" ! scope="col" |Sulat Baybayin ! scope="col" |[[Alpabetong Latin|Sulat Latin]] |- |<poem> {{Script|Tglg|ᜀᜋ ᜈᜋᜒᜈ᜔᜵ ᜐᜓᜋᜐᜎᜅᜒᜆ᜔ ᜃ᜵}} {{Script|Tglg|ᜐᜋ᜔ᜊᜑᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜅᜎᜈ᜔ ᜋᜓ᜶}} {{Script|Tglg|ᜋᜉᜐᜀᜋᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜃᜑᜇᜒᜀᜈ᜔ ᜋᜓ᜵}} {{Script|Tglg|ᜐᜓᜈ᜔ᜇᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜎᜓᜂᜊ᜔ ᜋᜓ᜵}} {{Script|Tglg|ᜇᜒᜆᜓ ᜐ ᜎᜓᜉ᜵ ᜉᜇ ᜈᜅ᜔ ᜐ ᜎᜅᜒᜆ᜔᜶}} {{Script|Tglg|ᜊᜒᜄ᜔ᜌᜈ᜔ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜅᜌᜓᜈ᜔ ᜅ᜔ ᜀᜋᜒᜅ᜔ ᜃᜃᜈᜒᜈ᜔ ᜐ ᜀᜇᜂ ᜀᜇᜂ᜵}} {{Script|Tglg|ᜀᜆ᜔ ᜉᜆᜏᜇᜒᜈ᜔ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜐ ᜀᜋᜒᜅ᜔ ᜋ᜔ᜅ ᜐᜎ᜵}} {{Script|Tglg|ᜉᜇ ᜈᜅ᜔ ᜉᜄ᜔ᜉᜉᜆᜏᜇ᜔ ᜈᜋᜒᜈ᜔ ᜐ ᜋ᜔ᜅ ᜈᜄ᜔ᜃᜃᜐᜎ ᜐ ᜀᜋᜒᜈ᜔᜶}} {{Script|Tglg|ᜀᜆ᜔ ᜑᜓᜏᜄ᜔ ᜋᜓ ᜃᜋᜒᜅ᜔ ᜁᜉᜑᜒᜈ᜔ᜆᜓᜎᜓᜆ᜔ ᜐ ᜆᜓᜃ᜔ᜐᜓ᜵}} {{Script|Tglg|ᜀᜆ᜔ ᜁᜀᜇ᜔ᜌ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜐ ᜋᜐᜋ᜶ [[Amen|ᜐᜒᜌ ᜈᜏ]]᜶}} </poem> |<poem> ''Ama namin, sumasalangit ka,'' ''Sambahín ang ngalan mo.'' ''Mapasaamin ang kaharián mo,'' ''Sundin ang loób mo,'' ''Dito sa lupà, para nang sa langit.'' ''Bigyán mo kamí ngayón ng aming kakanin sa arau-arau;'' ''At patawarin mo kamí sa aming mga sala,'' ''Para nang pagpapatawad namin sa mga nagkakasala sa amin.'' ''At huwág mo kamíng ipahintulot sa tuksó,'' ''At iadyâ mo kamí sa masama. [[Amen|Siya nawâ]].'' </poem> |} ===Pandaigdig na pagpapahayag ng mga karapatang pantao=== {| class="wikitable" ! scope="col" |Sulat Baybayin ! scope="col" |Sulat Latin |- |{{Script|Tglg|ᜀᜅ᜔ ᜎᜑᜆ᜔ ᜈᜅ᜔ ᜆᜂ ᜀᜌ᜔ ᜁᜐᜒᜈᜒᜎᜅ᜔ ᜈ ᜋᜎᜌ<br /> ᜀᜆ᜔ ᜉᜈ᜔ᜆᜌ᜔ᜉᜈ᜔ᜆᜌ᜔ ᜐ ᜃᜇᜅᜎᜈ᜔ ᜀᜆ᜔ ᜋᜅ ᜃᜇᜉᜆᜈ᜔᜶}} {{Script|Tglg|ᜐᜒᜎ ᜀᜌ᜔ ᜉᜒᜈᜄ᜔ᜃᜎᜓᜂᜊᜈ᜔ ᜈᜅ᜔ ᜃᜆᜓᜏᜒᜇᜈ᜔ ᜀᜆ᜔ [[Budhi|ᜊᜓᜇ᜔ᜑᜒ]]<br /> ᜀᜆ᜔ ᜇᜉᜆ᜔ ᜋᜄ᜔ᜉᜎᜄᜌᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜁᜐᜆ᜔ ᜁᜐ ᜐ ᜇᜒᜏ ᜈᜅ᜔ ᜉᜄ᜔ᜃᜃᜉᜆᜒᜇᜈ᜔᜶}} | style="font-style:italic" |{{lang|tl|Ang lahat ng tao'y isinilang na malaya}} {{lang|tl|at pantay-pantay sa karangalan at mga karapatan.}} {{lang|tl|Sila'y pinagkalooban ng katuwiran at [[budhi]]}} {{lang|tl|at dapat magpalagayan ang isa't isa sa diwa ng pagkakapatiran.}} |} [[Talaksan:Article_1_of_UDHR,_Handwritten_in_Filipino_Baybayin_Script.jpg|thumb|477x477px|Artikulo 1 ng Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga [[Karapatang pantao|Karapatan ng Tao]], nakasulat-kamay sa Pilipinong Baybayin.]] === Pambansang sawikain ng Pilipinas === {| class="wikitable" ! scope="col" |Panitik-Baybayin ! scope="col" |Panitik-Latin |- |{{Script|Tglg|ᜋᜃᜇᜒᜌᜓᜐ᜔᜵<br /> ᜋᜃᜆᜂ᜵<br /> ᜋᜃᜃᜎᜒᜃᜐᜈ᜔᜵ ᜀᜆ᜔<br /> ᜋᜃᜊᜈ᜔ᜐ᜶}} |{{lang|tl|[[Maka-Diyos, Maka-tao, Makakalikasan at Makabansa|Maka-Diyos,<br /> Maka-Tao,<br /> Makakalikasan, at<br /> Makabansa.]]}} |- |{{Script|Tglg|ᜁᜐᜅ᜔ ᜊᜈ᜔ᜐ᜵<br /> ᜁᜐᜅ᜔ ᜇᜒᜏ᜶}} |{{lang|tl|Isang Bansa,<br /> Isang Diwa}} |} === Pambansang awit === Nasa ibaba ang unang dalawang taludtod ng [[pambansang awit]] ng Pilipinas, ang [[Lupang Hinirang]], sa Baybayin. {| class="wikitable" ! Panitik-Baybayin ! Panitik-Latin |- | <poem>ᜊᜌᜅ᜔ ᜋᜄᜒᜎᜒᜏ᜔᜵ ᜉᜒᜇ᜔ᜎᜐ᜔ ᜈᜅ᜔ ᜐᜒᜎᜅᜈᜈ᜔᜵ ᜀᜎᜊ᜔ ᜈᜅ᜔ ᜉᜓᜐᜓ᜵ ᜐ ᜇᜒᜊ᜔ᜇᜒᜊ᜔ ᜋᜓᜌ᜔ ᜊᜓᜑᜌ᜔᜶ ᜎᜓᜉᜅ᜔ ᜑᜒᜈᜒᜇᜅ᜔᜵ ᜇᜓᜌᜈ᜔ ᜃ ᜈᜅ᜔ ᜋᜄᜒᜆᜒᜅ᜔᜵ ᜐ ᜋᜈ᜔ᜎᜓᜎᜓᜉᜒᜄ᜔᜵ ᜇᜒ ᜃ ᜉᜐᜒᜐᜒᜁᜎ᜔᜶</poem> | <poem>Bayang magiliw, Perlas ng silanganan, Alab ng puso Sa dibdib mo'y buhay. Lupang hinirang, Duyan ka ng magiting, Sa manlulupig Di ka pasisiil.</poem> |} === Mga halimbawang pangungusap === * Magtanim ay 'di biro. *: {{Script|Tglg|ᜋᜄ᜔ᜆᜈᜒᜋ᜔ ᜀᜌ᜔ ᜇᜒ ᜊᜒᜍᜓ᜶}} (Krus-kudlit) *: {{Script|Tglg|ᜋᜄ᜕ᜆᜈᜒᜋ᜕ ᜀᜆ᜕ ᜇᜒ ᜊᜒᜍᜓ᜶}} (Pamudpod) * Ang kabataan ang pag-asa ng bayan. *: {{Script|Tglg|ᜀᜅ᜔ ᜃᜊᜆᜀᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜉᜄ᜔ᜀᜐ ᜈᜅ᜔ ᜊᜌᜈ᜔᜶}} (Krus-kudlit) *: {{Script|Tglg|ᜀᜅ᜕ ᜃᜊᜆᜀᜈ᜕ ᜀᜅ᜕ ᜉᜄ᜕ᜀᜐ ᜈᜅ᜕ ᜊᜌᜈ᜕᜶}} (Pamudpod) * Mamahalin kita hanggang sa pumuti ang buhok ko. *: {{Script|Tglg|ᜋᜋᜑᜎᜒᜈ᜔ ᜃᜒᜆ ᜑᜅ᜔ᜄᜅ᜔ ᜐ ᜉᜓᜋᜓᜆᜒ ᜀᜅ᜔ ᜊᜓᜑᜓᜃ᜔ ᜃᜓ᜶}} (Krus-kudlit) *: {{Script|Tglg|ᜋᜋᜑᜎᜒᜈ᜕ ᜃᜒᜆ ᜑᜅ᜕ᜄᜅ᜕ ᜐ ᜉᜓᜋᜓᜆᜒ ᜀᜅ᜕ ᜊᜓᜑᜓᜃ᜕ ᜃᜓ᜶}} (Pamudpod) == Unicode == Idinagdag ang Baybayin sa Pamantayang [[Unicode]] noong Marso, 2002 sa paglabas ng bersyong 3.2. ===Bloke=== {{main|Tagalog (bloke ng Unicode)}} Kabilang sa Unicode sa ilalim ng pangalang 'Tagalog'. Sakop ng Baybayin-Tagalog sa Unicode: U+1700–U+171F {{Unicode chart Tagalog}} == Tipaan == === Gboard === [[File:Baybayin Keyboad by Gboard Screenshot.png|thumb|Isang screenshot ng tipaang Baybayin sa Gboard.]] Isinapanahon ang talaan ng tinaguyod na wika ng Gboard, isang ''virtual keyboard [[Mobile app|app]]'' na binuo ng [[Google]] para sa [[Android (operating system)|Android]] at [[iOS]] noong Agosto 1, 2019.<ref>{{cite web|author=techmagus|title=Baybayin in Gboard App Now Available|date=Agosto 2019|url=https://techmagus.icu/baybayin-gboard-now-available/|access-date=Agosto 1, 2018|language=Ingles|trans-title=Magagamit na Ngayon ang Baybayin sa Gboard App|archive-date=Agosto 1, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801125919/https://techmagus.icu/baybayin-gboard-now-available/|url-status=dead}}</ref> Kabilang dito ang lahat ng bloke ng Unicode Baybayin: Baybayin-Buhid bilang "Buhid", Baybayin-Hanunoó bilang "Hanunuo", Baybayin-Tagalog bilang "Filipino (Baybayin), at Baybayin-Tagbanwa bilang "Aborlan".<ref>{{cite web|author=techmagus|title=Activate and Use Baybayin in Gboard|date=Agosto 2019|url=https://techmagus.icu/activate-baybayin-gboard/|access-date=Agosto 1, 2018|trans-title=Panaganahin at Gamitin ang Baybayin sa Gboard|language=en|archive-date=2020-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200612143317/https://techmagus.icu/activate-baybayin-gboard/|url-status=dead}}</ref> Idinisenyo ang tipaan ng Baybayin-Tagalog ["Filipino (Baybayin)"] para madaling gamitin habang pinipindot ang titik. Ipinapakita ang mga panandang patinig para sa e/i at o/u, pati na rin ang kudlit (pagkansela ng tunog-patinig) sa gitna ng pagkakaayos ng tipaan. ===Philippines Unicode Keyboard Layout na may Baybayin === Posibleng magmakinilya ng Baybayin nang direkta mula sa tipaan nang hindi gumagamit ng mga ''online typepad''. Kabilang sa ''Philippines Unicode Keyboard Layout''<ref name="techmagus">{{cite web|url=https://techmagus.icu/paninap-unicode-keyboard-layout/the-philippines-national-keyboard-layout/|title=Philippines Unicode Keyboard Layout|website=techmagus™|language=Ingles|access-date=2020-06-12|archive-date=2020-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200612110746/https://techmagus.icu/paninap-unicode-keyboard-layout/the-philippines-national-keyboard-layout/|url-status=dead}}</ref> ang mga iba't ibang uri ng pagkakayos ng Baybayin para sa mga iba't ibang tagagamit ng tipaan: [[QWERTY]], Capewell-Dvorak, Capewell-QWERF 2006, Colemak, at Dvorak. Magagamit ang lahat ng mga ito sa mga instalasyon ng Microsoft Windows at GNU/Linux 32-bit at 64-bit. Maaring i-''download'' ang pagkakaayos ng tipaan na may Baybayin sa isang pahinang sa Bitbucket.<ref>{{Cite web |date=2015-12-06 |title=There's an App That Lets You Type in Baybayin - When In Manila |url=https://www.wheninmanila.com/theres-an-app-that-lets-you-type-in-baybayin/ |access-date=2025-09-30 |website=www.wheninmanila.com |language=en-US}}</ref> ==Tingnan din== *[[Panitik na Buhid|Sulat Buhid]] *[[Palabaybayan ng Filipino]] *[[Sulat Hanunuo]] *[[Kulitan]] *[[Laguna Copperplate Inscription|Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]] *[[Lumang Tagalog]] *[[Sulat Tagbanwa]] *[[Abakada]] ==Mga pananda== {{noteslist}} == Mga sanggunian == {{reflist}} ==Mga panlabas na link== {{commons category}} * [https://web.archive.org/web/20140201135616/http://www.congress.gov.ph/download/basic_16/HB00160.pdf Panukalang Batas 160, o ''National Script Act of 2011''] * [https://symbl.cc/en/unicode/blocks/tagalog/ Tagalog – Unicode character table] * [http://nordenx.blogspot.com/p/downloads.html Mga Makabagong Font ng Baybayin] * [http://paulmorrow.ca/fonts.htm Mga Font ng Baybayin ni Paul Morrow] * [https://bitbucket.org/paninap/ph-ukl/src/main/ Pahina ng PH-UKL para sa pagsasaayos ng Unicode keyboard na may suporta sa Baybayin] {{Baybayin}} [[Kaurian:Panitikan sa Pilipino]] [[Kategorya:Baybayin]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]] r5eootxvptmxr6ckqqb0v5y45mu1mcr 0 7142 2209641 2201575 2026-05-29T18:50:47Z Arko Blangko 155328 2209641 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Demokratikong Republikang Bayan ng Korea | common_name = Hilagang Korea | native_name = {{ubl|{{native name|ko|조선민주주의인민공화국}}|{{small|{{nowrap|{{transl|ko|Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk}} ([[McCune–Reischauer|MR]])}}}}}} | image_flag = Flag of North Korea.svg | image_coat = Emblem of North Korea.svg | symbol_type = Sagisag | motto = {{lang|ko|강성대국}}<br />''Kangsŏngtaeguk''<br />"Bansang Malakas at Maunlad" | anthem = {{lang|ko|애국가}}<br />{{transl|ko|[[Aegukka]]}}<br />"Awiting Makabayan"{{parabr}}{{center|[[Talaksan:Aegukka - National Anthem of North Korea.wav]]}} | image_map = Locator map of North Korea.svg | map_caption = Lokasyon ng Hilagang Korea sa Silangang Asya. | capital = [[Pyongyang]] | coordinates = {{Coord|39|2|N|125|45|E|type:city}} | largest_city = kabisera | languages_type = Wikang opisyal<br />{{nobold|at pambansa}} | languages = [[Wikang Koreano|Koreano]] | demonym = [[#Demograpiya|Koreano<br/>Hilagang Koreano]] | government_type = [[Estadong komunista]] | leader_title1 = [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Koreano)|Kataas-taasang Pinuno]] | leader_name1 = [[Kim Jong-un]] | leader_title2 = Premiyer | leader_name2 = Pak Thae-song | legislature = [[Kataas-taasang Asembleyang Bayan]] | sovereignty_type = [[Kasaysayan ng Hilagang Korea|Kasaysayan]] | established_event1 = Pagsuko ng Hapon | established_date1 = 2 Setyembre 1945 | established_event2 = Sobyetikong Pangasiwaan | established_date2 = 3 Oktubre 1945 | established_event3 = Pagkatatag | established_date3 = 9 Setyembre 1948 | established_event4 = [[Digmaang Koreano]] | established_date4 = 25 Hunyo 1950 | established_event5 = [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|Saligang Batas]] | established_date5 = 27 Disyembre 1972 | established_event6 = Deklarasyong Panmunjom | established_date6 = 27 Abril 2018 | area_km2 = 120,540 | area_rank = ika-97 | area_footnote = | percent_water = 0.11 | population_estimate_year = {{UN_Population|Year}} | population_estimate = {{UN_Population|Dem. People's Republic of Korea}} | population_estimate_rank = ika-55 | population_census_year = 2008 | population_census = 24,052,231 | population_density_km2 = 212 | population_density_rank = ika-45 | GDP_PPP = $40 bilyon | GDP_PPP_year = 2015 | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = $1,800 | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = $30 bilyon | GDP_nominal_year = 2017 | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_per_capita = $1,300 | GDP_nominal_per_capita_rank = | HDI = | HDI_year = | currency = [[Won ng Hilagang Korea]] (₩) | currency_code = KPW | time_zone = Oras ng Pyongyang | utc_offset = +9 | DST_note = | time_zone_DST = | calling_code = +850 | iso3166code = | cctld = [[.kp]] | today = }} Ang '''Hilagang Korea''' ({{lang-ko|북조선}}, <small>tr.</small> {{transl|ru|Pukchosŏn}}), opisyal na '''Demokratikong Republikang Bayan ng Korea''', ay bansang matatagpuan sa [[Silangang Asya]]. Hinahangganan ito ng [[Tsina]] at [[Rusya]] sa hilaga, [[Dagat Hapon]] sa silangan, [[Dagat Dilaw]] sa kanluran, at [[Timog Korea]] sa [[Demilitarisadong Sona ng Korea]]. Sumasaklaw ito ng lawak na 120,538 km² at may tinatayang populasyon na mahigit 26 milyon. Ang kabisera at pinakamalaking lungsod nito ay [[Pyongyang]]. Sumuko ang [[Imperyong Hapones]] noong 1945 sa pagtatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], at nahati ang Korea sa dalawa sa kahabaan ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Sinakop ang hilagang bahagi ng [[Unyong Sobyetiko]] habang naipasailalim ang timog sa [[Estados Unidos]]. Nabigo ang mga negosasyon para sa muling pagkakaisa, at noong 1948 ay naitatag ang isang sosyalistang pamahalaan sa hilaga ng tangway, sa kaibahan ng kapitalistang pangasiwaan sa timog. Nagsimula ang [[Digmaang Koreano]] noong 1950 nang sinalakay ng Hilagang Korea ang Timog at tumagal ito hanggang 1953 na nagresulta sa pagkapatas. Nilagdaan ang [[Kasunduang Armistisyo ng Korea]] na nagdulot ng tigil-putukan at nagtatag ng isang demilitarisadong sona. Pagkatapos ng digmaan ay muling itinayo ang bansa sa ilalim ng isang [[industriyalisasyon|industriyalisadong]] [[ekonomiyang planado|ekonomiyang planado]]. Sa huling bahagi ng mga 1950 at noong mga 1960 at 1970 ay nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog Korea, na noo'y dumaranas ng kaguluhan sa politika at mga krisis sa ekonomiya. Gayunpaman, ang sitwasyon ay nabaligtad noong dekadang 1980 nang naging matibay na kapangyarihang pang-ekonomiya ang Timog dahil sa panloobang pag-unlad at pamumuhuna't ayudang militar mula [[Estados Unidos]] at [[Hapon]], habang ang Hilagang Korea ay tumimik at nanghina. Lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng Hilagang Korea noong nabuwag ang [[Unyong Sobyetiko#Pagkabuwag|Unyong Sobyetiko]] at mga [[Mga himagsikan ng 1989|estadong komunista]] sa [[Silangang Bloke]]. Dahil dito, nagkaroon ng malawakang taggutom sa bansa noong [[Taggutom sa Hilagang Korea|1994 hanggang 1998]] na naging sanhi ng tinatayang 240 libo hanggang 3.5 milyong pagkamatay. Patuloy na dumadaranas ang bansa ng [[malnutrisyon|malnutrisyong]] laganap. Ayon sa Artikulo 1 ng [[saligang batas]] ng bansa, ang Hilagang Korea ay isang "estadong sosyalistang may kasarinlan", at sa Artikulo 3 nakasaad na ang [[Juche]] ang [[ideolohiya|ideolohiyang]] pampamahalaan ng Hilagang Korea. Ang mga moda ng produksyon ay pag-aari ng estado sa pamamagitan ng mga negosyong pinamamahalaan ng pamahalaan at sakahang kolektibo. Karamihan sa mga paglilingkod kagaya ng pangangalagang [[kalusugan|pangkalusugan]], [[edukasyon]], [[bahay|pabahay]], at produksyon ng [[pagkain]] ay tinutustusan o pinopondohan ng estado. Sumusunod din ang bansa sa ideolohiyang [[Songun]], ang patakarang "una-militar" ng Hilagang Korea. Ang hukbong tungkuling aktibo nito na binubuo ng halos 1.28 milyong sundalo ay higit 5% ng populasyon ng bansa at ang ikaapat na pinakamalaki sa mundo. Mayroon din ito ng higit 7.769 milyong tauhang aktibo, nakalaan, at paramilitar, halos 30% ng populasyon ng bansa at ang ikalawang pinakamataas na tauhang militar at paramilitar sa buong daigdig. Mayroon ang bansa ng mga [[Pakikidigmang biyolohiko|sandatang biyolohiko]], [[Pakikidigmang kimiko|kimiko]], at isa sa iilang bansang mayroon ng mga [[sandatang nukleyar]]. Tinatayang mayroon ang Hilagang Korea ng higit 30 hanggang 40 nito. Pinamumunan ang Hilagang Korea ng dinastiyang Kim bilang isang namamanang [[totalitaryong]] [[diktadura]]. Isa itong [[unitaryo]] at [[unipartidistang]] [[estadong komunista]], kung saan hinahawakan ang pampolitikang kapangyarihan ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]. Naging bahagi ang ito ng [[mga Nagkakaisang Bansa]] noong 1991, at kabilang rin sa iba't-ibang organisasyong pandaigdig tulad ng [[Grupo ng 77]], [[Kilusang Di-Nakahanay]], at Porong Rehiyonal ng [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]]. Madalas na itinuturing ang mga pang-aabuso sa karapatang pantao ng estado na pinakamalubha sa mundo. ==Etimolohiya== Nagmumula ang pangalang Korea sa sa pangalang ''Goryeo'' (binabaybay ding ''Koryŏ''). Unang ginamit ang pangalang Goryeo ng kahariang sinaunang [[Goguryeo]] (Koguryŏ) na isa sa mga kapangyarihang dakila sa Silangang Asya noong panahon nito. Ang [[ika-10 dantaon|ika-10 dantaong]] kahariang [[Goryeo]] ay humalili sa Goguryeo, at sa gayon ay minana ang pangalan nito, na binigkas ng mga bumibisitang Persang mangangalakal bilang "Korea".<ref>{{cite book|last1=Rossabi|first1=Morris|title=China Among Equals: The Middle Kingdom and Its Neighbors, 10th–14th Centuries|publisher=University of California Press|isbn=9780520045620|url=https://books.google.com/books?id=sNpD5UKmkswC&q=%22As+the+self-proclaimed+successor+to+Koguryo+and+the+protector+of+Parhae+refugees%2C+many+of+them+of+Koguryo+origin%2C+Koryo+considered+the+northern+territories+in+Manchuria+its+rightful+legacy.%22|access-date=8 November 2016|language=en|date=20 May 1983}}</ref>{{rp|323}}<ref>{{citation |last = Yunn |first = Seung-Yong |year = 1996 |title = Religious culture of Korea |chapter = Muslims earlier contact with Korea |publisher = Hollym International}}{{rp|99}}</ref> Ang modernong pagbaybay ng salitang Korea ay unang lumitaw noong huling bahagi ng [[ika-17 dantaon]] sa mga sulatin sa paglalakbay ni [[Hendrick Hamel]] ng [[Kompanyang Olandes ng Silangang Indiya]].<ref>{{cite web|url=http://city.udn.com/54543/2933925 |script-title=zh:Korea原名Corea？ 美國改的名 |publisher=[[United Daily News]] |date=5 July 2008 |access-date=28 March 2014 |language=zh |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006101951/http://city.udn.com/54543/2933925 |archive-date=6 October 2014 }}</ref> [[File:Korean Peninsula.jpg|thumb|left|250px|Isang mapang Timog Koreano ng [[tangway ng Korea]]. Tinutukoy nito ang Hilagang Korea na ''Bukhan'' ([[Koreano]]: {{lang|ko-Hang-KR|북한}}), ang Timog Koreanong katawagang kolokyal sa Hilagang Korea.]] Pagkatapos ng paghahati ng [[tangway ng Korea]] sa Hilaga at Timog ay gumamit ang dalawang panig ng mga magkaibang termino para tumukoy sa Korea. Ginamit ng Hilagang Korea ang ''Chosŏn'' o ''Joseon'' ([[wikang Koreano|Koreano]]: {{lang|ko|조선}}) habang ginamit ng Timog Korea ang ''Hanguk'' ([[wikang Koreano|Koreano]]: {{lang|ko|한국}}). Noong 1948, ang Hilagang Korea ay pormal na naging Republikang Bayang Demokratiko ng Korea ([[wikang Koreano|Koreano]]: {{lang|ko|조선민주주의인민공화국}}; [[McCune-Reischauer]]: ''Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk''). Ang bawat bahagi ng pangalan ay maingat na pinili. Ang terminong ''Chosŏn'' ay pinili dahil ginamit ito noong erang kolonyal upang kilalanin ang tangway. Ang ''Konghwaguk'' naman ay pinili kaysa sa ''Minguk'' dahil sa mga makaliwang konotasyon nito, ginamit ang termino upang tumukoy sa mga bumubuong republika ng [[Unyong Sobyetiko]]. Ginusto ng mga Hilagang Koreano na gumamit ng mga pangalang ginamit nang [[Silangang Harang|Silangang Bloke]] upang magkaroon ang bansa ng pagkakalehitimo. Nagkaroon ng pagpipilian sa katawagang "Republikang Bayan" at "Republikang Demokratiko". Ginamit ito ng mga panandaliang estado na [[Republikang Bayang Ukranyo ng mga Sobyetiko]] (ang naging unang bansa gumamit ng katawagang "Republikang Bayan") at [[Republikang Demokratiko ng Pinlandiya]] ayon sa pagkakabanggit. Ang katawagang "Republikang Bayan" ay pinaboran ni [[Pak Hon-yong]] ng [[Partido Komunista ng Korea]] at ginamit ito ng pansamantalang [[Republikang Bayan ng Korea]] na nabuo sa [[Seoul]] pagkatapos ng pagpalaya sa tangway. Ang "Republikang Demokratiko" naman ay nauugnay sa konseptong [[Bagong Demokrasya]] ni [[Mao Zedong]], na nakaimpluwensya kay [[Kim Tu-bong]] ng Bagong Partidong Bayan ng Korea. Nagsanib-puwersa ang Bagong Partidong Bayan ng Korea ni Kim Tu-bong at Partido Komunista ng Hilagang Korea. Nang makarating ang paksa kay [[Kim Il-sung]], nagsimula siyang gumamit ng katawagang "Republikang Bayang Demokratiko", kung saan sinaad niya ang ideya sa isang talumpati noong 1946. Iminungkahi naman ni Heneral Nikolai Georgiyevich Lebedev ng [[Hukbong Sobyetiko]] na tawagin ang bansa na "Republikang Demokratikong-Bayan" ({{lang-ru|Народно-Демократическая Республика}}). Nang hinarap ni Kim ang sitwasyon ay napagpasyahan ni Kim na tawagin ang bansa na "Republikang Bayang Demokratiko ng Korea" sa Koreano at Republikang Demokratikong-Bayan" sa [[wikang Ruso|Ruso]] upang isipin ng mga Sobyetiko na sinusunod ang kanilang mga utos at maiulat ni Kim sa mga [[Koreano]] na ang kanyang katawagan ang pinili ng mga Sobyetiko. Dahil dito, maaaring sabihin ng magkabilang panig na sila ang gumawa ng pangalan.<ref>https://www.nknews.org/2018/11/how-north-korea-got-its-official-name/</ref> Ginagamit ng mga Hilagang Koreano ang katawagang ''Pukchosŏn'' ([[Chosongul]]: {{lang|ko-Hang-KP|북조선}}; [[Hancha]]: {{lang|ko-Hant-KP|北朝鮮}}; "Hilagang Choson") habang ginagamit ng mga Timog Koreano ang katawagang ''Bukhan'' ([[Hangul]]: {{lang|ko-Hang-KR|북한}}; [[Hancha]]: {{lang|ko-Hant-KR|北韓}}; "Hilagang Han") upang tumukoy sa Hilagang Korea. Gayunpaman, ang terminong ''Pukchosŏn'' ay bihirang ginagamit sa hilaga, bagama't maaari itong matagpuan sa mga dipa-digmang mapagkukunan tulad ng Awit ni Heneral Kim Il-sung.<ref>{{Dictionary.com|Chosŏn|access-date=19 December 2018}}</ref> Sa mga rehiyong pangturista sa Hilagang Korea at sa mga opisyal na pagpupulong ng Hilagang Korea at Timog Korea ay ginagamit nila ang mga terminong ''Bukcheuk'' ("hilagang panig") at ''Namcheuk'' ("timog panig"). Sa politika, ang mga pamahalaan ng Hilaga at Timog Korea ay tumuturing sa kanilang mga sarili bilang ang nag-iisang lehitimong pamahalaan ng buong tangway.<ref name="Buzo 2002">{{cite book| title = The Making of Modern Korea | url = https://archive.org/details/makingmodernkore00buzo | url-access = limited | last = Buzo | first = Adrian | year = 2002| publisher = Routledge| location = London | isbn = 978-0-415-23749-9}}</ref>{{rp|72}}<ref name="Cumings 2005">{{cite book| title = Korea's Place in the Sun: A Modern History| url = https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi| last = Cumings| first = Bruce| author-link = Bruce Cumings| year = 2005| publisher = [[W. W. Norton & Company]]| location = New York| isbn = 978-0-393-32702-1}}</ref>{{rp|506–507}} Dahil dito, hindi itinuturing ng mga Hilagang Koreano at Timog Koreano ang kanilang mga sarili bilang mga "Hilagang Koreano" at "Timog Koreano" kundi "Koreano", at ang mga dayuhang bisita ay hinihikayat na hindi gamitin ang mga unang binanggit na termino.<ref>{{cite news|url=http://www.nknews.org/2014/02/why-is-north-korea-called-the-dprk/|title=Why is North Korea called the DPRK?|last=Young|first=Benjamin R|date=7 February 2014|work=[[NK News]]|access-date=9 February 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140209140607/http://www.nknews.org/2014/02/why-is-north-korea-called-the-dprk/|archive-date=9 February 2014}}</ref> ==Kasaysayan== ==Heograpiya== ===Topograpiya=== [[File:North Korea Topography.png|thumb|right|200px|[[Topograpiya|Topograpikong]] [[mapa]] ng Hilagang Korea.]] Sinasakop ng Hilagang Korea ang hilagang bahagi ng [[Tangway ng Korea]], na nasa pagitan ng mga latitud na 37° at 43°H, at mga longitud na 124° at 131°S. Sumasaklaw ito ng sukat na 120,540 kilometrong kuwadrado (46,541 milyang kuwadrado).<ref>{{Cite book|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf#page=5|title=Demographic Yearbook – Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density|publisher=United Nations Statistics Division|year=2012|access-date=29 November 2014|page=5}}</ref> Sa kanluran nito ay ang [[Dagat Dilaw]] at [[Look ng Korea]], at ang nasa silangan nito ay ang [[Hapon]] sa kabila ng [[Dagat ng Hapon]]. Nagkaroon ang Hilagang Korea ng midyang markang 8.02/10 noong 2019 sa Talatuntunan ng Integridad ng Paysaheng Kagubatan, at niraranggo ito bilang ika-28 sa buong mundo sa 172 bansa. Ang bansa ay naglalaman ng tatlong panlupang ekorehiyon: kagubatang nangungulag ng Gitnang Korea, magkahalong kagubatan ng Bulubunduking Changbai, at magkahalong kagubatan ng Mantsurya.<ref>{{cite web |url=http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20100724234402/http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf |url-status=dead |archive-date=24 July 2010 |title=DPR Korea: State of the Environment, 2003 |author=United Nations Environmental Programme |page=12}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G.|last10=Callow|first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A.|last20=Hofsvang|first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S.|last30=Mendez|first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B.|last40=Stevens|first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.|display-authors=1|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|year=2020|page=5978|issn=2041-1723|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|pmid=33293507|pmc=7723057|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.koreanhistoryproject.org/Jta/Kr/KrGEO0.htm |title=Korea Geography |access-date=1 August 2007 |author=Bill Caraway |year=2007 |work=The Korean History Project |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070706035307/http://koreanhistoryproject.org/Jta/Kr/KrGEO0.htm |archive-date=6 July 2007 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Dinerstein|first1=Eric|last2=Olson|first2=David|last3=Joshi|first3=Anup|last4=Vynne|first4=Carly|last5=Burgess|first5=Neil D.|last6=Wikramanayake|first6=Eric|last7=Hahn|first7=Nathan|last8=Palminteri|first8=Suzanne|last9=Hedao|first9=Prashant|last10=Noss|first10=Reed|last11=Hansen|first11=Matt|last12=Locke|first12=Harvey|last13=Ellis|first13=Erle C|last14=Jones|first14=Benjamin|last15=Barber|first15=Charles Victor|last16=Hayes|first16=Randy|last17=Kormos|first17=Cyril|last18=Martin|first18=Vance|last19=Crist|first19=Eileen|last20=Sechrest|first20=Wes|last21=Price|first21=Lori|last22=Baillie|first22=Jonathan E. M.|last23=Weeden|first23=Don|last24=Suckling|first24=Kierán|last25=Davis|first25=Crystal|last26=Sizer|first26=Nigel|last27=Moore|first27=Rebecca|last28=Thau|first28=David|last29=Birch|first29=Tanya|last30=Potapov|first30=Peter|last31=Turubanova|first31=Svetlana|last32=Tyukavina|first32=Alexandra|last33=de Souza|first33=Nadia|last34=Pintea|first34=Lilian|last35=Brito|first35=José C.|last36=Llewellyn|first36=Othman A.|last37=Miller|first37=Anthony G.|last38=Patzelt|first38=Annette|last39=Ghazanfar|first39=Shahina A.|last40=Timberlake|first40=Jonathan|last41=Klöser|first41=Heinz|last42=Shennan-Farpón|first42=Yara|last43=Kindt|first43=Roeland|last44=Lillesø|first44=Jens-Peter Barnekow|last45=van Breugel|first45=Paulo|last46=Graudal|first46=Lars|last47=Voge|first47=Maianna|last48=Al-Shammari|first48=Khalaf F.|last49=Saleem|first49=Muhammad|display-authors=1|title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm|journal=BioScience|volume=67|issue=6|year=2017|pages=534–545|issn=0006-3568|doi=10.1093/biosci/bix014|pmid=28608869|pmc=5451287|doi-access=free}}</ref> [[File:North Korea - Mt. Paektu (5015879192).jpg|thumb|200px|left|Pintura na inilalarawan sina [[Kim Il-sung]] at [[Kim Jong-il]] na tumatayo sa tuktok ng [[Bundok Paektu]].]] Sinabi ng mga naunang bisitang Europeo sa Korea na ang bansa ay kahawig ng "isang dagat sa malakas na unos" dahil sa maraming bulubunduking sunud-sunod na kumukrus sa tangway. Mga 80 bahagdan ng lupain ng Hilagang Korea ay binubuo ng mga bundok at kabundukan, na pinaghihiwalay ng mga malalim at makipot na lambak. Lahat ng bundok ng tangway na may taas na 2,000 metro (6,600 talampakan) o higit pa ay matatagpuan sa Hilagang Korea. Ang malaking mayorya ng populasyon ay naninirahan sa mga kapatagan at mababang lupain.<ref>{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+kp0030)|title=Topography and Drainage|publisher=Library of Congress|access-date=17 August 2009|date=1 June 1993|archive-url=https://web.archive.org/web/20041117072403/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd%2Fcstdy%3A%40field%28DOCID+kp0030%29|archive-date=17 November 2004|url-status=dead}}</ref> [[File:L9992134-2.jpg|thumb|right|215px|Litrato ng [[Bundok Kumgang|Bundok Kumgangsan]], isang tanyag na bundok sa Hilagang Korea dahil sa kagandahan nito.]] Ang [[Bundok Paektu]] ang pinakamataas na punto sa Hilagang Korea sa 2,743 metro (8,999 talampakan). Isa itong [[bulkan|bulkang bundok]] na malapit sa [[Manchuria|Mantsurya]] na may [[basalt]] na [[lava|lavang]] [[talampas]] na mayroong taas sa pagitan ng 1,400 metro (4,600 talampakan) at 2,000 metro (6,600 talampakan) sa ibabaw ng antas ng dagat. Itinuturing na isang sagradong lugar ng mga Koreano. Ayon sa [[mitolohiyang Koreano]], isinilang dito si [[Dangun]], ang nagtatag ng unang kaharian sa [[Korea]] na [[Gojoseon]]. May kahalagahan ang bundok sa kalinangang Koreano at isinama sa detalyadong alamat ng [[kulto ng pagkatao]] na nakapalibot sa dinastiyang Kim. Isang tanyag na pampamahalaang [[propaganda|propagandang]] [[alamat]] ay sumasaad na ang bundok ang lugar ng kapanganakan ni [[Kim Jong-il]]. Binabanggit ang bundok sa pambansang awit ng parehong Korea at sa iba't-ibang awiting propaganda, isang halimabawa ang awiting "Pupunta Tayo sa Bundok Paektu" na umaawit bilang papuri kay [[Kim Jong-un]] at naglalarawan ng simbolikong paglalakbay sa bundok.<ref>{{cite journal | last = Song | first = Yong-deok | title = The recognition of mountain Baekdu in the Koryo dynasty and early times of the Joseon dynasty | journal=History and Reality V.64 | year = 2007 }}</ref> [[File:압록강.jpg|thumb|200px|left|Litrato ng [[Ilog Yalu]], kilala ng mga Koreano bilang [[Ilog Amnok]]. Ito ang pinakamahabang ilog sa Hilagang Korea.]] Marami ng bulundukin sa bansa, iilan sa kabilang dito ang Bulubunduking Hamgyong na matatagpuan sa sukdulang hilagang-silangan na bahagi ng tangway ay mayroon ng maraming matataas na taluktok, kabilang ang Kwanmobong sa humigit-kumulang 2,541 metro (8,337 talampakan); ang Bulubunduking Rangrim na matatagpuan sa hilaga-gitnang bahagi ng Hilagang Korea at tumatakbo sa direksyong hilaga-timog, na ginagawang mahirap ang komunikasyon sa pagitan ng silangan at kanlurang bahagi ng bansa; at ang Bulubunduking Kangnam na tumatakbo sa kahabaan ng hangganang Hilagang Korea–Tsina. Ang [[Bundok Kumgang|Bundok Kumgangsan]], na kilala rin bilang ang Bundok Dyamante, (humigit-kumulang 1,638 metro (5,374 talampakan)) na matatagpuan sa Bulubunduking Thaebaek na umaabot sa Timog Korea, ay sikat dahil sa magandang tanawin nito. Ang mga bulubundukin sa hilaga at silangang bahagi ng Hilagang Korea ay bumubuo sa kuwenka para sa karamihan ng mga ilog nito, na dumadaloy sa direksyong kanluran at umaagos sa [[Dagat Dilaw]] at [[Look ng Korea]]. Ang pinakamahaba ay ang [[Ilog Yalu]] (kilala sa Korea bilang [[Ilog Amnok]]) na maaaring maugitanan sa 678 km ng 790 kilometro (490 milya) nito. Ang [[Ilog Tumen]], isa sa iilang malalaking ilog na dumadaloy sa [[Dagat Hapon]], ay ang ikalawang pinakamahaba sa 521 kilometro (324 milya) ngunit nalalayag lamang ng 85 kilometro (53 milya) dahil sa bulubunduking topograpiya. Ang [[Ilog Taedong]] ang ikatlong pinakamahabang ilog sa bansa, dumadaloy ito sa Pyongyang at maaaring maugitanan sa 245 ng 397 kilometro nito. Maliliit ang mga lawa dito dahil sa kakulangan ng aktibidad na gleysyal at katatagan ng kortesa ng Daigdig sa rehiyon. Hindi tulad ng kalapit na Hapon o hilagang Tsina, ang Hilagang Korea ay nakakaranas ng kaunting matinding lindol. Ang bansa ay may iilang spang natural at mainit na bukal, tinatayang 124 ito lahat-lahat ayon sa isang Hilagang Koreanong mapagkukunan.<ref>https://www.koreakonsult.com/Attraction_Kumgang_eng.html</ref><ref>{{cite web |title=Topography and Drainage |url=http://countrystudies.us/north-korea/20.htm |website=countrystudies.us |publisher=U.S. Library of Congress |access-date=17 June 2018}}</ref> ===Klima=== ===Kapaligiran=== ====Pangkalahatang-ideya at Biyodibersidad==== [[File:1169 - Nordkorea 2015 - Myohyang Berge - Freundschaftsausstellung (22786096760).jpg|thumb|200px|right|Ang [[Bundok Myohyang]], isang sagradong bundok sa mga Koreano.]] Ang kapaligiran ng Hilagang Korea ay magkakaiba, ito'y sumasaklaw ng mga ekosistemang alpina, kagubatan, bukirin, tubig-tabang, at marino. Mahigit sa 80 bahagdan ng Hilagang Korea ay bulubundukin kung saan ang pagtatanim ay nakakulong sa mga baybaying silangan at kanluran. Ayon sa ulat ng Programang Pangkapaligiran ng Nasyones Unidas noong 2003, sakop ng kagubatan ang higit sa 70 bahagdan ng bansa, karamiha'y nasa mga matarik na dalisdis. Gayunpaman, ang ibang mga pag-aaral ay nagmungkahi na dahil sa [[deporestasyon]], ang kagubatan ay nasa 50% lamang. Mayroong siyam na ilog at maraming maliliit na daluyan ng tubig sa bansa. Dahil sa kasaysayang heolohikal nito, ang bansa ay may saklaw ng [[behetasyon]] mula sa mga sonang subtropiko, mapagtimpi at napakalamig na kayang mabuhay nang magkakasama dahil sa pinagsamang epekto ng mga klimang oseaniko at kontinental. Sa nakalipas na mga taon, ang kapaligira'y naiulat na nasa isang estado ng "krisis", "sakuna", o "pagbagsak".<ref>{{cite web|url=http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20040831102520/http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf |url-status=dead |archive-date=2004-08-31 |title=DPR Korea: State of the Environment, 2003 |author=United Nations Environmental Programme |pages=13, 52 }}</ref><ref>{{cite news|newspaper=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3598966.stm |last=Kirby |first=Alex |title=North Korea's environment crisis |date=August 27, 2004 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20060221004153/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3598966.stm |archive-date=February 21, 2006 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf|title=DPR Korea: State of the Environment, 2003|author=United Nations Environmental Programme|page=53|url-status=dead|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20040901021452/http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf|archive-date=2004-09-01}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf|title=DPR Korea: State of the Environment, 2003|author=United Nations Environmental Programme|page=12|url-status=dead|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20040901021452/http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf|archive-date=2004-09-01}}</ref><ref>{{cite web|url=http://apjjf.org/-Peter-Hayes/3233/article.html|title=Unbearable Legacies: The Politics of Environmental Degradation in North Korea|first=Peter|last=Hayes|publisher=Asia Pacific Journal: Japan Focus|date=12 October 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf|title=DPR Korea: State of the Environment, 2003|author=United Nations Environmental Programme|page=30|url-status=dead|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20040901021452/http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf|archive-date=2004-09-01}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf|title=DPR Korea: State of the Environment, 2003|author=United Nations Environmental Programme|page=12|url-status=dead|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20040901021452/http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf|archive-date=2004-09-01}}</ref> [[File:Bar-tailed Godwit9may.png|thumb|200px|left|Mga landas ng migrasyon at pahingahang lupa ng ''Limosa lapponica'' sa [[Dagat Dilaw]].]] Noong 2003, ang mga espesyeng hayop at halaman sa Hilagang Korea ay iniulat na "masagana". Apat na bahagdan ng mas mataas na uri ng halaman ang iniulat na nanganganib, mahina, bihira, o bumababa. Labing-isang bahagdan ng mga espesyeng bertebrado ay iniulat na kritikal na nanganganib, nanganganib, o bihira. Noong 2013, isang delegasyon ng mga bumibisitang dalub-agham ang nag-ulat ng malaking pagkawasak sa kapaligiran ng bansa. Inilarawan nila ang kawalan ng mga hayop at sinabi na ang "tanawin ay talagang patay". Ang kalagayang ito ay inilarawan bilang "napakalubha na maaaring masira ang katatagan ng buong bansa". Gayunpaman, isang grupo ng mga tagamasid ng ibon mula sa [[New Zealand|Bagong Selanda]] ay bumisita sa [[Dagat Dilaw]] sa lalawigan ng [[Timog Pyongan]] noong 2016 at iniulat na ang mga maputik na lugar doon ay naging kanlungan para sa mga ibon. Ang relatibong kakulangan ng pag-unlad doon kung ikumpara sa kalapit na [[Tsina]] at [[Timog Korea]] ay nagbigay ng kanlungan para sa ilang pandaigdigang mahalagang ibon - tulad ng kritikal na nanganganib na ''[[Numenius madagascariensis]]'', ''[[Numenius arquata]]'', at ''[[Limosa lapponica]]'' sa kanilang migrasyon sa kahabaan ng Rota ng Silangang Asya-Australasya.<ref>{{cite web|url=http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf|title=DPR Korea: State of the Environment, 2003|author=United Nations Environmental Programme|page=53|url-status=dead|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20040901021452/http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf|archive-date=2004-09-01}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.pbs.org/wgbh/nova/next/nature/inside-north-koreas-environmental-collapse/ |title=Inside North Korea's Environmental Collapse |last=McKenna |first=Phil |date=March 6, 2013 |newspaper=[[PBS]] }}</ref><ref name="BBC 1">{{cite news|newspaper=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3598966.stm |last=Kirby |first=Alex |title=North Korea's environment crisis |date=August 27, 2004 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-36533469|title=Why North Korea is a safe haven for birds|date=2016-06-20|website=BBC News|access-date=2016-06-20}}</ref> [[File:Pinus densiflora Kumgangsan.jpg|thumb|200px|right|Ang ''Pinus densiflora'', isang punong laganap sa Hilagang Korea.]] Ang [[sanghalamanan]] ng Hilagang Korea ay may malaking pagkakatulad sa ibang mga lugar sa [[Hilagang Emisperyo|hilagang hating-daigdig]]. Humigit-kumulang 2898 espesye ang naitala, kung saan 14% ay endemiko. Apat ang inuri bilang nanganganib. Ang mga katutubong pamayanang halaman sa mababang lupain ay higit na naglaho sa paglilinang at urbanisasyon. Ang mga katutubong pamayanang kagubatang [[pinophyta]] ay matatagpuan sa kabundukan. Ang mga uri ng kagubatan ay pangunahing subartiko (boreal) at kagubatang templado-malamig. Ang ''Pinus densiflora'' ay nangingibabaw sa mga kagubatang konipero sa buong Hilagang Korea, at dumami din sa mga lugar na binago ng epekto ng tao. Ang pangunahing harding botaniko sa Hilagang Korea ay ang Gitnang Harding Botanikal na itinatag noong 1959. Matatagpuan ito sa paanan ng Bundok Taesongsan sa [[Pyongyang]]. Tatlong [[Nanganganib na mga uri|espesyeng nanganganib]] ay lubhang natatangi na nauuri sa kanilang sariling saring monotipiko. Ang nanganganib na ''Pentactina rupicola'' ng pamilyang [[Rosaceae]] ay matatagpuan lamang malapit sa tuktok ng [[Bundok Kumgang]] sa Kangwon Province. Ang nag-iisang miyembro ng sari nito, ang mga relasyon nito ay hindi malinaw, ngunit ang pagsuring molekular ay nagmumungkahi na ang pinakamalapit na kamag-anak nito ay ang saring Hilagang Amerikano na [[Petrophytum]]. Ang kritikal na nanganganib na ''Abeliophyllum distichum'' ay mula sa gitnang tangway ng Korea at gaya ng ''Pentactina rupicola'' ay kabilang din ito sa isang sari kung saan ito ang nag-iisang miyembro. Mula sa Korea ay ipinakilala ito sa hortikultura sa [[Inglatera]] at [[Hilagang Amerika]], pati na rin sa paglilinang sa Hilagang Korea. Ang ''Sophora koreensis'' ay inuri din sa sarili nitong sari, ngunit ang ''Echinosophora'' ay natagpuang henetikong nasa loob ng saring [[Sophora]]. ====Suliranin at Programang Pangkalikasan==== Aang kapaligiran ng Hilagang Korea ay kilala na hindi gaanong kontaminado kaysa sa Timog Korea, ngunit ang Hilagang Korea ay nasa malubhang kalagayan din ng polusyon sa kapaligiran dahil sa kakulangan ng kamalayan, pamumuhunan, kondisyong teknolohikal, at walang ingat na pag-unlad na sumisira sa kalikasan. Sa ngayon, ang kinatawan ng Hilagang Korea ay lumahok sa Sumite ng Rio at nagpahayag ng kanyang intensyon na tumugon sa mga konsultasyong interkoreano sa mga isyung pangkapaligiran. Ang kalagayang pangkalikasan sa Hilagang Korea ay hindi pa rin ganoon kakilala sa labas ng mundo, at ang mga kaugnay na pinsala ay paulit-ulit lamang na iniuulat.<ref>{{Cite web|title=NK테크 브리핑|url=http://www.nktech.net/inform/nkt_briefing/nkt_briefing_v.jsp?record_no=7|access-date=June 21, 2021|website=www.nktech.net}}</ref><ref>{{Cite web|last=명|first=수정|date=2018|title=KDI 북한경제리뷰|url=https://www.kdi.re.kr/forecast/forecasts_north.jsp?pub_no=15608|url-status=live|access-date=June 18, 2021|website=www.kdi.re.kr|language=kr}}</ref> ===Mga Hangganan, Baybayin, at Isla=== ==Paghahating Pampangasiwaan== [[File:North Korea Div.png|thumb|right|175px|Pangkalahatang paghahating pampangasiwaan ng Hilagang Korea.]] Ang mga paghahating pampangasiwaan ng Hilagang Korea ay nakasaayos sa tatlong antas. Ang una at pinakamataas na antas ay sinasaklaw ang siyam na [[lalawigan]] at apat na espesyal na [[lungsod]], ang ikalawang antas ay binubuo ang mga lungsod, kondado, at distrito, at ang ikatlong antas ay nahahati sa mga bayan, kapitbahayan, nayon, at distrito ng mga manggagawa. Ang sistemang pampangasiwaan na ito na kasalukuyang ginagamit sa Hilagang Korea ay unang pinasinayaan ni Kim Il-sung noong 1952 bilang bahagi ng malawakang muling pagtatatag pamahalaang lokal. Noong nakaraan ay gumamit ang bansa ng maraming-antas na sistema katulad ng ginagamit pa sa Timog Korea. ===Unang Antas=== Ang siyam na lalawigan sa Hilagang Korea ay nagmula sa tradisyonal na mga lalawigan ng [[Korea]], ngunit higit pa itong hinati simula noong pagkakahati ng Korea. Ang mga ito ay malalaking lugar kabilang ang mga lungsod, kanayunan at bulubunduking rehiyon. Ang tatlong espesyal na lungsod at natatanging direktang pinamamahalaang lungsod ay mga malalaking lungsod ng kalakhan na hiniwalay sa kanilang mga dating lalawigan upang maging mga unang antas na yunit. Mayroon ng apat na iba pang mga lungsod ([[Chongjin]], [[Hamhung]], [[Kaesong]], at [[Gwangju]]) na direktang pinamamahalaan sa nakaraan, ngunit sa paglipas ng panahon ay muling pinagsama ang iba sa kanilang mga lalawigan o kung hindi man ay muling isinaayos. Ang mga espesyal na lungsod ay mayroon ng pantay na katayuan sa mga lalawigan. <div class="left"> {| class="wikitable" |- !Mapa !! Kodigo !! Pangalan<br>([[Wikang Filipino|Filipino]])!!Pangalan<br>([[Chosongul]])!!Pangalan<br>([[Hanja]])!!Kabisera |- | rowspan="16" |{{Image label begin|image=North Korea location map 2.svg|width={{{width|500}}}|float={{{float|right}}}|link=}} <!-- ===== PROVINCIAL LEVEL ===== -->{{Image label small|x=0.29|y=0.91|scale={{{width|400}}}|text =[[Pyongyang]]}} {{Image label small|x=1.15|y=0.19|scale={{{width|400}}}|text =[[Rason]]}} {{Image label small|x=0.2|y=0.95|scale={{{width|400}}}|text =[[Nampo]]}} {{Image label small|x=0.29|y=0.83|scale={{{width|400}}}|text =[[Timog Pyongan]]}} {{Image label small|x=0.30|y=1.03|scale={{{width|400}}}|text =[[Hilagang Hwanghae]]}} {{Image label small|x=0.20|y=1.13|scale={{{width|400}}}|text =[[Timog Hwanghae]]}} {{Image label small|x=0.57|y=0.98|scale={{{width|400}}}|text =[[Kangwon]]}} {{Image label small|x=0.60|y=0.66|scale={{{width|400}}}|text =[[Timog Hamgyong]]}} {{Image label small|x=0.90|y=0.30|scale={{{width|400}}}|text =[[Hilagang Hamgyong]]}} {{Image label small|x=0.70|y=0.45|scale={{{width|400}}}|text =[[Ryanggang]]}} {{Image label small|x=0.40|y=0.55|scale={{{width|400}}}|text =[[Chagang]]}} {{Image label small|x=0.15|y=0.70|scale={{{width|400}}}|text =[[Hilagang Pyongan]]}} {{Image label small|x=0.37|y=1.17|scale={{{width|400}}}|text =[[Kaesong]]}}<!-- ===== OTHER COUNTRIES ===== -->{{Image label small|x=0.290|y=0.280|scale={{{width|400}}}| text=[[Tsina|<i style="color: #48A3B5">Tsina</i>]] }} {{Image label small|x=0.605|y=1.200|scale={{{width|400}}}| text=[[Timog Korea|<i style="color: #48A3B5">Timog Korea</i>]] }}<!-- ===== SEAS - OCEANS - ETC ===== -->{{Image label small|x=0.040|y=1.220|scale={{{width|400}}}| text=[[Dagat Dilaw|<i style="color: #48A3B5">Dagat Dilaw<br/>(Dagat Kanluran ng Korea)</i>]] }} {{Image label small|x=0.040|y=0.898|scale={{{width|400}}}| text=[[Look ng Korea|<i style="color: #48A3B5">Look ng Korea</i>]] }} {{Image label small|x=0.850|y=0.898|scale={{{width|400}}}| text=[[Dagat Hapon|<i style="color: #48A3B5">Dagat Hapon<br>(Dagat Silangan ng Korea)</i>]] }} {{Image label end}}<noinclude> !colspan="5"| Direktang Pinamamahalaang Lungsod<br/>([[Chosongul]]: {{lang|ko|직할시}}; [[Hanja]]: {{lang|ko|直轄市}}; [[McCune-Reischauer|MR]]: ''chikhalsi'') |- | KP-01 || [[Pyongyang]] ||{{lang|ko|직할시}} || {{lang|ko|平壤市}} |- !colspan="5"| Lalawigan <br/>([[Chosongul]]: {{lang|ko|도}}; [[Hanja]]: {{lang|ko|道}} [[McCune-Reischauer|MR]]: ''to'') |- | KP-02 || [[Timog Pyongan]] ||{{lang|ko-Hang|평안남도}}|| {{lang|ko|平安南道}} || [[Pyongsong]] |- | KP-03 || [[Hilagang Pyongan]] ||{{lang|ko-Hang|평안북도}}|| {{lang|ko|平安北道}}|| [[Sinuiju]] |- | KP-04 || [[Chagang]] ||{{lang|ko-Hang|자강도}}|| {{lang|ko|慈江道}}|| [[Kanggye]] |- | KP-05 || [[Timog Hwanghae]] ||{{lang|ko-Hang|황해남도}}|| {{lang|ko|黃海南道}}|| [[Haeju]] |- | KP-06 || [[Hilagang Hwanghae]] ||{{lang|ko-Hang|황해북도}}|| {{lang|ko|黃海北道}}|| [[Sariwon]] |- | KP-07 || [[Kangwon]] ||{{lang|ko-Hang|강원도}}|| {{lang|ko|江原道}} || [[Wonsan]] |- | KP-08 || [[Timog Hamgyong]] ||{{lang|ko-Hang|함경남도}}|| {{lang|ko|咸鏡南道}}|| [[Hamhung]] |- | KP-09 || [[Hilagang Hamgyong]] ||{{lang|ko-Hang|함경북도}}|| {{lang|ko|咸鏡北道}}|| [[Chongjin]] |- | KP-10 || [[Ryanggang]] ||{{lang|ko-Hang|량강도}}|| {{lang|ko|兩江道}}|| [[Hyesan]] |- !colspan="5"| Espesyal na Lungsod<br/>([[Chosongul]]: {{lang|ko|특별시}}; [[Hanja]]: {{lang|ko|特別市}} [[McCune-Reischauer|MR]]: ''t'ŭkpyŏlsi'') |- | KP-11 || [[Rason]] ||{{lang|ko-Hang|라선특별시}} || {{lang|ko|羅先市}} |- | KP-12 || [[Nampo]] ||{{lang|ko-Hang|남포시}} || {{lang|ko|南浦市}} |- | KP-13 || [[Kaesong]] ||{{lang|ko-Hang|개성시}} || {{lang|ko|開城市}} |} </div> ===Ikalawa at Ikatlong Antas=== [[File:DPRK Administrative Divisions.svg|thumb|right|175px|Ikalawang antas ng paghahating pampangasiwaan sa Hilagang Korea.]] Ang pinakakaraniwang ikalawang antas na paghahati ay ang ''kondado'' ([[Chosongul]]: {{lang|ko|군}}; [[Hanja]]: {{lang|ko|郡}}; [[McCune-Reischauer|MR]]: ''kun''), isang hindi gaanong urbanisadong lugar sa loob ng isang lalawigan o direktang pinamamahalaang lungsod. Ang mga mas mataong distrito sa loob ng mga lalawigan ay mga ''lungsod'' ([[Chosongul]]: {{lang|ko|시}}; [[Hanja]]: {{lang|ko|市}}; [[McCune-Reischauer|MR]]: ''si''). Ang mga sentrong panlungsod ng mga direktang pinamamahalaang lungsod ay isinaayos sa mga distrito ([[Chosongul]]: {{lang|ko|구역}}; [[Hanja]]: {{lang|ko|區域}}; [[McCune-Reischauer|MR]]: ''kuyŏk''). Ang mga bahaging rural ng mga lungsod at kondado ay isinaayos sa mga ''nayon'' ([[Chosongul]]: {{lang|ko|읍}}; [[Hanja]]: {{lang|ko|邑}}; [[McCune-Reischauer|MR]]: ''ŭp''). Ang mga bayanang lugar sa loob ng mga lungsod ay nahahati sa mga ''kapitbahayan'' ([[Chosongul]]: {{lang|ko|동}}; [[Hanja]]: {{lang|ko|洞}}; [[McCune-Reischauer|MR]]: ''tong''), at ang mga mataong bahagi ng isang kondado ay bumubuo ng isang bayan ([[Chosongul]]: {{lang|ko|리}}; [[Hanja]]: {{lang|ko|里}}; [[McCune-Reischauer|MR]]: ''ri''). Ang ibang kondado ay mayroon ng mga ''distrito ng mga manggagawa'' ([[Chosongul]]: {{lang|ko|로동자구}}; [[Hanja]]: {{lang|ko|勞動者區}}; [[McCune-Reischauer|MR]]: ''rodongjagu''). ==Pamahalaan at Politika== Ang pamahalaan at politika ng Republikang Bayang Demokratiko ng Korea ay nagaganap sa loob ng balangkas ng [[Juche]], isang ideolohiyang pangunahing binuo ni [[Hwang Jang-yop]] (ngunit krinedito kay [[Kim Il-sung]] sa kalaunan) na naglilingkod bilang pilosopiyang pang-estadong opisyal ng estado. Isinasaad ng teorya ng Juche na sa pamamagitan lamang ng pag-asa sa sarili at isang estadong malakas at malaya ay makakamit ang [[sosyalismo|sosyalismong]] tunay. ===Istraktura ng Pamahalaan=== ===Pampolitikang Kalagayan at Pagpapaunlad=== ===Pagpapatupad ng Batas at Panloob na Seguridad=== ===Ugnayang Panlabas=== ==Ekonomiya== ===Pangkalahatang Sitwasyon=== ===Imprastraktura, Enerhiya, at Transportasyon=== ===Agham at Teknolohiya=== ===Lihim na "Silid 39"=== ==Lipunan== ===Demograpiko=== {{Largest cities | name = Mga pinakamalaking lungsod at bayan ng Hilagang Korea | country = Hilagang Korea | stat_ref = [http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/Final%20national%20census%20report.pdf Senso ng 2008] | list_by_pop = Talaan ng mga lungsod sa Hilagang Korea | class = nav | div_name = Paghahating Pampangasiwaan | city_1 = Pyongyang | div_1 = Pyongyang{{!}}Pyongyang | pop_1 = 3,255,288 | img_1 = Pyongyang western view April 2010.jpg | city_2 = Hamhung | div_2 = Lalawigan ng Hilagang Hamgyong{{!}}Hilagang Hamgyong | pop_2 = 768,551 | img_2 = Hamhung North Korea.jpg | city_3 = Chongjin | div_3 = Lalawigan ng Hilagang Hamgyong{{!}}Hilagang Hamgyong | pop_3 = 667,929 | img_3 = Chongjin.jpg | city_4 = Nampo | div_4 = Lalawigan ng Timog Pyongan{{!}}Timog Pyongan | pop_4 = 366,815 | img_4 = Nampocity.jpg | city_5 = Wonsan | div_5 = Lalawigan ng Kangwon (Hilagang Korea){{!}}Kangwon | pop_5 = 363,127 | city_6 = Sinuiju | div_6 = Hilagang Pyongan | pop_6 = 359,341 | city_7 = Tanchon | div_7 = Lalawigan ng Timog Hamgyong{{!}}Timog Hamgyong | pop_7 = 345,875 | city_8 = Kaechon | div_8 = Lalawigan ng Timog Pyongan{{!}}Timog Pyongan | pop_8 = 319,554 | city_9 = Kaesong | div_9 = Lalawigan ng Hilagang Hwanghae{{!}}Hilagang Hwanghae | pop_9 = 308,440 | city_10 = Sariwon | div_10 = Lalawigan ng Hilagang Hwanghae{{!}}Hilagang Hwanghae | pop_10 = 307,764 |city_11 = Sunchon |div_11=Lalawigan ng Timog Pyongan{{!}}Timog Pyongan |pop_11=297,317 |city_12 = Pyongsong |div_12=Lalawigan ng Timog Pyongan{{!}}Timog Pyongan |pop_12=284,386 |city_13 = Haeju |div_13=Lalawigan ng Timog Hwanghae{{!}}Timog Hwanghae |pop_13=273,300 |city_14 = Kanggye |div_14=Lalawigan ng Chagang{{!}}Chagang |pop_14=251,971 |city_15 = Anju, Hilagang Korea{{!}}Anju |div_15=Lalawigan ng Timog Pyongan{{!}}Timog Pyongan |pop_15=240,117 |city_16 = Tokchon |div_16=Lalawigan ng Timog Pyongan{{!}}Timog Pyonggan |pop_16=237,133 |city_17 = Kimchaek |div_17=Lalawigan ng Hilagang Hamgyong{{!}}Hilagang Hamgyong |pop_17=207,299 |city_18 = Rason |div_18=Sonang Ekonomikong Espesyal ng Rason |pop_18=196,954 |city_19 = Kusong |div_19=Lalawigan ng Hilagang Pyongan{{!}}Hilagang Pyongan |pop_19=196,515 |city_20 = Hyesan |div_20=Lalawigan ng Ryanggang{{!}}Ryanggang |pop_20= 192,680 }}<noinclude> {{Template reference list}} ===Edukasyon=== ===Kalusugan=== ===Karapatang Pantao=== ===Relihiyon=== ===Wika=== ==Kalinangan== ===Arkitektura at Sining=== [[File:Artist at Mansudae Art Studio, Pyongyang (10104200854).jpg|thumb|200px|left|Isang Hilagang Koreanong artistang nagpipinta sa [[Estudyong Pansining ng Mansudae]].]] Ang biswal na sining sa bansa ay karaniwang ginawa sa estetika ng [[reyalismong sosyalista]]. Pinagsasama ng pagpipintang Hilagang Koreano ang impluwensya ng ekspresyong biswal ng mga Hapones at Sobyetiko upang maitanim ang katapatang sentimental sa sistema.<ref name="Mundo ng Sining">{{cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NF16Dg02.html|title=A window into North Korea's art world|last=Rank|first=Michael|date=16 June 2012|website=Asia Times|url-status=unfit|archive-url=https://web.archive.org/web/20130326075320/https://www.atimes.com/atimes/Korea/NF16Dg02.html|archive-date=26 March 2013|access-date=14 July 2014}}</ref> Lahat ng artista ay kinakailangang sumali sa Unyon ng mga Artista, at ang mga pinakamahusay ay maaaring makatanggap ng isang lisensyang opisyal upang ilarawan ang mga pinuno. Ang mga litrato at eskultura na naglalarawan kina Kim Il-sung, Kim Jong-il at Kim Jong-un ay inuuri bilang "mga gawaing numero uno".<ref name="Lankov 2011 (Reyalismong Sosyalista)">{{cite news|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/opinon/2011/02/137_81303.html |title=Socialist realism |author=Andrei Lankov |newspaper=The Korea Times |date=13 February 2011 |access-date=6 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140726132136/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/opinon/2011/02/137_81303.html |archive-date=26 July 2014 }}</ref> [[File:Propaganda at Mansudae Art Studio.JPG|thumb|200px|right|Mga rebulto at pinturang pangpropaganda sa [[Estudyong Pansining ng Mansudae]].]] Sa panahon ng pamamahala ni Kim Il-sung ay pinayagan lamang ang pagpipinta sa henerong reyalistang sosyalista. Pagkatapos ng kamatayan ni Kim Il-sung noong 1994 ay pinaluwag at minsa'y ganap na inalis ang mga direktiba sa pagpipinta sa ilalim ni Kim Jong-il. Ang mga bagong anyo ng sining, kabilang ang isang kakaibang uri ng impresyonismo sa Hilagang Korea ay umakma sa mga poster. Makikita ang ibang anyo ng sining sa mga pelikulang makabayan na nangibabaw sa kalinangan mula 1949 hanggang 1994, at ang muling nagising na arkitektura, kaligrapya, gawang tela, at pagpipintang neo-tradisyonal na naganap mula 1994 hanggang sa kasalukuyan. Malaki ang naging epekto nito sa mga manghihimagsik na poster, litograpiya at mga multiplo, pelikulang pandula at dokumental, pagpipintang makatotohanan, arkitekturang engrande, at maliit sa palayukang domestiko, [[seramika]], at pananahing eksportable. Ang mga palakasang sining at pampolitikang manghihimagsik na poster ay ang pinakasopistikado at internasyonal na kinokolekta ng mga bahay ng subasta at kolektor ng espesyalidad. Sina Duk Soon Fwhang at Chung Soon Fwhang O'Dwyer, dalawang magkapatid na Hilagang Koreanong pintor na tumakas sa Estados Unidos noong huling bahagi ng mga 1950, ay umiwas sa mga tahasang pampolitikang pahayag at pabor sa tanawing mabagsik, na pinag-ugnay ang mga pamamaraan ng pagpipinta sa Kanluran at Malayong Silangan. Ang mga pintor sa Hilagang Korea ay kilala sa kanilang husay, at ang mga Hilagang Koreanong pintor na desertor sa Timog Korea ay regular na nagtatrabaho bilang mga artista roon.<ref name="webc_Theg">{{Cite web | title = The good things in North Korea | first = Fyodor | last = Tertitskiy | work = NK News | date = 6 June 2016 | access-date = 20 July 2016 | url = https://www.nknews.org/2016/06/the-good-things-in-north-korea}}</ref> Ang anyong pinakanatatangi at kahanga-hanga sa kontemporaryong pagpapahayag ng kalinangan sa Hilagang Korea ay ang arkitektura at pagpaplano ng lungsod. Ang Pyongyang, na halos ganap na nawasak ng Estados Unidos sa panahon ng Digmaang Koreano, ay muling itinayo sa malaking sukat. Sinuportahan ang [[Stalinism|Stalinista]] at absolutista, madalas na [[arkitekturang brutalista]]. Nag-aral ang mga Hilagang Koreanong arkitekto sa Mosku o mga sateliteng Sobyetiko, at ibinalik ang mga istilong manggagawang sosyalista at malaking arkitekturang bayang selebratoryo sa isang engrande at napakalaking kahanga-hangang sukat. Nanirahan ang mga taga-lungsod at burokratiko blokeng apartamentong istilo-Sobyetiko; nanirahan ang mga magsasaka at manggagawang rural sa mga tradisyonal na bahay gaya ng dati; hindi nangyari ang urbanisasyon hanggang kamakailan lamang. Binuo sa Pyongyang ang mga gusaling engrande at malalaking pampublikong plasa bilang mga palabas sa arkitektura. Ang mga tanawing pormal na prusisyonal ay sinamahan ng mga sitio na ito. Halos lahat ng arkitektura ay itinaguyod ng pamahalaan, at pinanatili ang mahusay na homoheneidad ng pag-andar at istilo. Maraming mga gusaling bago na itinayo noong dekadang 1980 at 1990 upang mapahusay ang katayuan ng Pyongyang bilang isang kabisera. {{multiple image | align = left | direction = horizontal | caption_align = center | width1 = 150 | image1 = Arch-of-Triumph-2014.jpg | caption1 = Litrato ng [[Arko ng Tagumpay (Pyongyang)|Arko ng Tagumpay]] na kinuha sa hilagang-silangan sa dapit-hapon. | width2 = 90 | image2 = Tower of Juche Idea, Pyongyang, North Korea (2909246855).jpg | caption2 = Ang [[Tore ng Juche]] sa gabi. | width3 = 80 | image3 = Ryugyong Hotel 4 Sep 2011.jpg | caption3 = [[Otel Ryugyong]] noong 4 Setyembre 2011. }} Nahahati ang mga istrakturang pangunahin sa tatlong kategorya: mga bantayog, gusaling pinagsasama ang mga tradisyonal na Koreanong paksang tradisyonal at konstruksyong moderno, at gusaling matataas na may disenyong moderno. Ang mga halimbawa ng unang kategorya ay ang Rebulto ng Chollima, isang dalawampu't metrong taas na estatwang tanso ni Kim Il-sung sa harap ng Museo ng Himagsikang Koreano (isa sa mga istrukturang pinakamalaki sa mundo na nasa 240,000 metrong kuwadrado), [[Arko ng Tagumpay (Pyongyang)|Arko ng Tagumpay]] (katulad ng [[Arc de Triomphe|kahawig]] nito sa [[Paris]] bagama't mas mataas ng sampung metro), at ang [[Tore ng Juche]] na itinayo sa okasyon ng ikapitumpung kaarawan ni Kim Il-sung noong 1982. Ang ikalawang kategorya ng arkitektura ay gumagawa ng espesyal na paggamit ng mga tradisyonal na disenyong baldosadong bubong. Ang mga halimbawa nito ay ang Palasyo ng Kalinangang Bayan at Maringal na Bahay ng Pag-aaral ng Bayan, parehong nasa Pyongyang, at ang Eksibisyong Internasyonal ng Pagkakaibigan sa Bundok Myohyang na nagpapakita ng mga regalong ibinigay kay Kim Il-sung ng mga dignitaryong dayuhan. Kasama sa ikatlong kategorya ang mga komplehong apartamentong matataas at otel sa kabisera. Ang pinakakapansin-pansin sa mga gusaling ito ay ang di pa tapos na [[Otel Ryugyong]] (itinigil ang konstruksiyon mula 1992 - Abril 2008) na inilalarawan bilang isa sa mga pinakamataas na otel sa mundo na may 105 palapag, ang hugis tatsulok nito ay makikita sa hilaga-gitnang Pyongyang. Ang Otel Koryo ay isang istrakturang ultramodernong toreng-kambal na apatnapu't limang palapag ang taas.<ref name="Savada 1994">{{Loc|article=''North Korea: A Country Study''|url=https://archive.org/details/PAM550-81 |author=Savada, Andreas Matles, ed. (1994) |accessdate=27 July 2013}} Fourth ed. Washington: Federal Research Division of the Library of Congress. {{ISBN|0-8444-0794-1}}.</ref> ===Lutuin at Inumin=== [[File:North Korean restaurant 02.jpg|thumb|200px|left|Mga taong kumakanta at kumakain sa isang restawrang Hilagang Koreano.]] Umunlad ang lutuing Hilagang Koreano ay umunlad sa mga dantaon ng pagbabago sa lipunan at politika. Inilarawan ang lutuin na mayroong tiyak at pambihirang kahanghangan na nagmumula sa paggamit ng mga sahog na may lasa na matamis, maasim, masangsang at maanghang sa mga pagkakahalong nagdudulot ng ganitong epekto.<ref name="Demick 2011">{{cite web | last=Demick | first=Barbara | title=The unpalatable appetites of Kim Jong-il | website=The Telegraph | date=October 8, 2011 | url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8809102/The-unpalatable-appetites-of-Kim-Jong-il.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8809102/The-unpalatable-appetites-of-Kim-Jong-il.html |archive-date=2022-01-12 |url-access=subscription |url-status=live | access-date=May 19, 2017}}{{cbignore}}</ref> Mayroon ng mga luto't pagkain sa Hilagang Korea na ihinahanda rin sa Timog Korea, at ang karamihan sa pagkaing nagmumula sa Hilagang Korea ay naidala sa Timog Korea sa pamamagitan ng mga pamilyang nandayuhan pagkatapos ng Digmaang Koreano, at marami rito ang naging pangunahing sangkap sa karaniwang pagkaing Timog Koreano.<ref name="Gentile 2014">{{cite web | last=Gentile | first=Dan | title=Korean food: The 12 essential dishes you need to know from the North and the South | website=Thrillist | date=February 28, 2014 | url=https://www.thrillist.com/eat/nation/korean-food-kimchi-korean-bbq-bibimbap-mandu-and-other-essential-dishes-you-need-to-know | access-date=May 19, 2017}}</ref> [[File:Pyongyang Street Food Vendors (15170855368).jpg|thumb|right|200px|Mga nagtitinda ng [[pagkaing kalye]] sa Pyongyang.]] Makabuluhang nakabatay ang disponibilidad at kalidad ng pagkain sa mga pagkakahating sosyopolitikal sa uri. Ang ibang restawran, partikular na sa Pyongyang, ay may mahal na pagpepresyo kung ikukumpara sa karaniwang sahod ng mga manggagawa sa Hilagang Korea. Hindi ito pinupuntahan ng mga karaniwang mamamayan, at ang mga turista at mamamayang mayaman ang mga pangunahing tumatangkilik nito, lalo na sa mga maluho.<ref name="Killalea 2016">{{cite web | author=Killalea, Debra | title=Pyonghattan: Life inside North Korea's brat pack | website=News.com.au | date=May 17, 2016 | url=http://www.news.com.au/travel/travel-ideas/weird-and-wacky/north-korea-inside-the-lives-of-pyongyangs-rich-kids/news-story/e9b4dae09f05dbc272495cce2dd9faee | access-date=May 17, 2017}}</ref><ref name="Fullerton 2017">{{cite web | author=Fullerton, Jamie | title=Munchies in North Korea: A Visit to Pyongyang's Newest Pizza Joint | website=Vice | date=March 29, 2017 | url=https://munchies.vice.com/en_us/article/munchies-in-north-korea-a-visit-to-pyongyangs-newest-pizza-joint | access-date=May 17, 2017 | archive-date=Marso 7, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170307051447/https://munchies.vice.com/en_us/article/munchies-in-north-korea-a-visit-to-pyongyangs-newest-pizza-joint | url-status=dead }}</ref> Alinsunod sa kanilang pagpepresyo, ang mga restawrang maluho ay karaniwang nagagamit lamang ng mga pinuno ng pamahaalan na binabayaran ng maayos, turista na bumibisita sa bansa, at ang umuusbong na mayamang gitnang uri ng ''donju'' (nangangahulugang "mga maestro ng pera").<ref name="DailyNK-Water">{{cite web | author=Song Ah, Seol | title=Bottled Water Gaining Popularity in Markets | website=Daily NK | date=September 30, 2014 | url=http://www.dailynk.com//english/read.php?cataId=nk01500&num=12360 | access-date=May 19, 2017}}</ref><ref name="Song Min 2015">{{cite web | author=Song Min, Choi | date=December 9, 2015 | title=North Korea's nouveau riche spend like there's no tomorrow | website=Daily NK | url=http://www.dailynk.com//english/read.php?cataId=nk01500&num=13625 | access-date=May 20, 2017}}</ref> Ang ''donju'' ay karaniwang humahawak ng mga posisyon sa pamahalaan, negosyong pag-aari ng estado sa labas ng bansa, at mga may kinalaman sa pagdadala ng mga pamumuhunan at pag-angkat ng mga produkto sa bansa.<ref name="Pearson Park 2015">{{cite web | last1=Pearson | first1=James | last2=Park | first2=Ju-min | title=Pyongyang Bling - The rise of North Korea's consumer comrades | website=Reuters UK | date=June 4, 2015 | url=http://uk.reuters.com/article/uk-northkorea-change-consumption-idUKKBN0OJ2UY20150604 | access-date=May 20, 2017 | archive-date=Abril 28, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170428003539/http://uk.reuters.com/article/uk-northkorea-change-consumption-idUKKBN0OJ2UY20150604 | url-status=dead }}</ref><ref name="Fifield 2016">{{cite news | author=Fifield, Anna | title=North Korea's one-percenters savor life in 'Pyonghattan' | newspaper=Washington Post | date=May 14, 2016 | url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/north-koreas-one-percenters-savor-life-in-pyonghattan/2016/05/14/9f3b47ea-15fa-11e6-971a-dadf9ab18869_story.html | access-date=May 20, 2017}}</ref> Mayroon ng iilang pagkaing kalye na umiiral sa bansa, kung saan ang mga nagtitinda ay nagpapatakbo ng mga puwestong pampagkain.<ref name="Jeffries 2013">{{cite book | last=Jeffries | first=I. | title=North Korea: A Guide to Economic and Political Developments | publisher=Taylor & Francis | series=Guides to Economic and Political Developments in Asia | year=2013 | isbn=978-1-134-29033-8 | url=https://books.google.com/books?id=YGGScItq-BsC&pg=PA408 | access-date=May 18, 2017 | page=408}}</ref> Ang unang pizzerya ng bansa ay binuksan noong 2009.<ref name="The Jakarta Post 2017">{{cite web | title=Five interesting facts about North Korean leader Kim Jong-un | website=The Jakarta Post | date=February 18, 2017 | url=http://www.thejakartapost.com/life/2017/02/18/five-interesting-facts-about-north-korean-leader-kim-jong-un.html | access-date=May 20, 2017}}</ref> [[File:Okryugwan rengmyun1.jpg|thumb|200px|right|Inihandang ''raengmyŏn'' sa ''Okryu-gwan'' (Restawrang Okryu) na nasa Pyongyang.]] Bihira ang pagkonsumo ng karne sa bansa, at karamihan sa mga mamamayan ay nakakain nito sa mga pampublikong pista sa kaarawan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il, kapag ang dagdag na karne ay kasama sa mga rasyon ng pamahalaan. Kabilang sa mga karneng kinakain ay karamiha'y baboy, kuneho at kung minsa'y kambing. Ipinagbabawal ang pagkonsumo ng karne ng baka, ngunit pinahihintulutan ang pagkonsumong napakalimitado kagaya ng ginagamit sa nilaga o sopas.<ref name="Demick 2011"/> Kumakatawan naman ang mahabang bihon ng mahabang buhay o mahabang kasal, kaya't inihahain ito sa mga tao sa kasalan. Isang halimbawa nito ang ''raengmyŏn'', isang tradisyonal na Koreanong bihong malamig na inihahanda gamit ang bihong bakwit.<ref name="Williams 2014">{{cite web | last=Williams | first=Martyn | title=North Korea launches cooking website 'for housewives' | website=The Guardian | date=July 22, 2014 | url=https://www.theguardian.com/world/2014/jul/22/north-korea-launches-cooking-website | access-date=May 17, 2017}}</ref> Ang mga karagdagang sangkap para rito sa Hilagang Korea ay ilang hiwa ng karne, pinatuyong itlog, at sarsang mainit. Inihahanda ito gamit ng harina at almirol mula sa mga sangkap tulad ng bakwit, patatas at kamote. Ilang baryasyon nito'y ay ang pagdaragdag ng pipino, labanos, isdang hilaw, at Asyatikong peras.<ref name="Shalhoub 2017">{{cite web | author=Shalhoub, Lulwa | title=From kimchi to rice cakes: Korean cuisine has something for every foodie | website=Arab News | date=April 27, 2017 | url=http://www.arabnews.com/node/1091271/food-health | access-date=May 19, 2017}}</ref> Isa namang halimbawa ang [[ramen]], na tinutukoy bilang "bihong kulot" sa Hilagang Korea. Ang [[Shin Ramyun]] ay isang tatak ng bihong instante na ginagawa sa Timog Korea na binansagang "bihong pera" sa Hilaga dahil sa medyo mahal na presyo nito sa humigit-kumulang 800 won sa bawat yunit.<ref name="DailyNK 2009">{{cite web | title=Shin Ramyun, Ramen of Choice in North Korea | website=Daily NK | url=http://www.dailynk.com//english/read.php?cataId=nk01500&num=4996 | date=June 3, 2009 | access-date=May 17, 2017}}</ref> Noong 2009, ang mga kahon ng Shin Ramyun na naglalaman ng dalawampung pakete ng ramen sa bawat kahon ay nagkahalaga ng humigit-kumulang 30,000 Hilagang Koreanong won, na sa bansa ay presyong mahal, samakatuwid ay hindi makukuha ng karamihan sa mga mamamayan dahil sa presyong ito. [[File:Craft Beer at the Taedonggang Microbrewery No. 3 (12329931855).jpg|thumb|left|200px|Serbesang artesanal sa Kompanyang Serbesera ng Taedonggang Blg. 3 sa Pyongyang.]] Kinokonsumo ang mga [[inuming alkohol]] sa bansa, kung saan ang pag-inom nito'y bahagi ng kalinangang pambansa.<ref name="Kim 2010">{{cite book | last=Kim | first=M. | title=Escaping North Korea: Defiance and Hope in the World's Most Repressive Country | publisher=Rowman & Littlefield Publishers | year=2010 | isbn=978-0-7425-5733-8 | url=https://books.google.com/books?id=m9MjXrGDpdUC&pg=PA42 | access-date=May 19, 2017 | page=42}}</ref> Ang legal na edad ng pag-inom ng Hilagang Korea ay 18, ngunit minsa'y pinapayagang uminom ang mga menor de edad, at ang ilang tagabantay ng mga tindahan ay kaagad na nagbebenta sa kanila ng mga inuming may alkohol. Mayroong ng mga Hilagang Koreano na nagtitimpla at nagdadalisay ng mga inuming may alkohol sa bahay sa kabila ng pagbabawal ng paggawang natura ng alkohol sa bahay, at ang ilan ay nagbebenta ng mga inuming ito sa mga pamilihan bagama't ito'y ilegal din. Ginagawa ang alak na timplang bahay gamit ang mga sangkap tulad ng patatas at mais. Ang ilang mga mamimili sa Hilagang Korea ay bumibili ng mga inuming alkohol nang direkta mula sa mga pabrika na gumagawa ng alkohol sa bansa sa pamamagitan ng perang hawak. Sa kamakailang panahon, ang inangkat na Tsinong alak ay pinahihintulutang ibenta sa mga pamilihan. Isang kilalang Tsinong alak na ibinibigay sa Hilagang Korea ay ang Alak ng Kaoliang, na mayroong 46-50% na nilalamang alkohol.<ref name="Lee 2015">{{cite web | last=Lee | first=Je Son | title=Ask a North Korean: do you drink alcohol? | website=The Guardian | date=December 14, 2015 | url=https://www.theguardian.com/world/2015/dec/14/north-korea-defector-alcohol-do-you-drink | access-date=May 20, 2017}}</ref> Partikular na ginagawa ang [[serbesa]] sa Hilagang Korea, kung saan ang paggawa ng serbesang artesanal ay tumaas sa mga nakaraang panahon.<ref name="Volodzko 2016">{{cite web | author=Volodzko, David | title=The Rise of South Korea's Craft Brewing Scene | website=Vice | date=August 11, 2016 | url=https://munchies.vice.com/en_us/article/the-rise-of-south-koreas-craft-brewing-scene | access-date=May 17, 2017 }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mayroon ang bansa ng hindi bababa sa sampung serbeseryang pangunahing serbesa (tulad ng Kompanyang Serbesera ng Taedonggang) at mga mikroserbeserya (tulad ng Mikroserbeserya Paraiso at Mikroserbeserya ng Otel Yanggakdo) na nanunustos ng mga malawak na hanay ng mga produktong serbesa.<ref name="Steadman 2017">{{cite magazine | last=Steadman | first=Ian | title='Kim Jong-Ale': North Korea's surprising microbrewery culture explored | magazine=Wired UK | date=May 12, 2017 | url=https://www.wired.co.uk/article/north-korea-breweries | access-date=May 19, 2017}}</ref> Idinaos ng Kompanyang Serbesera ng Taedonggang ang kauna-unahang pagdiriwang ng serbesa sa bansa noong Agosto 2016, na sumama ng iba't-ibang uri ng inuming Taedonggang at mga serbesang lokal.<ref name="Evans 2016">{{cite web | last=Evans | first=Stephen | title=Sneaking a taste of North Korea's finest beer | website=BBC News | date=September 12, 2016 | url=https://www.bbc.com/news/magazine-37316967 | access-date=May 19, 2017}}</ref> Kabilang sa pagdiriwang ng mga serbesang lokal ay ang serbesang kanin at maitim.<ref name="Ji 2016">{{cite web | last=Ji | first=Dagyum | title=Plastered in Pyongyang: North Korea launches its first beer festival | website=The Guardian | date=August 16, 2016 | url=https://www.theguardian.com/world/2016/aug/16/plastered-pyongyang-north-korea-launches-first-beer-festival | access-date=May 19, 2017}}</ref> ===Midyang Pangmasa=== ===Musika=== [[File:Drumming children.jpg|thumb|right|200px|Mga kabataang tumatambol para sa mga turista sa Sakahang Kooperatibo ng Chonsam.]] Kasali sa musika ng Hilagang Korea ang malawakang saklaw ng iba't-ibang [[Musikang pop|pop]], magaang instrumental, [[awiting-bayan|pambayan]], [[musikang klasiko|klasiko]], at [[Propaganda#Politika|pampolitikang]] tagapaglabas. Itinuturong laganap ang edukasyon sa musika, kung saan unang ipinatupad ni Kim Il-sung ang isang programa ng pag-aaral ng mga instrumentong pangmusika noong 1949 sa isang bahay-ampunan sa Mangyongdae.<ref name="Cathcart 2008">{{Cite journal |last1=Cathcart |first1=Adam |date=2008-09-01 |title=Song of Youth: North Korean Music from Liberation to War |journal=North Korean Review |volume=4 |issue=2 |doi=10.3172/nkr.4.2.93 |issn=1551-2789}}</ref>{{rp|99-100}} Patuloy na nauugnay ang diplomasyang pangmusika sa Hilaga, kung saan kumukumpleto ang mga delegasyong pangmusika at pangkalinangan sa mga konsyerto sa [[Tsina]] at [[Pransiya]] sa mga taong nakalipas, at ang mga musiko mula sa Timog at mga bansang Kanluranin ay nagtutulungan sa mga proyekto sa bansa.<ref>{{Cite web |title=Music, diplomacy, and dictatorship: North Korean concerts in Beijing {{!}} NK News - North Korea News |url=https://www.nknews.org/2019/01/music-diplomacy-and-dictatorship-north-korean-concerts-in-beijing/ |date=2019-01-31 |language=en-US |access-date=2019-10-06}}</ref><ref name="Cathcat 2013">{{Cite journal |last1=Cathcart |first1=Adam |date=Fall 2013 |title=North Korea's Cultural Diplomacy in the Early Kim Jong-un Era |url=http://eprints.whiterose.ac.uk/80373/1/North%20Korean%20Cultural%20Diplomacy.pdf |journal=North Korean Review |volume=9 |issue=2 |doi=10.3172/NKR.9.2.29 |jstor=43908918 |issn=1551-2789}}</ref>{{rp|29-42}}<ref>{{Cite news |last=Reuters |date=2018-04-01 |title=South Korean K-pop stars perform for Kim Jong-un in Pyongyang |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2018/apr/01/south-korean-k-pop-stars-perform-for-kim-jong-un-in-pyongyang |access-date=2019-10-06 |issn=0261-3077}}</ref> Nang nahati ang Korea at naitatag ang pamahalaang komunista sa Hilaga ay inihatid sa suporta ang mga tradisyong manghihimagsik sa pagsusulat ng mga awitin para sa estado. Sa kalaunan ay naging isang istilo ito ng awiting makabayan na tinatawag na ''taejung kayo'' noong dekadang 1980, kung saan pinagsama-sama ang musikang sinponikong Kanluraning klasikal at anyong pangmusikang Koreanong tradisyonal.<ref>{{Cite web |title=Pop music of Asia |url=http://www.iias.nl/iiasn/26/theme/26T1.html |website=IIAS Newsletter Online |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130709004925/http://www.iias.nl/iiasn/26/theme/26T1.html |archive-date=July 9, 2013 |access-date=September 27, 2005}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=YG2AFyFppJQC&pg=PA929 |title=World and Its Peoples: Eastern and Southern Asia |publisher=Marshall Cavendish Corporation |year=2007 |isbn=9780761476313 |page=929}}</ref> Karaniwang inaawit ang mga ito ng mga babae't lalaking tagapaglabas na may kasamang mga banda o koro na sinasaliwan ng isang orkestang malaki o bandang konsiyerto, at sa mga nakaraang taon, isang bandang pop na may mga gitara, teklado, at seksyong tansong dilaw na paminsan-minsan'y mayroon ng akordeon at instrumentasyong tradisyonal. Sumusunod ang musika ng bansa sa mga prinsipyo ng ideolohiyang [[Juche]], ang katangiang masigla't parang-martsa ng musika ay maingat na binubuo, bihirang isa-isang ginaganap, at ang mga liriko at imahe nito'y mayroon ng positibong nilalamang malinaw.<ref>{{Cite web|title=Songs for the ‘Great Leaders’: Ideology and Political Agitation in the Music of North Korea|url=https://korea.fas.harvard.edu/event/songs-%E2%80%98great-leaders%E2%80%99-ideology-and-political-agitation-music-north-korea|access-date=2020-11-07|website=korea.fas.harvard.edu|language=en|archive-date=2021-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616164956/https://korea.fas.harvard.edu/event/songs-%25E2%2580%2598great-leaders%25E2%2580%2599-ideology-and-political-agitation-music-north-korea|url-status=dead}}</ref> Sa halos buong [[ika-20 dantaon]], nagbigay-diin ang pamahalaan sa mga maasahing himig na batay sa musikang katutubo't manghihimagsik.<ref name="LCCS Culture">{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+kp0051) |title=Contemporary Cultural Expression |publisher=[[Library of Congress Country Studies]] |date=1993 |access-date=3 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20121213083249/lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+kp0051) |archive-date=13 December 2012 }}</ref> Ang mga mensaheng ideolohikal ay inihahatid sa pamamagitan ng mga napakalaking piyesang orkestal tulad ng "[[Koreanong operang manghihimagsik|Limang Dakilang Orkestang Manghihimagsik]]" batay sa tradisyonal na Koreanong ''ch'angguk''.<ref name="LCCS Lit">{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+kp0052)|title=Literature, Music, and Film|publisher=[[Library of Congress Country Studies]]|date=1993|access-date=14 July 2014}}</ref> Ang mga operang manghihimagsik ay naiiba sa kanilang mga Kanluraning katapat sa pamamagitan ng pagdaragdag ng mga instrumentong tradisyonal sa orkesta at pag-iwas sa mga segmentong resitatibo.<ref name="Sea of Blood">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/07/29/arts/29iht-sea.html?pagewanted=all |title=North Korean Opera Draws Acclaim in China |newspaper=The New York Times |date=28 July 2010 |access-date=14 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140726145257/http://www.nytimes.com/2010/07/29/arts/29iht-sea.html?pagewanted=all |archive-date=26 July 2014 }}</ref> Ang Dagat ng Dugo ay isa sa mga pinakamalawak na ginanap sa Limang Dakilang Opera mula nang ipalabas ito noong 1971; ito'y ginanap nang mahigit 1,500 beses at naging malaking tagumpay ang gira nito sa Tsina noong 2010.<ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2001/200108/news08/24.htm |title=Revolutionary opera 'Sea of Blood' 30 years old |agency=[[Korean Central News Agency|KCNA]] |date=August 2001 |access-date=14 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012063118/http://www.kcna.co.jp/item/2001/200108/news08/24.htm |archive-date=12 October 2014 }}</ref> Karamihan sa musikang binubuo ay para sa mga pelikula at dramang pantelebisyon, at ang mga gawa ng Koreanong kompositor na si Isang Yun, na nanirahan ng halos buong-buhay sa Alemanya, ay sikat sa bansa. Ang musikang Kanluraning klasikal nina [[Johannes Brahms|Brahms]], [[Pyotr Ilyich Tchaikovsky|Tchaikovsky]], [[Igor Stravinsky|Stravinsky]] at iba pang mga kompositor ay parehong ginagampanan ng Orkestang Sinponikong Pampamahalaan at mga orkestang pambata.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/magazine-20773542 |title=North Korea: Bringing modern music to Pyongyang |work=BBC News |date=3 January 2013 |access-date=14 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709045714/http://www.bbc.com/news/magazine-20773542 |archive-date=9 July 2014 }}</ref> Iniakma ang mga instrumentong tradisyonal ng bansa upang payagan silang makipagkumpitensya sa mga instrumentong Kanluranin. Gayunpaman, maraming mas lumang anyong pangmusika na nananatili at ginagamit sa parehong tradisyonal na pagtatanghal na naaayon sa mga ideya at paraan ng pamumuhay sa estado at upang samahan ang mga modernong awit bilang papuri kina Kim Il-sung, Kim Jong-il, at Kim Jong-un mula 2012, kasama ang mga kanta na naghahangad ng muling pagsasama-sama ng Korea. Mga halimbawa ng mga minodernisang instrumentong tradisyonal na ginagamit sa Hilagang Korea ay ang mga sitarang moderno na ''Ongnyugeum'' at ang apat-na-kuwedrang biyoling tradisyonal na ''Sohaegeum''. Sa kaibahan, kadalasang ginagamit sa musikang militar ang instrumentong tansong Kanluranin, kahoy-hangin, at perkusyon, kung saan inaalis ang mga instrumentong Koreano. Bagama't kadalasang komposisyong orihinal, hindi madaling makilala ang mga ito mula sa mga komposisyong Kanluranin sa kawalan ng kanilang mga liriko, na labis na nagtatampok sa nakagawiang nilalamang nakatuon sa ideolohiya. ===Kapistahan at mga Pinagdidiriwang=== ===Palakasan=== ===Panitikan=== ===Sinehan=== ==Mga Sanggunian== {{reflist}} {{Asya}} [[Kategorya:Mga bansa sa Asya]] [[Kategorya:Mga bansa sa Silangang Asya]] [[Kategorya:Hilagang Korea]] [[Kategorya:Mga Republika]] [[Kategorya:Totalitaryong estado]] bril6ow7ntktz5lf2r4rfri8p6dut3g 0 18242 2209636 2208995 2026-05-29T17:43:45Z ~2026-32069-12 162389 /* */ bagong larawan 2209636 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image =Vhong Navarro at ABS-CBN Ball 2023 (5).jpg | caption =Navarro sa ABS-CBN Ball 2023 | name = Vhong Navarro | birth_name = Ferdinand Hipolito Navarro | nickname = | birth_date = {{birth date and age|1977|01|04}} | birth_place = [[Makati]], [[Pilipinas]] | occupation = [[Aktor]], [[mananayaw]], [[mang-aawit]], [[TV presenter|host]] | years_active = 1990–kasalukuyan }} Si '''Vhong Navarro''' (ipinanganak na '''Ferdinand Hipolito Navarro''' noong Enero 4, 1977) sa siyudad ng [[Makati]], ay isang [[Pilipino]]ng aktor na dating miyembro ng pangkat na mananayaw na [[Streetboys]]. ==Mga pinasikat na awitin== *Pamela (Mula Sa Pelikulang [[Otso-Otso, Pamela-melawan]] ) *Totoy Bibbo *Don Romantiko (Mula sa Pelikulang [[D'Anothers]]) *Chickboy (Mula Sa Pelikulang [[Agent x444]]) *Da Vhong (Mula sa Pelikulang [[Da Possessed]]) ==Pilmograpiya== ===Telebisyon=== {| class="wikitable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! Year !! Title !! Role !! Network |- |- | 2017 || [[Minute to Win It: Last Man Standing]] || Player || rowspan=24|[[ABS-CBN]] |- | 2015 || [[Dance Kids]] || Judge |- | rowspan=2|2014 || ''[[Wansapanataym|Wansapanataym: Nato De Coco]]'' || Oscar "Oca" Palmera |- | ''[[Home Sweetie Home]]'' || Jerome |- | 2011–2013 || ''[[Toda Max]]'' || Justin Bibbo |- | 2011 || ''[[100 Days to Heaven]]'' || Elpidio "Pido" Abucay |- |rowspan=3|2010 || ''[[Kokey @ Ako]]'' || Bruce Kho Reyes/Belat |- | ''[[Wowowee]]'' || Host/himself |- | ''[[Magpasikat]]'' || Host/himself |- | 2009–present || ''[[It's Showtime (variety show)|It's Showtime]]'' (formerly ''Showtime'') || Host/himself |- | rowspan=2|2009 || ''[[George and Cecil]]'' || Guest appearance |- | ''[[May Bukas Pa]]'' || Moy |- |rowspan=3| 2008 || ''[[Pilipinas, Game KNB?]]'' || Host/himself |- |''[[I Love Betty La Fea]]'' || Nicholas "Kulas" Moro |- |''[[I am KC]]: Love to Dance'' || Eman |- | 2007 || ''[[Mars Ravelo's Lastikman (TV series)|Mars Ravelo's Lastikman]]'' || Eskappar/Miguel Asis/Lastikman |- | 2006–2009 || ''[[ASAP (Variety Show)|ASAP]]'' || Host/himself |- |rowspan=3| 2006 || ''[[Love Spell|Love Spell:Pasko Na Santa Ko]]'' || Donato |- |''[[Da Adventures of Pedro Penduko|Komiks Presents: Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Gary |- |''[[Gudtaym]]'' || Host/himself |- |rowspan=3| 2004 || ''[[Yes, Yes Show!|Yes Yes Show]]'' || Host/himself |- |''[[Magandang Tanghali Bayan#MTB: Ang Saya Saya|MTB Ang Saya Saya]]'' || Host/himself |- |''Pirated CD (Celebrity Disguise)'' || Host/himself |- |rowspan=2| 2003 || ''[[Bida si Mister, Bida si Misis]]'' || Bok Tyson |- |''[[Wazzup Wazzup]]'' || Host/Himself || [[Studio 23]] |- | 2001 || ''Whattamen'' || Elton ||rowspan=5| [[ABS-CBN]] |- | 1999–2001 || ''[[Pwedeng Pwede]]'' || as Samson |- | 1997 || ''Spice Boys'' || ????? |- | 1996–1999 || ''[[Super Laff-In]]'' || Host/himself |- | 1992 || ''[[Home Along Da Riles]]'' || Hurculies |} ===Pelikula=== {| class="wikitable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! Year !! Title !! Role |- ||2018 || Unli Life || Lead Role |- | rowspan=2|2017 || [[Woke Up Like This (2017 film)|Woke Up Like This]] || Nando |- || [[Mang Kepweng Returns]]<ref>{{cite web|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/08/08/16/vhong-navarro-is-new-mang-kepweng|title=Vhong Navarro is new 'Mang Kepweng'|publisher=[[ABS-CBN News]]|date=Agosto 8, 2016|accessdate=Hulyo 1, 2018}} </ref> || Mang Kepweng |- | rowspan=3|2014 || ''[[Moron 5.2: The Transformation]]'' || Vhong Navarro |- || ''[[Da Possessed]]''<ref>{{cite web|url=https://philnews.ph/2014/02/26/vhong-navarro-resume-acting-da-possessed-movie-video/|title=Vhong Navarro to Resume Acting for “Da Possessed” Movie (Video)|author=Ed Umbao|publisher=Philippine News|date=Pebrero 26, 2014|accessdate=Hulyo 1, 2018}} </ref> || Ramon |- || ''[[Starting Over Again (film)|Starting Over Again]]'' || Cameo |- || 2012 || ''[[Shake, Rattle & Roll 14|Shake Rattle and Roll 14:The Invasion]]'' || Hank |- || 2011 || ''[[Bulong (film)|Bulong]]'' || Conan |- || 2010 || ''[[RPG: Metanoia]]'' || Cel/Sargo <small>(voice)</small> |- |rowspan=2| 2009 || ''[[Kimmy Dora]]'' || Waiter <small>(cameo)</small> |- | ''Astig'' || Real Estate Buyer |- |rowspan=2| 2008 || ''[[My Only U]]'' || Bong |- | ''[[Supahpapalicious]]'' || Adonis |- || 2007 || '' [[Agent X44]] '' || Reserve Agent King Agila / Agent X44 |- | [[2005 in film|2005]] || ''[[D' Anothers]]'' || Hesus Resurrection |- |rowspan=2| [[2004 in film|2004]] || ''Otso-Otso Pamela One'' || Amboy/Dao |- |''[[Gagamboy]]'' || Junie/Gagamboy |- |rowspan=6| 2003 || ''[[Mr. Suave]]'' || Rico Suave |- | ''Utang ng Ama'' || Babaero |- | ''AsBoobs: Asal Bobo'' || Kitoy |- | ''[[Pinay Pie]]'' || Butch |- |''Keka'' || Bhong |- |''[[Spirit Warriors: The Shortcut]]'' || Thor |- |rowspan=4| 2002 || ''JOLOGS'' || Kulas |- |''Cass And Carry: Who Wants to be a Billionaire'' || Carry |- |''[[Got 2 Believe]]'' || Rudolph |- |''May Pag-ibig Pa Kaya?'' || Lesther |- |rowspan=2| 2001 || ''Banyo Queen'' (Navarro's first Viva film) || Pating |- |''Oops Teka Lang Diskarte Ko 'To'' || Dencio |- |rowspan=4| 2000|| ''[[Spirit Warriors (film)|Spirit Warriors]]'' || Thor |- | ''Anghel Dela Guardia'' || Raphael |- | ''Daddy O! Baby O!'' || Benny |- | ''Tugatog'' || Monset |- | 1998 || ''Labs Kita...Okey Ka Lang'' || Jason |- | 1996 || ''Istokwa'' || Macky |- | 1994 || ''Separada'' || Streetboys |} ==Mga Parangal== *PMPC Star Awards For Television **Best Talent Search Program Hosts (2010 & 2011) **Best Reality Game Show Hosts (2012) *2014 Yahoo OMG! Awards Philippines - Winner of Best Male TV Host == Sanggunian == {{BD|1977|LIVING|Navarro, Vhong}} [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] c44uzaea05q4mi928klfq7my7ztb835 0 21830 2209650 2191646 2026-05-29T21:44:17Z Arko Blangko 155328 2209650 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit | unit_name = Hukbong Pula ng Manggagawa-Magbubukid<br>{{nobold|{{native name|ru|Рабоче-крестьянская Красная армия}}<br>{{small|{{transl|ru|Raboche-krestyanskaya Krasnaya armiya}}}}}} | image = [[File:Communist star with golden border and red rims.svg|200px]] | image_size = 125 | dates = {{start and end date|1918|01|28|1946|02|25|df=y}} | country = {{ubl|[[Talaksan:Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1925).svg|20px]] [[SPSR ng Rusya]] (1918–22)|{{Flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]] (1922–46)}} | size = {{ubl|6,437,755 (Digmaang Sibil ng Rusya)|34,476,700 (Ikalawang Digmaang Pandaigdig)}} | commander1 = See list | commander1_label = [[Commander-in-Chief of the Russian Ground Forces#Red Army (1918–1946)|Chief of the General Staff]] | type = Army and [[Air army|Air force]] | role = [[Ground warfare|Land warfare]] | battles = {{ubl|[[Operation Faustschlag|World War I]] (Feb–Mar 1918)|[[Digmaang Sibil ng Rusya]] (1917–23)|[[Digmaang Polako–Sobyetiko]] (1918–21)|[[Soviet intervention in Mongolia|Mongolia intervention]] (1921–24)|[[Urtatagai conflict (1925–1926)]]|[[Red Army intervention in Afghanistan (1929)]]|[[Sino-Soviet conflict (1929)|Sino-Soviet conflict]] (1929)|[[Red Army intervention in Afghanistan (1930)]]| [[Soviet invasion of Xinjiang|Xinjiang invasion]] (1934)|[[Soviet–Japanese border conflicts|First Japanese War]] (1932–39)|[[Winter War]] (1939-1940)| [[Continuation War]] (1941–1944)|[[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] (1939–45)}}}} Ang '''Hukbong Pula''' ay ang sandatahang lakas panlupa ng [[Sobyetikong Rusya]] mula 1918, at sa kalauna'y ng [[Unyong Sobyetiko]] mula 1922 hanggang 1946. Lubhang lumaki ang Red Army upang mabuo ang pinakamalaking hukbo sa kasaysayan mula noong 1940 hanggang sa [[pagbagsak ng Unyong Sobyet]] noong 1991, bagaman maaaring mas malaki pa ang [[People's Liberation Army]] ng [[Tsina]] sa ilang mga panahon. Tinutukoy ng “Pula” ang dugong nagdanak sa pakikipaglaban para sa kapitalismo. Mula noong 1946, opisyal na binago ang pangalan ng Hukbong Pula na naging ''Hukbong Sobyet'', ngunit ginamit pa rin ng mga taong Kanluranin ang ''Hukbong Pula'' upang tukuyin ang militar ng Sobyet matapos ang petsang iyon. [[Kategorya:Kasaysayan ng Rusya]] [[Kategorya:Unyong Sobyet]] [[Kategorya:Mga establisamiyentong itinatag noong 1918]] {{stub|Kasaysayan}} 2zp0hiyqzelvsgw7cr49aaneoetuokl 0 35868 2209625 2209279 2026-05-29T15:28:46Z LknFenix 125962 + Panimula 2209625 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{cleanup|date=Pebrero 2021}} {{Update|date=Pebrero 2021}} }} {{Infobox sports league | title = National Basketball Association | current_season = Panahong NBA 2022–23 | logo = NBA Logo.png | pixels = 120px | sport = [[Basketball]] | founded = {{start date and age|1946|06|06}} <br />(bilang [[Basketball Association of America|BAA]]),<br />[[New York City]], [[New York]], [[United States|U.S.]]<ref name="ANewLeagueNBA.com">{{cite news|last=Koppett|first=Leonard|title=The NBA -- 1946: A New League|url=http://www.nba.com/heritageweek2007/newleague_071207.html|publisher=National Basketball Association|date=December 7, 2007|accessdate=March 8, 2016|quote=On June 6, 1946-two years to the day after the invasion of Normandy, exactly ten months after the first atom bomb fell on Japan-they formed the Basketball Association of America during a meeting at New York's Commodore Hotel, next to Grand Central Station.}}</ref> | folded = | inaugural = [[Panahong BAA 1946–47|1946–47]] | commissioner = [[Adam Silver]] | headquarters = 645 Fifth Avenue New York City, New York, U.S.<br />100 Plaza Drive Secaucus, New Jersey, U.S. | motto = | teams = [[#Teams|30]] | countries = [[Estados Unidos]] (29 koponan) <br /> [[Canada]] (1 koponan) | continent = North America | most_champs = [[Boston Celtics]]/[[Los Angeles Lakers]] (17 titulo) | champion = [[Golden State Warriors]] <br /> (5 titulo) | TV = '''Estados Unidos''': * [[TNT (tsanel pantelebisyon sa Amerika)|TNT]] * [[American Broadcasting Company|ABC]]/[[ESPN]] * [[NBA TV]] '''Canada''': * [[The Sports Network|TSN]]/[[TSN2]] * [[Sportsnet]]/[[Sportsnet One]] * [[NBA TV Canada]] | website = {{URL|http://www.nba.com/}} }} Ang National Basketball Association (NBA) ay isang propesyonal na liga ng [[basketbol]] sa [[Hilagang Amerika]] na binubuo ng 30 koponan (29 sa [[Estados Unidos]] at 1 sa [[Canada]]).<ref>{{cite web |title=About The NBA |url=https://www.nba.com/news/about |access-date=Nobyembre 26, 2025 |website=NBA.com |date=Hunyo 18, 2024|language=en|trans-title=Tungkol sa NBA}}</ref> Ang NBA ay isa sa mga pangunahing propesyonal na ligang pampalakasan sa Estados Unidos at Canada at itinuturing na nangungunang propesyonal na liga ng basketbol sa mundo.<ref>{{cite news |first=Jack |last=Rathborn |title=NBA Draft 2020: What time does it start in the UK, who has the No 1 pick and how can I watch it? |date=Nobyembre 18, 2020 |newspaper=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/sport/us-sport/nba/draft-2020-what-time-start-uk-b1725070.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/sport/us-sport/nba/draft-2020-what-time-start-uk-b1725070.html |archive-date=Hunyo 18, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=Disyembre 10, 2020 |quote=Narito na ang 2020 NBA Draft matapos ang ilang araw ng makatas na tsismisan tungkol sa mga trade, habang patuloy na nangingibabaw sa mga headline ang pinakamagaling na liga ng basketball sa mundo sa offseason nito. (Isinalin mula sa Ingles)|language=en|trans-title=NBA Draft 2020: Anong oras magsisimula sa UK, sino ang may No. 1 pick at paano ko ito mapapanood?}}</ref> Ang punong-tanggapan ng liga ay nasa Lungsod ng New York at Secaucus, New Jersey.<ref>[https://careers.nba.com/locations/ NBA Office Locations]</ref> == Mga Kasalukuyang Koponan == {| class="navbox wikitable" style="width:100%; text-align:left" ! style=background:blue colspan=7 | {{Tnavbar-header|1=[[Eastern Conference (NBA)|<span style="color:white">Eastern Conference</span>]]|2=NBA teams organization|fontcolor=white}} |- ! style="width:10%" | Division ! style="width:18%" | Team ! style="width:15%" | City/Area ! style="width:23%" | Arena ! style="width:9%" | Founded ! style="width:9%" | Joined NBA ! style="width:16%" | Head Coach |- ! style=background-color:#FFDDDD rowspan=5 | [[Atlantic Division (NBA)|Atlantic]] | '''[[Boston Celtics]]''' | [[Boston|Boston, MA]] | [[TD Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | [[Brad Stevens]] |- | '''[[Brooklyn Nets]]''' | [[Brooklyn]], [[New York]] | [[Barclays Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | Jacque Vaughn |- | '''[[New York Knicks]]''' | [[New York City|New York, NY]] | [[Madison Square Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | Mike Miller |- | '''[[Philadelphia 76ers]]''' | [[Philadelphia|Philadelphia, PA]] | [[Wells Fargo Center]] | align=center | 1939* | align=center | 1949 | [[Brett Brown]] |- | '''[[Toronto Raptors]]''' | [[Toronto|Toronto, ON]] | [[Scotiabank Arena]] | colspan=2 align=center | 1995 | [[Nick Nurse]] |- ! style=background-color:#FFE5B4 rowspan=5 | [[Central Division (NBA)|Central]] | '''[[Chicago Bulls]]''' | [[Chicago|Chicago, IL]] | [[United Center]] | colspan=2 align=center | 1966 | [[Fred Holberg]] |- | '''[[Cleveland Cavaliers]]''' | [[Cleveland, Ohio|Cleveland, OH]] | [[Quicken Loans Arena]] | colspan=2 align=center | 1970 | J. B. Bickerstaff |- | '''[[Detroit Pistons]]''' | [[Auburn Hills, Michigan|Auburn Hills, MI]] | [[The Palace of Auburn Hills]] | align=center | 1941* | align=center | 1948 | [[Dwayne Casey]] |- | '''[[Indiana Pacers]]''' | [[Indianapolis|Indianapolis, IN]] | [[Bankers Life Fieldhouse]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Nate McMillan]] |- | '''[[Milwaukee Bucks]]''' | [[Milwaukee|Milwaukee, WI]] | [[Fiserv Forum]] | colspan=2 align=center | 1968 | [[Mike Budenholzer]] |- ! style=background-color:#FFFFDD rowspan=5 | [[Southeast Division (NBA)|Southeast]] | '''[[Atlanta Hawks]]''' | [[Atlanta|Atlanta, GA]] | [[State Farm Arena]] | align=center | 1946* | align=center | 1949 | [[Lloyd Pierce]] |- | '''[[Charlotte Hornets]]''' | [[Charlotte, North Carolina|Charlotte, NC]] | [[Spectrum Center]] | colspan=2 align=center | 2004 | [[James Borrego]] |- | '''[[Miami Heat]]''' | [[Miami|Miami, FL]] | [[AmericanAirlines Arena]] | colspan=2 align=center | 1988 | [[Erik Spoelstra]] |- | '''[[Orlando Magic]]''' | [[Orlando, Florida|Orlando, FL]] | [[Amway Arena]] | colspan=2 align=center | 1989 | [[Steve Clifford]] |- | '''[[Washington Wizards]]''' | [[Washington, D.C.]] | [[Capital One Arena]] | colspan=2 align=center | 1961* | [[Scott Brooks]] |- ! style=background:red colspan=7 | <font color=white>[[Western Conference (NBA)|Western Conference]]</font> |- ! style=background-color:#DDFFDD rowspan=5 | [[Northwest Division (NBA)|Northwest]] | '''[[Denver Nuggets]]''' | [[Denver|Denver, CO]] | [[Pepsi Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Michael Malone]] |- | '''[[Minnesota Timberwolves]]''' | [[Minneapolis|Minneapolis, MN]] | [[Target Center]] | colspan=2 align=center | 1989 | Ryan Saunders |- | '''[[Oklahoma City Thunder]]''' | [[Oklahoma City|Oklahoma City, OK]] | [[Ford Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Billy Donovan]] |- | '''[[Portland Trail Blazers]]''' | [[Portland, Oregon|Portland, OR]] | [[Rose Garden (arena)|Rose Garden]] | colspan=2 align=center | 1970 | [[Terry Stotts]] |- | '''[[Utah Jazz]]''' | [[Salt Lake City|Salt Lake City, UT]] | [[Vivint Smart Home Arena]] | colspan=2 align=center | 1974* | [[Quin Snyder]] |- ! style=background-color:#DDDDFF rowspan=5 | [[Pacific Division (NBA)|Pacific]] | '''[[Golden State Warriors]]''' | [[Oakland, California|Oakland, CA]] | [[Oracle Arena]] | colspan=2 align=center | 1946* | [[Steve Kerr]] |- | '''[[Los Angeles Clippers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | colspan=2 align=center | 1970* | [[Doc Rivers]] |- | '''[[Los Angeles Lakers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | align=center | 1946* | align=center | 1948 | Frank Vogel |- | '''[[Phoenix Suns]]''' | [[Phoenix, Arizona|Phoenix, AZ]] | [[Talking Stick Resort Arena]] | colspan=2 align=center | 1968 | Monty Williams |- | '''[[Sacramento Kings]]''' | [[Sacramento, California|Sacramento, CA]] | [[Golden 1 Center]] | align=center | 1945* | align=center | 1948 | Luke Walton |- ! style=background-color:#FFDDFF rowspan=5 | [[Southwest Division (NBA)|Southwest]] | '''[[Dallas Mavericks]]''' | [[Dallas|Dallas, TX]] | [[American Airlines Center]] | colspan=2 align=center | 1980 | [[Rick Carlisle]] |- | '''[[Houston Rockets]]''' | [[Houston|Houston, TX]] | [[Toyota Center (Houston)|Toyota Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Mike D' Antoni]] |- | '''[[Memphis Grizzlies]]''' | [[Memphis, Tennessee|Memphis, TN]] | [[FedExForum]] | colspan=2 align=center | 1995* | [[J. B. Bickerstaff]] |- | '''[[New Orleans Pelicans]]''' | [[New Orleans|New Orleans, LA]] | [[New Orleans Arena]] | colspan=2 align=center | 1988* | [[Alvin Gentry]] |- | '''[[San Antonio Spurs]]''' | [[San Antonio|San Antonio, TX]] | [[AT&T Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Gregg Popovich]] |- | colspan=7 align=left | ;Mga Tala * ''Ang isang asterisko (*) ay nagpapakilala ng isang paglilipat ng franchise. Tignan ang respectibong artikulo ng mga team para sa karagdagang impormasyon.'' * ''Ang [[Detroit Pistons]], [[Los Angeles Lakers]] at [[Sacramento Kings]] lahat na sumali sa NBA sa 1948 mula sa [[National Basketball League (Estados Unidos)]].'' * ''Ang [[Philadelphia 76ers]] at [[Atlanta Hawks]] ay sumali sa NBA noong 1949 na parte ng BAA at NBL.'' * ''Ang [[Indiana Pacers]], [[New Jersey Nets]], [[San Antonio Spurs]], at [[Denver Nuggets]] lahat na sumali sa NBA noong 1976 na parte ng [[NBA]] at [[ABA]].'' |} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Kawing panlabas == * {{in lang|en}} [http://www.nba.com/ Opisyal na websayt ng NBA] {{Basketbol sa Estados Unidos}} {{NBA}} [[Kategorya:Estados Unidos]] [[Kategorya:National Basketball Association]] {{US-stub}} fo7wu3wo13f24vexoym6u6qw316had2 2209626 2209625 2026-05-29T15:29:20Z LknFenix 125962 + Panimula 2209626 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{cleanup|date=Pebrero 2021}} {{Update|date=Pebrero 2021}} }} {{Infobox sports league | title = National Basketball Association | current_season = Panahong NBA 2022–23 | logo = NBA Logo.png | pixels = 120px | sport = [[Basketball]] | founded = {{start date and age|1946|06|06}} <br />(bilang [[Basketball Association of America|BAA]]),<br />[[New York City]], [[New York]], [[United States|U.S.]]<ref name="ANewLeagueNBA.com">{{cite news|last=Koppett|first=Leonard|title=The NBA -- 1946: A New League|url=http://www.nba.com/heritageweek2007/newleague_071207.html|publisher=National Basketball Association|date=December 7, 2007|accessdate=March 8, 2016|quote=On June 6, 1946-two years to the day after the invasion of Normandy, exactly ten months after the first atom bomb fell on Japan-they formed the Basketball Association of America during a meeting at New York's Commodore Hotel, next to Grand Central Station.}}</ref> | folded = | inaugural = [[Panahong BAA 1946–47|1946–47]] | commissioner = [[Adam Silver]] | headquarters = 645 Fifth Avenue New York City, New York, U.S.<br />100 Plaza Drive Secaucus, New Jersey, U.S. | motto = | teams = [[#Teams|30]] | countries = [[Estados Unidos]] (29 koponan) <br /> [[Canada]] (1 koponan) | continent = North America | most_champs = [[Boston Celtics]]/[[Los Angeles Lakers]] (17 titulo) | champion = [[Golden State Warriors]] <br /> (5 titulo) | TV = '''Estados Unidos''': * [[TNT (tsanel pantelebisyon sa Amerika)|TNT]] * [[American Broadcasting Company|ABC]]/[[ESPN]] * [[NBA TV]] '''Canada''': * [[The Sports Network|TSN]]/[[TSN2]] * [[Sportsnet]]/[[Sportsnet One]] * [[NBA TV Canada]] | website = {{URL|http://www.nba.com/}} }} Ang '''National Basketball Association''' ('''NBA''') ay isang propesyonal na liga ng [[basketbol]] sa [[Hilagang Amerika]] na binubuo ng 30 koponan (29 sa [[Estados Unidos]] at 1 sa [[Canada]]).<ref>{{cite web |title=About The NBA |url=https://www.nba.com/news/about |access-date=Nobyembre 26, 2025 |website=NBA.com |date=Hunyo 18, 2024|language=en|trans-title=Tungkol sa NBA}}</ref> Ang NBA ay isa sa mga pangunahing propesyonal na ligang pampalakasan sa Estados Unidos at Canada at itinuturing na nangungunang propesyonal na liga ng basketbol sa mundo.<ref>{{cite news |first=Jack |last=Rathborn |title=NBA Draft 2020: What time does it start in the UK, who has the No 1 pick and how can I watch it? |date=Nobyembre 18, 2020 |newspaper=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/sport/us-sport/nba/draft-2020-what-time-start-uk-b1725070.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/sport/us-sport/nba/draft-2020-what-time-start-uk-b1725070.html |archive-date=Hunyo 18, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=Disyembre 10, 2020 |quote=Narito na ang 2020 NBA Draft matapos ang ilang araw ng makatas na tsismisan tungkol sa mga trade, habang patuloy na nangingibabaw sa mga headline ang pinakamagaling na liga ng basketball sa mundo sa offseason nito. (Isinalin mula sa Ingles)|language=en|trans-title=NBA Draft 2020: Anong oras magsisimula sa UK, sino ang may No. 1 pick at paano ko ito mapapanood?}}</ref> Ang punong-tanggapan ng liga ay nasa Lungsod ng New York at Secaucus, New Jersey.<ref>[https://careers.nba.com/locations/ NBA Office Locations]</ref> == Mga Kasalukuyang Koponan == {| class="navbox wikitable" style="width:100%; text-align:left" ! style=background:blue colspan=7 | {{Tnavbar-header|1=[[Eastern Conference (NBA)|<span style="color:white">Eastern Conference</span>]]|2=NBA teams organization|fontcolor=white}} |- ! style="width:10%" | Division ! style="width:18%" | Team ! style="width:15%" | City/Area ! style="width:23%" | Arena ! style="width:9%" | Founded ! style="width:9%" | Joined NBA ! style="width:16%" | Head Coach |- ! style=background-color:#FFDDDD rowspan=5 | [[Atlantic Division (NBA)|Atlantic]] | '''[[Boston Celtics]]''' | [[Boston|Boston, MA]] | [[TD Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | [[Brad Stevens]] |- | '''[[Brooklyn Nets]]''' | [[Brooklyn]], [[New York]] | [[Barclays Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | Jacque Vaughn |- | '''[[New York Knicks]]''' | [[New York City|New York, NY]] | [[Madison Square Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | Mike Miller |- | '''[[Philadelphia 76ers]]''' | [[Philadelphia|Philadelphia, PA]] | [[Wells Fargo Center]] | align=center | 1939* | align=center | 1949 | [[Brett Brown]] |- | '''[[Toronto Raptors]]''' | [[Toronto|Toronto, ON]] | [[Scotiabank Arena]] | colspan=2 align=center | 1995 | [[Nick Nurse]] |- ! style=background-color:#FFE5B4 rowspan=5 | [[Central Division (NBA)|Central]] | '''[[Chicago Bulls]]''' | [[Chicago|Chicago, IL]] | [[United Center]] | colspan=2 align=center | 1966 | [[Fred Holberg]] |- | '''[[Cleveland Cavaliers]]''' | [[Cleveland, Ohio|Cleveland, OH]] | [[Quicken Loans Arena]] | colspan=2 align=center | 1970 | J. B. Bickerstaff |- | '''[[Detroit Pistons]]''' | [[Auburn Hills, Michigan|Auburn Hills, MI]] | [[The Palace of Auburn Hills]] | align=center | 1941* | align=center | 1948 | [[Dwayne Casey]] |- | '''[[Indiana Pacers]]''' | [[Indianapolis|Indianapolis, IN]] | [[Bankers Life Fieldhouse]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Nate McMillan]] |- | '''[[Milwaukee Bucks]]''' | [[Milwaukee|Milwaukee, WI]] | [[Fiserv Forum]] | colspan=2 align=center | 1968 | [[Mike Budenholzer]] |- ! style=background-color:#FFFFDD rowspan=5 | [[Southeast Division (NBA)|Southeast]] | '''[[Atlanta Hawks]]''' | [[Atlanta|Atlanta, GA]] | [[State Farm Arena]] | align=center | 1946* | align=center | 1949 | [[Lloyd Pierce]] |- | '''[[Charlotte Hornets]]''' | [[Charlotte, North Carolina|Charlotte, NC]] | [[Spectrum Center]] | colspan=2 align=center | 2004 | [[James Borrego]] |- | '''[[Miami Heat]]''' | [[Miami|Miami, FL]] | [[AmericanAirlines Arena]] | colspan=2 align=center | 1988 | [[Erik Spoelstra]] |- | '''[[Orlando Magic]]''' | [[Orlando, Florida|Orlando, FL]] | [[Amway Arena]] | colspan=2 align=center | 1989 | [[Steve Clifford]] |- | '''[[Washington Wizards]]''' | [[Washington, D.C.]] | [[Capital One Arena]] | colspan=2 align=center | 1961* | [[Scott Brooks]] |- ! style=background:red colspan=7 | <font color=white>[[Western Conference (NBA)|Western Conference]]</font> |- ! style=background-color:#DDFFDD rowspan=5 | [[Northwest Division (NBA)|Northwest]] | '''[[Denver Nuggets]]''' | [[Denver|Denver, CO]] | [[Pepsi Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Michael Malone]] |- | '''[[Minnesota Timberwolves]]''' | [[Minneapolis|Minneapolis, MN]] | [[Target Center]] | colspan=2 align=center | 1989 | Ryan Saunders |- | '''[[Oklahoma City Thunder]]''' | [[Oklahoma City|Oklahoma City, OK]] | [[Ford Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Billy Donovan]] |- | '''[[Portland Trail Blazers]]''' | [[Portland, Oregon|Portland, OR]] | [[Rose Garden (arena)|Rose Garden]] | colspan=2 align=center | 1970 | [[Terry Stotts]] |- | '''[[Utah Jazz]]''' | [[Salt Lake City|Salt Lake City, UT]] | [[Vivint Smart Home Arena]] | colspan=2 align=center | 1974* | [[Quin Snyder]] |- ! style=background-color:#DDDDFF rowspan=5 | [[Pacific Division (NBA)|Pacific]] | '''[[Golden State Warriors]]''' | [[Oakland, California|Oakland, CA]] | [[Oracle Arena]] | colspan=2 align=center | 1946* | [[Steve Kerr]] |- | '''[[Los Angeles Clippers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | colspan=2 align=center | 1970* | [[Doc Rivers]] |- | '''[[Los Angeles Lakers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | align=center | 1946* | align=center | 1948 | Frank Vogel |- | '''[[Phoenix Suns]]''' | [[Phoenix, Arizona|Phoenix, AZ]] | [[Talking Stick Resort Arena]] | colspan=2 align=center | 1968 | Monty Williams |- | '''[[Sacramento Kings]]''' | [[Sacramento, California|Sacramento, CA]] | [[Golden 1 Center]] | align=center | 1945* | align=center | 1948 | Luke Walton |- ! style=background-color:#FFDDFF rowspan=5 | [[Southwest Division (NBA)|Southwest]] | '''[[Dallas Mavericks]]''' | [[Dallas|Dallas, TX]] | [[American Airlines Center]] | colspan=2 align=center | 1980 | [[Rick Carlisle]] |- | '''[[Houston Rockets]]''' | [[Houston|Houston, TX]] | [[Toyota Center (Houston)|Toyota Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Mike D' Antoni]] |- | '''[[Memphis Grizzlies]]''' | [[Memphis, Tennessee|Memphis, TN]] | [[FedExForum]] | colspan=2 align=center | 1995* | [[J. B. Bickerstaff]] |- | '''[[New Orleans Pelicans]]''' | [[New Orleans|New Orleans, LA]] | [[New Orleans Arena]] | colspan=2 align=center | 1988* | [[Alvin Gentry]] |- | '''[[San Antonio Spurs]]''' | [[San Antonio|San Antonio, TX]] | [[AT&T Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Gregg Popovich]] |- | colspan=7 align=left | ;Mga Tala * ''Ang isang asterisko (*) ay nagpapakilala ng isang paglilipat ng franchise. Tignan ang respectibong artikulo ng mga team para sa karagdagang impormasyon.'' * ''Ang [[Detroit Pistons]], [[Los Angeles Lakers]] at [[Sacramento Kings]] lahat na sumali sa NBA sa 1948 mula sa [[National Basketball League (Estados Unidos)]].'' * ''Ang [[Philadelphia 76ers]] at [[Atlanta Hawks]] ay sumali sa NBA noong 1949 na parte ng BAA at NBL.'' * ''Ang [[Indiana Pacers]], [[New Jersey Nets]], [[San Antonio Spurs]], at [[Denver Nuggets]] lahat na sumali sa NBA noong 1976 na parte ng [[NBA]] at [[ABA]].'' |} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Kawing panlabas == * {{in lang|en}} [http://www.nba.com/ Opisyal na websayt ng NBA] {{Basketbol sa Estados Unidos}} {{NBA}} [[Kategorya:Estados Unidos]] [[Kategorya:National Basketball Association]] {{US-stub}} 2jadqn06dh25l28w4a9htzmgn8m3mvk 2209671 2209626 2026-05-30T06:42:25Z LknFenix 125962 + Panimula 2209671 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{cleanup|date=Pebrero 2021}} {{Update|date=Pebrero 2021}} }} {{Infobox sports league | title = National Basketball Association | current_season = Panahong NBA 2022–23 | logo = NBA Logo.png | pixels = 120px | sport = [[Basketball]] | founded = {{start date and age|1946|06|06}} <br />(bilang [[Basketball Association of America|BAA]]),<br />[[New York City]], [[New York]], [[United States|U.S.]]<ref name="ANewLeagueNBA.com">{{cite news|last=Koppett|first=Leonard|title=The NBA -- 1946: A New League|url=http://www.nba.com/heritageweek2007/newleague_071207.html|publisher=National Basketball Association|date=December 7, 2007|accessdate=March 8, 2016|quote=On June 6, 1946-two years to the day after the invasion of Normandy, exactly ten months after the first atom bomb fell on Japan-they formed the Basketball Association of America during a meeting at New York's Commodore Hotel, next to Grand Central Station.}}</ref> | folded = | inaugural = [[Panahong BAA 1946–47|1946–47]] | commissioner = [[Adam Silver]] | headquarters = 645 Fifth Avenue New York City, New York, U.S.<br />100 Plaza Drive Secaucus, New Jersey, U.S. | motto = | teams = [[#Teams|30]] | countries = [[Estados Unidos]] (29 koponan) <br /> [[Canada]] (1 koponan) | continent = North America | most_champs = [[Boston Celtics]]/[[Los Angeles Lakers]] (17 titulo) | champion = [[Golden State Warriors]] <br /> (5 titulo) | TV = '''Estados Unidos''': * [[TNT (tsanel pantelebisyon sa Amerika)|TNT]] * [[American Broadcasting Company|ABC]]/[[ESPN]] * [[NBA TV]] '''Canada''': * [[The Sports Network|TSN]]/[[TSN2]] * [[Sportsnet]]/[[Sportsnet One]] * [[NBA TV Canada]] | website = {{URL|http://www.nba.com/}} }} Ang '''National Basketball Association''' ('''NBA''') ay isang propesyonal na liga ng [[basketbol]] sa [[Hilagang Amerika]] na binubuo ng 30 koponan (29 sa [[Estados Unidos]] at 1 sa [[Canada]]).<ref>{{cite web |title=About The NBA |url=https://www.nba.com/news/about |access-date=Nobyembre 26, 2025 |website=NBA.com |date=Hunyo 18, 2024|language=en|trans-title=Tungkol sa NBA}}</ref> Ang NBA ay isa sa mga pangunahing propesyonal na ligang pampalakasan sa Estados Unidos at Canada at itinuturing na nangungunang propesyonal na liga ng basketbol sa mundo.<ref>{{cite news |first=Jack |last=Rathborn |title=NBA Draft 2020: What time does it start in the UK, who has the No 1 pick and how can I watch it? |date=Nobyembre 18, 2020 |newspaper=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/sport/us-sport/nba/draft-2020-what-time-start-uk-b1725070.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/sport/us-sport/nba/draft-2020-what-time-start-uk-b1725070.html |archive-date=Hunyo 18, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=Disyembre 10, 2020 |quote=Narito na ang 2020 NBA Draft matapos ang ilang araw ng makatas na tsismisan tungkol sa mga trade, habang patuloy na nangingibabaw sa mga headline ang pinakamagaling na liga ng basketball sa mundo sa offseason nito. (Isinalin mula sa Ingles)|language=en|trans-title=NBA Draft 2020: Anong oras magsisimula sa UK, sino ang may No. 1 pick at paano ko ito mapapanood?}}</ref> Ang punong-tanggapan ng liga ay nasa Lungsod ng New York at Secaucus, New Jersey.<ref>[https://careers.nba.com/locations/ NBA Office Locations]</ref> Nabuo ang NBA noong Agosto 3, 1949, sa pamamagitan ng pagsasanib ng Basketball Association of America (BAA) at National Basketball League (NBL). Kalaunan, kinilala ng liga ang kasaysayan ng BAA bilang sarili nitong kasaysayan at itinuturing ang pagkakatatag nito noong Hunyo 6, 1946 bilang sarili nitong pagkakatatag.<ref name="wp-2022-01-02">{{cite news |author1=Curtis Harris |title=How the NBA's 75th anniversary sweeps away its early history |url=https://www.washingtonpost.com/sports/2022/01/21/nba-history-nbl-baa/ |access-date=Hunyo 23, 2024 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=Enero 21, 2022 |archive-date=Marso 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240308233422/https://www.washingtonpost.com/sports/2022/01/21/nba-history-nbl-baa/ |url-status=live |language=en|trans-title=Kung paano isinasantabi ng ika-75 anibersaryo ng NBA ang maagang kasaysayan nito}}</ref><ref name="NBAFoundingDate">{{cite web |title=This Date in the NBA: June |url=https://www.nba.com/news/history-this-date-in-nba-june |publisher=National Basketball Association |access-date=Marso 4, 2022 |quote=Hunyo 6, 1946–Ang National Basketball Association ay itinatag sa Commodore Hotel sa New York. Si Maurice Podoloff ay ang unang pangulo ng liga, isang titulo sa kalaunan ay pinalitan ng komisyoner. (Isinalin mula sa Ingles) |archive-date=Pebrero 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212163325/https://www.nba.com/news/history-this-date-in-nba-june |url-status=live |language=en|trans-title=Ang Petsang Ito sa NBA: Hunyo}}</ref><ref>{{cite web |title=This Date in the NBA: August |url=https://www.nba.com/history/this-date-aug/ |publisher=National Basketball Association |access-date=Hunyo 14, 2020 |archive-date=Hunyo 14, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614215034/https://www.nba.com/history/this-date-aug/ |url-status=live |language=en|trans-title=Ang Petsang Ito sa NBA: Agosto}}</ref> == Mga Kasalukuyang Koponan == {| class="navbox wikitable" style="width:100%; text-align:left" ! style=background:blue colspan=7 | {{Tnavbar-header|1=[[Eastern Conference (NBA)|<span style="color:white">Eastern Conference</span>]]|2=NBA teams organization|fontcolor=white}} |- ! style="width:10%" | Division ! style="width:18%" | Team ! style="width:15%" | City/Area ! style="width:23%" | Arena ! style="width:9%" | Founded ! style="width:9%" | Joined NBA ! style="width:16%" | Head Coach |- ! style=background-color:#FFDDDD rowspan=5 | [[Atlantic Division (NBA)|Atlantic]] | '''[[Boston Celtics]]''' | [[Boston|Boston, MA]] | [[TD Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | [[Brad Stevens]] |- | '''[[Brooklyn Nets]]''' | [[Brooklyn]], [[New York]] | [[Barclays Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | Jacque Vaughn |- | '''[[New York Knicks]]''' | [[New York City|New York, NY]] | [[Madison Square Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | Mike Miller |- | '''[[Philadelphia 76ers]]''' | [[Philadelphia|Philadelphia, PA]] | [[Wells Fargo Center]] | align=center | 1939* | align=center | 1949 | [[Brett Brown]] |- | '''[[Toronto Raptors]]''' | [[Toronto|Toronto, ON]] | [[Scotiabank Arena]] | colspan=2 align=center | 1995 | [[Nick Nurse]] |- ! style=background-color:#FFE5B4 rowspan=5 | [[Central Division (NBA)|Central]] | '''[[Chicago Bulls]]''' | [[Chicago|Chicago, IL]] | [[United Center]] | colspan=2 align=center | 1966 | [[Fred Holberg]] |- | '''[[Cleveland Cavaliers]]''' | [[Cleveland, Ohio|Cleveland, OH]] | [[Quicken Loans Arena]] | colspan=2 align=center | 1970 | J. B. Bickerstaff |- | '''[[Detroit Pistons]]''' | [[Auburn Hills, Michigan|Auburn Hills, MI]] | [[The Palace of Auburn Hills]] | align=center | 1941* | align=center | 1948 | [[Dwayne Casey]] |- | '''[[Indiana Pacers]]''' | [[Indianapolis|Indianapolis, IN]] | [[Bankers Life Fieldhouse]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Nate McMillan]] |- | '''[[Milwaukee Bucks]]''' | [[Milwaukee|Milwaukee, WI]] | [[Fiserv Forum]] | colspan=2 align=center | 1968 | [[Mike Budenholzer]] |- ! style=background-color:#FFFFDD rowspan=5 | [[Southeast Division (NBA)|Southeast]] | '''[[Atlanta Hawks]]''' | [[Atlanta|Atlanta, GA]] | [[State Farm Arena]] | align=center | 1946* | align=center | 1949 | [[Lloyd Pierce]] |- | '''[[Charlotte Hornets]]''' | [[Charlotte, North Carolina|Charlotte, NC]] | [[Spectrum Center]] | colspan=2 align=center | 2004 | [[James Borrego]] |- | '''[[Miami Heat]]''' | [[Miami|Miami, FL]] | [[AmericanAirlines Arena]] | colspan=2 align=center | 1988 | [[Erik Spoelstra]] |- | '''[[Orlando Magic]]''' | [[Orlando, Florida|Orlando, FL]] | [[Amway Arena]] | colspan=2 align=center | 1989 | [[Steve Clifford]] |- | '''[[Washington Wizards]]''' | [[Washington, D.C.]] | [[Capital One Arena]] | colspan=2 align=center | 1961* | [[Scott Brooks]] |- ! style=background:red colspan=7 | <font color=white>[[Western Conference (NBA)|Western Conference]]</font> |- ! style=background-color:#DDFFDD rowspan=5 | [[Northwest Division (NBA)|Northwest]] | '''[[Denver Nuggets]]''' | [[Denver|Denver, CO]] | [[Pepsi Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Michael Malone]] |- | '''[[Minnesota Timberwolves]]''' | [[Minneapolis|Minneapolis, MN]] | [[Target Center]] | colspan=2 align=center | 1989 | Ryan Saunders |- | '''[[Oklahoma City Thunder]]''' | [[Oklahoma City|Oklahoma City, OK]] | [[Ford Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Billy Donovan]] |- | '''[[Portland Trail Blazers]]''' | [[Portland, Oregon|Portland, OR]] | [[Rose Garden (arena)|Rose Garden]] | colspan=2 align=center | 1970 | [[Terry Stotts]] |- | '''[[Utah Jazz]]''' | [[Salt Lake City|Salt Lake City, UT]] | [[Vivint Smart Home Arena]] | colspan=2 align=center | 1974* | [[Quin Snyder]] |- ! style=background-color:#DDDDFF rowspan=5 | [[Pacific Division (NBA)|Pacific]] | '''[[Golden State Warriors]]''' | [[Oakland, California|Oakland, CA]] | [[Oracle Arena]] | colspan=2 align=center | 1946* | [[Steve Kerr]] |- | '''[[Los Angeles Clippers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | colspan=2 align=center | 1970* | [[Doc Rivers]] |- | '''[[Los Angeles Lakers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | align=center | 1946* | align=center | 1948 | Frank Vogel |- | '''[[Phoenix Suns]]''' | [[Phoenix, Arizona|Phoenix, AZ]] | [[Talking Stick Resort Arena]] | colspan=2 align=center | 1968 | Monty Williams |- | '''[[Sacramento Kings]]''' | [[Sacramento, California|Sacramento, CA]] | [[Golden 1 Center]] | align=center | 1945* | align=center | 1948 | Luke Walton |- ! style=background-color:#FFDDFF rowspan=5 | [[Southwest Division (NBA)|Southwest]] | '''[[Dallas Mavericks]]''' | [[Dallas|Dallas, TX]] | [[American Airlines Center]] | colspan=2 align=center | 1980 | [[Rick Carlisle]] |- | '''[[Houston Rockets]]''' | [[Houston|Houston, TX]] | [[Toyota Center (Houston)|Toyota Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Mike D' Antoni]] |- | '''[[Memphis Grizzlies]]''' | [[Memphis, Tennessee|Memphis, TN]] | [[FedExForum]] | colspan=2 align=center | 1995* | [[J. B. Bickerstaff]] |- | '''[[New Orleans Pelicans]]''' | [[New Orleans|New Orleans, LA]] | [[New Orleans Arena]] | colspan=2 align=center | 1988* | [[Alvin Gentry]] |- | '''[[San Antonio Spurs]]''' | [[San Antonio|San Antonio, TX]] | [[AT&T Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Gregg Popovich]] |- | colspan=7 align=left | ;Mga Tala * ''Ang isang asterisko (*) ay nagpapakilala ng isang paglilipat ng franchise. Tignan ang respectibong artikulo ng mga team para sa karagdagang impormasyon.'' * ''Ang [[Detroit Pistons]], [[Los Angeles Lakers]] at [[Sacramento Kings]] lahat na sumali sa NBA sa 1948 mula sa [[National Basketball League (Estados Unidos)]].'' * ''Ang [[Philadelphia 76ers]] at [[Atlanta Hawks]] ay sumali sa NBA noong 1949 na parte ng BAA at NBL.'' * ''Ang [[Indiana Pacers]], [[New Jersey Nets]], [[San Antonio Spurs]], at [[Denver Nuggets]] lahat na sumali sa NBA noong 1976 na parte ng [[NBA]] at [[ABA]].'' |} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Kawing panlabas == * {{in lang|en}} [http://www.nba.com/ Opisyal na websayt ng NBA] {{Basketbol sa Estados Unidos}} {{NBA}} [[Kategorya:Estados Unidos]] [[Kategorya:National Basketball Association]] {{US-stub}} 4krsqhffoouos15k65y6zkgz29m78by 2209675 2209671 2026-05-30T07:12:49Z LknFenix 125962 Isinalin ang teksto sa infobox 2209675 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{cleanup|date=Pebrero 2021}} {{Update|date=Pebrero 2021}} }} {{Infobox sports league | title = National Basketball Association | current_season = Panahong NBA 2025–26 | logo = NBA Logo.png | pixels = 120px | sport = [[Basketbol]] | founded = {{start date and age|1946|06|06}} <br />(bilang [[Basketball Association of America|BAA]]),<br />[[Lungsod ng New York]], [[New York]], [[Estados Unidos]]<ref name="NBAFoundingDate"/> | folded = | inaugural = 1946–47 | commissioner = Adam Silver | headquarters = 645 Fifth Avenue<br />Lungsod ng New York, New York, Estados Unidos<br />100 Plaza Drive Secaucus, New Jersey, Estados Unidos | motto = | teams = [[#Teams|30]] | countries = [[Estados Unidos]] (29 koponan) <br /> [[Canada]] (1 koponan) | continent = Hilagang Amerika | most_champs = [[Boston Celtics]] (18 titulo) | champion = [[Oklahoma City Thunder]]<br />(Ika-2 titulo) | TV = {{unbulleted list | '''Estados Unidos:''' | ABC/ESPN/[[Disney+]] | NBC/Peacock | Amazon Prime Video | NBA TV | '''Canada:''' | TSN/TSN2 | Sportsnet/Sportsnet One | NBA TV Canada }} | website = {{URL|http://www.nba.com/}} }} Ang '''National Basketball Association''' ('''NBA''') ay isang propesyonal na liga ng [[basketbol]] sa [[Hilagang Amerika]] na binubuo ng 30 koponan (29 sa [[Estados Unidos]] at 1 sa [[Canada]]).<ref>{{cite web |title=About The NBA |url=https://www.nba.com/news/about |access-date=Nobyembre 26, 2025 |website=NBA.com |date=Hunyo 18, 2024|language=en|trans-title=Tungkol sa NBA}}</ref> Ang NBA ay isa sa mga pangunahing propesyonal na ligang pampalakasan sa Estados Unidos at Canada at itinuturing na nangungunang propesyonal na liga ng basketbol sa mundo.<ref>{{cite news |first=Jack |last=Rathborn |title=NBA Draft 2020: What time does it start in the UK, who has the No 1 pick and how can I watch it? |date=Nobyembre 18, 2020 |newspaper=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/sport/us-sport/nba/draft-2020-what-time-start-uk-b1725070.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/sport/us-sport/nba/draft-2020-what-time-start-uk-b1725070.html |archive-date=Hunyo 18, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=Disyembre 10, 2020 |quote=Narito na ang 2020 NBA Draft matapos ang ilang araw ng makatas na tsismisan tungkol sa mga trade, habang patuloy na nangingibabaw sa mga headline ang pinakamagaling na liga ng basketball sa mundo sa offseason nito. (Isinalin mula sa Ingles)|language=en|trans-title=NBA Draft 2020: Anong oras magsisimula sa UK, sino ang may No. 1 pick at paano ko ito mapapanood?}}</ref> Ang punong-tanggapan ng liga ay nasa Lungsod ng New York at Secaucus, New Jersey.<ref>[https://careers.nba.com/locations/ NBA Office Locations]</ref> Nabuo ang NBA noong Agosto 3, 1949, sa pamamagitan ng pagsasanib ng Basketball Association of America (BAA) at National Basketball League (NBL). Kalaunan, kinilala ng liga ang kasaysayan ng BAA bilang sarili nitong kasaysayan at itinuturing ang pagkakatatag nito noong Hunyo 6, 1946 bilang sarili nitong pagkakatatag.<ref name="wp-2022-01-02">{{cite news |author1=Curtis Harris |title=How the NBA's 75th anniversary sweeps away its early history |url=https://www.washingtonpost.com/sports/2022/01/21/nba-history-nbl-baa/ |access-date=Hunyo 23, 2024 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=Enero 21, 2022 |archive-date=Marso 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240308233422/https://www.washingtonpost.com/sports/2022/01/21/nba-history-nbl-baa/ |url-status=live |language=en|trans-title=Kung paano isinasantabi ng ika-75 anibersaryo ng NBA ang maagang kasaysayan nito}}</ref><ref name="NBAFoundingDate">{{cite web |title=This Date in the NBA: June |url=https://www.nba.com/news/history-this-date-in-nba-june |publisher=National Basketball Association |access-date=Marso 4, 2022 |quote=Hunyo 6, 1946–Ang National Basketball Association ay itinatag sa Commodore Hotel sa New York. Si Maurice Podoloff ay ang unang pangulo ng liga, isang titulo sa kalaunan ay pinalitan ng komisyoner. (Isinalin mula sa Ingles) |archive-date=Pebrero 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212163325/https://www.nba.com/news/history-this-date-in-nba-june |url-status=live |language=en|trans-title=Ang Petsang Ito sa NBA: Hunyo}}</ref><ref>{{cite web |title=This Date in the NBA: August |url=https://www.nba.com/history/this-date-aug/ |publisher=National Basketball Association |access-date=Hunyo 14, 2020 |archive-date=Hunyo 14, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614215034/https://www.nba.com/history/this-date-aug/ |url-status=live |language=en|trans-title=Ang Petsang Ito sa NBA: Agosto}}</ref> == Mga Kasalukuyang Koponan == {| class="navbox wikitable" style="width:100%; text-align:left" ! style=background:blue colspan=7 | {{Tnavbar-header|1=[[Eastern Conference (NBA)|<span style="color:white">Eastern Conference</span>]]|2=NBA teams organization|fontcolor=white}} |- ! style="width:10%" | Division ! style="width:18%" | Team ! style="width:15%" | City/Area ! style="width:23%" | Arena ! style="width:9%" | Founded ! style="width:9%" | Joined NBA ! style="width:16%" | Head Coach |- ! style=background-color:#FFDDDD rowspan=5 | [[Atlantic Division (NBA)|Atlantic]] | '''[[Boston Celtics]]''' | [[Boston|Boston, MA]] | [[TD Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | [[Brad Stevens]] |- | '''[[Brooklyn Nets]]''' | [[Brooklyn]], [[New York]] | [[Barclays Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | Jacque Vaughn |- | '''[[New York Knicks]]''' | [[New York City|New York, NY]] | [[Madison Square Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | Mike Miller |- | '''[[Philadelphia 76ers]]''' | [[Philadelphia|Philadelphia, PA]] | [[Wells Fargo Center]] | align=center | 1939* | align=center | 1949 | [[Brett Brown]] |- | '''[[Toronto Raptors]]''' | [[Toronto|Toronto, ON]] | [[Scotiabank Arena]] | colspan=2 align=center | 1995 | [[Nick Nurse]] |- ! style=background-color:#FFE5B4 rowspan=5 | [[Central Division (NBA)|Central]] | '''[[Chicago Bulls]]''' | [[Chicago|Chicago, IL]] | [[United Center]] | colspan=2 align=center | 1966 | [[Fred Holberg]] |- | '''[[Cleveland Cavaliers]]''' | [[Cleveland, Ohio|Cleveland, OH]] | [[Quicken Loans Arena]] | colspan=2 align=center | 1970 | J. B. Bickerstaff |- | '''[[Detroit Pistons]]''' | [[Auburn Hills, Michigan|Auburn Hills, MI]] | [[The Palace of Auburn Hills]] | align=center | 1941* | align=center | 1948 | [[Dwayne Casey]] |- | '''[[Indiana Pacers]]''' | [[Indianapolis|Indianapolis, IN]] | [[Bankers Life Fieldhouse]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Nate McMillan]] |- | '''[[Milwaukee Bucks]]''' | [[Milwaukee|Milwaukee, WI]] | [[Fiserv Forum]] | colspan=2 align=center | 1968 | [[Mike Budenholzer]] |- ! style=background-color:#FFFFDD rowspan=5 | [[Southeast Division (NBA)|Southeast]] | '''[[Atlanta Hawks]]''' | [[Atlanta|Atlanta, GA]] | [[State Farm Arena]] | align=center | 1946* | align=center | 1949 | [[Lloyd Pierce]] |- | '''[[Charlotte Hornets]]''' | [[Charlotte, North Carolina|Charlotte, NC]] | [[Spectrum Center]] | colspan=2 align=center | 2004 | [[James Borrego]] |- | '''[[Miami Heat]]''' | [[Miami|Miami, FL]] | [[AmericanAirlines Arena]] | colspan=2 align=center | 1988 | [[Erik Spoelstra]] |- | '''[[Orlando Magic]]''' | [[Orlando, Florida|Orlando, FL]] | [[Amway Arena]] | colspan=2 align=center | 1989 | [[Steve Clifford]] |- | '''[[Washington Wizards]]''' | [[Washington, D.C.]] | [[Capital One Arena]] | colspan=2 align=center | 1961* | [[Scott Brooks]] |- ! style=background:red colspan=7 | <font color=white>[[Western Conference (NBA)|Western Conference]]</font> |- ! style=background-color:#DDFFDD rowspan=5 | [[Northwest Division (NBA)|Northwest]] | '''[[Denver Nuggets]]''' | [[Denver|Denver, CO]] | [[Pepsi Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Michael Malone]] |- | '''[[Minnesota Timberwolves]]''' | [[Minneapolis|Minneapolis, MN]] | [[Target Center]] | colspan=2 align=center | 1989 | Ryan Saunders |- | '''[[Oklahoma City Thunder]]''' | [[Oklahoma City|Oklahoma City, OK]] | [[Ford Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Billy Donovan]] |- | '''[[Portland Trail Blazers]]''' | [[Portland, Oregon|Portland, OR]] | [[Rose Garden (arena)|Rose Garden]] | colspan=2 align=center | 1970 | [[Terry Stotts]] |- | '''[[Utah Jazz]]''' | [[Salt Lake City|Salt Lake City, UT]] | [[Vivint Smart Home Arena]] | colspan=2 align=center | 1974* | [[Quin Snyder]] |- ! style=background-color:#DDDDFF rowspan=5 | [[Pacific Division (NBA)|Pacific]] | '''[[Golden State Warriors]]''' | [[Oakland, California|Oakland, CA]] | [[Oracle Arena]] | colspan=2 align=center | 1946* | [[Steve Kerr]] |- | '''[[Los Angeles Clippers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | colspan=2 align=center | 1970* | [[Doc Rivers]] |- | '''[[Los Angeles Lakers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | align=center | 1946* | align=center | 1948 | Frank Vogel |- | '''[[Phoenix Suns]]''' | [[Phoenix, Arizona|Phoenix, AZ]] | [[Talking Stick Resort Arena]] | colspan=2 align=center | 1968 | Monty Williams |- | '''[[Sacramento Kings]]''' | [[Sacramento, California|Sacramento, CA]] | [[Golden 1 Center]] | align=center | 1945* | align=center | 1948 | Luke Walton |- ! style=background-color:#FFDDFF rowspan=5 | [[Southwest Division (NBA)|Southwest]] | '''[[Dallas Mavericks]]''' | [[Dallas|Dallas, TX]] | [[American Airlines Center]] | colspan=2 align=center | 1980 | [[Rick Carlisle]] |- | '''[[Houston Rockets]]''' | [[Houston|Houston, TX]] | [[Toyota Center (Houston)|Toyota Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Mike D' Antoni]] |- | '''[[Memphis Grizzlies]]''' | [[Memphis, Tennessee|Memphis, TN]] | [[FedExForum]] | colspan=2 align=center | 1995* | [[J. B. Bickerstaff]] |- | '''[[New Orleans Pelicans]]''' | [[New Orleans|New Orleans, LA]] | [[New Orleans Arena]] | colspan=2 align=center | 1988* | [[Alvin Gentry]] |- | '''[[San Antonio Spurs]]''' | [[San Antonio|San Antonio, TX]] | [[AT&T Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Gregg Popovich]] |- | colspan=7 align=left | ;Mga Tala * ''Ang isang asterisko (*) ay nagpapakilala ng isang paglilipat ng franchise. Tignan ang respectibong artikulo ng mga team para sa karagdagang impormasyon.'' * ''Ang [[Detroit Pistons]], [[Los Angeles Lakers]] at [[Sacramento Kings]] lahat na sumali sa NBA sa 1948 mula sa [[National Basketball League (Estados Unidos)]].'' * ''Ang [[Philadelphia 76ers]] at [[Atlanta Hawks]] ay sumali sa NBA noong 1949 na parte ng BAA at NBL.'' * ''Ang [[Indiana Pacers]], [[New Jersey Nets]], [[San Antonio Spurs]], at [[Denver Nuggets]] lahat na sumali sa NBA noong 1976 na parte ng [[NBA]] at [[ABA]].'' |} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Kawing panlabas == * {{in lang|en}} [http://www.nba.com/ Opisyal na websayt ng NBA] {{Basketbol sa Estados Unidos}} {{NBA}} [[Kategorya:Estados Unidos]] [[Kategorya:National Basketball Association]] {{US-stub}} itj9577t0m6xu8timq07ozi8dzt1s8w 2209676 2209675 2026-05-30T07:14:54Z LknFenix 125962 - Usbong 2209676 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{cleanup|date=Pebrero 2021}} {{Update|date=Pebrero 2021}} }} {{Infobox sports league | title = National Basketball Association | current_season = Panahong NBA 2025–26 | logo = NBA Logo.png | pixels = 120px | sport = [[Basketbol]] | founded = {{start date and age|1946|06|06}} <br />(bilang [[Basketball Association of America|BAA]]),<br />[[Lungsod ng New York]], [[New York]], [[Estados Unidos]]<ref name="NBAFoundingDate"/> | folded = | inaugural = 1946–47 | commissioner = Adam Silver | headquarters = 645 Fifth Avenue<br />Lungsod ng New York, New York, Estados Unidos<br />100 Plaza Drive Secaucus, New Jersey, Estados Unidos | motto = | teams = [[#Teams|30]] | countries = [[Estados Unidos]] (29 koponan) <br /> [[Canada]] (1 koponan) | continent = Hilagang Amerika | most_champs = [[Boston Celtics]] (18 titulo) | champion = [[Oklahoma City Thunder]]<br />(Ika-2 titulo) | TV = {{unbulleted list | '''Estados Unidos:''' | ABC/ESPN/[[Disney+]] | NBC/Peacock | Amazon Prime Video | NBA TV | '''Canada:''' | TSN/TSN2 | Sportsnet/Sportsnet One | NBA TV Canada }} | website = {{URL|http://www.nba.com/}} }} Ang '''National Basketball Association''' ('''NBA''') ay isang propesyonal na liga ng [[basketbol]] sa [[Hilagang Amerika]] na binubuo ng 30 koponan (29 sa [[Estados Unidos]] at 1 sa [[Canada]]).<ref>{{cite web |title=About The NBA |url=https://www.nba.com/news/about |access-date=Nobyembre 26, 2025 |website=NBA.com |date=Hunyo 18, 2024|language=en|trans-title=Tungkol sa NBA}}</ref> Ang NBA ay isa sa mga pangunahing propesyonal na ligang pampalakasan sa Estados Unidos at Canada at itinuturing na nangungunang propesyonal na liga ng basketbol sa mundo.<ref>{{cite news |first=Jack |last=Rathborn |title=NBA Draft 2020: What time does it start in the UK, who has the No 1 pick and how can I watch it? |date=Nobyembre 18, 2020 |newspaper=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/sport/us-sport/nba/draft-2020-what-time-start-uk-b1725070.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/sport/us-sport/nba/draft-2020-what-time-start-uk-b1725070.html |archive-date=Hunyo 18, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=Disyembre 10, 2020 |quote=Narito na ang 2020 NBA Draft matapos ang ilang araw ng makatas na tsismisan tungkol sa mga trade, habang patuloy na nangingibabaw sa mga headline ang pinakamagaling na liga ng basketball sa mundo sa offseason nito. (Isinalin mula sa Ingles)|language=en|trans-title=NBA Draft 2020: Anong oras magsisimula sa UK, sino ang may No. 1 pick at paano ko ito mapapanood?}}</ref> Ang punong-tanggapan ng liga ay nasa Lungsod ng New York at Secaucus, New Jersey.<ref>[https://careers.nba.com/locations/ NBA Office Locations]</ref> Nabuo ang NBA noong Agosto 3, 1949, sa pamamagitan ng pagsasanib ng Basketball Association of America (BAA) at National Basketball League (NBL). Kalaunan, kinilala ng liga ang kasaysayan ng BAA bilang sarili nitong kasaysayan at itinuturing ang pagkakatatag nito noong Hunyo 6, 1946 bilang sarili nitong pagkakatatag.<ref name="wp-2022-01-02">{{cite news |author1=Curtis Harris |title=How the NBA's 75th anniversary sweeps away its early history |url=https://www.washingtonpost.com/sports/2022/01/21/nba-history-nbl-baa/ |access-date=Hunyo 23, 2024 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=Enero 21, 2022 |archive-date=Marso 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240308233422/https://www.washingtonpost.com/sports/2022/01/21/nba-history-nbl-baa/ |url-status=live |language=en|trans-title=Kung paano isinasantabi ng ika-75 anibersaryo ng NBA ang maagang kasaysayan nito}}</ref><ref name="NBAFoundingDate">{{cite web |title=This Date in the NBA: June |url=https://www.nba.com/news/history-this-date-in-nba-june |publisher=National Basketball Association |access-date=Marso 4, 2022 |quote=Hunyo 6, 1946–Ang National Basketball Association ay itinatag sa Commodore Hotel sa New York. Si Maurice Podoloff ay ang unang pangulo ng liga, isang titulo sa kalaunan ay pinalitan ng komisyoner. (Isinalin mula sa Ingles) |archive-date=Pebrero 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212163325/https://www.nba.com/news/history-this-date-in-nba-june |url-status=live |language=en|trans-title=Ang Petsang Ito sa NBA: Hunyo}}</ref><ref>{{cite web |title=This Date in the NBA: August |url=https://www.nba.com/history/this-date-aug/ |publisher=National Basketball Association |access-date=Hunyo 14, 2020 |archive-date=Hunyo 14, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614215034/https://www.nba.com/history/this-date-aug/ |url-status=live |language=en|trans-title=Ang Petsang Ito sa NBA: Agosto}}</ref> == Mga Kasalukuyang Koponan == {| class="navbox wikitable" style="width:100%; text-align:left" ! style=background:blue colspan=7 | {{Tnavbar-header|1=[[Eastern Conference (NBA)|<span style="color:white">Eastern Conference</span>]]|2=NBA teams organization|fontcolor=white}} |- ! style="width:10%" | Division ! style="width:18%" | Team ! style="width:15%" | City/Area ! style="width:23%" | Arena ! style="width:9%" | Founded ! style="width:9%" | Joined NBA ! style="width:16%" | Head Coach |- ! style=background-color:#FFDDDD rowspan=5 | [[Atlantic Division (NBA)|Atlantic]] | '''[[Boston Celtics]]''' | [[Boston|Boston, MA]] | [[TD Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | [[Brad Stevens]] |- | '''[[Brooklyn Nets]]''' | [[Brooklyn]], [[New York]] | [[Barclays Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | Jacque Vaughn |- | '''[[New York Knicks]]''' | [[New York City|New York, NY]] | [[Madison Square Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | Mike Miller |- | '''[[Philadelphia 76ers]]''' | [[Philadelphia|Philadelphia, PA]] | [[Wells Fargo Center]] | align=center | 1939* | align=center | 1949 | [[Brett Brown]] |- | '''[[Toronto Raptors]]''' | [[Toronto|Toronto, ON]] | [[Scotiabank Arena]] | colspan=2 align=center | 1995 | [[Nick Nurse]] |- ! style=background-color:#FFE5B4 rowspan=5 | [[Central Division (NBA)|Central]] | '''[[Chicago Bulls]]''' | [[Chicago|Chicago, IL]] | [[United Center]] | colspan=2 align=center | 1966 | [[Fred Holberg]] |- | '''[[Cleveland Cavaliers]]''' | [[Cleveland, Ohio|Cleveland, OH]] | [[Quicken Loans Arena]] | colspan=2 align=center | 1970 | J. B. Bickerstaff |- | '''[[Detroit Pistons]]''' | [[Auburn Hills, Michigan|Auburn Hills, MI]] | [[The Palace of Auburn Hills]] | align=center | 1941* | align=center | 1948 | [[Dwayne Casey]] |- | '''[[Indiana Pacers]]''' | [[Indianapolis|Indianapolis, IN]] | [[Bankers Life Fieldhouse]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Nate McMillan]] |- | '''[[Milwaukee Bucks]]''' | [[Milwaukee|Milwaukee, WI]] | [[Fiserv Forum]] | colspan=2 align=center | 1968 | [[Mike Budenholzer]] |- ! style=background-color:#FFFFDD rowspan=5 | [[Southeast Division (NBA)|Southeast]] | '''[[Atlanta Hawks]]''' | [[Atlanta|Atlanta, GA]] | [[State Farm Arena]] | align=center | 1946* | align=center | 1949 | [[Lloyd Pierce]] |- | '''[[Charlotte Hornets]]''' | [[Charlotte, North Carolina|Charlotte, NC]] | [[Spectrum Center]] | colspan=2 align=center | 2004 | [[James Borrego]] |- | '''[[Miami Heat]]''' | [[Miami|Miami, FL]] | [[AmericanAirlines Arena]] | colspan=2 align=center | 1988 | [[Erik Spoelstra]] |- | '''[[Orlando Magic]]''' | [[Orlando, Florida|Orlando, FL]] | [[Amway Arena]] | colspan=2 align=center | 1989 | [[Steve Clifford]] |- | '''[[Washington Wizards]]''' | [[Washington, D.C.]] | [[Capital One Arena]] | colspan=2 align=center | 1961* | [[Scott Brooks]] |- ! style=background:red colspan=7 | <font color=white>[[Western Conference (NBA)|Western Conference]]</font> |- ! style=background-color:#DDFFDD rowspan=5 | [[Northwest Division (NBA)|Northwest]] | '''[[Denver Nuggets]]''' | [[Denver|Denver, CO]] | [[Pepsi Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Michael Malone]] |- | '''[[Minnesota Timberwolves]]''' | [[Minneapolis|Minneapolis, MN]] | [[Target Center]] | colspan=2 align=center | 1989 | Ryan Saunders |- | '''[[Oklahoma City Thunder]]''' | [[Oklahoma City|Oklahoma City, OK]] | [[Ford Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Billy Donovan]] |- | '''[[Portland Trail Blazers]]''' | [[Portland, Oregon|Portland, OR]] | [[Rose Garden (arena)|Rose Garden]] | colspan=2 align=center | 1970 | [[Terry Stotts]] |- | '''[[Utah Jazz]]''' | [[Salt Lake City|Salt Lake City, UT]] | [[Vivint Smart Home Arena]] | colspan=2 align=center | 1974* | [[Quin Snyder]] |- ! style=background-color:#DDDDFF rowspan=5 | [[Pacific Division (NBA)|Pacific]] | '''[[Golden State Warriors]]''' | [[Oakland, California|Oakland, CA]] | [[Oracle Arena]] | colspan=2 align=center | 1946* | [[Steve Kerr]] |- | '''[[Los Angeles Clippers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | colspan=2 align=center | 1970* | [[Doc Rivers]] |- | '''[[Los Angeles Lakers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | align=center | 1946* | align=center | 1948 | Frank Vogel |- | '''[[Phoenix Suns]]''' | [[Phoenix, Arizona|Phoenix, AZ]] | [[Talking Stick Resort Arena]] | colspan=2 align=center | 1968 | Monty Williams |- | '''[[Sacramento Kings]]''' | [[Sacramento, California|Sacramento, CA]] | [[Golden 1 Center]] | align=center | 1945* | align=center | 1948 | Luke Walton |- ! style=background-color:#FFDDFF rowspan=5 | [[Southwest Division (NBA)|Southwest]] | '''[[Dallas Mavericks]]''' | [[Dallas|Dallas, TX]] | [[American Airlines Center]] | colspan=2 align=center | 1980 | [[Rick Carlisle]] |- | '''[[Houston Rockets]]''' | [[Houston|Houston, TX]] | [[Toyota Center (Houston)|Toyota Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Mike D' Antoni]] |- | '''[[Memphis Grizzlies]]''' | [[Memphis, Tennessee|Memphis, TN]] | [[FedExForum]] | colspan=2 align=center | 1995* | [[J. B. Bickerstaff]] |- | '''[[New Orleans Pelicans]]''' | [[New Orleans|New Orleans, LA]] | [[New Orleans Arena]] | colspan=2 align=center | 1988* | [[Alvin Gentry]] |- | '''[[San Antonio Spurs]]''' | [[San Antonio|San Antonio, TX]] | [[AT&T Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Gregg Popovich]] |- | colspan=7 align=left | ;Mga Tala * ''Ang isang asterisko (*) ay nagpapakilala ng isang paglilipat ng franchise. Tignan ang respectibong artikulo ng mga team para sa karagdagang impormasyon.'' * ''Ang [[Detroit Pistons]], [[Los Angeles Lakers]] at [[Sacramento Kings]] lahat na sumali sa NBA sa 1948 mula sa [[National Basketball League (Estados Unidos)]].'' * ''Ang [[Philadelphia 76ers]] at [[Atlanta Hawks]] ay sumali sa NBA noong 1949 na parte ng BAA at NBL.'' * ''Ang [[Indiana Pacers]], [[New Jersey Nets]], [[San Antonio Spurs]], at [[Denver Nuggets]] lahat na sumali sa NBA noong 1976 na parte ng [[NBA]] at [[ABA]].'' |} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Kawing panlabas == * {{in lang|en}} [http://www.nba.com/ Opisyal na websayt ng NBA] {{Basketbol sa Estados Unidos}} {{NBA}} [[Kategorya:Estados Unidos]] [[Kategorya:National Basketball Association]] ej4u7f06y2ojgnv664omc9xktpzvjxm 2209677 2209676 2026-05-30T07:19:07Z LknFenix 125962 + Panimula 2209677 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{cleanup|date=Pebrero 2021}} {{Update|date=Pebrero 2021}} }} {{Infobox sports league | title = National Basketball Association | current_season = Panahong NBA 2025–26 | logo = NBA Logo.png | pixels = 120px | sport = [[Basketbol]] | founded = {{start date and age|1946|06|06}} <br />(bilang [[Basketball Association of America|BAA]]),<br />[[Lungsod ng New York]], [[New York]], [[Estados Unidos]]<ref name="NBAFoundingDate"/> | folded = | inaugural = 1946–47 | commissioner = Adam Silver | headquarters = 645 Fifth Avenue<br />Lungsod ng New York, New York, Estados Unidos<br />100 Plaza Drive Secaucus, New Jersey, Estados Unidos | motto = | teams = [[#Teams|30]] | countries = [[Estados Unidos]] (29 koponan) <br /> [[Canada]] (1 koponan) | continent = Hilagang Amerika | most_champs = [[Boston Celtics]] (18 titulo) | champion = [[Oklahoma City Thunder]]<br />(Ika-2 titulo) | TV = {{unbulleted list | '''Estados Unidos:''' | ABC/ESPN/[[Disney+]] | NBC/Peacock | Amazon Prime Video | NBA TV | '''Canada:''' | TSN/TSN2 | Sportsnet/Sportsnet One | NBA TV Canada }} | website = {{URL|http://www.nba.com/}} }} Ang '''National Basketball Association''' ('''NBA''') ay isang propesyonal na liga ng [[basketbol]] sa [[Hilagang Amerika]] na binubuo ng 30 koponan (29 sa [[Estados Unidos]] at 1 sa [[Canada]]).<ref>{{cite web |title=About The NBA |url=https://www.nba.com/news/about |access-date=Nobyembre 26, 2025 |website=NBA.com |date=Hunyo 18, 2024|language=en|trans-title=Tungkol sa NBA}}</ref> Ang NBA ay isa sa mga pangunahing propesyonal na ligang pampalakasan sa Estados Unidos at Canada at itinuturing na nangungunang propesyonal na liga ng basketbol sa mundo.<ref>{{cite news |first=Jack |last=Rathborn |title=NBA Draft 2020: What time does it start in the UK, who has the No 1 pick and how can I watch it? |date=Nobyembre 18, 2020 |newspaper=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/sport/us-sport/nba/draft-2020-what-time-start-uk-b1725070.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/sport/us-sport/nba/draft-2020-what-time-start-uk-b1725070.html |archive-date=Hunyo 18, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=Disyembre 10, 2020 |quote=Narito na ang 2020 NBA Draft matapos ang ilang araw ng makatas na tsismisan tungkol sa mga trade, habang patuloy na nangingibabaw sa mga headline ang pinakamagaling na liga ng basketball sa mundo sa offseason nito. (Isinalin mula sa Ingles)|language=en|trans-title=NBA Draft 2020: Anong oras magsisimula sa UK, sino ang may No. 1 pick at paano ko ito mapapanood?}}</ref> Ang punong-tanggapan ng liga ay nasa Lungsod ng New York at Secaucus, New Jersey.<ref>[https://careers.nba.com/locations/ NBA Office Locations]</ref> Nabuo ang NBA noong Agosto 3, 1949, sa pamamagitan ng pagsasanib ng Basketball Association of America (BAA) at National Basketball League (NBL). Kalaunan, kinilala ng liga ang kasaysayan ng BAA bilang sarili nitong kasaysayan at itinuturing ang pagkakatatag nito noong Hunyo 6, 1946 bilang sarili nitong pagkakatatag.<ref name="wp-2022-01-02">{{cite news |author1=Curtis Harris |title=How the NBA's 75th anniversary sweeps away its early history |url=https://www.washingtonpost.com/sports/2022/01/21/nba-history-nbl-baa/ |access-date=Hunyo 23, 2024 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=Enero 21, 2022 |archive-date=Marso 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240308233422/https://www.washingtonpost.com/sports/2022/01/21/nba-history-nbl-baa/ |url-status=live |language=en|trans-title=Kung paano isinasantabi ng ika-75 anibersaryo ng NBA ang maagang kasaysayan nito}}</ref><ref name="NBAFoundingDate">{{cite web |title=This Date in the NBA: June |url=https://www.nba.com/news/history-this-date-in-nba-june |publisher=National Basketball Association |access-date=Marso 4, 2022 |quote=Hunyo 6, 1946–Ang National Basketball Association ay itinatag sa Commodore Hotel sa New York. Si Maurice Podoloff ay ang unang pangulo ng liga, isang titulo sa kalaunan ay pinalitan ng komisyoner. (Isinalin mula sa Ingles) |archive-date=Pebrero 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212163325/https://www.nba.com/news/history-this-date-in-nba-june |url-status=live |language=en|trans-title=Ang Petsang Ito sa NBA: Hunyo}}</ref><ref>{{cite web |title=This Date in the NBA: August |url=https://www.nba.com/history/this-date-aug/ |publisher=National Basketball Association |access-date=Hunyo 14, 2020 |archive-date=Hunyo 14, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614215034/https://www.nba.com/history/this-date-aug/ |url-status=live |language=en|trans-title=Ang Petsang Ito sa NBA: Agosto}}</ref> Noong 1976, nagsanib ang NBA at ang American Basketball Association (ABA), na nagresulta sa pagdaragdag ng apat na prangkisa sa NBA. Ang regular season ng NBA ay ginaganap mula Oktubre hanggang Abril, kung saan ang bawat koponan ay naglalaro ng 82 laro. Umaabot hanggang Hunyo ang playoff tournament ng liga at nagtatapos sa serye ng kampeonato ng NBA Finals. == Mga Kasalukuyang Koponan == {| class="navbox wikitable" style="width:100%; text-align:left" ! style=background:blue colspan=7 | {{Tnavbar-header|1=[[Eastern Conference (NBA)|<span style="color:white">Eastern Conference</span>]]|2=NBA teams organization|fontcolor=white}} |- ! style="width:10%" | Division ! style="width:18%" | Team ! style="width:15%" | City/Area ! style="width:23%" | Arena ! style="width:9%" | Founded ! style="width:9%" | Joined NBA ! style="width:16%" | Head Coach |- ! style=background-color:#FFDDDD rowspan=5 | [[Atlantic Division (NBA)|Atlantic]] | '''[[Boston Celtics]]''' | [[Boston|Boston, MA]] | [[TD Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | [[Brad Stevens]] |- | '''[[Brooklyn Nets]]''' | [[Brooklyn]], [[New York]] | [[Barclays Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | Jacque Vaughn |- | '''[[New York Knicks]]''' | [[New York City|New York, NY]] | [[Madison Square Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | Mike Miller |- | '''[[Philadelphia 76ers]]''' | [[Philadelphia|Philadelphia, PA]] | [[Wells Fargo Center]] | align=center | 1939* | align=center | 1949 | [[Brett Brown]] |- | '''[[Toronto Raptors]]''' | [[Toronto|Toronto, ON]] | [[Scotiabank Arena]] | colspan=2 align=center | 1995 | [[Nick Nurse]] |- ! style=background-color:#FFE5B4 rowspan=5 | [[Central Division (NBA)|Central]] | '''[[Chicago Bulls]]''' | [[Chicago|Chicago, IL]] | [[United Center]] | colspan=2 align=center | 1966 | [[Fred Holberg]] |- | '''[[Cleveland Cavaliers]]''' | [[Cleveland, Ohio|Cleveland, OH]] | [[Quicken Loans Arena]] | colspan=2 align=center | 1970 | J. B. Bickerstaff |- | '''[[Detroit Pistons]]''' | [[Auburn Hills, Michigan|Auburn Hills, MI]] | [[The Palace of Auburn Hills]] | align=center | 1941* | align=center | 1948 | [[Dwayne Casey]] |- | '''[[Indiana Pacers]]''' | [[Indianapolis|Indianapolis, IN]] | [[Bankers Life Fieldhouse]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Nate McMillan]] |- | '''[[Milwaukee Bucks]]''' | [[Milwaukee|Milwaukee, WI]] | [[Fiserv Forum]] | colspan=2 align=center | 1968 | [[Mike Budenholzer]] |- ! style=background-color:#FFFFDD rowspan=5 | [[Southeast Division (NBA)|Southeast]] | '''[[Atlanta Hawks]]''' | [[Atlanta|Atlanta, GA]] | [[State Farm Arena]] | align=center | 1946* | align=center | 1949 | [[Lloyd Pierce]] |- | '''[[Charlotte Hornets]]''' | [[Charlotte, North Carolina|Charlotte, NC]] | [[Spectrum Center]] | colspan=2 align=center | 2004 | [[James Borrego]] |- | '''[[Miami Heat]]''' | [[Miami|Miami, FL]] | [[AmericanAirlines Arena]] | colspan=2 align=center | 1988 | [[Erik Spoelstra]] |- | '''[[Orlando Magic]]''' | [[Orlando, Florida|Orlando, FL]] | [[Amway Arena]] | colspan=2 align=center | 1989 | [[Steve Clifford]] |- | '''[[Washington Wizards]]''' | [[Washington, D.C.]] | [[Capital One Arena]] | colspan=2 align=center | 1961* | [[Scott Brooks]] |- ! style=background:red colspan=7 | <font color=white>[[Western Conference (NBA)|Western Conference]]</font> |- ! style=background-color:#DDFFDD rowspan=5 | [[Northwest Division (NBA)|Northwest]] | '''[[Denver Nuggets]]''' | [[Denver|Denver, CO]] | [[Pepsi Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Michael Malone]] |- | '''[[Minnesota Timberwolves]]''' | [[Minneapolis|Minneapolis, MN]] | [[Target Center]] | colspan=2 align=center | 1989 | Ryan Saunders |- | '''[[Oklahoma City Thunder]]''' | [[Oklahoma City|Oklahoma City, OK]] | [[Ford Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Billy Donovan]] |- | '''[[Portland Trail Blazers]]''' | [[Portland, Oregon|Portland, OR]] | [[Rose Garden (arena)|Rose Garden]] | colspan=2 align=center | 1970 | [[Terry Stotts]] |- | '''[[Utah Jazz]]''' | [[Salt Lake City|Salt Lake City, UT]] | [[Vivint Smart Home Arena]] | colspan=2 align=center | 1974* | [[Quin Snyder]] |- ! style=background-color:#DDDDFF rowspan=5 | [[Pacific Division (NBA)|Pacific]] | '''[[Golden State Warriors]]''' | [[Oakland, California|Oakland, CA]] | [[Oracle Arena]] | colspan=2 align=center | 1946* | [[Steve Kerr]] |- | '''[[Los Angeles Clippers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | colspan=2 align=center | 1970* | [[Doc Rivers]] |- | '''[[Los Angeles Lakers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | align=center | 1946* | align=center | 1948 | Frank Vogel |- | '''[[Phoenix Suns]]''' | [[Phoenix, Arizona|Phoenix, AZ]] | [[Talking Stick Resort Arena]] | colspan=2 align=center | 1968 | Monty Williams |- | '''[[Sacramento Kings]]''' | [[Sacramento, California|Sacramento, CA]] | [[Golden 1 Center]] | align=center | 1945* | align=center | 1948 | Luke Walton |- ! style=background-color:#FFDDFF rowspan=5 | [[Southwest Division (NBA)|Southwest]] | '''[[Dallas Mavericks]]''' | [[Dallas|Dallas, TX]] | [[American Airlines Center]] | colspan=2 align=center | 1980 | [[Rick Carlisle]] |- | '''[[Houston Rockets]]''' | [[Houston|Houston, TX]] | [[Toyota Center (Houston)|Toyota Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Mike D' Antoni]] |- | '''[[Memphis Grizzlies]]''' | [[Memphis, Tennessee|Memphis, TN]] | [[FedExForum]] | colspan=2 align=center | 1995* | [[J. B. Bickerstaff]] |- | '''[[New Orleans Pelicans]]''' | [[New Orleans|New Orleans, LA]] | [[New Orleans Arena]] | colspan=2 align=center | 1988* | [[Alvin Gentry]] |- | '''[[San Antonio Spurs]]''' | [[San Antonio|San Antonio, TX]] | [[AT&T Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Gregg Popovich]] |- | colspan=7 align=left | ;Mga Tala * ''Ang isang asterisko (*) ay nagpapakilala ng isang paglilipat ng franchise. Tignan ang respectibong artikulo ng mga team para sa karagdagang impormasyon.'' * ''Ang [[Detroit Pistons]], [[Los Angeles Lakers]] at [[Sacramento Kings]] lahat na sumali sa NBA sa 1948 mula sa [[National Basketball League (Estados Unidos)]].'' * ''Ang [[Philadelphia 76ers]] at [[Atlanta Hawks]] ay sumali sa NBA noong 1949 na parte ng BAA at NBL.'' * ''Ang [[Indiana Pacers]], [[New Jersey Nets]], [[San Antonio Spurs]], at [[Denver Nuggets]] lahat na sumali sa NBA noong 1976 na parte ng [[NBA]] at [[ABA]].'' |} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Kawing panlabas == * {{in lang|en}} [http://www.nba.com/ Opisyal na websayt ng NBA] {{Basketbol sa Estados Unidos}} {{NBA}} [[Kategorya:Estados Unidos]] [[Kategorya:National Basketball Association]] ck8b4k4vaxyvx9ejxm5e04695kz7gn5 2209679 2209677 2026-05-30T07:27:34Z LknFenix 125962 + Panimula 2209679 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{cleanup|date=Pebrero 2021}} {{Update|date=Pebrero 2021}} }} {{Infobox sports league | title = National Basketball Association | current_season = Panahong NBA 2025–26 | logo = NBA Logo.png | pixels = 120px | sport = [[Basketbol]] | founded = {{start date and age|1946|06|06}} <br />(bilang [[Basketball Association of America|BAA]]),<br />[[Lungsod ng New York]], [[New York]], [[Estados Unidos]]<ref name="NBAFoundingDate"/> | folded = | inaugural = 1946–47 | commissioner = Adam Silver | headquarters = 645 Fifth Avenue<br />Lungsod ng New York, New York, Estados Unidos<br />100 Plaza Drive Secaucus, New Jersey, Estados Unidos | motto = | teams = [[#Teams|30]] | countries = [[Estados Unidos]] (29 koponan) <br /> [[Canada]] (1 koponan) | continent = Hilagang Amerika | most_champs = [[Boston Celtics]] (18 titulo) | champion = [[Oklahoma City Thunder]]<br />(Ika-2 titulo) | TV = {{unbulleted list | '''Estados Unidos:''' | ABC/ESPN/[[Disney+]] | NBC/Peacock | Amazon Prime Video | NBA TV | '''Canada:''' | TSN/TSN2 | Sportsnet/Sportsnet One | NBA TV Canada }} | website = {{URL|http://www.nba.com/}} }} Ang '''National Basketball Association''' ('''NBA''') ay isang propesyonal na liga ng [[basketbol]] sa [[Hilagang Amerika]] na binubuo ng 30 koponan (29 sa [[Estados Unidos]] at 1 sa [[Canada]]).<ref>{{cite web |title=About The NBA |url=https://www.nba.com/news/about |access-date=Nobyembre 26, 2025 |website=NBA.com |date=Hunyo 18, 2024|language=en|trans-title=Tungkol sa NBA}}</ref> Ang NBA ay isa sa mga pangunahing propesyonal na ligang pampalakasan sa Estados Unidos at Canada at itinuturing na nangungunang propesyonal na liga ng basketbol sa mundo.<ref>{{cite news |first=Jack |last=Rathborn |title=NBA Draft 2020: What time does it start in the UK, who has the No 1 pick and how can I watch it? |date=Nobyembre 18, 2020 |newspaper=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/sport/us-sport/nba/draft-2020-what-time-start-uk-b1725070.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/sport/us-sport/nba/draft-2020-what-time-start-uk-b1725070.html |archive-date=Hunyo 18, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=Disyembre 10, 2020 |quote=Narito na ang 2020 NBA Draft matapos ang ilang araw ng makatas na tsismisan tungkol sa mga trade, habang patuloy na nangingibabaw sa mga headline ang pinakamagaling na liga ng basketball sa mundo sa offseason nito. (Isinalin mula sa Ingles)|language=en|trans-title=NBA Draft 2020: Anong oras magsisimula sa UK, sino ang may No. 1 pick at paano ko ito mapapanood?}}</ref> Ang punong-tanggapan ng liga ay nasa Lungsod ng New York at Secaucus, New Jersey.<ref>[https://careers.nba.com/locations/ NBA Office Locations]</ref> Nabuo ang NBA noong Agosto 3, 1949, sa pamamagitan ng pagsasanib ng Basketball Association of America (BAA) at National Basketball League (NBL). Kalaunan, kinilala ng liga ang kasaysayan ng BAA bilang sarili nitong kasaysayan at itinuturing ang pagkakatatag nito noong Hunyo 6, 1946 bilang sarili nitong pagkakatatag.<ref name="wp-2022-01-02">{{cite news |author1=Curtis Harris |title=How the NBA's 75th anniversary sweeps away its early history |url=https://www.washingtonpost.com/sports/2022/01/21/nba-history-nbl-baa/ |access-date=Hunyo 23, 2024 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=Enero 21, 2022 |archive-date=Marso 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240308233422/https://www.washingtonpost.com/sports/2022/01/21/nba-history-nbl-baa/ |url-status=live |language=en|trans-title=Kung paano isinasantabi ng ika-75 anibersaryo ng NBA ang maagang kasaysayan nito}}</ref><ref name="NBAFoundingDate">{{cite web |title=This Date in the NBA: June |url=https://www.nba.com/news/history-this-date-in-nba-june |publisher=National Basketball Association |access-date=Marso 4, 2022 |quote=Hunyo 6, 1946–Ang National Basketball Association ay itinatag sa Commodore Hotel sa New York. Si Maurice Podoloff ay ang unang pangulo ng liga, isang titulo sa kalaunan ay pinalitan ng komisyoner. (Isinalin mula sa Ingles) |archive-date=Pebrero 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212163325/https://www.nba.com/news/history-this-date-in-nba-june |url-status=live |language=en|trans-title=Ang Petsang Ito sa NBA: Hunyo}}</ref><ref>{{cite web |title=This Date in the NBA: August |url=https://www.nba.com/history/this-date-aug/ |publisher=National Basketball Association |access-date=Hunyo 14, 2020 |archive-date=Hunyo 14, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614215034/https://www.nba.com/history/this-date-aug/ |url-status=live |language=en|trans-title=Ang Petsang Ito sa NBA: Agosto}}</ref> Noong 1976, nagsanib ang NBA at ang American Basketball Association (ABA), na nagresulta sa pagdaragdag ng apat na prangkisa sa NBA. Ang regular season ng NBA ay ginaganap mula Oktubre hanggang Abril, kung saan ang bawat koponan ay naglalaro ng 82 laro. Umaabot hanggang Hunyo ang playoff tournament ng liga at nagtatapos sa serye ng kampeonato ng NBA Finals. Ang NBA ay miyembro ng USA Basketball (USAB),<ref>{{cite web |title=Members of USA Basketball |url=https://www.usab.com/about/about-usa-basketball/members.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807001024/https://www.usab.com/about/about-usa-basketball/members.aspx |url-status=dead |archive-date=Agosto 7, 2019 |website=USA Basketball |access-date=Hunyo 14, 2020|language=en|trans-title=Mga miyembro ng USA Basketball}}</ref> na kinikilala ng [[FIBA|International Basketball Federation]] (FIBA) bilang namamahalang lupon para sa basketbol sa Estados Unidos. Ang NBA ay ang ikalawang pinakamayamang propesyonal na ligang pampalakasan sa mundo ayon sa kita, kasunod ng [[National Football League]] (NFL).<ref>{{cite web |last1=Teitelbaum |first1=Justin |title=The Most Valuable NBA Teams 2024 |url=https://www.forbes.com/sites/justinteitelbaum/2024/10/24/the-most-valuable-nba-teams-2024/ |website=Forbes |access-date=Nobyembre 21, 2024 |date=Oktubre 24, 2024 |archive-date=Nobyembre 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120072427/https://www.forbes.com/sites/justinteitelbaum/2024/10/24/the-most-valuable-nba-teams-2024/ |url-status=live |language=en|trans-title=Ang Pinakamahalagang Koponan sa NBA 2024}}</ref> Noong 2020, ang mga manlalaro ng NBA ang mga atletang may pinakamataas na sahod sa mundo batay sa karaniwang taunang suweldo kada manlalaro. Noong 1996, nilikha ng NBA ang isang liga para sa kababaihan, ang Women's National Basketball Association (WNBA). Pinapatakbo rin ng NBA ang NBA G League, NBA 2K League, at Basketball Africa League. == Mga Kasalukuyang Koponan == {| class="navbox wikitable" style="width:100%; text-align:left" ! style=background:blue colspan=7 | {{Tnavbar-header|1=[[Eastern Conference (NBA)|<span style="color:white">Eastern Conference</span>]]|2=NBA teams organization|fontcolor=white}} |- ! style="width:10%" | Division ! style="width:18%" | Team ! style="width:15%" | City/Area ! style="width:23%" | Arena ! style="width:9%" | Founded ! style="width:9%" | Joined NBA ! style="width:16%" | Head Coach |- ! style=background-color:#FFDDDD rowspan=5 | [[Atlantic Division (NBA)|Atlantic]] | '''[[Boston Celtics]]''' | [[Boston|Boston, MA]] | [[TD Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | [[Brad Stevens]] |- | '''[[Brooklyn Nets]]''' | [[Brooklyn]], [[New York]] | [[Barclays Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | Jacque Vaughn |- | '''[[New York Knicks]]''' | [[New York City|New York, NY]] | [[Madison Square Garden]] | colspan=2 align=center | 1946 | Mike Miller |- | '''[[Philadelphia 76ers]]''' | [[Philadelphia|Philadelphia, PA]] | [[Wells Fargo Center]] | align=center | 1939* | align=center | 1949 | [[Brett Brown]] |- | '''[[Toronto Raptors]]''' | [[Toronto|Toronto, ON]] | [[Scotiabank Arena]] | colspan=2 align=center | 1995 | [[Nick Nurse]] |- ! style=background-color:#FFE5B4 rowspan=5 | [[Central Division (NBA)|Central]] | '''[[Chicago Bulls]]''' | [[Chicago|Chicago, IL]] | [[United Center]] | colspan=2 align=center | 1966 | [[Fred Holberg]] |- | '''[[Cleveland Cavaliers]]''' | [[Cleveland, Ohio|Cleveland, OH]] | [[Quicken Loans Arena]] | colspan=2 align=center | 1970 | J. B. Bickerstaff |- | '''[[Detroit Pistons]]''' | [[Auburn Hills, Michigan|Auburn Hills, MI]] | [[The Palace of Auburn Hills]] | align=center | 1941* | align=center | 1948 | [[Dwayne Casey]] |- | '''[[Indiana Pacers]]''' | [[Indianapolis|Indianapolis, IN]] | [[Bankers Life Fieldhouse]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Nate McMillan]] |- | '''[[Milwaukee Bucks]]''' | [[Milwaukee|Milwaukee, WI]] | [[Fiserv Forum]] | colspan=2 align=center | 1968 | [[Mike Budenholzer]] |- ! style=background-color:#FFFFDD rowspan=5 | [[Southeast Division (NBA)|Southeast]] | '''[[Atlanta Hawks]]''' | [[Atlanta|Atlanta, GA]] | [[State Farm Arena]] | align=center | 1946* | align=center | 1949 | [[Lloyd Pierce]] |- | '''[[Charlotte Hornets]]''' | [[Charlotte, North Carolina|Charlotte, NC]] | [[Spectrum Center]] | colspan=2 align=center | 2004 | [[James Borrego]] |- | '''[[Miami Heat]]''' | [[Miami|Miami, FL]] | [[AmericanAirlines Arena]] | colspan=2 align=center | 1988 | [[Erik Spoelstra]] |- | '''[[Orlando Magic]]''' | [[Orlando, Florida|Orlando, FL]] | [[Amway Arena]] | colspan=2 align=center | 1989 | [[Steve Clifford]] |- | '''[[Washington Wizards]]''' | [[Washington, D.C.]] | [[Capital One Arena]] | colspan=2 align=center | 1961* | [[Scott Brooks]] |- ! style=background:red colspan=7 | <font color=white>[[Western Conference (NBA)|Western Conference]]</font> |- ! style=background-color:#DDFFDD rowspan=5 | [[Northwest Division (NBA)|Northwest]] | '''[[Denver Nuggets]]''' | [[Denver|Denver, CO]] | [[Pepsi Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Michael Malone]] |- | '''[[Minnesota Timberwolves]]''' | [[Minneapolis|Minneapolis, MN]] | [[Target Center]] | colspan=2 align=center | 1989 | Ryan Saunders |- | '''[[Oklahoma City Thunder]]''' | [[Oklahoma City|Oklahoma City, OK]] | [[Ford Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Billy Donovan]] |- | '''[[Portland Trail Blazers]]''' | [[Portland, Oregon|Portland, OR]] | [[Rose Garden (arena)|Rose Garden]] | colspan=2 align=center | 1970 | [[Terry Stotts]] |- | '''[[Utah Jazz]]''' | [[Salt Lake City|Salt Lake City, UT]] | [[Vivint Smart Home Arena]] | colspan=2 align=center | 1974* | [[Quin Snyder]] |- ! style=background-color:#DDDDFF rowspan=5 | [[Pacific Division (NBA)|Pacific]] | '''[[Golden State Warriors]]''' | [[Oakland, California|Oakland, CA]] | [[Oracle Arena]] | colspan=2 align=center | 1946* | [[Steve Kerr]] |- | '''[[Los Angeles Clippers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | colspan=2 align=center | 1970* | [[Doc Rivers]] |- | '''[[Los Angeles Lakers]]''' | [[Los Angeles|Los Angeles, CA]] | [[Staples Center]] | align=center | 1946* | align=center | 1948 | Frank Vogel |- | '''[[Phoenix Suns]]''' | [[Phoenix, Arizona|Phoenix, AZ]] | [[Talking Stick Resort Arena]] | colspan=2 align=center | 1968 | Monty Williams |- | '''[[Sacramento Kings]]''' | [[Sacramento, California|Sacramento, CA]] | [[Golden 1 Center]] | align=center | 1945* | align=center | 1948 | Luke Walton |- ! style=background-color:#FFDDFF rowspan=5 | [[Southwest Division (NBA)|Southwest]] | '''[[Dallas Mavericks]]''' | [[Dallas|Dallas, TX]] | [[American Airlines Center]] | colspan=2 align=center | 1980 | [[Rick Carlisle]] |- | '''[[Houston Rockets]]''' | [[Houston|Houston, TX]] | [[Toyota Center (Houston)|Toyota Center]] | colspan=2 align=center | 1967* | [[Mike D' Antoni]] |- | '''[[Memphis Grizzlies]]''' | [[Memphis, Tennessee|Memphis, TN]] | [[FedExForum]] | colspan=2 align=center | 1995* | [[J. B. Bickerstaff]] |- | '''[[New Orleans Pelicans]]''' | [[New Orleans|New Orleans, LA]] | [[New Orleans Arena]] | colspan=2 align=center | 1988* | [[Alvin Gentry]] |- | '''[[San Antonio Spurs]]''' | [[San Antonio|San Antonio, TX]] | [[AT&T Center]] | align=center | 1967 | align=center | 1976 | [[Gregg Popovich]] |- | colspan=7 align=left | ;Mga Tala * ''Ang isang asterisko (*) ay nagpapakilala ng isang paglilipat ng franchise. Tignan ang respectibong artikulo ng mga team para sa karagdagang impormasyon.'' * ''Ang [[Detroit Pistons]], [[Los Angeles Lakers]] at [[Sacramento Kings]] lahat na sumali sa NBA sa 1948 mula sa [[National Basketball League (Estados Unidos)]].'' * ''Ang [[Philadelphia 76ers]] at [[Atlanta Hawks]] ay sumali sa NBA noong 1949 na parte ng BAA at NBL.'' * ''Ang [[Indiana Pacers]], [[New Jersey Nets]], [[San Antonio Spurs]], at [[Denver Nuggets]] lahat na sumali sa NBA noong 1976 na parte ng [[NBA]] at [[ABA]].'' |} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Kawing panlabas == * {{in lang|en}} [http://www.nba.com/ Opisyal na websayt ng NBA] {{Basketbol sa Estados Unidos}} {{NBA}} [[Kategorya:Estados Unidos]] [[Kategorya:National Basketball Association]] 1b8g5n5pp9bozwap1mh2p7o2ozan3c1 0 44366 2209620 2200563 2026-05-29T13:27:12Z LknFenix 125962 + Pangalan 2209620 wikitext text/x-wiki {{otheruses}} {{Speciesbox|name=Ube|image=Kambar wh.jpg|image_caption=Hiniwang ube|genus=Dioscorea|species=alata|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]<ref name=trop>&nbsp;''Dioscorea alata'' was first described and published in ''[[Species Plantarum]]'' 2: 1033. 1753. {{ cite web |url=http://tropicos.org/Name/11000003 |title=Name - ''Dioscorea alata'' L. |work=Tropicos |publisher=[[Missouri Botanical Garden]] |location=[[Saint Louis, Missouri]] |accessdate=May 26, 2011}}</ref>|synonyms={{collapsible list | {{plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Dioscorea atropurpurea'' <small>Roxb.</small> * ''Dioscorea colocasiifolia''<small> Pax</small> * ''Dioscorea eburina''<small> Lour.</small> * ''Dioscorea eburnea''<small> Lour.</small> * ''Dioscorea globosa''<small> Roxb.</small> * ''Dioscorea javanica''<small> Queva</small> * ''Dioscorea purpurea''<small> Roxb.</small> * ''Dioscorea rubella''<small> Roxb.</small> * ''Dioscorea sapinii''<small> De Wild.</small> * ''Dioscorea sativa''<small> Munro</small> * ''Dioscorea vulgaris''<small> Miq.</small> * ''Elephantodon eburnea'' <small>(Lour.) Salisb.</small> * ''Polynome alata'' <small>(L.) Salisb.</small> }} }}|synonyms_ref=<ref>{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-239747|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |trans-title=Ang Talaan ng Halaman: Isang Working List ng Lahat ng Espesye ng Halaman |access-date=2020-01-15|archive-date=2021-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616114007/http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-239747|url-status=dead}}</ref>}} Ang '''ube'''<ref name="Lacquian">{{cite-Lacquian|Ube}}</ref> o '''ubi'''<ref name="JETE" /> ({{lang-en|purple yam}}<ref name="FEEF2">{{cite-FEEF2|''Yam'' [Ingles], mga halamang-ugat o mga halamang galing sa ilalim ng lupa na kinabibilangan ng ubi, [[singkamas]], [[gabi]], [[yuro]] at iba pa}}</ref>) ay isang uri ng halamang-ugat na inaani mula sa ilalim ng lupa. Kulay [[lila]] ang matamis<ref name="Lacquian" /> na halamang-ugat na ito na karaniwang ginagamit sa [[halaya|paghahalaya]]. Dahil sa kulay nito, natatawag ding kulay-ubi ang kulay na lila.<ref name="JETE">{{cite-JETE|Ubi}}</ref> Subalit minsan sila ay kulay puti. Paminsan-minsan, ikinalilito ito sa [[Gabi (gulay)|gabi]] at ang [[kamote]] ng Okinawa, {{nihongo|''beniimo''|紅芋}} (''Ipomoea batatas'' cv. Ayamurasaki), ngunit itinatanim din ang ube sa Okinawa. Mula sa [[tropiko]] ng Asya, nakilala na ang ube ng mga tao kahit noong sinaunang panahon pa.<ref name="grin">{{GRIN|accessdate=Mayo 26, 2011}}</ref> == Pangalan == Ang pangalang ''ube'' ay nagmula sa Tagalog ng Pilipinas, samantalang ang {{lang|mi|uwhi}} ay nagmula sa [[Wikang Māori|Māori]] ng [[Nuweba Selandiya]]; kapwa sila mga doblete na sa huli ay nagmula sa Proto-Austronesyong {{lang|mis|*qubi}}.<ref>{{cite web |url=https://acd.clld.org/cognatesets/27843 |title=*''qubi'' - yam: Dioscorea alata Linn. |last1=Blust |first1=Robert |last2=Trussel |first2=Stephen |work=Austronesian Comparative Dictionary |date=2010 |publisher=[[Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology]] |language=en}}</ref><ref name="temarareoUbe"/> Dahil naturalisado na ito kasunod ng pinagmulan nito sa Asya, lalo na sa [[Pilipinas]], sa buong Timog Amerika at timog-silangan ng Estados Unidos, marami ang mga pangalan para sa ube sa mga rehiyong ito. Sa Ingles lang mismo, maliban sa {{lang|en|purple yam}}, ginagamit din ang mga salitang {{lang|en|ten-months yam}}, {{lang|en|water yam}}, {{lang|en|white yam}}, {{lang|en|winged yam}}, {{lang|en|violet yam}}, o {{lang|en|yam}} lang.<ref name="grin" /> == Kasaysayan ng paglilinang == [[Talaksan:Ubejf1680.JPG|thumb|Inaning lamang-lupa ng ube]] Ang ube ay isa sa mga pinkamahalagang pananim sa mga [[Mga Austronesyo|kulturang Austronesyo]]. Isa ito sa mga iba't ibang espesye ng kamiging na dinomestika at itinanim nang magkakahiwalay sa [[Maritimong Timog-silangang Asya]] at [[Bagong Ginea]] para sa kanilang mga malagawgaw na [[tuber|lamang-lupa]], kabilang dito ang bayag-kabayo (''Dioscorea bulbifera''), nami (''Dioscorea hispida''), tugi (''Dioscorea esculenta''), pakit (''Dioscorea nummularia''), lima-lima (''Dioscorea pentaphylla''), at ''pencil yam'' (''Dioscorea transversa'').<ref name="Barker2017">{{cite journal |last1=Barker |first1=Graeme |last2=Hunt |first2=Chris |last3=Barton |first3=Huw |last4=Gosden |first4=Chris |last5=Jones |first5=Sam |last6=Lloyd-Smith |first6=Lindsay |last7=Farr |first7=Lucy |last8=Nyirí |first8=Borbala |last9=O'Donnell |first9=Shawn |date=Agosto 2017 |title=The 'cultured rainforests' of Borneo |trans-title=Ang 'kultibadong kagubatan' ng Borneo |url=http://researchonline.ljmu.ac.uk/4693/3/The%20cultured%20rainforests%20of%20Borneo.pdf |journal=Quaternary International |language=en |volume=448 |pages=44–61 |doi=10.1016/j.quaint.2016.08.018}}</ref><ref name="MMPND">{{cite web |title=M.M.P.N.D. - Sorting Dioscorea names |trans-title=M.M.P.N.D. - Pag-uuri ng mga pangalan ng Dioscorea |url=https://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Dioscorea.html |website=www.plantnames.unimelb.edu.au |access-date=29 Mayo 2024}}</ref> Sa mga ito, ube at tugi lamang ang palaging itinatanim at kinakain habang itinuring ang iba bilang pagkain tuwing taggutom dahil mas mataas ang nilalamang dioskorina, isang toksin, kaya kailangang ihanda sila nang maayos bago kainin.<ref name="Bevacqua1994">{{cite journal |last1=Bevacqua |first1=Robert F. |date=1994 |title=Origin of Horticulture in Southeast Asia and the Dispersal of Domesticated Plants to the Pacific Islands by Polynesian Voyagers: The Hawaiian Islands Case Study |trans-title=Pinagmulan ng Hortikultura sa Timog-silangang Asya at ang Pagkalat ng Domestikadong Halaman patungo sa Kapuluang Pasipiko dahil sa mga Polinesyong Manlalakbay: Ang Pag-aaral ng Kaso ng Kapuluan ng Hawaii |url=http://hortsci.ashspublications.org/content/29/11/1226.full.pdf |journal=HortScience |language=en |volume=29 |issue=11 |pages=1226–1229 |doi=10.21273/HORTSCI.29.11.1226 |doi-access=free}}</ref> Mas itinatanim ang ube kaysa sa tugi, higit sa lahat, dahil sa malaking mga lamang-lupa nito.<ref name="temarareoUbe">{{cite web |title=*Qufi ~ Uwhi, uhi |url=http://www.temarareo.org/PPN-Qubi.html |access-date=21 Enero 2019 |work=Te Mära Reo: The Language Garden |publisher=Benton Family Trust}}</ref> Ube at tugi ang naging pinakamainam sa mahabaing transportasyon sa mga barkong Austronesyo at ikinarga sa lahat o karamihan ng napuntahan ng mga Austronesyo. Bukod-tangi, ipinakilala ang ube sa mga [[Kapuluang Pasipiko]] at [[Bagong Silandiya]]. Ikinarga rin ito ng mga [[Mga Austronesyo|Austronesyong manlalakbay]] patungo sa [[Madagaskar]] at ang [[Komoros]].<ref name="Crowther2016">{{cite journal |last1=Crowther |first1=Alison |last2=Lucas |first2=Leilani |last3=Helm |first3=Richard |last4=Horton |first4=Mark |last5=Shipton |first5=Ceri |last6=Wright |first6=Henry T. |last7=Walshaw |first7=Sarah |last8=Pawlowicz |first8=Matthew |last9=Radimilahy |first9=Chantal |last10=Douka |first10=Katerina |last11=Picornell-Gelabert |first11=Llorenç |date=14 Hunyo 2016 |title=Ancient crops provide first archaeological signature of the westward Austronesian expansion |trans-title=Mga sinaunang pananim, nagbigay ng unang pirmang arkeolohiko ng pagpapalawak ng mga Austronesyo pakanluran |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=113 |issue=24 |pages=6635–6640 |doi=10.1073/pnas.1522714113 |pmc=4914162 |pmid=27247383 |last12=Fuller |first12=Dorian Q. |last13=Boivin |first13=Nicole L.}}</ref><ref name="Beaujard2011">{{cite journal |last1=Beaujard |first1=Philippe |date=August 2011 |title=The first migrants to Madagascar and their introduction of plants: linguistic and ethnological evidence |trans-title=Ang mga unang migrante pa-Madagaskar at ang kanilang pagdala ng mga halaman: mga ebidensiya sa lingguwistika at etnolohika |url=https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-00706173/file/Beaujard.azania2.pdf |journal=Azania: Archaeological Research in Africa |language=en |volume=46 |issue=2 |pages=169–189 |doi=10.1080/0067270X.2011.580142}}</ref><ref name="WalterLebot2007">{{cite book |last1=Walter |first1=Annie |url=https://books.google.com.ph/books?id=SMYkLkV4iyEC&printsec=frontcover |title=Gardens of Oceania |last2=Lebot |first2=Vincent |date=2007 |publisher=IRD Éditions-CIRAD |isbn=9781863204705 |language=en |trans-title=Mga Hardin ng Oseaniya}}</ref> [[Talaksan:Starr_061106-9589_Dioscorea_alata.jpg|thumb|Hangining lamang-lupa ng puting uri ng ube]] Sa Pilipinas ang sentro ng pinanggaling ng ube, ngunit iminumungkahi ng mga ebidensyang arkeolohiko na pinakinabangan ito sa [[Maritimong Timog-silangang Asya|Kapuluan ng Timog-silangang Asya]] at [[Bagong Ginea]] bago ang pagpapalawak ng mga Austronesyo. Pinaniniwalaan na isang totoong kultiheno ang ube, kilala lamang sa kanyang nililinang na uri. Halos baog ang lahat ng mga kultibar, kaya mga tao lang ang makakadala ng mga ito sa mga ibang pulo, at isa itong magandang tagapaghiwatig ng paglilipat ng mga tao. Iminungkahi ng mga iilang may-akda, nang walang ebidensiya, sa pinagmulan sa [[Indotsina|Kontinental na Timog-silangang Asya]], ngunit pinakamalaki ang pagkakaiba-iba ng penotipo sa [[Pilipinas]] at [[Bagong Ginea]].<ref name="Malapa2005">{{cite journal |last1=Malapa |first1=R. |last2=Arnau |first2=G. |last3=Noyer |first3=J.L. |last4=Lebot |first4=V. |date=Nobyembre 2005 |title=Genetic Diversity of the Greater Yam (Dioscorea alata L.) and Relatedness to D. nummularia Lam. and D. transversa Br. as Revealed with AFLP Markers |trans-title=Pagkasari sa Henetiko ng Ube (Dioscorea alata L.) at Pagkakaugnayan sa D. nummularia Lam. at D. transversa Br. na Inihayag ng mga Pangmarkang AFLP |journal=Genetic Resources and Crop Evolution |language=en |volume=52 |issue=7 |pages=919–929 |doi=10.1007/s10722-003-6122-5}}</ref><ref name="Cruz1999">{{cite journal |last1=Cruz |first1=V.M.V. |last2=Altoveros |first2=N.C. |last3=Mendioro |first3=M.S. |last4=Ramirez |first4=D.A. |date=1999 |title=Geographical patterns of diversity in the Philippine edible yam collection |trans-title=Mga tularan sa heograpiya ng pagkakasari sa koleksiyon ng nakakaing kamiging sa Pilipinas |journal=Plant Genetic Resources Newsletter |language=en |volume=119 |pages=7–11}}</ref><ref name="Paz1999">{{cite journal |last1=Paz |first1=Victor J. |date=1999 |title=Neolithic Human Movement to Island Southeast Asia: The Search for Archaeobotanical Evidence |trans-title=Pagkilos ng Tao sa Neolitiko patungo sa Kapuluan ng Timog-silangang Asya: Ang Paghahanap ng Ebidensiyang Arkeobotanikal |url=https://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/viewFile/11710/10339 |journal=Indo-Pacific Prehistory Association Bulletin |language=en |volume=18 |issue=Melaka Papers Vol. 2 |pages=151–158 |doi=10.7152/bippa.v18i0.11710}}</ref> Ayon sa katibayang arkeolohiko ng mga pabinhian at nalabing halaman sa puwesto ng Latiang Kuk, iminungkahi ng mga may-akda na unang dinomestika ito sa mga kabundukan ng Bagong Ginea noong mga 10,000 BP at kumalat patungo sa Kapuluan ng Timog-silangang Asya sa pamamagitan ng kulturang Lapita noong mga s. 4,000 BP, kasama ng pakit at bayag-kabayo. Sa kabila nito, pinaniniwalaan na ipinakilala ng kulturang Lapita ang tugi sa Bagong Ginea. Mayroon ding ebidenisya ng rebolusyon sa agrikultura sa panahong ito dahil sa mga makabagong-likha mula sa pakikipag-ugnayan sa mga Austronesyo, kabilang ang paglinang ng tubigan.<ref name="Chaïr2016">{{cite journal |last1=Chaïr |first1=H. |last2=Traore |first2=R. E. |last3=Duval |first3=M. F. |last4=Rivallan |first4=R. |last5=Mukherjee |first5=A. |last6=Aboagye |first6=L. M. |last7=Van Rensburg |first7=W. J. |last8=Andrianavalona |first8=V. |last9=Pinheiro de Carvalho |first9=M. A. A. |last10=Saborio |first10=F. |last11=Sri Prana |first11=M. |date=17 Hunyo 2016 |title=Genetic Diversification and Dispersal of Taro (''Colocasia esculenta'' (L.) Schott) |trans-title=Pagkakasaring Henetiko at Pagpapakalat ng Taro (''Colocasia esculenta'' (L.) Schott) |journal=PLOS ONE |language=en |volume=11 |issue=6 |pages=e0157712 |doi=10.1371/journal.pone.0157712 |pmc=4912093 |pmid=27314588 |first15=Tzen-Yuh |last12=Komolong |first12=B. |last13=Lawac |first13=F. |last14=Lebot |first14=V. |last15=Chiang}}</ref><ref name="Bayliss-Smith2017">{{cite book |last1=Bayliss-Smith |first1=Tim |title=Ten Thousand Years of Cultivation at Kuk Swamp in the Highlands of Papua New Guinea |last2=Golson |first2=Jack |last3=Hughes |first3=Philip |publisher=ANU Press |year=2017 |isbn=9781760461164 |editor1-last=Golson |editor1-first=Jack |series=terra australis |volume=46 |pages=239–268 |language=en |trans-title=Sampung Libong Taon ng Paglilinang sa Latiang Kuk sa Mga Kabundukan ng Papua Bagong Ginea |chapter=Phase 4: Major Disposal Channels, Slot-Like Ditches and Grid-Patterned Fields |editor2-last=Denham |editor2-first=Tim |editor3-last=Hughes |editor3-first=Philip |editor4-last=Swadling |editor4-first=Pamela |editor5-last=Muke |editor5-first=John |chapter-url=https://books.google.com.ph/books?id=Hlk0DwAAQBAJ&lpg=PP1&pg=PA239#v=onepage&q&f=false}}</ref> Gayunman, nabawi rin ang mga mas lumang labi na pinag-uring ube mula sa Yungib ng Niah sa [[Borneo]] (Huling Pleistoseno, <40,000 BP) at sa Yungib ng Ille sa [[Palawan]] (s. 11,000 BP), pati na rin ang labi ng nakakalasong nami (''D. hispida'') na kailangang ihanda bago ito makain. Kahit hindi ito nagpapatunay ng paglilinang, ipinapakita nito na may kaalaman ang mga tao upang pakinabangan ang mga malagawgaw na halaman at na katutubong halaman ang ube sa Kapuluan ng Timog-silangang Asya. Bukod dito, bungad nito sa tanong kung tunay na espesye ang ube o nilinang nang mas maaga kaysa sa pinaniniwalaan.<ref name="Barker2017" /><ref name="Barker2011">{{cite journal |last1=Barker |first1=Graeme |last2=Lloyd-Smith |first2=Lindsay |last3=Barton |first3=Huw |last4=Cole |first4=Franca |last5=Hunt |first5=Chris |last6=Piper |first6=Philip J. |last7=Rabett |first7=Ryan |last8=Paz |first8=Victor |last9=Szabó |first9=Katherine |date=2011 |title=Foraging-farming transitions at the Niah Caves, Sarawak, Borneo |trans-title=Transisyong panginginain-pagsasaka sa Mga Yungib ng Niah, Sarawak, Borneo |url=https://pure.qub.ac.uk/portal/files/2765748/Barker_et_al_Antiquity_2011.pdf |url-status=dead |journal=Antiquity |language=en |volume=85 |issue=328 |pages=492–509 |doi=10.1017/S0003598X00067909 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119121307/https://pure.qub.ac.uk/portal/files/2765748/Barker_et_al_Antiquity_2011.pdf |archive-date=2019-01-19 |access-date=2019-01-21}}</ref><ref name="Balbaligo2007">{{cite journal |last1=Balbaligo |first1=Yvette |date=15 Nobyembre 2007 |title=A Brief Note on the 2007 Excavation at Ille Cave, Palawan, the Philippines |trans-title=Isang Maikling Tala sa Paghuhukay sa Ille Cave, Palawan, Pilipinas noong 2007 |url=https://www.pia-journal.co.uk/jms/article/download/pia.308/419 |url-status=dead |journal=Papers from the Institute of Archaeology |language=en |volume=18 |issue=2007 |pages=161 |doi=10.5334/pia.308 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180720180249/https://www.pia-journal.co.uk/jms/article/download/pia.308/419 |archive-date=20 Hulyo 2018 |access-date=15 Enero 2020}}</ref><ref name="Barton2005">{{cite journal |last1=Barton |first1=Huw |date=2005 |title=The Case for Rainforest Foragers: The Starch Record at Niah Cave, Sarawak |trans-title=Ang Kaso para sa Mga Nanginginain sa Kagubatan: Ang Rekord ng Gawgaw sa Yungib ng Niah, Sarawak |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105493.pdf |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=44 |issue=1 |pages=56–72 |doi=10.1353/asi.2005.0005 |hdl=10125/17222}}</ref><ref name="HuwDenham2011">{{cite book |last1=Barton |first1=Huw |title=Why cultivate? Anthropological and Archaeological Approaches to Foraging–Farming Transitions in Southeast Asia |last2=Denham |first2=Timothy |publisher=McDonald Institute for Archaeological Research |year=2011 |isbn=9781902937588 |editor1-last=Barker |editor1-first=Grame |series= |pages=61–74 |language=en |trans-title=Bakit maglinang? Antropolohikal at Arkeolohikal na Pagdulog sa Mga Transisyon ng Pangingitain–Pagsasaka sa Timog-silangang Asya |chapter=Prehistoric vegeculture and social life in Island Southeast Asia and Melanesia |access-date=2020-01-15 |editor2-last=Janowski |editor2-first=Monica |chapter-url=http://austronesian.linguistics.anu.edu.au/historydownloads/Barton_Denham_2011.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328172327/http://austronesian.linguistics.anu.edu.au/historydownloads/Barton_Denham_2011.pdf |archive-date=2019-03-28 |url-status=dead}}</ref><ref name="Reynolds2013">{{cite book |last1=Reynolds |first1=Tim |title=Rainforest Foraging and Farming in Island Southeast Asia |last2=Barker |first2=Graeme |last3=Barton |first3=Huw |last4=Cranbrook |first4=Gathorne |last5=Hunt |first5=Chris |last6=Kealhofer |first6=Lisa |last7=Paz |first7=Victor |last8=Pike |first8=Alasdair |last9=Piper |first9=Philip |publisher=McDonald Institute for Archaeological Research |year=2013 |isbn=9781902937540 |editor1-last=Barker |editor1-first=Graeme |series= |pages=133–170 |language=en |trans-title=Pangingitain at Pagsasaka sa Kagubatan sa Maritimong Timog-silangang Asya |chapter=The First Modern Humans at Niah, c. 50,000–35,000 Years Ago |chapter-url=https://pages.upd.edu.ph/sites/default/files/pawlik/files/niah_ch04_the_first_modern_humans_at_niah.pdf |last11=Rushworth |first12=Christopher |last12=Stimpson |first13=Katherine |last13=Szabó |last10=Rabett |first11=Gary |first10=Ryan}}</ref> Nananatiling importanteng ani ang ube sa Timog-silangang Asya, lalo na sa [[Pilipinas]] kung saan gamit na gamit ang lilang uri sa mga iba't ibang tradisyonal at modernong panghimagas. Nananatiling mahalaga rin ito sa [[Melanesya]], kung saan itinatanim din ito para sa layuning panseremonya na nakatali sa laki ng mga lamang-lupa sa anihan. Gayunman, umigsi ang kahalagahan nito sa silangang [[Polynesia]] at [[New Zealand|Bagong Silandya]] pagkatapos ng pagpapakilala ng ibang ani, lalo na ang [[kamote]].<ref name="temarareoUbe" /> == Paggamit == === Kulinarya === Ang mga ube ay may mga makakaing lamang-lupa na may lasang banayad na matamis, malalupa, at malanuwes na kahawig ng [[kamote]] o [[Gabi (gulay)|gabi]]. Partikular na nagpalilila nang todo ang lilang kultibar ng mga putahe dahil sa mataas na nilalamang antosiyanina.<ref name="Chowhound">{{cite web |last1=Sutherlin |first1=Margaret |title=Everything You Need to Know About Ube, The Purple Yam |trans-title=Lahat ng Kailangang Alamin Tungkol sa Ube, Ang Lilang Kamiging |url=https://www.chowhound.com/food-news/189640/everything-you-need-to-know-about-ube-the-purple-yam/ |website=Chowhound |language=en |accessdate=18 Mayo 2019 |archive-date=8 Mayo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508114536/https://www.chowhound.com/food-news/189640/everything-you-need-to-know-about-ube-the-purple-yam/ |url-status=dead }}</ref> Pinapahalagaan din ang mga ube para sa [[gawgaw]] na maaaring iproseso sa kanila.<ref name="grin" /> Pinakakaraniwan ang ube sa [[lutuing Pilipino]]. Madalas na ginagamit ito sa mga iba't ibang uri ng Pilipinong panghimagas tulad ng [[Ube cake|ubeng keyk]], ubeng tsiskeyk at ubeng krinkels, pati na rin bilang sangkap o pampalasa ng [[sorbetes]], gatas, [[donat]], tarta, [[Utap|kukis]], kapkeyk, [[keyk]], halaya at iba pang uri ng [[pastelerya]]. Madalas itong kinakain pagkatapos pakuluin, ihurno, o bilang isang pinatamis na panghimagas na tinatawag na [[ube halaya]]; isang popular na sahog ang huli sa eladong panghimagas na tinatawag na [[halo-halo]].<ref name="Kearns">{{cite news |last1=Kearns |first1=Landess |title=Ube Is The Natural Ingredient That Turns Food Perfectly Purple |language=en |trans-title=Ube Ang Likas ng Sangkap na Nagpapalila ng Pagkain nang Perpekto |work=The Huffington Post |url=https://www.huffpost.com/entry/ube-purple-yam_n_57e19ec0e4b0e28b2b50c17f |accessdate=18 Mayo 2019}}</ref><ref>{{cite web |last1=Bueno |first1=Anna |title=All hail ube, the culinary gem we took for granted |trans-title=Papuri sa ube, ang hiyas sa pagluluto na ipinagwalang-bahala natin |url=http://nine.cnnphilippines.com/life/leisure/food/2016/10/14/ube-cover-story.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191101191518/http://nine.cnnphilippines.com/life/leisure/food/2016/10/14/ube-cover-story.html |archive-date=1 Nobyembre 2019 |website=CNN Philippines |language=en |accessdate=18 Mayo 2019}}</ref><ref>{{cite web |last1=Valdeavilla |first1=Ronica |title=Ube: The Philippine Purple Yam (More Popular Than Vanilla!) |trans-title=Ube: Ang Purple Yam ng Pilipinas (Mas Sikat Kaysa sa Baynilya!) |url=https://theculturetrip.com/asia/philippines/articles/ube-the-philippine-purple-yam-more-popular-than-vanilla/ |website=culture trip |language=en |accessdate=18 May 2019 |archive-date=18 Mayo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190518192419/https://theculturetrip.com/asia/philippines/articles/ube-the-philippine-purple-yam-more-popular-than-vanilla/ |url-status=dead }}</ref> Kamakailan lamang, nakapasok ang mga ubeng panghimagas sa [[Estados Unidos]] sa pamamagitan ng lutuing Pilipino, sa ilalim ng pangalang "ube". Sikat na sikat ito dahil sa kapansin-pansing kulay lila na ibinibigay niya sa mga panghimagas.<ref name="Chowhound" /><ref name="Kearns" /><ref>{{cite web |date=Nobyembre 11, 2016 |title=Donut Shop in Gurnee Cranks Out Unique Freshly Made Donuts |trans-title=Donatan sa Gurnee, Gumagawa ng Kakaibang Donat na Bagong Gawa |url=http://abc7chicago.com/food/donut-shop-in-gurnee-cranks-out-unique-freshly-made-donuts/1602514/ |publisher=ABC7 Chicago |language=en}}</ref> Madalas na ikinalilito ang ube sa mga lilang uri ng [[kamote]], dahil sa kanilang pagkakapareho sa kulay, lasa, at paggamit sa kulinarya. Gayunman, ang ube, tulad ng mga ibang kamiging, ay mas mahalumigmig kaysa sa mga kamote. Mas mataas rin ang antosiyanina ng ube kaysa sa kamote. Kahit ganoon, maaari sila gamitin nang halinhinan sa karamihan ng mga resipi.<ref>{{cite web |title=Ube or Not Ube, That Is the Question…and Frieda's Is Answering |trans-title=Ube o Hindi Ube, Iyan Ang Tanong...at Sinasagot ni Frieda's |url=https://www.friedas.com/ube-or-not-ube-that-is-the-questionand-friedas-is-answering/ |website=Frieda's |language=en |accessdate=18 Mayo 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Ingredient Spotlight: Ube, the Purple Yams That Make Dessert |trans-title=Pagtutok sa Sangkap: Ube, Ang Kamiging Lila na Sangkap sa Panghimagas |url=https://www.onegreenplanet.org/vegan-food/ingredient-spotlight-ube/ |website=OneGreenPlanet |language=en |accessdate=18 Mayo 2019}}</ref> <gallery> Talaksan:Ube halaya, Filipino dessert.jpg|[[Ube halaya|Halayang ube]] (nilupak na ube) mula sa Pilipinas Talaksan:Ube champorado.jpg|[[Tsamporado|Tsamporadong]] ube mula sa Pilipinas Talaksan:Piaya flatbread (Philippines) 01.jpg|Mga [[Piaya|piayang]] ube at [[maskabado]] mula sa Pilipinas Talaksan:Halo-Halo.jpg|[[Halo-halo]] na may [[ube halaya]] at sorbetes na ube Talaksan:Okinawan sweet potato pancakes with coconut ube sauce.jpg|Mga [[pankeyk]] na gawa sa kamote ng Okinawa na binuhusan ng sarsang ube't niyog Talaksan:Ube crepe cake.jpg|Isang hiwa ng ube ''crepe cake'' Talaksan:Ubecupcakes.jpg|Kapkeyk na ube na pinatungan ng ''flan'' Talaksan:Ube doughnut.jpg|Donat na ube </gallery> === Suplemento, katutubong gamot at masamang epekto === Kahit magagamit bilang suplementong pandiyeta at sa katutubong gamot, walang klinikal na katibayan na may katangiang nakapagpapagaling ang ube.<ref name="drugs">{{cite web |date=24 Hulyo 2020 |title=Wild yam |url=https://www.drugs.com/mtm/wild-yam.html |access-date=15 Marso 2021 |publisher=Drugs.com}}</ref> Maaaring magkaroon ng masamang epekto ang paggamit ng mga suplementong ube sa mga taong kumukuha ng estroheno, antikoagulante (panlaban sa pamumuo) o sa mga taong buntis o nagpapasuso.<ref name="drugs" /> Maaaring magkaalerhiya ang ilang tao kapag gagamit ng mga suplementong ube. === Iba pang paggamit === Ang kulay ng mga lilang uri ay dahil sa mga iba't ibang pangulay na antosiyanina.<ref name="mori">{{cite journal|vauthors=Moriya C, Hosoya T, Agawa S, Sugiyama Y, Kozone I, Shin-Ya K|title=New acylated anthocyanins from purple yam and their antioxidant activity.|journal=Biosci Biotechnol Biochem|year=2015|volume=79|issue=9|pages=1484–92|pmid=25848974|doi=10.1080/09168451.2015.1027652|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/eutils/elink.fcgi?dbfrom=pubmed&tool=sumsearch.org/cite&retmode=ref&cmd=prlinks&id=25848974}}</ref> Natutunaw ang mga pangulay sa tubig, at ipinanukla bilang posibleng pangkulay ng pagkain.<ref name="LiZhang">Jinwei Li, Lianfu Zhang, and Yuanfa Liu (2013) [http://www.hindawi.com/journals/jchem/2013/590512/ "Optimization of Extraction of Natural Pigment from Purple Sweet Potato by Response Surface Methodology and Its Stability"] Journal of Chemistry, volume 2013, article ID 590512, 5 pages {{doi|10.1155/2013/590512}}</ref> Minsan, itinatanim ang ube sa hardin bilang dekorasyon.<ref name="grin" /> == Bilang espesyeng nagsasalakay == Katutubo ang ube sa Pilipinas, pati na rin sa mga nakapaligid na lugar ([[Taiwan]], [[Kapuluan ng Ryukyu]] ng [[Hapon]]). Nakatakas ito sa kanyang pinagtutubuhan patungo sa mga ibang lugar, at nanaturalisa sa mga bahagi ng timugang at gitnang-silangang [[Tsina]], [[Aprika]] at [[Madagascar]], at Kanlurang Hemispero, at iba't ibang kapuluan sa mga karagatang [[Karagatang Indiyano|Indyano]] at [[Kapuluang Pasipiko|Pasipiko]].<ref>*[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=239747 Kew World Checklist of Selected Plant Families] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121030204945/http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=239747 |date=2012-10-30 }} *[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200028084 Flora of China, Vol. 24 Page 296, <big>参薯</big> shen shu, ''Dioscorea alata'' Linnaeus, Sp. Pl. 2: 1033. 1753. ] *Smith, A.C. (1979). Flora Vitiensis Nova. A new flora for Fiji (Spermatophytes only) 1: 1-495. Pacific Tropical Botanical Garden, Lawai. *Brunel, J.F., Hiepo, P. & Scholz, H. (eds.) (1984). Flore Analytique du Togo Phanérogames: 1-751. GTZ, Eschborn. *Morat, P. & Veillon, J.-M. (1985). Contributions à la conaissance de la végétation et de la flore de Wallis et Futuna. Bulletin du Muséum National d'Histoire Naturelle. Section B, Adansonia 7: 259-329. *Boudet, G., Lebrun, J.P. & Demange, R. (1986). Catalogue des plantes vasculaires du Mali: 1-465. Etudes d'Elevage et de Médecine Vétérinaire des Pays Tropicaux. *George, A.S., Orchard, A.E. & Hewson, H.J. (eds.) (1993). Oceanic islands 2. Flora of Australia 50: 1-606. Australian Government Publishing Service, Canberra. *Acevedo-Rodríguez, P. & Strong, M.T. (2005). Monocotyledons and Gymnosperms of Puerto Rico and the Virgin Islands. Contributions from the United States National Herbarium 52: 1-415. *Tanaka, N., Koyama, T. & Murata, J. (2005). The flowering plants of Mt. Popa, central Myanmar - Results of Myanmar-Japanese joint expeditions, 2000-2004. Makinoa 5: 1-102. *Akoègninou, A., van der Burg, W.J. & van der Maesen, L.J.G. (eds.) (2006). Flore Analytique du Bénin: 1-1034. Backhuys Publishers. *Catarino, L., Sampaio Martins, E., Pinto-Basto, M.F. & Diniz, M.A. (2006). Plantas Vasculares e Briófitos da Guiné-Bissau: 1-298. Instituto de investigação científica tropical, Instituto Português de apoio ao desenvolvimento. *National Parks Board Singapore (2006). Vascular Plant Life Checklist Pulau Ubin. www.nparks.gov.sg/nparks_cms/cms/cmsmgr/data/6/PlantChkList.xls. *Sosef, M.S.M. & al. (2006). Check-list des plantes vasculaires du Gabon. Scripta Botanica Belgica 35: 1-438. *Samanta, A.K. (2006). The genus Dioscorea L. in Darjeeling and Sikkim Himalayas - a census. Journal of Economic and Taxonomic Botany 30: 555-563. *Pandey, R.P. & Dilwakar, P.G. (2008). An integrated check-list flora of Andaman and Nicobar islands, India. Journal of Economic and Taxonomic Botany 32: 403-500. *Wilkin, P. & Thapyai, C. (2009). Flora of Thailand 10(1): 1-140. The Forest Herbarium, National Park, Wildlife and Plant Conservation Department, Bangkok. *Demissew, S. & Nordal, I. (2010). Aloes and other Lilies of Ethiopia and Eritrea, ed, 2: 1-351. Shama Books, Addis Ababa, Ethiopia.</ref> Namamalagi ito sa mga kasukalan sa [[Estados Unidos]] sa [[Louisiana]], [[Georgia (estado ng Estados Unidos)|Georgia]], [[Alabama]], [[Puerto Rico]], Haiti, at ang [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]], at sa [[Florida]], kung saan ito itinuturing bilang espesyeng nagsasalakay.<ref name=plants>{{cite web |url=http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=DIAL2 |title=Profile for ''Dioscorea alata'' (water yam) |work=PLANTS Database |publisher=[[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Natural Resources Conservation Service|NRCS]] |accessdate=May 26, 2011 |archive-date=Hunyo 6, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606202916/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=DIAL2 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://bonap.net/MapGallery/County/Dioscorea%20alata.png Biota of North America Program, 2013 county distribution map]</ref> ==Galeriya== <gallery> Talaksan:Starr 061106-1435 Dioscorea alata.jpg|Dahon ng ube Talaksan:Starr-061106-1437-Dioscorea alata-flowers-Maui Nui Botanical Garden-Maui (24572888200).jpg|Bulaklak ng ube </gallery> == Tingnan din == * [[Kamote]] * [[Gabi (gulay)]] * [[Pungapung]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kaurian:Halaman]] [[Kaurian:Pagkain]] [[Kategorya:Lutuing Pilipino]] <br /> f3n2wm36t9vzmaen3ernb6jholczk3b 2209621 2209620 2026-05-29T13:44:28Z LknFenix 125962 + Panimula 2209621 wikitext text/x-wiki {{otheruses}} {{Speciesbox|name=Ube|image=Kambar wh.jpg|image_caption=Hiniwang ube|genus=Dioscorea|species=alata|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]<ref name=trop>&nbsp;''Dioscorea alata'' was first described and published in ''[[Species Plantarum]]'' 2: 1033. 1753. {{ cite web |url=http://tropicos.org/Name/11000003 |title=Name - ''Dioscorea alata'' L. |work=Tropicos |publisher=[[Missouri Botanical Garden]] |location=[[Saint Louis, Missouri]] |accessdate=May 26, 2011}}</ref>|synonyms={{collapsible list | {{plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Dioscorea atropurpurea'' <small>Roxb.</small> * ''Dioscorea colocasiifolia''<small> Pax</small> * ''Dioscorea eburina''<small> Lour.</small> * ''Dioscorea eburnea''<small> Lour.</small> * ''Dioscorea globosa''<small> Roxb.</small> * ''Dioscorea javanica''<small> Queva</small> * ''Dioscorea purpurea''<small> Roxb.</small> * ''Dioscorea rubella''<small> Roxb.</small> * ''Dioscorea sapinii''<small> De Wild.</small> * ''Dioscorea sativa''<small> Munro</small> * ''Dioscorea vulgaris''<small> Miq.</small> * ''Elephantodon eburnea'' <small>(Lour.) Salisb.</small> * ''Polynome alata'' <small>(L.) Salisb.</small> }} }}|synonyms_ref=<ref>{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-239747|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |trans-title=Ang Talaan ng Halaman: Isang Working List ng Lahat ng Espesye ng Halaman |access-date=2020-01-15|archive-date=2021-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616114007/http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-239747|url-status=dead}}</ref>}} Ang '''ube'''<ref name="Lacquian">{{cite-Lacquian|Ube}}</ref> o '''ubi'''<ref name="JETE">{{cite-JETE|Ubi}}</ref> ({{lang-en|purple yam}}<ref name="FEEF2">{{cite-FEEF2|''Yam'' [Ingles], mga halamang-ugat o mga halamang galing sa ilalim ng lupa na kinabibilangan ng ubi, [[singkamas]], [[gabi]], [[yuro]] at iba pa}}</ref>) ay isang uri ng halamang-ugat. Ang mga halamang-ugat nito ay karaniwang matingkad na lila hanggang mapusyaw na kulay-labanda, bagaman ang ilan ay mula kremang puti hanggang ganap na puti. Dahil sa katangiang kulay nito, ginagamit din ang katawagang kulay-ubi upang tukuyin ang ilang lilim ng lila.<ref name="JETE" /> Bagama't minsan itong napagkakamalang [[Gabi (gulay)|gabi]] at ang [[kamote]] ng Okinawa na {{nihongo|''beniimo''|紅芋}} (''Ipomoea batatas'' cv. Ayamurasaki), itinatanim din ang ube sa Okinawa. Nagmula ito sa mga [[tropiko]] ng Asya at Oseaniya.<ref name="grin">{{GRIN|accessdate=Mayo 26, 2011}}</ref> Ang ilang baryedad ay umaabot sa napakalaking sukat. Isang ube ng baryedad na 'Mambatap' na itinanim sa Maprik, Silangang Distritong Sepik, Papua New Guinea noong mga 1939 ang may habang {{cvt|3.5|m}}.<ref>{{cite journal |last=Lea |first=Dr.D.A.M. |date=Marso 1966 |title=Yam Growing in the Maprik Area |trans-title=Pagtatanim ng Ube sa Lugar ng Maprik |journal=Papua New Guinea Agricultural Journal |language=en |volume=18 |issue=1 |page=4 footnote}}</ref><ref>{{cite journal |last=Peterson |first=Carolyn |date=Oktubre 1986 |title=At the Birth of Nations |trans-title=Sa Pagsilang ng mga Bansa |journal=National Geographic |language=en |volume=170 |issue=4 |page=482}}</ref> == Pangalan == Ang pangalang ''ube'' ay nagmula sa Tagalog ng Pilipinas, samantalang ang {{lang|mi|uwhi}} ay nagmula sa [[Wikang Māori|Māori]] ng [[Nuweba Selandiya]]; kapwa sila mga doblete na sa huli ay nagmula sa Proto-Austronesyong {{lang|mis|*qubi}}.<ref>{{cite web |url=https://acd.clld.org/cognatesets/27843 |title=*''qubi'' - yam: Dioscorea alata Linn. |last1=Blust |first1=Robert |last2=Trussel |first2=Stephen |work=Austronesian Comparative Dictionary |date=2010 |publisher=[[Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology]] |language=en}}</ref><ref name="temarareoUbe"/> Dahil naturalisado na ito kasunod ng pinagmulan nito sa Asya, lalo na sa [[Pilipinas]], sa buong Timog Amerika at timog-silangan ng Estados Unidos, marami ang mga pangalan para sa ube sa mga rehiyong ito. Sa Ingles lang mismo, maliban sa {{lang|en|purple yam}}, ginagamit din ang mga salitang {{lang|en|ten-months yam}}, {{lang|en|water yam}}, {{lang|en|white yam}}, {{lang|en|winged yam}}, {{lang|en|violet yam}}, o {{lang|en|yam}} lang.<ref name="grin" /> == Kasaysayan ng paglilinang == [[Talaksan:Ubejf1680.JPG|thumb|Inaning lamang-lupa ng ube]] Ang ube ay isa sa mga pinkamahalagang pananim sa mga [[Mga Austronesyo|kulturang Austronesyo]]. Isa ito sa mga iba't ibang espesye ng kamiging na dinomestika at itinanim nang magkakahiwalay sa [[Maritimong Timog-silangang Asya]] at [[Bagong Ginea]] para sa kanilang mga malagawgaw na [[tuber|lamang-lupa]], kabilang dito ang bayag-kabayo (''Dioscorea bulbifera''), nami (''Dioscorea hispida''), tugi (''Dioscorea esculenta''), pakit (''Dioscorea nummularia''), lima-lima (''Dioscorea pentaphylla''), at ''pencil yam'' (''Dioscorea transversa'').<ref name="Barker2017">{{cite journal |last1=Barker |first1=Graeme |last2=Hunt |first2=Chris |last3=Barton |first3=Huw |last4=Gosden |first4=Chris |last5=Jones |first5=Sam |last6=Lloyd-Smith |first6=Lindsay |last7=Farr |first7=Lucy |last8=Nyirí |first8=Borbala |last9=O'Donnell |first9=Shawn |date=Agosto 2017 |title=The 'cultured rainforests' of Borneo |trans-title=Ang 'kultibadong kagubatan' ng Borneo |url=http://researchonline.ljmu.ac.uk/4693/3/The%20cultured%20rainforests%20of%20Borneo.pdf |journal=Quaternary International |language=en |volume=448 |pages=44–61 |doi=10.1016/j.quaint.2016.08.018}}</ref><ref name="MMPND">{{cite web |title=M.M.P.N.D. - Sorting Dioscorea names |trans-title=M.M.P.N.D. - Pag-uuri ng mga pangalan ng Dioscorea |url=https://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Dioscorea.html |website=www.plantnames.unimelb.edu.au |access-date=29 Mayo 2024}}</ref> Sa mga ito, ube at tugi lamang ang palaging itinatanim at kinakain habang itinuring ang iba bilang pagkain tuwing taggutom dahil mas mataas ang nilalamang dioskorina, isang toksin, kaya kailangang ihanda sila nang maayos bago kainin.<ref name="Bevacqua1994">{{cite journal |last1=Bevacqua |first1=Robert F. |date=1994 |title=Origin of Horticulture in Southeast Asia and the Dispersal of Domesticated Plants to the Pacific Islands by Polynesian Voyagers: The Hawaiian Islands Case Study |trans-title=Pinagmulan ng Hortikultura sa Timog-silangang Asya at ang Pagkalat ng Domestikadong Halaman patungo sa Kapuluang Pasipiko dahil sa mga Polinesyong Manlalakbay: Ang Pag-aaral ng Kaso ng Kapuluan ng Hawaii |url=http://hortsci.ashspublications.org/content/29/11/1226.full.pdf |journal=HortScience |language=en |volume=29 |issue=11 |pages=1226–1229 |doi=10.21273/HORTSCI.29.11.1226 |doi-access=free}}</ref> Mas itinatanim ang ube kaysa sa tugi, higit sa lahat, dahil sa malaking mga lamang-lupa nito.<ref name="temarareoUbe">{{cite web |title=*Qufi ~ Uwhi, uhi |url=http://www.temarareo.org/PPN-Qubi.html |access-date=21 Enero 2019 |work=Te Mära Reo: The Language Garden |publisher=Benton Family Trust}}</ref> Ube at tugi ang naging pinakamainam sa mahabaing transportasyon sa mga barkong Austronesyo at ikinarga sa lahat o karamihan ng napuntahan ng mga Austronesyo. Bukod-tangi, ipinakilala ang ube sa mga [[Kapuluang Pasipiko]] at [[Bagong Silandiya]]. Ikinarga rin ito ng mga [[Mga Austronesyo|Austronesyong manlalakbay]] patungo sa [[Madagaskar]] at ang [[Komoros]].<ref name="Crowther2016">{{cite journal |last1=Crowther |first1=Alison |last2=Lucas |first2=Leilani |last3=Helm |first3=Richard |last4=Horton |first4=Mark |last5=Shipton |first5=Ceri |last6=Wright |first6=Henry T. |last7=Walshaw |first7=Sarah |last8=Pawlowicz |first8=Matthew |last9=Radimilahy |first9=Chantal |last10=Douka |first10=Katerina |last11=Picornell-Gelabert |first11=Llorenç |date=14 Hunyo 2016 |title=Ancient crops provide first archaeological signature of the westward Austronesian expansion |trans-title=Mga sinaunang pananim, nagbigay ng unang pirmang arkeolohiko ng pagpapalawak ng mga Austronesyo pakanluran |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=113 |issue=24 |pages=6635–6640 |doi=10.1073/pnas.1522714113 |pmc=4914162 |pmid=27247383 |last12=Fuller |first12=Dorian Q. |last13=Boivin |first13=Nicole L.}}</ref><ref name="Beaujard2011">{{cite journal |last1=Beaujard |first1=Philippe |date=August 2011 |title=The first migrants to Madagascar and their introduction of plants: linguistic and ethnological evidence |trans-title=Ang mga unang migrante pa-Madagaskar at ang kanilang pagdala ng mga halaman: mga ebidensiya sa lingguwistika at etnolohika |url=https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-00706173/file/Beaujard.azania2.pdf |journal=Azania: Archaeological Research in Africa |language=en |volume=46 |issue=2 |pages=169–189 |doi=10.1080/0067270X.2011.580142}}</ref><ref name="WalterLebot2007">{{cite book |last1=Walter |first1=Annie |url=https://books.google.com.ph/books?id=SMYkLkV4iyEC&printsec=frontcover |title=Gardens of Oceania |last2=Lebot |first2=Vincent |date=2007 |publisher=IRD Éditions-CIRAD |isbn=9781863204705 |language=en |trans-title=Mga Hardin ng Oseaniya}}</ref> [[Talaksan:Starr_061106-9589_Dioscorea_alata.jpg|thumb|Hangining lamang-lupa ng puting uri ng ube]] Sa Pilipinas ang sentro ng pinanggaling ng ube, ngunit iminumungkahi ng mga ebidensyang arkeolohiko na pinakinabangan ito sa [[Maritimong Timog-silangang Asya|Kapuluan ng Timog-silangang Asya]] at [[Bagong Ginea]] bago ang pagpapalawak ng mga Austronesyo. Pinaniniwalaan na isang totoong kultiheno ang ube, kilala lamang sa kanyang nililinang na uri. Halos baog ang lahat ng mga kultibar, kaya mga tao lang ang makakadala ng mga ito sa mga ibang pulo, at isa itong magandang tagapaghiwatig ng paglilipat ng mga tao. Iminungkahi ng mga iilang may-akda, nang walang ebidensiya, sa pinagmulan sa [[Indotsina|Kontinental na Timog-silangang Asya]], ngunit pinakamalaki ang pagkakaiba-iba ng penotipo sa [[Pilipinas]] at [[Bagong Ginea]].<ref name="Malapa2005">{{cite journal |last1=Malapa |first1=R. |last2=Arnau |first2=G. |last3=Noyer |first3=J.L. |last4=Lebot |first4=V. |date=Nobyembre 2005 |title=Genetic Diversity of the Greater Yam (Dioscorea alata L.) and Relatedness to D. nummularia Lam. and D. transversa Br. as Revealed with AFLP Markers |trans-title=Pagkasari sa Henetiko ng Ube (Dioscorea alata L.) at Pagkakaugnayan sa D. nummularia Lam. at D. transversa Br. na Inihayag ng mga Pangmarkang AFLP |journal=Genetic Resources and Crop Evolution |language=en |volume=52 |issue=7 |pages=919–929 |doi=10.1007/s10722-003-6122-5}}</ref><ref name="Cruz1999">{{cite journal |last1=Cruz |first1=V.M.V. |last2=Altoveros |first2=N.C. |last3=Mendioro |first3=M.S. |last4=Ramirez |first4=D.A. |date=1999 |title=Geographical patterns of diversity in the Philippine edible yam collection |trans-title=Mga tularan sa heograpiya ng pagkakasari sa koleksiyon ng nakakaing kamiging sa Pilipinas |journal=Plant Genetic Resources Newsletter |language=en |volume=119 |pages=7–11}}</ref><ref name="Paz1999">{{cite journal |last1=Paz |first1=Victor J. |date=1999 |title=Neolithic Human Movement to Island Southeast Asia: The Search for Archaeobotanical Evidence |trans-title=Pagkilos ng Tao sa Neolitiko patungo sa Kapuluan ng Timog-silangang Asya: Ang Paghahanap ng Ebidensiyang Arkeobotanikal |url=https://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/viewFile/11710/10339 |journal=Indo-Pacific Prehistory Association Bulletin |language=en |volume=18 |issue=Melaka Papers Vol. 2 |pages=151–158 |doi=10.7152/bippa.v18i0.11710}}</ref> Ayon sa katibayang arkeolohiko ng mga pabinhian at nalabing halaman sa puwesto ng Latiang Kuk, iminungkahi ng mga may-akda na unang dinomestika ito sa mga kabundukan ng Bagong Ginea noong mga 10,000 BP at kumalat patungo sa Kapuluan ng Timog-silangang Asya sa pamamagitan ng kulturang Lapita noong mga s. 4,000 BP, kasama ng pakit at bayag-kabayo. Sa kabila nito, pinaniniwalaan na ipinakilala ng kulturang Lapita ang tugi sa Bagong Ginea. Mayroon ding ebidenisya ng rebolusyon sa agrikultura sa panahong ito dahil sa mga makabagong-likha mula sa pakikipag-ugnayan sa mga Austronesyo, kabilang ang paglinang ng tubigan.<ref name="Chaïr2016">{{cite journal |last1=Chaïr |first1=H. |last2=Traore |first2=R. E. |last3=Duval |first3=M. F. |last4=Rivallan |first4=R. |last5=Mukherjee |first5=A. |last6=Aboagye |first6=L. M. |last7=Van Rensburg |first7=W. J. |last8=Andrianavalona |first8=V. |last9=Pinheiro de Carvalho |first9=M. A. A. |last10=Saborio |first10=F. |last11=Sri Prana |first11=M. |date=17 Hunyo 2016 |title=Genetic Diversification and Dispersal of Taro (''Colocasia esculenta'' (L.) Schott) |trans-title=Pagkakasaring Henetiko at Pagpapakalat ng Taro (''Colocasia esculenta'' (L.) Schott) |journal=PLOS ONE |language=en |volume=11 |issue=6 |pages=e0157712 |doi=10.1371/journal.pone.0157712 |pmc=4912093 |pmid=27314588 |first15=Tzen-Yuh |last12=Komolong |first12=B. |last13=Lawac |first13=F. |last14=Lebot |first14=V. |last15=Chiang}}</ref><ref name="Bayliss-Smith2017">{{cite book |last1=Bayliss-Smith |first1=Tim |title=Ten Thousand Years of Cultivation at Kuk Swamp in the Highlands of Papua New Guinea |last2=Golson |first2=Jack |last3=Hughes |first3=Philip |publisher=ANU Press |year=2017 |isbn=9781760461164 |editor1-last=Golson |editor1-first=Jack |series=terra australis |volume=46 |pages=239–268 |language=en |trans-title=Sampung Libong Taon ng Paglilinang sa Latiang Kuk sa Mga Kabundukan ng Papua Bagong Ginea |chapter=Phase 4: Major Disposal Channels, Slot-Like Ditches and Grid-Patterned Fields |editor2-last=Denham |editor2-first=Tim |editor3-last=Hughes |editor3-first=Philip |editor4-last=Swadling |editor4-first=Pamela |editor5-last=Muke |editor5-first=John |chapter-url=https://books.google.com.ph/books?id=Hlk0DwAAQBAJ&lpg=PP1&pg=PA239#v=onepage&q&f=false}}</ref> Gayunman, nabawi rin ang mga mas lumang labi na pinag-uring ube mula sa Yungib ng Niah sa [[Borneo]] (Huling Pleistoseno, <40,000 BP) at sa Yungib ng Ille sa [[Palawan]] (s. 11,000 BP), pati na rin ang labi ng nakakalasong nami (''D. hispida'') na kailangang ihanda bago ito makain. Kahit hindi ito nagpapatunay ng paglilinang, ipinapakita nito na may kaalaman ang mga tao upang pakinabangan ang mga malagawgaw na halaman at na katutubong halaman ang ube sa Kapuluan ng Timog-silangang Asya. Bukod dito, bungad nito sa tanong kung tunay na espesye ang ube o nilinang nang mas maaga kaysa sa pinaniniwalaan.<ref name="Barker2017" /><ref name="Barker2011">{{cite journal |last1=Barker |first1=Graeme |last2=Lloyd-Smith |first2=Lindsay |last3=Barton |first3=Huw |last4=Cole |first4=Franca |last5=Hunt |first5=Chris |last6=Piper |first6=Philip J. |last7=Rabett |first7=Ryan |last8=Paz |first8=Victor |last9=Szabó |first9=Katherine |date=2011 |title=Foraging-farming transitions at the Niah Caves, Sarawak, Borneo |trans-title=Transisyong panginginain-pagsasaka sa Mga Yungib ng Niah, Sarawak, Borneo |url=https://pure.qub.ac.uk/portal/files/2765748/Barker_et_al_Antiquity_2011.pdf |url-status=dead |journal=Antiquity |language=en |volume=85 |issue=328 |pages=492–509 |doi=10.1017/S0003598X00067909 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119121307/https://pure.qub.ac.uk/portal/files/2765748/Barker_et_al_Antiquity_2011.pdf |archive-date=2019-01-19 |access-date=2019-01-21}}</ref><ref name="Balbaligo2007">{{cite journal |last1=Balbaligo |first1=Yvette |date=15 Nobyembre 2007 |title=A Brief Note on the 2007 Excavation at Ille Cave, Palawan, the Philippines |trans-title=Isang Maikling Tala sa Paghuhukay sa Ille Cave, Palawan, Pilipinas noong 2007 |url=https://www.pia-journal.co.uk/jms/article/download/pia.308/419 |url-status=dead |journal=Papers from the Institute of Archaeology |language=en |volume=18 |issue=2007 |pages=161 |doi=10.5334/pia.308 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180720180249/https://www.pia-journal.co.uk/jms/article/download/pia.308/419 |archive-date=20 Hulyo 2018 |access-date=15 Enero 2020}}</ref><ref name="Barton2005">{{cite journal |last1=Barton |first1=Huw |date=2005 |title=The Case for Rainforest Foragers: The Starch Record at Niah Cave, Sarawak |trans-title=Ang Kaso para sa Mga Nanginginain sa Kagubatan: Ang Rekord ng Gawgaw sa Yungib ng Niah, Sarawak |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5105493.pdf |journal=Asian Perspectives |language=en |volume=44 |issue=1 |pages=56–72 |doi=10.1353/asi.2005.0005 |hdl=10125/17222}}</ref><ref name="HuwDenham2011">{{cite book |last1=Barton |first1=Huw |title=Why cultivate? Anthropological and Archaeological Approaches to Foraging–Farming Transitions in Southeast Asia |last2=Denham |first2=Timothy |publisher=McDonald Institute for Archaeological Research |year=2011 |isbn=9781902937588 |editor1-last=Barker |editor1-first=Grame |series= |pages=61–74 |language=en |trans-title=Bakit maglinang? Antropolohikal at Arkeolohikal na Pagdulog sa Mga Transisyon ng Pangingitain–Pagsasaka sa Timog-silangang Asya |chapter=Prehistoric vegeculture and social life in Island Southeast Asia and Melanesia |access-date=2020-01-15 |editor2-last=Janowski |editor2-first=Monica |chapter-url=http://austronesian.linguistics.anu.edu.au/historydownloads/Barton_Denham_2011.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328172327/http://austronesian.linguistics.anu.edu.au/historydownloads/Barton_Denham_2011.pdf |archive-date=2019-03-28 |url-status=dead}}</ref><ref name="Reynolds2013">{{cite book |last1=Reynolds |first1=Tim |title=Rainforest Foraging and Farming in Island Southeast Asia |last2=Barker |first2=Graeme |last3=Barton |first3=Huw |last4=Cranbrook |first4=Gathorne |last5=Hunt |first5=Chris |last6=Kealhofer |first6=Lisa |last7=Paz |first7=Victor |last8=Pike |first8=Alasdair |last9=Piper |first9=Philip |publisher=McDonald Institute for Archaeological Research |year=2013 |isbn=9781902937540 |editor1-last=Barker |editor1-first=Graeme |series= |pages=133–170 |language=en |trans-title=Pangingitain at Pagsasaka sa Kagubatan sa Maritimong Timog-silangang Asya |chapter=The First Modern Humans at Niah, c. 50,000–35,000 Years Ago |chapter-url=https://pages.upd.edu.ph/sites/default/files/pawlik/files/niah_ch04_the_first_modern_humans_at_niah.pdf |last11=Rushworth |first12=Christopher |last12=Stimpson |first13=Katherine |last13=Szabó |last10=Rabett |first11=Gary |first10=Ryan}}</ref> Nananatiling importanteng ani ang ube sa Timog-silangang Asya, lalo na sa [[Pilipinas]] kung saan gamit na gamit ang lilang uri sa mga iba't ibang tradisyonal at modernong panghimagas. Nananatiling mahalaga rin ito sa [[Melanesya]], kung saan itinatanim din ito para sa layuning panseremonya na nakatali sa laki ng mga lamang-lupa sa anihan. Gayunman, umigsi ang kahalagahan nito sa silangang [[Polynesia]] at [[New Zealand|Bagong Silandya]] pagkatapos ng pagpapakilala ng ibang ani, lalo na ang [[kamote]].<ref name="temarareoUbe" /> == Paggamit == === Kulinarya === Ang mga ube ay may mga makakaing lamang-lupa na may lasang banayad na matamis, malalupa, at malanuwes na kahawig ng [[kamote]] o [[Gabi (gulay)|gabi]]. Partikular na nagpalilila nang todo ang lilang kultibar ng mga putahe dahil sa mataas na nilalamang antosiyanina.<ref name="Chowhound">{{cite web |last1=Sutherlin |first1=Margaret |title=Everything You Need to Know About Ube, The Purple Yam |trans-title=Lahat ng Kailangang Alamin Tungkol sa Ube, Ang Lilang Kamiging |url=https://www.chowhound.com/food-news/189640/everything-you-need-to-know-about-ube-the-purple-yam/ |website=Chowhound |language=en |accessdate=18 Mayo 2019 |archive-date=8 Mayo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508114536/https://www.chowhound.com/food-news/189640/everything-you-need-to-know-about-ube-the-purple-yam/ |url-status=dead }}</ref> Pinapahalagaan din ang mga ube para sa [[gawgaw]] na maaaring iproseso sa kanila.<ref name="grin" /> Pinakakaraniwan ang ube sa [[lutuing Pilipino]]. Madalas na ginagamit ito sa mga iba't ibang uri ng Pilipinong panghimagas tulad ng [[Ube cake|ubeng keyk]], ubeng tsiskeyk at ubeng krinkels, pati na rin bilang sangkap o pampalasa ng [[sorbetes]], gatas, [[donat]], tarta, [[Utap|kukis]], kapkeyk, [[keyk]], halaya at iba pang uri ng [[pastelerya]]. Madalas itong kinakain pagkatapos pakuluin, ihurno, o bilang isang pinatamis na panghimagas na tinatawag na [[ube halaya]]; isang popular na sahog ang huli sa eladong panghimagas na tinatawag na [[halo-halo]].<ref name="Kearns">{{cite news |last1=Kearns |first1=Landess |title=Ube Is The Natural Ingredient That Turns Food Perfectly Purple |language=en |trans-title=Ube Ang Likas ng Sangkap na Nagpapalila ng Pagkain nang Perpekto |work=The Huffington Post |url=https://www.huffpost.com/entry/ube-purple-yam_n_57e19ec0e4b0e28b2b50c17f |accessdate=18 Mayo 2019}}</ref><ref>{{cite web |last1=Bueno |first1=Anna |title=All hail ube, the culinary gem we took for granted |trans-title=Papuri sa ube, ang hiyas sa pagluluto na ipinagwalang-bahala natin |url=http://nine.cnnphilippines.com/life/leisure/food/2016/10/14/ube-cover-story.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191101191518/http://nine.cnnphilippines.com/life/leisure/food/2016/10/14/ube-cover-story.html |archive-date=1 Nobyembre 2019 |website=CNN Philippines |language=en |accessdate=18 Mayo 2019}}</ref><ref>{{cite web |last1=Valdeavilla |first1=Ronica |title=Ube: The Philippine Purple Yam (More Popular Than Vanilla!) |trans-title=Ube: Ang Purple Yam ng Pilipinas (Mas Sikat Kaysa sa Baynilya!) |url=https://theculturetrip.com/asia/philippines/articles/ube-the-philippine-purple-yam-more-popular-than-vanilla/ |website=culture trip |language=en |accessdate=18 May 2019 |archive-date=18 Mayo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190518192419/https://theculturetrip.com/asia/philippines/articles/ube-the-philippine-purple-yam-more-popular-than-vanilla/ |url-status=dead }}</ref> Kamakailan lamang, nakapasok ang mga ubeng panghimagas sa [[Estados Unidos]] sa pamamagitan ng lutuing Pilipino, sa ilalim ng pangalang "ube". Sikat na sikat ito dahil sa kapansin-pansing kulay lila na ibinibigay niya sa mga panghimagas.<ref name="Chowhound" /><ref name="Kearns" /><ref>{{cite web |date=Nobyembre 11, 2016 |title=Donut Shop in Gurnee Cranks Out Unique Freshly Made Donuts |trans-title=Donatan sa Gurnee, Gumagawa ng Kakaibang Donat na Bagong Gawa |url=http://abc7chicago.com/food/donut-shop-in-gurnee-cranks-out-unique-freshly-made-donuts/1602514/ |publisher=ABC7 Chicago |language=en}}</ref> Madalas na ikinalilito ang ube sa mga lilang uri ng [[kamote]], dahil sa kanilang pagkakapareho sa kulay, lasa, at paggamit sa kulinarya. Gayunman, ang ube, tulad ng mga ibang kamiging, ay mas mahalumigmig kaysa sa mga kamote. Mas mataas rin ang antosiyanina ng ube kaysa sa kamote. Kahit ganoon, maaari sila gamitin nang halinhinan sa karamihan ng mga resipi.<ref>{{cite web |title=Ube or Not Ube, That Is the Question…and Frieda's Is Answering |trans-title=Ube o Hindi Ube, Iyan Ang Tanong...at Sinasagot ni Frieda's |url=https://www.friedas.com/ube-or-not-ube-that-is-the-questionand-friedas-is-answering/ |website=Frieda's |language=en |accessdate=18 Mayo 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Ingredient Spotlight: Ube, the Purple Yams That Make Dessert |trans-title=Pagtutok sa Sangkap: Ube, Ang Kamiging Lila na Sangkap sa Panghimagas |url=https://www.onegreenplanet.org/vegan-food/ingredient-spotlight-ube/ |website=OneGreenPlanet |language=en |accessdate=18 Mayo 2019}}</ref> <gallery> Talaksan:Ube halaya, Filipino dessert.jpg|[[Ube halaya|Halayang ube]] (nilupak na ube) mula sa Pilipinas Talaksan:Ube champorado.jpg|[[Tsamporado|Tsamporadong]] ube mula sa Pilipinas Talaksan:Piaya flatbread (Philippines) 01.jpg|Mga [[Piaya|piayang]] ube at [[maskabado]] mula sa Pilipinas Talaksan:Halo-Halo.jpg|[[Halo-halo]] na may [[ube halaya]] at sorbetes na ube Talaksan:Okinawan sweet potato pancakes with coconut ube sauce.jpg|Mga [[pankeyk]] na gawa sa kamote ng Okinawa na binuhusan ng sarsang ube't niyog Talaksan:Ube crepe cake.jpg|Isang hiwa ng ube ''crepe cake'' Talaksan:Ubecupcakes.jpg|Kapkeyk na ube na pinatungan ng ''flan'' Talaksan:Ube doughnut.jpg|Donat na ube </gallery> === Suplemento, katutubong gamot at masamang epekto === Kahit magagamit bilang suplementong pandiyeta at sa katutubong gamot, walang klinikal na katibayan na may katangiang nakapagpapagaling ang ube.<ref name="drugs">{{cite web |date=24 Hulyo 2020 |title=Wild yam |url=https://www.drugs.com/mtm/wild-yam.html |access-date=15 Marso 2021 |publisher=Drugs.com}}</ref> Maaaring magkaroon ng masamang epekto ang paggamit ng mga suplementong ube sa mga taong kumukuha ng estroheno, antikoagulante (panlaban sa pamumuo) o sa mga taong buntis o nagpapasuso.<ref name="drugs" /> Maaaring magkaalerhiya ang ilang tao kapag gagamit ng mga suplementong ube. === Iba pang paggamit === Ang kulay ng mga lilang uri ay dahil sa mga iba't ibang pangulay na antosiyanina.<ref name="mori">{{cite journal|vauthors=Moriya C, Hosoya T, Agawa S, Sugiyama Y, Kozone I, Shin-Ya K|title=New acylated anthocyanins from purple yam and their antioxidant activity.|journal=Biosci Biotechnol Biochem|year=2015|volume=79|issue=9|pages=1484–92|pmid=25848974|doi=10.1080/09168451.2015.1027652|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/eutils/elink.fcgi?dbfrom=pubmed&tool=sumsearch.org/cite&retmode=ref&cmd=prlinks&id=25848974}}</ref> Natutunaw ang mga pangulay sa tubig, at ipinanukla bilang posibleng pangkulay ng pagkain.<ref name="LiZhang">Jinwei Li, Lianfu Zhang, and Yuanfa Liu (2013) [http://www.hindawi.com/journals/jchem/2013/590512/ "Optimization of Extraction of Natural Pigment from Purple Sweet Potato by Response Surface Methodology and Its Stability"] Journal of Chemistry, volume 2013, article ID 590512, 5 pages {{doi|10.1155/2013/590512}}</ref> Minsan, itinatanim ang ube sa hardin bilang dekorasyon.<ref name="grin" /> == Bilang espesyeng nagsasalakay == Katutubo ang ube sa Pilipinas, pati na rin sa mga nakapaligid na lugar ([[Taiwan]], [[Kapuluan ng Ryukyu]] ng [[Hapon]]). Nakatakas ito sa kanyang pinagtutubuhan patungo sa mga ibang lugar, at nanaturalisa sa mga bahagi ng timugang at gitnang-silangang [[Tsina]], [[Aprika]] at [[Madagascar]], at Kanlurang Hemispero, at iba't ibang kapuluan sa mga karagatang [[Karagatang Indiyano|Indyano]] at [[Kapuluang Pasipiko|Pasipiko]].<ref>*[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=239747 Kew World Checklist of Selected Plant Families] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121030204945/http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=239747 |date=2012-10-30 }} *[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200028084 Flora of China, Vol. 24 Page 296, <big>参薯</big> shen shu, ''Dioscorea alata'' Linnaeus, Sp. Pl. 2: 1033. 1753. ] *Smith, A.C. (1979). Flora Vitiensis Nova. A new flora for Fiji (Spermatophytes only) 1: 1-495. Pacific Tropical Botanical Garden, Lawai. *Brunel, J.F., Hiepo, P. & Scholz, H. (eds.) (1984). Flore Analytique du Togo Phanérogames: 1-751. GTZ, Eschborn. *Morat, P. & Veillon, J.-M. (1985). Contributions à la conaissance de la végétation et de la flore de Wallis et Futuna. Bulletin du Muséum National d'Histoire Naturelle. Section B, Adansonia 7: 259-329. *Boudet, G., Lebrun, J.P. & Demange, R. (1986). Catalogue des plantes vasculaires du Mali: 1-465. Etudes d'Elevage et de Médecine Vétérinaire des Pays Tropicaux. *George, A.S., Orchard, A.E. & Hewson, H.J. (eds.) (1993). Oceanic islands 2. Flora of Australia 50: 1-606. Australian Government Publishing Service, Canberra. *Acevedo-Rodríguez, P. & Strong, M.T. (2005). Monocotyledons and Gymnosperms of Puerto Rico and the Virgin Islands. Contributions from the United States National Herbarium 52: 1-415. *Tanaka, N., Koyama, T. & Murata, J. (2005). The flowering plants of Mt. Popa, central Myanmar - Results of Myanmar-Japanese joint expeditions, 2000-2004. Makinoa 5: 1-102. *Akoègninou, A., van der Burg, W.J. & van der Maesen, L.J.G. (eds.) (2006). Flore Analytique du Bénin: 1-1034. Backhuys Publishers. *Catarino, L., Sampaio Martins, E., Pinto-Basto, M.F. & Diniz, M.A. (2006). Plantas Vasculares e Briófitos da Guiné-Bissau: 1-298. Instituto de investigação científica tropical, Instituto Português de apoio ao desenvolvimento. *National Parks Board Singapore (2006). Vascular Plant Life Checklist Pulau Ubin. www.nparks.gov.sg/nparks_cms/cms/cmsmgr/data/6/PlantChkList.xls. *Sosef, M.S.M. & al. (2006). Check-list des plantes vasculaires du Gabon. Scripta Botanica Belgica 35: 1-438. *Samanta, A.K. (2006). The genus Dioscorea L. in Darjeeling and Sikkim Himalayas - a census. Journal of Economic and Taxonomic Botany 30: 555-563. *Pandey, R.P. & Dilwakar, P.G. (2008). An integrated check-list flora of Andaman and Nicobar islands, India. Journal of Economic and Taxonomic Botany 32: 403-500. *Wilkin, P. & Thapyai, C. (2009). Flora of Thailand 10(1): 1-140. The Forest Herbarium, National Park, Wildlife and Plant Conservation Department, Bangkok. *Demissew, S. & Nordal, I. (2010). Aloes and other Lilies of Ethiopia and Eritrea, ed, 2: 1-351. Shama Books, Addis Ababa, Ethiopia.</ref> Namamalagi ito sa mga kasukalan sa [[Estados Unidos]] sa [[Louisiana]], [[Georgia (estado ng Estados Unidos)|Georgia]], [[Alabama]], [[Puerto Rico]], Haiti, at ang [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]], at sa [[Florida]], kung saan ito itinuturing bilang espesyeng nagsasalakay.<ref name=plants>{{cite web |url=http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=DIAL2 |title=Profile for ''Dioscorea alata'' (water yam) |work=PLANTS Database |publisher=[[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Natural Resources Conservation Service|NRCS]] |accessdate=May 26, 2011 |archive-date=Hunyo 6, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606202916/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=DIAL2 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://bonap.net/MapGallery/County/Dioscorea%20alata.png Biota of North America Program, 2013 county distribution map]</ref> ==Galeriya== <gallery> Talaksan:Starr 061106-1435 Dioscorea alata.jpg|Dahon ng ube Talaksan:Starr-061106-1437-Dioscorea alata-flowers-Maui Nui Botanical Garden-Maui (24572888200).jpg|Bulaklak ng ube </gallery> == Tingnan din == * [[Kamote]] * [[Gabi (gulay)]] * [[Pungapung]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kaurian:Halaman]] [[Kaurian:Pagkain]] [[Kategorya:Lutuing Pilipino]] <br /> ehoma4vf15spzwlqts9knxtjfqqdqa9 10 44698 2209673 2209320 2026-05-30T06:56:12Z LknFenix 125962 Itinagalog ang mga ibang label 2209673 wikitext text/x-wiki {{infobox | title = {{if empty|{{{title|}}}|{{BASEPAGENAME}}}} | subheader = {{#if: {{{current_season|}}} | '''Kasalukuyang season, kompetisyon o edisyon:'''<br />{{Current sports event icon|sport={{{sport}}}|size=31px}} ''{{#iferror:{{#expr:{{{current_season}}}}}|[[{{{current_season}}}]]|{{{current_season}}}}}'' | {{#if: {{{last_season|}}} | '''Most recent season or competition:'''<br />''{{#iferror:{{#expr:{{{last_season}}}}}|[[{{{last_season}}}]]|{{{last_season}}}}}'' | {{#if: {{{upcoming_season|}}} | '''Paparating na season o kompetisyon:'''<br />{{Current sports event icon|sport={{{sport}}}|size=31px}} ''{{#iferror:{{#expr:{{{upcoming_season}}}}}|[[{{{upcoming_season}}}]]|{{{upcoming_season}}}}}''}} }} }}{{#if: {{{current_season2|}}} | <br/>''{{#iferror:{{#expr:{{{current_season2}}}}}|[[{{{current_season2}}}]]|{{{current_season2}}}}}''}} | labelstyle = white-space: nowrap | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|{{{pixels|}}}}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = Dating | data1 = {{if empty|{{{formerly|}}}|{{{Formerly|}}}}} | label2 = {{#if:{{{game|}}}|Laro|Isport}} | data2 = {{#if:{{{game|}}}|{{{game}}}|{{#switch: {{lc: {{{sport}}}}} | amfootball | americanfootball = [[American football]] | aussie rules | australian football = [[Australian rules football]] | squash = [[Squash (sport)|Squash]] | soccer = [[Association football]] | {{#ifexist:{{{sport|}}}|[[{{{sport|}}}]]|{{{sport|}}}}} }} }} | label3 = Itinatag | data3 = {{{founded|}}} | label4 = Tagapagtatag | data4 = {{if empty|{{{founder|}}}|{{{Founder|}}}}} | label5 = Panimulang season | data5 = {{{inaugural|}}} | label6 = Tumigil | data6 = {{{folded|}}} | label7 = Pinalitan ng | data7 = {{if empty|{{{replaced|}}}|{{{Replaced|}}}}} | label8 = {{#if:{{{administrator|}}}|Tagapangasiwa|(Mga) may-ari}} | data8 = {{#if:{{{administrator|}}}|{{{administrator}}}|{{{owner|}}}}} | label9 = [[Chief executive officer|CEO]] | data9 = {{{ceo|}}} | label10 = [[Chief operating officer|COO]] | data10 = {{{coo|}}} | label11 = Direktor | data11 = {{if empty|{{{director|}}}|{{{Director|}}}}} | label12 = Pangulo | data12 = {{if empty|{{{president|}}}|{{{President|}}}}} | label13 = Komisyoner | data13 = {{if empty|{{{commissioner|}}}|{{{Commissioner|}}}}} | label14 = Paano sumikat | data14 = {{{fame|}}} | label15 = Motto | data15 = {{{motto|}}} | label16 = Mga dibisyon | data16 = {{{divisions|}}} | label17 = Mga Koponan | data17 = {{{teams|}}} | label18 = Mga solong kalahok | data18 = {{{singles|}}} | label19 = Mga kakompitensiya | data19 = {{{competitors|}}} | label20 = Bansa | data20 = {{if empty|{{{countries|}}}|{{{country|}}}}} | label21 = Punong-tanggapan | data21 = {{{headquarters|}}} | label22 = (Mga) lugar | data22 = {{{venue|}}} | label23 = {{#if:{{{confed|}}}|Kompederasyon|{{#if:{{{continents|}}}|Mga kontinente|Kontinente}}}} | data23 = {{if empty|{{{confed|}}}|{{{continents|}}}|{{{continent|}}}}} | label24 = {{#if: {{{folded|}}} | Huling | Pinakabagong }}<br>(mga) kampeon | data24 = {{if empty|{{{champion|}}}|{{{champions|}}}}} {{#if:{{{champ_season|}}}|<br />({{{champ_season}}})}} | label25 = Pinakamaraming titulo | data25 = {{if empty|{{{most_champs|}}}|{{{most successful club|}}}}} | label26 = Pag-uuri | data26 = {{{classification|}}} | label27 = Kuwalipikasyon | data27 = {{{qualification|}}} | label28 = Brodkaster | data28 = {{{TV|{{{tv|}}}}}} | label29 = Mga kasosyo sa<br /> Streaming | data29 = {{{streaming|}}} | label30 = (Mga) isponsor | data30 = {{{sponsor|}}} | label31 = {{#if:{{{level|}}}|Lebel|Lebel}} on {{#if:{{{pyramid|}}}|[[{{{pyramid}}}|pyramid]]|pyramid}} | data31 = {{if empty|{{{level|}}}|{{{levels|}}}}} | label32 = Promosyon sa | data32 = {{{promotion|}}} | label33 = Relegasyon sa | data33 = {{{relegation|}}} | label34 = (Mga) pambansang kopa | data34 = {{{domestic_cup|}}} | label35 = (Mga) pandaigdigang kopa | data35 = {{{confed_cup|}}} | label40 = Mga kaugnay na<br>kompetisyon | data40 = {{{related_comps|}}} | label41 = Pormat ng torneo | data41 = {{{tournament_format|}}} | label42 = Opisyal na websayt | data42 = {{{website|}}} | data43 = {{#if:{{{current|}}}|{{Current sports event icon|sport={{{sport}}}|size=31px}} ''{{{current}}}''}} | header44 = {{#if:{{{footnotes|}}}|Talababa}} | data45 = {{{footnotes|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox sports league with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox sports league]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| administrator | caption | ceo | champion | champions | classification | commissioner | Commissioner | competitors | confed | confed_cup | continent | continents | coo | countries | country | current | current_season | current_season2 | director | Director | divisions | domestic_cup | fame | folded | footnotes | formerly | Formerly | founded | founder | Founder | game | headquarters | inaugural | last_season | level | levels | logo | logo_size | most successful club | most_champs | motto | owner | pixels | president | President | promotion | pyramid | qualification | related_comps | relegation | replaced | Replaced | singles | sponsor | sport | teams | title | tournament_format | tv | TV | streaming | upcoming_season | venue | website }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> g1tiphr28yrlpgrkyoqbxtf9gw0mara 0 67977 2209742 2189019 2026-05-30T09:44:12Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209742 wikitext text/x-wiki {{Infobox Election | election_name = Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2010 | country = Pilipinas | type = pang-panguluhan | ongoing = oo | previous_election = Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2007 | previous_year = 2007 | next_election = Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2013 | next_year = 2013 | election_date = {{Start date|2010|5|10}} }} {{Pulitika ng Pilipinas}} Pangkalahatang Halalan sa '''pagkapangulo''', mga '''mambabatas''' at '''lokal''' sa [[Pilipinas]] ay nakatakdang gawin sa 10 Mayo 2010. Ang mahahalal na pangulo ang magiging ikalabinglimang [[Pangulo ng Pilipinas]], susunod kay Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]], na hindi na maaaring tumakbo muli sa pagkapangulo dahil sa tinatakda ng saligang-batas. Kung ang kasalukuyang Pangalawang Pangulo na si [[Noli de Castro]] ay hindi muling tatakbo para sa nasabing posisyon ang susunod sa kanya ang magiging ikalabinlimang [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas]]. Ang mga mahahalal na mambabatas sa halalan sa 2010 ay makakasama ang mga senador ng [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2007|halalan noong 2007]] at silang bubuo sa [[Kongreso ng Pilipinas|Ika-15 Kongreso ng Pilipinas]]. Pamamahalaan ng [[Komisyon sa Halalan]] ang magaganap na halalan sa 2010 alinsunod sa itinatakda ng [[Batas ng Republika]] 9369,<ref>http://www.senate.gov.ph/republic_acts/RA%209369.pdf</ref> na mas kilala bilang Amended Computerization Act ng 2007. Ito ang pangalawang halalan na ginagamitan ng mga kompyuter sa kasaysayan ng bansa pagkatapos ng halalan sa [[Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao]] dalawang taon ang nakalipas noong 2008. Ang mga lokal na halalan ay gaganapin rin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at bayan. ==Mga pangkalahatang usapin== <!--Do not add events or issues SPECIFIC to an INDIVIDUAL race.--> Sa isang desisyon noong 2 Disyembre 2009, ipinasya ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]] na hindi na kailangang magbitiw sa pwesto ng mga nakaupong opisyal na naghain ng kanilang sertipiko ng kandidatura, at nagdeklara sa Seksiyon 4(a) ng resolusyon ng [[Komisyon sa Halalan (Pilipinas)|Komisyon sa Halalan]] Blg. 8678, Seksiyon 13&nbsp;ng [[Batas ng Republika]] Blg. 9369, at Seksiyon 66&nbsp;ng Omnibus Election Code bilang labag sa [[Saligang Batas ng Pilipinas|Saligang batas]], "dahil sa paglabag nito sa pantay na proteksiyon at sa pagiging ''overbroad''."<ref>{{cite news |url=http://ph.news.yahoo.com/mb/20091202/tph-appointive-officials-running-in-poll-020e1c8.html |title=Appointive officials running in polls need not resign, Supreme Court rules |first=Charissa |last=Lao |work=[[Manila Bulletin]] |publisher=Yahoo! News Philippines |date=2009-12-02 |accessdate=2009-12-04 }}{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Pang-panguluhang halalan== {{Main|Halalan para sa Pagkapangulo ng Pilipinas, 2010}} ==Pang-senadong halalan== {{main|Halalan para sa Senado ng Pilipinas, 2010}} ==Lokal na halalan== {{main|Lokal na halalan sa Pilipinas, 2010}} Mga kaabang-abang na labanan: * [[Lokal na halalan sa Maynila, 2010]]: Sina kasalukuyang punong-lungsod at dating senador [[Alfredo Lim]] at kalihim ng [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman (Pilipinas)]] at dating punong-lungsod [[Lito Atienza]] ang maghaharap sa pagkapunong-lungsod. ==Gubernatoryal na halalan== {{main|Gubernatoryal na halalan sa Pilipinas, 2010}} ==Halalan ng mga Kinatawan== ===Balangkas=== {|class="wikitable" style="text-align:right;" |- !colspan=2 rowspan=2 width=350px|Partido !!colspan=4|Mga napalanunang upuan |- !width=50px|Halalang pandestrito !!width=50px|Talaan halalang pampartido !!width=50px|Pangkalahatan !!width=50px|% |- |bgcolor=#B0E0E6| ||align=left|[[Pwersa ng Masang Pilipino]] || 13 || 0 || '''13''' || 15.06% |- |bgcolor=#4AA02C| ||align=left|Nationalist People's Coalition || 3 || 0 || '''3''' || 1.31% |- |bgcolor=#f0e68c| ||align=left|[[Partido Liberal (Pilipinas)|Partido Liberal]] || 1 || 0 || '''1''' || 0.44% |- |rowspan=3 bgcolor=#ffa500| ||align=left|Partido Navoteño || 1 || 0 || '''1''' || 0.44% |- |align=left|Lakas Kampi CMD || 1 || 0 || '''1''' || 0.44% |-bgcolor=#ffa500 |align=left|'''Pangkalahatan ng Pwersa ng Masang Pilipino Koalisyon''' || 2 || 0 || '''2''' || 0.87% |- !colspan=2|Pangkalahatan !! 229 !! 57 !! 286 !! 100.00% |} ===Halalang pandestrito=== ====Resulta==== {|class="wikitable" style="text-align:right;" |- !colspan=2 rowspan=2|Partido !!colspan=2|Votes !!width=45px rowspan=2|Up<ref group=n>Kung ang isang kandidato ay may mas marami sa isang partido, ang mas malaki o pambansang partido ang ipapakita dito.</ref> !!width=50px rowspan=2| Mga kandidato !!colspan=2| Mga napalanunan upuan !!width=45px rowspan=2|Pagbabago |- !width=80px|Pangkalahatan !!width=50px|% !!width=45px|Pangkalahatan !!width=50px|% |- |bgcolor=#B0E0E6| ||align=left|[[Lakas Kampi CMD]] || || || 137 || 167 || 7 || 3.06% || |- |bgcolor=#B0E0E6| ||align=left|Kabalikat ng Bayan sa Kaunlaran (KABACA) || || || 1 || 1 || || || |- |bgcolor=#B0E0E6| ||align=left|Sarangani Reconciliation and Reformation Organization (SARRO) || || || 1 || 1 || || ||- |- |bgcolor=#CD5C5C| ||align=left|Partido Demokratiko Sosyalista ng Pilipinas (PDSP) || || || 0 || 4 || || || |-bgcolor=#B0E0E6 |bgcolor=#B0E0E6| ||align=left|'''Pangkalahatan ng koalisyong Lakas Kampi CMD''' || || || 139 || 173 || 7 || 3.06% || |- |bgcolor=#f0e68c| ||align=left|[[Partido Liberal (Pilipinas)|Partido Liberal]] || || || 19 || 128 || 1 || 0.44% || |- |bgcolor=#f0e68c| ||align=left|Kapayapaan, Kaunlaran at Katarungan (KKK) || || || 0 || 3 || || || |- |width=5px bgcolor=#FF1493| ||align=left width=350px| Aksyon Demokratiko || || || 0 || 10 || || || |-bgcolor=#f0e68c |bgcolor=#f0e68c| ||align=left|'''Pangkalahatan ng koalisyong Liberal Party''' || || || 19 || 141 || 1 || 0.44% || |- |bgcolor=#98fb98| ||align=left|[[Partido Nacionalista]] || || || 15 || 65 || || || |- |bgcolor=#98fb98| ||align=left|People's Champ Movement (PCM) || || || 0 || 1 || || || |- |bgcolor=#98fb98| ||align=left|Ugyon Kita Capiz (UK Capiz) || || || 0 || 1 || || || |- |bgcolor=#4AA02C| ||align=left|Nationalist People's Coalition (NPC) || || || 29 || 65 || 3 || 1.31% || |-bgcolor=#98fb98 |bgcolor=#98fb98| ||align=left|'''Pangkalahatan ng koalisyong Nationalist People's Coalition–Partido Nacionalista''' || || || 44 || 132 || 3 || 1.31% || |- |bgcolor=#ffa500| ||align=left|Pwersa ng Masang Pilipino (PMP) || || || 3 || 43 || 1 || 0.44% || |- |bgcolor=#ffa500| ||align=left|Partido Navoteño || || || 0 || 1 || 1 || 0.44% || |- |bgcolor=#800000| ||align=left|Grand Alliance for Democracy (GAD) || || || 0 || 1 || || || |- |bgcolor=#FFFF00| ||align=left|Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan (PDP-Laban) || || || 5<ref group=n>Kabilang ang mga miyembro ng United Opposition.</ref> || 13 || || || |-bgcolor=#ffa500 |bgcolor=#ffa500| ||align=left|'''Pangkalahatan ng koalisyong Pwersa ng Masang Pilipino''' || || || 8 || 58 || 2 || 0.87% || |- |bgcolor=#186495| ||align=left|Ang Kapatiran || || || 0 || 2 || || || |- | ||align=left| Aton Tamdon Utod Negrosa-non (ATUN) || || || 0 || 2 || || || |- |bgcolor=#9ACD32| ||align=left|Bagong Pilipinas Party || || || 0 || 1 || || || |- |bgcolor=#017CC2| ||align=left|Bagumbayan-Volunteers for a New Philippines || || || 0 || 5 || || || |- | ||align=left|Bigkis Pinoy || || || 0 || 6 || || || |- |bgcolor=#FF0000| ||align=left|Kilusang Bagong Lipunan (KBL) || || || 0 || 9 || || || |- | ||align=left|Kugi Uswag Sugbu (KUSUG) || || || 0 || 2 || || || |- |bgcolor=#00008B| ||align=left|Laban ng Demokratikong Pilipino (LDP) || || || 1 || 2 || || || |- | ||align=left|Lapiang Manggagawa || || || 0 || 3 || || || |- | ||align=left|Lapiang Manggagawa Workers and Peasants Party (LMWPP) || || || 0 || 1 || || || |- | ||align=left|Lingkod Taguig || || || 0 || 1 || || || |- |bgcolor=#2E8B57| ||align=left|Philippine Green Republican Party (PGRP) || || || 0 || 11 || || || |- |bgcolor=silver| ||align=left|Independyente || || || 4<ref group=n>Kabilang si [[Jose de Venecia]].</ref> || 231 || || || |- | ||align=left|'''Lahat ng walang koalisyon''' || || || 5 || 276 || || || |-bgcolor=efefef |colspan=2 align=left|''Bakante'' || – || – || 4 || – || – || – || −4 |-bgcolor=efefef |colspan=2 align=left|''Panibagong distrito'' || – || – || 10 || – || – || – || +10 |- !colspan=2|Pangkalahatan !! !! 100% !! 229 !! 781 !! 215 !! 100.00% !! +10 |} {{reflist|group=n}} ==Mga sanggunian== {{Reflist}} ==Mga kawing panlabas== *[http://www.comelec.gov.ph Official website of the Commission on Elections] *[http://psephos.adam-carr.net/countries/p/philippines/ Adam Carr's Election Archive] *[http://www.i-site.ph/Databases/ElectionFiles/FastFacts/ElectionResults/commonwealth.html Election Files] *[http://www.eleksyon.com.ph A discussion forum about the Philippines' 2010 elections.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110304103609/http://eleksyon.com.ph/ |date=2011-03-04 }} *[http://www.philippineselections.com 2010 Philippines Election Poll] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091124052641/http://www.philippineselections.com/ |date=2009-11-24 }} *[http://www.akoangsimula.com/ User-contributed blog with opinions about the upcoming elections ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100206064842/http://www.akoangsimula.com/ |date=2010-02-06 }} {{Halalan sa Pilipinas}} {{DEFAULTSORT:Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2010}} [[Kategorya:Halalan sa Pilipinas]] [[Kategorya:2010 sa Pilipinas]] i8yi9roipmipre32d9xsyq7bhjg67fz 0 98740 2209648 2209235 2026-05-29T20:41:16Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209648 wikitext text/x-wiki {{Infobox Scientist | name = Alan Mathison Turing | image = Turing statue Surrey.jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date|1912|6|23|df=yes}} | birth_place = [[Maida Vale]], London, England, United Kingdom | death_date = {{Death date and age|1954|6|7|1912|6|23|df=yes}} | death_place = [[Wilmslow]], Cheshire, England, United Kingdom | nationality = British | field = [[Mathematics]], [[Cryptanalysis]], [[Computer science]] | work_institutions = University of Cambridge<br />[[Government Code and Cypher School]]<br />[[National Physical Laboratory, UK|National Physical Laboratory]]<br />[[University of Manchester]] | alma_mater = [[King's College, Cambridge]]<br />[[Princeton University]] | doctoral_advisor = [[Alonzo Church]] | doctoral_students = [[Robin Gandy]] | known_for = [[Halting problem]]<br />[[Turing machine]]<br />[[Cryptanalysis of the Enigma]]<br />[[Automatic Computing Engine]]<br />[[Turing Award]]<br />[[Turing Test]]<br />[[Turing pattern]]s | prizes = [[Officer of the Order of the British Empire]]<br />[[Fellow of the Royal Society]] }} Si '''Alan Mathison Turing''', <small>[[Orden ng Imperyong Britaniko|OBE]]</small>, <small>[[Fellow of the Royal Society|FRS]]</small> ({{pronEng|ˈtjʊ (ə)rɪŋ}}) (23 Hunyo 1912&nbsp;– 7 Hunyo 1954) ay isang [[Gran Britanya|Briton]] na [[matematiko]], [[lohiko]] (o [[lohisyano]]), [[kriptoanalisis|kriptoanalista]] at [[agham pangkompyuter|siyentista ng kompyuter]]. Kanyang naimpluwensiyahan ang pagpapaunlad ng [[agham pangkompyuter]], pagbibigay ng pormalisasyon ng mga konsepto ng "[[algoritmo]]" at "[[komputasyon]]" sa isang [[makinang Turing]], na malaki ang ginampananang papel sa pagkakalikha ng modernong kompyuter. Si Turing ay itinuturing na ama ng ''[[agham pangkompyuter]]'' at ''[[Intelehensiyang artipisyal]]''. Sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], si "Turing" ay naglingkod at minsang naging pinuno ng Hut 8 sa ''Government Code and Cypher School'' sa Bletchley Park, isang sentro sa Britanya na responsable sa pagbasag ng mga sekretong kodigo ng mga [[Aleman]] noong panahon ni [[Adolf Hitler]]. Siya ay lumikha ng ilang tekniko sa pagbasag ng mga [[sipero]] ([[algoritmo]] ng [[enkripsiyon]]) ng Alemanya kabilang ang paraan ng elektromekanikal na makinang [[bombe]] na makakahanap ng mga kompigurasyon ng makinang [[Enigma]] (ang makinang ginamit ng pamahalaan at militar ng Alemanya upang ilihim ang mga pinadadalang mensahe ng kanilang mga sundalo). Pagkatapos ng digmaan, siya ay nagtrabaho sa Pambansang Laboratoryong Pisikal (''National Physical Laboratory''), kung saan kanyang nilikha ang isa sa mga unang na disenyo ng ACE, na isang "inilalaang programang pangkompyuter" (''stored program''). Tungo sa huling bahagi ng kanyang buhay, si Turing ay naging interesado sa matematikang biyolohikal. Siya ay sumulat ng isang papel tungkol sa kemikal na batayan ng morpohenesis (''morphogenesis'') at kanyang hinulaan ang isang umiikot na reaksiyong kemikal tulad ng [[reaksiyong Belousov-Zhabotinsky]], na unang napagmasdan at napatunayan noong dekada 1960. Ang [[homoseksuwalidad]] ni Turing ay nagresulta sa isang kriminal na pag-uusig noong 1952, kung saan ang homoseksuwalidad sa mga panahong ito ay itinuturing pang ilegal sa [[Britanya]]. Kanyang tinanggap ang parusang paginom ng mga pambabaeng hormone (estrogen) kapalit ng parusang pagkakabilanggo. Siya ay namatay noong 1954 mula sa pagkalasyon ng [[cyanide]], mga dalawang linggo bago ang kanyang ika-apatnapu't dalawang (42) kaarawan. Natukoy ng isang pagsusuri na ang kamatayan ni Turing ay isang [[pagpapatiwakal]] ngunit ang kanyang ina ay naniniwalang ito'y isang aksidental na kamatayan. Noong 10 Setyembre 2009, pagkatapos ng isang kampanya sa [[internet]], humingi ng patawad ang Punong Ministro ng Britanya na si [[Gordon Brown]] sa ngalan ng pamahalaan ng Britanya sa nangyaring pagtrato kay Turing pagkatapos ng digmaan. == Talambuhay == === Kabataan === [[Talaksan:Turing Plaque.jpg|thumbnail|Isang plakang pag-alala na nagmamarka sa naging tirahan ni Alan Turing sa Wilmslo, Cheshire, Inglatera]] Si Alan Turing ay ipinaglihi sa [[India]]. Ang kanyang amang si Julius Mathison Turing, ay isang miyembro sibil na paglilingkod sa India. Ang kanyang mga magulang na si Julius at Ethel Sara Stoney (1881–1976, na anak na babae ni Edward Waller Stoney, punong inhinyero ng ​​Madras Railways) ay nagnais na palakihin ang kanilang magiging anak na si Alan sa Inglatera, kaya sila bumalik sa Maida Vale, London, kung saan ipinanganak si Alan Turing noong 23 Hunyo 1912. Si Alan ay mayroong kuya na nagngangalang John. Dahil sa ang paglilingkod sibil sa India ng kanyang ama ay aktibo pa rin sa mga panahong ito, ang mga magulang ni Alan ay madalas maglakbay sa pagitan ng Hastings, Inglatera at India, kung saan ang kanilang dalawang anak ay iniwan na manatali sa tahanan ng isang retiradong mag-asawang sundalo. Sa murang edad pa lang ay kinakitaan na si Alan Turing ng mga palatandaan ng pagiging isang [[henyo]] na kanyang ipinamalas sa kanyang pagtanda. Si Turing ay ipinasok ng kanyang mga magulang sa St Michael, isang paaralan sa 20 Charles Road, St. Leonards on Sea, sa edad na anim na. Ang punong guro ay napansin ang katalinuhan ni Turing sa simula pa lamang gayundin ang mga ibang pang mga naging kanyang guro. Noong 1926, sa edad na 14, siya ay nag-aral sa Sherborne School, isang tanyag na independiyenteng paaralan sa isang palengkeng bayan sa Sherborne sa Dorset. Ang kanyang unang pagpasok sa paaral ay naging kasabay ng isang malawakang protesta sa Britanya ngunit dahil siya ay determinado na pumasok sa unang araw, siya'y nagtungo sa paaralan na higit 60 milya ang layo mula sa Southampton gamit ang isang bisekleta at humihinto tuwing gabi sa isang paupahang tuluyan. Ang pagkahilig ni Turing sa matematika at agham ay hindi nagdulot sa kanya ng paggalang mula sa ilang mga guro sa Sherborne, dahil sa ang paaralang ito ay nagbibigay diin sa pagaaral ng mga klasiko. Ang kanyang punong-guro ay sumulat pa sa kanyang mga magulang na nagsasaad na: " ''Umaasa ako na hindi siya mahulog sa pagitan ng dalawang upuan. Kung siya ay mananatili sa isang pampublikong paaralan, siya ay dapat magnais na matuto. Kung siya ay nagnanais lamang na maging spesyalistang siyentipiko, kanya lamang sinasayang ang kanyang panahon sa isang pampublikong paaralan''". Sa kabila nito, si Turing ay patuloy na nagpakita ng kahanga hangang kakayahan sa mga mga paksang kanyang minamahal, ang paglutas ng mga mahirap na problema sa [[calculus]] noong 1927 kahit hindi siya nag-aral ng panimulang calculus. Noong 1928, sa edad na 16, natagpuan ni Turing ang mga isinulat ni Albert Einstein. Hindi niya lamang ito naunawaan, kanya ring nasagot ang pagtatanong ni Einstein sa mga [[batas ni Newton ng mosyon]] sa isang aklat na hindi dito hayagang inihayag. Ang pagsisikap ni Turing sa kanyang pag-aaral ay tumindi dahil sa malapit na pagkakaibigang nabuo sa pagitan niya at ng isa pang mas matandang estudyante na nagngangalang Christoper Morcom. Si Morcom ang unang lalaking minahal ni Turing, ngunit ito ay biglaang namatay mga ilang linggo bago matapos ang kanilang huling semestro sa Sherborne. Si Morcom ay namatay mula sa komplikasyon ng tuberkolosis na nakukuha sa isang baka, na nakuha nito matapos uminom ng isang gatas sa isang may sakit na baka noong ito'y bata pa lamang. Dahil sa pangyayaring ito, ang pananampalatayang panrelihiyon ni Turing ay nawala at siya'y naging isang [[ateista]]. Tinanggap ni Turing na ang lahat ng pangyayari sa mundo, kabilang na ang mga galaw ng utak ng tao, ay may materyal na paliwanag ngunit siya ay naniniwala pa rin sa pag-iral ng espirito ng isang tao pagkatapos mamatay. === Edukasyon sa unibersidad at mga pagsasaliksik ni Turing === [[Talaksan:Alan Turing Memorial Closer.jpg|thumb|right|Estatwang pag-ala ala kay Alan Turing]] Pagkatapos mag-aral sa Sherborne, si Turing ay nag-aral sa King's College sa [[Unibersidad ng Cambridge]]. Siya ay nagaral dito mula sa 1931 hanggang 1934, at nakakapagtapos kung saan kanyang nakamit ang pangunahing mga parangal sa Matematika. Noong 1935, siya ay inihalal na kapanalig (fellow) sa King's College dahil sa naging impluwensiya ng kanyang tesis tungkol sa [[central limit theorem]]. Noong 1928, Ang Alemang matematiko na si [[David Hilbert]] ay tumawag ng pansin sa ''[[Entscheidungsproblem]]'' (problema ng desisyon). Sa mahusay na papel na isinulat ni Turing na "''On Computable Numbers (mga bilang na matutukoy ng isang nagwawakas na algoritmo), with an Application to the Entscheidungsproblem''" (na kanyang isinumite noong 28 Mayo 1936 at itinanghal noong 12 Nobyembre), kanyang binago ang mga resulta na isinulat ng matematikong si [[Kurt Godel]] noong 1931 tungkol sa limitasyon ng pagpapatunay (proof) at komputasyon, kung saan pinalitan ni Turing ang pangkalahatang nakabatay-sa-aritmetikang pormal na lenggwahe ng isang [[makinang Turing]], na mga makinang pormal at simple. Pinatunayan ni Turing na ang makinang Turing ay may kakayahang gumawa ng anumang pagkukuwenta kung ito ay maisasalarawan bilang isang [[algoritmo]]. Kanya ding pinatunayan na walang solusyon sa Entscheidungsproblem sa pamamagitan ng pagpapakita na ang [[paghintong problema]] (halting problem) sa isang makinang Turing ay hindi madedesisyonan o hindi malalaman kung ito ay hihinto. Bagaman ang pagpapatunay ni Turing ay inilimbag pagkatapos ng parehong pagpapatunay na ginawa ng matematikong si [[Alonzo Church]] tungkol sa kanyang [[kalkulong lambda]], walang kaalaman si Turing sa isinulat ni Alonzo Church. Ang paraan ni Turing ng pagpapatunay (proof) ay itinuring na mas magagamit at mas mahusay. Ang ideya ni Turing ng mga pangkalahatang makinang Turing ay kakaiba dahil ang ideya ng mga gayung makina ay may kakayahang gawin ang anumang gawin ng ibang makina, samakatuwid ay may kakayahang magkuwenta ng anumang pwedeng ikwenta. Ang makinang Turing hanggang sa araw na ito ang sentral na paksa sa pag-aaral ng [[teorya ng komputasyon]]. Sa kanyang sariling biograpiya, isinulat ni Turing na siya ay nalungkot sa pagtanggap ng kanyang 1936 na papel dahil dalawang tao lamang ang pumansin - sina Heinrich Scholz at Richard Bevan Braithwaite. Ang papel na ito ay nagpapakilala rin sa ideya ng mga maaaring ipaliwanag na mga numero (definable numbers). Mula Setiyembre 1936 hanggang Hulyo 1938 kanyang ginugol ang kanyang panahon sa ''Institute for Advanced Study sa Princeton'', New Jersey, Estados Unidos at nag-aral sa ilalim ni Alonzo Church. Bilang karagdagan sa kanyang palaging pagsasaliksik matematikal, pinag-aralan din ni Turing ang [[kriptolohiya]] (pag-aaral ng tiyak at matibay na paglilihim ng mga data) at ginawa ang tatlo sa apat na yugto ng elektromekanikal na tagapagpapadami ng bilang [[binaryo]]. Noong Hunyo 1938, kanyang nakamit ang kanyang PhD mula sa Unibersidad ng Princeton sa Estados Unidos. Ang kanyang tesis na ''Systems of Logic Based on Ordinals'' ay nagpapakilala ng konsepto ng lohikang ordinal at ang ideya ng relatibong pagkukwenta, kung saan ang mga makinang Turing ay nagdadagdag ng mga tinatawag na oracle, na lumulutas sa mga problemang hindi malulutas ng isang makinang Turing. Si Turing ay bumalik sa Cambridge, Inglatera at dumalo sa mga pagtuturo ng matematikong si [[Ludwig Wittgenstein]] tungkol sa mga pundasyon ng matematika. Ang dalawang ito ay nagtalo at hindi nagkasundo dahil sa pagtatanggol ni Turing ng [[pormalismo]] samantalang si Wittgenstein ay nangatwiran na ang matematika ay hindi tumutuklas ng mga basehang katotohanan kundi lumilikha lamang nito. Si Turing ay nagsimula ring magtrabaho sa kaunting oras lamang sa ''Government Code and Cypher School'' (GCCS). === Kriptanalisis === [[Talaksan:EnigmaMachineLabeled.jpg|right|thumbnail|Tatlong rotor na makinang Enigma na may plugboard (''Steckerbrett''). Ang enigma ang makinang ginamit ng Alemanya sa ilalim ni Hitler upang ilihim ang mga mensaheng ipinapadala ng mga sundalo nito mula sa mga kaaway na bansa kabilang na ang Britanya at Estados Unidos]] Noong panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]], si Turing ang pangunahing kalahok sa isang sikretong operasyon ng pamahalaang Britanya sa Bletchley Park na naglalayong basagin ang mga [[sipero]] (algoritmo ng [[enkripsiyon]]) ng [[Alemanya]]. Sa pagpapaunlad at mas lalong pagpapabilis ng makinang kriptanalitiko na ginawa nina Marian Rejewski, Jerzy Różycki at Henryk Zygalski ng Cipher Bureau sa Poland, si Turing ay nagdisenyo ng makinang ''[[Turing Bombe]]'' na mas mabilis at mas epektibo sa pagbasag ng parehong makinang ''Enigma'' at ''Lorenz SZ 40/42''. Ang ''Turing Bombe'' ang nagbigay sa Britanya ng mga pangunang babala sa mga plano ni [[Adolf Hitler]] na nagresulta sa pagkatalo ni Hitler sa [[Labanan sa Atlantiko]] at pagikli ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]] ng dalawang taon.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1212910/How-Britain-drove-greatest-genius-Alan-Turing-suicide--just-gay.html How Britain drove its greatest genius Alan Turing to suicide just for being gay], 12 Setyembre 2009, DailyMail</ref><ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1165535/The-Wider-View-Nazi-codebreaker-shortened-Second-World-War-years.html The Wider View: Nazi codebreaker which shortened the Second World War by two years], 20 Hunyo 2009, DailyMail</ref> Si Turing ay ginawaran ng Order of the British Empire (OBE) noong 1945 para sa kanyang pagsisilbi sa panahon ng digmaan ngunit ang kanyang mga inambag sa kriptanalisis ay itinagong sekreto ng Britanya hanggang 1970 sa kadahilanang panseguridad nito. == Intelehensiyang artipisyal at pagsubok na Turing (Turing test) == {{main|Intelehensiyang artipisyal}} Mula 1945 hanggang 1947 si Turing ay nanirahan sa ''Church Street, Hampton'' at dito dinesenyo ang ''Automatic Computing Engine'' (ACE) sa ''National Physical Laboratory''. Siya ay nagsumite ng isang papel noong Pebreo 19, 1946 na naglalaman ng kauna unahang detalyadong disenyo ng isang inilalaang-programang kompyuter (stored-program computer). [[Talaksan:Modern-captcha.jpg|thumb|290px|Ang kabaligtaran ng ''Turing Test'' na CAPTCHA ay ginagamit sa [[internet]] upang mapigilan ang isang bot sa pang aabuso sa paggamit ng isang [[server]].]] Noong 1948, si Turing ay iniluklok na Reader (senyor na akademiko) sa kagawarang matematika sa Manchester na ngayon ay bahagi na ng ''University of Manchester''. Noong 1949, siya ay naglingkod bilang kahaliling direktor ng laboratoryo ng pagkukwenta sa University of Manchester at gumawa ng [[software]] para sa kauna unahang inilalaang programang kompyuter na Manchester Mark 1. Sa mga panahon ding ito kanyang ipinagpatuloy ang mga pananaliksik abstrakto. Sa papel na "Computing machinery and intelligence" (Mind, Oktubre 1950), tinalakay ni Turing ang problema ng "[[Intelehensiyang artipisyal]]" at iminungkahi ang isang eksperimento na tinatawag na [[Turing Test]]. Ang [[Pagsubok na Turing]] (''Turing Test'') ang naging batayan sa [[agham pangkompyuter]] upang matukoy kung ang isang makina ay nagpapamalas ng katalinuhan. Ayon sa Pagsubok na Turing, ang isang makina ay maituturing na matalino kung hindi matukoy ng isang taong nagtatanong dito kung ang kanyang tinatanong ay isang makina o isang tao. Sa papel ding ito, iminungkahi ni Turing na imbes gumawa ng mga programang gumagaya sa pag-iisip ng isang matandang tao, mas mabuting gumawa ng mas simpleng makina na gumagaya sa isip ng isang bata at ito'y isailalim sa pagkatuto. Ang kabaligtaran ng "Turing Test" na tinatawag na CAPTCHA ("'''C'''ompletely '''A'''utomated '''P'''ublic '''T'''uring test to tell '''C'''omputers and '''H'''umans '''A'''part") ay karaniwang ginagamit sa [[internet]]. Ang CAPTCHA ay paraan upang matukoy ng isang makina (gaya ng [[server]]) kung ang gumagamit nito ay isang tao o isang kompyuter (bot). Noong 1948, si Turing (sa tulong ang kanyang dating kakilala na si D. G. Champernowne) ay lumikha ng isang [[software]] pang [[chess]] sa isang [[modernong kompyuter]] na hindi pa naiimbento. Si Turing din ang nagimbento ng algoritmong LU decomposition method na ginagamit ngayon sa paglutas ng ''equations matrix''. == Kriminal na paguusig dahil sa kanyang homosekwalidad == Noong Enero 1952, nakilala ni Turing si Arnold Murray sa labas ng sinehan sa Manchester. Pagkatapos ng pananghaliang pakikipagtipanan (''dating''), si Murray ay inimbitahan ni Turing na pumunta sa kanyang bahay na tinanggap naman ni Murray ngunit hindi tinupad. Ang dalawa ay nagkita muli sa Manchester noong sumunod na Lunes at si Murray ay pumayag na samahan si Turing sa kanyang bahay. Pagkatapos ng ilang linggo, si Murray ay muling bumisita sa bahay ni Turing at nananitili ng isang gabi dito. Pagkatapos nito, si Murray ay tumulong sa isang kasabwat sa pagpapasok at pagnanakaw sa bahay ni Turing na nagtulak kay Turing upang iulat ang krimen sa pulisya. Sa imbestigasyon na ginawa ng mga pulis, inamin ni Turing na meron siyang relasyon kay Murray. Sa panahong ito, ang [[homoseksuwalidad]] ay itinuturing pang isang krimen sa Britanya na nagresulta upang si Turing at Murray ay kasuhan ng ''sobrang kahalayan'' sa ilalim ng seksiyong 11&nbsp;ng ''Criminal Law Amendment Act 1885 ng Britanya''. Si Turing ay binigyan ng dalawang opsiyon sa parusang tatanggapin : ang pagkabilanggo o probasyon sa isang kondisyon na siya'y sasailalim sa isang [[pagkakapon]]g kemikal sa pamamagitan ng pag-inom ng estrogen (hormone ng babae) upang mabawasan ang libido. Kanyang tinanggap ang kemikal na pagkakapon. Ang naging kumbiksiyon ni Turing ay nagresulta rin sa pagkaalis ng kanyang ''security clearance'' (karapatang maging bahagi ng sikretong operasyon ng pamalaan) at inalis sa kanyang trabahong kriptanalitiko sa Government Code and Cypher Schools sa Bletchley Park. Ang kanyang pasaporte ng Britanya ay hindi binawi ng pamahalaang Britanya ngunit siya'y hindi pinayagang makapasok sa Estados Unidos. Sa panahong ito, may pagkabahala sa publiko sa ginagawang pagbibitag sa mga homosekswal na [[espiya]] ng mga ahente ng [[Soviet Union]] (dating Russia) dahil sa paglalantad ng dalawang miyembro ng ''Cambridge Five'' na sina Guy Burgess at Donald Maclean. Bagaman si Turing ay hindi inakusahan ng pang eespiya, siya ay pinagbawalan ng pamahalaan ng Britanya na talakayin ang kanyang naging trabahong kriptanaliko sa Bletchely Park. == Kamatayan == Noong 8 Hunyo 1954, si Turing ay natagpuang patay ng kanyang tagalinis ng bahay. Sa [[awtopsiya]]ng ginawa, ang resulta ng kamatayan ay pagkalason sa [[cyanide]]. Natagpuan din ang isang mansanas na kinain ng kalahati sa tabi ng katawan ni Turing na pinaniniwalaang paraan ni Turing upang makain ang cyanide. Ang katawan ni Turing ay sinunog (cremated) sa Woking Crematorium noong 12 Hunyo 1954. Ayon sa ina ni Turing, ang kamatayan nito ay isang aksidental dahil sa hindi maingat nitong pagtatago sa mga laboratoryong kemikal. Iminungkahi ng manunulat na si David Leavitt na maaaring ang pagkain ni Turing ng mansanas na may cyanide ay isang paggaya sa eksena ng pelikulang [[Snow White]] na ipinalabas noong 1937 na isang paboritong kuwento ni Turing. == Paghingi ng tawad ng pamahalaan ng Britanya == Noong Agosto 2009, si John Graham-Cumming ay nagsimula ng petisyon na humihikayat sa Pamahalaan ng Britanya na posityumus (pagkatapos ng kamatayan) na humingi ng tawad sa [[paglilitis]] ni Alan Turing bilang [[homosekswal]]. Ang petisyong ito ay tumanggap ng libo libong mga lagda. Kinilala ng Punong Ministor ng Britanya na si [[Gordon Brown]] ang petisyong ito, at naglabas ng pahayag noong Setyember 10, 2009 na humihingi ng tawad kay Turing at naglalarawan ng pagtrato kay Turing bilang "nakapangingilabot": {{cquote|Ang libo libong tao ay nagsama sama upang humingi ng hustisya para kay Alan Turing at pagkilala sa nakakapangilabot na pagtrato sa kanya. Bagaman si Turing ay pinakitunguhan ng batas nang panahong iyon at hindi na natin maibabalik ang panahon, ang kanyang pagtrato ay siyempre labis na hindi patas at ako ay nagagalak na magkaroon ng pagkakataon na magsabi kung gaano kalalim akong humihingi ng tawad at tayong lahat sa nangyari sa kanya. Kaya sa ngalan ng Pamahalaan ng Britanya, at sa mga nabubuhay ng malaya, salamat sa ginawa ni Alan, ako ay taas noong nagsasabi na: kami'y humihingi ng tawad, ikaw ay karapat dapat ng mas mabuti [pagtrato].}} == Mga Parangal == [[Talaksan:Sackville Park Turing plaque.jpg|thumb|right|Pag ala-alang statwang plaka kay Turing sa Sackville Park, Manchester]] Ang Turing Award na ipinangalan sa "ama ng agham pangkompyuter" na si Alan Turing ang taunang gantimpala na ibinibigay ng Association for Computing Machinery (ACM) sa mga indibidwal sa kanilang kontribusyon sa siyentipikong komunidad pangkompyuter. Ang gantimpalang ito ay itinuturing na pinakamataas na pagkakakilanlan sa [[agham pangkompyuter]] at katumbas ng [[Gantimpalang Nobel]]. Noong 2002, si Turing ay nirangguhan na dalawampu't isa sa ''BBC'' nationwide poll ng [[100 Pinakadakilang mga Briton]].<ref>{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2208671.stm | title = 100 great British heroes | date = 21 Agosto 2002 |work=BBC News }}</ref> === Mga parangal ng mga unibersidad sa buong mundo === [[Talaksan:Alan Turing Building 1.jpg|thumb|right|Gusaling Alan Turing sa [[University of Manchester]]]] *Ang ''Kwartong Turing'' sa [[University of Edinburgh School of Informatics|University of Edinburgh's School of Informatics]] ay naglalaman ng skultura ng ulo ni Turing na ginawa ni [[Eduardo Paolozzi]], at isang (#42/50) ng kanyang [http://www.synth.co.uk/images/paolozzi2.html Turing prints (2000)]. *Ang [[University of Surrey]] ay may statwa ni Turing sa kanilang pangunahing [[piazza]]. *Ang [[Istanbul Bilgi University]] ay nagsasagawa ng taunang kumperensiya sa [[teoriya ng komputasyon]] na tinatawag na ''Mga Araw na Turing''.<ref name="bilgiuniv">{{cite web | url = http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | title = Turing Days @ İstanbul Bilgi University | accessdate = 29 Oktubre 2011 | archive-date = 2013-08-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130801193650/http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | url-status = dead }}</ref> *Ang [[University of Texas at Austin]] ay may honours na programang ng [[agham pangkompyuter]] na pinangalanang ''Mga skolar ni Turing''.<ref name="texturingschol">{{cite web |url=http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |title=Turing Scholars Program at the University of Texas at Austin |accessdate=16 Agosto 2009 |archive-date=2010-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217072341/http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |url-status=dead }}</ref> *Noong simula nang 1960's, pinangalanan ng [[Stanford University]] ang kaisa-isang kwarto na pinagtuturuan ng gusaling Bulwagang Polya Matematika na ''Alan Turing Auditorium''.<ref name="stanforduniv">{{cite web | url = http://archive.computerhistory.org/resources/text/Knuth_Don_X4100/PDF_index/k-8-pdf/k-8-u2679-Stanford-Comp-Dedication.pdf | title = Polya Hall, Stanford University | accessdate =14 Hunyo 2011 }}</ref> *Isa sa mga ampiteatro ng kagawarang Agham Pangkompyuter ng ([[Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille|LIFL]]<ref name="lifl">{{cite web |url=http://www.lifl.fr/ |title=Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille |accessdate=3 Disyembre 2010 |archive-date=22 Hulyo 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722014047/http://www.lifl.fr/ |url-status=dead }}</ref>) sa [[Unibersidad ng Lille]] sa hilagang [[Pransiya]] ay ipinangalan bilang parangal kay Alan Turing. (ang iba pang ampiteatro ay ipinangalan kay [[Kurt Gödel]]). *Ang Kagawaran ng Agham Pangkompyuter ng [[Pontifical Catholic University of Chile]], [[Polytechnic University of Puerto Rico]], [[University of the Andes, Colombia|Los Andes University]] in [[Bogotá]], Colombia, [[King's College, Cambridge]] at [[Bangor University]] sa [[Wales]] ay may mga laboratoryo ng kompyuter na ipinangalan kay Turing. *Ang [[The University of Manchester]], [[The Open University]], [[Oxford Brookes University]] at [[Aarhus University]] (in [[Århus]], Denmark) ay may mga gusaling nakapangalan kay Turing. *Ang ''Alan Turing Road'' sa [[Surrey Research Park]] ay ipinangalan kay Alan Turing. *Ang [[Carnegie Mellon University]] ay may [[granito]]ng bangkuan na matatagpuan sa The Hornbostel Mall na may pangalang "A. M. Turing" na nakaukit sa tuktok, "Read" sa ibaba ng kaliwang hita at "Write" sa ibaba ng kanang hita. *Ang [[EISTI|École Internationale des Sciences du Traitement de l'Information]] ay pinangalanan ang kamakailan lang na nakuhang ikatlong gusaling na "Turing". *Ang [[University of Ghent]] ay mayroong isa sa mga pangunahing kwarto ng kompyuter na ginagamit ng mga matematiko at siyentipiko ng kompyuter na ipinangalan kay Alan Turing. *Ang [[University of Oregon]] ay may iskultura ng ulo ni Turing sa gilid ng gusaling pang agham kompyuter na tinatawag na Deschutes Hall.<ref name="Oregon">{{cite web|url=http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|title=Turing at the University of Oregon|accessdate=1 Nobyembre 2011|archive-date=2012-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114151918/http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|url-status=dead}}</ref> == Sanggunian == {{reflist}} == Mga sanggunian == {{Refbegin|colwidth=30em}} * {{ Cite book | last = Agar | first = Jon | title = The government machine: a revolutionary history of the computer | publisher=MIT Press | year = 2003 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-262-01202-7 }} * {{ Cite book | last = Alexander | first = C. Hugh O'D. | author-link = Conel Hugh O'Donel Alexander | date = ''circa'' 1945 | title = Cryptographic History of Work on the German Naval Enigma | url = http://www.ellsbury.com/gne/gne-000.htm | publisher=The National Archives, Kew, Reference HW 25/1}} * {{ Cite book | last = Beniger | first = James | title = The control revolution: technological and economic origins of the information society | publisher=Harvard University Press | year = 1986 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-16986-7 }} * {{Cite book | last = Babbage | first = Charles | author-link = Charles Babbage | year = 1864 | publication-date = 2008 | editor-last = Campbell-Kelly | editor-first = Martin | editor-link = Martin Campbell-Kelly | title = Passages from the life of a philosopher | publisher=Rough Draft Printing | isbn = 978-1-60386-092-5 | ref = harv | postscript = <!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}} }} * {{ Cite book | last = Bodanis | first = David | author-link = David Bodanis | title = Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World | year = 2005 |publisher=Three Rivers Press | location = New York | isbn = 0-307-33598-4 | oclc = 61684223 }} * {{Cite book | last = Campbell-Kelly | first = Martin | authorlink = Martin Campbell-Kelly | last2 = Aspray | first2 = William | title = Computer: A History of the Information Machine | publisher=Basic Books | year = 1996 | location = New York | isbn = 0-465-02989-2 }} * {{Cite book | last = Ceruzzi | first = Paul | authorlink = Paul Ceruzzi | title = A History of Modern Computing | url = https://archive.org/details/historyofmodernc00ceru | publisher=MIT Press | year = 1998 | location = Cambridge, Massachusetts, and London | isbn = 0-262-53169-0}} * {{ Cite book | last = Chandler | first = Alfred | authorlink = Alfred Chandler | title = The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business | publisher=Belknap Press | year = 1977 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-94052-0 }} * {{ Cite journal | last = Copeland | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Colossus: Its Origins and Originators | journal=[[IEEE Annals of the History of Computing]] | volume = 26 | issue = 4 | pages = 38–45 | year = 2004 |doi = 10.1109/MAHC.2004.26 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack (ed.)| title = The Essential Turing | year = 2004 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-825079-7 | oclc = 156728127 224173329 48931664 57434580 57530137 59399569 }} * {{ Cite book | last = Copeland (ed.) | first = B. Jack | title = Alan Turing's Automatic Computing Engine | url = https://archive.org/details/alanturingsautom0000unse_k5v2 | year = 2005 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-856593-3 | oclc = 224640979 56539230 }} * {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack | title = Colossus: The secrets of Bletchley Park's code-breaking computers | url = https://archive.org/details/colossussecretso0000unse | year = 2006 | publisher=Oxford University Press | isbn = 978-0-19-284055-4 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Edwards | first = Paul N | title = The closed world: computers and the politics of discourse in Cold War America | publisher=MIT Press | year = 1996 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-262-55028-8 }} * {{ Cite book | last = Hodges | first = Andrew | authorlink = Hodges, Andrew | year = 1983 | title = Alan Turing: the enigma |location = London | publisher=Burnett Books | isbn = 0-04-510060-8 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Hochhuth | first = Rolf | authorlink = Rolf Hochhuth | title = Alan Turing: en berättelse | publisher=Symposion | year = 1988 | isbn = 978-91-7868-109-9 }} * {{ Cite book | last = Leavitt | first = David | authorlink = David Leavitt | year = 2007 | title = The man who knew too much: Alan Turing and the invention of the computer | publisher=Phoenix | isbn = 978-0-7538-2200-5 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Levin | first = Janna | authorlink = Janna Levin | title = A Madman Dreams Of Turing Machines | publisher=Knopf | year = 2006 | location = New York | isbn = 978-1-4000-3240-2 }} * {{ Cite book | last = Lewin | first = Ronald | authorlink = Ronald Lewin | title = Ultra Goes to War: The Secret Story | edition = Classic Penguin | series = Classic Military History | year = 1978 | publication-date = 2001 | publisher=Hutchinson & Co | location = London, England | isbn = 978-1-56649-231-7 | ref = harv }} * {{Cite book| last = Lubar | first = Steven | year = 1993 | title = Infoculture | location = Boston, Massachusetts and New York | publisher=Houghton Mifflin | isbn = 0-395-57042-5}} * {{ Cite document | last = Mahon | first = A.P. | title = The History of Hut Eight 1939–1945 | publisher=UK National Archives Reference HW 25/2 | year = 1945 | url = http://www.ellsbury.com/hut8/hut8-000.htm | accessdate =10 Disyembre 2009 | ref = harv }} *{{MacTutor Biography|id=Turing|title=Alan Mathison Turing}} *Petzold, Charles (2008). "[[The Annotated Turing]]: A Guided Tour through Alan Turing's Historic Paper on Computability and the Turing Machine". [[Indianapolis]]: Wiley Publishing. ISBN 978-0-470-22905-7 *Smith, Roger (1997). ''Fontana History of the Human Sciences''. London: Fontana. *Weizenbaum, Joseph (1976). ''Computer Power and Human Reason''. London: W.H. Freeman. ISBN 0-7167-0463-3 * {{Cite book | last = Turing | first = Sara Stoney | title = Alan M Turing | publisher=W Heffer | year = 1959 }} Turing's mother, who survived him by many years, wrote this 157-page biography of her son, glorifying his life. It was published in 1959, and so could not cover his war work. Scarcely 300 copies were sold (Sara Turing to Lyn Newman, 1967, Library of [[St John's College, Cambridge]]). The six-page foreword by [[Lyn Irvine]] includes reminiscences and is more frequently quoted. * {{Cite book | last = Whitemore | first = Hugh | authorlink = Hugh Whitemore | last2 = Hodges | first2 = Andrew | authorlink2 = Andrew Hodges | title = Breaking the code | publisher=S. French | year = 1988 }} This 1986 Hugh Whitemore play tells the story of Turing's life and death. In the original West End and Broadway runs, [[Derek Jacobi]] played Turing and he recreated the role in a 1997 television film based on the play made jointly by the BBC and [[WGBH-TV|WGBH, Boston]]. The play is published by Amber Lane Press, [[Oxford]], ASIN: B000B7TM0Q *Williams, Michael R. (1985) ''A History of Computing Technology'', [[Englewood Cliffs]], [[New Jersey]]: [[Prentice-Hall]], ISBN 0-8186-7739-2 *{{Cite book|last=Yates |first=David M. |title=Turing's Legacy: A history of computing at the National Physical Laboratory 1945–1995 |year=1997 |publisher=[[Science Museum, London|London Science Museum]] |location=London |isbn=0-901805-94-7 |oclc=123794619 40624091 }} {{Refend}} == Karagdagang babasahin == *{{MathGenealogy|id=8014}} *{{cite journal|title=The Mind and the Computing Machine: Alan Turing and others|journal=[[The Rutherford Journal]]|url=http://www.rutherfordjournal.org/article010111.html |editor = Jack Copeland|ref=harv}} *{{cite encyclopaedia |last=Hodges |first=Andrew |editor=Edward N. Zalta |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |title=Alan Turing |url=http://plato.stanford.edu/entries/turing/ |accessdate=10 Enero 2011 |edition=Winter 2009 |date=27 Agosto 2007 |publisher=[[Stanford University]] |ref=harv}} *{{cite journal|last=Gray|first=Paul|date=29 Marso 1999|title=Computer Scientist: Alan Turing|journal=TIME|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|ref=harv|access-date=24 Septiyembre 2011|archive-date=19 Enero 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110119181237/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|url-status=dead}} * Gleick, James, ''[[The Information: A History, a Theory, a Flood|The Information: A History, A Theory, A Flood]]'', New York: Pantheon, 2011, ISBN 978-0-375-42372-7 * Leavitt, David, ''The Man Who Knew Too Much: Alan Turing and the Invention of the Computer'', W. W. Norton, 2006 == Panlabas na kawing == {{Wikiquote}} {{Commons category|Alan Turing}} *[http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} Alan Turing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} RKBExplorer *[http://www.turingcentenary.eu/ Alan Turing Year] *[http://cie2012.eu/ CiE 2012: Turing Centenary Conference] *[https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ Visual Turing] *[http://www.wolframalpha.com/examples/TuringMachines.html Turing Machine calculators] at [[Wolfram Alpha]] *[http://www.turing.org.uk/ Alan Turing] site maintained by [[Andrew Hodges]] including a [http://www.turing.org.uk/bio/part1.html short biography] *[http://www.alanturing.net/ AlanTuring.net&nbsp;– Turing Archive for the History of Computing] by [[Jack Copeland]] *[http://www.turingarchive.org/ The Turing Archive]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – naglalaman ng mga hindi nailambag na dokumento mula sa contains Kings College, Cambridge archive *{{cite journal|last=Jones|first=G. James|date=11 Disyembre 2001|title=Alan Turing&nbsp;– Towards a Digital Mind: Part 1|journal=System Toolbox|publisher=The Binary Freedom Project|url=http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|ref=harv|access-date=2011-09-24|archive-date=2007-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|url-status=dead}} *[http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ Sherborne School Archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }}&nbsp;– naglalaman ng mga papel tungkol sa panahon ni Alan Turing sa Sherborne School === Mga papel === *[https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper Ekstensibong talaan ng mga papel ni Turing, mga ulat at pagtuturo at mga isinaling bersiyon] BibNetWiki *{{Turing 1950}} *[http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=116 Oral history interview with Donald W. Davies], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota; inilalarawan ang mga proyeto sa U.K. [[National Physical Laboratory (United Kingdom)|National Physical Laboratory]], mula sa pagdidisenyong ginawa ni Alan Turing noong 1947 sa paggawa ng [[Automatic Computing Engine|ACE computers]] * [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=81 Oral history interview with Nicholas C. Metropolis], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota. Si Metropolis ang kauna unahang direkto ng [[Los Alamos National Laboratory]]; kabilang sa mga paksa ang relasyong pang akademiko sa pagitan ni Alan Turing at [[John von Neumann]] {{authority control}} {{BD|1912|1954|Turing, Alan}} [[Kategorya:Mga siyentipiko ng kompyuter]] [[Kategorya:Mga matematikong Ingles]] 7solfr8jj90k9bsub9pkg0pqnbhndg4 0 153108 2209656 2209507 2026-05-30T01:46:06Z ~2026-31456-69 162261 /* Adaptasyon */ 2209656 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Mayo 2021}} {{Infobox animanga/Header | name = Trapp Family Story | image = Sonrisas y lagrimas.JPG | caption = | ja_kanji = トラップ一家物語 | ja_romaji = Torappu Ikka Monogatari | genre = [[Drama]] }} {{Infobox animanga/Anime | title = | director = [[Kôzô Kusuha]] | studio = [[Nippon Animation]] | network = [[RTL 2]] | first = 13 Enero 1991 | last = 28 Disyembre 1991 | episodes = 40 }} {{Infobox animanga/Footer}} Ang {{nihongo|'''''Trapp Family Story'''''|トラップ一家物語|Torappu Ikka Monogatari}} ay isang [[Hapon]]es na seryeng [[anime]] ng [[Nippon Animation]]. Ito ay nakabase sa nobelang ''[[The Story of the Trapp Family Singers]]'' ni [[Maria von Trapp]], na kung saan ay nagbigay inspirasyon sa sikat na buong mundo na awit manunulat Richard Rogers at Oscar Hammerstien (Ang Tunong ng Musika) ''[[The Sound of Music]]'' Nakatitig ni Dane Julie Andrews, Christopher Plummer, Charmain Carr, Nicholas Hamond, Heather Menzies, Duane Chase, Angela Cartwright, Debbie Turner at Kym Karath. == Balankas == Nawalan ng dalawang magulang si Maria Kutschera sa murang edad at kinailangang harapin ang maraming paghihirap. Sa edad na labingwalong taon, pabalik mula sa kanyang pagtatapos mula sa paaralan ng pagsasanay ng mga guro, bigla siyang nagpasya na maging isang madre. Pumunta siya sa Salzburg at binisita ang Nonnberg Abbey, na kilala bilang pinakamahigpit na kumbento, kung saan siya nag-aplay at tinanggap bilang isang baguhan. Gayunpaman, ang masayahin at masiglang personalidad ni Maria at ang kanyang kawalang-bahala sa mga kaugalian at disiplina ay unti-unting nagtulak sa kanya na makita bilang isang problematikong presensya sa kumbento, dahil ang mga madre ay umaasa sa disiplina at wastong asal higit sa lahat. Sinubukan ni Maria na baguhin ang kanyang pamumuhay, ngunit hindi niya ito nagustuhan; mas gusto niyang parangalan ang kanyang Panginoon sa pamamagitan ng kagalakan at pasasalamat para sa buhay at lahat ng narito. Isang araw, ipinadala ng Ina Superior si Maria sa bahay ni Baron Georg von Trapp, isang bayani at aristokratang Austrian, sa loob ng siyam na buwan bilang governess ng kanyang pangalawang anak na babae, isang mahinang bata na nagngangalang Maria din. Ang Baron ay isang balo, at wala sa dalawampu't limang governess na dati niyang kinuha ang tinanggap ng kanyang pitong anak. Noong una, ang mga bata ay mahiyain at rebelde, ngunit unti-unti nilang nabuksan ang kanilang mga mata sa pagiging inosente at tapat ni Maria. Pagkaraan ng ilang panahon, sa pamamagitan ng kagalakan, awit, at tula, nakuha ni Maria ang puso at respeto ng mga bata, na pinupuno silang lahat ng kaligayahan. Nakuha rin ni Maria ang pagmamahal ng Baron. Napagtanto ni Georg na umiibig siya kay Maria at pinutol ang kanyang pakikipagtipan sa kanyang kasintahang si Lady Yvonne. Kalaunan, sa pagpupumilit ng kanyang mga anak, hiniling niya kay Maria na pakasalan siya, laban sa opinyon ni Baroness Matilda, isang aristokrata na namamahala sa sambahayan. Noong una, nag-alangan si Maria at bumalik sa kumbento nang ilang panahon, ngunit di-nagtagal ay naunawaan niya ang kanyang nararamdaman at bumalik upang pakasalan ang Baron at maging isang ina ng kanyang mga anak. Sa harap ng mga kahirapan sa pananalapi, ginawang panauhin ng pamilyang Trapp ang kanilang villa. Natuklasan ni Lotte Lehmann, isang bumibisitang mang-aawit ng opera, ang mga batang kumakanta at hinikayat silang magtanghal sa Salzburg Pista. Sa kabila ng pagiging baguhan, ang kanilang sigasig at mga awiting-bayan ay nakakuha ng puso ng mga manonood, na humantong sa mga paglabas sa radyo, isang pagtatanghal sa Kleine Halle ng Vienna, at isang pakikipagkita sa Amerikanong impresario na si Mr. Dennis Wagner, na nag-alok sa kanila ng isang paglilibot sa Estados Unidos ng Amerika, na kanilang tinanggihan noong una. Gayunpaman, lumitaw ang mga problema sa pagdating ng mga banta ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, habang kinontrol ng mga Nazi ang Austria, isang taon bago ang tunggalian. Hindi masaya ang pamilyang Trapp sa kanilang bagong buhay at nagalit sa katotohanan na si Adolf Hitler mismo ang nais na kumanta sila sa kanyang mga salu-salo. Si Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp, isang bayani ng digmaan at makabayan, ay tumangging makipagtulungan sa rehimen, at natuklasan nila na ang kanilang butler na si Hans ay isang tagasuporta ng Nazi na itinalaga upang bantayan sila. Dahil dito, nagpasya silang umalis sa Austria upang pumunta sa malayo upang simulan ang kanilang bagong buhay, malayo sa digmaan. Sa tulong ng pinagkakatiwalaang kaibigang si Franz, sina Georg, Maria (na ngayon ay buntis), at ang pitong anak ay palihim na tumakas sa kanilang tahanan, tumawid sa mga bundok patungong Italya, at kalaunan ay nakarating sa New York sa Estados Unidos, kung saan, sa tulong ni Wagner, sila ay sumikat sa pagtugtog ng kanilang mga katutubong awiting-bayan. == Adaptasyon == Nang ipadala si Maria sa pamilyang Von Trapp, siya ay 21 taong gulang ayon sa mga talaang pangkasaysayan at sa orihinal na talambuhay. Ang pagkakaiba sa edad nina Georg at Maria ay 25 taon (20 taon sa adaptasyong ito). Ang pagkakasunod-sunod ng mga bata ay bahagyang naiiba rin: sa katotohanan, ito ay: Rupert, Hedwig, Werner, Johanna, Martina, Agathe at Maria Agatha Fraziska Gorbetina 'Mitzi' samantalang ang adaptasyon ay muling nag-aayos sa kanila. Bukod pa rito, ang orihinal na pangalan ng ina ay Agathe. Sa kasaysayan, mahigit sampung taon ang lumipas sa pagitan ng kasal nina Georg at Maria at ng paglipat ng pamilya sa Estados Unidos (mga isang taon sa serye). Sa panahong iyon, nagkaroon sila ng dalawang anak na babae, sina Rosmarie at Eleonore. Si Maria ay buntis din noong pagtakas, at kalaunan ay nanganak sa bunsong anak, si Johannes. Ang mayordoma, si Hans Schweiger, ay isang miyembro ng partidong Nazi ngunit nakipagtulungan sa pamilya, binabalaan silang huwag pag-usapan ang politika sa harap niya at iminungkahi ang kanilang pagtakas kapag may mga pagkakataon sa konsiyerto sa Estados Unidos ng Amerika. Ang ilan pang mga pagkakaiba at detalye ay hiniram mula sa musikal na Richard Rodgers at Oscar Hammerstein Ang Ika-pangalawa Ang Tunong ng Musika o The Sound of Music. Sa parehong makasaysayang salaysay at sa orihinal na autobiography, si '''Maria''' '''Agusuta Kutschera von Trapp''' ay isang postulant pa rin nang siya ay ipadala upang maging isang governess, hindi isang baguhan. Gayunpaman, sa adaptasyong ito— tulad ng sa musikal na pelikula—siya ay ipinadala bilang isang baguhan na may pansamantalang appointment, kalaunan ay umalis sa kumbento at pinakasalan si Georg, kasunod ng parehong arko ng naratibo tulad ng pelikula. Sa anime, tinukso ni Maria si Georg ng isang saludong militar, isang detalyeng hiniram mula sa musikal at wala sa nobela. Sa nobela, tinanggap si Maria ng mga bata nang walang kahirap-hirap. Sa kabaligtaran, ang pelikula ay nagpapakilala ng paunang tensyon, lalo na kay Liesl (Hedwig sa anime), na lumaban sa bagong governess. Hiniram ng anime ang elementong ito mula sa pelikula, na ginagawa itong isang pangunahing tema. Sa episodyo 16 ng anime at sa musikal Ang Bahay na Walang Fräulein Maria, Si Maria Agathe Franiska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp hangganan mag-ulat sa ama Captain Georg Ritter von Trapp si Maria Augusta Kutschera von Trapp wala sa Villa Mansion panandaliang bumalik si Maria sa Nonnberg Abbey kumbento — pagkatapos ng muntik nang aksidente ni Martina sa ilog sa anime, at dahil napagtanto niyang mahal niya si Georg sa pelikula. Sa anime, tinangka nina Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' at Johanna Karoline Gorbetina von trapp sa Nonnberg Abbey na bisitahin siya nang palihim ngunit hinarangan sila ng mga madre; sa pelikula, sinubukan ng lahat ng mga bata na maabot siya sa lungsod ngunit napigilan din sila. Sa nobela, hindi talaga umalis si Maria papunta sa kumbento, naisip niyang umalis nang mapansin niya ang pagmamahal ni Georg ngunit nahikayat siyang manatili kay Yvonne. Sa yugto 39 ng anime at sa pelikula Pagmamalaki at Paniniwala, tinanggal ni Georg ang bandila ng Nazi mula sa bintana ng villa at pinunit ito. Sa nobela, ang insidente ay hindi gaanong mahalaga, binanggit lamang nang palampas upang ipahiwatig na hindi ipinakita ni Georg ang bandila ayon sa iniutos ng mga Nazi. Bukod sa mga puntong ito, may iba pang maliliit na pagkakaiba, ngunit sa pangkalahatan, ang adaptasyon ay mas naaayon sa mga makasaysayang pangyayari kaysa sa bersyon ng musikal. Bukod pa rito, tulad ng musikal, inangkop lamang ng anime ang unang bahagi ng nobela. Gayunpaman, ang ilang mga eksena mula sa ikalawang bahagi ay isinama sa serye. Sa episodyo 35 Pag-awit sa Hangin, habang nasa isang pagtatanghal sa Kleine Halle sa Vienna, isang langaw ang pumasok sa bibig ng batang si Johanna, na nagtulak sa kanya na laktawan ang kanyang solo. Sa nobela, nangyari ang insidenteng ito kay Maria habang nasa isang konsiyerto sa Amerika, na lumikha ng tawanan at nakatulong sa koro ng pamilyang Trapp na kumonekta sa mga manonood. Sa episodyo 40 Paalam sa Aking Bansa ang huli episodyo, habang tumatakas ang pamilya mula sa Salzburg Austria, tinawid nila ang Oetzal Alps Tyrol na nakatago sa isang karwahe para sa libing. Sa nobela, isang katulad na yugto ang kinasasangkutan ng pamilya na nag-iimprovise ng transportasyon pagkatapos ng isang konsiyerto dahil sa pagtitipid noong panahon ng digmaan, gamit ang isang karwahe para sa libing upang makarating sa Austria Italya Krus ng Hangganan Brenner/Bennero Istasyon. == Boses Talento sa Haponesa at Filipino Tagalog == '''Maria Agusta Kutschera von Trapp''' (boses ni: Masako Katsuki sa Haponesa, Gloria De Guzman at Rowena Benavidez sa Tagalog) edad 18 taon gulang Pagkatapos ng pagtatapos sa Vienna Normal Paaralan siya ay nagiging isang baguhan Madre sa Nonberg Abbey sa Salzburg Austria ipinadala sa von Trapp Mansion sa loob ng siyam na buwan upang maging dalawampu't anim governess ng Trapp pamilyang Siya ay tinatawag na ''''Fräulein Maria Augusta Kutschera'''<nowiki/>' Babae siya ay karaniwang palakaibigan at masayahin, at kung minsan ay malamya, ngunit matapang din siyang ipahayag ang kanyang mga opinyon nang walang pag-aatubili at tapat na aminin ang kanyang mga pagkakamali kapag nagawa niya ang mga ito. Sa Ginang Yvonne's Regalo episodyo ika-labingsiyam at Buhay ng Bawat Tao ika-dalawampu episodyo, Yvonne Bervedere napatilok ang formal panamit na mahaba palda bigla hulog sa hadanan bilang Maria Augusta Kutschera na surpresa si Yvonne Belvedere mahulog bigla na lang ligtas dahil sa bariles rolyo at sa huli Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp makahilo o stun Guro Maria! Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp tinawag ni Yvonn Bervedere na bangon at napilayan ang bukung-bukong pero si Maria Augusta Kutschera traumatikong tama sa ulo pinsala binili ni Yvonne Bervedere at Maria Agusta Kutschera pumunta sa ospital. Sa episodyo 31 Diyos Decree Ika 5 AM maaga umaga sa Nonnburg Abbey Si Maria Augusta Kutschera von Trapp mga nagmamadaling bumaba ng hagdan mula anim Nonnbergstiege patungo sa Kaigasse Straße sa tabi Motzartplatz, Motzard Tulay at tinitingnan ang tanawin sa itaas sa Nonnberg Abbey, Ika 6 AM maaga umaga si Maria Augusta von Trapp pagbabalik sa von Trapp Villa Mansion sa Traunstraße 34, Aigen, 5026 pag-bukas pinto nakakagulat Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp pag-tayo upuan pag-hinatay ni Fräulein Maria Augusta von Trapp, Maria Augusta von Trapp tumakbo sa isang pagyakap na iyak lahat pito bata sina Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina pagdadala Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp, Werner Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp, Johanna Karolina Gorbetina von Trapp at Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp pag-gising ang padating ni Maria Augusta von Trapp nagmamadali sila pag-baba sa hagdanan sa likurang hanay Rupert Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp at Hedwig Adolphine von Trapp pagdadala Agathe Johanna Erwina von Trapp sa harapang hanay si Johanna Karolina von Trapp, Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at sa huli si Werner Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp muntik mahulog baba sa hagdanan. Pagkatapos ng kasal, nalampasan niya ang iba't ibang krisis na dumarating sa pamilya, at ipinakita ang kanyang sarili bilang isang mabuting asawa at ina. Pangunahing mang-aawit bokalista at Guitarista. '''Mga dekorasyon at parangal''' # 1949 – Medalyang Benemerenti (Papa Pio XII), bilang pagkilala sa mga benepisyo ng Tulong sa Austria ng Pamilyang Trapp para sa mga nangangailangang Austriyano. # 1952 – Dame ng ang Utos ng ang Banal Sepulchre (Batikano-Papa Pius XII) # 1956 – Katolikong Ina ng Taon sa Estados Unidos. Natatanggap ng mga kababaihan ang parangal na titulong ito, upang kilalanin ang huwarang pag-uugali. # 1957 – Dekorasyon ng Karangalan sa Ginto para sa mga Serbisyo sa Republika ng Austria. # 1962 – Medalya ng Siena – isang parangal na ibinibigay ng kapatiran ng kababaihan ng Theta Phi Alpha sa "isang natatanging babae upang kilalanin siya para sa kanyang pagtitiis at dakilang tagumpay." Ang medalya ang pinakamataas na parangal na ipinagkakaloob ng organisasyon sa isang hindi miyembro at ipinangalan kay Santa Catherine ng Siena. # 1967 – Austrian Krus ng Honour para sa Agham at Sining, unang baitang. # 2007 - Natanggap ng Pamilya von Trapp ang Egon Ranshofen Wertheimer Gantimpala sa Braunau am Inn. # 2012 - Pagpapangalan kay Maria Trapp-Platz sa Donaustadt (ika 22 Distrikto ng Vienna) '''Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp''' (boses ni: Katsunosuke Hori sa Haponesa, Richie Padilia at Danny Deopante sa Tagalog) edad 38 taon gulang Submarino Austriano Hukbong Dagat at nag alaga ng 7 bata bago siya namatay ang ina Agathe Whitehead von Trapp. Dahil naglingkod siya sa hukbong-dagat, tila mahilig siya sa dagat, at sa kuwento ay gumugol siya ng halos isang buwan sa paglalayag ng isang yate sa Dagat Mediteraneo at panghuhuli ng isda sa pamamagitan ng malayang pagsisida at Manggagawa Karpinteriya at Paggawa ng Muwebles. '''Mga dekorasyon at parangal''' # Krus ng Kabalyero ng Imperyal na Orden ng Leopold. # Kabalyero ng Ika-2 Klase ng Orden ng Bakal na Krus (1917) # Pilak Militar Merito Medalya ("Signum Laudis") # Militar Merito Krus. # 1898 Jubilee Medalya. # 1908 Jubilee Krus # Guera Medalya 1914–1918 may Espada. # Krus ng Mahabang Serbisyo (18 taon) # Bakal na Krus Ika 1 at Ika 2 Klase (Aleman Imperyo) # Lakat Medalya (Ottoman Imperyo) # Orden ng Santo Stanilaus (Russo Imperyo) * '''Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp''' (boses ni: Shinobu Adachi sa Haponesa at Rafael Miranda sa Tagalog) edad 14 taon gulang Pagkamatay ni Agatha, siya at ang kanyang mga nakababatang kapatid ang nanguna sa pagpigil sa gurong pumupunta sa sambahayan ng mga Trapp na maging malapit sa kanila. Siya ay responsable, seryoso, at kalmado, ngunit medyo mahiyain at madalas na natatalo ng kanyang matibay na loob na nakababatang kapatid na babae, si Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp. nag aral sa 'Universität die Innsbruck - Universidad de Inssbruck' Unibersidad ng Innsbruck Pangunahin Kampus sa Tyrol Estado matatagpuan isang daan at pitumpu't siyam na kilometro mula sa Salzburg sa kurso gamot at pumasa sa pagsusulit ganap na kwalipikadong doktor at lumipat sa Estados Unidos ng Amerika taon 1943 sumali sa Estados Unidos Hukbong Sandatahan ika 10 Bundok Dibisyon bilang Tekniko sa Ika-3/Ika-5 Baitang Siruhano Heneral kinita Dalawa Bronze Service Stars, Isa Bronze Star at Medalya Medikal para sa Labanan Tsapa at bumalik sa Stowe Vermont nagtapos Digri sa Medisina sa Unibersidad ng Vermont at nang tayo ng klinika sa 27 Main Street, Adamsville, Little Compton Rhode Island may Asawa ni Henriette Lajoie at nakataas anim bata, bokalista bass unang instrumento accordion at Paggawa ng Pilak na alahas. * '''Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Maria Kawamura sa Haponesa at Vilma Borromeos sa Tagalog) edad 13 taon gulang Dahil nasa kanyang pagbibinata, siya ay matatag ang loob at madalas na iginigiit ang kanyang emosyonal na kalagayan, ngunit sa panimula ay isa siyang taong nakatuon sa pamilya. Tulad ng maraming tinedyer, madalas siyang magrebelde sa mga matatanda at may matinding pagmamalaki, kaya nahihirapan siyang maging tapat. Batay sa kanyang karanasan, hindi siya nagtitiwala sa mga governess at itinuturing silang mga kaaway, at noong una, siya ang nagrebelde laban sa kanya poot bago mga governess Madrasta ang pinakamarami sa kanyang mga kapatid. Gayunpaman, medyo natagalan siya kaysa sa kanyang mga kapatid, ngunit kalaunan ay nagsalita na siya kay Maria. Tinutulan din niya ang kasal ng kanyang ama kay Yvonne at tumakas pa sa bahay sa pagtatangkang putulin ang kanilang kasunduan, alto bokalista at Mga kagamitang gawa sa katad. * '''Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp''' (boses ni: Yōko Matsuoka sa Haponesa) edad 10 taon gulang Isa siyang masigla at pilyong batang lalaki, at dahil nasa edad '''<nowiki/>'''na siya na mahilig<nowiki/> maglaro, madalas niyang inuuna ang paggawa ng gusto niya at hindi sumusunod sa mga tagubilin, dahil kulang siya sa responsibilidad. Ang pinakaayaw niya sa mga aristokratikong kaugalian sa kanyang mga kapatid, siya ay isang napaka mapaglaro lalaki. Sa Niyebe ng Alps yugto ika dalawampu't lima nag-lakbay sa bayan ng Kitzbühel Tyrol Estado nag kasama si Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp, Rupert Georg Ritter von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp Johanna Karolina Gorbetina von Trapp, Martina Alice Gorbetina von Trapp, Agathe Johanna von Trapp, Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at Maria Augusta Kutschera nag sakay pasahero bagon na tren mula 'Salzburg Bahnhof' Salzburg Estasyon sa 'Kitzbühel Bahnhof' Kitzbühel Estasyon habang nasa ski tunguhan sumusunod sa likuran si Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp pababa rampa ng niyebe pag-angat pero nahulog pagbagsak ang sanghi pilay sa bukung-bukong sa aksidente, kasama binili Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp at Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp patungo sa klinika, taon 1943 Pandaigdig Digmaan Dalawa ang kuya ni '''Rupert von Trapp''' ng von Trapp Mga Kapatid sumali sa Estados Unidos Hukbong Sandatahan ika10 Bundok Dibisyon elite ski pangkat Italiyano Kampanya sa Aleman Gothic Linya sa Apennine Bundok may Asawa ni Erika Klambauer at nakataas anim bata mga instrumento recorders, viola da gamba at spinet. * '''Maria Agathe Franziska Gorbetina''' '''<nowiki/>'<nowiki/>M<nowiki/>'''<nowiki/>'''itzi''''<nowiki/>'''<nowiki/>''' '''von Trapp''' (boses ni: Yuri Shiratori sa Haponesa at Charvie Abelete sa Tagalog) Edad 8 taon gulang upang maiba ba'''<nowiki/>'''bae siya kay Maria<nowiki/>. Babae Siya ang pinakamalapit sa kanyang ina sa mga bata. Dala'''<nowiki/>'''wang t<nowiki/>aon na ang<nowiki/> nakalilipas, nagkaroon siya ng iskarlata lagnat, ang parehong sakit na dinanas ng kanyang ina, mahina ang puso at umatras, tumangging kumain. Gayunpaman, pagkatapos makilala si Maria, mabilis siyang gumaling at sa loob ng ilang buwan ay naging sapat ang lakas upang tumakbo, Siya ay may mahinahon at maamo na personalidad, Anak na Babae sa tabi ni '''Maria Augusta Kutschera von Trapp''' Madrasta unang pangunahin instrumeto '''Violin''', piano, cello, clarinet, recorder, accordion, Pag-ukit sa Kahoy at Pag-iimprenta nang mag-isa. * '''Johanna Karolina Gobertina von Trapp''' (boses ni: Hiromi Ishikawa) edad 6 taon gulang May mga pekas siya sa kanyang mga pisngi. Siya ang mood-maker ng pamilyang Trapp. Siya ay masayahin at madaling maaliw, tumatawa sa pinakamaliit na bagay, at napaka-mausisa. Bukod pa rito, siya ay isang pilyong tomboy na madalas mapasama sa mga kakaibang pangyayari, tulad ng pagkaligaw, pagsusuot ng kakaibang gumawapataas, na madalas tumawa at isinailalim din sa pangangalaga ni Maria, sa Isang Nobya noong Hulyo yugto ika-tatlumpu't dalawa binili ni Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' at Johanna Karolina von Trapp nag-dala balde gumawa ng bangkito pumunta sa labas sa binta ng aklatan talakayan pag-uusap Baronesa Mathilda tungkol sa pag-pakasal Johanna Karolina Gorbetina von Trapp nag-desisyon gumawa ng sulat, una Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp bumaba sa balde bangkito pero si Johanna Karolina Gorbetina von Trapp nang walang balanse ang kanyang kaliwang paa, sumigaw, takpan bibig at natumba pag-bagsak, Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp pagsasabi Johanna Karolina Gorbetina von Trapp ayos lang! Binili sina Maria Augusta von Trapp at Captain Baron Georg Ludwig'''<nowiki/>''' R''<nowiki/>''itter von Trapp nakarinig ng malakas na ingay na pagkatok na timba ng pagbagsak sa la'''<nowiki/>'''ba'''<nowiki/>'''s binuksan bintana nakakagulat nalang binili ni Maria Augu<nowiki/>sta<nowiki/> vo''<nowiki/>''n Trapp at Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp abisong babala tinawag na Mga anak na babae na tomboy na ito! Binili ni Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at Johanna Karolina Gorbetina von Trapp tinuro abisong babala na pag-ka busted sa pag-espiya, soprano mang-aawit at Pagguhit, Pagpipinta, at Paglililok. * '''Mar'''<nowiki/>'''t'''<nowiki/>'''ina''' '''Alice Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Saori Suzuki sa Haponesa) 4 taon gulang kasa<nowiki/>ma niya saanman siya magpunta, at sinasabi ng kanyang pamilya, at kahit hindi siya masyadong nagsasalita, minsan ay nakakagulat ang mga sinasabi niya Laging niyang dinala ang Teddy Oso kanya si Nikola kahit saan, mang-aawit ikalawa suprano at Pagpipinta ng Kahoy. * '''Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Naoto Watanabe) 3 taon gulang ang bunsong anak na babae ni Baron von Trapp Dahil siya ang bunso, pinalayaw siya, inosente, at mahilig magbiro, at mang-aawit unang suprano, piano at gutarista. ==Musika== ===Pambungad na Tema=== Ang pambungad na tema ay naiiba sa batay sa pagpapalabas. Ang unang ginamit ng serye ay ang "Doremi no Uta (Doremi Song)" bilang unang kanta, subalit, ang dvd at ang bersiyong bidyo ng serye ay ginamit ang "Hohemi no Mahou (Smile Magic)" bilang bagong pambungad na kanta. #"''Doremi Song'' [ドレミのうた] (Do-Re-Mi no Uta)" ni Eri Itoh at Children's Choir of the Forest (bersiyon ng unang pagpapalabas) manunulat ng kanta Richard Rogers at Oscar Hammerstein Ang pangalawa. #"''Magic of the Smile'' [ほほえみの魔法](Hohoemi no Mahou)" ni Eri Itoh (bidyo, dvd, at huling bersiyon ng pag'''<nowiki/>'''pa''<nowiki/>''palabas) ===Pangwakas na Tema=== # ''"With Outstretched Hands'''' [両手を広げて](Ryoute wo hiroge'''<nowiki/>'''te'''<nowiki/>''')" ni Eri Itoh == Ugnay Panlabas == *{{ann|anime|1758}} [[Kategorya:Dramang anime at manga]] [[Kategorya:Anime ng 1991]] [[Kategorya:Mga serye sa telebisyon]] {{anime-series-stub}} rggdm21ldp1ziovfb2fnicla9pyfbg6 2209659 2209656 2026-05-30T02:54:13Z ~2026-31456-69 162261 2209659 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Mayo 2021}} {{Infobox animanga/Header | name = Trapp Family Story | image = Sonrisas y lagrimas.JPG | caption = | ja_kanji = トラップ一家物語 | ja_romaji = Torappu Ikka Monogatari | genre = [[Drama]] }} {{Infobox animanga/Anime | title = | director = [[Kôzô Kusuha]] | studio = [[Nippon Animation]] | network = [[RTL 2]] | first = 13 Enero 1991 | last = 28 Disyembre 1991 | episodes = 40 }} {{Infobox animanga/Footer}} Ang {{nihongo|'''''Trapp Family Story'''''|トラップ一家物語|Torappu Ikka Monogatari}} ay isang [[Hapon]]es na seryeng [[anime]] ng [[Nippon Animation]]. Ito ay nakabase sa nobelang ''[[The Story of the Trapp Family Singers]]'' ni [[Maria von Trapp]], na kung saan ay nagbigay inspirasyon sa sikat na buong mundo na awit manunulat Richard Rogers at Oscar Hammerstien (Ang Tunong ng Musika) ''[[The Sound of Music]]'' Nakatitig ni Dane Julie Andrews, Christopher Plummer, Charmain Carr, Nicholas Hamond, Heather Menzies, Duane Chase, Angela Cartwright, Debbie Turner at Kym Karath. == Balankas == Nawalan ng dalawang magulang si Maria Kutschera sa murang edad at kinailangang harapin ang maraming paghihirap. Sa edad na labingwalong taon, pabalik mula sa kanyang pagtatapos mula sa paaralan ng pagsasanay ng mga guro, bigla siyang nagpasya na maging isang madre. Pumunta siya sa Salzburg at binisita ang Nonnberg Abbey, na kilala bilang pinakamahigpit na kumbento, kung saan siya nag-aplay at tinanggap bilang isang baguhan. Gayunpaman, ang masayahin at masiglang personalidad ni Maria at ang kanyang kawalang-bahala sa mga kaugalian at disiplina ay unti-unting nagtulak sa kanya na makita bilang isang problematikong presensya sa kumbento, dahil ang mga madre ay umaasa sa disiplina at wastong asal higit sa lahat. Sinubukan ni Maria na baguhin ang kanyang pamumuhay, ngunit hindi niya ito nagustuhan; mas gusto niyang parangalan ang kanyang Panginoon sa pamamagitan ng kagalakan at pasasalamat para sa buhay at lahat ng narito. Isang araw, ipinadala ng Ina Superior si Maria sa bahay ni Baron Georg von Trapp, isang bayani at aristokratang Austrian, sa loob ng siyam na buwan bilang governess ng kanyang pangalawang anak na babae, isang mahinang bata na nagngangalang Maria din. Ang Baron ay isang balo, at wala sa dalawampu't limang governess na dati niyang kinuha ang tinanggap ng kanyang pitong anak. Noong una, ang mga bata ay mahiyain at rebelde, ngunit unti-unti nilang nabuksan ang kanilang mga mata sa pagiging inosente at tapat ni Maria. Pagkaraan ng ilang panahon, sa pamamagitan ng kagalakan, awit, at tula, nakuha ni Maria ang puso at respeto ng mga bata, na pinupuno silang lahat ng kaligayahan. Nakuha rin ni Maria ang pagmamahal ng Baron. Napagtanto ni Georg na umiibig siya kay Maria at pinutol ang kanyang pakikipagtipan sa kanyang kasintahang si Lady Yvonne. Kalaunan, sa pagpupumilit ng kanyang mga anak, hiniling niya kay Maria na pakasalan siya, laban sa opinyon ni Baroness Matilda, isang aristokrata na namamahala sa sambahayan. Noong una, nag-alangan si Maria at bumalik sa kumbento nang ilang panahon, ngunit di-nagtagal ay naunawaan niya ang kanyang nararamdaman at bumalik upang pakasalan ang Baron at maging isang ina ng kanyang mga anak. Sa harap ng mga kahirapan sa pananalapi, ginawang panauhin ng pamilyang Trapp ang kanilang villa. Natuklasan ni Lotte Lehmann, isang bumibisitang mang-aawit ng opera, ang mga batang kumakanta at hinikayat silang magtanghal sa Salzburg Pista. Sa kabila ng pagiging baguhan, ang kanilang sigasig at mga awiting-bayan ay nakakuha ng puso ng mga manonood, na humantong sa mga paglabas sa radyo, isang pagtatanghal sa Kleine Halle ng Vienna, at isang pakikipagkita sa Amerikanong impresario na si Mr. Dennis Wagner, na nag-alok sa kanila ng isang paglilibot sa Estados Unidos ng Amerika, na kanilang tinanggihan noong una. Gayunpaman, lumitaw ang mga problema sa pagdating ng mga banta ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, habang kinontrol ng mga Nazi ang Austria, isang taon bago ang tunggalian. Hindi masaya ang pamilyang Trapp sa kanilang bagong buhay at nagalit sa katotohanan na si Adolf Hitler mismo ang nais na kumanta sila sa kanyang mga salu-salo. Si Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp, isang bayani ng digmaan at makabayan, ay tumangging makipagtulungan sa rehimen, at natuklasan nila na ang kanilang butler na si Hans ay isang tagasuporta ng Nazi na itinalaga upang bantayan sila. Dahil dito, nagpasya silang umalis sa Austria upang pumunta sa malayo upang simulan ang kanilang bagong buhay, malayo sa digmaan. Sa tulong ng pinagkakatiwalaang kaibigang si Franz, sina Georg, Maria (na ngayon ay buntis), at ang pitong anak ay palihim na tumakas sa kanilang tahanan, tumawid sa mga bundok patungong Italya, at kalaunan ay nakarating sa New York sa Estados Unidos, kung saan, sa tulong ni Wagner, sila ay sumikat sa pagtugtog ng kanilang mga katutubong awiting-bayan. == Adaptasyon == Nang ipadala si Maria sa pamilyang Von Trapp, siya ay 21 taong gulang ayon sa mga talaang pangkasaysayan at sa orihinal na talambuhay. Ang pagkakaiba sa edad nina Georg at Maria ay 25 taon (20 taon sa adaptasyong ito). Ang pagkakasunod-sunod ng mga bata ay bahagyang naiiba rin: sa katotohanan, ito ay: Rupert, Hedwig, Werner, Johanna, Martina, Agathe at Maria Agatha Fraziska Gorbetina 'Mitzi' samantalang ang adaptasyon ay muling nag-aayos sa kanila. Bukod pa rito, ang orihinal na pangalan ng ina ay Agathe. Sa kasaysayan, mahigit sampung taon ang lumipas sa pagitan ng kasal nina Georg at Maria at ng paglipat ng pamilya sa Estados Unidos (mga isang taon sa serye). Sa panahong iyon, nagkaroon sila ng dalawang anak na babae, sina Rosmarie at Eleonore. Si Maria ay buntis din noong pagtakas, at kalaunan ay nanganak sa bunsong anak, si Johannes. Ang mayordoma, si Hans Schweiger, ay isang miyembro ng partidong Nazi ngunit nakipagtulungan sa pamilya, binabalaan silang huwag pag-usapan ang politika sa harap niya at iminungkahi ang kanilang pagtakas kapag may mga pagkakataon sa konsiyerto sa Estados Unidos ng Amerika. Ang ilan pang mga pagkakaiba at detalye ay hiniram mula sa musikal na Richard Rodgers at Oscar Hammerstein Ang Ika-pangalawa Ang Tunong ng Musika o The Sound of Music. Sa parehong makasaysayang salaysay at sa orihinal na autobiography, si '''Maria''' '''Agusuta Kutschera von Trapp''' ay isang postulant pa rin nang siya ay ipadala upang maging isang governess, hindi isang baguhan. Gayunpaman, sa adaptasyong ito— tulad ng sa musikal na pelikula—siya ay ipinadala bilang isang baguhan na may pansamantalang appointment, kalaunan ay umalis sa kumbento at pinakasalan si Georg, kasunod ng parehong arko ng naratibo tulad ng pelikula. Sa anime, tinukso ni Maria si Georg ng isang saludong militar, isang detalyeng hiniram mula sa musikal at wala sa nobela. Sa nobela, tinanggap si Maria ng mga bata nang walang kahirap-hirap. Sa kabaligtaran, ang pelikula ay nagpapakilala ng paunang tensyon, lalo na kay Liesl (Hedwig sa anime), na lumaban sa bagong governess. Hiniram ng anime ang elementong ito mula sa pelikula, na ginagawa itong isang pangunahing tema. Sa episodyo 16 ng anime at sa musikal Ang Bahay na Walang Fräulein Maria, Si Maria Agathe Franiska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp hangganan mag-ulat sa ama Captain Georg Ritter von Trapp si Maria Augusta Kutschera von Trapp wala sa Villa Mansion panandaliang bumalik si Maria sa Nonnberg Abbey kumbento — pagkatapos ng muntik nang aksidente ni Martina sa ilog sa anime, at dahil napagtanto niyang mahal niya si Georg sa pelikula. Sa anime, tinangka nina Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' at Johanna Karoline Gorbetina von trapp sa Nonnberg Abbey na bisitahin siya nang palihim ngunit hinarangan sila ng mga madre; sa pelikula, sinubukan ng lahat ng mga bata na maabot siya sa lungsod ngunit napigilan din sila. Sa nobela, hindi talaga umalis si Maria papunta sa kumbento, naisip niyang umalis nang mapansin niya ang pagmamahal ni Georg ngunit nahikayat siyang manatili kay Yvonne. Sa yugto 39 ng anime at sa pelikula Pagmamalaki at Paniniwala, tinanggal ni Georg ang bandila ng Nazi mula sa bintana ng villa at pinunit ito. Sa nobela, ang insidente ay hindi gaanong mahalaga, binanggit lamang nang palampas upang ipahiwatig na hindi ipinakita ni Georg ang bandila ayon sa iniutos ng mga Nazi. Bukod sa mga puntong ito, may iba pang maliliit na pagkakaiba, ngunit sa pangkalahatan, ang adaptasyon ay mas naaayon sa mga makasaysayang pangyayari kaysa sa bersyon ng musikal. Bukod pa rito, tulad ng musikal, inangkop lamang ng anime ang unang bahagi ng nobela. Gayunpaman, ang ilang mga eksena mula sa ikalawang bahagi ay isinama sa serye. Sa episodyo 35 Pag-awit sa Hangin, habang nasa isang pagtatanghal sa Kleine Halle sa Vienna, isang langaw ang pumasok sa bibig ng batang si Johanna, na nagtulak sa kanya na laktawan ang kanyang solo. Sa nobela, nangyari ang insidenteng ito kay Maria habang nasa isang konsiyerto sa Amerika, na lumikha ng tawanan at nakatulong sa koro ng pamilyang Trapp na kumonekta sa mga manonood. Sa episodyo 40 Paalam sa Aking Bansa ang huli episodyo, habang tumatakas ang pamilya mula sa Salzburg Austria, tinawid nila ang Oetzal Alps Tyrol na nakatago sa isang karwahe para sa libing. Sa nobela, isang katulad na yugto ang kinasasangkutan ng pamilya na nag-iimprovise ng transportasyon pagkatapos ng isang konsiyerto dahil sa pagtitipid noong panahon ng digmaan, gamit ang isang karwahe para sa libing upang makarating sa Austria Italya Krus ng Hangganan Brenner/Bennero Istasyon. == Boses Talento sa Haponesa at Filipino Tagalog == '''Maria Agusta Kutschera von Trapp''' (boses ni: Masako Katsuki sa Haponesa, Gloria De Guzman at Rowena Benavidez sa Tagalog) edad 18 taon gulang Pagkatapos ng pagtatapos sa Vienna Normal Paaralan siya ay nagiging isang baguhan Madre sa Nonberg Abbey sa Salzburg Austria ipinadala sa von Trapp Mansion sa loob ng siyam na buwan upang maging dalawampu't anim governess ng Trapp pamilyang Siya ay tinatawag na ''''Fräulein Maria Augusta Kutschera'''<nowiki/>' Babae siya ay karaniwang palakaibigan at masayahin, at kung minsan ay malamya, ngunit matapang din siyang ipahayag ang kanyang mga opinyon nang walang pag-aatubili at tapat na aminin ang kanyang mga pagkakamali kapag nagawa niya ang mga ito. Sa Ginang Yvonne's Regalo episodyo ika-labingsiyam at Buhay ng Bawat Tao ika-dalawampu episodyo, Yvonne Bervedere napatilok ang formal panamit na mahaba palda bigla hulog sa hadanan bilang Maria Augusta Kutschera na surpresa si Yvonne Belvedere mahulog bigla na lang ligtas dahil sa bariles rolyo at sa huli Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp makahilo o stun Guro Maria! Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp tinawag ni Yvonn Bervedere na bangon at napilayan ang bukung-bukong pero si Maria Augusta Kutschera traumatikong tama sa ulo pinsala binili ni Yvonne Bervedere at Maria Agusta Kutschera pumunta sa ospital. Sa episodyo 31 Diyos Decree Ika 5 AM maaga umaga sa Nonnburg Abbey Si Maria Augusta Kutschera von Trapp mga nagmamadaling bumaba ng hagdan mula anim Nonnbergstiege patungo sa Kaigasse Straße sa tabi Motzartplatz, Motzard Tulay at tinitingnan ang tanawin sa itaas sa Nonnberg Abbey, Ika 6 AM maaga umaga si Maria Augusta von Trapp pagbabalik sa von Trapp Villa Mansion sa Traunstraße 34, Aigen, 5026 pag-bukas pinto nakakagulat Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp pag-tayo upuan pag-hinatay ni Fräulein Maria Augusta von Trapp, Maria Augusta von Trapp tumakbo sa isang pagyakap na iyak lahat pito bata sina Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina pagdadala Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp, Werner Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp, Johanna Karolina Gorbetina von Trapp at Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp pag-gising ang padating ni Maria Augusta von Trapp, lahat na pito bata sina Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina pagdadala Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp, Werner Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp, Johanna Karolina Gorbetina von Trapp at Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp gamiting salita Bumalik ka na po Maria Guro, nagmamadali sila bilang si Maria Augusta von Trapp gamit salita Nakabalik na ako sa lahat! Habang nagmamadali sila pag-baba sa hagdanan sa likurang hanay Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp at Hedwig Adolphine von Trapp pagdadala Agathe Johanna Erwina von Trapp sa harapang hanay si Johanna Karolina von Trapp, Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at sa huli si Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp muntik mahulog baba sa hagdanan. Pagkatapos ng kasal, nalampasan niya ang iba't ibang krisis na dumarating sa pamilya, at ipinakita ang kanyang sarili bilang isang mabuting asawa at ina. Pangunahing mang-aawit bokalista at Guitarista. '''Mga dekorasyon at parangal''' # 1949 – Medalyang Benemerenti (Papa Pio XII), bilang pagkilala sa mga benepisyo ng Tulong sa Austria ng Pamilyang Trapp para sa mga nangangailangang Austriyano. # 1952 – Dame ng ang Utos ng ang Banal Sepulchre (Batikano-Papa Pius XII) # 1956 – Katolikong Ina ng Taon sa Estados Unidos. Natatanggap ng mga kababaihan ang parangal na titulong ito, upang kilalanin ang huwarang pag-uugali. # 1957 – Dekorasyon ng Karangalan sa Ginto para sa mga Serbisyo sa Republika ng Austria. # 1962 – Medalya ng Siena – isang parangal na ibinibigay ng kapatiran ng kababaihan ng Theta Phi Alpha sa "isang natatanging babae upang kilalanin siya para sa kanyang pagtitiis at dakilang tagumpay." Ang medalya ang pinakamataas na parangal na ipinagkakaloob ng organisasyon sa isang hindi miyembro at ipinangalan kay Santa Catherine ng Siena. # 1967 – Austrian Krus ng Honour para sa Agham at Sining, unang baitang. # 2007 - Natanggap ng Pamilya von Trapp ang Egon Ranshofen Wertheimer Gantimpala sa Braunau am Inn. # 2012 - Pagpapangalan kay Maria Trapp-Platz sa Donaustadt (ika 22 Distrikto ng Vienna) '''Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp''' (boses ni: Katsunosuke Hori sa Haponesa, Richie Padilia at Danny Deopante sa Tagalog) edad 38 taon gulang Submarino Austriano Hukbong Dagat at nag alaga ng 7 bata bago siya namatay ang ina Agathe Whitehead von Trapp. Dahil naglingkod siya sa hukbong-dagat, tila mahilig siya sa dagat, at sa kuwento ay gumugol siya ng halos isang buwan sa paglalayag ng isang yate sa Dagat Mediteraneo at panghuhuli ng isda sa pamamagitan ng malayang pagsisida at Manggagawa Karpinteriya at Paggawa ng Muwebles. '''Mga dekorasyon at parangal''' # Krus ng Kabalyero ng Imperyal na Orden ng Leopold. # Kabalyero ng Ika-2 Klase ng Orden ng Bakal na Krus (1917) # Pilak Militar Merito Medalya ("Signum Laudis") # Militar Merito Krus. # 1898 Jubilee Medalya. # 1908 Jubilee Krus # Guera Medalya 1914–1918 may Espada. # Krus ng Mahabang Serbisyo (18 taon) # Bakal na Krus Ika 1 at Ika 2 Klase (Aleman Imperyo) # Lakat Medalya (Ottoman Imperyo) # Orden ng Santo Stanilaus (Russo Imperyo) * '''Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp''' (boses ni: Shinobu Adachi sa Haponesa at Rafael Miranda sa Tagalog) edad 14 taon gulang Pagkamatay ni Agatha, siya at ang kanyang mga nakababatang kapatid ang nanguna sa pagpigil sa gurong pumupunta sa sambahayan ng mga Trapp na maging malapit sa kanila. Siya ay responsable, seryoso, at kalmado, ngunit medyo mahiyain at madalas na natatalo ng kanyang matibay na loob na nakababatang kapatid na babae, si Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp. nag aral sa 'Universität die Innsbruck - Universidad de Inssbruck' Unibersidad ng Innsbruck Pangunahin Kampus sa Tyrol Estado matatagpuan isang daan at pitumpu't siyam na kilometro mula sa Salzburg sa kurso gamot at pumasa sa pagsusulit ganap na kwalipikadong doktor at lumipat sa Estados Unidos ng Amerika taon 1943 sumali sa Estados Unidos Hukbong Sandatahan ika 10 Bundok Dibisyon bilang Tekniko sa Ika-3/Ika-5 Baitang Siruhano Heneral kinita Dalawa Bronze Service Stars, Isa Bronze Star at Medalya Medikal para sa Labanan Tsapa at bumalik sa Stowe Vermont nagtapos Digri sa Medisina sa Unibersidad ng Vermont at nang tayo ng klinika sa 27 Main Street, Adamsville, Little Compton Rhode Island may Asawa ni Henriette Lajoie at nakataas anim bata, bokalista bass unang instrumento accordion at Paggawa ng Pilak na alahas. * '''Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Maria Kawamura sa Haponesa at Vilma Borromeos sa Tagalog) edad 13 taon gulang Dahil nasa kanyang pagbibinata, siya ay matatag ang loob at madalas na iginigiit ang kanyang emosyonal na kalagayan, ngunit sa panimula ay isa siyang taong nakatuon sa pamilya. Tulad ng maraming tinedyer, madalas siyang magrebelde sa mga matatanda at may matinding pagmamalaki, kaya nahihirapan siyang maging tapat. Batay sa kanyang karanasan, hindi siya nagtitiwala sa mga governess at itinuturing silang mga kaaway, at noong una, siya ang nagrebelde laban sa kanya poot bago mga governess Madrasta ang pinakamarami sa kanyang mga kapatid. Gayunpaman, medyo natagalan siya kaysa sa kanyang mga kapatid, ngunit kalaunan ay nagsalita na siya kay Maria. Tinutulan din niya ang kasal ng kanyang ama kay Yvonne at tumakas pa sa bahay sa pagtatangkang putulin ang kanilang kasunduan, alto bokalista at Mga kagamitang gawa sa katad. * '''Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp''' (boses ni: Yōko Matsuoka sa Haponesa) edad 10 taon gulang Isa siyang masigla at pilyong batang lalaki, at dahil nasa edad '''<nowiki/>'''na siya na mahilig<nowiki/> maglaro, madalas niyang inuuna ang paggawa ng gusto niya at hindi sumusunod sa mga tagubilin, dahil kulang siya sa responsibilidad. Ang pinakaayaw niya sa mga aristokratikong kaugalian sa kanyang mga kapatid, siya ay isang napaka mapaglaro lalaki. Sa Niyebe ng Alps yugto ika dalawampu't lima nag-lakbay sa bayan ng Kitzbühel Tyrol Estado nag kasama si Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp, Rupert Georg Ritter von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp Johanna Karolina Gorbetina von Trapp, Martina Alice Gorbetina von Trapp, Agathe Johanna von Trapp, Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at Maria Augusta Kutschera nag sakay pasahero bagon na tren mula 'Salzburg Bahnhof' Salzburg Estasyon sa 'Kitzbühel Bahnhof' Kitzbühel Estasyon habang nasa ski tunguhan sumusunod sa likuran si Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp pababa rampa ng niyebe pag-angat pero nahulog pagbagsak ang sanghi pilay sa bukung-bukong sa aksidente, kasama binili Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp at Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp patungo sa klinika, taon 1943 Pandaigdig Digmaan Dalawa ang kuya ni '''Rupert von Trapp''' ng von Trapp Mga Kapatid sumali sa Estados Unidos Hukbong Sandatahan ika10 Bundok Dibisyon elite ski pangkat Italiyano Kampanya sa Aleman Gothic Linya sa Apennine Bundok may Asawa ni Erika Klambauer at nakataas anim bata mga instrumento recorders, viola da gamba at spinet. * '''Maria Agathe Franziska Gorbetina''' '''<nowiki/>'<nowiki/>M<nowiki/>'''<nowiki/>'''itzi''''<nowiki/>'''<nowiki/>''' '''von Trapp''' (boses ni: Yuri Shiratori sa Haponesa at Charvie Abelete sa Tagalog) Edad 8 taon gulang upang maiba ba'''<nowiki/>'''bae siya kay Maria<nowiki/>. Babae Siya ang pinakamalapit sa kanyang ina sa mga bata. Dala'''<nowiki/>'''wang t<nowiki/>aon na ang<nowiki/> nakalilipas, nagkaroon siya ng iskarlata lagnat, ang parehong sakit na dinanas ng kanyang ina, mahina ang puso at umatras, tumangging kumain. Gayunpaman, pagkatapos makilala si Maria, mabilis siyang gumaling at sa loob ng ilang buwan ay naging sapat ang lakas upang tumakbo, Siya ay may mahinahon at maamo na personalidad, Anak na Babae sa tabi ni '''Maria Augusta Kutschera von Trapp''' Madrasta unang pangunahin instrumeto '''Violin''', piano, cello, clarinet, recorder, accordion, Pag-ukit sa Kahoy at Pag-iimprenta nang mag-isa. * '''Johanna Karolina Gobertina von Trapp''' (boses ni: Hiromi Ishikawa) edad 6 taon gulang May mga pekas siya sa kanyang mga pisngi. Siya ang mood-maker ng pamilyang Trapp. Siya ay masayahin at madaling maaliw, tumatawa sa pinakamaliit na bagay, at napaka-mausisa. Bukod pa rito, siya ay isang pilyong tomboy na madalas mapasama sa mga kakaibang pangyayari, tulad ng pagkaligaw, pagsusuot ng kakaibang gumawapataas, na madalas tumawa at isinailalim din sa pangangalaga ni Maria, sa Isang Nobya noong Hulyo yugto ika-tatlumpu't dalawa binili ni Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' at Johanna Karolina von Trapp nag-dala balde gumawa ng bangkito pumunta sa labas sa binta ng aklatan talakayan pag-uusap Baronesa Mathilda tungkol sa pag-pakasal Johanna Karolina Gorbetina von Trapp nag-desisyon gumawa ng sulat, una Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp bumaba sa balde bangkito pero si Johanna Karolina Gorbetina von Trapp nang walang balanse ang kanyang kaliwang paa, sumigaw, takpan bibig at natumba pag-bagsak, Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp pagsasabi Johanna Karolina Gorbetina von Trapp ayos lang! Binili sina Maria Augusta von Trapp at Captain Baron Georg Ludwig'''<nowiki/>''' R''<nowiki/>''itter von Trapp nakarinig ng malakas na ingay na pagkatok na timba ng pagbagsak sa la'''<nowiki/>'''ba'''<nowiki/>'''s binuksan bintana nakakagulat nalang binili ni Maria Augu<nowiki/>sta<nowiki/> vo''<nowiki/>''n Trapp at Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp abisong babala tinawag na Mga anak na babae na tomboy na ito! Binili ni Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at Johanna Karolina Gorbetina von Trapp tinuro abisong babala na pag-ka busted sa pag-espiya, soprano mang-aawit at Pagguhit, Pagpipinta, at Paglililok. * '''Mar'''<nowiki/>'''t'''<nowiki/>'''ina''' '''Alice Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Saori Suzuki sa Haponesa) 4 taon gulang kasa<nowiki/>ma niya saanman siya magpunta, at sinasabi ng kanyang pamilya, at kahit hindi siya masyadong nagsasalita, minsan ay nakakagulat ang mga sinasabi niya Laging niyang dinala ang Teddy Oso kanya si Nikola kahit saan, mang-aawit ikalawa suprano at Pagpipinta ng Kahoy. * '''Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Naoto Watanabe) 3 taon gulang ang bunsong anak na babae ni Baron von Trapp Dahil siya ang bunso, pinalayaw siya, inosente, at mahilig magbiro, at mang-aawit unang suprano, piano at gutarista. ==Musika== ===Pambungad na Tema=== Ang pambungad na tema ay naiiba sa batay sa pagpapalabas. Ang unang ginamit ng serye ay ang "Doremi no Uta (Doremi Song)" bilang unang kanta, subalit, ang dvd at ang bersiyong bidyo ng serye ay ginamit ang "Hohemi no Mahou (Smile Magic)" bilang bagong pambungad na kanta. #"''Doremi Song'' [ドレミのうた] (Do-Re-Mi no Uta)" ni Eri Itoh at Children's Choir of the Forest (bersiyon ng unang pagpapalabas) manunulat ng kanta Richard Rogers at Oscar Hammerstein Ang pangalawa. #"''Magic of the Smile'' [ほほえみの魔法](Hohoemi no Mahou)" ni Eri Itoh (bidyo, dvd, at huling bersiyon ng pag'''<nowiki/>'''pa''<nowiki/>''palabas) ===Pangwakas na Tema=== # ''"With Outstretched Hands'''' [両手を広げて](Ryoute wo hiroge'''<nowiki/>'''te'''<nowiki/>''')" ni Eri Itoh == Ugnay Panlabas == *{{ann|anime|1758}} [[Kategorya:Dramang anime at manga]] [[Kategorya:Anime ng 1991]] [[Kategorya:Mga serye sa telebisyon]] {{anime-series-stub}} smxcehqml6ynrkedl0dsl3vl6a5j37n 2209660 2209659 2026-05-30T03:00:34Z ~2026-31456-69 162261 2209660 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Mayo 2021}} {{Infobox animanga/Header | name = Trapp Family Story | image = Sonrisas y lagrimas.JPG | caption = | ja_kanji = トラップ一家物語 | ja_romaji = Torappu Ikka Monogatari | genre = [[Drama]] }} {{Infobox animanga/Anime | title = | director = [[Kôzô Kusuha]] | studio = [[Nippon Animation]] | network = [[RTL 2]] | first = 13 Enero 1991 | last = 28 Disyembre 1991 | episodes = 40 }} {{Infobox animanga/Footer}} Ang {{nihongo|'''''Trapp Family Story'''''|トラップ一家物語|Torappu Ikka Monogatari}} ay isang [[Hapon]]es na seryeng [[anime]] ng [[Nippon Animation]]. Ito ay nakabase sa nobelang ''[[The Story of the Trapp Family Singers]]'' ni [[Maria von Trapp]], na kung saan ay nagbigay inspirasyon sa sikat na buong mundo na awit manunulat Richard Rogers at Oscar Hammerstien (Ang Tunong ng Musika) ''[[The Sound of Music]]'' Nakatitig ni Dane Julie Andrews, Christopher Plummer, Charmain Carr, Nicholas Hamond, Heather Menzies, Duane Chase, Angela Cartwright, Debbie Turner at Kym Karath. == Balankas == Nawalan ng dalawang magulang si Maria Kutschera sa murang edad at kinailangang harapin ang maraming paghihirap. Sa edad na labingwalong taon, pabalik mula sa kanyang pagtatapos mula sa paaralan ng pagsasanay ng mga guro, bigla siyang nagpasya na maging isang madre. Pumunta siya sa Salzburg at binisita ang Nonnberg Abbey, na kilala bilang pinakamahigpit na kumbento, kung saan siya nag-aplay at tinanggap bilang isang baguhan. Gayunpaman, ang masayahin at masiglang personalidad ni Maria at ang kanyang kawalang-bahala sa mga kaugalian at disiplina ay unti-unting nagtulak sa kanya na makita bilang isang problematikong presensya sa kumbento, dahil ang mga madre ay umaasa sa disiplina at wastong asal higit sa lahat. Sinubukan ni Maria na baguhin ang kanyang pamumuhay, ngunit hindi niya ito nagustuhan; mas gusto niyang parangalan ang kanyang Panginoon sa pamamagitan ng kagalakan at pasasalamat para sa buhay at lahat ng narito. Isang araw, ipinadala ng Ina Superior si Maria sa bahay ni Baron Georg von Trapp, isang bayani at aristokratang Austrian, sa loob ng siyam na buwan bilang governess ng kanyang pangalawang anak na babae, isang mahinang bata na nagngangalang Maria din. Ang Baron ay isang balo, at wala sa dalawampu't limang governess na dati niyang kinuha ang tinanggap ng kanyang pitong anak. Noong una, ang mga bata ay mahiyain at rebelde, ngunit unti-unti nilang nabuksan ang kanilang mga mata sa pagiging inosente at tapat ni Maria. Pagkaraan ng ilang panahon, sa pamamagitan ng kagalakan, awit, at tula, nakuha ni Maria ang puso at respeto ng mga bata, na pinupuno silang lahat ng kaligayahan. Nakuha rin ni Maria ang pagmamahal ng Baron. Napagtanto ni Georg na umiibig siya kay Maria at pinutol ang kanyang pakikipagtipan sa kanyang kasintahang si Lady Yvonne. Kalaunan, sa pagpupumilit ng kanyang mga anak, hiniling niya kay Maria na pakasalan siya, laban sa opinyon ni Baroness Matilda, isang aristokrata na namamahala sa sambahayan. Noong una, nag-alangan si Maria at bumalik sa kumbento nang ilang panahon, ngunit di-nagtagal ay naunawaan niya ang kanyang nararamdaman at bumalik upang pakasalan ang Baron at maging isang ina ng kanyang mga anak. Sa harap ng mga kahirapan sa pananalapi, ginawang panauhin ng pamilyang Trapp ang kanilang villa. Natuklasan ni Lotte Lehmann, isang bumibisitang mang-aawit ng opera, ang mga batang kumakanta at hinikayat silang magtanghal sa Salzburg Pista. Sa kabila ng pagiging baguhan, ang kanilang sigasig at mga awiting-bayan ay nakakuha ng puso ng mga manonood, na humantong sa mga paglabas sa radyo, isang pagtatanghal sa Kleine Halle ng Vienna, at isang pakikipagkita sa Amerikanong impresario na si Mr. Dennis Wagner, na nag-alok sa kanila ng isang paglilibot sa Estados Unidos ng Amerika, na kanilang tinanggihan noong una. Gayunpaman, lumitaw ang mga problema sa pagdating ng mga banta ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, habang kinontrol ng mga Nazi ang Austria, isang taon bago ang tunggalian. Hindi masaya ang pamilyang Trapp sa kanilang bagong buhay at nagalit sa katotohanan na si Adolf Hitler mismo ang nais na kumanta sila sa kanyang mga salu-salo. Si Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp, isang bayani ng digmaan at makabayan, ay tumangging makipagtulungan sa rehimen, at natuklasan nila na ang kanilang butler na si Hans ay isang tagasuporta ng Nazi na itinalaga upang bantayan sila. Dahil dito, nagpasya silang umalis sa Austria upang pumunta sa malayo upang simulan ang kanilang bagong buhay, malayo sa digmaan. Sa tulong ng pinagkakatiwalaang kaibigang si Franz, sina Georg, Maria (na ngayon ay buntis), at ang pitong anak ay palihim na tumakas sa kanilang tahanan, tumawid sa mga bundok patungong Italya, at kalaunan ay nakarating sa New York sa Estados Unidos, kung saan, sa tulong ni Wagner, sila ay sumikat sa pagtugtog ng kanilang mga katutubong awiting-bayan. == Adaptasyon == Nang ipadala si Maria sa pamilyang Von Trapp, siya ay 21 taong gulang ayon sa mga talaang pangkasaysayan at sa orihinal na talambuhay. Ang pagkakaiba sa edad nina Georg at Maria ay 25 taon (20 taon sa adaptasyong ito). Ang pagkakasunod-sunod ng mga bata ay bahagyang naiiba rin: sa katotohanan, ito ay: Rupert, Hedwig, Werner, Johanna, Martina, Agathe at Maria Agatha Fraziska Gorbetina 'Mitzi' samantalang ang adaptasyon ay muling nag-aayos sa kanila. Bukod pa rito, ang orihinal na pangalan ng ina ay Agathe. Sa kasaysayan, mahigit sampung taon ang lumipas sa pagitan ng kasal nina Georg at Maria at ng paglipat ng pamilya sa Estados Unidos (mga isang taon sa serye). Sa panahong iyon, nagkaroon sila ng dalawang anak na babae, sina Rosmarie at Eleonore. Si Maria ay buntis din noong pagtakas, at kalaunan ay nanganak sa bunsong anak, si Johannes. Ang mayordoma, si Hans Schweiger, ay isang miyembro ng partidong Nazi ngunit nakipagtulungan sa pamilya, binabalaan silang huwag pag-usapan ang politika sa harap niya at iminungkahi ang kanilang pagtakas kapag may mga pagkakataon sa konsiyerto sa Estados Unidos ng Amerika. Ang ilan pang mga pagkakaiba at detalye ay hiniram mula sa musikal na Richard Rodgers at Oscar Hammerstein Ang Ika-pangalawa Ang Tunong ng Musika o The Sound of Music. Sa parehong makasaysayang salaysay at sa orihinal na autobiography, si '''Maria''' '''Agusuta Kutschera von Trapp''' ay isang postulant pa rin nang siya ay ipadala upang maging isang governess, hindi isang baguhan. Gayunpaman, sa adaptasyong ito— tulad ng sa musikal na pelikula—siya ay ipinadala bilang isang baguhan na may pansamantalang appointment, kalaunan ay umalis sa kumbento at pinakasalan si Georg, kasunod ng parehong arko ng naratibo tulad ng pelikula. Sa anime, tinukso ni Maria si Georg ng isang saludong militar, isang detalyeng hiniram mula sa musikal at wala sa nobela. Sa nobela, tinanggap si Maria ng mga bata nang walang kahirap-hirap. Sa kabaligtaran, ang pelikula ay nagpapakilala ng paunang tensyon, lalo na kay Liesl (Hedwig sa anime), na lumaban sa bagong governess. Hiniram ng anime ang elementong ito mula sa pelikula, na ginagawa itong isang pangunahing tema. Sa episodyo 16 ng anime at sa musikal Ang Bahay na Walang Fräulein Maria, Si Maria Agathe Franiska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp hangganan mag-ulat sa ama Captain Georg Ritter von Trapp si Maria Augusta Kutschera von Trapp wala sa Villa Mansion panandaliang bumalik si Maria sa Nonnberg Abbey kumbento — pagkatapos ng muntik nang aksidente ni Martina sa ilog sa anime, at dahil napagtanto niyang mahal niya si Georg sa pelikula. Sa anime, tinangka nina Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' at Johanna Karoline Gorbetina von trapp sa Nonnberg Abbey na bisitahin siya nang palihim ngunit hinarangan sila ng mga madre; sa pelikula, sinubukan ng lahat ng mga bata na maabot siya sa lungsod ngunit napigilan din sila. Sa nobela, hindi talaga umalis si Maria papunta sa kumbento, naisip niyang umalis nang mapansin niya ang pagmamahal ni Georg ngunit nahikayat siyang manatili kay Yvonne. Sa yugto 39 ng anime at sa pelikula Pagmamalaki at Paniniwala, tinanggal ni Georg ang bandila ng Nazi mula sa bintana ng villa at pinunit ito. Sa nobela, ang insidente ay hindi gaanong mahalaga, binanggit lamang nang palampas upang ipahiwatig na hindi ipinakita ni Georg ang bandila ayon sa iniutos ng mga Nazi. Bukod sa mga puntong ito, may iba pang maliliit na pagkakaiba, ngunit sa pangkalahatan, ang adaptasyon ay mas naaayon sa mga makasaysayang pangyayari kaysa sa bersyon ng musikal. Bukod pa rito, tulad ng musikal, inangkop lamang ng anime ang unang bahagi ng nobela. Gayunpaman, ang ilang mga eksena mula sa ikalawang bahagi ay isinama sa serye. Sa episodyo 35 Pag-awit sa Hangin, habang nasa isang pagtatanghal sa Kleine Halle sa Vienna, isang langaw ang pumasok sa bibig ng batang si Johanna, na nagtulak sa kanya na laktawan ang kanyang solo. Sa nobela, nangyari ang insidenteng ito kay Maria habang nasa isang konsiyerto sa Amerika, na lumikha ng tawanan at nakatulong sa koro ng pamilyang Trapp na kumonekta sa mga manonood. Sa episodyo 40 Paalam sa Aking Bansa ang huli episodyo, habang tumatakas ang pamilya mula sa Salzburg Austria, tinawid nila ang Oetzal Alps Tyrol na nakatago sa isang karwahe para sa libing. Sa nobela, isang katulad na yugto ang kinasasangkutan ng pamilya na nag-iimprovise ng transportasyon pagkatapos ng isang konsiyerto dahil sa pagtitipid noong panahon ng digmaan, gamit ang isang karwahe para sa libing upang makarating sa Austria Italya Krus ng Hangganan Brenner/Bennero Istasyon. == Boses Talento sa Haponesa at Filipino Tagalog == '''Maria Agusta Kutschera von Trapp''' (boses ni: Masako Katsuki sa Haponesa, Gloria De Guzman at Rowena Benavidez sa Tagalog) edad 18 taon gulang Pagkatapos ng pagtatapos sa Vienna Normal Paaralan siya ay nagiging isang baguhan Madre sa Nonberg Abbey sa Salzburg Austria ipinadala sa von Trapp Mansion sa loob ng siyam na buwan upang maging dalawampu't anim governess ng Trapp pamilyang Siya ay tinatawag na ''''Fräulein Maria Augusta Kutschera'''<nowiki/>' Babae siya ay karaniwang palakaibigan at masayahin, at kung minsan ay malamya, ngunit matapang din siyang ipahayag ang kanyang mga opinyon nang walang pag-aatubili at tapat na aminin ang kanyang mga pagkakamali kapag nagawa niya ang mga ito. Sa Ginang Yvonne's Regalo episodyo ika-labingsiyam at Buhay ng Bawat Tao ika-dalawampu episodyo, Yvonne Bervedere napatilok ang formal panamit na mahaba palda bigla hulog sa hadanan bilang Maria Augusta Kutschera na surpresa si Yvonne Belvedere mahulog bigla na lang ligtas dahil sa bariles rolyo at sa huli Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp makahilo o stun Guro Maria! Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp tinawag ni Yvonn Bervedere na bangon at napilayan ang bukung-bukong pero si Maria Augusta Kutschera traumatikong tama sa ulo pinsala binili ni Yvonne Bervedere at Maria Agusta Kutschera pumunta sa ospital. Sa episodyo 31 Diyos Decree Ika 5 AM maaga umaga sa Nonnburg Abbey Si Maria Augusta Kutschera von Trapp mga nagmamadaling bumaba ng hagdan mula anim Nonnbergstiege patungo sa Kaigasse Straße sa tabi Motzartplatz, Motzard Tulay at tinitingnan ang tanawin sa itaas sa Nonnberg Abbey, Ika 6 AM maaga umaga si Maria Augusta von Trapp pagbabalik sa von Trapp Villa Mansion sa Traunstraße 34, Aigen, 5026 pag-bukas pinto nakakagulat Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp pag-tayo upuan pag-hinatay ni Fräulein Maria Augusta von Trapp, Maria Augusta von Trapp tumakbo sa isang pagyakap na iyak lahat pito bata sina Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina pagdadala Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp, Werner Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp, Johanna Karolina Gorbetina von Trapp at Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp pag-gising ang padating ni Maria Augusta von Trapp, lahat na pito bata sina Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina pagdadala Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp, Werner Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp, Johanna Karolina Gorbetina von Trapp at Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp gamiting salita Bumalik ka na po Maria Teacher, habang madali sila bilang si Maria Augusta von Trapp gamit salita Nakabalik na ako sa lahat! Habang madali sila pag-baba sa hagdanan sa likurang hanay Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp at Hedwig Adolphine von Trapp pagdadala Agathe Johanna Erwina von Trapp sa harapang hanay si Johanna Karolina von Trapp, Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp yakapin at sa huli si Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp muntik mahulog baba sa hagdanan. Pagkatapos ng kasal, nalampasan niya ang iba't ibang krisis na dumarating sa pamilya, at ipinakita ang kanyang sarili bilang isang mabuting asawa at ina. Pangunahing mang-aawit bokalista at Guitarista. '''Mga dekorasyon at parangal''' # 1949 – Medalyang Benemerenti (Papa Pio XII), bilang pagkilala sa mga benepisyo ng Tulong sa Austria ng Pamilyang Trapp para sa mga nangangailangang Austriyano. # 1952 – Dame ng ang Utos ng ang Banal Sepulchre (Batikano-Papa Pius XII) # 1956 – Katolikong Ina ng Taon sa Estados Unidos. Natatanggap ng mga kababaihan ang parangal na titulong ito, upang kilalanin ang huwarang pag-uugali. # 1957 – Dekorasyon ng Karangalan sa Ginto para sa mga Serbisyo sa Republika ng Austria. # 1962 – Medalya ng Siena – isang parangal na ibinibigay ng kapatiran ng kababaihan ng Theta Phi Alpha sa "isang natatanging babae upang kilalanin siya para sa kanyang pagtitiis at dakilang tagumpay." Ang medalya ang pinakamataas na parangal na ipinagkakaloob ng organisasyon sa isang hindi miyembro at ipinangalan kay Santa Catherine ng Siena. # 1967 – Austrian Krus ng Honour para sa Agham at Sining, unang baitang. # 2007 - Natanggap ng Pamilya von Trapp ang Egon Ranshofen Wertheimer Gantimpala sa Braunau am Inn. # 2012 - Pagpapangalan kay Maria Trapp-Platz sa Donaustadt (ika 22 Distrikto ng Vienna) '''Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp''' (boses ni: Katsunosuke Hori sa Haponesa, Richie Padilia at Danny Deopante sa Tagalog) edad 38 taon gulang Submarino Austriano Hukbong Dagat at nag alaga ng 7 bata bago siya namatay ang ina Agathe Whitehead von Trapp. Dahil naglingkod siya sa hukbong-dagat, tila mahilig siya sa dagat, at sa kuwento ay gumugol siya ng halos isang buwan sa paglalayag ng isang yate sa Dagat Mediteraneo at panghuhuli ng isda sa pamamagitan ng malayang pagsisida at Manggagawa Karpinteriya at Paggawa ng Muwebles. '''Mga dekorasyon at parangal''' # Krus ng Kabalyero ng Imperyal na Orden ng Leopold. # Kabalyero ng Ika-2 Klase ng Orden ng Bakal na Krus (1917) # Pilak Militar Merito Medalya ("Signum Laudis") # Militar Merito Krus. # 1898 Jubilee Medalya. # 1908 Jubilee Krus # Guera Medalya 1914–1918 may Espada. # Krus ng Mahabang Serbisyo (18 taon) # Bakal na Krus Ika 1 at Ika 2 Klase (Aleman Imperyo) # Lakat Medalya (Ottoman Imperyo) # Orden ng Santo Stanilaus (Russo Imperyo) * '''Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp''' (boses ni: Shinobu Adachi sa Haponesa at Rafael Miranda sa Tagalog) edad 14 taon gulang Pagkamatay ni Agatha, siya at ang kanyang mga nakababatang kapatid ang nanguna sa pagpigil sa gurong pumupunta sa sambahayan ng mga Trapp na maging malapit sa kanila. Siya ay responsable, seryoso, at kalmado, ngunit medyo mahiyain at madalas na natatalo ng kanyang matibay na loob na nakababatang kapatid na babae, si Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp. nag aral sa 'Universität die Innsbruck - Universidad de Inssbruck' Unibersidad ng Innsbruck Pangunahin Kampus sa Tyrol Estado matatagpuan isang daan at pitumpu't siyam na kilometro mula sa Salzburg sa kurso gamot at pumasa sa pagsusulit ganap na kwalipikadong doktor at lumipat sa Estados Unidos ng Amerika taon 1943 sumali sa Estados Unidos Hukbong Sandatahan ika 10 Bundok Dibisyon bilang Tekniko sa Ika-3/Ika-5 Baitang Siruhano Heneral kinita Dalawa Bronze Service Stars, Isa Bronze Star at Medalya Medikal para sa Labanan Tsapa at bumalik sa Stowe Vermont nagtapos Digri sa Medisina sa Unibersidad ng Vermont at nang tayo ng klinika sa 27 Main Street, Adamsville, Little Compton Rhode Island may Asawa ni Henriette Lajoie at nakataas anim bata, bokalista bass unang instrumento accordion at Paggawa ng Pilak na alahas. * '''Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Maria Kawamura sa Haponesa at Vilma Borromeos sa Tagalog) edad 13 taon gulang Dahil nasa kanyang pagbibinata, siya ay matatag ang loob at madalas na iginigiit ang kanyang emosyonal na kalagayan, ngunit sa panimula ay isa siyang taong nakatuon sa pamilya. Tulad ng maraming tinedyer, madalas siyang magrebelde sa mga matatanda at may matinding pagmamalaki, kaya nahihirapan siyang maging tapat. Batay sa kanyang karanasan, hindi siya nagtitiwala sa mga governess at itinuturing silang mga kaaway, at noong una, siya ang nagrebelde laban sa kanya poot bago mga governess Madrasta ang pinakamarami sa kanyang mga kapatid. Gayunpaman, medyo natagalan siya kaysa sa kanyang mga kapatid, ngunit kalaunan ay nagsalita na siya kay Maria. Tinutulan din niya ang kasal ng kanyang ama kay Yvonne at tumakas pa sa bahay sa pagtatangkang putulin ang kanilang kasunduan, alto bokalista at Mga kagamitang gawa sa katad. * '''Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp''' (boses ni: Yōko Matsuoka sa Haponesa) edad 10 taon gulang Isa siyang masigla at pilyong batang lalaki, at dahil nasa edad '''<nowiki/>'''na siya na mahilig<nowiki/> maglaro, madalas niyang inuuna ang paggawa ng gusto niya at hindi sumusunod sa mga tagubilin, dahil kulang siya sa responsibilidad. Ang pinakaayaw niya sa mga aristokratikong kaugalian sa kanyang mga kapatid, siya ay isang napaka mapaglaro lalaki. Sa Niyebe ng Alps yugto ika dalawampu't lima nag-lakbay sa bayan ng Kitzbühel Tyrol Estado nag kasama si Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp, Rupert Georg Ritter von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp Johanna Karolina Gorbetina von Trapp, Martina Alice Gorbetina von Trapp, Agathe Johanna von Trapp, Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at Maria Augusta Kutschera nag sakay pasahero bagon na tren mula 'Salzburg Bahnhof' Salzburg Estasyon sa 'Kitzbühel Bahnhof' Kitzbühel Estasyon habang nasa ski tunguhan sumusunod sa likuran si Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp pababa rampa ng niyebe pag-angat pero nahulog pagbagsak ang sanghi pilay sa bukung-bukong sa aksidente, kasama binili Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp at Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp patungo sa klinika, taon 1943 Pandaigdig Digmaan Dalawa ang kuya ni '''Rupert von Trapp''' ng von Trapp Mga Kapatid sumali sa Estados Unidos Hukbong Sandatahan ika10 Bundok Dibisyon elite ski pangkat Italiyano Kampanya sa Aleman Gothic Linya sa Apennine Bundok may Asawa ni Erika Klambauer at nakataas anim bata mga instrumento recorders, viola da gamba at spinet. * '''Maria Agathe Franziska Gorbetina''' '''<nowiki/>'<nowiki/>M<nowiki/>'''<nowiki/>'''itzi''''<nowiki/>'''<nowiki/>''' '''von Trapp''' (boses ni: Yuri Shiratori sa Haponesa at Charvie Abelete sa Tagalog) Edad 8 taon gulang upang maiba ba'''<nowiki/>'''bae siya kay Maria<nowiki/>. Babae Siya ang pinakamalapit sa kanyang ina sa mga bata. Dala'''<nowiki/>'''wang t<nowiki/>aon na ang<nowiki/> nakalilipas, nagkaroon siya ng iskarlata lagnat, ang parehong sakit na dinanas ng kanyang ina, mahina ang puso at umatras, tumangging kumain. Gayunpaman, pagkatapos makilala si Maria, mabilis siyang gumaling at sa loob ng ilang buwan ay naging sapat ang lakas upang tumakbo, Siya ay may mahinahon at maamo na personalidad, Anak na Babae sa tabi ni '''Maria Augusta Kutschera von Trapp''' Madrasta unang pangunahin instrumeto '''Violin''', piano, cello, clarinet, recorder, accordion, Pag-ukit sa Kahoy at Pag-iimprenta nang mag-isa. * '''Johanna Karolina Gobertina von Trapp''' (boses ni: Hiromi Ishikawa) edad 6 taon gulang May mga pekas siya sa kanyang mga pisngi. Siya ang mood-maker ng pamilyang Trapp. Siya ay masayahin at madaling maaliw, tumatawa sa pinakamaliit na bagay, at napaka-mausisa. Bukod pa rito, siya ay isang pilyong tomboy na madalas mapasama sa mga kakaibang pangyayari, tulad ng pagkaligaw, pagsusuot ng kakaibang gumawapataas, na madalas tumawa at isinailalim din sa pangangalaga ni Maria, sa Isang Nobya noong Hulyo yugto ika-tatlumpu't dalawa binili ni Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' at Johanna Karolina von Trapp nag-dala balde gumawa ng bangkito pumunta sa labas sa binta ng aklatan talakayan pag-uusap Baronesa Mathilda tungkol sa pag-pakasal Johanna Karolina Gorbetina von Trapp nag-desisyon gumawa ng sulat, una Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp bumaba sa balde bangkito pero si Johanna Karolina Gorbetina von Trapp nang walang balanse ang kanyang kaliwang paa, sumigaw, takpan bibig at natumba pag-bagsak, Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp pagsasabi Johanna Karolina Gorbetina von Trapp ayos lang! Binili sina Maria Augusta von Trapp at Captain Baron Georg Ludwig'''<nowiki/>''' R''<nowiki/>''itter von Trapp nakarinig ng malakas na ingay na pagkatok na timba ng pagbagsak sa la'''<nowiki/>'''ba'''<nowiki/>'''s binuksan bintana nakakagulat nalang binili ni Maria Augu<nowiki/>sta<nowiki/> vo''<nowiki/>''n Trapp at Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp abisong babala tinawag na Mga anak na babae na tomboy na ito! Binili ni Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at Johanna Karolina Gorbetina von Trapp tinuro abisong babala na pag-ka busted sa pag-espiya, soprano mang-aawit at Pagguhit, Pagpipinta, at Paglililok. * '''Mar'''<nowiki/>'''t'''<nowiki/>'''ina''' '''Alice Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Saori Suzuki sa Haponesa) 4 taon gulang kasa<nowiki/>ma niya saanman siya magpunta, at sinasabi ng kanyang pamilya, at kahit hindi siya masyadong nagsasalita, minsan ay nakakagulat ang mga sinasabi niya Laging niyang dinala ang Teddy Oso kanya si Nikola kahit saan, mang-aawit ikalawa suprano at Pagpipinta ng Kahoy. * '''Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Naoto Watanabe) 3 taon gulang ang bunsong anak na babae ni Baron von Trapp Dahil siya ang bunso, pinalayaw siya, inosente, at mahilig magbiro, at mang-aawit unang suprano, piano at gutarista. ==Musika== ===Pambungad na Tema=== Ang pambungad na tema ay naiiba sa batay sa pagpapalabas. Ang unang ginamit ng serye ay ang "Doremi no Uta (Doremi Song)" bilang unang kanta, subalit, ang dvd at ang bersiyong bidyo ng serye ay ginamit ang "Hohemi no Mahou (Smile Magic)" bilang bagong pambungad na kanta. #"''Doremi Song'' [ドレミのうた] (Do-Re-Mi no Uta)" ni Eri Itoh at Children's Choir of the Forest (bersiyon ng unang pagpapalabas) manunulat ng kanta Richard Rogers at Oscar Hammerstein Ang pangalawa. #"''Magic of the Smile'' [ほほえみの魔法](Hohoemi no Mahou)" ni Eri Itoh (bidyo, dvd, at huling bersiyon ng pag'''<nowiki/>'''pa''<nowiki/>''palabas) ===Pangwakas na Tema=== # ''"With Outstretched Hands'''' [両手を広げて](Ryoute wo hiroge'''<nowiki/>'''te'''<nowiki/>''')" ni Eri Itoh == Ugnay Panlabas == *{{ann|anime|1758}} [[Kategorya:Dramang anime at manga]] [[Kategorya:Anime ng 1991]] [[Kategorya:Mga serye sa telebisyon]] {{anime-series-stub}} 9cbwczw8581shw86wuthcbsxjzm88uu 2209662 2209660 2026-05-30T03:13:58Z ~2026-31456-69 162261 2209662 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Mayo 2021}} {{Infobox animanga/Header | name = Trapp Family Story | image = Sonrisas y lagrimas.JPG | caption = | ja_kanji = トラップ一家物語 | ja_romaji = Torappu Ikka Monogatari | genre = [[Drama]] }} {{Infobox animanga/Anime | title = | director = [[Kôzô Kusuha]] | studio = [[Nippon Animation]] | network = [[RTL 2]] | first = 13 Enero 1991 | last = 28 Disyembre 1991 | episodes = 40 }} {{Infobox animanga/Footer}} Ang {{nihongo|'''''Trapp Family Story'''''|トラップ一家物語|Torappu Ikka Monogatari}} ay isang [[Hapon]]es na seryeng [[anime]] ng [[Nippon Animation]]. Ito ay nakabase sa nobelang ''[[The Story of the Trapp Family Singers]]'' ni [[Maria von Trapp]], na kung saan ay nagbigay inspirasyon sa sikat na buong mundo na awit manunulat Richard Rogers at Oscar Hammerstien (Ang Tunong ng Musika) ''[[The Sound of Music]]'' Nakatitig ni Dane Julie Andrews, Christopher Plummer, Charmain Carr, Nicholas Hamond, Heather Menzies, Duane Chase, Angela Cartwright, Debbie Turner at Kym Karath. == Balankas == Nawalan ng dalawang magulang si Maria Kutschera sa murang edad at kinailangang harapin ang maraming paghihirap. Sa edad na labingwalong taon, pabalik mula sa kanyang pagtatapos mula sa paaralan ng pagsasanay ng mga guro, bigla siyang nagpasya na maging isang madre. Pumunta siya sa Salzburg at binisita ang Nonnberg Abbey, na kilala bilang pinakamahigpit na kumbento, kung saan siya nag-aplay at tinanggap bilang isang baguhan. Gayunpaman, ang masayahin at masiglang personalidad ni Maria at ang kanyang kawalang-bahala sa mga kaugalian at disiplina ay unti-unting nagtulak sa kanya na makita bilang isang problematikong presensya sa kumbento, dahil ang mga madre ay umaasa sa disiplina at wastong asal higit sa lahat. Sinubukan ni Maria na baguhin ang kanyang pamumuhay, ngunit hindi niya ito nagustuhan; mas gusto niyang parangalan ang kanyang Panginoon sa pamamagitan ng kagalakan at pasasalamat para sa buhay at lahat ng narito. Isang araw, ipinadala ng Ina Superior si Maria sa bahay ni Baron Georg von Trapp, isang bayani at aristokratang Austrian, sa loob ng siyam na buwan bilang governess ng kanyang pangalawang anak na babae, isang mahinang bata na nagngangalang Maria din. Ang Baron ay isang balo, at wala sa dalawampu't limang governess na dati niyang kinuha ang tinanggap ng kanyang pitong anak. Noong una, ang mga bata ay mahiyain at rebelde, ngunit unti-unti nilang nabuksan ang kanilang mga mata sa pagiging inosente at tapat ni Maria. Pagkaraan ng ilang panahon, sa pamamagitan ng kagalakan, awit, at tula, nakuha ni Maria ang puso at respeto ng mga bata, na pinupuno silang lahat ng kaligayahan. Nakuha rin ni Maria ang pagmamahal ng Baron. Napagtanto ni Georg na umiibig siya kay Maria at pinutol ang kanyang pakikipagtipan sa kanyang kasintahang si Lady Yvonne. Kalaunan, sa pagpupumilit ng kanyang mga anak, hiniling niya kay Maria na pakasalan siya, laban sa opinyon ni Baroness Matilda, isang aristokrata na namamahala sa sambahayan. Noong una, nag-alangan si Maria at bumalik sa kumbento nang ilang panahon, ngunit di-nagtagal ay naunawaan niya ang kanyang nararamdaman at bumalik upang pakasalan ang Baron at maging isang ina ng kanyang mga anak. Sa harap ng mga kahirapan sa pananalapi, ginawang panauhin ng pamilyang Trapp ang kanilang villa. Natuklasan ni Lotte Lehmann, isang bumibisitang mang-aawit ng opera, ang mga batang kumakanta at hinikayat silang magtanghal sa Salzburg Pista. Sa kabila ng pagiging baguhan, ang kanilang sigasig at mga awiting-bayan ay nakakuha ng puso ng mga manonood, na humantong sa mga paglabas sa radyo, isang pagtatanghal sa Kleine Halle ng Vienna, at isang pakikipagkita sa Amerikanong impresario na si Mr. Dennis Wagner, na nag-alok sa kanila ng isang paglilibot sa Estados Unidos ng Amerika, na kanilang tinanggihan noong una. Gayunpaman, lumitaw ang mga problema sa pagdating ng mga banta ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, habang kinontrol ng mga Nazi ang Austria, isang taon bago ang tunggalian. Hindi masaya ang pamilyang Trapp sa kanilang bagong buhay at nagalit sa katotohanan na si Adolf Hitler mismo ang nais na kumanta sila sa kanyang mga salu-salo. Si Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp, isang bayani ng digmaan at makabayan, ay tumangging makipagtulungan sa rehimen, at natuklasan nila na ang kanilang butler na si Hans ay isang tagasuporta ng Nazi na itinalaga upang bantayan sila. Dahil dito, nagpasya silang umalis sa Austria upang pumunta sa malayo upang simulan ang kanilang bagong buhay, malayo sa digmaan. Sa tulong ng pinagkakatiwalaang kaibigang si Franz, sina Georg, Maria (na ngayon ay buntis), at ang pitong anak ay palihim na tumakas sa kanilang tahanan, tumawid sa mga bundok patungong Italya, at kalaunan ay nakarating sa New York sa Estados Unidos, kung saan, sa tulong ni Wagner, sila ay sumikat sa pagtugtog ng kanilang mga katutubong awiting-bayan. == Adaptasyon == Nang ipadala si Maria sa pamilyang Von Trapp, siya ay 21 taong gulang ayon sa mga talaang pangkasaysayan at sa orihinal na talambuhay. Ang pagkakaiba sa edad nina Georg at Maria ay 25 taon (20 taon sa adaptasyong ito). Ang pagkakasunod-sunod ng mga bata ay bahagyang naiiba rin: sa katotohanan, ito ay: Rupert, Hedwig, Werner, Johanna, Martina, Agathe at Maria Agatha Fraziska Gorbetina 'Mitzi' samantalang ang adaptasyon ay muling nag-aayos sa kanila. Bukod pa rito, ang orihinal na pangalan ng ina ay Agathe. Sa kasaysayan, mahigit sampung taon ang lumipas sa pagitan ng kasal nina Georg at Maria at ng paglipat ng pamilya sa Estados Unidos (mga isang taon sa serye). Sa panahong iyon, nagkaroon sila ng dalawang anak na babae, sina Rosmarie at Eleonore. Si Maria ay buntis din noong pagtakas, at kalaunan ay nanganak sa bunsong anak, si Johannes. Ang mayordoma, si Hans Schweiger, ay isang miyembro ng partidong Nazi ngunit nakipagtulungan sa pamilya, binabalaan silang huwag pag-usapan ang politika sa harap niya at iminungkahi ang kanilang pagtakas kapag may mga pagkakataon sa konsiyerto sa Estados Unidos ng Amerika. Ang ilan pang mga pagkakaiba at detalye ay hiniram mula sa musikal na Richard Rodgers at Oscar Hammerstein Ang Ika-pangalawa Ang Tunong ng Musika o The Sound of Music. Sa parehong makasaysayang salaysay at sa orihinal na autobiography, si '''Maria''' '''Agusuta Kutschera von Trapp''' ay isang postulant pa rin nang siya ay ipadala upang maging isang governess, hindi isang baguhan. Gayunpaman, sa adaptasyong ito— tulad ng sa musikal na pelikula—siya ay ipinadala bilang isang baguhan na may pansamantalang appointment, kalaunan ay umalis sa kumbento at pinakasalan si Georg, kasunod ng parehong arko ng naratibo tulad ng pelikula. Sa anime, tinukso ni Maria si Georg ng isang saludong militar, isang detalyeng hiniram mula sa musikal at wala sa nobela. Sa nobela, tinanggap si Maria ng mga bata nang walang kahirap-hirap. Sa kabaligtaran, ang pelikula ay nagpapakilala ng paunang tensyon, lalo na kay Liesl (Hedwig sa anime), na lumaban sa bagong governess. Hiniram ng anime ang elementong ito mula sa pelikula, na ginagawa itong isang pangunahing tema. Sa episodyo 16 ng anime at sa musikal Ang Bahay na Walang Fräulein Maria, Si Maria Agathe Franiska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp hangganan mag-ulat sa ama Captain Georg Ritter von Trapp si Maria Augusta Kutschera von Trapp wala sa Villa Mansion panandaliang bumalik si Maria sa Nonnberg Abbey kumbento — pagkatapos ng muntik nang aksidente ni Martina sa ilog sa anime, at dahil napagtanto niyang mahal niya si Georg sa pelikula. Sa anime, tinangka nina Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' at Johanna Karoline Gorbetina von trapp sa Nonnberg Abbey na bisitahin siya nang palihim ngunit hinarangan sila ng mga madre; sa pelikula, sinubukan ng lahat ng mga bata na maabot siya sa lungsod ngunit napigilan din sila. Sa nobela, hindi talaga umalis si Maria papunta sa kumbento, naisip niyang umalis nang mapansin niya ang pagmamahal ni Georg ngunit nahikayat siyang manatili kay Yvonne. Sa yugto 39 ng anime at sa pelikula Pagmamalaki at Paniniwala, tinanggal ni Georg ang bandila ng Nazi mula sa bintana ng villa at pinunit ito. Sa nobela, ang insidente ay hindi gaanong mahalaga, binanggit lamang nang palampas upang ipahiwatig na hindi ipinakita ni Georg ang bandila ayon sa iniutos ng mga Nazi. Bukod sa mga puntong ito, may iba pang maliliit na pagkakaiba, ngunit sa pangkalahatan, ang adaptasyon ay mas naaayon sa mga makasaysayang pangyayari kaysa sa bersyon ng musikal. Bukod pa rito, tulad ng musikal, inangkop lamang ng anime ang unang bahagi ng nobela. Gayunpaman, ang ilang mga eksena mula sa ikalawang bahagi ay isinama sa serye. Sa episodyo 35 Pag-awit sa Hangin, habang nasa isang pagtatanghal sa Kleine Halle sa Vienna, isang langaw ang pumasok sa bibig ng batang si Johanna, na nagtulak sa kanya na laktawan ang kanyang solo. Sa nobela, nangyari ang insidenteng ito kay Maria habang nasa isang konsiyerto sa Amerika, na lumikha ng tawanan at nakatulong sa koro ng pamilyang Trapp na kumonekta sa mga manonood. Sa episodyo 40 Paalam sa Aking Bansa ang huli episodyo, habang tumatakas ang pamilya mula sa Salzburg Austria, tinawid nila ang Oetzal Alps Tyrol na nakatago sa isang karwahe para sa libing. Sa nobela, isang katulad na yugto ang kinasasangkutan ng pamilya na nag-iimprovise ng transportasyon pagkatapos ng isang konsiyerto dahil sa pagtitipid noong panahon ng digmaan, gamit ang isang karwahe para sa libing upang makarating sa Austria Italya Krus ng Hangganan Brenner/Bennero Istasyon. == Boses Talento sa Haponesa at Filipino Tagalog == '''Maria Agusta Kutschera von Trapp''' (boses ni: Masako Katsuki sa Haponesa, Gloria De Guzman at Rowena Benavidez sa Tagalog) edad 18 taon gulang Pagkatapos ng pagtatapos sa Vienna Normal Paaralan siya ay nagiging isang baguhan Madre sa Nonberg Abbey sa Salzburg Austria ipinadala sa von Trapp Mansion sa loob ng siyam na buwan upang maging dalawampu't anim governess ng Trapp pamilyang Siya ay tinatawag na ''''Fräulein Maria Augusta Kutschera'''<nowiki/>' Babae siya ay karaniwang palakaibigan at masayahin, at kung minsan ay malamya, ngunit matapang din siyang ipahayag ang kanyang mga opinyon nang walang pag-aatubili at tapat na aminin ang kanyang mga pagkakamali kapag nagawa niya ang mga ito. Sa Ginang Yvonne's Regalo episodyo ika-labingsiyam at Buhay ng Bawat Tao ika-dalawampu episodyo, Yvonne Bervedere napatilok ang formal panamit na mahaba palda bigla hulog sa hadanan bilang Maria Augusta Kutschera na surpresa si Yvonne Belvedere mahulog bigla na lang ligtas dahil sa bariles rolyo at sa huli Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp makahilo o stun Guro Maria! Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp tinawag ni Yvonn Bervedere na bangon at napilayan ang bukung-bukong pero si Maria Augusta Kutschera traumatikong tama sa ulo pinsala binili ni Yvonne Bervedere at Maria Agusta Kutschera pumunta sa ospital. Sa episodyo 31 Diyos Decree Ika 5 AM maaga umaga sa Nonnburg Abbey Si Maria Augusta Kutschera von Trapp mga nagmamadaling bumaba ng hagdan mula anim Nonnbergstiege patungo sa Kaigasse Straße sa tabi Motzartplatz, Motzard Tulay at tinitingnan ang tanawin sa itaas sa Nonnberg Abbey, Ika 6 AM maaga umaga si Maria Augusta von Trapp pagbabalik sa von Trapp Villa Mansion sa Traunstraße 34, Aigen, 5026 pag-bukas pinto nakakagulat Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp pag-tayo upuan pag-hinatay ni Fräulein Maria Augusta von Trapp, Maria Augusta von Trapp tumakbo sa isang pagyakap na iyak lahat pito bata sina Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina pagdadala Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp, Werner Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp, Johanna Karolina Gorbetina von Trapp at Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp pag-gising ang padating ni Maria Augusta von Trapp, lahat na pito bata sina Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina pagdadala Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp, Werner Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp, Johanna Karolina Gorbetina von Trapp at Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp gamiting salita Bumalik ka na po Maria Teacher, habang madali sila bilang si Maria Augusta von Trapp gamit salita Nakabalik na ako sa lahat! Habang madali sila pag-baba sa hagdanan sa likurang hanay Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp at Hedwig Adolphine von Trapp pagdadala Agathe Johanna Erwina von Trapp sa harapang hanay si Johanna Karolina von Trapp, Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp yakapin at sa huli ay si Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp muntik mahulog baba sa hagdanan. Pagkatapos ng kasal, nalampasan niya ang iba't ibang krisis na dumarating sa pamilya, at ipinakita ang kanyang sarili bilang isang mabuting asawa at ina. Pangunahing mang-aawit bokalista at Guitarista. '''Mga dekorasyon at parangal''' # 1949 – Medalyang Benemerenti (Papa Pio XII), bilang pagkilala sa mga benepisyo ng Tulong sa Austria ng Pamilyang Trapp para sa mga nangangailangang Austriyano. # 1952 – Dame ng ang Utos ng ang Banal Sepulchre (Batikano-Papa Pius XII) # 1956 – Katolikong Ina ng Taon sa Estados Unidos. Natatanggap ng mga kababaihan ang parangal na titulong ito, upang kilalanin ang huwarang pag-uugali. # 1957 – Dekorasyon ng Karangalan sa Ginto para sa mga Serbisyo sa Republika ng Austria. # 1962 – Medalya ng Siena – isang parangal na ibinibigay ng kapatiran ng kababaihan ng Theta Phi Alpha sa "isang natatanging babae upang kilalanin siya para sa kanyang pagtitiis at dakilang tagumpay." Ang medalya ang pinakamataas na parangal na ipinagkakaloob ng organisasyon sa isang hindi miyembro at ipinangalan kay Santa Catherine ng Siena. # 1967 – Austrian Krus ng Honour para sa Agham at Sining, unang baitang. # 2007 - Natanggap ng Pamilya von Trapp ang Egon Ranshofen Wertheimer Gantimpala sa Braunau am Inn. # 2012 - Pagpapangalan kay Maria Trapp-Platz sa Donaustadt (ika 22 Distrikto ng Vienna) '''Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp''' (boses ni: Katsunosuke Hori sa Haponesa, Richie Padilia at Danny Deopante sa Tagalog) edad 38 taon gulang Submarino Austriano Hukbong Dagat at nag alaga ng 7 bata bago siya namatay ang ina Agathe Whitehead von Trapp. Dahil naglingkod siya sa hukbong-dagat, tila mahilig siya sa dagat, at sa kuwento ay gumugol siya ng halos isang buwan sa paglalayag ng isang yate sa Dagat Mediteraneo at panghuhuli ng isda sa pamamagitan ng malayang pagsisida at Manggagawa Karpinteriya at Paggawa ng Muwebles. '''Mga dekorasyon at parangal''' # Krus ng Kabalyero ng Imperyal na Orden ng Leopold. # Kabalyero ng Ika-2 Klase ng Orden ng Bakal na Krus (1917) # Pilak Militar Merito Medalya ("Signum Laudis") # Militar Merito Krus. # 1898 Jubilee Medalya. # 1908 Jubilee Krus # Guera Medalya 1914–1918 may Espada. # Krus ng Mahabang Serbisyo (18 taon) # Bakal na Krus Ika 1 at Ika 2 Klase (Aleman Imperyo) # Lakat Medalya (Ottoman Imperyo) # Orden ng Santo Stanilaus (Russo Imperyo) * '''Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp''' (boses ni: Shinobu Adachi sa Haponesa at Rafael Miranda sa Tagalog) edad 14 taon gulang Pagkamatay ni Agatha, siya at ang kanyang mga nakababatang kapatid ang nanguna sa pagpigil sa gurong pumupunta sa sambahayan ng mga Trapp na maging malapit sa kanila. Siya ay responsable, seryoso, at kalmado, ngunit medyo mahiyain at madalas na natatalo ng kanyang matibay na loob na nakababatang kapatid na babae, si Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp. nag aral sa 'Universität die Innsbruck - Universidad de Inssbruck' Unibersidad ng Innsbruck Pangunahin Kampus sa Tyrol Estado matatagpuan isang daan at pitumpu't siyam na kilometro mula sa Salzburg sa kurso gamot at pumasa sa pagsusulit ganap na kwalipikadong doktor at lumipat sa Estados Unidos ng Amerika taon 1943 sumali sa Estados Unidos Hukbong Sandatahan ika 10 Bundok Dibisyon bilang Tekniko sa Ika-3/Ika-5 Baitang Siruhano Heneral kinita Dalawa Bronze Service Stars, Isa Bronze Star at Medalya Medikal para sa Labanan Tsapa at bumalik sa Stowe Vermont nagtapos Digri sa Medisina sa Unibersidad ng Vermont at nang tayo ng klinika sa 27 Main Street, Adamsville, Little Compton Rhode Island may Asawa ni Henriette Lajoie at nakataas anim bata, bokalista bass unang instrumento accordion at Paggawa ng Pilak na alahas. * '''Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Maria Kawamura sa Haponesa at Vilma Borromeos sa Tagalog) edad 13 taon gulang Dahil nasa kanyang pagbibinata, siya ay matatag ang loob at madalas na iginigiit ang kanyang emosyonal na kalagayan, ngunit sa panimula ay isa siyang taong nakatuon sa pamilya. Tulad ng maraming tinedyer, madalas siyang magrebelde sa mga matatanda at may matinding pagmamalaki, kaya nahihirapan siyang maging tapat. Batay sa kanyang karanasan, hindi siya nagtitiwala sa mga governess at itinuturing silang mga kaaway, at noong una, siya ang nagrebelde laban sa kanya poot bago mga governess Madrasta ang pinakamarami sa kanyang mga kapatid. Gayunpaman, medyo natagalan siya kaysa sa kanyang mga kapatid, ngunit kalaunan ay nagsalita na siya kay Maria. Tinutulan din niya ang kasal ng kanyang ama kay Yvonne at tumakas pa sa bahay sa pagtatangkang putulin ang kanilang kasunduan, alto bokalista at Mga kagamitang gawa sa katad. * '''Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp''' (boses ni: Yōko Matsuoka sa Haponesa) edad 10 taon gulang Isa siyang masigla at pilyong batang lalaki, at dahil nasa edad '''<nowiki/>'''na siya na mahilig<nowiki/> maglaro, madalas niyang inuuna ang paggawa ng gusto niya at hindi sumusunod sa mga tagubilin, dahil kulang siya sa responsibilidad. Ang pinakaayaw niya sa mga aristokratikong kaugalian sa kanyang mga kapatid, siya ay isang napaka mapaglaro lalaki. Sa Niyebe ng Alps yugto ika dalawampu't lima nag-lakbay sa bayan ng Kitzbühel Tyrol Estado nag kasama si Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp, Rupert Georg Ritter von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp Johanna Karolina Gorbetina von Trapp, Martina Alice Gorbetina von Trapp, Agathe Johanna von Trapp, Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at Maria Augusta Kutschera nag sakay pasahero bagon na tren mula 'Salzburg Bahnhof' Salzburg Estasyon sa 'Kitzbühel Bahnhof' Kitzbühel Estasyon habang nasa ski tunguhan sumusunod sa likuran si Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp pababa rampa ng niyebe pag-angat pero nahulog pagbagsak ang sanghi pilay sa bukung-bukong sa aksidente, kasama binili Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp at Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp patungo sa klinika, taon 1943 Pandaigdig Digmaan Dalawa ang kuya ni '''Rupert von Trapp''' ng von Trapp Mga Kapatid sumali sa Estados Unidos Hukbong Sandatahan ika10 Bundok Dibisyon elite ski pangkat Italiyano Kampanya sa Aleman Gothic Linya sa Apennine Bundok may Asawa ni Erika Klambauer at nakataas anim bata mga instrumento recorders, viola da gamba at spinet. * '''Maria Agathe Franziska Gorbetina''' '''<nowiki/>'<nowiki/>M<nowiki/>'''<nowiki/>'''itzi''''<nowiki/>'''<nowiki/>''' '''von Trapp''' (boses ni: Yuri Shiratori sa Haponesa at Charvie Abelete sa Tagalog) Edad 8 taon gulang upang maiba ba'''<nowiki/>'''bae siya kay Maria<nowiki/>. Babae Siya ang pinakamalapit sa kanyang ina sa mga bata. Dala'''<nowiki/>'''wang t<nowiki/>aon na ang<nowiki/> nakalilipas, nagkaroon siya ng iskarlata lagnat, ang parehong sakit na dinanas ng kanyang ina, mahina ang puso at umatras, tumangging kumain. Gayunpaman, pagkatapos makilala si Maria, mabilis siyang gumaling at sa loob ng ilang buwan ay naging sapat ang lakas upang tumakbo, Siya ay may mahinahon at maamo na personalidad, Anak na Babae sa tabi ni '''Maria Augusta Kutschera von Trapp''' Madrasta unang pangunahin instrumeto '''Violin''', piano, cello, clarinet, recorder, accordion, Pag-ukit sa Kahoy at Pag-iimprenta nang mag-isa. * '''Johanna Karolina Gobertina von Trapp''' (boses ni: Hiromi Ishikawa) edad 6 taon gulang May mga pekas siya sa kanyang mga pisngi. Siya ang mood-maker ng pamilyang Trapp. Siya ay masayahin at madaling maaliw, tumatawa sa pinakamaliit na bagay, at napaka-mausisa. Bukod pa rito, siya ay isang pilyong tomboy na madalas mapasama sa mga kakaibang pangyayari, tulad ng pagkaligaw, pagsusuot ng kakaibang gumawapataas, na madalas tumawa at isinailalim din sa pangangalaga ni Maria, sa Isang Nobya noong Hulyo yugto ika-tatlumpu't dalawa binili ni Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' at Johanna Karolina von Trapp nag-dala balde gumawa ng bangkito pumunta sa labas sa binta ng aklatan talakayan pag-uusap Baronesa Mathilda tungkol sa pag-pakasal Johanna Karolina Gorbetina von Trapp nag-desisyon gumawa ng sulat, una Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp bumaba sa balde bangkito pero si Johanna Karolina Gorbetina von Trapp nang walang balanse ang kanyang kaliwang paa, sumigaw, takpan bibig at natumba pag-bagsak, Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp pagsasabi Johanna Karolina Gorbetina von Trapp ayos lang! Binili sina Maria Augusta von Trapp at Captain Baron Georg Ludwig'''<nowiki/>''' R''<nowiki/>''itter von Trapp nakarinig ng malakas na ingay na pagkatok na timba ng pagbagsak sa la'''<nowiki/>'''ba'''<nowiki/>'''s binuksan bintana nakakagulat nalang binili ni Maria Augu<nowiki/>sta<nowiki/> vo''<nowiki/>''n Trapp at Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp abisong babala tinawag na Mga anak na babae na tomboy na ito! Binili ni Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at Johanna Karolina Gorbetina von Trapp tinuro abisong babala na pag-ka busted sa pag-espiya, soprano mang-aawit at Pagguhit, Pagpipinta, at Paglililok. * '''Mar'''<nowiki/>'''t'''<nowiki/>'''ina''' '''Alice Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Saori Suzuki sa Haponesa) 4 taon gulang kasa<nowiki/>ma niya saanman siya magpunta, at sinasabi ng kanyang pamilya, at kahit hindi siya masyadong nagsasalita, minsan ay nakakagulat ang mga sinasabi niya Laging niyang dinala ang Teddy Oso kanya si Nikola kahit saan, mang-aawit ikalawa suprano at Pagpipinta ng Kahoy. * '''Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Naoto Watanabe) 3 taon gulang ang bunsong anak na babae ni Baron von Trapp Dahil siya ang bunso, pinalayaw siya, inosente, at mahilig magbiro, at mang-aawit unang suprano, piano at gutarista. ==Musika== ===Pambungad na Tema=== Ang pambungad na tema ay naiiba sa batay sa pagpapalabas. Ang unang ginamit ng serye ay ang "Doremi no Uta (Doremi Song)" bilang unang kanta, subalit, ang dvd at ang bersiyong bidyo ng serye ay ginamit ang "Hohemi no Mahou (Smile Magic)" bilang bagong pambungad na kanta. #"''Doremi Song'' [ドレミのうた] (Do-Re-Mi no Uta)" ni Eri Itoh at Children's Choir of the Forest (bersiyon ng unang pagpapalabas) manunulat ng kanta Richard Rogers at Oscar Hammerstein Ang pangalawa. #"''Magic of the Smile'' [ほほえみの魔法](Hohoemi no Mahou)" ni Eri Itoh (bidyo, dvd, at huling bersiyon ng pag'''<nowiki/>'''pa''<nowiki/>''palabas) ===Pangwakas na Tema=== # ''"With Outstretched Hands'''' [両手を広げて](Ryoute wo hiroge'''<nowiki/>'''te'''<nowiki/>''')" ni Eri Itoh == Ugnay Panlabas == *{{ann|anime|1758}} [[Kategorya:Dramang anime at manga]] [[Kategorya:Anime ng 1991]] [[Kategorya:Mga serye sa telebisyon]] {{anime-series-stub}} erugbavocnqzn2e5u038uyvd2huyi8p 2209669 2209662 2026-05-30T05:01:49Z ~2026-31456-69 162261 2209669 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Mayo 2021}} {{Infobox animanga/Header | name = Trapp Family Story | image = Sonrisas y lagrimas.JPG | caption = | ja_kanji = トラップ一家物語 | ja_romaji = Torappu Ikka Monogatari | genre = [[Drama]] }} {{Infobox animanga/Anime | title = | director = [[Kôzô Kusuha]] | studio = [[Nippon Animation]] | network = [[RTL 2]] | first = 13 Enero 1991 | last = 28 Disyembre 1991 | episodes = 40 }} {{Infobox animanga/Footer}} Ang {{nihongo|'''''Trapp Family Story'''''|トラップ一家物語|Torappu Ikka Monogatari}} ay isang [[Hapon]]es na seryeng [[anime]] ng [[Nippon Animation]]. Ito ay nakabase sa nobelang ''[[The Story of the Trapp Family Singers]]'' ni [[Maria von Trapp]], na kung saan ay nagbigay inspirasyon sa sikat na buong mundo na awit manunulat Richard Rogers at Oscar Hammerstien (Ang Tunong ng Musika) ''[[The Sound of Music]]'' Nakatitig ni Dane Julie Andrews, Christopher Plummer, Charmain Carr, Nicholas Hamond, Heather Menzies, Duane Chase, Angela Cartwright, Debbie Turner at Kym Karath. == Balankas == Nawalan ng dalawang magulang si Maria Kutschera sa murang edad at kinailangang harapin ang maraming paghihirap. Sa edad na labingwalong taon, pabalik mula sa kanyang pagtatapos mula sa paaralan ng pagsasanay ng mga guro, bigla siyang nagpasya na maging isang madre. Pumunta siya sa Salzburg at binisita ang Nonnberg Abbey, na kilala bilang pinakamahigpit na kumbento, kung saan siya nag-aplay at tinanggap bilang isang baguhan. Gayunpaman, ang masayahin at masiglang personalidad ni Maria at ang kanyang kawalang-bahala sa mga kaugalian at disiplina ay unti-unting nagtulak sa kanya na makita bilang isang problematikong presensya sa kumbento, dahil ang mga madre ay umaasa sa disiplina at wastong asal higit sa lahat. Sinubukan ni Maria na baguhin ang kanyang pamumuhay, ngunit hindi niya ito nagustuhan; mas gusto niyang parangalan ang kanyang Panginoon sa pamamagitan ng kagalakan at pasasalamat para sa buhay at lahat ng narito. Isang araw, ipinadala ng Ina Superior si Maria sa bahay ni Baron Georg von Trapp, isang bayani at aristokratang Austrian, sa loob ng siyam na buwan bilang governess ng kanyang pangalawang anak na babae, isang mahinang bata na nagngangalang Maria din. Ang Baron ay isang balo, at wala sa dalawampu't limang governess na dati niyang kinuha ang tinanggap ng kanyang pitong anak. Noong una, ang mga bata ay mahiyain at rebelde, ngunit unti-unti nilang nabuksan ang kanilang mga mata sa pagiging inosente at tapat ni Maria. Pagkaraan ng ilang panahon, sa pamamagitan ng kagalakan, awit, at tula, nakuha ni Maria ang puso at respeto ng mga bata, na pinupuno silang lahat ng kaligayahan. Nakuha rin ni Maria ang pagmamahal ng Baron. Napagtanto ni Georg na umiibig siya kay Maria at pinutol ang kanyang pakikipagtipan sa kanyang kasintahang si Lady Yvonne. Kalaunan, sa pagpupumilit ng kanyang mga anak, hiniling niya kay Maria na pakasalan siya, laban sa opinyon ni Baroness Matilda, isang aristokrata na namamahala sa sambahayan. Noong una, nag-alangan si Maria at bumalik sa kumbento nang ilang panahon, ngunit di-nagtagal ay naunawaan niya ang kanyang nararamdaman at bumalik upang pakasalan ang Baron at maging isang ina ng kanyang mga anak. Sa harap ng mga kahirapan sa pananalapi, ginawang panauhin ng pamilyang Trapp ang kanilang villa. Natuklasan ni Lotte Lehmann, isang bumibisitang mang-aawit ng opera, ang mga batang kumakanta at hinikayat silang magtanghal sa Salzburg Pista. Sa kabila ng pagiging baguhan, ang kanilang sigasig at mga awiting-bayan ay nakakuha ng puso ng mga manonood, na humantong sa mga paglabas sa radyo, isang pagtatanghal sa Kleine Halle ng Vienna, at isang pakikipagkita sa Amerikanong impresario na si Mr. Dennis Wagner, na nag-alok sa kanila ng isang paglilibot sa Estados Unidos ng Amerika, na kanilang tinanggihan noong una. Gayunpaman, lumitaw ang mga problema sa pagdating ng mga banta ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, habang kinontrol ng mga Nazi ang Austria, isang taon bago ang tunggalian. Hindi masaya ang pamilyang Trapp sa kanilang bagong buhay at nagalit sa katotohanan na si Adolf Hitler mismo ang nais na kumanta sila sa kanyang mga salu-salo. Si Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp, isang bayani ng digmaan at makabayan, ay tumangging makipagtulungan sa rehimen, at natuklasan nila na ang kanilang butler na si Hans ay isang tagasuporta ng Nazi na itinalaga upang bantayan sila. Dahil dito, nagpasya silang umalis sa Austria upang pumunta sa malayo upang simulan ang kanilang bagong buhay, malayo sa digmaan. Sa tulong ng pinagkakatiwalaang kaibigang si Franz, sina Georg, Maria (na ngayon ay buntis), at ang pitong anak ay palihim na tumakas sa kanilang tahanan, tumawid sa mga bundok patungong Italya, at kalaunan ay nakarating sa New York sa Estados Unidos, kung saan, sa tulong ni Wagner, sila ay sumikat sa pagtugtog ng kanilang mga katutubong awiting-bayan. == Adaptasyon == Nang ipadala si Maria sa pamilyang Von Trapp, siya ay 21 taong gulang ayon sa mga talaang pangkasaysayan at sa orihinal na talambuhay. Ang pagkakaiba sa edad nina Georg at Maria ay 25 taon (20 taon sa adaptasyong ito). Ang pagkakasunod-sunod ng mga bata ay bahagyang naiiba rin: sa katotohanan, ito ay: Rupert, Hedwig, Werner, Johanna, Martina, Agathe at Maria Agatha Fraziska Gorbetina 'Mitzi' samantalang ang adaptasyon ay muling nag-aayos sa kanila. Bukod pa rito, ang orihinal na pangalan ng ina ay Agathe. Sa kasaysayan, mahigit sampung taon ang lumipas sa pagitan ng kasal nina Georg at Maria at ng paglipat ng pamilya sa Estados Unidos (mga isang taon sa serye). Sa panahong iyon, nagkaroon sila ng dalawang anak na babae, sina Rosmarie at Eleonore. Si Maria ay buntis din noong pagtakas, at kalaunan ay nanganak sa bunsong anak, si Johannes. Ang mayordoma, si Hans Schweiger, ay isang miyembro ng partidong Nazi ngunit nakipagtulungan sa pamilya, binabalaan silang huwag pag-usapan ang politika sa harap niya at iminungkahi ang kanilang pagtakas kapag may mga pagkakataon sa konsiyerto sa Estados Unidos ng Amerika. Ang ilan pang mga pagkakaiba at detalye ay hiniram mula sa musikal na Richard Rodgers at Oscar Hammerstein Ang Ika-pangalawa Ang Tunong ng Musika o The Sound of Music. Sa parehong makasaysayang salaysay at sa orihinal na autobiography, si '''Maria''' '''Agusuta Kutschera von Trapp''' ay isang postulant pa rin nang siya ay ipadala upang maging isang governess, hindi isang baguhan. Gayunpaman, sa adaptasyong ito— tulad ng sa musikal na pelikula—siya ay ipinadala bilang isang baguhan na may pansamantalang appointment, kalaunan ay umalis sa kumbento at pinakasalan si Georg, kasunod ng parehong arko ng naratibo tulad ng pelikula. Sa anime, tinukso ni Maria si Georg ng isang saludong militar, isang detalyeng hiniram mula sa musikal at wala sa nobela. Sa nobela, tinanggap si Maria ng mga bata nang walang kahirap-hirap. Sa kabaligtaran, ang pelikula ay nagpapakilala ng paunang tensyon, lalo na kay Liesl (Hedwig sa anime), na lumaban sa bagong governess. Hiniram ng anime ang elementong ito mula sa pelikula, na ginagawa itong isang pangunahing tema. Sa episodyo 16 ng anime at sa musikal Ang Bahay na Walang Fräulein Maria, Si Maria Agathe Franiska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp hangganan mag-ulat sa ama Captain Georg Ritter von Trapp si Maria Augusta Kutschera von Trapp wala sa Villa Mansion panandaliang bumalik si Maria sa Nonnberg Abbey kumbento — pagkatapos ng muntik nang aksidente ni Martina sa ilog sa anime, at dahil napagtanto niyang mahal niya si Georg sa pelikula. Sa anime, tinangka nina Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' at Johanna Karoline Gorbetina von trapp sa Nonnberg Abbey na bisitahin siya nang palihim ngunit hinarangan sila ng mga madre; sa pelikula, sinubukan ng lahat ng mga bata na maabot siya sa lungsod ngunit napigilan din sila. Sa nobela, hindi talaga umalis si Maria papunta sa kumbento, naisip niyang umalis nang mapansin niya ang pagmamahal ni Georg ngunit nahikayat siyang manatili kay Yvonne. Sa yugto 39 ng anime at sa pelikula Pagmamalaki at Paniniwala, tinanggal ni Georg ang bandila ng Nazi mula sa bintana ng villa at pinunit ito. Sa nobela, ang insidente ay hindi gaanong mahalaga, binanggit lamang nang palampas upang ipahiwatig na hindi ipinakita ni Georg ang bandila ayon sa iniutos ng mga Nazi. Bukod sa mga puntong ito, may iba pang maliliit na pagkakaiba, ngunit sa pangkalahatan, ang adaptasyon ay mas naaayon sa mga makasaysayang pangyayari kaysa sa bersyon ng musikal. Bukod pa rito, tulad ng musikal, inangkop lamang ng anime ang unang bahagi ng nobela. Gayunpaman, ang ilang mga eksena mula sa ikalawang bahagi ay isinama sa serye. Sa episodyo 35 Pag-awit sa Hangin, habang nasa isang pagtatanghal sa Kleine Halle sa Vienna, isang langaw ang pumasok sa bibig ng batang si Johanna, na nagtulak sa kanya na laktawan ang kanyang solo. Sa nobela, nangyari ang insidenteng ito kay Maria habang nasa isang konsiyerto sa Amerika, na lumikha ng tawanan at nakatulong sa koro ng pamilyang Trapp na kumonekta sa mga manonood. Sa episodyo 40 Paalam sa Aking Bansa ang huli episodyo, habang tumatakas ang pamilya mula sa Salzburg Austria, tinawid nila ang Oetzal Alps Tyrol na nakatago sa isang karwahe para sa libing. Sa nobela, isang katulad na yugto ang kinasasangkutan ng pamilya na nag-iimprovise ng transportasyon pagkatapos ng isang konsiyerto dahil sa pagtitipid noong panahon ng digmaan, gamit ang isang karwahe para sa libing upang makarating sa Austria Italya Krus ng Hangganan Brenner/Bennero Istasyon. == Boses Talento sa Haponesa at Filipino Tagalog == '''Maria Agusta Kutschera von Trapp''' (boses ni: Masako Katsuki sa Haponesa, Gloria 'Ollie' De Guzman at Rowena Benavidez sa Tagalog) edad 18 taon gulang Pagkatapos ng pagtatapos sa Vienna Normal Paaralan siya ay nagiging isang baguhan Madre sa Nonberg Abbey sa Salzburg Austria ipinadala sa von Trapp Mansion sa loob ng siyam na buwan upang maging dalawampu't anim governess ng Trapp pamilyang Siya ay tinatawag na ''''Fräulein Maria Augusta Kutschera'''<nowiki/>' Babae siya ay karaniwang palakaibigan at masayahin, at kung minsan ay malamya, ngunit matapang din siyang ipahayag ang kanyang mga opinyon nang walang pag-aatubili at tapat na aminin ang kanyang mga pagkakamali kapag nagawa niya ang mga ito. Sa Ginang Yvonne's Regalo episodyo ika-labingsiyam at Buhay ng Bawat Tao ika-dalawampu episodyo, Yvonne Bervedere napatilok ang formal panamit na mahaba palda bigla hulog sa hadanan bilang Maria Augusta Kutschera na surpresa si Yvonne Belvedere mahulog bigla na lang ligtas dahil sa bariles rolyo at sa huli Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp makahilo o stun Guro Maria! Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp tinawag ni Yvonn Bervedere na bangon at napilayan ang bukung-bukong pero si Maria Augusta Kutschera traumatikong tama sa ulo pinsala binili ni Yvonne Bervedere at Maria Agusta Kutschera pumunta sa ospital. Sa episodyo 31 Diyos Decree Ika 5 AM maaga umaga sa Nonnburg Abbey Si Maria Augusta Kutschera von Trapp mga nagmamadaling bumaba ng hagdan mula anim Nonnbergstiege patungo sa Kaigasse Straße sa tabi Motzartplatz, Motzard Tulay at tinitingnan ang tanawin sa itaas sa Nonnberg Abbey, Ika 6 AM maaga umaga si Maria Augusta von Trapp pagbabalik sa von Trapp Villa Mansion sa Traunstraße 34, Aigen, 5026 pag-bukas pinto nakakagulat Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp pag-tayo upuan pag-hinatay ni Fräulein Maria Augusta von Trapp, Maria Augusta von Trapp tumakbo sa isang pagyakap na iyak lahat pito bata sina Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina pagdadala Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp, Werner Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp, Johanna Karolina Gorbetina von Trapp at Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp pag-gising ang padating ni Maria Augusta von Trapp, lahat na pito bata sina Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina pagdadala Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp, Werner Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp, Johanna Karolina Gorbetina von Trapp at Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp gamiting salita Bumalik ka na po Maria Teacher, habang madali sila bilang si Maria Augusta von Trapp gamit salita Nakabalik na ako sa lahat! Habang madali sila pag-baba sa hagdanan sa likurang hanay Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp at Hedwig Adolphine von Trapp pagdadala Agathe Johanna Erwina von Trapp sa harapang hanay si Johanna Karolina von Trapp, Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp yakapin at sa huli ay si Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp muntik mahulog baba sa hagdanan. Pagkatapos ng kasal, nalampasan niya ang iba't ibang krisis na dumarating sa pamilya, at ipinakita ang kanyang sarili bilang isang mabuting asawa at ina. Pangunahing mang-aawit bokalista at Guitarista. '''Mga dekorasyon at parangal''' # 1949 – Medalyang Benemerenti (Papa Pio XII), bilang pagkilala sa mga benepisyo ng Tulong sa Austria ng Pamilyang Trapp para sa mga nangangailangang Austriyano. # 1952 – Dame ng ang Utos ng ang Banal Sepulchre (Batikano-Papa Pius XII) # 1956 – Katolikong Ina ng Taon sa Estados Unidos. Natatanggap ng mga kababaihan ang parangal na titulong ito, upang kilalanin ang huwarang pag-uugali. # 1957 – Dekorasyon ng Karangalan sa Ginto para sa mga Serbisyo sa Republika ng Austria. # 1962 – Medalya ng Siena – isang parangal na ibinibigay ng kapatiran ng kababaihan ng Theta Phi Alpha sa "isang natatanging babae upang kilalanin siya para sa kanyang pagtitiis at dakilang tagumpay." Ang medalya ang pinakamataas na parangal na ipinagkakaloob ng organisasyon sa isang hindi miyembro at ipinangalan kay Santa Catherine ng Siena. # 1967 – Austrian Krus ng Honour para sa Agham at Sining, unang baitang. # 2007 - Natanggap ng Pamilya von Trapp ang Egon Ranshofen Wertheimer Gantimpala sa Braunau am Inn. # 2012 - Pagpapangalan kay Maria Trapp-Platz sa Donaustadt (ika 22 Distrikto ng Vienna) '''Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp''' (boses ni: Katsunosuke Hori sa Haponesa, Richie Padilia at Danny Deopante sa Tagalog) edad 38 taon gulang Submarino Austriano Hukbong Dagat at nag alaga ng 7 bata bago siya namatay ang ina Agathe Whitehead von Trapp. Dahil naglingkod siya sa hukbong-dagat, tila mahilig siya sa dagat, at sa kuwento ay gumugol siya ng halos isang buwan sa paglalayag ng isang yate sa Dagat Mediteraneo at panghuhuli ng isda sa pamamagitan ng malayang pagsisida at Manggagawa Karpinteriya at Paggawa ng Muwebles. '''Mga dekorasyon at parangal''' # Krus ng Kabalyero ng Imperyal na Orden ng Leopold. # Kabalyero ng Ika-2 Klase ng Orden ng Bakal na Krus (1917) # Pilak Militar Merito Medalya ("Signum Laudis") # Militar Merito Krus. # 1898 Jubilee Medalya. # 1908 Jubilee Krus # Guera Medalya 1914–1918 may Espada. # Krus ng Mahabang Serbisyo (18 taon) # Bakal na Krus Ika 1 at Ika 2 Klase (Aleman Imperyo) # Lakat Medalya (Ottoman Imperyo) # Orden ng Santo Stanilaus (Russo Imperyo) * '''Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp''' (boses ni: Shinobu Adachi sa Haponesa at Rafael Miranda sa Tagalog) edad 14 taon gulang Pagkamatay ni Agatha, siya at ang kanyang mga nakababatang kapatid ang nanguna sa pagpigil sa gurong pumupunta sa sambahayan ng mga Trapp na maging malapit sa kanila. Siya ay responsable, seryoso, at kalmado, ngunit medyo mahiyain at madalas na natatalo ng kanyang matibay na loob na nakababatang kapatid na babae, si Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp. nag aral sa 'Universität die Innsbruck - Universidad de Inssbruck' Unibersidad ng Innsbruck Pangunahin Kampus sa Tyrol Estado matatagpuan isang daan at pitumpu't siyam na kilometro mula sa Salzburg sa kurso gamot at pumasa sa pagsusulit ganap na kwalipikadong doktor at lumipat sa Estados Unidos ng Amerika taon 1943 sumali sa Estados Unidos Hukbong Sandatahan ika 10 Bundok Dibisyon bilang Tekniko sa Ika-3/Ika-5 Baitang Siruhano Heneral kinita Dalawa Bronze Service Stars, Isa Bronze Star at Medalya Medikal para sa Labanan Tsapa at bumalik sa Stowe Vermont nagtapos Digri sa Medisina sa Unibersidad ng Vermont at nang tayo ng klinika sa 27 Main Street, Adamsville, Little Compton Rhode Island may Asawa ni Henriette Lajoie at nakataas anim bata, bokalista bass unang instrumento accordion at Paggawa ng Pilak na alahas. * '''Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Maria Kawamura sa Haponesa at Vilma Borromeos sa Tagalog) edad 13 taon gulang Dahil nasa kanyang pagbibinata, siya ay matatag ang loob at madalas na iginigiit ang kanyang emosyonal na kalagayan, ngunit sa panimula ay isa siyang taong nakatuon sa pamilya. Tulad ng maraming tinedyer, madalas siyang magrebelde sa mga matatanda at may matinding pagmamalaki, kaya nahihirapan siyang maging tapat. Batay sa kanyang karanasan, hindi siya nagtitiwala sa mga governess at itinuturing silang mga kaaway, at noong una, siya ang nagrebelde laban sa kanya poot bago mga governess Madrasta ang pinakamarami sa kanyang mga kapatid. Gayunpaman, medyo natagalan siya kaysa sa kanyang mga kapatid, ngunit kalaunan ay nagsalita na siya kay Maria. Tinutulan din niya ang kasal ng kanyang ama kay Yvonne at tumakas pa sa bahay sa pagtatangkang putulin ang kanilang kasunduan, alto bokalista at Mga kagamitang gawa sa katad. * '''Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp''' (boses ni: Yōko Matsuoka sa Haponesa) edad 10 taon gulang Isa siyang masigla at pilyong batang lalaki, at dahil nasa edad '''<nowiki/>'''na siya na mahilig<nowiki/> maglaro, madalas niyang inuuna ang paggawa ng gusto niya at hindi sumusunod sa mga tagubilin, dahil kulang siya sa responsibilidad. Ang pinakaayaw niya sa mga aristokratikong kaugalian sa kanyang mga kapatid, siya ay isang napaka mapaglaro lalaki. Sa Niyebe ng Alps yugto ika dalawampu't lima nag-lakbay sa bayan ng Kitzbühel Tyrol Estado nag kasama si Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp, Rupert Georg Ritter von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp Johanna Karolina Gorbetina von Trapp, Martina Alice Gorbetina von Trapp, Agathe Johanna von Trapp, Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at Maria Augusta Kutschera nag sakay pasahero bagon na tren mula 'Salzburg Bahnhof' Salzburg Estasyon sa 'Kitzbühel Bahnhof' Kitzbühel Estasyon habang nasa ski tunguhan sumusunod sa likuran si Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp pababa rampa ng niyebe pag-angat pero nahulog pagbagsak ang sanghi pilay sa bukung-bukong sa aksidente, kasama binili Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp at Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp patungo sa klinika, taon 1943 Pandaigdig Digmaan Dalawa ang kuya ni '''Rupert von Trapp''' ng von Trapp Mga Kapatid sumali sa Estados Unidos Hukbong Sandatahan ika10 Bundok Dibisyon elite ski pangkat Italiyano Kampanya sa Aleman Gothic Linya sa Apennine Bundok may Asawa ni Erika Klambauer at nakataas anim bata mga instrumento recorders, viola da gamba at spinet. * '''Maria Agathe Franziska Gorbetina''' '''<nowiki/>'<nowiki/>M<nowiki/>'''<nowiki/>'''itzi''''<nowiki/>'''<nowiki/>''' '''von Trapp''' (boses ni: Yuri Shiratori sa Haponesa at Charvie Abelete sa Tagalog) Edad 8 taon gulang upang maiba ba'''<nowiki/>'''bae siya kay Maria<nowiki/>. Babae Siya ang pinakamalapit sa kanyang ina sa mga bata. Dala'''<nowiki/>'''wang t<nowiki/>aon na ang<nowiki/> nakalilipas, nagkaroon siya ng iskarlata lagnat, ang parehong sakit na dinanas ng kanyang ina, mahina ang puso at umatras, tumangging kumain. Gayunpaman, pagkatapos makilala si Maria, mabilis siyang gumaling at sa loob ng ilang buwan ay naging sapat ang lakas upang tumakbo, Siya ay may mahinahon at maamo na personalidad, Anak na Babae sa tabi ni '''Maria Augusta Kutschera von Trapp''' Madrasta unang pangunahin instrumeto '''Violin''', piano, cello, clarinet, recorder, accordion, Pag-ukit sa Kahoy at Pag-iimprenta nang mag-isa. * '''Johanna Karolina Gobertina von Trapp''' (boses ni: Hiromi Ishikawa) edad 6 taon gulang May mga pekas siya sa kanyang mga pisngi. Siya ang mood-maker ng pamilyang Trapp. Siya ay masayahin at madaling maaliw, tumatawa sa pinakamaliit na bagay, at napaka-mausisa. Bukod pa rito, siya ay isang pilyong tomboy na madalas mapasama sa mga kakaibang pangyayari, tulad ng pagkaligaw, pagsusuot ng kakaibang gumawapataas, na madalas tumawa at isinailalim din sa pangangalaga ni Maria, sa Isang Nobya noong Hulyo yugto ika-tatlumpu't dalawa binili ni Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' at Johanna Karolina von Trapp nag-dala balde gumawa ng bangkito pumunta sa labas sa binta ng aklatan talakayan pag-uusap Baronesa Mathilda tungkol sa pag-pakasal Johanna Karolina Gorbetina von Trapp nag-desisyon gumawa ng sulat, una Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp bumaba sa balde bangkito pero si Johanna Karolina Gorbetina von Trapp nang walang balanse ang kanyang kaliwang paa, sumigaw, takpan bibig at natumba pag-bagsak, Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp pagsasabi Johanna Karolina Gorbetina von Trapp ayos lang! Binili sina Maria Augusta von Trapp at Captain Baron Georg Ludwig'''<nowiki/>''' R''<nowiki/>''itter von Trapp nakarinig ng malakas na ingay na pagkatok na timba ng pagbagsak sa la'''<nowiki/>'''ba'''<nowiki/>'''s binuksan bintana nakakagulat nalang binili ni Maria Augu<nowiki/>sta<nowiki/> vo''<nowiki/>''n Trapp at Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp abisong babala tinawag na Mga anak na babae na tomboy na ito! Binili ni Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at Johanna Karolina Gorbetina von Trapp tinuro abisong babala na pag-ka busted sa pag-espiya, soprano mang-aawit at Pagguhit, Pagpipinta, at Paglililok. * '''Mar'''<nowiki/>'''t'''<nowiki/>'''ina''' '''Alice Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Saori Suzuki sa Haponesa) 4 taon gulang kasa<nowiki/>ma niya saanman siya magpunta, at sinasabi ng kanyang pamilya, at kahit hindi siya masyadong nagsasalita, minsan ay nakakagulat ang mga sinasabi niya Laging niyang dinala ang Teddy Oso kanya si Nikola kahit saan, mang-aawit ikalawa suprano at Pagpipinta ng Kahoy. * '''Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Naoto Watanabe) 3 taon gulang ang bunsong anak na babae ni Baron von Trapp Dahil siya ang bunso, pinalayaw siya, inosente, at mahilig magbiro, at mang-aawit unang suprano, piano at gutarista. ==Musika== ===Pambungad na Tema=== Ang pambungad na tema ay naiiba sa batay sa pagpapalabas. Ang unang ginamit ng serye ay ang "Doremi no Uta (Doremi Song)" bilang unang kanta, subalit, ang dvd at ang bersiyong bidyo ng serye ay ginamit ang "Hohemi no Mahou (Smile Magic)" bilang bagong pambungad na kanta. #"''Doremi Song'' [ドレミのうた] (Do-Re-Mi no Uta)" ni Eri Itoh at Children's Choir of the Forest (bersiyon ng unang pagpapalabas) manunulat ng kanta Richard Rogers at Oscar Hammerstein Ang pangalawa. #"''Magic of the Smile'' [ほほえみの魔法](Hohoemi no Mahou)" ni Eri Itoh (bidyo, dvd, at huling bersiyon ng pag'''<nowiki/>'''pa''<nowiki/>''palabas) ===Pangwakas na Tema=== # ''"With Outstretched Hands'''' [両手を広げて](Ryoute wo hiroge'''<nowiki/>'''te'''<nowiki/>''')" ni Eri Itoh == Ugnay Panlabas == *{{ann|anime|1758}} [[Kategorya:Dramang anime at manga]] [[Kategorya:Anime ng 1991]] [[Kategorya:Mga serye sa telebisyon]] {{anime-series-stub}} seqvy3sengew58ynlamf2imzj46qng0 10 239678 2209684 1793694 2026-05-30T07:46:20Z LknFenix 125962 Isinapanahon batay sa [[:en:Template:Infobox papal document]] 2209684 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | abovestyle = background-color: gold; color:inherit; | above = {{#if:{{{title|{{{name|}}}}}}|{{lang|{{lang|fn=tag_from_name|{{{language|{{{language of title|}}}}}}}}|{{{title|{{{name|}}}}}}}}{{#if:{{both|{{{language|{{{language of title|}}}}}}|{{{translation|{{{translation of title|}}}}}}}}|<br /><small>{{langnf|{{lang|fn=tag_from_name|{{{language|{{{language of title|}}}}}}}}|none|{{{translation|{{{translation of title|}}}}}}}}</small>}}}}{{#if:{{{pope|}}}|<br /><small> {{#switch:{{lc:{{{type|}}}}} |ac | constitution = [[Apostolic constitution]] |ae | exhortation = [[Apostolic exhortation]] |al | apostolic letter = [[Ecclesiastical letter|Apostolic letter]] |b | bull = [[Papal bull]] |e | encyclical | #default = [[Ensiklika|Liham ensiklikal]] |m | motu proprio = {{lang|la|[[Motu proprio]]}} |pbr | papal brief = [[Papal brief]] |let | letter = [[Ecclesiastical letter|Liham]] }} of {{auto link|Pope {{{pope|}}}|Pope {{nowrap|{{{pope|}}}}}}}</small>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{Papal coats of arms|{{{papal_coat_of_arms|}}}}}}|size={{{image_size|75px}}}|alt=Eskudo de armas ni Papa {{{pope|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label2 = {{nowrap|Petsa ng lagda&nbsp;}} | data2 = {{{date|{{{signature date}}}}}}{{#if:{{{hour|{{{signature hour|}}}}}}|, at {{{hour|{{{signature hour}}}}}}}} | label3 = Paksa | data3 = {{{subject|{{{argument|}}}}}} | label4 = Pahina | data4 = {{{pages|}}} | label5 =Bilang | data5 = {{#if:{{{number|}}}|{{{number|}}} of the pontificate{{#if:{{{total_number|}}}|, {{{total_number}}} of the total}}}} | label6 = {{nowrap|Orihinal na wika&nbsp;}} | data6 = {{{original language|}}} | label7 = Teksto | data7 = {{ubl|{{#if:{{{web original language|}}}|[{{{web original language}}} Sa orihinal na wika]}}|{{#if:{{{web_la|}}}|[{{{web_la}}} sa Latin]}}|{{#if:{{{web_en|}}}|[{{{web_en}}} sa Ingles]}}}} | label8 = ''[[Acta Sanctae Sedis|ASS]]'' | data8 = {{{Acta Sanctae Sedis|}}} | label9 = ''[[Acta Apostolicae Sedis|AAS]]'' | data9 = {{{Acta Apostolicae Sedis|}}} | below = {{#if:{{{before|}}}|{{align|left|←&nbsp;''{{auto link|{{{before}}}}}''}}|}}&ensp;{{#if:{{{after|}}}|{{align|right|''{{auto link|{{{after}}}}}''&nbsp;→}}|}} | belowclass = noprint | belowstyle = border-top: 1px solid #aaa; padding-top: 3px }}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} <!-- place category and language links on the /doc page, not here --> </noinclude> 3l23uehp705h52xpg9w9v9f9acobk7e 2209687 2209684 2026-05-30T07:53:48Z LknFenix 125962 Isinalin ang mga ibang teksto 2209687 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | abovestyle = background-color: gold; color:inherit; | above = {{#if:{{{title|{{{name|}}}}}}|{{lang|{{lang|fn=tag_from_name|{{{language|{{{language of title|}}}}}}}}|{{{title|{{{name|}}}}}}}}{{#if:{{both|{{{language|{{{language of title|}}}}}}|{{{translation|{{{translation of title|}}}}}}}}|<br /><small>{{langnf|{{lang|fn=tag_from_name|{{{language|{{{language of title|}}}}}}}}|none|{{{translation|{{{translation of title|}}}}}}}}</small>}}}}{{#if:{{{pope|}}}|<br /><small> {{#switch:{{lc:{{{type|}}}}} |ac | constitution = [[Apostolic constitution]] |ae | exhortation = [[Apostolic exhortation]] |al | apostolic letter = [[Ecclesiastical letter|Apostolic letter]] |b | bull = [[Papal bull]] |e | encyclical | #default = [[Ensiklika|Liham ensiklikal]] |m | motu proprio = {{lang|la|[[Motu proprio]]}} |pbr | papal brief = [[Papal brief]] |let | letter = [[Ecclesiastical letter|Liham]] }} ni {{auto link|Pope {{{pope|}}}|Pope {{nowrap|{{{pope|}}}}}}}</small>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{Papal coats of arms|{{{papal_coat_of_arms|}}}}}}|size={{{image_size|75px}}}|alt=Eskudo de armas ni Papa {{{pope|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label2 = {{nowrap|Petsa ng lagda&nbsp;}} | data2 = {{{date|{{{signature date}}}}}}{{#if:{{{hour|{{{signature hour|}}}}}}|, at {{{hour|{{{signature hour}}}}}}}} | label3 = Paksa | data3 = {{{subject|{{{argument|}}}}}} | label4 = Pahina | data4 = {{{pages|}}} | label5 =Bilang | data5 = {{#if:{{{number|}}}|{{{number|}}} ng pontipikado{{#if:{{{total_number|}}}|, {{{total_number}}} ng kabuuan}}}} | label6 = {{nowrap|Orihinal na wika&nbsp;}} | data6 = {{{original language|}}} | label7 = Teksto | data7 = {{ubl|{{#if:{{{web original language|}}}|[{{{web original language}}} Sa orihinal na wika]}}|{{#if:{{{web_la|}}}|[{{{web_la}}} sa Latin]}}|{{#if:{{{web_en|}}}|[{{{web_en}}} sa Ingles]}}}} | label8 = ''[[Acta Sanctae Sedis|ASS]]'' | data8 = {{{Acta Sanctae Sedis|}}} | label9 = ''[[Acta Apostolicae Sedis|AAS]]'' | data9 = {{{Acta Apostolicae Sedis|}}} | below = {{#if:{{{before|}}}|{{align|left|←&nbsp;''{{auto link|{{{before}}}}}''}}|}}&ensp;{{#if:{{{after|}}}|{{align|right|''{{auto link|{{{after}}}}}''&nbsp;→}}|}} | belowclass = noprint | belowstyle = border-top: 1px solid #aaa; padding-top: 3px }}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} <!-- place category and language links on the /doc page, not here --> </noinclude> 5ktxvu6c8hreioiobnjkxflwq6xfye1 2209688 2209687 2026-05-30T08:07:37Z LknFenix 125962 Inayos ang above field 2209688 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | abovestyle = background-color: gold; color:inherit; | above = {{#if:{{{title|{{{name|}}}}}}|{{lang|{{lang|fn=tag_from_name|{{{language|{{{language of title|}}}}}}}}|{{{title|{{{name|}}}}}}}}{{#if:{{{translation|{{{translation of title|}}}}}}|<br /><small>Salin: ''{{{translation|{{{translation of title|}}}}}}''</small>}}}}{{#if:{{{pope|}}}|<br /><small> {{#switch:{{lc:{{{type|}}}}} |ac | constitution = [[Apostolic constitution]] |ae | exhortation = [[Apostolic exhortation]] |al | apostolic letter = [[Ecclesiastical letter|Apostolic letter]] |b | bull = [[Papal bull]] |e | encyclical | #default = [[Ensiklika|Liham ensiklikal]] |m | motu proprio = {{lang|la|[[Motu proprio]]}} |pbr | papal brief = [[Papal brief]] |let | letter = [[Ecclesiastical letter|Liham]] }} ni {{auto link|Pope {{{pope|}}}|Pope {{nowrap|{{{pope|}}}}}}}</small>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{Papal coats of arms|{{{papal_coat_of_arms|}}}}}}|size={{{image_size|75px}}}|alt=Eskudo de armas ni Papa {{{pope|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label2 = {{nowrap|Petsa ng lagda&nbsp;}} | data2 = {{{date|{{{signature date}}}}}}{{#if:{{{hour|{{{signature hour|}}}}}}|, at {{{hour|{{{signature hour}}}}}}}} | label3 = Paksa | data3 = {{{subject|{{{argument|}}}}}} | label4 = Pahina | data4 = {{{pages|}}} | label5 =Bilang | data5 = {{#if:{{{number|}}}|{{{number|}}} ng pontipikado{{#if:{{{total_number|}}}|, {{{total_number}}} ng kabuuan}}}} | label6 = {{nowrap|Orihinal na wika&nbsp;}} | data6 = {{{original language|}}} | label7 = Teksto | data7 = {{ubl|{{#if:{{{web original language|}}}|[{{{web original language}}} Sa orihinal na wika]}}|{{#if:{{{web_la|}}}|[{{{web_la}}} sa Latin]}}|{{#if:{{{web_en|}}}|[{{{web_en}}} sa Ingles]}}}} | label8 = ''[[Acta Sanctae Sedis|ASS]]'' | data8 = {{{Acta Sanctae Sedis|}}} | label9 = ''[[Acta Apostolicae Sedis|AAS]]'' | data9 = {{{Acta Apostolicae Sedis|}}} | below = {{#if:{{{before|}}}|{{align|left|←&nbsp;''{{auto link|{{{before}}}}}''}}|}}&ensp;{{#if:{{{after|}}}|{{align|right|''{{auto link|{{{after}}}}}''&nbsp;→}}|}} | belowclass = noprint | belowstyle = border-top: 1px solid #aaa; padding-top: 3px }}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} <!-- place category and language links on the /doc page, not here --> </noinclude> educe8ogl3a20w41eop0hv8ms6zr7i7 2209699 2209688 2026-05-30T08:24:49Z LknFenix 125962 Kaunting pag-aayos sa salin 2209699 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | abovestyle = background-color: gold; color:inherit; | above = {{#if:{{{title|{{{name|}}}}}}|{{lang|{{lang|fn=tag_from_name|{{{language|{{{language of title|}}}}}}}}|{{{title|{{{name|}}}}}}}}{{#if:{{{translation|{{{translation of title|}}}}}}|<br /><small>Salin: ''{{{translation|{{{translation of title|}}}}}}''</small>}}}}{{#if:{{{pope|}}}|<br /><small> {{#switch:{{lc:{{{type|}}}}} |ac | constitution = [[Apostolic constitution]] |ae | exhortation = [[Apostolic exhortation]] |al | apostolic letter = [[Ecclesiastical letter|Apostolic letter]] |b | bull = [[Papal bull]] |e | encyclical | #default = [[Ensiklika|Liham ensiklikal]] |m | motu proprio = {{lang|la|[[Motu proprio]]}} |pbr | papal brief = [[Papal brief]] |let | letter = [[Ecclesiastical letter|Liham]] }} ni {{auto link|Papa {{{pope|}}}|Papa {{nowrap|{{{pope|}}}}}}}</small>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{Papal coats of arms|{{{papal_coat_of_arms|}}}}}}|size={{{image_size|75px}}}|alt=Eskudo de armas ni Papa {{{pope|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label2 = {{nowrap|Petsa ng lagda&nbsp;}} | data2 = {{{date|{{{signature date}}}}}}{{#if:{{{hour|{{{signature hour|}}}}}}|, at {{{hour|{{{signature hour}}}}}}}} | label3 = Paksa | data3 = {{{subject|{{{argument|}}}}}} | label4 = Pahina | data4 = {{{pages|}}} | label5 =Bilang | data5 = {{#if:{{{number|}}}|{{{number|}}} ng pontipikado{{#if:{{{total_number|}}}|, {{{total_number}}} ng kabuuan}}}} | label6 = {{nowrap|Orihinal na wika&nbsp;}} | data6 = {{{original language|}}} | label7 = Teksto | data7 = {{ubl|{{#if:{{{web original language|}}}|[{{{web original language}}} Sa orihinal na wika]}}|{{#if:{{{web_la|}}}|[{{{web_la}}} sa Latin]}}|{{#if:{{{web_en|}}}|[{{{web_en}}} sa Ingles]}}}} | label8 = ''[[Acta Sanctae Sedis|ASS]]'' | data8 = {{{Acta Sanctae Sedis|}}} | label9 = ''[[Acta Apostolicae Sedis|AAS]]'' | data9 = {{{Acta Apostolicae Sedis|}}} | below = {{#if:{{{before|}}}|{{align|left|←&nbsp;''{{auto link|{{{before}}}}}''}}|}}&ensp;{{#if:{{{after|}}}|{{align|right|''{{auto link|{{{after}}}}}''&nbsp;→}}|}} | belowclass = noprint | belowstyle = border-top: 1px solid #aaa; padding-top: 3px }}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} <!-- place category and language links on the /doc page, not here --> </noinclude> niiidhtdh5se88qmba2jn9unv4d36w5 0 252459 2209668 2083074 2026-05-30T04:54:24Z ~2026-32140-22 162405 walsa 2209668 wikitext text/x-wiki mahalag pag mamahal ng isan tao bawat isa ng mga tao; sinasasaklaw nito ang mga [[tradisyon]] karaniwan sa kalinangan, subkultura, o pangkat na iyon. Kabilang dito ang [[tradisyong pasalita]] tulad ng mga [[salaysay]], [[alamat]]<ref>Ang isang alamat ay isang kuwentong tradisyunal na popular na tinuturing minsan bilang makasaysayan subalit hindi napatotohonan.</ref>, [[kawikaan]] at [[biro]]. Kabilang sa mga ito ang kulturang materyal, na mula sa tradisyunal na istilo ng mga gusali hanggang sa mga laruang gawang-kamay na karaniwan sa pangkat. Kabilang din sa kuwentong-bayan ang tradisyunal na kaalaman (kaya maaring tawagin din itong '''tradisyong-bayan''' o '''tradisyong-pambayan'''), na nagbibigay aksyon para sa mga paniniwalang-bayan, ang mga anyo at [[ritwal]] ng mga pagdiriwang tulad ng [[Pasko]] at mga [[kasal]], mga [[sayawing pambayan]], at mga rito ng pagsisimula. Bawat isa sa mga ito, nag-iisa man o magkahalo, ay tinuturing isang artipakto ng tradisyong-pambayan. Kasinghalaga ng anyo, sinasaklaw din ng kuwentong-bayan o tradisyong-bayan ang paghatid ng mga artipakto iyon mula sa isang rehiyon hanggang sa isa pa, o mula sa isang henerasyon hanggang sa susunod pa na henerasyon. Hindi tipikal na makukuha ang kuwentong-bayan sa isang pormal na kurikulum ng paaralan o pag-aaral sa pinong sining. Sa halip, impormal na naipapasa ang mga tradisyon mula sa isang indibiduwal hanggang sa isa pa sa pamamagitan ng tagubiling pasalita o demonstrasyon. Tinatawag na [[araling tradisyong-pambayan]] o polkloriko ang akademikong pag-aaral ng kuwentong-bayan o tradisyong-bayan, at maari itong masiyasat sa mga antas na undergradweyt, gradweyt, at Ph.D.<ref>{{Cite web|url=https://cfs.osu.edu/about/resources/programs|title=Folklore Programs in the US and Canada|website=cfs.osu.edu|publisher=Ohio State University|archive-url=https://web.archive.org/web/20181108025803/https://cfs.osu.edu/about/resources/programs|archive-date=8 Nobyembre 2018 |url-status=live|access-date=21 Agosto 2020|language=en}}</ref> ==Pangkalahatang ideya== Sa [[wikang Ingles]], tinatawag ang kuwentong-bayan bilang ''folklore'' na isang tambalan ng mga salitang ''folk'' at ''lore'', na nilikha noong 1846 ng Ingles na si William Thoms,<ref>{{cite web|url=https://folklore-society.com/about/william-john-thoms/ |title=William John Thoms |work=The Folklore Society |access-date=15 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715184703/https://folklore-society.com/about/william-john-thoms/ |archive-date=15 Hulyo 2020 |url-status=live|language=en}}</ref> na inimbento ang katawagn bilang kapalit para sa kontemporaryong terminolohiyang "''popular antiquities''" (kilalang mga antiguwedad) o "''popular literature''" (kilalang [[panitikan]]). Nagmula naman ang ikalawang bahagi ng salita, ang ''[[wikt:lore|lore]]'', sa Lumang Ingles na salitang lār ('tagubilin'). Ito ang kaalaman at mga tradisyon ng isang partikular na pangkat, na kadalasang naipapasa sa salita lamang.<ref>{{cite web|url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/lore|title=lore – Definition of lore in English|website=Oxford Dictionaries|access-date=8 Oktubre 2017|language=en|archive-date=27 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327184253/https://en.oxforddictionaries.com/definition/lore|url-status=dead}}</ref> Magkakaiba ang konsepto ng ''[[wikt:folk|folk]]'' (karaniwang tao, katutubo, bayan o pambayan) sa paglipas ng panahon. Nang unang nilikha ni Thoms ang katawagan, nailalapat ang ''folk'' sa kanayunan lamang, na kadalasan sa mga mahihirap at hindi marunong bumasang mga pesante. Isang mas makabagong kahulugan ng ''folk'' ay isang pangkat panlipunan na kinabibilangan ng dalawa o higit pang tao na may karaniwang katangian, na ipinapahayag ang kanilang binabahaging pagkakakilanlan sa pamamagitan ng katangi-tanging mga tradisyon. "Isang konseptong naibabagay ang salitang ''folk'' na maaring tumukoy sa isang [[bansa]] bilang is tradisyong-pambayang Amerikano o sa isang mag-anak lamang."<ref>{{harvnb|Dundes|1969|page=13, footnote 34}} (sa Ingles)</ref> Sinusuporta ng pinalawak na kahulugang panlipunan na ito ang isang mas malawak na pananaw ng materyal, i.e. ang ''lore'' o tradisyunal na kaalaman, na tinuturing na magiging mga ''folklore artifacts'' o artepakto ng tradisyong-bayan. Kinabibilangan na ito ngayon ng lahat ng "mga bagay na ginagawa ng tao sa mga salita (tradisyunal na kaalamang pasalita), mga bagay na ginagawa nila sa kanilang mga kamay (tradisyunal na kaalamang materyal), at mga bagay na ginagawa sa kanilang mga aksyon (tradisyunal na kaalamang nakagawaian)".<ref>{{harvnb|Wilson|2006|page=85}}</ref> Hindi na tinuturing ang tradisyong-bayan na maging limitado sa mga luma o lipas na. Patuloy na naipapasa ang mga artepaktong-pambayan na ito sa impormal na paraan, bilang isang patakaran ng hindi pagpapakilala, at parating nasa maramihang uri. Hindi pang-indibiduwal ang pangkat pambayan, nakabatay ito sa pamayanan at pinagyayaman ang tradisyunal na kaalaman nito sa pamayanan. "Habang umuusbong ang mga bagong grupo, nalilikha ang bagong tradisyong-bayan… mga nagsu-''surf'', mga motorsiklista, mga [[Computer programming|tagaprograma ng kompyuter]]."<ref name="Dundes">{{harvnb|Dundes|1980|page=7}} (sa Ingles)</ref> Sa direktang kaibahan sa mataas na kalinangan, kung saan ang kahit anumang nag-iisang gawa ng isang pinangalang alagad ng sining ay prinopreteka ng [[karapatang-ari]], isang tungkulin ang tradisyong-bayan ng binabahaging pagkakakilanlan sa loob ng isang karaniwang pangkat.<ref name="Bauman">{{harvnb|Bauman|1971}}</ref> Sa pagkakaroon ng natukoy na artipaktong pambayan, nagsisikap ang propesyunal na polklorista na maunawaan ang ''kahalagaan'' ng mga paniniwala, kaugalian, at mga bagay na ito sa pangkat, yayamang hindi maipapasa ang mga yunit pangkultura na ito<ref>{{harvnb|Dundes|1971}}</ref> maliban kung mayroon ang mga ito ng ilang patuloy na kaugnayan sa pangkat. Bagaman, maaring mapalitan at magbago ang kahulugan, halimbawa: iba ang pagdiriwang ng [[Gabi ng Pangangaluluwa]] ng [[ika-21 dantaon]] sa pagdiriwang nito noong [[Gitnang Panahon]], at nagbibigay daan din ng magkaroon ng sariling pangkat ng mga urbanong alamat na hiwalay sa makasaysayang pagdiriwang; orihinal na mabuting pampublikong [[kalusugan]] ang mga ritwal ng paglilinis ng Ortodoksong [[Hudaismo]] sa isang lupain na may kakaunting tubig, subalit napalitan ang kahulugan ng kaugalian na nagpapahiwatig sa ibang tao ng pagkakakilanlan bilang Ortodoksong Hudyo. Sa paghahambing, isang karaniwang aksyon tulad ng pagsisipilyo, na naihahatid din sa loob ng isang grupo, ay nanatiling isang praktikal na isyu ng kalinisan at pangangalaga ng kalusugan at hindi umusbong sa antas ng isang tradisyong binibigyan kahulugan ng isang pangkat.<ref>{{harvnb|Dundes|1965|page=1}} (sa Ingles)</ref> Sa simula, isang naaalalang pag-uugali ang tradisyon; kapag nawala ang praktikal na layunin, wala ng dahilan para ipasa pa ito maliban kung tumagos na ang kahulugan nito na lagpas na sa inisyal na pagiging praktikal ng aksyon. Sentro ang kahulugan sa polkloriko, ang pag-aaral ng kuwentong-bayan o tradisyong-bayan.{{sfn|Schreiter|2015}} Sa patuloy na pagiging teoritikal na sopistikado ng mga [[agham panlipunan]], naging maliwanag na ang tradisyong-bayan ay isang likas na pangyayari at isang kinakailangan na bagay sa kahit anumang pangkat panlipunan; ito ay talagang nasa paligid natin.<ref>{{harvnb|Sims|Stephens|2005|pages=7–8}}</ref> Hindi kinakailangang luma o kupas na ang tradisyong-pambayan, patuloy itong nililikha at hinahatid, at sa kahit anumang grupo, ginagamit ito upang ipagkaiba ang "tayo" sa "sila." ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga uri ng likhang-isip]] [[Kategorya:Kuwentong-bayan| ]] 5a6zbovxczj0023ztxx4pkbwmrw094t 0 252796 2209680 1934262 2026-05-30T07:28:02Z ~2026-16707-76 160580 /* Cast and characters */ 2209680 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | caption = | alt_name = ''Love and Defiance'' | genre = {{Plainlist| * [[Drama (film and television)|Drama]] * [[Romance film|Romance]]}} | runtime = 21-33 minutes | creator = [[RJ Nuevas]] | creative_director = [[Roy C. Iglesias|Roy Iglesias]] | director = [[Don Michael Perez]] | executive_producer = Darling Pulido-Torres | writer = {{Plainlist| * RJ Nuevas * Kit Villanueva-Langit * Bryle Tabora * Jmee Katanyag}} | cinematography = Carlo Montano | producer = Mavic Tagbo | editor = {{Plainlist| * Mary Grace Castillo * Mildred Villegas}} | starring = {{Plainlist| * [[Joyce Ching]] * [[Kristofer Martin]]}} | narrated = [[Eula Valdez]] as Ivy Tan Ke | opentheme = "Nang Dahil Sa'yo" by [[Kristofer Martin]] and Hannah Precillas | country = [[Philippines]] | location = [[Quezon City]], Philippines | language = Filipino | network = [[GMA Network]] | company = GMA Entertainment TV | picture_format = [[1080i]] ([[HDTV]]) | camera = [[Multiple-camera setup]] | first_aired = {{start date|2016|10|31}} | last_aired = {{end date|2017|2|17}} | num_episodes = 80 | list_episodes = List of Hahamakin ang Lahat episodes | website = http://www.gmanetwork.com/entertainment/tv/hahamakin_ang_lahat }} '''''Hahamakin ang Lahat''''' (International title: ''Love and Defiance'' / {{translation|Contempt All}}) is a [[Philippine television drama]] romance series broadcast by [[GMA Network]]. Directed by [[Don Michael Perez]], it stars [[Joyce Ching]] and [[Kristofer Martin]]. It premiered on October 31, 2016 on the network's Afternoon Prime line up replacing ''[[Sinungaling Mong Puso]]'' and worldwide on [[GMA Pinoy TV]]. The series concluded on February 17, 2017 with a total of 80 episodes. It was replaced by ''[[Legally Blind (TV series)|Legally Blind]]'' in its timeslot. The series is streaming online on [[YouTube]].<ref>{{cite web|URL=https://www.youtube.com/playlist?list=PLGRhcC_vtOrYcUmC-gp2WLwT_1_XEaYg7 |title=Hahamakin ang Lahat (Full Episodes) - YouTube |accessdate=February 16, 2018}}</ref> ==Premise== Ivy and Nelson will fall in love each other. Due to Ivy's father's disapproval to her relationship with Nelson, the two will escape which will lead to a car crash and Nelson's death. Ivy will find out that she's pregnant and the child will be raised by her sister.<ref>{{cite web|URL=https://www.gmanetwork.com/entertainment/tv/hahamakin_ang_lahat/about/ |title=Hahamakin ang Lahat |accessdate=October 30, 2018}}</ref> ==Cast and characters== {{multiple image |direction = vertical |align = right |image1 = Ariel solo.jpg |caption1 = Ariel Rivera portrays Nelson Solano. |width1 = 150 |image2 = Eula Valdez.jpg |caption2 = Eula Valdez portrays Ivy Tan. |width2 = 150 |image3 = Jett Pangan (2372674477).jpg |caption3 = Jett Pangan portrays Charlie Ke. |width3 = 150 }} <!--Official cast billing from GMA Network.--> ;Lead cast * [[Joyce Ching]] as Rachel Tan-Ke /Patricia Tan Solano Labsat<ref>{{cite web|author=Ruiz, Marah |title=Kristoffer Martin at Joyce Ching, balik tambalan sa bagong drama |url=http://www.gmanetwork.com/entertainment/gma/articles/2016-09-16/25623/Kristoffer-Martin-at-Joyce-Ching-balik-tambalan-sa-bagong-drama |accessdate=September 16, 2016 |date=September 16, 2016}}</ref> * [[Kristofer Martin]] as Luisito "Junior / Junjun" Labsat Jr. ;Supporting cast * [[Snooky Serna]] as Laura Caraca-Labsat * [[Ariel Rivera]] as Nelson Solano / Alfred Benitez * [[Eula Valdez]] as Ivy Tan-Ke * [[Thea Tolentino]] as Phoebe Ke * [[Chinggoy Alonzo]] as Ericson Tan * [[Jett Pangan]] as Charlie Ke * [[Marc Abaya]] as Luisito "Sito" Labsat Sr. * Marina Benipayo as Cynthia Tan-Ke * [[Renz Valerio]] as Puloy Dionisio * [[Mona Louise Rey]] as Gigi Labsat * Bruno Gabriel as Crisanto "Santi" Valderama III ;Recurring cast * Lynn Ynchausti-Cruz as Divina Valderama * Marlon Mance as Renato Valderama * [[Marika Sasaki]] as Aliyah * Lovely Rivero as Lily * Allysa del Real as Cheska * [[Mike "Pekto" Nacua]] as Johnny * Jana Trites as Didith * Mel Kimura as Bibsy * Chinggay Riego as Flor * Rebecca Chuaunsu as Karen * [[[[Dexter Doria]]]] as Inyang * Allona Amor as Yaya ;Guest cast * [[Daria Ramirez]] as Elisa "Loring" Caraca * Jordan Hong as Franklin Ke * [[Leanne Bautista]] as young Rachel * Geson Granado as young Luisito * Althea Ablan as young Phoebe ==Ratings== According to [[AGB Nielsen Philippines]]' Mega Manila household television ratings, the pilot episode of ''Hahamakin ang Lahat'' earned a 10.1% rating.<ref>{{cite web|url=https://www.pep.ph/guide/tv/24969/how-did-kristoffer-joyce-ching-hahamakin-ang-lahat-fare-in-ratings-game |title=How did Kristoffer-Joyce Ching Hahamakin ang Lahat fare in ratings game? |author=Dimaculangan, Jocelyn |date=November 3, 2016 |accessdate=January 24, 2018}}</ref> While the final episode scored a 13.4% rating.<ref>{{cite web|url=https://www.pep.ph/guide/tv/27266/pep-yearender-2017-top-rating-finale-episodes-in-daytime-according-to-agb |title=PEP YEARENDER 2017: Top Rating Finale Episodes in Daytime, according to AGB |author=Ching, Mark Angelo |date=January 1, 2018 |accessdate=January 25, 2018}}</ref> ==Accolades== {| class="wikitable" |+ Accolades received by ''Hahamakin ang Lahat'' ! Year ! Awards ! Category ! Recipient ! Result ! Ref. |- | rowspan="2" | 2017 | rowspan="2" | [[31st PMPC Star Awards for Television]] | Best Drama Supporting Actress | [[Eula Valdez]] | {{nom}} | rowspan="2" | <ref>{{Cite web|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/8183/in-photos-kapuso-winners-at-the-31st-pmpc-star-awards-for-television/photo |title=IN PHOTOS: Kapuso winners at the 31st PMPC Star Awards for Television |author=Soriano, Gia Allana |website=www.gmanetwork.com |accessdate=April 24, 2020}}</ref> |- | Best New Male TV Personality | Bruno Gabriel | {{nom}} |} ==References== {{Reflist}} ==External links== * {{Official site|http://www.gmanetwork.com/entertainment/tv/hahamakin_ang_lahat}} * {{IMDb title|6202104}} [[Kategorya:2016 Philippine television series debuts]] [[Kategorya:2017 Philippine television series endings]] [[Kategorya:Filipino-language television shows]] [[Kategorya:GMA Network drama series]] [[Kategorya:Philippine drama television series]] [[Kategorya:Television shows set in Quezon City]] {{Philippines-tv-prog-stub}} l3vevhqbjfkznthnp8v4db2xf0v6d53 2209682 2209680 2026-05-30T07:28:47Z ~2026-16707-76 160580 /* Cast and characters */ 2209682 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | caption = | alt_name = ''Love and Defiance'' | genre = {{Plainlist| * [[Drama (film and television)|Drama]] * [[Romance film|Romance]]}} | runtime = 21-33 minutes | creator = [[RJ Nuevas]] | creative_director = [[Roy C. Iglesias|Roy Iglesias]] | director = [[Don Michael Perez]] | executive_producer = Darling Pulido-Torres | writer = {{Plainlist| * RJ Nuevas * Kit Villanueva-Langit * Bryle Tabora * Jmee Katanyag}} | cinematography = Carlo Montano | producer = Mavic Tagbo | editor = {{Plainlist| * Mary Grace Castillo * Mildred Villegas}} | starring = {{Plainlist| * [[Joyce Ching]] * [[Kristofer Martin]]}} | narrated = [[Eula Valdez]] as Ivy Tan Ke | opentheme = "Nang Dahil Sa'yo" by [[Kristofer Martin]] and Hannah Precillas | country = [[Philippines]] | location = [[Quezon City]], Philippines | language = Filipino | network = [[GMA Network]] | company = GMA Entertainment TV | picture_format = [[1080i]] ([[HDTV]]) | camera = [[Multiple-camera setup]] | first_aired = {{start date|2016|10|31}} | last_aired = {{end date|2017|2|17}} | num_episodes = 80 | list_episodes = List of Hahamakin ang Lahat episodes | website = http://www.gmanetwork.com/entertainment/tv/hahamakin_ang_lahat }} '''''Hahamakin ang Lahat''''' (International title: ''Love and Defiance'' / {{translation|Contempt All}}) is a [[Philippine television drama]] romance series broadcast by [[GMA Network]]. Directed by [[Don Michael Perez]], it stars [[Joyce Ching]] and [[Kristofer Martin]]. It premiered on October 31, 2016 on the network's Afternoon Prime line up replacing ''[[Sinungaling Mong Puso]]'' and worldwide on [[GMA Pinoy TV]]. The series concluded on February 17, 2017 with a total of 80 episodes. It was replaced by ''[[Legally Blind (TV series)|Legally Blind]]'' in its timeslot. The series is streaming online on [[YouTube]].<ref>{{cite web|URL=https://www.youtube.com/playlist?list=PLGRhcC_vtOrYcUmC-gp2WLwT_1_XEaYg7 |title=Hahamakin ang Lahat (Full Episodes) - YouTube |accessdate=February 16, 2018}}</ref> ==Premise== Ivy and Nelson will fall in love each other. Due to Ivy's father's disapproval to her relationship with Nelson, the two will escape which will lead to a car crash and Nelson's death. Ivy will find out that she's pregnant and the child will be raised by her sister.<ref>{{cite web|URL=https://www.gmanetwork.com/entertainment/tv/hahamakin_ang_lahat/about/ |title=Hahamakin ang Lahat |accessdate=October 30, 2018}}</ref> ==Cast and characters== {{multiple image |direction = vertical |align = right |image1 = Ariel solo.jpg |caption1 = Ariel Rivera portrays Nelson Solano. |width1 = 150 |image2 = Eula Valdez.jpg |caption2 = Eula Valdez portrays Ivy Tan. |width2 = 150 |image3 = Jett Pangan (2372674477).jpg |caption3 = Jett Pangan portrays Charlie Ke. |width3 = 150 }} <!--Official cast billing from GMA Network.--> ;Lead cast * [[Joyce Ching]] as Rachel Tan-Ke /Patricia Tan Solano Labsat<ref>{{cite web|author=Ruiz, Marah |title=Kristoffer Martin at Joyce Ching, balik tambalan sa bagong drama |url=http://www.gmanetwork.com/entertainment/gma/articles/2016-09-16/25623/Kristoffer-Martin-at-Joyce-Ching-balik-tambalan-sa-bagong-drama |accessdate=September 16, 2016 |date=September 16, 2016}}</ref> * [[Kristofer Martin]] as Luisito "Junior / Junjun" Labsat Jr. ;Supporting cast * [[Snooky Serna]] as Laura Caraca-Labsat * [[Ariel Rivera]] as Nelson Solano / Alfred Benitez * [[Eula Valdez]] as Ivy Tan-Ke * [[Thea Tolentino]] as Phoebe Ke * [[Chinggoy Alonzo]] as Ericson Tan * [[Jett Pangan]] as Charlie Ke * [[Marc Abaya]] as Luisito "Sito" Labsat Sr. * Marina Benipayo as Cynthia Tan-Ke * [[Renz Valerio]] as Puloy Dionisio * [[Mona Louise Rey]] as Gigi Labsat * Bruno Gabriel as Crisanto "Santi" Valderama III ;Recurring cast * Lynn Ynchausti-Cruz as Divina Valderama * Marlon Mance as Renato Valderama * [[Marika Sasaki]] as Aliyah * Lovely Rivero as Lily * Allysa del Real as Cheska * [[Mike "Pekto" Nacua]] as Johnny * Jana Trites as Didith * Mel Kimura as Bibsy * Chinggay Riego as Flor * Rebecca Chuaunsu as Karen * [[Dexter Doria]] as Inyang * Allona Amor as Yaya ;Guest cast * [[Daria Ramirez]] as Elisa "Loring" Caraca * Jordan Hong as Franklin Ke * [[Leanne Bautista]] as young Rachel * Geson Granado as young Luisito * Althea Ablan as young Phoebe ==Ratings== According to [[AGB Nielsen Philippines]]' Mega Manila household television ratings, the pilot episode of ''Hahamakin ang Lahat'' earned a 10.1% rating.<ref>{{cite web|url=https://www.pep.ph/guide/tv/24969/how-did-kristoffer-joyce-ching-hahamakin-ang-lahat-fare-in-ratings-game |title=How did Kristoffer-Joyce Ching Hahamakin ang Lahat fare in ratings game? |author=Dimaculangan, Jocelyn |date=November 3, 2016 |accessdate=January 24, 2018}}</ref> While the final episode scored a 13.4% rating.<ref>{{cite web|url=https://www.pep.ph/guide/tv/27266/pep-yearender-2017-top-rating-finale-episodes-in-daytime-according-to-agb |title=PEP YEARENDER 2017: Top Rating Finale Episodes in Daytime, according to AGB |author=Ching, Mark Angelo |date=January 1, 2018 |accessdate=January 25, 2018}}</ref> ==Accolades== {| class="wikitable" |+ Accolades received by ''Hahamakin ang Lahat'' ! Year ! Awards ! Category ! Recipient ! Result ! Ref. |- | rowspan="2" | 2017 | rowspan="2" | [[31st PMPC Star Awards for Television]] | Best Drama Supporting Actress | [[Eula Valdez]] | {{nom}} | rowspan="2" | <ref>{{Cite web|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/8183/in-photos-kapuso-winners-at-the-31st-pmpc-star-awards-for-television/photo |title=IN PHOTOS: Kapuso winners at the 31st PMPC Star Awards for Television |author=Soriano, Gia Allana |website=www.gmanetwork.com |accessdate=April 24, 2020}}</ref> |- | Best New Male TV Personality | Bruno Gabriel | {{nom}} |} ==References== {{Reflist}} ==External links== * {{Official site|http://www.gmanetwork.com/entertainment/tv/hahamakin_ang_lahat}} * {{IMDb title|6202104}} [[Kategorya:2016 Philippine television series debuts]] [[Kategorya:2017 Philippine television series endings]] [[Kategorya:Filipino-language television shows]] [[Kategorya:GMA Network drama series]] [[Kategorya:Philippine drama television series]] [[Kategorya:Television shows set in Quezon City]] {{Philippines-tv-prog-stub}} rfkyumdfyoiw3vzy4vp4wo0v8krsrxv 0 274022 2209771 2206476 2026-05-30T10:58:40Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209771 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Rosario | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = Lungsod ng Rosario | image_skyline = Rosario desde el aire.jpeg | imagesize = | image_alt = | image_caption = Tanawin ng Rosario mula sa himpapawid | image_flag = Bandera de la Ciudad de Rosario.svg | flag_size = | flag_alt = | image_seal = Escudo de armas de Rosario.svg | seal_size = | seal_alt = | image_shield = | shield_size = | shield_alt = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | blank_emblem_alt = | nickname = "Lugar ng kapanganakan ng [[Watawat ng Arhentina]]", "Ang Arhentinong [[Chicago]]"<ref>[http://www.rosario.gov.ar/sitio/lugaresVisual/verLugar.do?id=1921&nivel=Disfru&ult=Di_1 Monumento Histórico Nacional a la Bandera Argentina en la página de la Municipalidad de Rosario]</ref><ref>[http://www.me.gov.ar/efeme/20dejunio/monumento.html Página del Ministerio de Educación de la Nación sobre el Monumento Histórico Nacional a la Bandera.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222000113/http://www.me.gov.ar/efeme/20dejunio/monumento.html |date=2009-02-22 }}</ref> | motto = | image_map = Mapa de Rosario, Argentina.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = | dot_mapsize = | dot_map_base_alt = | dot_map_alt = | dot_map_caption = | dot_x = |dot_y = | pushpin_map = Argentina | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = Kinaroroonan ng Rosario sa Arhentina | coordinates = {{coord|32|57|S|60|40|W|type:city(1159004)_region:AR|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Talaan ng mga bansa|Bansa]] | subdivision_name = {{flag|Argentina}} | subdivision_type1 = [[Mga lalawigan ng Arhentina|Lalawigan]] | subdivision_name1 = {{flag|Santa Fe}} | subdivision_type2 = [[Mga departamento ng Arhentina|Departamento]] | subdivision_name2 = [[Departamento ng Rosario|Rosario]] | parts_type = | parts_style = | parts = | p1 = | p2 = | p3 = | p4 = | established_title = Itinatag | established_date = Oktubre 7, 1793 | founder = | named_for = | seat_type = | seat = | government_type = 6 mga pook-munisipal | government_footnotes = | leader_party = [[:en:Socialist Party (Argentina)|SPA]] | leader_title = [[:en:Intendant#Argentina|Intendant]] | leader_name = [[Mónica Fein]]<ref>{{Cite web |url=http://www.rosario.gov.ar/sitio/intendente/trayectoria.jsp?nivel=Intendente&ult=In_2 |title=Municipalidad de Rosario official website |access-date=2017-10-17 |archive-date=2015-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150807202105/http://www.rosario.gov.ar/sitio/intendente/trayectoria.jsp?nivel=Intendente&ult=In_2 |url-status=dead }}</ref> | leader_title1 = | leader_name1 = 30 alkalde munisipal | total_type = | unit_pref = km | area_magnitude = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_total_sq_mi = | area_total_dunam = | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_blank1_title = Lungsod | area_blank1_km2 = 178.69 | elevation_m = 31 | elevation_ft = 102 | population_footnotes = <ref name=2010c>{{cite web|url=http://www.censo2010.indec.gov.ar/CuadrosDefinitivos/P5-D_82_84.pdf|title=Provincia de Santa Fe, departamento Rosario. Población total por país de nacimiento, según sexo y grupo de edad. Año 2010.|publisher=INDEC|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140826114846/http://www.censo2010.indec.gov.ar/CuadrosDefinitivos/P5-D_82_84.pdf|archivedate=2014-08-26|df=}}</ref> | population_total = 1,193,605 | population_as_of = Senso 2010 | population_density_km2 = 6680 | population_density_sq_mi= | population_est = | pop_est_as_of = | population_demonym = ''rosarino, -a'' | population_note = | timezone1 = [[Oras sa Arhentina|ART]] | utc_offset1 = &minus;3 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Kodigong postal | postal_code = S2000 | area_code_type = Area code | area_code = 0341 | website = [http://www.rosario.gob.ar/ rosario.gob.ar] | footnotes = }} Ang '''Rosario''' ({{IPA-es|roˈsaɾjo}}) ay ang pinakamalaking lungsod sa [[Mga lalawigan ng Arhentina|lalawigan]] ng [[Lalawigan ng Santa Fe|Santa Fe]], sa gitnang [[Arhentina]]. Matatagpuan ito 300 kilometro (186 milya) hilagang-kanluran ng [[Buenos Aires]], sa kanlurang dalampasigan ng [[Ilog Paraná]]. Pangatlong pinakamataong lungsod sa bansa ang Rosario, at ito rin ang pinakamataong lungsod sa Arhentina na hindi isang kabisera ng anumang lalawigan. Kalakip ang lumalaki at mahalagang [[kalakhang pook]], ang [[Malawakang Rosario]] ay may tinatayang populasyon na 1,276,000 katao {{As of|2012|lc=y}}.<ref name=eph>{{cite web|url=http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/4/EPH_cont_2trim12.pdf |title=Encuesta Permanente de Hogares. Resultados del segundo trimestre de 2012 |publisher=INDEC |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029192858/http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/4/EPH_cont_2trim12.pdf |archivedate=29 Oktubre 2013 |df= }}</ref> Isa sa mga pangunahing atraksiyon nito ay ang [[arkitektong neoklasiko]] na napanatili sa daan-daang mga tahanan, kabahayan at pampublikong gusali sa loob ng mga dantaon. Ang Rosario ay ang punong lungsod ng [[Departamento ng Rosario]] at matatagpuan ito sa gitna ng pangunahing koridor ng [[industriya]] sa Arhentina. Isang pangunahing himpilan ng [[Biyaheng daambakal|daambakal]] ang lungsod, at ito rin ang sentro ng [[pagbabapor]] sa hilaga-silangang Arhentina. Umaabot ang mga barko sa lungsod gamit ang Ilog Paraná, na nagpapahintulot ng pag-iral ng isang [[pantalan]]g 10 metro (34 talampakan) ang lalim. Mahilig sa pagpuputik (''silting'') ang [[:en:Port of Rosario|Pantalan ng Rosario]] at kinakailangang idraga nang pana-panahon.<ref>[http://www.lacapital.com.ar/2006/08/30/economia/noticia_322334.shtml ]{{dead link|date=Agosto 2012}}</ref> Kabilang sa mga iniluluwas ang [[trigo]], [[harina]], [[dayami]], [[lino]] at iba pang mga [[mantikang gulay]], [[mais]], [[asukal]], [[troso]], [[karne]], [[balat ng hayop]], at [[lana]]. Kabilang sa mga produktong ginagawa rito ang harina, asukal, mga produkto ng karne, at iba pang mga pagkain. Ang [[Tulay ng Rosario-Victoria]], na binuksan noong 2004, ay tumatawid sa Ilog Paraná at nag-uugnay ng Rosario sa lungsod ng [[Victoria, Entre Ríos|Victoria]] sa kabilang panig ng [[Deltang Paraná]]. Sapagkat mahalaga ang gampanin nito sa komersiyo ng agrikultura, sentro ang lungsod ng patuloy na debate ukol sa mga buwis na ipinapataw sa mga produktong pang-agrikultura na malaki ang pinaggagastusan, tulad ng balatong (''soy''). Kasama ang lungsod ng [[Paraná, Entre Ríos|Paraná]], isa ang Rosario sa ilang mga lungsod sa Arhentina na hindi makapagtuturo sa isang tao o indibiduwal bilang tagapagtatag nito. Si "[[Birhen ng Santo Rosario]]" ang pintakasi nito, ang kanyang kapistahan ay Oktubre 7. Ang [[14812 Rosario]] na isang [[makabuntala]] ay ipinangalan mula sa lungsod.<ref>[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=14812 JPL Small-Body Database Browser - 14812 Rosario (1981 JR1)] Jet Propulsion Laboratory (NASA)</ref> Kasama sa mga kilalang taga-Rosario ang [[rebolusyonaryo]]ng si [[Che Guevara]]; mga manlalaro sa [[putbol]] na sina [[Lionel Messi]], [[Ángel Di María]], [[Maxi Rodríguez|Maximiliano Rodríguez]] at [[Mauro Icardi]]; mga [[Tagapagsanay (palakasan)|tagapagsanay]] sa putbol na sina [[César Luis Menotti]], [[Marcelo Bielsa]] at [[Gerardo Martino]]; manlalaro sa [[pandamuhang hockey]] na si [[Luciana Aymar]]; mga manlalaro sa [[unyong rugby]] na sina [[Juan Imhoff]] at [[Leonardo Senatore]]; aktor/komedyanteng si [[Alberto Olmedo]] at aktress na si [[Libertad Lamarque]]; kompositor sa diyas na si [[Gato Barbieri]]; kartunista/manunulat na si [[Roberto Fontanarrosa]]; mang-aawit/manunulat ng awit na si [[Fito Paez]]; artista/pintor na si [[Antonio Berni]] at modelong si [[Valeria Mazza]]. ==Mga kakambal at kapatid na lungsod== Nakakambal ang Rosario sa:<ref name="Rosario twinnings">{{cite web |url=http://www.rosario.gov.ar/mr/mri/www/city-city-program/town-twinning-agreements |title=Town Twinning Agreements |publisher=Municipalidad de Rosario - Buenos Aires 711 |accessdate=14 Oktubre 2014 |archive-date=19 Marso 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319103223/http://www.rosario.gov.ar/mr/mri/www/city-city-program/town-twinning-agreements |url-status=dead }}</ref> <!-- section with alphabetical order --> {|class="wikitable" |- valign="top" | *{{flagicon|ITA}} [[Alessandria]], Italya<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|PAR}} [[Asunción]], Paraguay<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|ESP}} [[Bilbao]], Espanya<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|VEN}} [[Caracas]], Benesuwela<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|ECU}} [[Cuenca, Ekwador|Cuenca]], Ekwador<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|SEN}} [[Dakar]], Senegal<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|ISR}} [[Haifa]], Israel<ref name="Rosario twinnings"/><ref>{{cite web|url=http://www.haifa.muni.il/Cultures/en-US/city/CitySecretary_ForeignAffairs/EngActs.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071009084809/http://www.haifa.muni.il/Cultures/en-US/city/CitySecretary_ForeignAffairs/EngActs.htm |archivedate=9 Oktubre 2007 |title=Twin City activities |publisher=Haifa Municipality |accessdate=14 Pebrero 2008}}</ref> *{{flagicon|ITA}} [[Imperia]], Italya<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|KUW}} [[Lungsod ng Kuwait]], Kuwait<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|COL}} [[Manizales]], Kolombya<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|COL}} [[Medellín]], Kolombya<ref name="Rosario twinnings"/> || *{{flagicon|URU}} [[Montevideo]], Uruguay<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]], [[Nuevo León]], Mehiko<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|GRE}} [[Piraeus]], Gresya<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|PER}} [[Pisco, Peru|Pisco]], Peru<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|BRA}} [[Porto Alegre]], Brasil<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|PRC}} [[Shanghai]], Tsina<ref name="Rosario twinnings"/><ref name="Shanghai twinnings">{{cite web |url=http://www.shfao.gov.cn/wsb/english/Sister_Cities/index.html |title=Shanghai Foreign Affairs |publisher=Shfao.gov.cn |accessdate=17 Mayo 2011 |archive-date=18 Mayo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518123518/http://www.shfao.gov.cn/wsb/english/Sister_Cities/index.html |url-status=dead }}</ref> *{{flagicon|BOL}} [[Santa Cruz de la Sierra]], Republika ng Bulibya<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|CUB}} [[Santiago de Cuba]], Kuba<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]], Republikang Dominikano<ref name="Rosario twinnings"/> *{{flagicon|ITA}} [[Turin]], Italya<ref name="Rosario twinnings"/><ref name="Turin twinnings">{{cite web|url=http://www.comune.torino.it/relint/inglese/gemellaggieaccordi/index.shtml|title=International Affairs – Twinnings and Agreements|accessdate=6 Agosto 2013|last=Pessotto|first=Lorenzo|work=International Affairs Service in cooperation with Servizio Telematico Pubblico|publisher=City of Torino|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130618182559/http://www.comune.torino.it/relint/inglese/gemellaggieaccordi/index.shtml|archivedate=18 Hunyo 2013}}</ref> *{{flagicon|CHI}} [[Valparaíso]], Tsile<ref name="Rosario twinnings"/> |} ==Tingnan din== *[[Talaan ng mga lungsod sa Arhentina]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga kawing panlabas== {{Sister project links|Rosario|voy=Rosario}} * [http://www.rosario.gov.ar/ Munisipalidad ng Rosario] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020525150037/http://www.rosario.gov.ar/ |date=2002-05-25 }} (opisyal na websayt) * [http://www.rosariocity.com/ RosarioCity] (komersiyal na websayt ng lungsod ng Rosario at rehiyong nito) * [http://www.rosariocomercio.com.ar/ Rosariocomercio.com.ar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150513044104/http://www.rosariocomercio.com.ar/ |date=2015-05-13 }} (gabay pang-komersiyo ng Rosario) * [http://www.rosario.com.ar/ Rosario.com.ar] (Kabatiran tungkol sa Malawakang Rosario) {{Authority control}} [[Kategorya:Mga lungsod ng Arhentina]] grna2il64iip24u0jgf1ev475o8wkng 15 280863 2209645 2209389 2026-05-29T19:50:03Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2209645 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo sa wikang Tagalog == '''Ang sumusunod ay talaan ng mga mamamayan ng Pilipinas na mayroon nang artikulo sa ibang bersiyon ng Wikipedia ngunit hindi pa nagagawan ng artikulo sa Tagalog Wikipedia:''' {{Wikidata list|sparql= SELECT DISTINCT ?item ?article_en ?linkcount WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P27 wd:Q928. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . ?article_en schema:about ?item . ?article_en schema:inLanguage "en" . ?article_en schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> FILTER (?linkcount >= 1) . # only include items with 1 or more sitelinks FILTER NOT EXISTS { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "tl" . ?article schema:isPartOf <https://tl.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?linkcount ?article_en ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 100 |columns=P18,label:Article,P106,P793,P800,P39,?article_en |section= |min_section= |sort=?linkcount |links=red |thumb=128 |autolist= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! larawan ! Article ! hanapbuhay ! significant event ! magnum opus ! nahawakang pwesto ! ?article_en |- | [[Talaksan:Lav Diaz at 81st Venice International Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Lav Diaz]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[editor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_9dcd9960024412bee88cb9de0f5ddf9229d4c663ed2ba8b4910cc05c78097c3a">https://cs.isabart.org/person/122314</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[musiko]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[kritiko ng sine]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Lav_Diaz|Lav Diaz]] |- | [[Talaksan:Paul Mulders.jpg|center|128px]] | [[Paul Mulders]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Paul_Mulders|Paul Mulders]] |- | [[Talaksan:1960 Neile Adams.jpg|center|128px]] | [[Neile Adams]] | [[artista]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[mang-aawit]]<br/>[[artista sa telebisyon]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[artista sa teatro]] | | | | [[:en:Neile_Adams|Neile Adams]] |- | [[Talaksan:Angel Guirado azkals 2011.jpg|center|128px]] | [[Ángel Guirado]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | [[:en:%C3%81ngel_Guirado|%C3%81ngel Guirado]] |- | | [[Junrey Balawing]] | | | | | [[:en:Junrey_Balawing|Junrey Balawing]] |- | [[Talaksan:James Younghusband Oct 2013.jpg|center|128px]] | [[James Younghusband]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:James_Younghusband|James Younghusband]] |- | [[Talaksan:Chris Greatwich.JPG|center|128px]] | [[Chris Greatwich]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | [[:en:Chris_Greatwich|Chris Greatwich]] |- | [[Talaksan:Adolfo Tito Yllana, September 2021 (GPOABF 0882) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adolfo Tito Yllana]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[titular archbishop]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Papua New Guinea]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Solomon Islands]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Pakistan]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Democratic Republic of the Congo]]<br/>[[apostolic nuncio to Israel]]<br/>[[Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine]]<br/>[[apostolic nuncio to Cyprus]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Australia]] | [[:en:Adolfo_Tito_Yllana|Adolfo Tito Yllana]] |- | [[Talaksan:Donnie Nietes.png|center|128px]] | [[Donnie Nietes]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Donnie_Nietes|Donnie Nietes]] |- | | [[Dioscoro S. Rabor]] | [[soologo]]<ref name="ref_c5b160c8d062942dc63fae4cd18b5000d2e4309511b37a3761c11480d808103a">''[[:d:Q56114183|In Memoriam: Dioscoro S. Rabor, 1911-1996]]''</ref><br/>[[scientific collector]]<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | | | | [[:en:Dioscoro_S._Rabor|Dioscoro S. Rabor]] |- | | [[Rachel Grant]] | [[artista]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref><br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[scuba diver]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Rachel_Grant|Rachel Grant]] |- | [[Talaksan:Andray Blatche.jpg|center|128px]] | [[Andray Blatche]] | [[basketbolista]]<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref> | | | | [[:en:Andray_Blatche|Andray Blatche]] |- | | [[Oscar Cruz]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Oscar_Cruz|Oscar Cruz]] |- | [[Talaksan:Angelo Reyes.jpg|center|128px]] | [[Angelo Reyes]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]]<br/>[[Kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]<br/>[[Kalihim ng Enerhiya]]<br/>[[Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] | [[:en:Angelo_Reyes|Angelo Reyes]] |- | [[Talaksan:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|center|128px]] | [[Angel Lagdameo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[archbishop of Jaro]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Angel_Lagdameo|Angel Lagdameo]] |- | [[Talaksan:JfAniceto0456Pacianofvf 06.JPG|center|128px]] | [[Paciano Aniceto]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic archbishop]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]] | [[:en:Paciano_Aniceto|Paciano Aniceto]] |- | [[Talaksan:Cardinal Ricardo Vidal.jpg|center|128px]] | [[Ricardo Tito Jamin Vidal]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Ricardo_Vidal|Ricardo Vidal]] |- | [[Talaksan:Orlando Quevedo 2016.jpg|center|128px]] | [[Orlando Beltran Quevedo]] | [[manunulat]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Orlando_Quevedo|Orlando Quevedo]] |- | | [[Angelito Lampon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[vicar apostolic]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Angelito_Lampon|Angelito Lampon]] |- | [[Talaksan:Romulo Valles Balangiga bell turnover (cropped).jpg|center|128px]] | [[Romulo Valles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Romulo_Valles|Romulo Valles]] |- | | [[Antonio Ledesma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<br/>[[Arsobispo]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Catholic theologian]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[coadjutor bishop]]<br/>[[bishop prelate]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Antonio_Ledesma|Antonio Ledesma]] |- | [[Talaksan:JfTobias0431Bishopfvf 02.JPG|center|128px]] | [[Antonio Realubin Tobias]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Antonio_Tobias|Antonio Tobias]] |- | [[Talaksan:Albert del Rosario.jpg|center|128px]] | [[Albert del Rosario]] | [[diplomata]]<br/>[[politiko]]<br/>[[negosyante]] | | | [[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<br/>[[ambassador of the Philippines to the United States]] | [[:en:Albert_del_Rosario|Albert del Rosario]] |- | [[Talaksan:Arnel Pineda by Phey Palma.jpg|center|128px]] | [[Arnel Pineda]] | [[mang-aawit]]<br/>[[manunulat ng awitin]] | | | | [[:en:Arnel_Pineda|Arnel Pineda]] |- | [[Talaksan:Chadhugo (300dpi).jpg|center|128px]] | [[Chad Hugo]] | [[record producer]]<br/>[[piyanista]]<br/>[[manunulat ng awitin]]<br/>[[gitarista]]<br/>[[saxophonist]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Chad_Hugo|Chad Hugo]] |- | [[Talaksan:Bishop.Arturo.Bastes.jpg|center|128px]] | [[Arturo M. Bastes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[coadjutor bishop]] | [[:en:Arturo_Bastes|Arturo Bastes]] |- | [[Talaksan:Ernie Chan at Super-Con 2009.JPG|center|128px]] | [[Ernie Chan]] | [[comics artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[ilustrador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[disenyador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[alagad ng sining biswal]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | [[:en:Ernie_Chan|Ernie Chan]] |- | [[Talaksan:Venus Raj.jpg|center|128px]] | [[Venus Raj]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Venus_Raj|Venus Raj]] |- | [[Talaksan:Brian Yuzna (2007 crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Yuzna]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | [[:en:Brian_Yuzna|Brian Yuzna]] |- | | [[Leonardo Legaspi]] | [[propesor ng unibersidad]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Leonardo_Legaspi|Leonardo Legaspi]] |- | [[Talaksan:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|center|128px]] | [[Brillante Mendoza]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[cinematographer]]<ref name="ref_833b0ecf39cfd9c634b88c55346640b8ff53e5ec78e177b604b7a78346be027c">http://asianwiki.com/Brillante_Mendoza</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_89d32ec69eda3ae30901972a23ca4c45d7f2c401e64244cc1c33b72d8976e7fa">https://lilokpelikula.wordpress.com/2009/10/21/lola-brillante-mendoza-2009/</ref><ref name="ref_df976a5955ea21883692f260e6765daa529da60de09340ac0bd712c56bd8c1ba">http://www.timeout.com/london/film/captive-2012</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_b2d7a45e5d3180f042276aa6e9408760514212ca319bc04a9eaae19b89f7c331">http://www.nytimes.com/movies/movie/457936/Kinatay/details</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[production designer]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Brillante_Mendoza|Brillante Mendoza]] |- | [[Talaksan:Pancho Villa BNF.jpeg|center|128px]] | [[Pancho Villa]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Pancho_Villa_(boxer)|Pancho Villa (boxer)]] |- | [[Talaksan:Bishop Broderick Pabillo at the Manila Cathedral 2023-10-29.jpg|center|128px]] | [[Broderick Soncuaco Pabillo]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Broderick_Pabillo|Broderick Pabillo]] |- | [[Talaksan:Simeon Toribio.jpg|center|128px]] | [[Simeón Toribio]] | [[politiko]]<br/>[[atleta]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Simeon_Toribio|Simeon Toribio]] |- | [[Talaksan:Julio Rosales.jpg|center|128px]] | [[Julio Rosales]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Julio_Rosales|Julio Rosales]] |- | [[Talaksan:Jerry Lucena.jpg|center|128px]] | [[Jerry Lucena]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | [[:en:Jerry_Lucena|Jerry Lucena]] |- | | [[David William Valencia Antonio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]] | [[:en:David_William_Antonio|David William Antonio]] |- | | [[Miguel White]] | [[atleta]] | | | | [[:en:Miguel_White|Miguel White]] |- | [[Talaksan:Fernando Capalla.jpg|center|128px]] | [[Fernando Capalla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[coadjutor archbishop]]<br/>[[territorial prelate]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Fernando_Capalla|Fernando Capalla]] |- | [[Talaksan:Rolando Santos CM.jpg|center|128px]] | [[Rolando Crisostomo Santos]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]] | [[:en:Rolando_Santos|Rolando Santos]] |- | [[Talaksan:Archbishop Gilbert Garcera 2024-06-29.jpg|center|128px]] | [[Gilbert Garcera]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Archbishop of Lipa]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Gilbert_Garcera|Gilbert Garcera]] |- | | [[Meiling Melançon]] | [[artista]]<br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Mei_Melan%C3%A7on|Mei Melan%C3%A7on]] |- | [[Talaksan:Archbishop John F. Du.png|center|128px]] | [[John F. Du]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | [[:en:John_F._Du|John F. Du]] |- | [[Talaksan:Bishop Jose Romeo O. Lazo (2).jpg|center|128px]] | [[Jose Romeo Lazo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Bishop of San Jose de Antique]]<br/>[[archbishop of Jaro]] | [[:en:Jose_Romeo_Lazo|Jose Romeo Lazo]] |- | | [[Jose S. Palma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Bishop of Calbayog]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Jos%C3%A9_S._Palma|Jos%C3%A9 S. Palma]] |- | | [[Mark Javier]] | [[archer]] | | | | [[:en:Mark_Javier|Mark Javier]] |- | [[Talaksan:D LIM.jpg|center|128px]] | [[Danilo Lim]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | | [[:en:Danilo_Lim|Danilo Lim]] |- | | [[Osvaldo Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[apostolic nuncio to Panama]]<br/>[[apostolic nuncio to Sri Lanka]]<br/>[[apostolic nuncio to Nigeria]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Costa Rica]]<br/>[[apostolic nuncio to South Korea]]<br/>[[apostolic nuncio to Mongolia]] | [[:en:Osvaldo_Padilla|Osvaldo Padilla]] |- | [[Talaksan:Pablo Virgilio David in 2014 (Retouched).jpg|center|128px]] | [[Pablo Virgilio Siongco David]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]<br/>[[cardinal priest]] | [[:en:Pablo_Virgilio_David|Pablo Virgilio David]] |- | | [[Rodolfo Tan Cardoso]] | [[ahedresista]] | | | | [[:en:Rodolfo_Tan_Cardoso|Rodolfo Tan Cardoso]] |- | | [[Leopoldo Serantes]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Leopoldo_Serantes|Leopoldo Serantes]] |- | [[Talaksan:Archbishop Ramon Argüelles.jpg|center|128px]] | [[Ramon Arguelles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Lipa]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | [[:en:Ramon_Arguelles|Ramon Arguelles]] |- | [[Talaksan:Bishop Reynaldo G. Evangelista.jpg|center|128px]] | [[Reynaldo Evangelista]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[bishop of Imus]] | [[:en:Reynaldo_Evangelista|Reynaldo Evangelista]] |- | [[Talaksan:Dr Honoria Acosta-Sison.jpg|center|128px]] | [[Honoria Acosta-Sison]] | [[gynecologist]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[propesor ng unibersidad]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[obstetrician]] | | | | [[:en:Honoria_Acosta-Sison|Honoria Acosta-Sison]] |- | | [[Sergio Utleg]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]] | [[:en:Sergio_Utleg|Sergio Utleg]] |- | [[Talaksan:Teófilo Yldefonso 1928.jpg|center|128px]] | [[Teófilo Yldefonso]] | [[manlalangoy]]<br/>[[military personnel]] | | | | [[:en:Te%C3%B3filo_Yldefonso|Te%C3%B3filo Yldefonso]] |- | | [[Gabriel Reyes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[Arsobispo ng Maynila]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[bishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Gabriel_Reyes|Gabriel Reyes]] |- | | [[Wenceslao Selga Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[apostolic prefect]]<br/>[[superior]] | [[:en:Wenceslao_Padilla|Wenceslao Padilla]] |- | [[Talaksan:Melissa de la Cruz at LA Time Festival of Books 2013-cropped.jpg|center|128px]] | [[Melissa de la Cruz]] | [[manunulat]]<br/>[[children's writer]]<br/>[[nobelista]]<br/>[[editor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[young adult author]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | [[Blue Bloods]] | | [[:en:Melissa_de_la_Cruz|Melissa de la Cruz]] |- | [[Talaksan:Shamcey Supsup on September 18, 2011.jpg|center|128px]] | [[Shamcey Supsup]] | [[modelo]]<br/>[[arkitekto]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Shamcey_Supsup-Lee|Shamcey Supsup-Lee]] |- | [[Talaksan:Anthony Villanueva 2017 stamp of the Philippines.jpg|center|128px]] | [[Anthony Villanueva]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | [[:en:Anthony_Villanueva|Anthony Villanueva]] |- | | [[Roel Velasco]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Roel_Velasco|Roel Velasco]] |- | [[Talaksan:2013 AVN Awards - Mimi Miyagi (8396773441) (crop).jpg|center|128px]] | [[Mimi Miyagi]] | [[artistang pornograpiko]]<br/>[[modelo]]<br/>[[erotic photography model]]<br/>[[politiko]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Mimi_Miyagi|Mimi Miyagi]] |- | | [[José Villanueva]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Jos%C3%A9_Villanueva_(boxer)|Jos%C3%A9 Villanueva (boxer)]] |- | | [[Isnilon Hapilon]] | [[militant]]<ref name="ref_3a050fe4a1b5cdc123941a4d809de3e4cbdf86aca7a47d00e70fc73396c7692f">http://www.reuters.com/article/us-philippines-militants-idUSBRE93F09K20130416</ref><br/>[[military personnel]] | | | [[Emir]] | [[:en:Isnilon_Hapilon|Isnilon Hapilon]] |- | | [[Satoshi Otomo]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Satoshi_%C5%8Ctomo|Satoshi %C5%8Ctomo]] |- | [[Talaksan:Pedro Abad Santos.jpg|center|128px]] | [[Pedro Abad Santos]] | [[politiko]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Pedro_Abad_Santos|Pedro Abad Santos]] |- | [[Talaksan:Van Partible by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Van Partible]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[direktor sa telebisyon]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref> | | | | [[:en:Van_Partible|Van Partible]] |- | [[Talaksan:Satine Phoenix Porn Star Karaoke 2007-05-01 1.jpg|center|128px]] | [[Satine Phoenix]] | [[artista]]<br/>[[artistang pornograpiko]]<br/>[[pintor]]<br/>[[modelo]]<br/>[[online streamer]] | | | | [[:en:Satine_Phoenix|Satine Phoenix]] |- | | [[Rosalina Abejo]] | [[Konduktor ng musika|konduktor]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_115bb190520bffe7d3b11a69f9df49b7ce90dc74fcae0be2a25876d6fbd480ac">http://www.musicsack.com/personfmt_itempk.cfm?itempk=7</ref><ref name="ref_78ef1b4c4bfd98c1b57835278aa68bfb7a82f895c16dd08902a7241396b8dd66">http://philippinemusicregistry.com.ph/main/artist/view/8</ref> | | | | [[:en:Rosalina_Abejo|Rosalina Abejo]] |- | [[Talaksan:Carli de Murga 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Carlie de Murga]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Carli_de_Murga|Carli de Murga]] |- | | [[Gurdev Khush]] | [[henetista]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[agronomo]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref> | | | | [[:en:Gurdev_Khush|Gurdev Khush]] |- | [[Talaksan:MisaghBahadoranGlobal.jpg|center|128px]] | [[Misagh Bahadoran]] | [[dentist]]<br/>[[futsal player]]<br/>[[modelo]]<br/>[[futbolista]] | | | | [[:en:Misagh_Bahadoran|Misagh Bahadoran]] |- | [[Talaksan:Philippines Foreign Secretary Yasay Addresses Reporters at a News Conference (28502880421) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Perfecto R. Yasay, Jr.]] | [[negosyante]]<br/>[[abogado]]<ref name="ref_5d9f0275a9a10a2540c3b54d54876fcc3ca330edb427fb3d32e3b7d6b2c4ce30">https://cairope.dfa.gov.ph/site-administrator/embassy-news/150-perfecto-r-yasay-jr-secretary-of-foreign-affairs</ref><br/>[[politiko]] | | | [[chairperson]]<ref name="ref_a95020c6c926990cc42cba9158f1ffa3651c92e7a72951390e120a8a21ca0969">https://news.mb.com.ph/2020/06/12/former-dfa-sec-yasay-dies-73/</ref><br/>[[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<ref name="ref_7911ff1da716d452199d6d0b838df2f94f6168b660ff4836baf6ac4a4d662d24">https://newsinfo.inquirer.net/878680/ca-rejects-appointment-of-yasay</ref> | [[:en:Perfecto_Yasay_Jr.|Perfecto Yasay Jr.]] |- | [[Talaksan:Ronnie del Carmen.jpg|center|128px]] | [[Ronnie del Carmen]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[ilustrador]]<br/>[[comics artist]]<br/>[[artista]]<br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[alagad ng sining]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Ronnie_del_Carmen|Ronnie del Carmen]] |- | [[Talaksan:Álvaro Silva 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Álvaro Silva]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:%C3%81lvaro_Silva_(footballer)|%C3%81lvaro Silva (footballer)]] |- | [[Talaksan:Kevin Ray Mendoza 20120329.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ray Mendoza Hansen]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Kevin_Ray_Mendoza|Kevin Ray Mendoza]] |- | | [[Natividad Almeda López]] | [[abogado]]<br/>[[hukom]] | | | | [[:en:Natividad_Almeda-L%C3%B3pez|Natividad Almeda-L%C3%B3pez]] |- | [[Talaksan:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]] | [[Geena Rocero]] | [[modelo]]<br/>[[LGBTQ rights activist]]<br/>[[Playmate]] | | | | [[:en:Geena_Rocero|Geena Rocero]] |- | [[Talaksan:Vicky Tauli-Corpuz in Kuala-Lumpur.jpg|center|128px]] | [[Victoria Tauli-Corpuz]] | [[indigenous rights activist]] | | | [[United Nations Special Rapporteur]] | [[:en:Victoria_Tauli-Corpuz|Victoria Tauli-Corpuz]] |- | [[Talaksan:Kiyomi Watanabe PH.jpg|center|128px]] | [[Kiyomi Watanabe]] | [[judoka]] | | | | [[:en:Kiyomi_Watanabe|Kiyomi Watanabe]] |- | [[Talaksan:Daisuke Sato After the Game - PHI vs AFG, September 12, 2023.png|center|128px]] | [[Daisuke Sato]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Daisuke_Sato_(footballer)|Daisuke Sato (footballer)]] |- | [[Talaksan:Cleveland Cavaliers vs. Brooklyn Nets (47112577701).jpg|center|128px]] | [[Jordan Clarkson]] | [[basketbolista]] | | | | [[:en:Jordan_Clarkson|Jordan Clarkson]] |- | | [[Oscar Jaime Llaneta Florencio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Oscar_Jaime_Florencio|Oscar Jaime Florencio]] |- | [[Talaksan:Rep. Geraldine Roman (19th Congress).jpg|center|128px]] | [[Geraldine Roman]] | [[mamamahayag]]<br/>[[estadista]]<br/>[[politiko]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref> | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Geraldine_Roman|Geraldine Roman]] |- | [[Talaksan:Kylie Verzosa 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kylie Verzosa]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[artista]] | | | | [[:en:Kylie_Verzosa|Kylie Verzosa]] |- | | [[Tabinas Jefferson]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Jefferson_Tabinas|Jefferson Tabinas]] |- | [[Talaksan:Eumir felix marcial KL 2017.jpg|center|128px]] | [[Eumir Marcial]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Eumir_Marcial|Eumir Marcial]] |- | [[Talaksan:Manny Jacinto at the 2018 Comic-Con International (42913094245) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Manny Jacinto]] | [[artista sa telebisyon]]<br/>[[mananayaw]]<br/>[[artista]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | [[:en:Manny_Jacinto|Manny Jacinto]] |- | [[Talaksan:New Clark City Visit of Kayla Sanchez (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kayla Sanchez]] | [[manlalangoy]]<ref name="ref_71088fd3015a897b4edb05c490dbd362f030de19fdf8997617b2579e42df444f">''[[:d:Q23439984|swimrankings.net]]''</ref> | | | | [[:en:Kayla_Sanchez|Kayla Sanchez]] |- | [[Talaksan:Karen Ibasco in MisOr (2018).jpg|center|128px]] | [[Karen Ibasco]] | [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[pisiko]] | | | | [[:en:Karen_Ibasco|Karen Ibasco]] |- | [[Talaksan:Sarina Bolden.png|center|128px]] | [[Sarina Bolden]] | [[futbolista]]<ref name="ref_a4daea7bcee446c1cbd0b6a142d0b95aeef218a10a1d147d8d274272a911d962">https://www.chicagotribune.com/sports/soccer/ct-world-cup-sarina-bolden-philippines-20230725-kihxntol2zb3nhmqhvhlgmqqci-story.html</ref> | | | | [[:en:Sarina_Bolden|Sarina Bolden]] |- | [[Talaksan:Margielyn Didal (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margielyn Didal]] | [[skateboarder]] | | | | [[:en:Margielyn_Didal|Margielyn Didal]] |- | [[Talaksan:Louise Mabulo UN Young Champion of the Earth Award Ceremony Speech 3 (50750541351).jpg|center|128px]] | [[Louise Emmanuelle Mabulo]] | [[cook]]<br/>[[environmentalist]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[entrepreneur]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref> | | | | [[:en:Louise_Mabulo|Louise Mabulo]] |- | [[Talaksan:MitskiAPE180824 (13 of 116) (53941099308) (cropped 2).jpg|center|128px]] | [[Beabadoobee]] | [[mang-aawit-manunulat]]<ref name="ref_7f185c0ce88ceaf3e120d7aa46e91399685a365ee5391ffd639c3a94965f31df">https://www.theguardian.com/music/2024/nov/13/beabadoobee-review-02-academy-glasgow</ref><ref name="ref_bafb9b83290b96566f3ea036dee83e3d41462a1b08fd9520933aec511b33c32c">https://www.nme.com/news/music/beabadoobee-brits-interview-sabrina-carpenter-embracing-imperfection-3843092</ref> | | | | [[:en:Beabadoobee|Beabadoobee]] |- | [[Talaksan:Ambassador Bernardita Catalla (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bernardita Catalla]] | [[diplomata]]<ref name="ref_d52de4c9e9341ce796d8492efbbccf596ab8739b64f41ec585d261f18a88dee9">https://www.pna.gov.ph/articles/1098584</ref> | | | [[ambassador of the Philippines to Lebanon]] | [[:en:Bernardita_Catalla|Bernardita Catalla]] |- | | [[Marinel Sumook Ubaldo]] | [[climate activist]] | | | | [[:en:Marinel_Sumook_Ubaldo|Marinel Sumook Ubaldo]] |- | [[Talaksan:Bianca Bustamante 2024.jpg|center|128px]] | [[Bianca Bustamante]] | [[racing driver]]<br/>[[racecar driver]] | | | | [[:en:Bianca_Bustamante|Bianca Bustamante]] |- | [[Talaksan:Sophia Katseye.jpg|center|128px]] | [[Sophia Laforteza]] | [[mang-aawit]]<br/>[[artista]] | | | | [[:en:Sophia_Laforteza|Sophia Laforteza]] |- | [[Talaksan:PIA Leyte - Aira Villegas interview (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aira Villegas]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Aira_Villegas|Aira Villegas]] |} {{Wikidata list end}} gbmlqpijjgujczrpodkqum0yguun7b2 15 281597 2209646 2209230 2026-05-29T20:24:58Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2209646 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE { ?item wdt:P106 ?occupation. ?occupation wdt:P279* wd:Q864503. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . } GROUP BY ?item ?linkcount ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 200 |columns=number,item,label:Article,P569,P570,P101,P18 |section= |min_section= |sort= |links=red_only |thumb=128 |autolist=fallback |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! number ! item ! Article ! petsa ng kapanangakan ! petsa ng kamatayan ! field of work ! larawan |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q144535|Q144535]] | [[Herbert Spencer]] | data-sort-value="1820" | 1820-04-27<br/>1820-04-28 | data-sort-value="1903" | 1903-12-08 | [[botanika]] | [[Talaksan:Herbert Spencer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q11826|Q11826]] | [[Al-Biruni]] | data-sort-value="973" | 973-09-04 | data-sort-value="1048" | 1048-12-09 | [[pisika]]<br/>[[matematika]]<br/>[[astronomiya]]<br/>[[likas na agham]]<br/>[[kasaysayan]]<br/>[[chronology]]<br/>[[laborer]]<br/>[[Indology]]<br/>[[agham pandaigdig]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[kartograpiya]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[astrolohiya]]<br/>[[kimika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]]<br/>[[history of religions]]<br/>[[mineralohiya]] | [[Talaksan:Al-Biruni.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q131117|Q131117]] | [[Maria Montessori]] | data-sort-value="1870" | 1870-08-31 | data-sort-value="1952" | 1952-05-06 | [[pedagohiya]] | [[Talaksan:Maria Montessori (portrait).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q185007|Q185007]] | [[Rita Levi-Montalcini]] | data-sort-value="1909" | 1909-04-22 | data-sort-value="2012" | 2012-12-30 | [[neurobiology]] | [[Talaksan:Rita Levi-Montalcini (1986).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q7487|Q7487]] | [[Dorothy Hodgkin]] | data-sort-value="1910" | 1910-05-12 | data-sort-value="1994" | 1994-07-29 | [[X-ray crystallography]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]]<br/>[[kristalograpiya]] | [[Talaksan:Professor Dorothy Hodgkin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q160362|Q160362]] | [[Theophrastus]] | data-sort-value="-371" | -371 | data-sort-value="-287" | -287 | [[botanika]] | [[Talaksan:Teofrasto Orto botanico head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q102034|Q102034]] | [[Ronald Ross]] | data-sort-value="1857" | 1857-05-13 | data-sort-value="1932" | 1932-09-16 | [[parasitolohiya]]<br/>[[epidemiyolohiya]] | [[Talaksan:Ronald Ross.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q60059|Q60059]] | [[Albertus Magnus]] | data-sort-value="1200" | 1200 | data-sort-value="1280" | 1280-11-15 | [[pilosopiya]] | [[Talaksan:Tommaso da modena, ritratti di domenicani (vescovo) 1352 150cm, treviso, ex convento di san niccolò, sala del capitolo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q78496|Q78496]] | [[Konrad Zacharias Lorenz]] | data-sort-value="1903" | 1903-11-07 | data-sort-value="1989" | 1989-02-27 | [[etolohiya]]<br/>[[pilosopiya]] | [[Talaksan:Konrad Lorenz.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q199654|Q199654]] | [[Barbara McClintock]] | data-sort-value="1902" | 1902-06-16 | data-sort-value="1992" | 1992-09-02 | [[henetika]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Barbara McClintock (1902-1992) shown in her laboratory in 1947.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q462843|Q462843]] | [[Tu Youyou]] | data-sort-value="1930" | 1930-12-30 | | [[parmakolohiya]]<br/>[[tradisyonal na panggagamot na Tsino]] | [[Talaksan:D810 4987 Tu Youyou, medicine (22945001843) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q25820|Q25820]] | [[Thomas Young]] | data-sort-value="1773" | 1773-06-13 | data-sort-value="1829" | 1829-05-10 | [[pisika]]<br/>[[mekanika]]<br/>[[lingguwistika]]<br/>[[agham ng mga materyal]] | [[Talaksan:Thomas Young by Briggs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q229264|Q229264]] | [[Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon]] | data-sort-value="1707" | 1707-09-07 | data-sort-value="1788" | 1788-04-15 | [[biyolohiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[political arithmetic]] | [[Talaksan:Georges-Louis Leclerc de Buffon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q173441|Q173441]] | [[Abu Abdullah Muhammad al-Idrisi al-Qurtubi al-Hasani as-Sabti]] | data-sort-value="1110" | 1110 | data-sort-value="1166" | 1166<br/>1165 | [[kartograpiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[paglalakbay]] | [[Talaksan:Al-Idrisi, Sayr mulhimah min al-Sharq wa-al-Gharb.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q70554|Q70554]] | [[Hermann Emil Fischer]] | data-sort-value="1852" | 1852-10-09 | data-sort-value="1919" | 1919-07-15 | [[kimika]] | [[Talaksan:Hermann Emil Fischer. Photograph by Atelier Victoria, 1895. Wellcome V0027668 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q7426|Q7426]] | [[Ada Yonath]] | data-sort-value="1939" | 1939-06-22 | | [[kristalograpiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[ribosoma]]<br/>[[biyolohiyang estruktural]] | [[Talaksan:Ada E. Yonath.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q204733|Q204733]] | [[Gerty Cori]] | data-sort-value="1896" | 1896-08-15 | data-sort-value="1957" | 1957-10-26 | [[biyokimika]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Gerty Theresa Cori.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q151564|Q151564]] | [[Frederick Sanger]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-13 | data-sort-value="2013" | 2013-11-19 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Frederick Sanger2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q213195|Q213195]] | [[B. F. Skinner]] | data-sort-value="1904" | 1904-03-20 | data-sort-value="1990" | 1990-08-18 | [[sikolohiya]]<br/>[[behavioral analytics]] | [[Talaksan:B.F. Skinner at Harvard circa 1950 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q84405|Q84405]] | [[Karl Landsteiner]] | data-sort-value="1868" | 1868-06-14 | data-sort-value="1943" | 1943-06-26 | [[kimika]] | [[Talaksan:Karl Landsteiner nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q214565|Q214565]] | [[Beatrix Potter]] | data-sort-value="1866" | 1866-07-28 | data-sort-value="1943" | 1943-12-22 | | [[Talaksan:Beatrix Potter by King cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q107402|Q107402]] | [[Rosalyn Sussman Yalow]] | data-sort-value="1921" | 1921-07-19 | data-sort-value="2011" | 2011-05-30 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Rosalyn Yalow.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q35703|Q35703]] | [[Gertrude B. Elion]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-23 | data-sort-value="1999" | 1999-02-21 | [[parmakolohiya]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Gertrude Elion (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q318750|Q318750]] | [[Stephen Hillenburg]] | data-sort-value="1961" | 1961-08-21 | data-sort-value="2018" | 2018-11-26 | [[biyolohiyang pandagat]]<br/>[[animasyon]]<br/>[[komiks]] | [[Talaksan:Stephen Hillenburg by Carlos Cazurro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q60024|Q60024]] | [[Hermann von Helmholtz]] | data-sort-value="1821" | 1821-08-31 | data-sort-value="1894" | 1894-09-08 | [[pisika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[sikolohiya]] | [[Talaksan:Hermann von Helmholtz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q185777|Q185777]] | [[Alexis Carrel]] | data-sort-value="1873" | 1873-06-28 | data-sort-value="1944" | 1944-11-05 | [[Pag-oopera|pagtistis]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[pathophysiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[vascular surgery]] | [[Talaksan:Alexis Carrel 1912.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q103844|Q103844]] | [[Françoise Barré-Sinoussi.]] | data-sort-value="1947" | 1947-07-30 | | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q180468|Q180468]] | [[Albert von Szent-Györgyi Nagyrápolt]] | data-sort-value="1893" | 1893-09-16 | data-sort-value="1986" | 1986-10-22 | [[biyokimika]]<br/>[[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Albert Szent-Györgyi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q200136|Q200136]] | [[Linda B. Buck]] | data-sort-value="1947" | 1947-01-29 | | [[biyolohiya]]<br/>[[neurosiyensiya]] | [[Talaksan:Linda Buck 2015 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q154824|Q154824]] | [[Norman Borlaug]] | data-sort-value="1914" | 1914-03-25 | data-sort-value="2009" | 2009-09-12 | [[agronomiya]] | [[Talaksan:Norman Borlaug.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q17280087|Q17280087]] | [[Emmanuelle Charpentier]] | data-sort-value="1968" | 1968-12-11 | | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Emmanuelle Charpentier.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q80905|Q80905]] | [[Donald Arthur Glaser]] | data-sort-value="1926" | 1926-09-21 | data-sort-value="2013" | 2013-02-28 | [[pisika]] | [[Talaksan:Donald Glaser.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q102804|Q102804]] | [[Henri Moissan]] | data-sort-value="1852" | 1852-09-28 | data-sort-value="1907" | 1907-02-20 | [[kimika]] | [[Talaksan:Henri Moissan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q177681|Q177681]] | [[Thomas Hunt Morgan]] | data-sort-value="1866" | 1866-09-25 | data-sort-value="1945" | 1945-12-04 | [[henetika]] | [[Talaksan:Thomas Hunt Morgan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q150630|Q150630]] | [[Camillo Golgi]] | data-sort-value="1843" | 1843-07-07 | data-sort-value="1926" | 1926-01-21 | [[malarya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[anatomiya]]<br/>[[patolohiya]]<br/>[[agham]] | [[Talaksan:Camillo Golgi nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q26322|Q26322]] | [[Carol Greider]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-15 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:GREIDER Carol 2014 - Less vignetting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q43917|Q43917]] | [[Eduard Buchner]] | data-sort-value="1860" | 1860-05-20 | data-sort-value="1917" | 1917-08-13 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Eduardbuchner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q26321|Q26321]] | [[Elizabeth Blackburn]] | data-sort-value="1948" | 1948-11-26 | | [[biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Elizabeth Blackburn CHF Heritage Day 2012 Rush 001.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q153159|Q153159]] | [[Elias Lönnrot]] | data-sort-value="1802" | 1802-04-09 | data-sort-value="1884" | 1884-03-19 | [[lingguwistika]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pilolohiya]]<br/>[[collecting]]<br/>[[panitikan]] | [[Talaksan:Elias Lönnrot portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q180350|Q180350]] | [[Frederick Banting]] | data-sort-value="1891" | 1891-11-14 | data-sort-value="1941" | 1941-02-21 | [[pisyolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]] | [[Talaksan:Fredrick banting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q234224|Q234224]] | [[Dian Fossey]] | data-sort-value="1932" | 1932-01-16 | data-sort-value="1985" | 1985-12-26 | [[etolohiya]] | [[Talaksan:Dian Fossey October 1968.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q14279|Q14279]] | [[Giovanni Domenico Cassini]] | data-sort-value="1625" | 1625-06-08 | data-sort-value="1712" | 1712-09-14 | [[astronomiya]] | [[Talaksan:Giovanni Domenico Cassini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q4273363|Q4273363]] | [[Frances Arnold]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-25 | | [[inhinyeriyang pangkimika]]<br/>[[biocatalysis]]<br/>[[protein engineering]]<br/>[[synthetic biology]] | [[Talaksan:Frances Arnold in 2021 at Caltech 01 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q15118973|Q15118973]] | [[Aziz Sancar]] | data-sort-value="1946" | 1946-09-08 | | [[DNA repair]]<br/>[[Siklo ng selula|cell cycle]]<br/>[[circadian rhythm]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[DNA]] | [[Talaksan:Aziz Sancar 0060.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q107462|Q107462]] | [[Har Gobind Khorana]] | data-sort-value="1922" | 1922-01-09 | data-sort-value="2011" | 2011-11-09 | [[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Har Gobind Khorana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q189488|Q189488]] | [[Willem Einthoven]] | data-sort-value="1860" | 1860-05-21 | data-sort-value="1927" | 1927-09-29 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Portrait of W. (Willem) Einthoven, professor of Physiology and Histology at Leiden University Icones 332.tiff|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q231402|Q231402]] | [[Jacques Monod]] | data-sort-value="1910" | 1910-02-09 | data-sort-value="1976" | 1976-05-31 | [[biyolohiya]]<br/>[[kontrasepsiyon]] | [[Talaksan:Jacques Monod 1971.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q60061|Q60061]] | [[Venkatraman Ramakrishnan]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[biyokimika]]<br/>[[computational biology]]<br/>[[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Venki Ramakrishnan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q189006|Q189006]] | [[Charles Louis Alphonse Laveran]] | data-sort-value="1845" | 1845-06-18 | data-sort-value="1922" | 1922-05-18 | [[malarya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Charles Laveran nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q104913|Q104913]] | [[Robert Edwards]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-27 | data-sort-value="2013" | 2013-04-10 | [[reproductive medicine]] | [[Talaksan:Robert Geoffrey Edwards (2010).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q8056214|Q8056214]] | [[Yoshinori Ohsumi]] | data-sort-value="1945" | 1945-02-09 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[autophagy]] | [[Talaksan:Nobel Laureates 7428 (30679389523) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q16196017|Q16196017]] | [[Tedros Adhanom Ghebreyesus]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-03 | | [[community health]]<br/>[[kalusugang pampubliko]]<br/>[[international organization]]<br/>[[Pangangalagang pangkalusugan]]<br/>[[health administration]]<br/>[[mikrobiyolohiya]]<br/>[[politika]]<br/>[[Patakarang panlabas]] | [[Talaksan:Tedros Adhanom Ghebreyesus 2023.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q191026|Q191026]] | [[Francis Galton]] | data-sort-value="1822" | 1822-02-16 | data-sort-value="1911" | 1911-01-17 | [[Teorya ng probabilidad|probability theory]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]] | [[Talaksan:Sir Francis Galton, 1890s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q214851|Q214851]] | [[Charles Richet]] | data-sort-value="1850" | 1850-08-26 | data-sort-value="1935" | 1935-12-04 | [[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[allergology]]<br/>[[anapilaksis]]<br/>[[human physiology]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[Esperanto]]<br/>[[ewhenesya]]<br/>[[Parasikolohiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[Tuluyan]]<br/>[[Drama]] | [[Talaksan:Charles Robert Richet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q6796222|Q6796222]] | [[May-Britt Moser]] | data-sort-value="1963" | 1963-01-04 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[grid neuron]] | [[Talaksan:May-Britt Moser (20902423978) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q232308|Q232308]] | [[Selman Abraham Waksman]] | data-sort-value="1888" | 1888-07-22 | data-sort-value="1973" | 1973-08-16 | [[biyokimika]]<br/>[[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Selman Waksman NYWTS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q234463|Q234463]] | [[Sydney Brenner]] | data-sort-value="1927" | 1927-01-13 | data-sort-value="2019" | 2019-04-05 | [[biyolohiya]] | [[Talaksan:Sydney Brenner OIST 2008 (33208371153) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q189564|Q189564]] | [[Pierre Teilhard de Chardin]] | data-sort-value="1881" | 1881-05-01 | data-sort-value="1955" | 1955-04-10 | [[pilosopiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[pastoral care]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[philosophical anthropology]]<br/>[[Christian philosophy]]<br/>[[heolohiya]] | [[Talaksan:TeilhardP 1955.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q5327|Q5327]] | [[Adolf Butenandt]] | data-sort-value="1903" | 1903-03-24 | data-sort-value="1995" | 1995-01-18 | [[biyokimika]]<br/>[[kimikang organiko]] | [[Talaksan:Bad Schachen Porträt; Adolf Butenandt - W134Nr.020182c - Willy Pragher (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q106399|Q106399]] | [[John Howard Northrop]] | data-sort-value="1891" | 1891-07-05 | data-sort-value="1987" | 1987-05-27 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:John Howard Northrop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q12973|Q12973]] | [[Leopold III of Belgium]] | data-sort-value="1901" | 1901-11-03 | data-sort-value="1983" | 1983-09-25 | | [[Talaksan:Leopold III (1934).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q76727|Q76727]] | [[Ernst Jünger]] | data-sort-value="1895" | 1895-03-29 | data-sort-value="1998" | 1998-02-17 | [[pilosopiya]]<br/>[[Panitikang Aleman]]<br/>[[entomolohiya]] | [[Talaksan:Ernst Jünger vers 1920 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q55008046|Q55008046]] | [[Albert I of Belgium]] | data-sort-value="1875" | 1875-04-08 | data-sort-value="1934" | 1934-02-17 | | [[Talaksan:Albert I Koning der Belgen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q316371|Q316371]] | [[Vladimir Vernadsky]] | data-sort-value="1863" | 1863-02-28 | data-sort-value="1945" | 1945-01-06 | [[heolohiya]]<br/>[[kristalograpiya]]<br/>[[mineralohiya]]<br/>[[geochemistry]]<br/>[[radiogeology]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biogeochemistry]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[history of geology]] | [[Talaksan:1934-V I Vernadsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q125057|Q125057]] | [[Richard Francis Burton]] | data-sort-value="1821" | 1821-03-19 | data-sort-value="1890" | 1890-10-20 | | [[Talaksan:Richard Francis Burton by Rischgitz, 1864.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q211029|Q211029]] | [[Edward O. Wilson]] | data-sort-value="1929" | 1929-06-10 | data-sort-value="2021" | 2021-12-26 | [[myrmecology]]<br/>[[sociobiology]]<br/>[[natural science]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[entomolohiya]]<br/>[[Saribuhay|biodiversity]]<br/>[[animal ecology]] | [[Talaksan:Edward O. Wilson, 2003 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q88608397|Q88608397]] | [[Katalin Karikó]] | data-sort-value="1955" | 1955-01-17 | | [[messenger RNA]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Katalin Karikó at the United States Embassy Sweden, 2023 Nobel Reception (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q296047|Q296047]] | [[Sam Harris]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-09 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[moralidad]]<br/>[[etika]]<br/>[[mindfulness]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[criticism of religion]]<br/>[[Blog]]<br/>[[podcast show]]<br/>[[Meditasyon|pagninilay]] | [[Talaksan:Sam Harris 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q154782|Q154782]] | [[Adelbert von Chamisso]] | data-sort-value="1781" | 1781-01-30 | data-sort-value="1838" | 1838-08-21 | [[botanika]]<br/>[[soolohiya]] | [[Talaksan:Chamisso Adelbert von 1781-1838.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q213504|Q213504]] | [[Charles Scott Sherrington]] | data-sort-value="1857" | 1857-11-27 | data-sort-value="1952" | 1952-03-04 | [[neurobiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[patolohiya]] | [[Talaksan:Prof. Charles Scott Sherrington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q75847|Q75847]] | [[Harald zur Hausen]] | data-sort-value="1936" | 1936-03-11 | data-sort-value="2023" | 2023-05-29 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Harald zur Hausen 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q57192|Q57192]] | [[Gerhard Domagk]] | data-sort-value="1895" | 1895-10-30 | data-sort-value="1964" | 1964-04-24 | [[patolohiya]] | [[Talaksan:Gerhard Domagk nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q211787|Q211787]] | [[Jules Bordet]] | data-sort-value="1870" | 1870-06-13 | data-sort-value="1961" | 1961-04-06 | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[immunology]] | [[Talaksan:Jules Bordet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q49347|Q49347]] | [[Melvin Calvin]] | data-sort-value="1911" | 1911-04-08 | data-sort-value="1997" | 1997-01-08 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Melvin Calvin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q77174|Q77174]] | [[Christiane Nüsslein-Volhard]] | data-sort-value="1942" | 1942-10-20 | | [[biyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[genetic research]]<br/>[[developmental biology]]<br/>[[embriyolohiya]] | [[Talaksan:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4372 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q58575|Q58575]] | [[Friedrich Wöhler]] | data-sort-value="1800" | 1800-07-31 | data-sort-value="1882" | 1882-09-23 | [[kimika]] | [[Talaksan:Friedrich Wöhler Litho.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q157224|Q157224]] | [[Kary Mullis]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-28 | data-sort-value="2019" | 2019-08-07 | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]] | [[Talaksan:Kary Mullis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q157056|Q157056]] | [[Samuel Hahnemann]] | data-sort-value="1755" | 1755-04-10 | data-sort-value="1843" | 1843-07-02 | [[homeopatiya]] | [[Talaksan:Samuel Hahnemann 1841.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q233965|Q233965]] | [[Charles Nicolle]] | data-sort-value="1866" | 1866-09-21 | data-sort-value="1936" | 1936-02-28 | [[bakteryolohiya]] | [[Talaksan:Charles Jules Henri Nicolle. Photograph. Wellcome V0026919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q170342|Q170342]] | [[Svante Pääbo]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-20 | | [[paleogenetics]]<br/>[[evolutionary anthropology]]<br/>[[human evolutionary genetics]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[evolutionary genetics]] | [[Talaksan:Professor Svante Paabo ForMemRS (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q115490|Q115490]] | [[Tadeusz Reichstein]] | data-sort-value="1897" | 1897-07-08 | data-sort-value="1996" | 1996-08-01 | | [[Talaksan:Thadeus Reichstein ETH-Bib Portr 10137.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q78478|Q78478]] | [[Robert Bárány]] | data-sort-value="1876" | 1876-04-22 | data-sort-value="1936" | 1936-04-08 | [[otolaryngology]] | [[Talaksan:Robert Bárány av Lars Emil Finn.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q92894|Q92894]] | [[Geoffrey Hinton]] | data-sort-value="1947" | 1947-12-06 | | [[deep learning]]<br/>[[pagkatuto ng makina]]<br/>[[neurosiyensiya]]<br/>[[artificial neural network]]<br/>[[applied psychology]]<br/>[[artipisyal na katalinuhan]] | [[Talaksan:Geoffrey Hinton in 2026.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q102379|Q102379]] | [[Paul Berg]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-30 | data-sort-value="2023" | 2023-02-15 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Paul Berg in 1980.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q170676|Q170676]] | [[Roger D. Kornberg]] | data-sort-value="1947" | 1947-04-24 | | [[biyolohiyang estruktural]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Roger Kornberg April 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q218311|Q218311]] | [[François Jacob]] | data-sort-value="1920" | 1920-06-17 | data-sort-value="2013" | 2013-04-20 | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:François Jacob nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q234590|Q234590]] | [[Christian de Duve]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-02 | data-sort-value="2013" | 2013-05-04 | [[biyolohiyang pangselula]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Christian de Duve.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q7442|Q7442]] | [[Carolyn Bertozzi]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-10 | | [[kimika]]<br/>[[glycobiology]] | [[Talaksan:Carolyn Bertozzi IMG 9384.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q189803|Q189803]] | [[Arthur Harden]] | data-sort-value="1865" | 1865-10-12 | data-sort-value="1940" | 1940-06-17 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:ArthurHarden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q76600|Q76600]] | [[Manfred Eigen]] | data-sort-value="1927" | 1927-05-09 | data-sort-value="2019" | 2019-02-06 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Eigen,Manfred 1996 Göttingen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q105830|Q105830]] | [[Baruch Samuel Blumberg]] | data-sort-value="1925" | 1925-07-28 | data-sort-value="2011" | 2011-04-05 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Baruch Samuel Blumberg by Tom Trower (NASA) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q155764|Q155764]] | [[Robert Brown]] | data-sort-value="1773" | 1773-12-21 | data-sort-value="1858" | 1858-06-10 | [[botanika]]<br/>[[pisyolohiya ng halaman]]<br/>[[:Kategorya:Lumot]]<br/>[[mikroskopiya]] | [[Talaksan:Robert brown botaniker.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q205772|Q205772]] | [[Jared Diamond]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-10 | | [[ekolohiya]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[biogeography]] | [[Talaksan:Jared diamond.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q104607|Q104607]] | [[Andrew Huxley]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-22 | data-sort-value="2012" | 2012-05-30 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Andrew Fielding Huxley nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q155375|Q155375]] | [[Archibald Hill]] | data-sort-value="1886" | 1886-09-26 | data-sort-value="1977" | 1977-06-03 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Archibald Vivian Hill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q232024|Q232024]] | [[John James Rickard Macleod]] | data-sort-value="1876" | 1876-09-06 | data-sort-value="1935" | 1935-03-16 | [[pisyolohiya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q59478|Q59478]] | [[George Gamow]] | data-sort-value="1904" | 1904-03-04 | data-sort-value="1968" | 1968-08-19 | [[Pisikang teoretikal|theoretical physics]]<br/>[[astropisika]]<br/>[[pisikang nuklear]]<br/>[[physical cosmology]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[literary activity]]<br/>[[scientific non-fiction literature]]<br/>[[popular science literature]]<br/>[[children's and young adult literature]] | [[Talaksan:格·安·伽莫夫.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q73093|Q73093]] | [[Paul Karrer]] | data-sort-value="1889" | 1889-04-21 | data-sort-value="1971" | 1971-06-18 | [[kimikang organiko]] | [[Talaksan:UAZ DOK.005.059 Karrer.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q137106|Q137106]] | [[Howard Florey]] | data-sort-value="1898" | 1898-09-24 | data-sort-value="1968" | 1968-02-21 | | [[Talaksan:Howard Walter Florey 1945.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q157239|Q157239]] | [[Artturi Ilmari Virtanen]] | data-sort-value="1895" | 1895-01-15 | data-sort-value="1973" | 1973-11-11 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:A-I-Virtanen-portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q158749|Q158749]] | [[Albert François Lebrun]] | data-sort-value="1871" | 1871-08-29 | data-sort-value="1950" | 1950-03-06 | [[politika]] | [[Talaksan:Albert Lebrun 1932 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q202136|Q202136]] | [[Barry Marshall]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-30 | | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Barry J Marshall.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q155914|Q155914]] | [[Peter Simon Pallas]] | data-sort-value="1741" | 1741-09-22 | data-sort-value="1811" | 1811-09-08 | [[soolohiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[pilolohiya]] | [[Talaksan:Peter Simon Pallas. Stipple engraving by A. Tardieu after hi Wellcome V0004437.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q234949|Q234949]] | [[David Baltimore]] | data-sort-value="1938" | 1938-03-07 | data-sort-value="2025" | 2025-09-06 | [[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[birolohiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Inhenyeriyang henetiko]] | [[Talaksan:Dr. David Baltimore2 crop2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q57191|Q57191]] | [[Hans Krebs]] | data-sort-value="1900" | 1900-08-25 | data-sort-value="1981" | 1981-11-22 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Hans Adolf Krebs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q151593|Q151593]] | [[Olivier Messiaen]] | data-sort-value="1908" | 1908-12-10 | data-sort-value="1992" | 1992-04-27 | | [[Talaksan:Lezing Franse compoist Olivier Messiaen in Koninklijk Conservatorium in Den Haa, Bestanddeelnr 933-8262.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q115478|Q115478]] | [[Emil Theodor Kocher]] | data-sort-value="1841" | 1841-08-25 | data-sort-value="1917" | 1917-07-27 | [[Pag-oopera|pagtistis]] | [[Talaksan:Emil Theodor Kocher.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q52878|Q52878]] | [[Gustaf VI Adolf of Sweden]] | data-sort-value="1882" | 1882-11-11 | data-sort-value="1973" | 1973-09-15 | [[arkeolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:Gustaf VI Adolf of Sweden 1962.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q190626|Q190626]] | [[Aaron Klug]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-11 | data-sort-value="2018" | 2018-11-20 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Aaron Klug 1979.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q216723|Q216723]] | [[Ronald Fisher]] | data-sort-value="1890" | 1890-02-17 | data-sort-value="1962" | 1962-07-29 | [[estadistika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Youngronaldfisher2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q60060|Q60060]] | [[Karl von Frisch]] | data-sort-value="1886" | 1886-11-20 | data-sort-value="1982" | 1982-06-12 | [[etolohiya]] | [[Talaksan:Karl von Frisch - Atelier Veritas, c. 1926.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q152187|Q152187]] | [[August Krogh]] | data-sort-value="1874" | 1874-11-15 | data-sort-value="1949" | 1949-09-13 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:August Krogh Bain 32006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q191963|Q191963]] | [[John Edward Gray]] | data-sort-value="1800" | 1800-02-12 | data-sort-value="1875" | 1875-03-07 | [[kalikasan]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:John Edward Gray. Photograph. Wellcome V0027572 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q70530|Q70530]] | [[Alois Alzheimer]] | data-sort-value="1864" | 1864-06-14 | data-sort-value="1915" | 1915-12-19 | [[sikiyatriya]]<br/>[[neuropathology]] | [[Talaksan:Alois Alzheimer 002.jpg|center|128px]] |} ---- &sum; 114 items. {{Wikidata list end}} 0toqrbawpxf6kk05cftuxrljoa6s5gx 0 290761 2209655 2207771 2026-05-30T01:37:26Z Ivan P. Clarin 84769 /* Sparkle Campus Cutie */ 2209655 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Sparkle | logo = | former_names = GMA Artist Center (1995–2021) | type = [[Dibisyon]] | foundation = {{start date and age|1995|8|12}} | founder = | location_city = [[GMA Network Center]], Diliman, [[Lungsod Quezon]] | location_country = [[Pilipinas]] | key_people = {{ubl|Atty. [[Annette Gozon-Valdes]] (SVP for Talent Management)|Joy C. Marcelo (first vice president for Sparkle, GMA Artist Center)|Tracy Garcia (Senior Talent Manager) }} | area_served = Nationwide ([[Kalakhang Maynila]] at suburbs) | industry = [[Talent Agency]] | products = Music & Entertainment | services = Talent Management | revenue = | operating_income = | net_income = | num_employees = | parent = [[GMA Network (kompanya)|GMA Network Inc.]] | divisions = | subsid = | owner = | homepage = {{url|http://www.gmanetwork.com/sparkle|www.gmanetwork.com/sparkle}} | footnotes = }} Ang '''Sparkle''' (dating kilala bilang '''GMA Artist Center''' at kilala rin bilang '''Sparkle GMA Artist Center''') ay isang ahensya ng talento at tagagawa sa [[Pilipinas]] na nakabase sa [[Kalakhang Maynila]] na itinatag noong 1997. Gumawa ito ng unang pangkat ng mga talento noong 1998 at orihinal na pinamumunuan ni [[Wyngard Tracy]].<ref>{{Cite web |last=Aquino |first=Maine |title=Sparkle's theme song 'Let It Spark' will be released this February |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/85427/sparkles-theme-song-let-it-spark-will-be-released-this-february/story |access-date=March 4, 2022 |website=www.gmanetwork.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=News|first=KAELA MALIG, GMA|title=Mr. M reveals story behind GMA Artist Center’s new look and name ‘Sparkle’|url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/818309/mr-m-reveals-story-behind-gma-artist-center-s-new-look-and-name-sparkle/story/|access-date=2022-02-01|website=GMA News Online|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-01-05|title=GMA Artist Center starts 2022 brighter with new look and name: 'Sparkle'|url=https://mb.com.ph/2022/01/05/gma-artist-center-starts-2022-brighter-with-a-new-look-and-name-sparkle/|access-date=2022-01-10|website=Manila Bulletin|language=en-US}}</ref> == Mga Batches == === Sparkle Era === ==== Sparkle's Next Brightest Stars of 2022 ==== ''Talaan ng mga Sparkle's Next Brightest Stars ng 2022''.<ref>{{Cite web |last=Pinlac |first=Beatrice |date=January 14, 2022 |title=Introducing Sparkle's Next Brightest Stars for 2022 |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/14979/introducing-sparkles-next-brightest-stars-of-2022/photo |access-date=April 24, 2023 |website=www.gmanetwork.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=January 14, 2022 |title=Sparkle unveils its 'Next Brightest Stars for 2022' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/84648/sparkle-unveils-its-next-brightest-stars-for-2022/story |access-date=April 24, 2022 |website=[[GMA New Media|www.gmanetwork.com]] |language=en}}</ref> {{Columns-list|colwidth=20em|*[[Bianca Umali]] * [[Derrick Monasterio]] * [[Gabbi Garcia]] * [[Khalil Ramos]] * [[Miguel Tanfelix]] * [[Ruru Madrid]] * [[Sanya Lopez]] * [[Ysabel Ortega]]}} ==== Sparkle Sweethearts ==== ''Talaan ng mga Sparkle Sweethearts''.<ref>{{Cite web |last=Donato |first=Jerry |date=March 3, 2022 |title=New Kapuso pairings to brighten up the small screen |url=https://www.philstar.com/entertainment/2022/03/03/2164449/new-kapuso-pairings-brighten-small-screen |access-date=April 24, 2023 |website=[[The Philippine Star|Philstar.com]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Alpad |first=Christina |date=March 1, 2022 |title=New sweethearts 'Sparkle' on screen |url=https://www.manilatimes.net/2022/03/01/entertainment-lifestyle/show-times/new-sweethearts-sparkle-on-screen/1834479 |access-date=April 24, 2023 |website=[[The Manila Times]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=February 20, 2022 |title=Sparkle sweethearts |url=https://malaya.com.ph/news_entertainment/sparkle-sweethearts/ |access-date=April 24, 2023 |website=[[Malaya (newspaper)|malaya.com.ph]] |language=en-US |archive-date=24 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230424041100/https://malaya.com.ph/news_entertainment/sparkle-sweethearts/ |url-status=dead }}</ref> * Abdul Raman * [[Allen Ansay]] * [[Althea Ablan]] * [[Bruce Roeland]] * Jamir Zabarte * [[Kyline Alcantara]] * Mavy Legaspi * Shayne Sava * [[Sofia Pablo]] * Zonia Mejia ==== Sparkada ==== ''Talaan ng mga Sparkada''.<ref>{{Cite news |date=May 1, 2021 |title=Introducing Sparkle’s ‘Sparkada’ |volume=36 |page=3B |work=[[Manila Standard|Manila Standard Sunday]] |issue=80 |editor-last=Wang |editor-first=Nickie |url=https://pressreader.com/article/281809992468064 |access-date=April 20, 2023}}</ref> The group consists of 17 young artists.<ref>{{Cite news |date=July 30, 2022 |title=Sparkada members all aglow for GMA Gala |volume=123 |page=B12 |work=[[The Manila Times]] |issue=293 |url=https://pressreader.com/article/282252374279230 |access-date=April 19, 2023}}</ref> {{Columns-list|colwidth=15em|*[[Anjay Anson]] * Caitlyn Stave * [[Cheska Fausto]] * Dilek Montemayor * Jeff Moses * Kim Perez * Kirsten Gonzales * [[Larkin Castor]] * Lauren King * Michael Sager *[[Raheel Bhyria]] *Roxie Smith *[[Sean Lucas]] *[[Wikipedia:Balangkas/Saviour Ramos|Saviour Ramos]] * Tanya Ramos * Vanessa Pena *[[Wikipedia:Balangkas/Vince Maristela|Vince Maristela]]}} ==== Sparkle Teens ==== ''Talaan ng mga Sparkle Teens''.<ref>{{Cite web |last=Aquino |first=Maine |title=Sparkle gives first look of Sparkle Teens |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/100297/sparkle-gives-first-look-of-sparkle-teens/story |access-date=April 20, 2023 |website=[[GMA New Media|www.gmanetwork.com]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 19, 2022|title=These Sparkle Teens will be your newest ''artista'' faves |url=https://mb.com.ph/2023/4/19/these-sparkle-teens-will-be-your-newest-artista-faves |access-date=April 20, 2023 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aquino |first=Maine |title=Sparkle Teens shine bright at their grand media conference |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/100495/sparkle-teens-shine-bright-at-their-grand-media-conference/story |access-date=April 20, 2023 |website=[[GMA New Media|www.gmanetwork.com]] |language=en}}</ref> Prior to their launch, the batch originally had 20 talents, until the untimely passing of one of the members due to a vehicular accident in March 2023.<ref>{{Cite web |last=Calucin |first=Diann Ivy C |date=March 25, 2023 |title=Teen actor, 2 others die in QC car crash |url=https://mb.com.ph/2023/3/24/article-269 |access-date=April 20, 2023 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rula |first=Gorgy |last2=Olea |first2=Jerry |last3=Ferrer |first3=Noel |display-authors=1 |title=Launching ''ng'' Sparkle Teens, ''tuloy sa kabila ng pagkamatay ni'' Andrei Sison |trans-title=Launching of Sparkle Teens pushes through despite death of Andrei Sison |url=https://www.pep.ph/pepalerts/pep-troika/172380/sparkle-teens-andrei-sison-a4118-20230327 |access-date=April 20, 2023 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> {{Columns-list|colwidth=15em|* Aidan Veneracion * Andrei Sison {{small|(until March 2023)}} * Ashley Sarmiento * Aya Domingo * Bryce Eusebio * Charlie Fleming * Gaea Mischa * [[James David Graham|James Graham]] * John Clifford * Josh Ford * Keisha Serna * Lee Victor * Liana Mae * [[Marco Masa]] * Naomi Park *[[Princess Aliyah]] * Roi David * Selina Griffin * Waynona Collings * Zyren Dela Cruz}} ==== Sparkada 10 ==== * [[Angel Guardian]] * [[Ashley Ortega]] * [[Elle Villanueva]] * [[Faith Da Silva]] * [[Kate Valdez]] * [[Lexi Gonzales]] * [[Lianne Valentin]] * [[Liezel Lopez]] * [[Rabiya Mateo]] * Shuvee Etrata ==== Sparkada Boys of Summer ==== * [[Bruce Roeland]] * Dustin Yu * [[Kelvin Miranda]] * Jeff Moses * Mclaude Guadaña * Matthew Uy * [[Prince Carlos]] * [[Radson Flores]] * [[Raheel Bhyria]] * Vince Maristela * [[Yasser Marta]] ==== Sparkle Campus Cutie ==== {{Columns-list|colwidth=15em|* Akira Kurata * Andrei Fajardo * Brandon Dela Cruz * David Bunagan * Jayson David * JD Gutierrez * Kady Costales * Kiko Antonio * Mad Ramos * Mateo Monzones * Miguel Concepcion * Naethan Tan * Olive May * PJ Ballesteros * Ralph Miaco * Reza Gholami * Russco Jarvina * Ryke Regala * Vincent Tarifa * [[Winston Stolk]] * Zed Legaspi}} === Gallery === <gallery> Talaksan:Jason Abalos.jpg|<nowiki> </nowiki>[[Jason Abalos]] Talaksan:Bea Binene.jpg|<nowiki> </nowiki>[[Bea Binene]] Talaksan:Glaiza de Castro.jpg|<nowiki> </nowiki>[[Glaiza de Castro]] Talaksan:Ivan Dorschner at the Meant to Be production presentation.jpg|<nowiki> </nowiki>[[Ivan Dorschner]] Talaksan:Barbie Forteza.jpg|<nowiki> </nowiki>[[Barbie Forteza]] Talaksan:Sanya Lopez at GMAAC Skyranch Date.jpg|<nowiki> </nowiki>[[Sanya Lopez]] Talaksan:Ruru Madrid.jpg|<nowiki> </nowiki>[[Ruru Madrid]] Talaksan:Addy Raj at the Meant to Be production presentation.jpg|<nowiki> </nowiki>[[Addy Raj]] Talaksan:Jackie Rice (Actress).jpg|<nowiki> </nowiki>[[Jackie Rice]] Talaksan:Alden Richards in 2023.jpg|<nowiki> </nowiki>[[Alden Richards]] Talaksan:Jak Roberto at the Meant to Be production presentation.jpg|<nowiki> </nowiki>[[Jak Roberto]] </gallery> == Dating mga talento == ==Mga sanggunian== {{Reflist}} {{GMA Network}} [[Kategorya:GMA Network]] j2ocxnscqyx7slpeshi0lm8xfeymicz 0 291463 2209666 2170194 2026-05-30T04:28:41Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209666 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata}} {{Wikiquote|en:Jiddu Krishnamurti|Jiddu Krishnamurti (''sa Ingles'')}} {{Commonscat|Jiddu Krishnamurti}} Si '''Jiddu Krishnamurti''' (12 Mayo 1895 - 17 Pebrero 1986) ay isang pilosopo ng [[India]]. Mistiko din siya at isang guro ng [[yoga]]. == Mga kawing panlabas == * {{Gutenberg author|id=3946}} * [http://www.jkrishnamurti.org/ J. Krishnamurti Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305043049/http://www.jkrishnamurti.org/ |date=2009-03-05 }} Opisyal na website&nbsp;— making available thousands of transcripts as well as many audio and video recordings. An international joint venture of the four Krishnamurti Foundations. * [http://ojaihistory.com/krishnamurti-and-the-ojai-valley/ Krishnamurti and the Ojai Valley] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190925175144/http://ojaihistory.com/krishnamurti-and-the-ojai-valley/ |date=2019-09-25 }} * [http://bohmkrishnamurti.com/ The Bohm-Krishnamurti Project: Exploring the Legacy of the David Bohm and Jiddu Krishnamurti Relationship] * [http://www.krishnamurticentre.org.uk/ The Krishnamurti Study Centre] A retreat centre in England * [https://web.archive.org/web/20160610144750/http://jkrishnamurti.waldenspath.com/ J Krishnamurti Study Centre] in Hyderabad, India * [https://www.bbc.co.uk/programmes/p00f7b1q ] [[Bernard Levin]] interviews Jiddu Krishnamurti {{DEFAULTSORT:Krishnamurti, Jiddu}} [[Kaurian:Ipinanganak noong 1895|Krishnamurti, Jiddu]] [[Kaurian:Namatay noong 1986|Krishnamurti, Jiddu]] [[Kaurian:Pilosopiya ng relihiyon|Krishnamurti, Jiddu]] [[Kaurian:Pilosopiyang Indiano|Krishnamurti, Jiddu]] {{stub|India|Pilosopiya|Talambuhay}} {{Authority control}} eihtvfkdqsx4ikz7rw8abu7ygvf1zof 0 301938 2209623 2209490 2026-05-29T15:09:09Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2209623 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay talaan ng mga [[comune]] ng Lalawigan ng [[Lalawigan ng Ancona|Ancona]], [[Marche]], sa [[Italya]]. {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q747074 . ?item wdt:P131 wd:Q16114 . } |columns=P635:ISTAT,label/it:Comune,P2046:Lawak,P1082:Populasyon |section= |min_section= |sort=P635 |links=text |thumb= |autolist= |references=all |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! ISTAT ! Comune ! Lawak ! Populasyon |- | 042001 | Agugliano | 21.89 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4799<ref name="ref_204c1ab4d1a0f46b14b968d13f576127fa86a9e41d1d0ba263037aad950e7ebb">http://demo.istat.it/pop2018/index3.html</ref> |- | 042002 | Ancona | 124.84 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 98356<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042003 | Arcevia | 128.33 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4231<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042004 | Barbara | 11.04 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1271<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042005 | Belvedere Ostrense | 29.45 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2093<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042006 | Camerano | 20 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 7084<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042007 | Camerata Picena | 11.89 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2486<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042008 | Castelbellino | 6.05 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4919<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042010 | Castelfidardo | 33.39 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 18419<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042011 | Castelleone di Suasa | 15.92 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1552<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042012 | Castelplanio | 15.32 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3531<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042013 | Cerreto d'Esi | 16.91 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3374<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042014 | Chiaravalle | 17.6 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 14289<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042015 | Corinaldo | 49.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4767<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042016 | Cupramontana | 27.4 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4364<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042017 | Fabriano | 272.08 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 28918<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042018 | Falconara Marittima | 25.82 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 25530<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042019 | Filottrano | 71.2 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 8917<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042020 | Genga | 73.16 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1682<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042021 | Jesi | 108.9 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 39137<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042022 | Loreto | 17.9 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 12899<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042023 | Maiolati Spontini | 21.49 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5986<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042024 | Mergo | 7.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 996<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042025 | Monsano | 14.66 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3289<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042026 | Montecarotto | 24.39 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1836<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042027 | Montemarciano | 22.31 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 9762<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042029 | Monte Roberto | 13.51 kilometro kuwadrado<br/>13.57 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3027<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042030 | Monte San Vito | 21.81 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 6704<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042031 | Morro d'Alba | 19.46 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1798<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042032 | Numana | 10.94 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3741<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042033 | Offagna | 10.63 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2047<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042034 | Osimo | 106.74 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 34687<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042035 | Ostra | 47.25 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 6282<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042036 | Ostra Vetere | 30.02 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3110<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042037 | Poggio San Marcello | 13.36 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 672<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042038 | Polverigi | 24.98 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4582<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042040 | Rosora | 9.41 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1818<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042041 | San Marcello | 25.78 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1996<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042042 | San Paolo di Jesi | 10.11 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 894<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042043 | Santa Maria Nuova | 18.29 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3942<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042044 | Sassoferrato | 137.23 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 6841<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042045 | Senigallia | 117.77 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 44019<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042046 | Serra de' Conti | 24.54 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3559<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042047 | Serra San Quirico | 49.33 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2540<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042048 | Sirolo | 16.68 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4097<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042049 | Staffolo | 27.5 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2087<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042050 | Trecastelli | 38.66 kilometro kuwadrado | 7500<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |} ---- &sum; 47 items. {{Wikidata list end}} == Sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya|Ancona]] 3nw4a0oh2v5nt7b6n338tqbx9vow1u0 0 302249 2209670 2209491 2026-05-30T05:33:36Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2209670 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay talaan ng mga [[comune]] ng Lalawigan ng [[Lalawigan ng Catanzaro|Catanzaro]], [[Calabria]], sa [[Italya]]. {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q747074 . ?item wdt:P131 wd:Q16159 . } |columns=P635:ISTAT,label/it:Comune,P2046:Lawak,P1082:Populasyon |section= |min_section= |sort=P635 |links=text |thumb= |autolist= |references=all |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! ISTAT ! Comune ! Lawak ! Populasyon |- | 079002 | Albi | 29.64 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 790<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079003 | Amaroni | 9.88 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1660<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079004 | Amato | 20.93 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 793<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079005 | Andali | 17.87 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 637<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079007 | Argusto | 6.88 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 444<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079008 | Badolato | 37.07 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2843<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079009 | Belcastro | 53.56 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1231<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079011 | Borgia | 42.38 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 7158<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079012 | Botricello | 15.48 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4993<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079017 | Caraffa di Catanzaro | 24 kilometro kuwadrado<br/>25.05 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1743<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079018 | Cardinale | 30.12 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1829<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079020 | Carlopoli | 16.41 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1385<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079023 | Catanzaro | 112.72 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 84670<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079024 | Cenadi | 11.92 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 510<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079025 | Centrache | 7.96 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 342<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079027 | Cerva | 21.37 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1086<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079029 | Chiaravalle Centrale | 23.83 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5098<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079030 | Cicala | 9.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 887<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079033 | Conflenti | 29.34 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1282<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079034 | Cortale | 30.01 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1866<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079036 | Cropani | 44.81 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4674<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079039 | Curinga | 52.53 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 6501<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079042 | Davoli | 25.03 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5546<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079043 | Decollatura | 50.83 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2855<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079047 | Falerna | 24.04 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3786<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079048 | Feroleto Antico | 22.38 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1955<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079052 | Fossato Serralta | 11.85 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 558<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079055 | Gagliato | 7.04 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 432<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079056 | Gasperina | 6.78 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1884<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079058 | Gimigliano | 33.55 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2985<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079059 | Girifalco | 43.1 kilometro kuwadrado<br/>43.08 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5495<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079060 | Gizzeria | 37.19 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5065<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079061 | Guardavalle | 60.27 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4117<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079063 | Isca sullo Ionio | 23.56 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1441<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079065 | Jacurso | 21 kilometro kuwadrado<br/>21.2 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 549<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079068 | Magisano | 31.94 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1106<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079069 | Maida | 58.34 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4396<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079071 | Marcedusa | 15.68 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 380<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079072 | Marcellinara | 20.91 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2146<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079073 | Martirano | 14.9 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 840<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079074 | Martirano Lombardo | 19.84 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 952<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079077 | Miglierina | 13.94 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 722<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079080 | Montauro | 11.74 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1773<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079081 | Montepaone | 16.85 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5656<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079083 | Motta Santa Lucia | 26.3 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 798<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079087 | Nocera Terinese | 46.58 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4715<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079088 | Olivadi | 7.17 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 488<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079089 | Palermiti | 18.38 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1057<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079092 | Pentone | 12.38 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1887<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079094 | Petrizzi | 21.9 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1010<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079095 | Petronà | 45.79 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2365<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079096 | Pianopoli | 24.65 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2484<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079099 | Platania | 26.84 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1973<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079108 | San Floro | 18.32 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 670<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079110 | San Mango d'Aquino | 6.89 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1442<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079114 | San Pietro a Maida | 16.45 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3772<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079115 | San Pietro Apostolo | 11.72 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1520<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079116 | San Sostene | 32.49 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1401<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079117 | Santa Caterina dello Ionio | 40.69 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1923<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079118 | Sant'Andrea Apostolo dello Ionio | 21.43 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1900<ref name="ref_4101d67916181d7a61079c5a0a35c3ac045efad5d96c3748f8b41a6437aa90b9">''[[:d:Q214195|Istat]]''</ref><br/>1872<ref name="ref_204c1ab4d1a0f46b14b968d13f576127fa86a9e41d1d0ba263037aad950e7ebb">http://demo.istat.it/pop2018/index3.html</ref><br/>1701<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref><br/>1691<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>1759<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>1809<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>2072<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>2329<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>2836<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>3085<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>3324<br/>4016<br/>4912<br/>5170<br/>5497<br/>4868<br/>4594<br/>4011<br/>3360<br/>3539<br/>3211 |- | 079122 | San Vito sullo Ionio | 17.17 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1613<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079123 | Satriano | 21.16 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3364<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079126 | Sellia | 12.81 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 476<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079127 | Sellia Marina | 41.46 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 7615<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079129 | Serrastretta | 41.65 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2923<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079130 | Sersale | 53.3 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4250<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079131 | Settingiano | 14.35 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3260<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079133 | Simeri Crichi | 46.74 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4722<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079134 | Sorbo San Basile | 59.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 754<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079137 | Soverato | 7.79 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 8618<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079138 | Soveria Mannelli | 20.5 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2835<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079139 | Soveria Simeri | 22.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1439<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079142 | Squillace | 34.33 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3511<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079143 | Stalettì | 12.11 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2353<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079146 | Taverna | 132.31 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2522<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079147 | Tiriolo | 29.26 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3581<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079148 | Torre di Ruggiero | 25.37 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 951<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079151 | Vallefiorita | 13.88 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1503<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079157 | Zagarise | 49.33 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1425<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079160 | Lamezia Terme | 162.43 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 67026<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |} ---- &sum; 80 items. {{Wikidata list end}} == Sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya|Catanzaro]] r3teq6kqvmmhndhrg61ygj7xzay9gi6 0 306815 2209667 2039896 2026-05-30T04:34:09Z ~2026-32106-34 162403 /* Paggalaw ng mga piyesa */ 2209667 wikitext text/x-wiki {{unsourced|date=Marso 2021}} [[Talaksan:JaquesCookStaunton.jpg|thumb|upright=1.3|<center> Mga orihinal na [[Piyesang Staunton]] <br />''Mula sa kaliwa hanggang sa kanan'': kawal, tore, kabalyero, obispo, reyna, hari.</center>]] Ang isang '''piyesa ng ahedres''' ay alinman sa anim na magkakaibang uri ng mga bagay na maigagalaw, maililipat, o maitatanggal sa isang ''chessboard'' sa laro ng [[ahedres]]. Maaari itong maging gawa sa [[kahoy]], [[bakal]], [[plastik]], o anumang bagay na maaaring hulmahin ayon sa kani-kanilang hugis at anyo. Sa ilang mga pagkakataon, maaari ring gamitin ang anumang bagay bilang pananda sa mga ito tulad ng mga takip ng bote o [[barya]]. == Bilang ng mga piyesa == {{table chess pieces}} Ang bawat manlalaro ay nagsisimula sa kabuuang labing anim na piyesa. Ang mga piyesa na pagmamay-ari ng bawat manlalaro ay nakikilala sa pamamagitan ng kulay . Ang mga mas matitingkad na kulay na piyesa ay itinukoy bilang "puti," at ang manlalaro na nagmamay-ari nito, "Puti". Ang mas madidilim na kulay na mga piyesa ay itinutukoy bilang "itim", at ang manlalaro na nagmamay-ari nito, "Itim". Sa isang karaniwang laro ng ahedres, ang bawat isa sa dalawang manlalaro ay nagsisimula gamit ang mga sumusunod na labing anim na piyesa: * ♔♚ '''1 hari''' (''king)'' * ♕♛ '''1 [[Reyna (ahedres)|reyna]]''' (''queen)'' * ♖♜ '''2 tore''' (''rook)'' * ♗♝ '''2 obispo''' (''bishop)'' * ♘♞ '''2 kabalyero/kabayo''' (''knight)'' * ♙♟ '''8 kawal/sundalo''' (''pawn)'' == Notasyon == Sa pagtatala ng mga piyesa, ginagamit ang [[alhebraikong pamamaraan]]. Maaaring gamitin ang mga simbolo (sa alpabetong Ingles) o guhit upang ihayag kung anong piyesa ang iginalaw. Ang simbolong (x) ay ginagamit sa pagkuha o pagkatanggal ng piyesa dahil ito ay nakain mo o ng kalaban. Ang O-O ay ang paraan ng pagtatago ng hari, kasama ang toreng pinakamalapit at ang O-O-O naman sa malayong tore (tore ng reyna). {| class="wikitable" !Piyesa !Simbolong titik |- |Hari |K |- |Reyna |Q |- |Obispo |B |- |Kabalyero |N |- |Tore |R |} Tandaan na ang kawal ay walang simbolong ginagamit sa notasyon. Kapag ang isang hanay o kahon ay walang inilagay na simbolo ng malaking titik, itinuturing ito bilang isang paggalaw o pagsulong ng kawal (halimbawa: e4; d4). Kapag naman may dalawang magkaparehong piyesa na maaaring makapunta sa iisang parisukat o makakain ng iisang piyesa, kailangang italaga ang naunang puwesto ng piyesang gagawa ng aksyon, at susunod ang kaukulang notasyon (halimbawa: Ned4- ang kabalyero sa parisukat ng hanay 'e' ay pupunta sa d4). == Paggalaw ng mga Piyesa (Piece) == {{Chess diagram|tright|51=pl|37=|38=|39=|40=|41=|42=|43=|44=|45=|46=|47=|48=|49=|50=|52=pl|35=|53=pl|54=pl|55=pl|56=pl|57=pl|58=pl|59=rl|60=nl|61=bl|62=ql|63=kl|64=bl|65=nl|66=rl|36=|34=|<!--Program to generate diagrams: WikiChessDiagram 2.03 by Bubba73-->|17=pd|rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd|pd|pd|pd|pd|pd|pd|18=pd|33=|19=|20=|21=|22=|23=|24=|25=|26=|27=|28=|29=|30=|31=|32=}}Ang panimulang posisyon ng ahedres na nagpapakita ng kabuuang ayos at bilang ng bawat piyesa. Ang mga patakaran ng laro ay nakabatay sa mga uri ng paglipat o paggalaw na maaaring gawin ng isang manlalaro sa bawat piyesa ng chess. Ang bawat uri ng piyesa ay gumagalaw sa iba't ibang paraan. Sa laro ng ahedres, nagpapalitan ng mga galaw ang bawat isa sa kanila gamit ang kanilang sariling mga piyesa. * Gumagalaw sa isang tuwid na linya ang '''tore (''rook'')''' sa anumang bilang ng mga bakanteng mga parisukat na pasulong, paatras, pakaliwa, o pakanan. Nakikilahok din ito, kasama ang hari, sa isang espesyal na paglipat na tinatawag na pagtatago (''castling'' sa Ingles). * Ang '''obispo (''bishop'')''' ay maaaring ilipat sa anumang bilang ng mga bakanteng mga parisukat na pahilis sa isang tuwid na linya. Dahil dito, ang isang obispo ay mananatili sa mga parisukat na mayroong lamang kaparehong kulay. Ang dalawang obispo ng bawat manlalaro ay nagsisimula sa paglipat sa mga parisukat ng kabaligtaran ng mga kulay. * Inililipat ang '''reyna (''queen'')''' sa anumang bilang ng mga bakanteng mga parisukat sa anumang direksyon: pasulong, paatras, kaliwa, kanan, o pahilis, sa isang tuwid na linya. * Ang '''hari (''king)''''' ay gumagalaw ng eksaktong isang bakanteng parisukat sa anumang direksyon: pasulong, paatras, kaliwa, kanan, o pahilis; gayunpaman, hindi ito maaaring lumipat sa isang parisukat na inaatake ng isang kalaban, o kaya'y maaaring maiwan ang hari sa isang check. Mayroon din itong isang espesyal na paglipat na tinatawag na castling o pagtatago, kung saan idadala ang hari dalawang parisukat patungo sa isa nitong sariling mga tore (''rook'') at sa parehong paglipat, ang tore ay tatalon sa hari upang makapunta sa kabilang tabi niya. Ang <nowiki>''</nowiki>Castling<nowiki>''</nowiki> o pagtatago ay maaaring maganap lamang kung ang hari at tore na kasangkot ay hindi kailanmang inilipat sa laro, kung ang hari ay hindi na-check, hindi iginalaw o maigagalaw na maaaring ma-check, at kung walang mga piyesa sa pagitan ng tore at ng hari. * Ang '''kabalyero/kabayo (''knight)''''' ay gumagalaw sa isang pinalawig na dayagonal mula sa isang sulok ng anumang 2 × 3 rektanggulo ng mga parisukat sa pinakamalayo na kabaligtaran na sulok. Dahil dito, sa bawat paggalaw nito ay iba ang kulay ng parisukat na tungo niya mula sa parisukat na kinatatayuan niya kanina. Maliban sa paglipat ng castling na inilarawan sa itaas kung saan ang rook ay tumatalon sa ibabaw ng hari, ang kabalyero ang tanging piyesa na pinahihintulutang regular na tumalon sa anumang (mga) namamagitang piyesa kapag gumagalaw. * Ang '''kawal/sundalo (''pawn)''''' ay sumusulong nang eksaktong isang parisukat, o opsyonal, dalawang mga parisukat mula sa panimulang parisukat nito, patungo sa kabilang panig ng kalaban. Kapag may isang piyesang kalaban na nasa isang parisukat na pahilis na paunahan nito, alinman sa kaliwa o kanan, ang kawal ay maaaring kumain sa piyesa na iyon. Ang isang kawal ay maaaring magsagawa ng isang espesyal na uri ng pagkuha ng kawal ng kalaban sa tinatawag na <nowiki>''</nowiki>''en passant''<nowiki>''</nowiki>. Kapag ang kawal/sundalo ay umabot sa isang parisukat sa dulong bahagi ng kalaban, maaaring pumili ang manlalaro ng isang reyna, tore, obispo, o kabalyero bilang kapalit nito. Tinatawag ding ito bilang promosyon. == Kaukulang halaga ng bawat piyesa == Ang mga halagang itinalaga sa isang piyesa ay sinusubukang kumatawan sa potensyal na lakas ng piyesang iyon sa laro. Habang tumatagal ang laro, nagbabago rin ang mga kaukulang halaga ng mga piyesa. Halimbawa, ang isang obispo na nakaposisyon upang makontrol ang mga mahahaba at bukas na mga puwang na pahilis ay karaniwang mas mahalaga kaysa sa isang kabalyero na nakatengga lang sa isang sulok o tabi. Nalalapat din ang mga katulad na ideya sa paglalagay ng mga tore sa bukas na mga hilera at mga kabalyero sa mga aktibo at gitnang parisukat. Ang karaniwang pagtatalaga ng halaga sa bawat piyesa ay (Hooper & Whyld 1992: 438–39) * isang (1) puntos para sa isang kawal, * tatlong (3) puntos para sa isang kabalyero o obispo, * limang (5) puntos para sa isang tore, * at siyam (9) na puntos para sa isang reyna Ang mga halagang ito ay maaasahan sa mga bandang huli ng laro, partikular na sa mga limitadong bilang ng mga piyesa. Ngunit ang mga halagang ito ay maaaring mabago nang malaki depende sa posisyon, ang yugto ng laro (pagbubukas, panggitnang laro, pagtatapos). Ang isang pares ng obispo halimbawa, ay nagkakahalaga ng kalahating ''pawn'' (Soltis 2004: 183). Sa mga tukoy na pangyayari, ang mga halaga ay maaaring magkakaiba: ang isang kabalyero ay maaaring mas mahalaga kaysa sa isang reyna sa isang partikular na tiyak na pag-atake. == Sinaunang paglalarawan == Ang [[Ahedres ng Mensahero]], isang uri ng naunang laro na naging batayan ng modernong ahedres, ay gumagamit ng lahat ng anim na mga piyesa kabilang ang mga karagdagang mensahero, ''[[Mann (ahedres)|mann]]'', at payaso. [[Talaksan:Illustration of Chess Pieces by Gustav Selenus (1616).jpg|thumb|upright=2.2|left|Mga larawan ng mga halimbawang piyesa na ginagamit sa larong "Ahedres ng Mensahero" ni Gustav Selenus mula sa librong "Das Schach-Oder Königs-Spiel" (1616). Ang nakalarawan ay ang hari, reyna, tore, manunudla (o obispo), kabalyero, kawal (o sundalo), mensahero, mann (o taong paham), at payaso.]] {{clear left}} == Mga katawagan == Ang mga karakter na ipinahihiwatig ng mga pangalan ng bawat piyesa ay nag-iiba sa pagitan ng mga wika. Halimbawa, sa maraming wika, ang piyesa na kilala sa Tagalog at Ingles bilang "kabalyero" ay madalas na isinalin bilang "kabayo", at ang "obispo" ay madalas na isinalin bilang "elepante". [[Kategorya:Ahedres]] [[Kategorya:Paglalaro]] afaicungxn49xm7ugq2ch19psrmhfr5 0 309077 2209647 2169674 2026-05-29T20:33:03Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209647 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Aicha Duihi | image = {{wikidata|property|raw|P18}} | nationality = Tubong [[Sahrawi]] | citizenship = Galing sa [[Morocco]] | occupation = Aktibista para sa karapatang pantao | organization = Sahara Observatory for Peace, Democracy and Human Rights }} Si '''Aicha Duihi''' ay isang [[Karapatang pantao|aktibista ng karapatang pantao sa]] Sahrawi, siya rin ang pangulo ng Observatory for Peace, Democracy and Human Rights na nagtaguyod laban sa mga kampo ng Polisario Front sa lalawigan ng Tindouf ng Southwestern [[Algeria]] sa hangganan ng [[Kanluraning Sahara|Kanlurang Sahara]] . Partikular, si Duihi ay nagsisilbing tagapagsalita para sa mga inagaw at bihag na mga tao na nakabilanggo sa mga kampo ng Polisario at naghahangad na labanan ang propaganda at maling impormasyon na naka-target sa mga mahihinang kababaihan.<ref name=":0">{{Cite web|last=A.E.K.|title=Aïcha Duihi: Le Polisario aggrave la situation des femmes dans les camps|trans-title=Aïcha Duihi: The Polisario worsens the situation of women in their camps|url=https://www.libe.ma/Aicha-Duihi-Le-Polisario-aggrave-la-situation-des-femmes-dans-les-camps_a124283.html|url-status=dead|access-date=8 March 2021|website=Libération|language=fr|archive-date=19 Marso 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210319084402/https://www.libe.ma/Aicha-Duihi-Le-Polisario-aggrave-la-situation-des-femmes-dans-les-camps_a124283.html}}</ref> Noong 2019, nakamit niya ang European Prize para sa International Women’s Leadership sa European Parliament.<ref name=":1">{{Cite web|last=Abbou|first=Adnane|date=8 March 2020|title=Aicha Duihi, la militant qui sillone le monde pour plaider la cause des séquestrés a Tindouf|trans-title=Aicha Duihi, the activist who travels the world to plead the cause of the kidnapped in Tindouf|url=https://atlasinfo.fr/aicha-duihi-la-militante-qui-sillonne-le-monde-pour-plaider-la-cause-des-sequestres-a-tindouf.html|url-status=dead|access-date=8 March 2021|website=Atlas Info|language=fr|archive-date=20 Mayo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200520163446/http://www.mapexpress.ma/actualite/opinions-et-debats/aicha-duihi-militante-sillonne-monde-plaider-cause-sequestres-tindouf/}}</ref> == Aktibismo == Bilang pangulo ng Sahara Observatory, responsable si Duihi sa pakikipag-usap sa iba pang mga [[Organisasyong di-pampamahalaan|NGO]] tungkol sa mga lugar na pinag-aalala at interes. Sa pamamagitan ng Independent Human Rights Network and Sahara League for Democracy and Human Rights, naglabas ng pahayag si Duihi na kinokondena ang katahimikan ng internasyonal sa estado ng mga kampo ng Polisario sa Tindouf at Lahmada, partikular na tumatawag ng arbitraryong mga pagsubok at pag-aresto sa mga mamamahayag at mga aktibista ng karapatang pantao.<ref>{{Cite web|last=M.A.P.|date=15 June 2020|title=Le climat de terreur instauré par le "Polisario" à Tindouf suscite l’indignation des ONG des droits de l’Homme|trans-title=The climate of terror created by the "Polisario" in Tindouf arouses the indignation of human rights NGOs|url=http://albayane.press.ma/le-climat-de-terreur-instaure-par-le-polisario-a-tindouf-suscite-lindignation-des-ong-des-droits-de-lhomme.html|url-status=dead|access-date=8 March 2020|website=Al Bayane|language=fr|archive-date=16 Hunyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200616063812/http://albayane.press.ma/le-climat-de-terreur-instaure-par-le-polisario-a-tindouf-suscite-lindignation-des-ong-des-droits-de-lhomme.html}}</ref> Inimbitahan din ni Duihi ang [[Kapulungang Pangkatiwasayan ng Mga Nagkakaisang Bansa|United Nations Security Council]] upang tugunan ang hindi pagkakapantay-pantay at diskriminasyon batay sa kasarian hinggil sa papel ng kababaihan sa pagtataguyod ng kapayapaan sa rehiyon.<ref name=":0" /> Sa layuning ito, tumulong siya sa paglikha ng maraming pagkukusa ng mga mamamayan at mga proyekto na tina-target ang pagpapabuti ng mga bata, pati na rin ang mga hakbangin na naghahangad na pigilan ang human trafficking. == Mga Sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Aktibista]] [[Kategorya:Aktibismo]] 3uej3zqne24840i09i49ocn1gm6dn09 0 309113 2209664 2172675 2026-05-30T03:28:26Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209664 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Hasina Jalal|image=|alt=|caption=|birth_name=|birth_date=|birth_place=Badakhshan|death_date=|death_place=|nationality=[[Afghanistan|Afghan]]|other_names=|occupation=Activist|years_active=|known_for=Nagkamit ng N-Peace Award |notable_works=|spouse=}} '''Si Hasina Jalal''' ay isang tagapagtaguyod nang mga karapatan ng kababaihan sa Afghanistan. Noong 2014, siya ay pinarangalan ng N-Peace Award . == Talambuhay == Si '''Hasina Jalal''' ay nagtapos ng Ekonomiks at Agham Pampulitika sa Jamia Millia Islamia University sa India.<ref name="Biruni Institute">{{cite web |title=Hasina Jalal |url=http://biruni.af/team/hasina-jalal/ |website=Biruni Institute |accessdate=22 October 2020 |date=16 December 2019 |archive-date=23 Oktubre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023051231/http://biruni.af/team/hasina-jalal/ |url-status=dead }}</ref> Mayroon siyang Master of Business Administration sa American University of Afghanistan at nagpatuloy sa kanyang pag-aaral sa Women and Gender Studies sa University of Northern Iowa bilang isang iskolar ng Fulbright.<ref name="Rumi Awards">{{cite web |title=Hasina Jalal |url=https://rumiawards.com/directory/hasina-jalal/ |website=Rumi Awards |accessdate=22 October 2020 |archive-date=23 Oktubre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023045720/https://rumiawards.com/directory/hasina-jalal/ |url-status=dead }}</ref> Si Jalal ay kaisa sa pagtatatag at pamamahala ng ilang mga [[organisasyong di-pampamahalaan]] kabilang ang Afghanistan Women Empowerment and Capacity Building Center noong 2011, ang South Asian Woman Alliance on Women's Economic, Social, and Cultural Rights, ang National Association of Afghanistan Civil Society (NAACS ), at ang South Asian Women's Coalition for Cooperation in 2019..<ref name="N-PEACE">{{cite web |title=Hasina Jalal |url=http://n-peace.net/alumni-pages/alumni-2014/hasina-jalal/ |website=N-PEACE |accessdate=22 October 2020 |archive-date=26 Oktubre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026181330/http://n-peace.net/alumni-pages/alumni-2014/hasina-jalal/ |url-status=dead }}</ref> Si Hasina Jalal ay tumanggap ng maraming mga pang-rehiyon at internasyonal na parangal at karangalan. Ang Asian Rural Women Coalitions (ARWC) ay kinilala ang kanyang pagsisikap sa parangal na ''Honoring 100 Asian Women'' noong 2012.<ref>{{Cite web|title=UNI Fulbright scholar empowering Afghan women|url=https://insideuni.uni.edu/uni-fulbright-scholar-empowering-afghan-women|access-date=2020-11-05|website=insideuni.uni.edu|language=en|archive-date=2020-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20201104234708/https://insideuni.uni.edu/uni-fulbright-scholar-empowering-afghan-women|url-status=dead}}</ref> Noong 2014, si Jalal ay inihalal ng publiko upang matanggap ang N-Peace Award mula sa UNDP Asia Pacific Office at ang UN Secretary General's Special Advisor on the University for Peace upang kilalanin ang kanyang laban para sa pagkakapantay-pantay ng kasarian, karapatang pantao, demokrasya, at kapayapaan sa Afghanistan.<ref name="UNDP">{{cite web |title=UNDP celebrates Asian women leaders and their male allies for building peace |url=https://www.asia-pacific.undp.org/content/rbap/en/home/presscenter/pressreleases/2014/10/23/undp-celebrates-asian-women-n-male-allies-for-peace.html |website=UNDP in Asia and the Pacific |accessdate=22 October 2020 |language=en |archive-date=15 Agosto 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815153454/https://www.asia-pacific.undp.org/content/rbap/en/home/presscenter/pressreleases/2014/10/23/undp-celebrates-asian-women-n-male-allies-for-peace.html |url-status=dead }}</ref><ref name="SADF">{{cite web |title=Hasina Jalal Wins 2014 N-Peace Award |url=https://www.sadf.eu/hasina-jalal-wins-2014-n-peace-award/ |website=South Asia Democratic Forum |accessdate=22 October 2020 |date=6 November 2014 |archive-date=4 Marso 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304172713/https://www.sadf.eu/hasina-jalal-wins-2014-n-peace-award/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|date=2014-06-02|title=Young Afghan activist wins UNDP peace award|url=https://unama.unmissions.org/young-afghan-activist-wins-undp-peace-award|access-date=2020-11-05|website=UNAMA|language=en|archive-date=2021-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816024711/https://unama.unmissions.org/young-afghan-activist-wins-undp-peace-award|url-status=dead}}</ref> Noong 2016, nakamit niya ang ''Global Women Leadership award''.<ref name="Khaama Press">{{cite web |title=Hasina Jalal wins Global Women Leadership award Archives |url=https://www.khaama.com/tag/hasina-jalal-wins-global-women-leadership-award/ |website=The Khaama Press News Agency |accessdate=22 October 2020}}</ref><ref name="Community Supported Film">{{cite web |title=AFGHANISTAN: Young Afghan activist Hasina Jalal wins Global Women Leadership award |url=http://csfilm.org/2016/03/afghanistan-young-afghan-activist-hasina-jalal-wins-global-women-leadership-award/ |website=Community Supported Film |accessdate=22 October 2020}}</ref> Noong 2017 iginawad sa kanya ng ''World Human Rights Congress'' ang ''World Super Achiever Award''.<ref name="N-PEACE"/> Noong 2020, natanggap niya ang ''Iconic Women Creating a Better World for All'' award ng Women’s Economic Forum at nahalal din sa pamamagitan ng boto ng publiko para sa ''50'' ''Most Influential Afghan Women'' award.<ref>{{Citation|title=Rumi 50 Most Influential Women 2021|url=https://www.facebook.com/RumiAwards/videos/rumi-50-most-influential-women-2021/1580153295507607/|language=en|access-date=2021-01-28}}</ref><ref name="Rumi Awards"/><ref>{{Cite web|last=SADF|date=2020-10-07|title=Afghan Women Heroes - Rumi awards|url=https://www.sadf.eu/afghan-women-heroes-rumi-awards/|access-date=2020-12-03|website=SADF|language=en-US|archive-date=2021-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613105710/https://www.sadf.eu/afghan-women-heroes-rumi-awards/|url-status=dead}}</ref> Si Hasina Jalal ay matatas sa salitang Persian, Pashto, Ingles, Turkish, at Hindi o Urdu. Nagsilbi siya sa gobyerno ng Afghanistan at tagapagturo ng ekonomiya sa maraming pamantasan na nakabase sa Kabul. Nagtrabaho siya bilang Policy Advisor, Ministro at Acting Director ng Program Design and Donor Coordination Directorate at the Ministry of Mines and Petroleum. Pinamunuan din niya ang isang pangkat ng mga mananaliksik sa Administratibong Opisina ng Pangulo ng Afghanistan.<ref>{{Cite web|date=2019-12-16|title=Hasina Jalal|url=http://biruni.af/team/hasina-jalal/|access-date=2021-01-23|website=BIRUNI INSTITUTE|language=en-US|archive-date=2020-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20201023051231/http://biruni.af/team/hasina-jalal/|url-status=dead}}</ref> She also led a team of researchers in the Administrative Office of the President of Afghanistan.<ref>{{Cite web|last=Didar|first=Ahmad Fahim|title=Thirteenth Event Omaid Sharifi|url=https://startupgrind.af/thirteenth-event-omaid-sharifi/|access-date=2021-01-26|website=Startup Grind in Afghanistan|language=en-US|archive-date=2020-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200711060700/http://startupgrind.af/thirteenth-event-omaid-sharifi/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Hasina Jalal|url=https://rumiawards.com/directory/hasina-jalal/|access-date=2021-01-23|website=RUMI AWARDS|language=en-US|archive-date=2020-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20201023045720/https://rumiawards.com/directory/hasina-jalal/|url-status=dead}}</ref> == Mga Sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Mga babaeng aktibista sa Afghanistan]] qvflzfcr2g8hcup9mldhbuytg9iazj7 0 309916 2209665 2031033 2026-05-30T04:22:30Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209665 wikitext text/x-wiki {{for|the Texas pioneer|Jane Herbert Wilkinson Long}}{{Infobox person | name = Jane C. S. Long | education = [[Pamantasang Brown]] (Sc.B.) [[Unibersidad ng California, Berkeley]] (M.S., Ph.D.) }} Si '''Jane C. S. Long''' ay isang Amerikanong siyentista sa enerhiya at klima . Siya ay Associate Director sa [[Lawrence Livermore National Laboratory]] at isang kasapi ng [[American Association for the Advancement of Science]].<ref>{{Cite web|title=Jane Long selected as LLNL's Associate Director for Energy and Environment {{!}} Lawrence Livermore National Laboratory|url=https://www.llnl.gov/news/jane-long-selected-llnls-associate-director-energy-and-environment|access-date=2020-12-03|website=www.llnl.gov}}</ref><ref>{{Cite web|title=Jane Long|url=https://thebreakthrough.org/people/jane-long|access-date=2020-12-03|website=The Breakthrough Institute|language=en}}</ref> ==Talambuhay== Natanggap ni Long ang kanyang bachelors degree sa biomedical engineering mula sa [[Pamantasang Brown]] School of Engineering at ang kanyang masters at doctorate mula sa [[Unibersidad ng California, Berkeley]].<ref>{{Cite web|date=2016-10-06|title=Jane C.S. Long|url=https://www.ce-conference.org/person/jane-cs-long|access-date=2020-12-03|website=Climate Engineering in Context 2021|language=en|archive-date=2021-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116182132/https://ce-conference.org/person/jane-cs-long|url-status=dead}}</ref> Mula 1997 hanggang 2003si Long ay nagsilbi bilang Dean ng [[Mackay School of Earth Science at Engineering]] sa [[Unibersidad ng Nevada, Reno]].<ref>{{Cite web|last=Cohan|first=Ellen|date=2015-04-20|title=Jane Long|url=https://www.climateone.org/people/jane-long|access-date=2020-12-03|website=Climate One|language=en}}</ref> Kasalukuyang nagtatrabaho si Long bilang isang stratehista ng klima sa [[Konseho ng California sa Agham at Teknolohiya]].<ref>{{Cite web|title=Jane C.S. Long|url=https://ccst.us/people/uncategorized/jane-c-s-long-ccst-council-member/|access-date=2020-12-03|website=California Council on Science & Technology (CCST)|language=en-US|archive-date=2021-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507140239/https://ccst.us/people/uncategorized/jane-c-s-long-ccst-council-member/|url-status=dead}}</ref> ==Mga Gawa== * {{Cite journal|last=Long|first=J. C. S.|last2=Remer|first2=J. S.|last3=Wilson|first3=C. R.|last4=Witherspoon|first4=P. A.|date=1982|title=Porous media equivalents for networks of discontinuous fractures|url=https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1029/WR018i003p00645|journal=Water Resources Research|language=en|volume=18|issue=3|pages=645–658|doi=10.1029/WR018i003p00645|issn=1944-7973|access-date=2021-04-08|archive-date=2021-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509061758/https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1029/WR018i003p00645|url-status=dead}} *{{Cite journal|last=Endo|first=H. K.|last2=Long|first2=J. C. S.|last3=Wilson|first3=C. R.|last4=Witherspoon|first4=P. A.|date=1984|title=A Model for Investigating Mechanical Transport in Fracture Networks|url=https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1029/WR020i010p01390|journal=Water Resources Research|language=en|volume=20|issue=10|pages=1390–1400|doi=10.1029/WR020i010p01390|issn=1944-7973|access-date=2021-04-08|archive-date=2021-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509061800/https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1029/WR020i010p01390|url-status=dead}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga klimatolohista]] ru8luved69d6r5jee0zbhohn32fuhdg 0 327219 2209657 2209291 2026-05-30T02:16:14Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209657 wikitext text/x-wiki {{Infobox coat of arms |name = Coat of arms of Costa Rica |image = Coat of arms of Costa Rica.svg |image_width = 250 |middle = |middle_width = |middle_caption = |lesser = |lesser_width = |lesser_caption = |armiger = [[Costa Rica|Republic of Costa Rica]] |year_adopted = 1848 <br> (5 May 1998 alteration added smoke to volcanoes<ref>[http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp National Symbols, Instituto Costarricense de Turismo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717215236/http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp |date=2011-07-17 }} Accessed 2011-07-19</ref>) |crest = An ribbon azure bearing the legend "[[Central America|AMÉRICA CENTRAL]]". |torse = |shield = |supporters = |compartment = |motto = [[Costa Rica|REPÚBLICA DE COSTA RICA]] |orders = |other_elements = A [[Console (heraldry)|console]] or. |earlier_versions = |use = }} Ang '''eskudo ng Costa Rica''' {{lang-es|escudo de Costa Rica}} ay idinisenyo noong 1848, na may mga pagbabago noong 1906, 1964, at 1998. Ang pinakahuling pagbabago ay ang pagdaragdag ng usok upang makilala ang tatlong bulkan.<ref name= "1998ExecDecree">[http://196.40.56.12/scij/scripts/TextoCompleto.dll?Texto&nNorma=43741&nVersion=46098&nTamanoLetra=10&strWebNormativa=http://www.pODgSCj/NSCJ. =sa;PWD=scij;DATABASE=SCIJ_NRM;&strServidor=\\pgr04&strUnidad=D:&strJavaScript=NO Ang 1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1 -07-19 {{in lang|es}}</ref> == Pre-1821 colony of Spanish Empire == Bago ang 1821, [[Costa Rica]] ay bahagi ng [[Imperyong Espanyol]] at walang lokal na eskudo. Ang mga braso ng naghaharing monarko ang ginamit sa halip. Ang tanging lungsod na nagkaroon ng lokal na eskudo ay ang lungsod ng [[Cartago, Costa Rica|Cartago]], na iginawad ni Haring [[Philip II ng Espanya|Phillip II]] noong 1565. Pagkatapos ng kalayaan nito mula sa [[Spain] ] noong 1821, ang [[Costa Rica]] ay nagtatag ng iba't ibang lupon ng pamahalaan na nagsisikap na magpasya sa hinaharap nito, na nagdedebate sa pagitan ng pagiging malaya (republikano) o sumali sa [[Mexican Empire]] (imperyalista). Ang kawalan ng desisyon ay humantong sa [[Labanan ng Ochomogo]] noong 5 Abril 1823, na may desisyon na manatiling independyente at ilipat ang kabiserang lungsod mula Cartago patungong San José. Dahil sa malalayong distansya at mahirap na komunikasyon noong panahong iyon, napagtanto ng mga imperyalista na ang [[Mexican Empire]] ay hindi na umiiral mula noong Marso 1823. == Sandata ng pederal at estado == Noong Marso 1824, nang sumali ang Costa Rica sa [[Federal Republic of Central America|United Provinces of Central America]] na mga armas na ipinahayag ng konstitusyon ng bagong republika ay naging mga sandata ng Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay binubuo ng isang tatsulok, kung saan limang bulkan ang tumaas mula sa dagat na sumisimbolo sa limang miyembrong estado ng United Provinces; sa itaas ng mga bulkan ay may nagniningning na pulang [[Phrygian cap]] at isang [[bahaghari]]. Ang coat of arm na ito na may maliliit na pagbabago ay ginagamit pa rin ng pambansang coat of arms ng [[El Salvador]] at [[Nicaragua]]. Noong 2 Nobyembre 1824, pinagtibay ng Costa Rica ang unang eskudo nito bilang isang estado sa loob ng pederasyon na nagpapakita ng kanang bahagi ng dibdib ng isang hubad na lalaki at nakataas na braso na napapalibutan ng bilog ng berdeng mga bundok at ang malayang estado ng Costa Rica.<ref name="historia">[http://www.historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm History of the Coat of Arms of Costa Rica] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20090120045345/http://historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm |date=2009-01-20 }} Na-access 2008-02-01 {{in lang|es}}</ref> == Mga armas ng isang malayang estado == Noong 1840, pagkatapos ng pag-alis ng Costa Rica mula sa federation, isang bagong coat of arms ang pinagtibay, ang una para sa Costa Rica bilang isang soberanya at independiyenteng estado. Binubuo ito ng isang walong-tulis na nagniningning na bituin sa isang asul na patlang na napapalibutan ng dilaw na bilog na may alamat na Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay pinigilan noong 1842 ni [[Francisco Morazán]] sa panahon ng kanyang bigong bid na muling pagsamahin ang [[Federal Republic of Central America]]. Ang 1824 na armas ay ginamit sa panahong ito.<ref name="historia" /> ==Makasaysayang eskudo ng republika== [[File:Unang postal stamp CR 4 Reales 1863.jpg|thumb|150px|Ang disenyo ng 1848 coat of arms ay itinampok sa unang Costa Rican [[postal stamp]], na inilabas noong 1863.]] Ang batayan ng kasalukuyang pambansang coat of arms ng Costa Rica ay pinagtibay noong Setyembre 29, 1848, sa panahon ng pagkapangulo ni Dr [[Jose Maria Castro Madriz]] kasama ang bagong watawat. Ang parehong mga disenyo ay iniuugnay kay Pacifica Fernandez, asawa ni Mr Castro Madriz. Ang mga sandata na ito ay makabuluhang binago ng batas bilang 18 ng 27 Nobyembre 1906, na nag-alis ng mga simbolo ng militar, pambansang watawat at sungay ng kasaganaan na nakapaloob sa disenyo noong 1848.<ref name="historia" /> sbj4ajgw06eeymz1yhhmrvu3uzx411y 0 327751 2209649 2151808 2026-05-29T21:35:51Z Arko Blangko 155328 2209649 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{MOS|date=Marso 2024}} {{cleanup|date=Marso 2024|reason=Kailangan ayusin ang balarila at pakakasulat. Kailangan din isalin ang mga banyagang salita.}} }}{{Infobox national military | name = Sandatahang Lakas ng Unyon ng mga Sobyetikong Sosyalistang Republika | native_name = {{nobold|{{native name|ru|Вооружённые Силы Союза Советских Социалистических Республик}}<br>{{small|{{transl|ru|Vooruzhonnyye Sily Soyuza Sovetskikh Sotsialisticheskikh Respublik}}}}}} | image = [[File:Communist star with golden border and red rims.svg|150px]] | alt = | caption = | image2 = [[File:Flag of the Soviet Union.svg|200px]] | alt2 = | caption2 = The [[Flag of the Soviet Union|Soviet flag]] was also being used as<br>the Banner of the USSR Armed Forces | motto = | founded = {{start date and age|df=yes|1918|2|23}}<br>(as the [[Red Army]])<br>{{start date and age|df=yes|1946|2|25}}<br>(as the Soviet Armed Forces) | disbanded = {{end date and age|df=yes|1991|12|26}}<br>([[Dissolution of the USSR|Soviet Union dissolved]])<br>{{end date and age|df=yes|1993|12|24}}<ref>{{Cite web |url=http://cis.minsk.by/reestr/ru/index.html#reestr/view/text?doc=293 |title=Loading |access-date=2017-03-03 |archive-date=2015-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150511073849/http://cis.minsk.by/reestr/ru/index.html#reestr/view/text?doc=293 }}</ref> ([[United Armed Forces of the Commonwealth of Independent States|United Armed Forces]] disbanded) | branches = [[Hukbong Sobyetiko|Hukbong Katihan]]<br>[[Armadang Sobyetiko|Hukbong Dagat]]<br>[[Soviet Air Forces]]<br>[[Soviet Air Defence Forces]]<br>[[Strategic Rocket Forces]]<br>[[Soviet Navy]] | headquarters = [[Main Building of the Ministry of Defense (Russia)|Ministry of Defence]], [[Khamovniki District]], [[Moscow]], [[Russian Soviet Federative Socialist Republic|RSFSR]] <!-- Leadership --> | commander-in-chief = {{nowrap|[[Joseph Stalin]] (1922–1953)<br> [[Mikhail Gorbachev]] (1985–1991)}} | commander-in-chief_title = [[General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union|General Secretary]] | chief minister = | chief minister_title = | minister = {{ubl|[[Nikolai Podvoisky]] (1917–1918)|[[Yevgeny Shaposhnikov]] (1991–1993)}} | minister_title = [[Minister of Defence (Soviet Union)|Minister of Defence]] | commander = {{ubl|[[Pavel Pavlovich Lebedev|Pavel Lebedev]] (1921–1924)|[[Viktor Samsonov]] (1991–1992)}} | commander_title = [[Chief of the General Staff (Russia)|Chief of the General Staff]] <!-- Manpower --> | age = 18–35 | conscription = 2 years (Army & Air Force)<br>3 years (Navy) | manpower_data = | manpower_age = 18–35 | available = 92,345,764 (1991) | available_f = | fit = | fit_f = | reaching = | reaching_f = | active = 4,900,000 (1985) | ranked = | reserve = 12,750,000 | deployed = <!-- Financial --> | amount = [[USD|US$]]128 billion (official, 1988)<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1989/05/31/world/soviet-military-budget-128-billion-bombshell.html|title=Soviet Military Budget: $128 Billion Bombshell|newspaper=The New York Times|date=31 May 1989|access-date=2017-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312024757/http://www.nytimes.com/1989/05/31/world/soviet-military-budget-128-billion-bombshell.html|archive-date=2017-03-12|url-status=live}}</ref><br>[[USD|US$]]200-300 billion (CIA, Pentagon estimate, 1988)<ref>{{Cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-7863803.html|title=Soviets to trim military production by 1990|work=Defense Daily|date=24 July 1989|access-date=9 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924163711/http://www.highbeam.com/doc/1G1-7863803.html|archive-date=24 September 2015|url-status=dead|df=dmy-all}}; {{Cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-8923367.html|title=Soviet military spending put at 20–25% of GNP|work=Defense Daily|date=24 April 1990|access-date=9 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924164925/http://www.highbeam.com/doc/1G1-8923367.html|archive-date=24 September 2015|url-status=dead|df=dmy-all}}; {{Cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-9022647.html|title=Soviets have not hardened position on SLCM – Akhromeyev|work=Defense Daily|date=9 May 1990|access-date=9 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924165020/http://www.highbeam.com/doc/1G1-9022647.html|archive-date=24 September 2015|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> | percent_GDP = 4.9% (official, 1988)<br>7.7–11.5% (CIA, Pentagon estimate, 1988) <!-- Related articles --> | history = [[Military history of the Soviet Union]] | ranks = [[Military ranks of the Soviet Union]] }} Ang '''Sandatahang Lakas ng Unyong Sobyetiko''' ({{lang-rus|Вооружённые Силы Советского Союза|Vooruzhyonnyye Sily Sovetskogo Soyuza}}) ang [[Red Army]] (1918–1946) at ang [[Soviet Army]] (1946–1991), ay ang armadong pwersa ng [[Russian Soviet Federative Socialist Republic|Russian SFSR]] (1917–1922) at ang [[Soviet Union]] (1922–1991) mula sa kanilang pagsisimula sa [[Russian Civil War]] ng 1917–1923 hanggang sa [[dissolution of the Soviet Union|collapse of the USSR]] noong 1991. Noong Mayo 1992 , Ang Pangulo ng Russia [[Boris Yeltsin]] ay naglabas ng mga kautusan na bumubuo sa [[Hukbong Sandatahang Ruso]], na sumakop sa karamihan ng Sandatahang Lakas ng Sobyet. Maramihang mga seksyon ng dating Sobyet na Sandatahang Lakas sa kabilang banda, ang mas maliliit na republika ng Sobyet ay unti-unting nasa ilalim ng kontrol ng mga republikang iyon. Ayon sa all-union military service law noong Setyembre 1925, ang Sobyet Armed Forces ay binubuo ng [[Red Army|Ground Forces]], ang [[Soviet Air Forces|Air Forces]], ang [[Soviet Navy|Navy] ], ang [[State Political Directorate]] (OGPU), at ang [[Internal Troops|convoy guards]].{{sfn|Scott|Scott|1979|page=13}} Ang OGPU ay ginawang independyente at pinagsama sa ang [[NKVD]] noong 1934, at sa gayon ang [[Internal Troops]] nito ay nasa ilalim ng magkasanib na pamamahala ng Defense and Interior Commissariats. Noong 1989, ang Sobyet Armed Forces ay binubuo ng [[Strategic Rocket Forces]], ang Ground Forces, ang [[Soviet Air Defense Forces|Air Defense Forces]], ang Air Forces, at ang Navy, na nakalista sa kanilang opisyal na order ng kahalagahan.{{sfn|Zickel|Keefe|1991|page=697}} Sa USSR, inilapat ang pangkalahatang [[conscription]], na nangangahulugang lahat ng matiwasay na lalaki na may edad labingwalong taong gulang at mas matanda ay na-draft sa sandatahang lakas.<ref>{{cite web|url=https://www.prlib.ru /history/619624|title=Принят закон "О всеобщей воинской обязанности"|translator-last=Isang batas sa mandatoryong military draft|publisher=prlib.ru|date=12 Oktubre 1967}}</ref> International armed observers organisasyon bilang sama-samang isa sa pinakamalakas na pwersa sa [[Kasaysayan ng tao|kasaysayan ng mundo]].<ref name="Manual"/> Ang relatibong pagsulong at pag-unlad ng [[Pamahalaan ng Unyong Sobyet|ng gobyerno]] militar ay isang mahalagang bahagi ng [[Kasaysayan ng Unyong Sobyet|ang kasaysayan ng USSR]]. Sa konteksto ng [[Cold War]], isang akademikong pag-aaral ng [[Rivalry|rival]] [[United States Department of Defense|U.S. Nalaman ng Departamento ng Depensa]] noong 1984 na napanatili ng mga Sobyet ang isang kapansin-pansing naabot sa [[Earth|the world]] at lalo na sa loob ng [[Europa]]. Ang pagsusuri ay tahasang naghinuha na "ang mga hukbong Sobyet ay palaging napakalaking" habang "sila rin ay lubos na modernisado, mahusay na kagamitan, at may mahusay na lakas ng baril... [pati na rin] kadaliang kumilos", na nangangahulugang ang "pagsasama-sama ng lakas-tao at materyal ay gumagawa ng kasalukuyang hukbong lupa ng Sobyet na isang napakalakas na hukbong lupain." Bagama't ang Sobyet [[istratehiyang militar]] sa pangkalahatan ay karapat-dapat na komento, "ang ground forces ang bumubuo sa pinakamalaki sa limang serbisyong militar ng Sobyet" sa petsa ng pagtatapos ng pananaliksik.<ref name="Manual">[https://irp. fas.org/doddir/army/fm100-2-1.pdf "The Soviet Army: Operations and Tactics"]{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [[Departamento ng Depensa ng Estados Unidos]] - [[Kagawaran ng Hukbo (Estados Unidos)|Kagawaran ng Hukbo]]. ''Field Manual'' (No. 100-2-1). 16 Hulyo 1984. [[Washington, D.C.]]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Pamahalaan ng Unyong Sobyetiko]] bxdbaw9xrygrs6amlj1gkhv8o2f7uy6 0 328205 2209619 2138052 2026-05-29T12:38:59Z Keke Palmer fan 150823 koreksyon 2209619 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=Ella Mai|image=Ella_Mai_2019_by_Glenn_Francis.jpg|caption=Si Howell noong 2019|birth_name=Ella Mai Howell|birth_date={{birth date and age|1994|11|3|df=y}}|birth_place=[[Londres]], Inglatera|occupation={{hlist|Mang-aawit|lirisista}}|years_active=2014–kasalukuyan|genre=[[Contemporary R&B|R&B]]<ref>{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/ella-mai-mn0003506278|title = Ella Mai Songs, Albums, Reviews, Bio & More|website = [[AllMusic]]}}</ref>|label={{hlist|10 Summers|[[Interscope Records|Interscope]]}}|past_member_of=Arize|website={{URL|ellamai.com}}}} '''Si Ella Mai Howell''' (ipinanganak noong 3 Nobyembre 1994) ay isang English R&B singer-songwriter. Nagsimula ang kanyang karera sa musika sa British at Irish Modern Music Institute ng Londres noong 2014, kung saan nag-audition siya bilang bahagi ng isang trio sa ika-11 season ng ''[[The X Factor]]''. Noong 2015, inilabas niya ang kanyang ''debut four-track solo extended play'' (EP) na ''Troubled'' noong Oktubre ng taong iyon. Natuklasan ng American record producer na si DJ Mustard ang kanyang EP at mga mga pagtatanghal sa ''social media'', na siyang pumirma kay Mai sa kanyang record label na 10 Summers Records, isang ''imprint'' ng Interscope Records . == Buhay at pag-aaral == Si Ella Mai ay ipinanganak noong 3 Nobyembre 1994 sa isang inang Hamaykano at isang amang Ingles-Irlandes sa [[Londres]]<ref name="BillboardEllaMai">{{Cite web |date=20 June 2018 |title=Chartbreaker: Ella Mai Can't Believe How Huge 'Boo'd Up' Has Become: 'I Have No Words' |url=https://www.billboard.com/articles/columns/hip-hop/8461270/ella-mai-chartbreaker-bood-up-interview |access-date=27 November 2018 |website=Billboard.com}}</ref> Pinangalanan siya ng kanyang ina na mahilig sa American [[jazz]] music kay [[Ella Fitzgerald]], isang Amerikanang bokalista ng [[jazz]].<ref>{{Cite web |date=24 March 2017 |title=Ella Mai Makes The Music That We Can't Stop Listening To |url=https://nylon.com/articles/ella-mai-interview |access-date=27 November 2018 |website=Nylon.com}}</ref> Lumipat si Mai mula sa Lungsod patungong [[Lungsod ng New York]] sa edad na 12 nang magturo doon ang kanyang ina. Mahirap ang paglipat ni Mai sa Lungsod ng New York dahil madalas siyang inaasar dahil sa kanyang tono ng pananalita.<ref>{{Cite web |title=Ella Mai |url=https://en.24smi.org/celebrity/87235-ella-mai.html |access-date=4 October 2021 |website=en.24smi.org |language=en |archive-date=30 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530164032/https://en.24smi.org/celebrity/87235-ella-mai.html |url-status=dead }}</ref> Nagtapos si Mai sa Queens High School of Teaching sa Glen Oaks, Queens, bago bumalik sa Inglatera sa edad na 17.<ref name="BillboardEllaMai" /><ref>{{Cite news |last=Robinson |first=Peter |date=9 February 2019 |title=Ella Mai: 'I don't know the last time an R&B artist was recognised at the Brits' |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/music/2019/feb/09/ella-mai-i-dont-know-the-last-time-an-r-and-b-artist-was-recognised-at-the-brits |access-date=30 January 2021}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na kawing == * {{Official website|http://www.ellamai.com/}} * {{Allmusic}} [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Lungsod ng New York]] [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1994]] 93misfanffbikw5u0jnerqpotqa3ddm 10 329039 2209770 2112458 2026-05-30T10:55:56Z Julius Santos III 139725 /* */ 2209770 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | child = {{{section|{{{child|}}}}}} | title = {{{name|{{{title|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly> }}}}}} | titleclass = fn | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{imagesize|{{{image-size|{{{pixels|}}}}}}}}}|sizedefault=frameless}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle= background:#dfdfdf | label1 = Kategorya | data1 = {{{category|}}} | label2 = Bansa | data2 = {{{country|{{{country/region|}}}}}} | label3 = Rehiyon | data3 = {{{region|}}} | label4 = Punong tanggapan | data4 = {{{headquarters|}}} | label5 = Panahon ng Inaugural | data5 = {{{inaugural|{{{inaugural2|}}}}}} | label6 = Nakatiklop | data6 = {{{folded|}}} | label7 = Mga Klase | data7 = {{{classes|}}} | label8 = Klase ng Prototype | data8 = {{{LMP classes|}}} | label9 = Klase ng GT | data9 = {{{GT classes|}}} | label10 = Mga Drayber | data10 = {{{drivers|}}} | label11 = Mga Sakay | data11 = {{{riders|}}} | label12 = Mga Koponan | data12 = {{{teams|}}} | label13 = Mga Konstruktor | data13 = {{{constructors|}}} | label14 = Mga Kaakibat | data14 = {{{affiliations|}}} | label15 = Mga Tagagawa | data15 = {{{manufacturers|}}} | label16 = Chassis suppliers | data16 = {{{chassis|}}} | label17 = Chassis manufacturers | data17 = {{{chassis manufacturers|}}} | label18 = Mga Supplier<br> ng Makina | data18 = {{{engines|}}} | label19 = Engine manufacturers | data19 = {{{engine manufacturers|}}} | label20 = Mga Supplier<br> ng Gulong | data20 = {{{tyres|}}} | label21 = Mga Supplier<br> ng Tire | data21 = {{{tires|}}} | label22 = Kasalukuyang kampeon | data22 = {{{current_champions|}}} | label23 = {{#switch:{{{name|}}} |World Rally Championship | WRC = [[List of World Rally Championship Drivers' champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} Drivers' champion]] |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} Drivers' champion }} | data23 = {{{champion driver|}}} | label24 = {{#switch:{{{name|}}} |World Rally Championship | WRC = [[List of World Rally Championship Co-Drivers' champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} Co-Drivers' champion]] |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} Co-Drivers' champion }} | data24 = {{{champion codriver|}}} | label25 = {{#switch:{{{name|}}} |MotoGP World Championship | MotoGP = [[List of 500cc/MotoGP World Riders' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} Riders' champion]] |Moto2 World Championship | Moto2 = [[List of 250cc/Moto2 World Riders' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} Riders' champion]] |Moto3 World Championship | Moto3 = [[List of 125cc/Moto3 World Riders' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} Riders' champion]] |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} Riders' champion }} | data25 = {{{champion rider|}}} | label26 = {{#switch:{{{name|}}} |MotoGP World Championship | MotoGP = [[List of Grand Prix motorcycle racing World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} Constructors' champion]] |Moto2 World Championship | Moto2 = [[List of Grand Prix motorcycle racing World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} Constructors' champion]] |Moto3 World Championship | Moto3 = [[List of Grand Prix motorcycle racing World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} Constructors' champion]] |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} Constructors' champion }} | data26 = {{{constructor|}}} | label27 = {{#switch:{{{name|}}} |World Rally Championship | WRC = [[List of World Rally Championship Manufacturers' champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} Manufacturers' champion]] |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} Makes' champion }} | data27 = {{{manufacturer|}}} | label28 = {{#switch:{{{name|}}} |MotoGP World Championship | MotoGP = [[List of Grand Prix motorcycle racing World Teams' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} Teams' champion]] |Moto2 World Championship | Moto2 = [[List of Grand Prix motorcycle racing World Teams' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} Teams' champion]] |Moto3 World Championship | Moto3 = [[List of Grand Prix motorcycle racing World Teams' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} Teams' champion]] |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} Teams' champion }} | data28 = {{{champion team|}}} | label29 = TV partner | data29 = {{{tv partner|}}} | label29 = Opisyal na websayt | data29 = {{{website|}}} | header30 = {{{section1|}}} | header31 = {{{section2|}}} | header32 = {{{section3|}}} | header33 = {{{section4|}}} | header34 = {{{section5|}}} | below = {{#if:{{{current_season|}}}|[[File:Motorsport current event.svg|33px|]] ''[[{{{current_season|}}}{{!}}Current season]]''}} }}<noinclude>{{template doc}}</noinclude> 9jzaug9oiazlhldbqx8mvmw0allhw62 0 333169 2209658 2188930 2026-05-30T02:22:33Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209658 wikitext text/x-wiki Ang '''pangkat etnograpiko''' o '''pangkat etnokultural''' ay isang grupo na may mga katangiang kultural na nagpapatingkad dito mula sa mas malaking [[pangkat etniko]] na kinabibilangan nito. Sa madaling salita, itinuturing din ng mga miyembro ng isang etnograpikong pangkat ang kanilang mga sarili bilang mga miyembro ng isang mas malaking pangkat etniko, na kapwa nakikibahagi sa isang [[kolektibong kamalayan]], at nagtataglay ng kanilang sariling natatanging kamalayan. <ref name="CraithJohler2012" /> Ang mga pangkat etnograpiko ay ipinapalagay na makabuluhang naa-asimilado sa mas malaking pangkat etniko na kanilang kinabibilangan, bagamat pinananatili nila ang mga natatanging katangian na nauugnay sa mga pagpapahalagang pangkultura tulad ng pananalita, relihiyon, kasuotan, o iba pang aspeto ng kultura. <ref name="Mühlfried2014">{{Cite book |last=Florian Mühlfried |url=https://books.google.com/books?id=cp_8AgAAQBAJ&pg=PA38 |title=Being a State and States of Being in Highland Georgia |date=1 May 2014 |publisher=Berghahn Books |isbn=978-1-78238-297-3 |page=38}}</ref> <ref name="Szczepański1997">{{Cite book |last=Marek S. Szczepański |url=https://books.google.com/books?id=108MAQAAMAAJ |title=Ethnic Minorities & Ethnic Majority: Sociological Studies of Ethnic Relations in Poland |date=1 January 1997 |publisher=Wydawn. Uniwersytetu Śląskiego |isbn=978-83-226-0742-8 |page=10}}</ref> Ang konsepto ng isang etnograpikong grupo ay bihirang makita sa mga akda sa Kanluran, at iniugnay sa mga etnograpikong pag-aaral sa huling bahagi ng ika-20 siglo sa mga bansa ng dating [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]] at ang [[Silangang Bloke]] nito.<ref name="CraithJohler2012">{{Cite book |last=Máiréad Nic Craith |url=https://books.google.com/books?id=GVxN8Nfctf4C&pg=PA90 |title=Everyday Culture in Europe: Approaches and Methodologies |last2=Reinhard Johler |last3=Professor Ullrich Kockel |date=28 November 2012 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |isbn=978-1-4094-8780-7 |pages=90–91}}</ref> <ref name="Mühlfried2014"/> Ang terminong ito ay ginamit halimbawa sa mga gawa ng Bulgarian, <ref name="CraithJohler2012" /> Georgian, <ref name="Mühlfried2014" /> Hungarian <ref name="Borsos2016">{{Cite book |last=Balázs Borsos |url=https://books.google.com/books?id=B1HJDQAAQBAJ&pg=PA34 |title=The Regional Structure of Hungarian Folk Culture |publisher=Waxmann Verlag GmbH |year=2016 |isbn=978-3-8309-8443-6 |page=34}}</ref> at Polish <ref name="Szczepański1997"/> mga etnograpo. Inilarawan ni Paul R. Magocsi, isang Amerikanong istoryador na dalubhasa sa mga pag-aaral sa Ukrainian, ang konsepto ng isang etnograpikong grupo bilang malapit na nauugnay sa pangkat etniko. <ref name="Magocsi1978">{{Cite book |last=Paul R. Magocsi |url=https://books.google.com/books?id=4klpAAAAMAAJ |title=Shaping of a National Identity: Subcarpathian Rus' 1848-1948 |publisher=Harvard University Press |year=1978 |isbn=978-0-674-80579-8 |page=2}}</ref> Ginagamit ng ilang iskolar ang katagang "etnograpikong pangkat" bilang kasingkahulugan ng "pangkat etniko". <ref>{{Cite journal |last=SZCZEPAŃSKI |first=MAREK S. |date=1998 |title=Cultural Borderlands in Sociological Percpective (The Case of Upper Silesia) |journal=Polish Sociological Review |issue=121 |pages=69–82 |jstor=41274675}}</ref> <ref name="Wódz1999">{{Cite book |last=Jacek Wódz |url=https://books.google.com/books?id=ZSkyAQAAIAAJ |title=Local power and modern community political life: sociological essays |publisher=Wydawn. Uniwersytetu Śląskiego |year=1999 |isbn=9788322608500 |page=88}}</ref> Ang konsepto ng etnograpikong grupo bilang naiiba sa pangkat etniko ay tinanggihan ng ilang mga iskolar; at pinagtatalunan na ang pinakahuling pag-aaral ay hindi na nakikilala ang mga konsepto ng etnograpiko at etnikong mga grupo.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=tLcjAQAAIAAJ |title=Ethnologia Polona |year=1999 |page=17}}</ref><ref name="Periwal1995">{{Cite book |last=Sukumar Periwal |url=https://books.google.com/books?id=EMLJjObbt8gC&pg=PA112 |title=Notions of Nationalism |date=1 January 1995 |publisher=Central European University Press |isbn=978-1-85866-022-6 |page=112}}</ref> Ang isang halimbawa ng dibisyon ng pangkat etnograpiko ay ang paghahati sa pangkat etniko ng Subcarpathian Rus Rusyn sa mga pangkat etnograpikong Lemkos, Boikian at Hutsul . <ref name="Magocsi1978"/> Ang iba pang mga grupo na inilarawan ng ilang iskolar bilang mga pangkat etnograpiko ay kinabibilangan ng mga Pomak sa Bulgaria, <ref name="CraithJohler2012"/> Lipka Tatar sa Poland, Adjarians at Khevsurians sa Georgia <ref name="Mühlfried2014"/> at Feylis sa Iraq at Iran. <ref>{{Cite web |last=Salah |first=Sinaa |title=The Feyli Kurds in Iraq: A Geopolitical Crisis with Complex Identity Consequences |url=https://cfri-irak.com/en/article/the-feyli-kurds-in-iraq-a-geopolitical-crisis-with-complex-identity-consequences-2023-12-01 |access-date=2024-07-11 |website=cfri-irak.com |language=en |archive-date=2024-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309002809/https://cfri-irak.com/en/article/the-feyli-kurds-in-iraq-a-geopolitical-crisis-with-complex-identity-consequences-2023-12-01 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=2.15.9. Fayli Kurds |url=https://euaa.europa.eu/country-guidance-iraq-2021/2159-fayli-kurds |access-date=2024-07-11 |website=European Union Agency for Asylum |language=en |archive-date=2025-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427210621/https://euaa.europa.eu/country-guidance-iraq-2021/2159-fayli-kurds |url-status=dead }}</ref> ==Tingnan din== * [[Etnograpiya]] * [[Subkultura]] ==Mga sanggunian== 6o5a2j0rb5du54e00rtuwacbn6vfk08 0 334071 2209627 2209613 2026-05-29T17:15:59Z Tabilay 153890 /* Propesyonal Karera (WTA tour at WTA 125 tour) */ 2209627 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> <!-- Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":63" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> --> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> ==Karera== ===Junior Karera=== Kasama sa kanyang junior career ang mahahalagang tagumpay, kabilang ang panalo sa US Open singles title at mga doubles victories sa Australian Open at French Open.<ref name=":63" /> === ITF World Women's Tennis Tour=== Mula sa juniors, lumipat siya sa [[:en:ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]] kung saan unti-unti niyang binuo ang kanyang rekord. Sa pagitan ng 2021 at 2024, nakakuha siya ng anim na singles titles, kabilang ang isang W100 sa Vitoria-Gasteiz. Sa doubles naman, nadagdagan pa niya ng tatlong tropeo noong 2024, kasama sina [[:en:Darja_Semeņistaja|Darja Semeņistaja]] at [[:en:Estelle_Cascino|Estelle Cascino]].<ref name=":63" /> ===Propesyonal Karera (WTA tour at WTA 125 tour) === Nagsimula ang WTA karera ni Eala noong 2021 sa kanyang unang pagsali sa Miami Open, kung saan natalo siya sa qualifying laban kay [[:en:Viktória_Hrunčáková|Viktória Hrunčáková]], at sa Romanian Open sa Cluj-Napoca, kung saan tinalo siya ni [[:en:Mayar_Sherif|Mayar Sherif]] sa ikalawang round.<ref name=":63" /> Noong 2022, bumalik siya sa Miami Open, ngunit pinatigil siya ni [[:en:Madison_Brengle|Madison Brengle]] sa unang round, at sinubukan din niya ang Madrid Open, ngunit nahinto sa qualifying laban kay [[:en:Anna_Bondár|Anna Bondár]].<ref name=":63" /> Pagsapit ng 2023, mas regular na siyang nakikipagkompetensya, sumali sa mga WTA 250 at 1000 events sa Hua Hin, Miami, Madrid, Osaka, Guangzhou, at Monastir. Sa kabila ng mga kalaban na beterano gaya nina [[:en:Tatjana_Maria|Tatjana Maria]], [[:en:Irina-Camelia_Begu|Irina-Camelia Begu]], [[:en:Elise_Mertens|Elise Mertens]], at [[:en:Himari_Sakatsume|Himari Sakatsume]], hindi siya nakalampas sa unang round sa alin man sa mga ito.<ref name=":63" /> Mas lumawak pa ang kanyang iskedyul noong 2024, lumahok sa malalaking WTA 1000 at 500 tournaments gaya ng Miami, Madrid, Wuhan, Abu Dhabi, Guadalajara, at Ningbo, pati na rin sa mas maliliit na 250 at 125 events sa Jiangxi, Guangzhou, Nottingham, Canberra, Warsaw, Veneto, at Makarska. Nakamit niya ang breakthrough quarterfinal sa Veneto Open bago matalo kay [[:en:Sara_Errani|Sara Errani]], ngunit karamihan ng kanyang kampanya ay nauwi pa rin sa maagang pagkatalo.<ref name=":63" /> Dumating ang tunay na breakthrough noong 2025. Umabot siya sa semifinals ng Miami Open bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Jessica Pegula]], at sa damuhan ay nakarating siya sa final ng Eastbourne Open, naging runner-up kay [[:en:Maya_Joint|Maya Joint]]. Nakamit din niya ang kanyang unang WTA 125 na titulo sa Guadalajara 125 Open, bukod pa sa magagandang takbo sa Canberra, Jingshan, at Suzhou. Gayunpaman, may mga pagkatalo pa rin: sa Italian Open, Canadian Open sa Montreal at sa Hong Kong Open.<ref name=":63" /> Noong 2026, itinuloy niya ang momentum, umabot sa semifinals sa Auckland at Abu Dhabi, quarterfinals sa Philippines Women’s Open at Dubai, at mas malalim na takbo sa Indian Wells at Miami, kung saan nakarating siya sa ika-apat na yugto. Sa luwad na korte, nahirapan siya, at natalo sa unang yugto ng Qatar Open, Stuttgart Open, at Strasbourg Open, bagaman nakarating siya sa pangatlong yugto ng Italian Open laban kay [[:en:Elena_Rybakina|Elena Rybakina]].<ref name=":63" /> ===Grand Slam=== Nagsimula ang Grand Slam journey ni Eala noong 2023 sa kanyang unang qualifying attempts, kabilang ang laban kay [[:en:Misaki_Doi|Misaki Doi]] sa opening round ng Australian Open qualifying. Noong 2024, nakarating siya sa final qualifying rounds ng lahat ng apat na majors—Australian Open, French Open, Wimbledon, at US Open—ngunit hindi siya nakapasok sa main draws.<ref name=":63" /> Noong 2025, bumalik siya, nagsimula sa qualifying rounds ng Australian Open at nakapasok sa main draws ng French Open at Wimbledon, kung saan natalo siya sa unang round. Sa US Open, nakarating siya sa ikalawang round bago matalo kay [[:en:Cristina_Bucșa|Cristina Bucșa]].<ref name=":63" /> Noong 2026, ginawa niya ang kanyang debut sa Australian Open main draw, ngunit natalo sa unang round kay [[:en:Alycia_Parks|Alycia Parks]], at sa Roland Garros ay natalo siya sa opening round kay [[:en:Iva_Jovic|Iva Jovic]].<ref name=":63" /> ===Mga laro ni Eala=== ==== Juniors ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" ! Tournament !! Level !! Surface !! Partner !! Round !! Opponent !! Score |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinals || Kaylah McP / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || First Round || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6 |- | Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinals || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinals || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinals || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová || 5-7, 7-6(5), 1-6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Second Round |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Third Round |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Clay |First Round |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Clay |First Round |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |WTA 125 |Grass | | | |- |HSBC Championships |WTA 500 |Grass | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Grass | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Grass | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Zeynep Sönmez |Second Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Hailey Baptiste |First Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- | | | | | | | |- |} === Taunang ranggo ng WTA === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]].<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA<ref>{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala vs Top 20 Players |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=2026-05-29 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | French Open – Clay (2026) || Iva Jovic || 4-6, 2-6 || 0.73 || 50% || 47% || 30% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> Siya ay kinilala ng Forbes Asia bilang isa sa kanilang 2026 [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] icon sa Libangan at Isports dahil sa kanyang pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tennis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=May 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=May 27, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] 50f4f83miixvzkc0sl21g0vthh2fboh 2209628 2209627 2026-05-29T17:23:59Z Tabilay 153890 /* Propesyonal Karera (WTA tour at WTA 125 tour) */ 2209628 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> <!-- Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":63" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> --> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> ==Karera== ===Junior Karera=== Kasama sa kanyang junior career ang mahahalagang tagumpay, kabilang ang panalo sa US Open singles title at mga doubles victories sa Australian Open at French Open.<ref name=":63" /> === ITF World Women's Tennis Tour=== Mula sa juniors, lumipat siya sa [[:en:ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]] kung saan unti-unti niyang binuo ang kanyang rekord. Sa pagitan ng 2021 at 2024, nakakuha siya ng anim na singles titles, kabilang ang isang W100 sa Vitoria-Gasteiz. Sa doubles naman, nadagdagan pa niya ng tatlong tropeo noong 2024, kasama sina [[:en:Darja_Semeņistaja|Darja Semeņistaja]] at [[:en:Estelle_Cascino|Estelle Cascino]].<ref name=":63" /> ===Propesyonal Karera (WTA tour at WTA 125 tour) === Nagsimula ang WTA karera ni Eala noong 2021 sa kanyang unang pagsali sa Miami Open, kung saan natalo siya sa qualifying laban kay [[:en:Viktória_Hrunčáková|Viktória Hrunčáková]], at sa Romanian Open sa Cluj-Napoca, kung saan tinalo siya ni [[:en:Mayar_Sherif|Mayar Sherif]] sa ikalawang round.<ref name=":63" /> Noong 2022, bumalik siya sa Miami Open, ngunit pinatigil siya ni [[:en:Madison_Brengle|Madison Brengle]] sa unang round, at sinubukan din niya ang Madrid Open, ngunit nahinto sa qualifying laban kay [[:en:Anna_Bondár|Anna Bondár]].<ref name=":63" /> Pagsapit ng 2023, mas regular na siyang nakikipagkompetensya, sumali sa mga WTA 250 at 1000 events sa Hua Hin, Miami, Madrid, Osaka, Guangzhou, at Monastir. Sa kabila ng mga kalaban na beterano gaya nina [[:en:Tatjana_Maria|Tatjana Maria]], [[:en:Irina-Camelia_Begu|Irina-Camelia Begu]], [[:en:Elise_Mertens|Elise Mertens]], at [[:en:Himari_Sakatsume|Himari Sakatsume]], hindi siya nakalampas sa unang round sa alin man sa mga ito.<ref name=":63" /> Mas lumawak pa ang kanyang iskedyul noong 2024, lumahok sa malalaking WTA 1000 at 500 tournaments gaya ng Miami, Madrid, Wuhan, Abu Dhabi, Guadalajara, at Ningbo, pati na rin sa mas maliliit na 250 at 125 events sa Jiangxi, Guangzhou, Nottingham, Canberra, Warsaw, Veneto, at Makarska. Naabot niya ang quarterfinal sa Veneto Open bago matalo kay [[:en:Sara_Errani|Sara Errani]], ngunit karamihan ng kanyang kampanya ay nauwi pa rin sa maagang pagkatalo.<ref name=":63" /> Dumating ang tunay na breakthrough noong 2025. Umabot siya sa semifinals ng Miami Open bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Jessica Pegula]], at sa damuhan ay nakarating siya sa final ng Eastbourne Open, naging runner-up kay [[:en:Maya_Joint|Maya Joint]]. Nakamit din niya ang kanyang unang WTA 125 na titulo sa Guadalajara 125 Open, semifinals sa Canberra, Jingshan, at Suzhou. Gayunpaman, nabigo siya sa Italian Open, Canadian Open sa Montreal at sa Hong Kong Open.<ref name=":63" /> Noong 2026, umabot siya sa semifinals sa Auckland at Abu Dhabi, quarterfinals sa Philippines Women’s Open at Dubai, sa ika-apat na yugto sa Indian Wells at Miami. Sa luwad na korte, nakarating siya sa pangatlong yugto ng Italian Open laban kay [[:en:Elena_Rybakina|Elena Rybakina]], pero natalo siya sa unang yugto ng Qatar Open, Stuttgart Open, at Strasbourg Open.<ref name=":63" /> ===Grand Slam=== Nagsimula ang Grand Slam journey ni Eala noong 2023 sa kanyang unang qualifying attempts, kabilang ang laban kay [[:en:Misaki_Doi|Misaki Doi]] sa opening round ng Australian Open qualifying. Noong 2024, nakarating siya sa final qualifying rounds ng lahat ng apat na majors—Australian Open, French Open, Wimbledon, at US Open—ngunit hindi siya nakapasok sa main draws.<ref name=":63" /> Noong 2025, bumalik siya, nagsimula sa qualifying rounds ng Australian Open at nakapasok sa main draws ng French Open at Wimbledon, kung saan natalo siya sa unang round. Sa US Open, nakarating siya sa ikalawang round bago matalo kay [[:en:Cristina_Bucșa|Cristina Bucșa]].<ref name=":63" /> Noong 2026, ginawa niya ang kanyang debut sa Australian Open main draw, ngunit natalo sa unang round kay [[:en:Alycia_Parks|Alycia Parks]], at sa Roland Garros ay natalo siya sa opening round kay [[:en:Iva_Jovic|Iva Jovic]].<ref name=":63" /> ===Mga laro ni Eala=== ==== Juniors ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" ! Tournament !! Level !! Surface !! Partner !! Round !! Opponent !! Score |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinals || Kaylah McP / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || First Round || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6 |- | Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinals || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinals || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinals || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová || 5-7, 7-6(5), 1-6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Second Round |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Third Round |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Clay |First Round |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Clay |First Round |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |WTA 125 |Grass | | | |- |HSBC Championships |WTA 500 |Grass | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Grass | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Grass | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Zeynep Sönmez |Second Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Hailey Baptiste |First Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- | | | | | | | |- |} === Taunang ranggo ng WTA === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]].<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA<ref>{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala vs Top 20 Players |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=2026-05-29 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | French Open – Clay (2026) || Iva Jovic || 4-6, 2-6 || 0.73 || 50% || 47% || 30% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> Siya ay kinilala ng Forbes Asia bilang isa sa kanilang 2026 [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] icon sa Libangan at Isports dahil sa kanyang pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tennis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=May 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=May 27, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] 8b59yxpgoi01ayk8mh1o7relrbix8ra 2209629 2209628 2026-05-29T17:26:54Z Tabilay 153890 /* Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) */ 2209629 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> <!-- Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":63" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> --> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> ==Karera== ===Junior Karera=== Kasama sa kanyang junior career ang mahahalagang tagumpay, kabilang ang panalo sa US Open singles title at mga doubles victories sa Australian Open at French Open.<ref name=":63" /> === ITF World Women's Tennis Tour=== Mula sa juniors, lumipat siya sa [[:en:ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]] kung saan unti-unti niyang binuo ang kanyang rekord. Sa pagitan ng 2021 at 2024, nakakuha siya ng anim na singles titles, kabilang ang isang W100 sa Vitoria-Gasteiz. Sa doubles naman, nadagdagan pa niya ng tatlong tropeo noong 2024, kasama sina [[:en:Darja_Semeņistaja|Darja Semeņistaja]] at [[:en:Estelle_Cascino|Estelle Cascino]].<ref name=":63" /> === Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) === Nagsimula ang WTA karera ni Eala noong 2021 sa kanyang unang pagsali sa Miami Open, kung saan natalo siya sa qualifying laban kay [[:en:Viktória_Hrunčáková|Viktória Hrunčáková]]. Lumahok din siya sa Romanian Open sa Cluj-Napoca, ngunit tinalo siya ni [[:en:Mayar_Sherif|Mayar Sherif]] sa ikalawang round.<ref name=":63" /> Noong 2022, bumalik siya sa Miami Open ngunit pinatigil ni [[:en:Madison_Brengle|Madison Brengle]] sa unang round. Sumubok din siya sa Madrid Open, ngunit nahinto sa qualifying laban kay [[:en:Anna_Bondár|Anna Bondár]].<ref name=":63" /> Pagsapit ng 2023, mas regular na siyang nakipagkompetensya sa mga WTA 250 at 1000 events sa Hua Hin, Miami, Madrid, Osaka, Guangzhou, at Monastir. Sa kabila ng mga kalaban na beterano gaya nina [[:en:Tatjana_Maria|Tatjana Maria]], [[:en:Irina-Camelia_Begu|Irina-Camelia Begu]], [[:en:Elise_Mertens|Elise Mertens]], at [[:en:Himari_Sakatsume|Himari Sakatsume]], hindi siya nakalampas sa unang round.<ref name=":63" /> Noong 2024, mas lumawak ang kanyang iskedyul. Lumahok siya sa malalaking WTA 1000 at 500 tournaments gaya ng Miami, Madrid, Wuhan, Abu Dhabi, Guadalajara, at Ningbo, pati na rin sa mga WTA 250 at 125 events sa Jiangxi, Guangzhou, Nottingham, Canberra, Warsaw, Veneto, at Makarska. Naabot niya ang quarterfinal ng Veneto Open bago matalo kay [[:en:Sara_Errani|Sara Errani]], ngunit karamihan ng kanyang kampanya ay nauwi pa rin sa maagang pagkatalo.<ref name=":63" /> Dumating ang kanyang unang malaking breakthrough noong 2025. Umabot siya sa semifinals ng Miami Open bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Jessica Pegula]]. Sa damuhan, nakarating siya sa final ng Eastbourne Open at naging runner-up kay [[:en:Maya_Joint|Maya Joint]]. Nakamit din niya ang kanyang unang WTA 125 na titulo sa Guadalajara 125 Open, at umabot sa semifinals sa Canberra, Jingshan, at Suzhou. Gayunpaman, nabigo siya sa Italian Open, Canadian Open sa Montreal, at sa Hong Kong Open.<ref name=":63" /> Noong 2026, umabot siya sa semifinals ng Auckland at Abu Dhabi, pati na rin sa quarterfinals ng Philippines Women’s Open at Dubai. Naabot niya ang ika-apat na yugto sa Indian Wells at Miami. Sa luwad na korte, nakarating siya sa ikatlong yugto ng Italian Open laban kay [[:en:Elena_Rybakina|Elena Rybakina]], ngunit natalo sa unang yugto ng Qatar Open, Stuttgart Open, at Strasbourg Open.<ref name=":63" /> ===Grand Slam=== Nagsimula ang Grand Slam journey ni Eala noong 2023 sa kanyang unang qualifying attempts, kabilang ang laban kay [[:en:Misaki_Doi|Misaki Doi]] sa opening round ng Australian Open qualifying. Noong 2024, nakarating siya sa final qualifying rounds ng lahat ng apat na majors—Australian Open, French Open, Wimbledon, at US Open—ngunit hindi siya nakapasok sa main draws.<ref name=":63" /> Noong 2025, bumalik siya, nagsimula sa qualifying rounds ng Australian Open at nakapasok sa main draws ng French Open at Wimbledon, kung saan natalo siya sa unang round. Sa US Open, nakarating siya sa ikalawang round bago matalo kay [[:en:Cristina_Bucșa|Cristina Bucșa]].<ref name=":63" /> Noong 2026, ginawa niya ang kanyang debut sa Australian Open main draw, ngunit natalo sa unang round kay [[:en:Alycia_Parks|Alycia Parks]], at sa Roland Garros ay natalo siya sa opening round kay [[:en:Iva_Jovic|Iva Jovic]].<ref name=":63" /> ===Mga laro ni Eala=== ==== Juniors ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" ! Tournament !! Level !! Surface !! Partner !! Round !! Opponent !! Score |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinals || Kaylah McP / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || First Round || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6 |- | Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinals || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinals || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinals || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová || 5-7, 7-6(5), 1-6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Second Round |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Third Round |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Clay |First Round |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Clay |First Round |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |WTA 125 |Grass | | | |- |HSBC Championships |WTA 500 |Grass | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Grass | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Grass | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Zeynep Sönmez |Second Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Hailey Baptiste |First Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- | | | | | | | |- |} === Taunang ranggo ng WTA === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]].<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA<ref>{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala vs Top 20 Players |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=2026-05-29 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | French Open – Clay (2026) || Iva Jovic || 4-6, 2-6 || 0.73 || 50% || 47% || 30% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> Siya ay kinilala ng Forbes Asia bilang isa sa kanilang 2026 [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] icon sa Libangan at Isports dahil sa kanyang pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tennis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=May 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=May 27, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] ih5942h7i4020385938wpqqkxpnqj6u 2209630 2209629 2026-05-29T17:30:03Z Tabilay 153890 /* Grand Slam */ 2209630 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> <!-- Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":63" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> --> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> ==Karera== ===Junior Karera=== Kasama sa kanyang junior career ang mahahalagang tagumpay, kabilang ang panalo sa US Open singles title at mga doubles victories sa Australian Open at French Open.<ref name=":63" /> === ITF World Women's Tennis Tour=== Mula sa juniors, lumipat siya sa [[:en:ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]] kung saan unti-unti niyang binuo ang kanyang rekord. Sa pagitan ng 2021 at 2024, nakakuha siya ng anim na singles titles, kabilang ang isang W100 sa Vitoria-Gasteiz. Sa doubles naman, nadagdagan pa niya ng tatlong tropeo noong 2024, kasama sina [[:en:Darja_Semeņistaja|Darja Semeņistaja]] at [[:en:Estelle_Cascino|Estelle Cascino]].<ref name=":63" /> === Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) === Nagsimula ang WTA karera ni Eala noong 2021 sa kanyang unang pagsali sa Miami Open, kung saan natalo siya sa qualifying laban kay [[:en:Viktória_Hrunčáková|Viktória Hrunčáková]]. Lumahok din siya sa Romanian Open sa Cluj-Napoca, ngunit tinalo siya ni [[:en:Mayar_Sherif|Mayar Sherif]] sa ikalawang round.<ref name=":63" /> Noong 2022, bumalik siya sa Miami Open ngunit pinatigil ni [[:en:Madison_Brengle|Madison Brengle]] sa unang round. Sumubok din siya sa Madrid Open, ngunit nahinto sa qualifying laban kay [[:en:Anna_Bondár|Anna Bondár]].<ref name=":63" /> Pagsapit ng 2023, mas regular na siyang nakipagkompetensya sa mga WTA 250 at 1000 events sa Hua Hin, Miami, Madrid, Osaka, Guangzhou, at Monastir. Sa kabila ng mga kalaban na beterano gaya nina [[:en:Tatjana_Maria|Tatjana Maria]], [[:en:Irina-Camelia_Begu|Irina-Camelia Begu]], [[:en:Elise_Mertens|Elise Mertens]], at [[:en:Himari_Sakatsume|Himari Sakatsume]], hindi siya nakalampas sa unang round.<ref name=":63" /> Noong 2024, mas lumawak ang kanyang iskedyul. Lumahok siya sa malalaking WTA 1000 at 500 tournaments gaya ng Miami, Madrid, Wuhan, Abu Dhabi, Guadalajara, at Ningbo, pati na rin sa mga WTA 250 at 125 events sa Jiangxi, Guangzhou, Nottingham, Canberra, Warsaw, Veneto, at Makarska. Naabot niya ang quarterfinal ng Veneto Open bago matalo kay [[:en:Sara_Errani|Sara Errani]], ngunit karamihan ng kanyang kampanya ay nauwi pa rin sa maagang pagkatalo.<ref name=":63" /> Dumating ang kanyang unang malaking breakthrough noong 2025. Umabot siya sa semifinals ng Miami Open bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Jessica Pegula]]. Sa damuhan, nakarating siya sa final ng Eastbourne Open at naging runner-up kay [[:en:Maya_Joint|Maya Joint]]. Nakamit din niya ang kanyang unang WTA 125 na titulo sa Guadalajara 125 Open, at umabot sa semifinals sa Canberra, Jingshan, at Suzhou. Gayunpaman, nabigo siya sa Italian Open, Canadian Open sa Montreal, at sa Hong Kong Open.<ref name=":63" /> Noong 2026, umabot siya sa semifinals ng Auckland at Abu Dhabi, pati na rin sa quarterfinals ng Philippines Women’s Open at Dubai. Naabot niya ang ika-apat na yugto sa Indian Wells at Miami. Sa luwad na korte, nakarating siya sa ikatlong yugto ng Italian Open laban kay [[:en:Elena_Rybakina|Elena Rybakina]], ngunit natalo sa unang yugto ng Qatar Open, Stuttgart Open, at Strasbourg Open.<ref name=":63" /> === Grand Slam === Nagsimula ang Grand Slam competition ni Eala noong 2023 sa kanyang unang qualifying attempts, kabilang ang laban kay [[:en:Misaki_Doi|Misaki Doi]] sa opening round ng Australian Open qualifying.<ref name=":63" /> Noong 2024, nakarating siya sa final qualifying rounds ng lahat ng apat na majors—Australian Open, French Open, Wimbledon, at US Open—ngunit hindi siya nakapasok sa main draws.<ref name=":63" /> Noong 2025, bumalik siya sa Australian Open qualifying ngunit natalo. Nakapasok naman siya sa main draws ng French Open at Wimbledon, kung saan natalo siya sa unang round. Sa US Open, nakarating siya sa ikalawang round bago matalo kay [[:en:Cristina_Bucșa|Cristina Bucșa]].<ref name=":63" /> Noong 2026, ginawa niya ang kanyang debut sa Australian Open main draw, ngunit natalo sa unang round kay [[:en:Alycia_Parks|Alycia Parks]]. Sa Roland Garros, natalo rin siya sa opening round laban kay [[:en:Iva_Jovic|Iva Jovic]].<ref name=":63" /> ===Mga laro ni Eala=== ==== Juniors ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" ! Tournament !! Level !! Surface !! Partner !! Round !! Opponent !! Score |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinals || Kaylah McP / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || First Round || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6 |- | Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinals || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinals || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinals || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová || 5-7, 7-6(5), 1-6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Second Round |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Third Round |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Clay |First Round |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Clay |First Round |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |WTA 125 |Grass | | | |- |HSBC Championships |WTA 500 |Grass | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Grass | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Grass | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Zeynep Sönmez |Second Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Hailey Baptiste |First Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- | | | | | | | |- |} === Taunang ranggo ng WTA === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]].<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA<ref>{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala vs Top 20 Players |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=2026-05-29 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | French Open – Clay (2026) || Iva Jovic || 4-6, 2-6 || 0.73 || 50% || 47% || 30% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> Siya ay kinilala ng Forbes Asia bilang isa sa kanilang 2026 [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] icon sa Libangan at Isports dahil sa kanyang pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tennis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=May 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=May 27, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] fvuakzn8sejyvnun71ec934cypzqcmn 2209631 2209630 2026-05-29T17:31:43Z Tabilay 153890 /* Junior na Karera */ 2209631 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> <!-- Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":63" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> --> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> ==Karera== ===Junior na Karera=== Kasama sa kanyang junior career ang mahahalagang tagumpay, kabilang ang panalo sa US Open singles title at mga doubles victories sa Australian Open at French Open.<ref name=":63" /> === ITF World Women's Tennis Tour=== Mula sa juniors, lumipat siya sa [[:en:ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]] kung saan unti-unti niyang binuo ang kanyang rekord. Sa pagitan ng 2021 at 2024, nakakuha siya ng anim na singles titles, kabilang ang isang W100 sa Vitoria-Gasteiz. Sa doubles naman, nadagdagan pa niya ng tatlong tropeo noong 2024, kasama sina [[:en:Darja_Semeņistaja|Darja Semeņistaja]] at [[:en:Estelle_Cascino|Estelle Cascino]].<ref name=":63" /> === Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) === Nagsimula ang WTA karera ni Eala noong 2021 sa kanyang unang pagsali sa Miami Open, kung saan natalo siya sa qualifying laban kay [[:en:Viktória_Hrunčáková|Viktória Hrunčáková]]. Lumahok din siya sa Romanian Open sa Cluj-Napoca, ngunit tinalo siya ni [[:en:Mayar_Sherif|Mayar Sherif]] sa ikalawang round.<ref name=":63" /> Noong 2022, bumalik siya sa Miami Open ngunit pinatigil ni [[:en:Madison_Brengle|Madison Brengle]] sa unang round. Sumubok din siya sa Madrid Open, ngunit nahinto sa qualifying laban kay [[:en:Anna_Bondár|Anna Bondár]].<ref name=":63" /> Pagsapit ng 2023, mas regular na siyang nakipagkompetensya sa mga WTA 250 at 1000 events sa Hua Hin, Miami, Madrid, Osaka, Guangzhou, at Monastir. Sa kabila ng mga kalaban na beterano gaya nina [[:en:Tatjana_Maria|Tatjana Maria]], [[:en:Irina-Camelia_Begu|Irina-Camelia Begu]], [[:en:Elise_Mertens|Elise Mertens]], at [[:en:Himari_Sakatsume|Himari Sakatsume]], hindi siya nakalampas sa unang round.<ref name=":63" /> Noong 2024, mas lumawak ang kanyang iskedyul. Lumahok siya sa malalaking WTA 1000 at 500 tournaments gaya ng Miami, Madrid, Wuhan, Abu Dhabi, Guadalajara, at Ningbo, pati na rin sa mga WTA 250 at 125 events sa Jiangxi, Guangzhou, Nottingham, Canberra, Warsaw, Veneto, at Makarska. Naabot niya ang quarterfinal ng Veneto Open bago matalo kay [[:en:Sara_Errani|Sara Errani]], ngunit karamihan ng kanyang kampanya ay nauwi pa rin sa maagang pagkatalo.<ref name=":63" /> Dumating ang kanyang unang malaking breakthrough noong 2025. Umabot siya sa semifinals ng Miami Open bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Jessica Pegula]]. Sa damuhan, nakarating siya sa final ng Eastbourne Open at naging runner-up kay [[:en:Maya_Joint|Maya Joint]]. Nakamit din niya ang kanyang unang WTA 125 na titulo sa Guadalajara 125 Open, at umabot sa semifinals sa Canberra, Jingshan, at Suzhou. Gayunpaman, nabigo siya sa Italian Open, Canadian Open sa Montreal, at sa Hong Kong Open.<ref name=":63" /> Noong 2026, umabot siya sa semifinals ng Auckland at Abu Dhabi, pati na rin sa quarterfinals ng Philippines Women’s Open at Dubai. Naabot niya ang ika-apat na yugto sa Indian Wells at Miami. Sa luwad na korte, nakarating siya sa ikatlong yugto ng Italian Open laban kay [[:en:Elena_Rybakina|Elena Rybakina]], ngunit natalo sa unang yugto ng Qatar Open, Stuttgart Open, at Strasbourg Open.<ref name=":63" /> === Grand Slam === Nagsimula ang Grand Slam competition ni Eala noong 2023 sa kanyang unang qualifying attempts, kabilang ang laban kay [[:en:Misaki_Doi|Misaki Doi]] sa opening round ng Australian Open qualifying.<ref name=":63" /> Noong 2024, nakarating siya sa final qualifying rounds ng lahat ng apat na majors—Australian Open, French Open, Wimbledon, at US Open—ngunit hindi siya nakapasok sa main draws.<ref name=":63" /> Noong 2025, bumalik siya sa Australian Open qualifying ngunit natalo. Nakapasok naman siya sa main draws ng French Open at Wimbledon, kung saan natalo siya sa unang round. Sa US Open, nakarating siya sa ikalawang round bago matalo kay [[:en:Cristina_Bucșa|Cristina Bucșa]].<ref name=":63" /> Noong 2026, ginawa niya ang kanyang debut sa Australian Open main draw, ngunit natalo sa unang round kay [[:en:Alycia_Parks|Alycia Parks]]. Sa Roland Garros, natalo rin siya sa opening round laban kay [[:en:Iva_Jovic|Iva Jovic]].<ref name=":63" /> ===Mga laro ni Eala=== ==== Juniors ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" ! Tournament !! Level !! Surface !! Partner !! Round !! Opponent !! Score |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinals || Kaylah McP / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || First Round || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6 |- | Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinals || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinals || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinals || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová || 5-7, 7-6(5), 1-6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Second Round |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Third Round |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Clay |First Round |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Clay |First Round |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |WTA 125 |Grass | | | |- |HSBC Championships |WTA 500 |Grass | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Grass | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Grass | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Zeynep Sönmez |Second Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Hailey Baptiste |First Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- | | | | | | | |- |} === Taunang ranggo ng WTA === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]].<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA<ref>{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala vs Top 20 Players |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=2026-05-29 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | French Open – Clay (2026) || Iva Jovic || 4-6, 2-6 || 0.73 || 50% || 47% || 30% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> Siya ay kinilala ng Forbes Asia bilang isa sa kanilang 2026 [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] icon sa Libangan at Isports dahil sa kanyang pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tennis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=May 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=May 27, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] turgnm4mr5d4pxddr65wgp1g5g7m1ex 2209632 2209631 2026-05-29T17:33:59Z Tabilay 153890 /* Junior na Karera */ 2209632 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> <!-- Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":63" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> --> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> ==Karera== === Junior na Karera === Nagtagumpay si Eala sa junior circuit, kabilang ang panalo sa US Open singles at doubles titles sa Australian Open at French Open.<ref name=":63" /> === ITF World Women's Tennis Tour=== Mula sa juniors, lumipat siya sa [[:en:ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]] kung saan unti-unti niyang binuo ang kanyang rekord. Sa pagitan ng 2021 at 2024, nakakuha siya ng anim na singles titles, kabilang ang isang W100 sa Vitoria-Gasteiz. Sa doubles naman, nadagdagan pa niya ng tatlong tropeo noong 2024, kasama sina [[:en:Darja_Semeņistaja|Darja Semeņistaja]] at [[:en:Estelle_Cascino|Estelle Cascino]].<ref name=":63" /> === Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) === Nagsimula ang WTA karera ni Eala noong 2021 sa kanyang unang pagsali sa Miami Open, kung saan natalo siya sa qualifying laban kay [[:en:Viktória_Hrunčáková|Viktória Hrunčáková]]. Lumahok din siya sa Romanian Open sa Cluj-Napoca, ngunit tinalo siya ni [[:en:Mayar_Sherif|Mayar Sherif]] sa ikalawang round.<ref name=":63" /> Noong 2022, bumalik siya sa Miami Open ngunit pinatigil ni [[:en:Madison_Brengle|Madison Brengle]] sa unang round. Sumubok din siya sa Madrid Open, ngunit nahinto sa qualifying laban kay [[:en:Anna_Bondár|Anna Bondár]].<ref name=":63" /> Pagsapit ng 2023, mas regular na siyang nakipagkompetensya sa mga WTA 250 at 1000 events sa Hua Hin, Miami, Madrid, Osaka, Guangzhou, at Monastir. Sa kabila ng mga kalaban na beterano gaya nina [[:en:Tatjana_Maria|Tatjana Maria]], [[:en:Irina-Camelia_Begu|Irina-Camelia Begu]], [[:en:Elise_Mertens|Elise Mertens]], at [[:en:Himari_Sakatsume|Himari Sakatsume]], hindi siya nakalampas sa unang round.<ref name=":63" /> Noong 2024, mas lumawak ang kanyang iskedyul. Lumahok siya sa malalaking WTA 1000 at 500 tournaments gaya ng Miami, Madrid, Wuhan, Abu Dhabi, Guadalajara, at Ningbo, pati na rin sa mga WTA 250 at 125 events sa Jiangxi, Guangzhou, Nottingham, Canberra, Warsaw, Veneto, at Makarska. Naabot niya ang quarterfinal ng Veneto Open bago matalo kay [[:en:Sara_Errani|Sara Errani]], ngunit karamihan ng kanyang kampanya ay nauwi pa rin sa maagang pagkatalo.<ref name=":63" /> Dumating ang kanyang unang malaking breakthrough noong 2025. Umabot siya sa semifinals ng Miami Open bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Jessica Pegula]]. Sa damuhan, nakarating siya sa final ng Eastbourne Open at naging runner-up kay [[:en:Maya_Joint|Maya Joint]]. Nakamit din niya ang kanyang unang WTA 125 na titulo sa Guadalajara 125 Open, at umabot sa semifinals sa Canberra, Jingshan, at Suzhou. Gayunpaman, nabigo siya sa Italian Open, Canadian Open sa Montreal, at sa Hong Kong Open.<ref name=":63" /> Noong 2026, umabot siya sa semifinals ng Auckland at Abu Dhabi, pati na rin sa quarterfinals ng Philippines Women’s Open at Dubai. Naabot niya ang ika-apat na yugto sa Indian Wells at Miami. Sa luwad na korte, nakarating siya sa ikatlong yugto ng Italian Open laban kay [[:en:Elena_Rybakina|Elena Rybakina]], ngunit natalo sa unang yugto ng Qatar Open, Stuttgart Open, at Strasbourg Open.<ref name=":63" /> === Grand Slam === Nagsimula ang Grand Slam competition ni Eala noong 2023 sa kanyang unang qualifying attempts, kabilang ang laban kay [[:en:Misaki_Doi|Misaki Doi]] sa opening round ng Australian Open qualifying.<ref name=":63" /> Noong 2024, nakarating siya sa final qualifying rounds ng lahat ng apat na majors—Australian Open, French Open, Wimbledon, at US Open—ngunit hindi siya nakapasok sa main draws.<ref name=":63" /> Noong 2025, bumalik siya sa Australian Open qualifying ngunit natalo. Nakapasok naman siya sa main draws ng French Open at Wimbledon, kung saan natalo siya sa unang round. Sa US Open, nakarating siya sa ikalawang round bago matalo kay [[:en:Cristina_Bucșa|Cristina Bucșa]].<ref name=":63" /> Noong 2026, ginawa niya ang kanyang debut sa Australian Open main draw, ngunit natalo sa unang round kay [[:en:Alycia_Parks|Alycia Parks]]. Sa Roland Garros, natalo rin siya sa opening round laban kay [[:en:Iva_Jovic|Iva Jovic]].<ref name=":63" /> ===Mga laro ni Eala=== ==== Juniors ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" ! Tournament !! Level !! Surface !! Partner !! Round !! Opponent !! Score |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinals || Kaylah McP / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || First Round || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6 |- | Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinals || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinals || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinals || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová || 5-7, 7-6(5), 1-6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Second Round |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Third Round |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Clay |First Round |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Clay |First Round |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |WTA 125 |Grass | | | |- |HSBC Championships |WTA 500 |Grass | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Grass | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Grass | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Zeynep Sönmez |Second Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Hailey Baptiste |First Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- | | | | | | | |- |} === Taunang ranggo ng WTA === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]].<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA<ref>{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala vs Top 20 Players |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=2026-05-29 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | French Open – Clay (2026) || Iva Jovic || 4-6, 2-6 || 0.73 || 50% || 47% || 30% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> Siya ay kinilala ng Forbes Asia bilang isa sa kanilang 2026 [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] icon sa Libangan at Isports dahil sa kanyang pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tennis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=May 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=May 27, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] kadssxqhdo7i3a4fks6wncfi6e63c8c 2209633 2209632 2026-05-29T17:35:13Z Tabilay 153890 /* ITF World Women's Tennis Tour */ 2209633 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> <!-- Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":63" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> --> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> ==Karera== === Junior na Karera === Nagtagumpay si Eala sa junior circuit, kabilang ang panalo sa US Open singles at doubles titles sa Australian Open at French Open.<ref name=":63" /> === ITF World Women's Tennis Tour === Mula sa juniors, lumipat si Eala sa [[:en:ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]] kung saan unti-unti niyang binuo ang kanyang rekord. Sa pagitan ng 2021 at 2024, nakakuha siya ng anim na singles titles, kabilang ang isang W100 sa Vitoria-Gasteiz. Sa doubles, nadagdagan pa niya ng tatlong tropeo noong 2024, kasama sina [[:en:Darja_Semeņistaja|Darja Semeņistaja]] at [[:en:Estelle_Cascino|Estelle Cascino]].<ref name=":63" /> === Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) === Nagsimula ang WTA karera ni Eala noong 2021 sa kanyang unang pagsali sa Miami Open, kung saan natalo siya sa qualifying laban kay [[:en:Viktória_Hrunčáková|Viktória Hrunčáková]]. Lumahok din siya sa Romanian Open sa Cluj-Napoca, ngunit tinalo siya ni [[:en:Mayar_Sherif|Mayar Sherif]] sa ikalawang round.<ref name=":63" /> Noong 2022, bumalik siya sa Miami Open ngunit pinatigil ni [[:en:Madison_Brengle|Madison Brengle]] sa unang round. Sumubok din siya sa Madrid Open, ngunit nahinto sa qualifying laban kay [[:en:Anna_Bondár|Anna Bondár]].<ref name=":63" /> Pagsapit ng 2023, mas regular na siyang nakipagkompetensya sa mga WTA 250 at 1000 events sa Hua Hin, Miami, Madrid, Osaka, Guangzhou, at Monastir. Sa kabila ng mga kalaban na beterano gaya nina [[:en:Tatjana_Maria|Tatjana Maria]], [[:en:Irina-Camelia_Begu|Irina-Camelia Begu]], [[:en:Elise_Mertens|Elise Mertens]], at [[:en:Himari_Sakatsume|Himari Sakatsume]], hindi siya nakalampas sa unang round.<ref name=":63" /> Noong 2024, mas lumawak ang kanyang iskedyul. Lumahok siya sa malalaking WTA 1000 at 500 tournaments gaya ng Miami, Madrid, Wuhan, Abu Dhabi, Guadalajara, at Ningbo, pati na rin sa mga WTA 250 at 125 events sa Jiangxi, Guangzhou, Nottingham, Canberra, Warsaw, Veneto, at Makarska. Naabot niya ang quarterfinal ng Veneto Open bago matalo kay [[:en:Sara_Errani|Sara Errani]], ngunit karamihan ng kanyang kampanya ay nauwi pa rin sa maagang pagkatalo.<ref name=":63" /> Dumating ang kanyang unang malaking breakthrough noong 2025. Umabot siya sa semifinals ng Miami Open bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Jessica Pegula]]. Sa damuhan, nakarating siya sa final ng Eastbourne Open at naging runner-up kay [[:en:Maya_Joint|Maya Joint]]. Nakamit din niya ang kanyang unang WTA 125 na titulo sa Guadalajara 125 Open, at umabot sa semifinals sa Canberra, Jingshan, at Suzhou. Gayunpaman, nabigo siya sa Italian Open, Canadian Open sa Montreal, at sa Hong Kong Open.<ref name=":63" /> Noong 2026, umabot siya sa semifinals ng Auckland at Abu Dhabi, pati na rin sa quarterfinals ng Philippines Women’s Open at Dubai. Naabot niya ang ika-apat na yugto sa Indian Wells at Miami. Sa luwad na korte, nakarating siya sa ikatlong yugto ng Italian Open laban kay [[:en:Elena_Rybakina|Elena Rybakina]], ngunit natalo sa unang yugto ng Qatar Open, Stuttgart Open, at Strasbourg Open.<ref name=":63" /> === Grand Slam === Nagsimula ang Grand Slam competition ni Eala noong 2023 sa kanyang unang qualifying attempts, kabilang ang laban kay [[:en:Misaki_Doi|Misaki Doi]] sa opening round ng Australian Open qualifying.<ref name=":63" /> Noong 2024, nakarating siya sa final qualifying rounds ng lahat ng apat na majors—Australian Open, French Open, Wimbledon, at US Open—ngunit hindi siya nakapasok sa main draws.<ref name=":63" /> Noong 2025, bumalik siya sa Australian Open qualifying ngunit natalo. Nakapasok naman siya sa main draws ng French Open at Wimbledon, kung saan natalo siya sa unang round. Sa US Open, nakarating siya sa ikalawang round bago matalo kay [[:en:Cristina_Bucșa|Cristina Bucșa]].<ref name=":63" /> Noong 2026, ginawa niya ang kanyang debut sa Australian Open main draw, ngunit natalo sa unang round kay [[:en:Alycia_Parks|Alycia Parks]]. Sa Roland Garros, natalo rin siya sa opening round laban kay [[:en:Iva_Jovic|Iva Jovic]].<ref name=":63" /> ===Mga laro ni Eala=== ==== Juniors ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" ! Tournament !! Level !! Surface !! Partner !! Round !! Opponent !! Score |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinals || Kaylah McP / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || First Round || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6 |- | Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinals || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinals || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinals || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová || 5-7, 7-6(5), 1-6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Second Round |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Third Round |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Clay |First Round |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Clay |First Round |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |WTA 125 |Grass | | | |- |HSBC Championships |WTA 500 |Grass | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Grass | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Grass | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Zeynep Sönmez |Second Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Hailey Baptiste |First Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- | | | | | | | |- |} === Taunang ranggo ng WTA === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]].<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA<ref>{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala vs Top 20 Players |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=2026-05-29 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | French Open – Clay (2026) || Iva Jovic || 4-6, 2-6 || 0.73 || 50% || 47% || 30% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> Siya ay kinilala ng Forbes Asia bilang isa sa kanilang 2026 [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] icon sa Libangan at Isports dahil sa kanyang pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tennis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=May 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=May 27, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] hoiuidrpt02yquahnhps6aozu30ufd9 2209634 2209633 2026-05-29T17:37:17Z Tabilay 153890 /* ITF World Women's Tennis Tour */ 2209634 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> <!-- Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":63" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> --> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> ==Karera== === Junior na Karera === Nagtagumpay si Eala sa junior circuit, kabilang ang panalo sa US Open singles at doubles titles sa Australian Open at French Open.<ref name=":63" /> === ITF World Women's Tennis Tour === Mula sa juniors, lumipat si Eala sa [[:en:ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]] kung saan unti-unti niyang binuo ang kanyang rekord. Sa pagitan ng 2021 at 2024, nakakuha siya ng anim na singles titles, kabilang ang isang W100 sa Vitoria-Gasteiz. Sa doubles, nagwagi siya ng tatlong titulo noong 2024, kasama sina [[:en:Darja_Semeņistaja|Darja Semeņistaja]] at [[:en:Estelle_Cascino|Estelle Cascino]].<ref name=":63" /> === Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) === Nagsimula ang WTA karera ni Eala noong 2021 sa kanyang unang pagsali sa Miami Open, kung saan natalo siya sa qualifying laban kay [[:en:Viktória_Hrunčáková|Viktória Hrunčáková]]. Lumahok din siya sa Romanian Open sa Cluj-Napoca, ngunit tinalo siya ni [[:en:Mayar_Sherif|Mayar Sherif]] sa ikalawang round.<ref name=":63" /> Noong 2022, bumalik siya sa Miami Open ngunit pinatigil ni [[:en:Madison_Brengle|Madison Brengle]] sa unang round. Sumubok din siya sa Madrid Open, ngunit nahinto sa qualifying laban kay [[:en:Anna_Bondár|Anna Bondár]].<ref name=":63" /> Pagsapit ng 2023, mas regular na siyang nakipagkompetensya sa mga WTA 250 at 1000 events sa Hua Hin, Miami, Madrid, Osaka, Guangzhou, at Monastir. Sa kabila ng mga kalaban na beterano gaya nina [[:en:Tatjana_Maria|Tatjana Maria]], [[:en:Irina-Camelia_Begu|Irina-Camelia Begu]], [[:en:Elise_Mertens|Elise Mertens]], at [[:en:Himari_Sakatsume|Himari Sakatsume]], hindi siya nakalampas sa unang round.<ref name=":63" /> Noong 2024, mas lumawak ang kanyang iskedyul. Lumahok siya sa malalaking WTA 1000 at 500 tournaments gaya ng Miami, Madrid, Wuhan, Abu Dhabi, Guadalajara, at Ningbo, pati na rin sa mga WTA 250 at 125 events sa Jiangxi, Guangzhou, Nottingham, Canberra, Warsaw, Veneto, at Makarska. Naabot niya ang quarterfinal ng Veneto Open bago matalo kay [[:en:Sara_Errani|Sara Errani]], ngunit karamihan ng kanyang kampanya ay nauwi pa rin sa maagang pagkatalo.<ref name=":63" /> Dumating ang kanyang unang malaking breakthrough noong 2025. Umabot siya sa semifinals ng Miami Open bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Jessica Pegula]]. Sa damuhan, nakarating siya sa final ng Eastbourne Open at naging runner-up kay [[:en:Maya_Joint|Maya Joint]]. Nakamit din niya ang kanyang unang WTA 125 na titulo sa Guadalajara 125 Open, at umabot sa semifinals sa Canberra, Jingshan, at Suzhou. Gayunpaman, nabigo siya sa Italian Open, Canadian Open sa Montreal, at sa Hong Kong Open.<ref name=":63" /> Noong 2026, umabot siya sa semifinals ng Auckland at Abu Dhabi, pati na rin sa quarterfinals ng Philippines Women’s Open at Dubai. Naabot niya ang ika-apat na yugto sa Indian Wells at Miami. Sa luwad na korte, nakarating siya sa ikatlong yugto ng Italian Open laban kay [[:en:Elena_Rybakina|Elena Rybakina]], ngunit natalo sa unang yugto ng Qatar Open, Stuttgart Open, at Strasbourg Open.<ref name=":63" /> === Grand Slam === Nagsimula ang Grand Slam competition ni Eala noong 2023 sa kanyang unang qualifying attempts, kabilang ang laban kay [[:en:Misaki_Doi|Misaki Doi]] sa opening round ng Australian Open qualifying.<ref name=":63" /> Noong 2024, nakarating siya sa final qualifying rounds ng lahat ng apat na majors—Australian Open, French Open, Wimbledon, at US Open—ngunit hindi siya nakapasok sa main draws.<ref name=":63" /> Noong 2025, bumalik siya sa Australian Open qualifying ngunit natalo. Nakapasok naman siya sa main draws ng French Open at Wimbledon, kung saan natalo siya sa unang round. Sa US Open, nakarating siya sa ikalawang round bago matalo kay [[:en:Cristina_Bucșa|Cristina Bucșa]].<ref name=":63" /> Noong 2026, ginawa niya ang kanyang debut sa Australian Open main draw, ngunit natalo sa unang round kay [[:en:Alycia_Parks|Alycia Parks]]. Sa Roland Garros, natalo rin siya sa opening round laban kay [[:en:Iva_Jovic|Iva Jovic]].<ref name=":63" /> ===Mga laro ni Eala=== ==== Juniors ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" ! Tournament !! Level !! Surface !! Partner !! Round !! Opponent !! Score |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinals || Kaylah McP / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || First Round || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6 |- | Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinals || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinals || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinals || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová || 5-7, 7-6(5), 1-6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Second Round |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Third Round |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Clay |First Round |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Clay |First Round |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |WTA 125 |Grass | | | |- |HSBC Championships |WTA 500 |Grass | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Grass | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Grass | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Zeynep Sönmez |Second Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Hailey Baptiste |First Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- | | | | | | | |- |} === Taunang ranggo ng WTA === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]].<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA<ref>{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala vs Top 20 Players |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=2026-05-29 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | French Open – Clay (2026) || Iva Jovic || 4-6, 2-6 || 0.73 || 50% || 47% || 30% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> Siya ay kinilala ng Forbes Asia bilang isa sa kanilang 2026 [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] icon sa Libangan at Isports dahil sa kanyang pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tennis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=May 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=May 27, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] b6att6f9651bw82uzps4truy9iw12uy 2209635 2209634 2026-05-29T17:43:10Z Tabilay 153890 2209635 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> <!-- Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":63" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> --> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> ==Karera== === Junior na Karera === Nagtagumpay si Eala sa junior circuit, kabilang ang panalo sa US Open singles at doubles titles sa Australian Open at French Open.<ref name=":63" /> === ITF World Women's Tennis Tour === Mula sa juniors, lumipat si Eala sa [[:en:ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]] kung saan unti-unti niyang binuo ang kanyang rekord. Sa pagitan ng 2021 at 2024, nakakuha siya ng anim na singles titles, kabilang ang isang W100 sa Vitoria-Gasteiz. Sa doubles, nagwagi siya ng tatlong titulo noong 2024, kasama sina [[:en:Darja_Semeņistaja|Darja Semeņistaja]] at [[:en:Estelle_Cascino|Estelle Cascino]].<ref name=":63" /> === Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) === Nagsimula ang WTA karera ni Eala noong 2021 sa kanyang unang pagsali sa Miami Open, kung saan natalo siya sa qualifying laban kay [[:en:Viktória_Hrunčáková|Viktória Hrunčáková]]. Lumahok din siya sa Romanian Open sa Cluj-Napoca, ngunit tinalo siya ni [[:en:Mayar_Sherif|Mayar Sherif]] sa ikalawang round.<ref name=":63" /> Noong 2022, bumalik siya sa Miami Open ngunit pinatigil ni [[:en:Madison_Brengle|Madison Brengle]] sa unang round. Sumubok din siya sa Madrid Open, ngunit nahinto sa qualifying laban kay [[:en:Anna_Bondár|Anna Bondár]].<ref name=":63" /> Pagsapit ng 2023, mas regular na siyang nakipagkompetensya sa mga WTA 250 at 1000 events sa Hua Hin, Miami, Madrid, Osaka, Guangzhou, at Monastir. Sa kabila ng mga kalaban na beterano gaya nina [[:en:Tatjana_Maria|Tatjana Maria]], [[:en:Irina-Camelia_Begu|Irina-Camelia Begu]], [[:en:Elise_Mertens|Elise Mertens]], at [[:en:Himari_Sakatsume|Himari Sakatsume]], hindi siya nakalampas sa unang round.<ref name=":63" /> Noong 2024, mas lumawak ang kanyang iskedyul. Lumahok siya sa WTA circuit. Naabot niya ang quarterfinal ng Veneto Open bago matalo kay [[:en:Sara_Errani|Sara Errani]], ngunit karamihan ng kanyang kampanya ay nauwi pa rin sa maagang pagkatalo: Miami, Madrid, Wuhan, Abu Dhabi, Guadalajara, at Ningbo, Jiangxi, Guangzhou, Nottingham, Canberra, Warsaw at Makarska.<ref name=":63" /> Noong 2025 umabot siya sa semifinals ng Miami Open bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Jessica Pegula]]. Sa damuhan, nakarating siya sa final ng Eastbourne Open at naging runner-up kay [[:en:Maya_Joint|Maya Joint]]. Nakamit din niya ang kanyang unang WTA 125 na titulo sa Guadalajara 125 Open, at umabot sa semifinals sa Canberra, Jingshan, at Suzhou. Nabigo siya sa Italian Open, Canadian Open, at sa Hong Kong Open.<ref name=":63" /> Noong 2026, umabot siya sa semifinals ng Auckland at Abu Dhabi, pati na rin sa quarterfinals ng Philippines Women’s Open at Dubai. Naabot niya ang ika-apat na yugto sa Indian Wells at Miami. Sa luwad na korte, nakarating siya sa ikatlong yugto ng Italian Open laban kay [[:en:Elena_Rybakina|Elena Rybakina]], ngunit natalo sa unang yugto ng Qatar Open, Stuttgart Open, at Strasbourg Open.<ref name=":63" /> === Grand Slam === Nagsimula ang Grand Slam competition ni Eala noong 2023 sa kanyang unang qualifying attempts, kabilang ang laban kay [[:en:Misaki_Doi|Misaki Doi]] sa opening round ng Australian Open qualifying.<ref name=":63" /> Noong 2024, nakarating siya sa final qualifying rounds ng lahat ng apat na majors—Australian Open, French Open, Wimbledon, at US Open—ngunit hindi siya nakapasok sa main draws.<ref name=":63" /> Noong 2025, bumalik siya sa Australian Open qualifying ngunit natalo. Nakapasok naman siya sa main draws ng French Open at Wimbledon, kung saan natalo siya sa unang round. Sa US Open, nakarating siya sa ikalawang round bago matalo kay [[:en:Cristina_Bucșa|Cristina Bucșa]].<ref name=":63" /> Noong 2026, ginawa niya ang kanyang debut sa Australian Open main draw, ngunit natalo sa unang round kay [[:en:Alycia_Parks|Alycia Parks]]. Sa Roland Garros, natalo rin siya sa opening round laban kay [[:en:Iva_Jovic|Iva Jovic]].<ref name=":63" /> ===Mga laro ni Eala=== ==== Juniors ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" ! Tournament !! Level !! Surface !! Partner !! Round !! Opponent !! Score |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinals || Kaylah McP / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || First Round || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6 |- | Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinals || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinals || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinals || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová || 5-7, 7-6(5), 1-6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Second Round |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Third Round |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Clay |First Round |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Clay |First Round |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |WTA 125 |Grass | | | |- |HSBC Championships |WTA 500 |Grass | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Grass | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Grass | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Zeynep Sönmez |Second Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Hailey Baptiste |First Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- | | | | | | | |- |} === Taunang ranggo ng WTA === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]].<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA<ref>{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala vs Top 20 Players |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=2026-05-29 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | French Open – Clay (2026) || Iva Jovic || 4-6, 2-6 || 0.73 || 50% || 47% || 30% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> Siya ay kinilala ng Forbes Asia bilang isa sa kanilang 2026 [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] icon sa Libangan at Isports dahil sa kanyang pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tennis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=May 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=May 27, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] 65sasn4xj92rs607v9tyf4nv86toddk 2209637 2209635 2026-05-29T17:45:52Z Tabilay 153890 /* Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) */ 2209637 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> <!-- Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":63" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> --> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> ==Karera== === Junior na Karera === Nagtagumpay si Eala sa junior circuit, kabilang ang panalo sa US Open singles at doubles titles sa Australian Open at French Open.<ref name=":63" /> === ITF World Women's Tennis Tour === Mula sa juniors, lumipat si Eala sa [[:en:ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]] kung saan unti-unti niyang binuo ang kanyang rekord. Sa pagitan ng 2021 at 2024, nakakuha siya ng anim na singles titles, kabilang ang isang W100 sa Vitoria-Gasteiz. Sa doubles, nagwagi siya ng tatlong titulo noong 2024, kasama sina [[:en:Darja_Semeņistaja|Darja Semeņistaja]] at [[:en:Estelle_Cascino|Estelle Cascino]].<ref name=":63" /> === Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) === Nagsimula ang WTA karera ni Eala noong 2021 sa kanyang unang pagsali sa Miami Open, kung saan nabigo siya sa qualifying laban kay [[:en:Viktória_Hrunčáková|Viktória Hrunčáková]]. Sumabak din siya sa Romanian Open sa Cluj-Napoca, ngunit tinalo siya ni [[:en:Mayar_Sherif|Mayar Sherif]] sa ikalawang round.<ref name=":63" /> Noong 2022, muling naglaro siya sa Miami Open ngunit nahinto sa unang round laban kay [[:en:Madison_Brengle|Madison Brengle]]. Sinubukan din niyang makapasok sa Madrid Open, ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying matapos harapin si [[:en:Anna_Bondár|Anna Bondár]].<ref name=":63" /> Pagsapit ng 2023, mas madalas na siyang nakipagkompetensya sa mga WTA 250 at 1000 events sa Hua Hin, Miami, Madrid, Osaka, Guangzhou, at Monastir. Sa kabila ng mga kalaban na beterano gaya nina [[:en:Tatjana_Maria|Tatjana Maria]], [[:en:Irina-Camelia_Begu|Irina-Camelia Begu]], [[:en:Elise_Mertens|Elise Mertens]], at [[:en:Himari_Sakatsume|Himari Sakatsume]], hindi siya nakalusot sa unang round.<ref name=":63" /> Noong 2024, mas pinalawak niya ang kanyang iskedyul sa WTA circuit. Umabot siya sa quarterfinal ng Veneto Open bago mapatigil ni [[:en:Sara_Errani|Sara Errani]], ngunit karamihan ng kanyang kampanya ay nauwi sa maagang pag-alis sa mga torneo gaya ng Miami, Madrid, Wuhan, Abu Dhabi, Guadalajara, Ningbo, Jiangxi, Guangzhou, Nottingham, Canberra, Warsaw, at Makarska.<ref name=":63" /> Noong 2025, nakarating siya sa semifinals ng Miami Open bago mapigilan ni [[:en:Jessica_Pegula|Jessica Pegula]]. Sa damuhan, umabot siya sa final ng Eastbourne Open at nagtapos bilang runner-up kay [[:en:Maya_Joint|Maya Joint]]. Nakamit din niya ang kanyang unang WTA 125 na titulo sa Guadalajara 125 Open, at nakapasok sa semifinals sa Canberra, Jingshan, at Suzhou. Gayunpaman, hindi siya nagtagumpay sa Italian Open, Canadian Open, at Hong Kong Open.<ref name=":63" /> Noong 2026, nakapasok siya sa semifinals ng Auckland at Abu Dhabi, pati na rin sa quarterfinals ng Philippines Women’s Open at Dubai. Umabot siya sa ika-apat na yugto sa Indian Wells at Miami. Sa luwad na korte, nakarating siya sa ikatlong yugto ng Italian Open laban kay [[:en:Elena_Rybakina|Elena Rybakina]], ngunit nabigo sa unang yugto ng Qatar Open, Stuttgart Open, at Strasbourg Open.<ref name=":63" /> === Grand Slam === Nagsimula ang Grand Slam competition ni Eala noong 2023 sa kanyang unang qualifying attempts, kabilang ang laban kay [[:en:Misaki_Doi|Misaki Doi]] sa opening round ng Australian Open qualifying.<ref name=":63" /> Noong 2024, nakarating siya sa final qualifying rounds ng lahat ng apat na majors—Australian Open, French Open, Wimbledon, at US Open—ngunit hindi siya nakapasok sa main draws.<ref name=":63" /> Noong 2025, bumalik siya sa Australian Open qualifying ngunit natalo. Nakapasok naman siya sa main draws ng French Open at Wimbledon, kung saan natalo siya sa unang round. Sa US Open, nakarating siya sa ikalawang round bago matalo kay [[:en:Cristina_Bucșa|Cristina Bucșa]].<ref name=":63" /> Noong 2026, ginawa niya ang kanyang debut sa Australian Open main draw, ngunit natalo sa unang round kay [[:en:Alycia_Parks|Alycia Parks]]. Sa Roland Garros, natalo rin siya sa opening round laban kay [[:en:Iva_Jovic|Iva Jovic]].<ref name=":63" /> ===Mga laro ni Eala=== ==== Juniors ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" ! Tournament !! Level !! Surface !! Partner !! Round !! Opponent !! Score |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinals || Kaylah McP / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || First Round || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6 |- | Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinals || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinals || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinals || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová || 5-7, 7-6(5), 1-6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Second Round |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Third Round |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Clay |First Round |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Clay |First Round |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |WTA 125 |Grass | | | |- |HSBC Championships |WTA 500 |Grass | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Grass | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Grass | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Zeynep Sönmez |Second Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Hailey Baptiste |First Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- | | | | | | | |- |} === Taunang ranggo ng WTA === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]].<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA<ref>{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala vs Top 20 Players |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=2026-05-29 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | French Open – Clay (2026) || Iva Jovic || 4-6, 2-6 || 0.73 || 50% || 47% || 30% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> Siya ay kinilala ng Forbes Asia bilang isa sa kanilang 2026 [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] icon sa Libangan at Isports dahil sa kanyang pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tennis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=May 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=May 27, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] 6tmme3bl4dxzcuqvicmbb74r55s2vk9 2209638 2209637 2026-05-29T17:46:24Z Tabilay 153890 /* Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) */ 2209638 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> <!-- Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":63" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> --> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> ==Karera== === Junior na Karera === Nagtagumpay si Eala sa junior circuit, kabilang ang panalo sa US Open singles at doubles titles sa Australian Open at French Open.<ref name=":63" /> === ITF World Women's Tennis Tour === Mula sa juniors, lumipat si Eala sa [[:en:ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]] kung saan unti-unti niyang binuo ang kanyang rekord. Sa pagitan ng 2021 at 2024, nakakuha siya ng anim na singles titles, kabilang ang isang W100 sa Vitoria-Gasteiz. Sa doubles, nagwagi siya ng tatlong titulo noong 2024, kasama sina [[:en:Darja_Semeņistaja|Darja Semeņistaja]] at [[:en:Estelle_Cascino|Estelle Cascino]].<ref name=":63" /> === Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) === Nagsimula ang WTA karera ni Eala noong 2021 sa kanyang unang pagsali sa Miami Open, kung saan nabigo siya sa qualifying laban kay [[:en:Viktória_Hrunčáková|Viktória Hrunčáková]]. Sumabak din siya sa Romanian Open sa Cluj-Napoca, ngunit tinalo siya ni [[:en:Mayar_Sherif|Mayar Sherif]] sa ikalawang round.<ref name=":63" /> Noong 2022, muling naglaro siya sa Miami Open ngunit nahinto sa unang yugto laban kay [[:en:Madison_Brengle|Madison Brengle]]. Sinubukan din niyang makapasok sa Madrid Open, ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying matapos harapin si [[:en:Anna_Bondár|Anna Bondár]].<ref name=":63" /> Pagsapit ng 2023, mas madalas na siyang nakipagkompetensya sa mga WTA 250 at 1000 events sa Hua Hin, Miami, Madrid, Osaka, Guangzhou, at Monastir. Sa kabila ng mga kalaban na beterano gaya nina [[:en:Tatjana_Maria|Tatjana Maria]], [[:en:Irina-Camelia_Begu|Irina-Camelia Begu]], [[:en:Elise_Mertens|Elise Mertens]], at [[:en:Himari_Sakatsume|Himari Sakatsume]], hindi siya nakalusot sa unang round.<ref name=":63" /> Noong 2024, mas pinalawak niya ang kanyang iskedyul sa WTA circuit. Umabot siya sa quarterfinal ng Veneto Open bago mapatigil ni [[:en:Sara_Errani|Sara Errani]], ngunit karamihan ng kanyang kampanya ay nauwi sa maagang pag-alis sa mga torneo gaya ng Miami, Madrid, Wuhan, Abu Dhabi, Guadalajara, Ningbo, Jiangxi, Guangzhou, Nottingham, Canberra, Warsaw, at Makarska.<ref name=":63" /> Noong 2025, nakarating siya sa semifinals ng Miami Open bago mapigilan ni [[:en:Jessica_Pegula|Jessica Pegula]]. Sa damuhan, umabot siya sa final ng Eastbourne Open at nagtapos bilang runner-up kay [[:en:Maya_Joint|Maya Joint]]. Nakamit din niya ang kanyang unang WTA 125 na titulo sa Guadalajara 125 Open, at nakapasok sa semifinals sa Canberra, Jingshan, at Suzhou. Gayunpaman, hindi siya nagtagumpay sa Italian Open, Canadian Open, at Hong Kong Open.<ref name=":63" /> Noong 2026, nakapasok siya sa semifinals ng Auckland at Abu Dhabi, pati na rin sa quarterfinals ng Philippines Women’s Open at Dubai. Umabot siya sa ika-apat na yugto sa Indian Wells at Miami. Sa luwad na korte, nakarating siya sa ikatlong yugto ng Italian Open laban kay [[:en:Elena_Rybakina|Elena Rybakina]], ngunit nabigo sa unang yugto ng Qatar Open, Stuttgart Open, at Strasbourg Open.<ref name=":63" /> === Grand Slam === Nagsimula ang Grand Slam competition ni Eala noong 2023 sa kanyang unang qualifying attempts, kabilang ang laban kay [[:en:Misaki_Doi|Misaki Doi]] sa opening round ng Australian Open qualifying.<ref name=":63" /> Noong 2024, nakarating siya sa final qualifying rounds ng lahat ng apat na majors—Australian Open, French Open, Wimbledon, at US Open—ngunit hindi siya nakapasok sa main draws.<ref name=":63" /> Noong 2025, bumalik siya sa Australian Open qualifying ngunit natalo. Nakapasok naman siya sa main draws ng French Open at Wimbledon, kung saan natalo siya sa unang round. Sa US Open, nakarating siya sa ikalawang round bago matalo kay [[:en:Cristina_Bucșa|Cristina Bucșa]].<ref name=":63" /> Noong 2026, ginawa niya ang kanyang debut sa Australian Open main draw, ngunit natalo sa unang round kay [[:en:Alycia_Parks|Alycia Parks]]. Sa Roland Garros, natalo rin siya sa opening round laban kay [[:en:Iva_Jovic|Iva Jovic]].<ref name=":63" /> ===Mga laro ni Eala=== ==== Juniors ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" ! Tournament !! Level !! Surface !! Partner !! Round !! Opponent !! Score |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinals || Kaylah McP / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || First Round || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6 |- | Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinals || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinals || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinals || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová || 5-7, 7-6(5), 1-6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Second Round |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Third Round |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Clay |First Round |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Clay |First Round |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |WTA 125 |Grass | | | |- |HSBC Championships |WTA 500 |Grass | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Grass | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Grass | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Zeynep Sönmez |Second Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Hailey Baptiste |First Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- | | | | | | | |- |} === Taunang ranggo ng WTA === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]].<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA<ref>{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala vs Top 20 Players |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=2026-05-29 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | French Open – Clay (2026) || Iva Jovic || 4-6, 2-6 || 0.73 || 50% || 47% || 30% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> Siya ay kinilala ng Forbes Asia bilang isa sa kanilang 2026 [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] icon sa Libangan at Isports dahil sa kanyang pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tennis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=May 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=May 27, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] rusvuizaf44cteqx78wwajlih3fxl2h 2209639 2209638 2026-05-29T17:47:09Z Tabilay 153890 /* Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) */ 2209639 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> <!-- Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":63" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> --> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> ==Karera== === Junior na Karera === Nagtagumpay si Eala sa junior circuit, kabilang ang panalo sa US Open singles at doubles titles sa Australian Open at French Open.<ref name=":63" /> === ITF World Women's Tennis Tour === Mula sa juniors, lumipat si Eala sa [[:en:ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]] kung saan unti-unti niyang binuo ang kanyang rekord. Sa pagitan ng 2021 at 2024, nakakuha siya ng anim na singles titles, kabilang ang isang W100 sa Vitoria-Gasteiz. Sa doubles, nagwagi siya ng tatlong titulo noong 2024, kasama sina [[:en:Darja_Semeņistaja|Darja Semeņistaja]] at [[:en:Estelle_Cascino|Estelle Cascino]].<ref name=":63" /> === Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) === Nagsimula ang WTA karera ni Eala noong 2021 sa kanyang unang pagsali sa Miami Open, kung saan nabigo siya sa qualifying laban kay [[:en:Viktória_Hrunčáková|Viktória Hrunčáková]]. Sumabak din siya sa Romanian Open sa Cluj-Napoca, ngunit tinalo siya ni [[:en:Mayar_Sherif|Mayar Sherif]] sa ikalawang round.<ref name=":63" /> Noong 2022, muling naglaro siya sa Miami Open ngunit nahinto sa unang yugto laban kay [[:en:Madison_Brengle|Madison Brengle]]. Sinubukan din niyang makapasok sa Madrid Open, ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying matapos harapin si [[:en:Anna_Bondár|Anna Bondár]].<ref name=":63" /> Pagsapit ng 2023, mas madalas na siyang nakipagkompetensya sa mga WTA 250 at 1000 events sa Hua Hin, Miami, Madrid, Osaka, Guangzhou, at Monastir. Sa kabila ng mga kalaban na beterano gaya nina [[:en:Tatjana_Maria|Tatjana Maria]], [[:en:Irina-Camelia_Begu|Irina-Camelia Begu]], [[:en:Elise_Mertens|Elise Mertens]], at [[:en:Himari_Sakatsume|Himari Sakatsume]], hindi siya nakalusot sa unang round.<ref name=":63" /> Noong 2024, mas pinalawak niya ang kanyang iskedyul sa WTA circuit. Umabot siya sa quarterfinal ng Veneto Open bago mapatigil ni [[:en:Sara_Errani|Sara Errani]], ngunit karamihan ng kanyang kampanya ay nauwi sa maagang pag-alis sa mga torneo gaya ng Miami, Madrid, Wuhan, Abu Dhabi, Guadalajara, Ningbo, Jiangxi, Guangzhou, Nottingham, Canberra, Warsaw, at Makarska.<ref name=":63" /> Noong 2025, nakarating siya sa semifinals ng Miami Open bago mapigilan ni [[:en:Jessica_Pegula|Jessica Pegula]]. Sa damuhan, umabot siya sa final ng Eastbourne Open at nagtapos bilang runner-up kay [[:en:Maya_Joint|Maya Joint]]. Nakamit din niya ang kanyang unang WTA 125 na titulo sa Guadalajara 125 Open, at nakapasok sa semifinals sa Canberra, Jingshan, at Suzhou. Gayunpaman, hindi siya nagtagumpay sa Italian Open, Canadian Open, at Hong Kong Open.<ref name=":63" /> Noong 2026, nakapasok siya sa semifinals ng Auckland at Abu Dhabi, pati na rin sa quarterfinals ng Philippines Women’s Open at Dubai. Umabot siya sa ika-apat na yugto sa Indian Wells at Miami. Sa luwad na korte, nakarating siya sa ikatlong yugto ng Italian Open laban kay [[:en:Elena_Rybakina|Elena Rybakina]], ngunit nabigo sa unang yugto ng Qatar Open, Stuttgart Open at Strasbourg Open.<ref name=":63" /> === Grand Slam === Nagsimula ang Grand Slam competition ni Eala noong 2023 sa kanyang unang qualifying attempts, kabilang ang laban kay [[:en:Misaki_Doi|Misaki Doi]] sa opening round ng Australian Open qualifying.<ref name=":63" /> Noong 2024, nakarating siya sa final qualifying rounds ng lahat ng apat na majors—Australian Open, French Open, Wimbledon, at US Open—ngunit hindi siya nakapasok sa main draws.<ref name=":63" /> Noong 2025, bumalik siya sa Australian Open qualifying ngunit natalo. Nakapasok naman siya sa main draws ng French Open at Wimbledon, kung saan natalo siya sa unang round. Sa US Open, nakarating siya sa ikalawang round bago matalo kay [[:en:Cristina_Bucșa|Cristina Bucșa]].<ref name=":63" /> Noong 2026, ginawa niya ang kanyang debut sa Australian Open main draw, ngunit natalo sa unang round kay [[:en:Alycia_Parks|Alycia Parks]]. Sa Roland Garros, natalo rin siya sa opening round laban kay [[:en:Iva_Jovic|Iva Jovic]].<ref name=":63" /> ===Mga laro ni Eala=== ==== Juniors ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" ! Tournament !! Level !! Surface !! Partner !! Round !! Opponent !! Score |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinals || Kaylah McP / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || First Round || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6 |- | Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinals || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinals || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinals || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová || 5-7, 7-6(5), 1-6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Second Round |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Third Round |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Clay |First Round |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Clay |First Round |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |WTA 125 |Grass | | | |- |HSBC Championships |WTA 500 |Grass | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Grass | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Grass | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Zeynep Sönmez |Second Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Hailey Baptiste |First Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- | | | | | | | |- |} === Taunang ranggo ng WTA === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]].<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA<ref>{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala vs Top 20 Players |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=2026-05-29 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | French Open – Clay (2026) || Iva Jovic || 4-6, 2-6 || 0.73 || 50% || 47% || 30% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> Siya ay kinilala ng Forbes Asia bilang isa sa kanilang 2026 [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] icon sa Libangan at Isports dahil sa kanyang pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tennis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=May 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=May 27, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] sz9eb8hflmjuij08k6nmljer8qcyez6 2209640 2209639 2026-05-29T17:49:32Z Tabilay 153890 /* Grand Slam */ 2209640 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> <!-- Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":63" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> --> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> ==Karera== === Junior na Karera === Nagtagumpay si Eala sa junior circuit, kabilang ang panalo sa US Open singles at doubles titles sa Australian Open at French Open.<ref name=":63" /> === ITF World Women's Tennis Tour === Mula sa juniors, lumipat si Eala sa [[:en:ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]] kung saan unti-unti niyang binuo ang kanyang rekord. Sa pagitan ng 2021 at 2024, nakakuha siya ng anim na singles titles, kabilang ang isang W100 sa Vitoria-Gasteiz. Sa doubles, nagwagi siya ng tatlong titulo noong 2024, kasama sina [[:en:Darja_Semeņistaja|Darja Semeņistaja]] at [[:en:Estelle_Cascino|Estelle Cascino]].<ref name=":63" /> === Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) === Nagsimula ang WTA karera ni Eala noong 2021 sa kanyang unang pagsali sa Miami Open, kung saan nabigo siya sa qualifying laban kay [[:en:Viktória_Hrunčáková|Viktória Hrunčáková]]. Sumabak din siya sa Romanian Open sa Cluj-Napoca, ngunit tinalo siya ni [[:en:Mayar_Sherif|Mayar Sherif]] sa ikalawang round.<ref name=":63" /> Noong 2022, muling naglaro siya sa Miami Open ngunit nahinto sa unang yugto laban kay [[:en:Madison_Brengle|Madison Brengle]]. Sinubukan din niyang makapasok sa Madrid Open, ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying matapos harapin si [[:en:Anna_Bondár|Anna Bondár]].<ref name=":63" /> Pagsapit ng 2023, mas madalas na siyang nakipagkompetensya sa mga WTA 250 at 1000 events sa Hua Hin, Miami, Madrid, Osaka, Guangzhou, at Monastir. Sa kabila ng mga kalaban na beterano gaya nina [[:en:Tatjana_Maria|Tatjana Maria]], [[:en:Irina-Camelia_Begu|Irina-Camelia Begu]], [[:en:Elise_Mertens|Elise Mertens]], at [[:en:Himari_Sakatsume|Himari Sakatsume]], hindi siya nakalusot sa unang round.<ref name=":63" /> Noong 2024, mas pinalawak niya ang kanyang iskedyul sa WTA circuit. Umabot siya sa quarterfinal ng Veneto Open bago mapatigil ni [[:en:Sara_Errani|Sara Errani]], ngunit karamihan ng kanyang kampanya ay nauwi sa maagang pag-alis sa mga torneo gaya ng Miami, Madrid, Wuhan, Abu Dhabi, Guadalajara, Ningbo, Jiangxi, Guangzhou, Nottingham, Canberra, Warsaw, at Makarska.<ref name=":63" /> Noong 2025, nakarating siya sa semifinals ng Miami Open bago mapigilan ni [[:en:Jessica_Pegula|Jessica Pegula]]. Sa damuhan, umabot siya sa final ng Eastbourne Open at nagtapos bilang runner-up kay [[:en:Maya_Joint|Maya Joint]]. Nakamit din niya ang kanyang unang WTA 125 na titulo sa Guadalajara 125 Open, at nakapasok sa semifinals sa Canberra, Jingshan, at Suzhou. Gayunpaman, hindi siya nagtagumpay sa Italian Open, Canadian Open, at Hong Kong Open.<ref name=":63" /> Noong 2026, nakapasok siya sa semifinals ng Auckland at Abu Dhabi, pati na rin sa quarterfinals ng Philippines Women’s Open at Dubai. Umabot siya sa ika-apat na yugto sa Indian Wells at Miami. Sa luwad na korte, nakarating siya sa ikatlong yugto ng Italian Open laban kay [[:en:Elena_Rybakina|Elena Rybakina]], ngunit nabigo sa unang yugto ng Qatar Open, Stuttgart Open at Strasbourg Open.<ref name=":63" /> === Grand Slam === Nagsimula ang Grand Slam competition ni Eala noong 2023 sa kanyang unang qualifying attempts, kabilang ang laban kay [[:en:Misaki_Doi|Misaki Doi]] sa opening round ng Australian Open qualifying.<ref name=":63" /> Noong 2024, nakarating siya sa final qualifying rounds ng lahat ng apat na majors—Australian Open, French Open, Wimbledon, at US Open—ngunit hindi siya nakapasok sa main draws.<ref name=":63" /> Noong 2025, bumalik siya sa Australian Open qualifying ngunit natalo. Nakapasok naman siya sa main draws ng French Open at Wimbledon, kung saan natalo siya sa unang yugto. Sa US Open, nakarating siya sa ikalawang round bago matalo kay [[:en:Cristina_Bucșa|Cristina Bucșa]].<ref name=":63" /> Noong 2026, ginawa niya ang kanyang debut sa Australian Open main draw, ngunit natalo sa unang round kay [[:en:Alycia_Parks|Alycia Parks]]. Sa Roland Garros, natalo rin siya sa opening round laban kay [[:en:Iva_Jovic|Iva Jovic]].<ref name=":63" /> ===Mga laro ni Eala=== ==== Juniors ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" ! Tournament !! Level !! Surface !! Partner !! Round !! Opponent !! Score |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinals || Kaylah McP / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || First Round || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6 |- | Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinals || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinals || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinals || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová || 5-7, 7-6(5), 1-6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Second Round |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Third Round |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Clay |First Round |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Clay |First Round |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |WTA 125 |Grass | | | |- |HSBC Championships |WTA 500 |Grass | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Grass | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Grass | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Zeynep Sönmez |Second Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Hailey Baptiste |First Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- | | | | | | | |- |} === Taunang ranggo ng WTA === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]].<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA<ref>{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala vs Top 20 Players |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=2026-05-29 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | French Open – Clay (2026) || Iva Jovic || 4-6, 2-6 || 0.73 || 50% || 47% || 30% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> Siya ay kinilala ng Forbes Asia bilang isa sa kanilang 2026 [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] icon sa Libangan at Isports dahil sa kanyang pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tennis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=May 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=May 27, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] ccd3gt1106tye5qub1iemxcspf2yojm 2209642 2209640 2026-05-29T19:31:09Z Tabilay 153890 /* Personal na buhay */ 2209642 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> <!-- Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":63" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> --> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref name=":0">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name=":0" /> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> ==Karera== === Junior na Karera === Nagtagumpay si Eala sa junior circuit, kabilang ang panalo sa US Open singles at doubles titles sa Australian Open at French Open.<ref name=":63" /> === ITF World Women's Tennis Tour === Mula sa juniors, lumipat si Eala sa [[:en:ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]] kung saan unti-unti niyang binuo ang kanyang rekord. Sa pagitan ng 2021 at 2024, nakakuha siya ng anim na singles titles, kabilang ang isang W100 sa Vitoria-Gasteiz. Sa doubles, nagwagi siya ng tatlong titulo noong 2024, kasama sina [[:en:Darja_Semeņistaja|Darja Semeņistaja]] at [[:en:Estelle_Cascino|Estelle Cascino]].<ref name=":63" /> === Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) === Nagsimula ang WTA karera ni Eala noong 2021 sa kanyang unang pagsali sa Miami Open, kung saan nabigo siya sa qualifying laban kay [[:en:Viktória_Hrunčáková|Viktória Hrunčáková]]. Sumabak din siya sa Romanian Open sa Cluj-Napoca, ngunit tinalo siya ni [[:en:Mayar_Sherif|Mayar Sherif]] sa ikalawang round.<ref name=":63" /> Noong 2022, muling naglaro siya sa Miami Open ngunit nahinto sa unang yugto laban kay [[:en:Madison_Brengle|Madison Brengle]]. Sinubukan din niyang makapasok sa Madrid Open, ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying matapos harapin si [[:en:Anna_Bondár|Anna Bondár]].<ref name=":63" /> Pagsapit ng 2023, mas madalas na siyang nakipagkompetensya sa mga WTA 250 at 1000 events sa Hua Hin, Miami, Madrid, Osaka, Guangzhou, at Monastir. Sa kabila ng mga kalaban na beterano gaya nina [[:en:Tatjana_Maria|Tatjana Maria]], [[:en:Irina-Camelia_Begu|Irina-Camelia Begu]], [[:en:Elise_Mertens|Elise Mertens]], at [[:en:Himari_Sakatsume|Himari Sakatsume]], hindi siya nakalusot sa unang round.<ref name=":63" /> Noong 2024, mas pinalawak niya ang kanyang iskedyul sa WTA circuit. Umabot siya sa quarterfinal ng Veneto Open bago mapatigil ni [[:en:Sara_Errani|Sara Errani]], ngunit karamihan ng kanyang kampanya ay nauwi sa maagang pag-alis sa mga torneo gaya ng Miami, Madrid, Wuhan, Abu Dhabi, Guadalajara, Ningbo, Jiangxi, Guangzhou, Nottingham, Canberra, Warsaw, at Makarska.<ref name=":63" /> Noong 2025, nakarating siya sa semifinals ng Miami Open bago mapigilan ni [[:en:Jessica_Pegula|Jessica Pegula]]. Sa damuhan, umabot siya sa final ng Eastbourne Open at nagtapos bilang runner-up kay [[:en:Maya_Joint|Maya Joint]]. Nakamit din niya ang kanyang unang WTA 125 na titulo sa Guadalajara 125 Open, at nakapasok sa semifinals sa Canberra, Jingshan, at Suzhou. Gayunpaman, hindi siya nagtagumpay sa Italian Open, Canadian Open, at Hong Kong Open.<ref name=":63" /> Noong 2026, nakapasok siya sa semifinals ng Auckland at Abu Dhabi, pati na rin sa quarterfinals ng Philippines Women’s Open at Dubai. Umabot siya sa ika-apat na yugto sa Indian Wells at Miami. Sa luwad na korte, nakarating siya sa ikatlong yugto ng Italian Open laban kay [[:en:Elena_Rybakina|Elena Rybakina]], ngunit nabigo sa unang yugto ng Qatar Open, Stuttgart Open at Strasbourg Open.<ref name=":63" /> === Grand Slam === Nagsimula ang Grand Slam competition ni Eala noong 2023 sa kanyang unang qualifying attempts, kabilang ang laban kay [[:en:Misaki_Doi|Misaki Doi]] sa opening round ng Australian Open qualifying.<ref name=":63" /> Noong 2024, nakarating siya sa final qualifying rounds ng lahat ng apat na majors—Australian Open, French Open, Wimbledon, at US Open—ngunit hindi siya nakapasok sa main draws.<ref name=":63" /> Noong 2025, bumalik siya sa Australian Open qualifying ngunit natalo. Nakapasok naman siya sa main draws ng French Open at Wimbledon, kung saan natalo siya sa unang yugto. Sa US Open, nakarating siya sa ikalawang round bago matalo kay [[:en:Cristina_Bucșa|Cristina Bucșa]].<ref name=":63" /> Noong 2026, ginawa niya ang kanyang debut sa Australian Open main draw, ngunit natalo sa unang round kay [[:en:Alycia_Parks|Alycia Parks]]. Sa Roland Garros, natalo rin siya sa opening round laban kay [[:en:Iva_Jovic|Iva Jovic]].<ref name=":63" /> ===Mga laro ni Eala=== ==== Juniors ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" ! Tournament !! Level !! Surface !! Partner !! Round !! Opponent !! Score |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinals || Kaylah McP / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || First Round || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6 |- | Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinals || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinals || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinals || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová || 5-7, 7-6(5), 1-6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Second Round |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Third Round |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Clay |First Round |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Clay |First Round |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |WTA 125 |Grass | | | |- |HSBC Championships |WTA 500 |Grass | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Grass | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Grass | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Zeynep Sönmez |Second Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Hailey Baptiste |First Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- | | | | | | | |- |} === Taunang ranggo ng WTA === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref>{{Cite web |date=May 13, 2026 |title=Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/- |access-date=May 13, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]].<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA<ref>{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala vs Top 20 Players |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=2026-05-29 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | French Open – Clay (2026) || Iva Jovic || 4-6, 2-6 || 0.73 || 50% || 47% || 30% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> Siya ay kinilala ng Forbes Asia bilang isa sa kanilang 2026 [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] icon sa Libangan at Isports dahil sa kanyang pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tennis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=May 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=May 27, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] isubp6kruc3f574f85nljb0y9eqsd92 2209643 2209642 2026-05-29T19:32:52Z Tabilay 153890 /* Taunang ranggo ng WTA */ 2209643 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> <!-- Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":63" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022 Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> --> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref name=":0">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name=":0" /> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> ==Karera== === Junior na Karera === Nagtagumpay si Eala sa junior circuit, kabilang ang panalo sa US Open singles at doubles titles sa Australian Open at French Open.<ref name=":63" /> === ITF World Women's Tennis Tour === Mula sa juniors, lumipat si Eala sa [[:en:ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]] kung saan unti-unti niyang binuo ang kanyang rekord. Sa pagitan ng 2021 at 2024, nakakuha siya ng anim na singles titles, kabilang ang isang W100 sa Vitoria-Gasteiz. Sa doubles, nagwagi siya ng tatlong titulo noong 2024, kasama sina [[:en:Darja_Semeņistaja|Darja Semeņistaja]] at [[:en:Estelle_Cascino|Estelle Cascino]].<ref name=":63" /> === Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) === Nagsimula ang WTA karera ni Eala noong 2021 sa kanyang unang pagsali sa Miami Open, kung saan nabigo siya sa qualifying laban kay [[:en:Viktória_Hrunčáková|Viktória Hrunčáková]]. Sumabak din siya sa Romanian Open sa Cluj-Napoca, ngunit tinalo siya ni [[:en:Mayar_Sherif|Mayar Sherif]] sa ikalawang round.<ref name=":63" /> Noong 2022, muling naglaro siya sa Miami Open ngunit nahinto sa unang yugto laban kay [[:en:Madison_Brengle|Madison Brengle]]. Sinubukan din niyang makapasok sa Madrid Open, ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying matapos harapin si [[:en:Anna_Bondár|Anna Bondár]].<ref name=":63" /> Pagsapit ng 2023, mas madalas na siyang nakipagkompetensya sa mga WTA 250 at 1000 events sa Hua Hin, Miami, Madrid, Osaka, Guangzhou, at Monastir. Sa kabila ng mga kalaban na beterano gaya nina [[:en:Tatjana_Maria|Tatjana Maria]], [[:en:Irina-Camelia_Begu|Irina-Camelia Begu]], [[:en:Elise_Mertens|Elise Mertens]], at [[:en:Himari_Sakatsume|Himari Sakatsume]], hindi siya nakalusot sa unang round.<ref name=":63" /> Noong 2024, mas pinalawak niya ang kanyang iskedyul sa WTA circuit. Umabot siya sa quarterfinal ng Veneto Open bago mapatigil ni [[:en:Sara_Errani|Sara Errani]], ngunit karamihan ng kanyang kampanya ay nauwi sa maagang pag-alis sa mga torneo gaya ng Miami, Madrid, Wuhan, Abu Dhabi, Guadalajara, Ningbo, Jiangxi, Guangzhou, Nottingham, Canberra, Warsaw, at Makarska.<ref name=":63" /> Noong 2025, nakarating siya sa semifinals ng Miami Open bago mapigilan ni [[:en:Jessica_Pegula|Jessica Pegula]]. Sa damuhan, umabot siya sa final ng Eastbourne Open at nagtapos bilang runner-up kay [[:en:Maya_Joint|Maya Joint]]. Nakamit din niya ang kanyang unang WTA 125 na titulo sa Guadalajara 125 Open, at nakapasok sa semifinals sa Canberra, Jingshan, at Suzhou. Gayunpaman, hindi siya nagtagumpay sa Italian Open, Canadian Open, at Hong Kong Open.<ref name=":63" /> Noong 2026, nakapasok siya sa semifinals ng Auckland at Abu Dhabi, pati na rin sa quarterfinals ng Philippines Women’s Open at Dubai. Umabot siya sa ika-apat na yugto sa Indian Wells at Miami. Sa luwad na korte, nakarating siya sa ikatlong yugto ng Italian Open laban kay [[:en:Elena_Rybakina|Elena Rybakina]], ngunit nabigo sa unang yugto ng Qatar Open, Stuttgart Open at Strasbourg Open.<ref name=":63" /> === Grand Slam === Nagsimula ang Grand Slam competition ni Eala noong 2023 sa kanyang unang qualifying attempts, kabilang ang laban kay [[:en:Misaki_Doi|Misaki Doi]] sa opening round ng Australian Open qualifying.<ref name=":63" /> Noong 2024, nakarating siya sa final qualifying rounds ng lahat ng apat na majors—Australian Open, French Open, Wimbledon, at US Open—ngunit hindi siya nakapasok sa main draws.<ref name=":63" /> Noong 2025, bumalik siya sa Australian Open qualifying ngunit natalo. Nakapasok naman siya sa main draws ng French Open at Wimbledon, kung saan natalo siya sa unang yugto. Sa US Open, nakarating siya sa ikalawang round bago matalo kay [[:en:Cristina_Bucșa|Cristina Bucșa]].<ref name=":63" /> Noong 2026, ginawa niya ang kanyang debut sa Australian Open main draw, ngunit natalo sa unang round kay [[:en:Alycia_Parks|Alycia Parks]]. Sa Roland Garros, natalo rin siya sa opening round laban kay [[:en:Iva_Jovic|Iva Jovic]].<ref name=":63" /> ===Mga laro ni Eala=== ==== Juniors ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" ! Tournament !! Level !! Surface !! Partner !! Round !! Opponent !! Score |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinals || Kaylah McP / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || First Round || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6 |- | Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinals || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinals || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinals || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová || 5-7, 7-6(5), 1-6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Second Round |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Third Round |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Clay |First Round |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Clay |First Round |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |WTA 125 |Grass | | | |- |HSBC Championships |WTA 500 |Grass | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Grass | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Grass | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Zeynep Sönmez |Second Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Hailey Baptiste |First Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- | | | | | | | |- |} === Taunang ranggo ng WTA === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref name=":63" /> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]].<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA<ref>{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala vs Top 20 Players |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=2026-05-29 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | French Open – Clay (2026) || Iva Jovic || 4-6, 2-6 || 0.73 || 50% || 47% || 30% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> Siya ay kinilala ng Forbes Asia bilang isa sa kanilang 2026 [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] icon sa Libangan at Isports dahil sa kanyang pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tennis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=May 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=May 27, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] s9ogeyww9jmntvdpedeidabxutmull0 2209644 2209643 2026-05-29T19:34:25Z Tabilay 153890 /* */ 2209644 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Eala at the [[:en:2025 SEA Games|2025 SEA Games]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Metro Manila]], Philippines<br>[[Mallorca]], Spain |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Quezon City]], Philippines |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 2020 |plays = Left-handed (two-handed backhand) |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,997,574 |singlesrecord = {{tennis record|won=212|lost=130}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = No. 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 37 (May 25, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=48|lost=46}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 88 (May 4, 2026) |currentdoublesranking = No. 116 (May 25, 2026) |updated = May 25, 2026 |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2026 French Open – Women's singles|2026]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |AustralianOpenDoublesresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |the {{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the SEA Games|SEA Games]]}} {{MedalGold | 2025 Thailand | Singles }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Team }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Singles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Mixed doubles }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | Team }} {{Medal|Sport|[[:en:Tennis at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | 2022 Hangzhou | Singles }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|Mixed doubles}} }} Si '''Alexandra Maniego Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021 French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> == Maagang Buhay == Si '''Alexandra Maniego Eala''' ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang business executive,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 March 2026}}</ref> at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rosemarie Maniego-Eala]], dating [[Globe Telecom]] CFO hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[:en:1985_SEA_Games|1985 SEA Games]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating chairperson ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]] at commissioner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=August 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=March 28, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=August 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=November 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]}}</ref> at ang fashion designer na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=April 23, 2026}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tennis para sa [[:en:Penn_State_Nittany_Lions|Penn State Nittany Lions]] mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=May 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal}}</ref> Nagsimula si Eala sa tennis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=[Gulf News |date=August 28, 2025}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang coach.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at [[:en:Colegio_San_Agustin_–_Makati|Colegio San Agustin]] sa [[Makati]], bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa [[:en:Manacor|Manacor]], Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 22, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]}}</ref> == Personal na buhay == Tinukoy ni Eala ang [[:en:Kaldereta|kaldereta]] bilang kanyang paboritong ulam.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=3 Pebrero 2026 |title=Ikaw ba ay tao ng Kare-Kare? Ang ranggo ni Alex Eala sa pagkaing Pilipino ay maaaring ikagulat mo |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=23 Pebrero 2026 |website=One Sports |language=tl}}</ref> Mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa sa kape.<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Ibinunyag ni Alex Eala at mga kapwa propesyonal ang kanilang personalidad sa labas ng korte sa Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 Marso 2026}}</ref> Multilingual si Eala, nagsasalita ng Ingles, Kastila, at kanyang katutubong [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref name=":0">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang isang pangarap na nagpasiklab ng fenomeno sa tennis |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 Marso 2026}}</ref> Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhan sa [[:en:Wimbledon_Championships|Wimbledon]] sa mga Grand Slam na torneo.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=3 Hulyo 2025 |title='Living my dream': Nagdiwang si Alex Eala sa makasaysayang Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=3 Hulyo 2025 |website=Rappler |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Disyembre 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview kay Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=24 Disyembre 2025 |website=Instagram |language=tl}}</ref> Tinukoy ni Eala si [[Maria Sharapova]] bilang impluwensya sa kanyang istilo ng paglalaro, at siya ay nagsanay kasama si [[Rafael Nadal]] gayundin ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=19 Hulyo 2025 |title=Ang impluwensya ni Sharapova ang nagtutulak sa agresibong laro ni Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Manila Standard |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=20 Nobyembre 2025 |title=Naglaro si Alex Eala kasama si Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Inquirer |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2025 |title=Bago ang malalaking tao, palaging nasa tabi ni Alex Eala ang kanyang kapatid na si Miko |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> Ang kanyang tagumpay sa 2025 Miami Open ay nagtatag kay Eala bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na inihahambing ng mga komentarista ang kanyang impluwensya kay boksingero [[Manny Pacquiao]]. Napansin ng mamamahayag sa palakasan at dating manlalaro ng tennis na si [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]] na tinatrato na siya ng mga tagahanga "na para bang nanalo na siya ng Grand Slam." Pinalakas niya ang kanyang koneksyon sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng pagsasalita sa Tagalog, at ang kanyang pag-angat ay nagpasiklab ng bagong interes sa tennis sa Pilipinas at sa mga [[:en:Overseas_Filipinos_Filipino_diaspora|komunidad ng Pilipino sa ibayong dagat]]. Dumadalo ang mga tagahanga sa kanyang mga laban sa malaking bilang, habang marami ang sumusubaybay mula sa bahay at sa buong mundo sa kabila ng pagkakaiba ng oras. Inihambing ng mga analista ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tennis sa mga pigura tulad nina [[:en:Li_Na|Li Na]] at [[:en:Ons_Jabeur|Ons Jabeur]].<ref name=":0" /> Mas naging palakaibigan si Eala sa tour at nakabuo ng mga sumusuportang pagkakaibigan kina [[:en:Iva_Jović|Iva Jović]], [[:en:Zeynep_Sonmez|Zeynep Sonmez]], [[:en:Victoria_Mboko|Victoria Mboko]], [[:en:Eva_Lys|Eva Lys]], [[:en:Leylah_Fernandez|Leylah Fernandez]], at [[:en:Lizette_Cabrera|Lizette Cabrera]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=9 Marso 2026 |title=Ibinunyag ni Alex Eala ang mga kaibigan na kanyang nakilala sa kanyang batang karera sa WTA |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=9 Marso 2026 |website=Spin.ph |language=tl}}</ref> ==Karera== === Junior na Karera === Nagtagumpay si Eala sa junior circuit, kabilang ang panalo sa US Open singles at doubles titles sa Australian Open at French Open.<ref name=":63" /> === ITF World Women's Tennis Tour === Mula sa juniors, lumipat si Eala sa [[:en:ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]] kung saan unti-unti niyang binuo ang kanyang rekord. Sa pagitan ng 2021 at 2024, nakakuha siya ng anim na singles titles, kabilang ang isang W100 sa Vitoria-Gasteiz. Sa doubles, nagwagi siya ng tatlong titulo noong 2024, kasama sina [[:en:Darja_Semeņistaja|Darja Semeņistaja]] at [[:en:Estelle_Cascino|Estelle Cascino]].<ref name=":63" /> === Propesyonal na Karera (WTA Tour at WTA 125 Tour) === Nagsimula ang WTA karera ni Eala noong 2021 sa kanyang unang pagsali sa Miami Open, kung saan nabigo siya sa qualifying laban kay [[:en:Viktória_Hrunčáková|Viktória Hrunčáková]]. Sumabak din siya sa Romanian Open sa Cluj-Napoca, ngunit tinalo siya ni [[:en:Mayar_Sherif|Mayar Sherif]] sa ikalawang round.<ref name=":63" /> Noong 2022, muling naglaro siya sa Miami Open ngunit nahinto sa unang yugto laban kay [[:en:Madison_Brengle|Madison Brengle]]. Sinubukan din niyang makapasok sa Madrid Open, ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying matapos harapin si [[:en:Anna_Bondár|Anna Bondár]].<ref name=":63" /> Pagsapit ng 2023, mas madalas na siyang nakipagkompetensya sa mga WTA 250 at 1000 events sa Hua Hin, Miami, Madrid, Osaka, Guangzhou, at Monastir. Sa kabila ng mga kalaban na beterano gaya nina [[:en:Tatjana_Maria|Tatjana Maria]], [[:en:Irina-Camelia_Begu|Irina-Camelia Begu]], [[:en:Elise_Mertens|Elise Mertens]], at [[:en:Himari_Sakatsume|Himari Sakatsume]], hindi siya nakalusot sa unang round.<ref name=":63" /> Noong 2024, mas pinalawak niya ang kanyang iskedyul sa WTA circuit. Umabot siya sa quarterfinal ng Veneto Open bago mapatigil ni [[:en:Sara_Errani|Sara Errani]], ngunit karamihan ng kanyang kampanya ay nauwi sa maagang pag-alis sa mga torneo gaya ng Miami, Madrid, Wuhan, Abu Dhabi, Guadalajara, Ningbo, Jiangxi, Guangzhou, Nottingham, Canberra, Warsaw, at Makarska.<ref name=":63" /> Noong 2025, nakarating siya sa semifinals ng Miami Open bago mapigilan ni [[:en:Jessica_Pegula|Jessica Pegula]]. Sa damuhan, umabot siya sa final ng Eastbourne Open at nagtapos bilang runner-up kay [[:en:Maya_Joint|Maya Joint]]. Nakamit din niya ang kanyang unang WTA 125 na titulo sa Guadalajara 125 Open, at nakapasok sa semifinals sa Canberra, Jingshan, at Suzhou. Gayunpaman, hindi siya nagtagumpay sa Italian Open, Canadian Open, at Hong Kong Open.<ref name=":63" /> Noong 2026, nakapasok siya sa semifinals ng Auckland at Abu Dhabi, pati na rin sa quarterfinals ng Philippines Women’s Open at Dubai. Umabot siya sa ika-apat na yugto sa Indian Wells at Miami. Sa luwad na korte, nakarating siya sa ikatlong yugto ng Italian Open laban kay [[:en:Elena_Rybakina|Elena Rybakina]], ngunit nabigo sa unang yugto ng Qatar Open, Stuttgart Open at Strasbourg Open.<ref name=":63" /> === Grand Slam === Nagsimula ang Grand Slam competition ni Eala noong 2023 sa kanyang unang qualifying attempts, kabilang ang laban kay [[:en:Misaki_Doi|Misaki Doi]] sa opening round ng Australian Open qualifying.<ref name=":63" /> Noong 2024, nakarating siya sa final qualifying rounds ng lahat ng apat na majors—Australian Open, French Open, Wimbledon, at US Open—ngunit hindi siya nakapasok sa main draws.<ref name=":63" /> Noong 2025, bumalik siya sa Australian Open qualifying ngunit natalo. Nakapasok naman siya sa main draws ng French Open at Wimbledon, kung saan natalo siya sa unang yugto. Sa US Open, nakarating siya sa ikalawang round bago matalo kay [[:en:Cristina_Bucșa|Cristina Bucșa]].<ref name=":63" /> Noong 2026, ginawa niya ang kanyang debut sa Australian Open main draw, ngunit natalo sa unang round kay [[:en:Alycia_Parks|Alycia Parks]]. Sa Roland Garros, natalo rin siya sa opening round laban kay [[:en:Iva_Jovic|Iva Jovic]].<ref name=":63" /> ===Mga laro ni Eala=== ==== Juniors ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} ==== ITF Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" ! Tournament !! Level !! Surface !! Partner !! Round !! Opponent !! Score |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Laura Pigossi || Semifinals || Kaylah McP / Astra Sharma || 6–7(1), 3–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Taylah Preston || First Round || Valeria Lepchenko / Anna Falei || 4–6, 4–6 |- | Polish Open || WTA 125 || Hard || Daniela Semenistaja || Quarterfinals || Weronika Falkowska / Martyna Kubka || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Kimberly Birrell || Quarterfinals || Katarzyna Piter / Fanny Stollar || 4–6, 4–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || En Shuo Liang || Quarterfinals || Giuliana Olmos / Alexandra Panova || 1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová || 5-7, 7-6(5), 1-6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Second Round |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Third Round |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |WTA 500 |Clay |First Round |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Clay |First Round |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |WTA 125 |Grass | | | |- |HSBC Championships |WTA 500 |Grass | | | |- |Berlin Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Bad Homburg Open |WTA 500 |Grass | | | |- |Eastbourne Open |WTA 250 |Grass | | | |- |Wimbledon |Grand Slam |Grass | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay |Zeynep Sönmez |Second Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay |Hailey Baptiste |First Round |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- | | | | | | | |- |} === Taunang ranggo ng WTA === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ! Taon !! Isahan !! Dalawahan |- | 2021 || 529 || 780 |- | 2022 || 219 || 594 |- | 2023 || 205 || 436 |- | 2024 || 158 || 239 |- | 2025 || 50 || 161 |} Pinagmulan: Opisyal na Profile ni Alex Eala sa WTA<ref name=":63" /> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]].<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> === Laban sa Top 20 manlalaro ng WTA<ref>{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala vs Top 20 Players |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 |access-date=2026-05-29 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> === ==== Mga Panalo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Coco Gauff || 6-2, 2-0 RET || 1.46 || 68.0% || 58.8% || 50.0% |- | Dubai – Hard (2026) || Jasmine Paolini || 6-1, 7-6(5) || 1.32 || 63.1% || 73.2% || 50.0% |- | US Open – Hard (2025) || Clara Tauson || 6-3, 2-6, 7-6(11) || 0.97 || 68.1% || 59.4% || 43.3% |- | Eastbourne – Grass (2025) || Jelena Ostapenko || 0-6, 6-2, 3-2 RET || 1.08 || 63.5% || 57.6% || 63.2% |- | Miami – Hard (2025) || Iga Swiatek || 6-2, 7-5 || 1.27 || 66.7% || 52.3% || 50.0% |- | Miami – Hard (2025) || Madison Keys || 6-4, 6-2 || 1.32 || 66.1% || 58.5% || 52.4% |} ==== Mga Talo ==== {| class="wikitable" ! Torneo (Taon) !! Kalaban (Ranggo) !! Resulta !! DR !! 1stIn !! 1st% !! 2nd% |- | French Open – Clay (2026) || Iva Jovic || 4-6, 2-6 || 0.73 || 50% || 47% || 30% |- | Rome – Clay (2026) || Elena Rybakina || 4-6, 3-6 || 0.80 || 67.1% || 56.9% || 44.0% |- | Miami – Hard (2026) || Karolina Muchova || 0-6, 2-6 || 0.39 || 52.4% || 36.4% || 50.0% |- | Indian Wells – Hard (2026) || Linda Noskova || 2-6, 0-6 || 0.36 || 56.8% || 36.0% || 47.4% |- | Dubai – Hard (2026) || Coco Gauff || 0-6, 2-6 || 0.61 || 57.5% || 30.4% || 41.2% |- | Abu Dhabi – Hard (2026) || Ekaterina Alexandrova || 3-6, 3-6 || 0.79 || 69.8% || 45.5% || 52.6% |- | Wimbledon – Grass (2025) || Barbora Krejcikova || 6-3, 2-6, 1-6 || 0.82 || 54.3% || 50.0% || 50.0% |- | Madrid – Clay (2025) || Iga Swiatek || 6-4, 4-6, 2-6 || 0.77 || 69.0% || 50.7% || 41.9% |- | Miami – Hard (2025) || Jessica Pegula || 6-7(3), 7-5, 3-6 || 0.87 || 72.5% || 62.2% || 42.9% |} == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url= |archive-date= }}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url= |archive-date= |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url= |archive-date=}} *{{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} *{{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> Siya ay kinilala ng Forbes Asia bilang isa sa kanilang 2026 [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] icon sa Libangan at Isports dahil sa kanyang pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tennis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=May 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=May 27, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom (English)] [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia]] tf7qdlskqnz89gogrcukbdxx9aon68k 0 335544 2209772 2190590 2026-05-30T11:46:52Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2209772 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Sona ng Sariling Pangangasiwa ng Kokang|other_name=|native_name={{lang|my|ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|italics=no}}<br/>{{lang|zh-hans|果敢自治区|italics=no}}|settlement_type=[[Sona ng sariling pangangasiwa]]|image_flag=Flag of Kokang Self-Administered Zone.svg|image_skyline=|imagesize=|image_caption=|image_map=Kokang SAZ in Shan state.svg|mapsize=200px|map_caption=Lokasyon sa Estado ng Shan|pushpin_map=|pushpin_label_position=bottom|pushpin_map_caption=|subdivision_type=[[List of sovereign states|Bansa]]|subdivision_name={{flag|Myanmar}}|subdivision_type1=[[Administrative divisions of Myanmar|Estado]]|subdivision_name1={{flag|Estado ng Shan}}|subdivision_type2=[[Townships of Myanmar|Bilang ng mga kabayanan]]|subdivision_name2=2|seat_type=Kabisera|seat=[[Laukkai]]|leader_title=Tagapangulo|leader_name=[[Tun Tun Myint]] (''de jure'')<br />''bakante'' (''de facto'')|established_title=Nilikha|established_date=20 Agosto 2010|established_title1=De jure na nabuwag|established_date1=5 Enero 2024|unit_pref=|area_total_km2=1844.1|population_as_of=[[Senso ng Myanmar ng 2014|2014]]|population_footnotes=<ref>{{cite report |title=The Union Report (Volume-3M: Shan State Report |date=2015 |author=[[Ministry of Immigration and Population|Department of Population]] |language=en |url=https://myanmar.unfpa.org/en/publications/union-report-volume-3m-shan-state-report |publisher=UNFPA |access-date=18 November 2023|page=29}}</ref>|population_total=154912|population_demonym=|timezone=[[Pamantayang Oras ng Myanmar|MMT]]|utc_offset=+6.30|coordinates=|elevation_footnotes=|elevation_m=|elevation_ft=5189|website=|footnotes=}}Ang '''Sona ng Sariling Pangangasiwa ng Kokang''' ([[Wikang Birmano|Birmano]]: ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ, [[Wikang Tsino|Tsino]]: 果敢自治区), gayundin ang '''Distrito ng Laukkaing''' ([[Wikang Birmano|Birmano]]: လောက်ကိုင်ခရိုင်) gaya ng itinakda ng Konstitusyon ng Myanmar ng 2008, ay isang dating [[de jure]] na sona ng sariling pangangasiwa sa hilagang Estado ng Shan. Ito ay nilayon na pangasiwaan ang sarili ng mga taong Kokang. Ang opisyal na pangalan nito ay inihayag sa pamamagitan ng kautusan noong 20 Agosto 2010. <ref>{{Cite news |date=20 August 2010 |title=တိုင်းခုနစ်တိုင်းကို တိုင်းဒေသကြီးများအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသများ ရုံးစိုက်ရာ မြို့များကို လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ခရိုင်နှင့်မြို့နယ်များကို လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကြေညာ |language=my |work=[[Weekly Eleven|Weekly Eleven News]] |url=http://www.news-eleven.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4375:2010-08-20-12-39-51&catid=42:2009-11-10-07-36-59&Itemid=112 |access-date=23 August 2010}}</ref> Ito ay kinikilala bilang ilegal ng Myanmar National Democratic Alliance Army (MNDAA). <ref>{{Cite web |last=果敢资讯网 |date=31 October 2023 |script-title=zh:缅甸掸邦第一特区军事管制委员会对敌伪人员的通令（汉/缅） |url=https://www.163.com/dy/article/II5231D60515M9K0.html |access-date=14 January 2024 |publisher=网易新闻 |language=zh}}</ref> <ref>{{Cite news |last=果敢资讯网 |date=7 November 2023 |script-title=zh:（评论）缅伪政权统治果敢的十宗罪 |publisher=网易新闻 |url=https://www.163.com/dy/article/IIV1BB1D0515M9K0.html |access-date=14 January 2024}}</ref> == Kasaysayan == Noong dekada 1960, kontrolado ng Partido Komunista ng Burma ang malalaking lugar ng Kokang, ngunit nang magsimula itong magwatak-watak noong dekada 1980, itinatag ni Pheung Kya-shin (Peng Jiasheng) ang Myanmar National Democratic Alliance Army (MNDAA). Noong 1989, nakipag-usap siya sa isang tigil-putukan sa militar at binigyan ng ilang awtonomiya sa lugar. <ref name="abc" /> Pagkatapos ng tigil-putukan, ang lugar na kontrolado ng MNDAA ay naging " '''Shan State Special Region No. 1''' " ng Myanmar ([[Wikang Tsino|Tsino]]: 缅甸掸邦第一特区; [[Wikang Birmano|Birmano]]: မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်အထူးဒေသ (၁)). <ref>{{Cite web |title=Myanmar Regional Crime Webs Enjoy Post-Coup Resurgence: The Kokang Story |url=https://www.usip.org/publications/2021/08/myanmar-regional-crime-webs-enjoy-post-coup-resurgence-kokang-story |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827231159/https://www.usip.org/publications/2021/08/myanmar-regional-crime-webs-enjoy-post-coup-resurgence-kokang-story |archive-date=27 August 2021 |access-date=2023-09-21 |website=United States Institute of Peace |language=en}}</ref> Si Pheung ay hindi opisyal na kilala bilang 'Hari ng Kokang' at siya at ang MNDAA ay nasangkot sa industriya ng droga mula noong 1970s sa Kokang, kung saan siya ay nangalakal ng heroin at kalaunan ay methamphetamine. Gayunpaman, kalaunan ay inilipat ni Pheung ang industriya ng lugar mula sa droga at patungo sa pagsusugal. Nawalan ng kontrol si Peng noong 2009 sa insidente sa Kokang. <ref name="abc">{{Cite news |date=2023-12-08 |title=Laukkai is a notorious den of online scams — and the prize in one family's 14-year quest for revenge |language=en-AU |work=ABC News |url=https://www.abc.net.au/news/2023-12-09/myanmar-mndaa-brotherhood-alliance-kokang-battle/103159456 |access-date=2023-12-15}}</ref> Noong 17 Pebrero 2015, idineklara ng pangulo ng Myanmar na [[Thein Sein|si Thein Sein]] ang state of emergency na tatlong buwang yugto ng batas militar sa Kokang bilang tugon sa labanan sa pagitan ng mga tropa ng gobyerno at ng Myanmar National Democratic Alliance Army, isang grupo ng mga rebelde. <ref>{{Cite web |last=Soe Zeya Tun |date=17 February 2015 |title=Myanmar declares martial law in troubled Kokang region |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-clashes-idUSKBN0LL11S20150217 |access-date=18 February 2015 |website=[[Reuters]]}}</ref> Ang curfew ay pinalawig noong 9 Setyembre 2019. <ref>{{Cite web |last=Mann |first=Zarni |date=10 September 2019 |title=Curfew Continues in Northern Myanmar's Kokang Over Concerns About Armed Conflict |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/curfew-continues-northern-myanmars-kokang-concerns-armed-conflict.html |access-date=20 December 2023 |website=The Irrawaddy}}</ref> Isang [[Kudeta sa Myanmar ng 2021|kudeta]] ang naganap noong 1 Pebrero 2021, na nagresulta sa isang junta ng militar na kumokontrol sa bansa at nagdulot ng digmaang sibil. Noong Oktubre 2023, naglunsad ang mga pwersang anti-junta ng operasyong militar sa hilagang Myanmar. Noong ika-28 ng Disyembre, iniulat na "karamihan" ng kabisera ng rehiyon, ang Laukkai, ay nasa ilalim na ngayon ng kontrol ng MNDAA, kung saan ang mga puwersa ng junta ay higit na umaabandona sa lungsod. <ref>{{Cite news |date=December 28, 2023 |title=Most of Laukkai now under MNDAA control |publisher=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |access-date=Agosto 22, 2025 |archive-date=Disyembre 30, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |url-status=dead }}</ref> Nakuha ng MNDAA ang buong kontrol sa Laukkai kasunod ng malawakang pagsuko ng mga huling pwersa ng junta sa lungsod noong 5 Enero 2024. <ref>{{Cite news |date=January 5, 2024 |title=MNDAA captures military command centre outside Laukkai, taking full control of city |publisher=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/}}</ref> <ref>{{Cite news |date=January 5, 2024 |title=Myanmar Regime Raises the White Flag in Kokang Zone on China Border in Shan State |publisher=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-regime-raises-the-white-flag-in-kokang-zone-on-china-border-in-shan-state.html}}</ref> == Gobyerno at pulitika == Ang Sona ng Sariling Pangangasiwa ng Kokang (Kokang SAZ) ay pinangangasiwaan ng isang Namumunong Lupon, na binubuo ng hindi bababa sa sampung miyembro at kinabibilangan ng mga miyembro ng Hluttaw ng Estado ng Shan (Asembleya na inihalal mula sa Sona at mga miyembrong hinirang ng Sandatahang Lakas ng Myanmar. Ang Namumunong Lupon ay gumaganap ng parehong ehekutibo at legislatibong fgampanin at pinamumunuan ng isang Tagapangulo. Ang Namumunong Lupon ay may kakayahan sa sampung larangan ng patakaran, kabilang ang pag-unlad sa lungsod at kanayunan, paggawa at pagpapanatili ng kalsada, at kalusugan ng publiko. <ref>{{Cite web |date=9 April 2019 |title=Nagaland: A frontier, for now |url=https://frontiermyanmar.net/en/nagaland-a-frontier-for-now |access-date=22 Agosto 2025 |archive-date=28 Septiyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928143251/https://www.frontiermyanmar.net/en/nagaland-a-frontier-for-now/ |url-status=dead }}</ref> Si Bai Xuoqian ay nahalal bilang [[Miyembro ng parlamento|MP]] ng Amyotha Hluttaw na kumakatawan sa Laukkai Constituency No. 2. <ref>{{Cite web |last=Zin Linn |title=Does the junta use drugs as a weapon in Burma's politics? |url=http://asiancorrespondent.com/44683/does-junta-use-drug-as-a-weapon-in-burma%E2%80%99s-politics/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150723172033/http://asiancorrespondent.com/44683/does-junta-use-drug-as-a-weapon-in-burma%E2%80%99s-politics/ |archive-date=23 July 2015 |access-date=27 February 2015 |website=asiancorrespondent.com/}}</ref> noong 2010 pangkalahatang halalan, at naging unang pinuno ng Kokang SAZ. Sa ilalim ng kanyang pamumuno, ang rehiyon ay naging kilala para sa pangangalakal ng droga at mga armas. <ref>{{Cite web |date=12 February 2015 |title=Tens of thousands flee war, airstrikes in Kokang region |url=http://reliefweb.int/report/myanmar/tens-thousands-flee-war-airstrikes-kokang-region |access-date=24 February 2015 |website=reliefweb.int/r |publisher=Democratic Voice of Burma}}</ref> Si Bai ay hindi masyadong sikat at nakaligtas sa isang tangkang pagpatay noong Marso 2012. <ref>{{Cite web |title=Bai Xuoqian, head of the Kokang Self-Administered |url=http://www.shanland.org/index.php?option=com_content&view=article&id=4508:bai-xuoqian-head-of-the-kokang-self-administered&catid=11 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224160141/http://www.shanland.org/index.php?option=com_content&view=article&id=4508%3Abai-xuoqian-head-of-the-kokang-self-administered&catid=11 |archive-date=24 February 2015 |access-date=24 February 2015 |website=www.shanland.org |publisher=Shan Herald}}</ref> Noong 3 Pebrero 2021, ilang sandali matapos ang [[Kudeta sa Myanmar ng 2021]], hinirang ng State Administration Council (SAC) si Myint Swe, isang dating mambabatas ng Union Solidarity and Development Party bilang tagapangulo ng Kokang SAZ. <ref name="myanmaritv">{{Cite web |date=3 February 2021 |title=Self-administered Division & Zones: Chairman of Self-administered Division and Zones Appointed |url=https://www.myanmaritv.com/news/self-administered-division-zones-chairmen-self-administered-division-and-zones-appointed |access-date=18 November 2023 |website=Myanmar International TV |language=en}}</ref> Noong 2023, sa panahon ng Operasyong 1027, pansamantalang pinalitan ng SAC ang Myint Swe ni Brigadier General Tun Tun Myint at naglabas ng warrant para kay dating Kokang SAZ chairman, Bai Xuoqian. Si Tun Tun Myint ay dating kumander na namamahala sa mga operasyon ng Hilagang Estado ng Shan. Ang hakbang ay nauunawaan na sa pag-asam ng Operasyong 1027 na lumilipat patungo sa Laukkai. <ref name="myanmar-now">{{Cite news |date=17 November 2023 |title=Struggling to maintain order, junta replaces Kokang leader with brigadier general |language=en |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/en/news/struggling-to-maintain-order-junta-replaces-kokang-leader-with-brigadier-general/}}</ref> Ilang araw bago nito, naglabas ang China ng mga warrant of arrest para sa cybercrime ringleader ng junta-aligned na [[Ming Xuechang|si Ming Xuechang]] at tatlong iba pang miyembro ng pamilya para sa kanilang pagkakasangkot sa mga online scamming operations . <ref>{{Cite news |last=Zuo |first=Mandy |date=12 November 2023 |title=Chinese police order arrest of alleged Myanmar crime family over telecoms fraud |language=en |work=South China Morning Post |agency=South China Morning Post |url=https://www.scmp.com/news/china/politics/article/3241258/chinese-police-order-arrest-alleged-myanmar-crime-family-over-vast-telecoms-fraud-operation |url-status=live |access-date=14 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114010455/https://www.scmp.com/news/china/politics/article/3241258/chinese-police-order-arrest-alleged-myanmar-crime-family-over-vast-telecoms-fraud-operation |archive-date=14 November 2023}}</ref> Noong 16 Nobyembre 2023, tatlong miyembro ng pamilya Ming ang inaresto at ipinasa sa China. Namatay si Ming Xuechang habang inaresto ng pulisya ng Myanmar, at inangkin ng pamahalaan ng Myanmar na namatay siya sa pamamagitan ng pagpapakamatay. <ref>{{Cite web |date=2023-11-17 |title=最新消息！缅北电诈头目明学昌，已自杀身亡 |url=https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html |website=National Business Daily |language=zh-cn |access-date=2025-08-22 |archive-date=2023-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204173627/https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Former lawmaker dies in police custody after arrest for Myanmar scams |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/lawmaker-11162023165911.html |access-date=2023-11-17 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref> Ayon sa ''The Diplomat'', ang hakbang na ito ay hudyat ng "tacit na suporta ng China para sa pagtanggal sa pamumuno ng Kokang SAZ". <ref>{{Cite web |date=2023-11-13 |title=Chinese Authorities Issue Arrest Warrants for Criminal Kingpins in Myanmar's Kokang Region |url=https://thediplomat.com/2023/11/chinese-authorities-issue-arrest-warrants-for-criminal-kingpins-in-myanmars-kokang-region/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113104145/https://thediplomat.com/2023/11/chinese-authorities-issue-arrest-warrants-for-criminal-kingpins-in-myanmars-kokang-region/ |archive-date=13 November 2023 |access-date=2023-11-13 |website=The Diplomat |language=en-US}}</ref> == Mga dibisyong administratibo == [[Talaksan:Konkyan_tsp_in_Laukkaing_district.svg|left|thumb|Mga bayan ng Kokang SAZ:{{legend|#E31A1C|[[Kabayanan ng Konkyan]]}}{{legend|#0000FF|[[Kabayanan ng Laukkaing]]}}]] Gaya ng itinakda ng konstitusyon ng 2008, ang Sona ng Sariling Pangangasiwa ng Kokang ay binubuo ng dalawang kabayanan: Konkyan at Laukkaing, <ref name="2008constbur">{{Cite book |url=http://www.amyothahluttaw.gov.mm/?p=32748 |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) |date=2008 |language=my |archive-url=https://archive.today/20151119231456/http://www.amyothahluttaw.gov.mm/?p=32748 |archive-date=19 November 2015 |url-status=dead}}</ref> ang parehong kabayanan ay administratibong bahagi ng Distrito ng Laukkaing. Gayunpaman, ang Sona ng Sariling Pangangasiwa ay [[de facto]] na nahahati sa dalawang kabayanan, dalawang subkabayanan at isang lugar: * Kabayanan ng Konkyan ({{Lang|zh-hans|拱掌区}}, {{Lang|my|ကုန်ကြမ်းမြို့နယ်}} ) * Kabayanan ng Laukkaing ({{Lang|zh-hans|老街区}}, {{Lang|my|လောက်ကိုင်မြို့နယ်}} ) * [[Chinshwehaw Subtownship|Kabayanan ng Chinshwehaw]] ({{Lang|zh-hans|清水河镇}}, {{Lang|my|ချင်းရွှေဟော်မြို့}} ) * [[Mawhtike Subtownship|Kabayanan ng Mawhtike]] ({{Lang|zh-hans|慕泰镇}}, {{Lang|my|မော်တိုက်မြို့}} ) * Kunlong {{Lang|zh-hans|滚弄地区}}弄地区, {{Lang|my|ကွမ်းလုံဒေသ}} ) == Mga Tagapangulo ng Kokang SAZ == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Pangalan ! colspan="3" |Termino ng tungkulin ! rowspan="2" |Partido |- !Umupo sa tungkulin !Umalis sa tungkulin !Panahon sa tungkulin |- ! style="background:{{party color|Union Solidarity and Development Party}};" |{{color|white|1}} |Bai Xuoqian<br /><br />{{Lang|zh-hans|白所成}}<br /><br />{{Lang|my|ပယ်စောက်ချိန်}} |20 Agosto 2010 |30 Marso 2016 |6 na taon, 219 na araw |Union Solidarity and Development Party |- ! style="background:{{party color|Union Solidarity and Development Party}};" |{{color|white|2}} |Zhao Dechen<br /><br />{{Lang|zh-hans|赵德强}}<br /><br />{{Lang|my|ကျောက်တယ်ချန်}} |30 Marso 2016 |19 Pebrero 2021 |4 na taon, 326 na araw |Union Solidarity and Development Party |- ! style="background:{{party color|Union Solidarity and Development Party}};" |{{color|white|3}} |Li Zhanfu (Myint Swe)<br /><br />{{Lang|zh-hans|李正福}}<br /><br />{{Lang|my|လီကျန်းဖု(ခ)မြင့်ဆွေ}} |19 Pebrero 2021 |9 Nobyembre 2023 |2 taon, 263 araw |Union Solidarity and Development Party |- style="background:#e6e6aa;" ! style="background:{{party color|Military}};" |{{color|white|-}} |{{Small|Brigadier General}} Tun Tun Myint<br /><br />{{Lang|my|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းထွန်းမြင့်}} |9 Nobyembre 2023 |5 Enero 2024<br /><br />(''[[de facto]]'') |57 araw |Military |} == Tingnan din == * [[Constituition of Myanmar|Konstitusyon ng Myanmar]] * 2015 Kokang offensive * Pheung Kya-shin == Karagdagang pagbabasa == * [http://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Tsp_Map_VL_Kokang_Area_Map-Shan_State_North_MIMU1283v01_25May2015_A3_0.pdf Topo Map ng Kokang Self-Administered Zone – Mimu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150929045005/http://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Tsp_Map_VL_Kokang_Area_Map-Shan_State_North_MIMU1283v01_25May2015_A3_0.pdf |date=2015-09-29 }} Archived * [https://web.archive.org/web/20170329062557/http://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_VL_Shan_StateNorth_MIMU270v04_04Jun2015_TopoElev_A0.pdf Shan (North) State, Myanmar – Mimu] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Mga Dibisyong Administratibo ng Myanmar}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong pinapayak]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Birmano]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] pu97ej93cwk2ntbpckobeyxnel356hh 0 335563 2209681 2173973 2026-05-30T07:28:21Z Julius Santos III 139725 2209681 wikitext text/x-wiki {{Infobox international basketball competition | tourney_name = Kampeonato ng Samahan ng Asyano sa Basketbol | year = 1960 | other_titles = | image = | size = 130 | alt = | caption = | city = [[Maynila]] | country = {{PHI|1936}} | dates = 16–28 Enero | num_teams = 7 | confederations = | federations = 44 | venues = 1 | cities = 1 | champion = Pilipinas | title_number = 1 | second = | third = | fourth = | mvp = {{flagicon|PHI|1936}} [[Carlos Badion]] | prevseason = | nextseason = [[1963 ABC Championship|1963]] }} Ang '''1960 ABC Championship''' ay ang unang edisyon ng [[FIBA Asia Cup|ABC Championship]], isang paligsahan na inorganisa ng [[FIBA Asia]]. Ang torneo ay idinaos sa [[Maynila]], [[Pilipinas]] noong ika-16 hanggang ika-28 ng Enero, 1960, at nilahukan ng pitong koponan mula sa iba't ibang panig ng Asya. Ang apat na nangungunang mga koponan sa pagtatapos ng eliminasyon ang umusad sa huling yugto kung saan nila kakalabanin muli ang isa't isa para sa kampeonato. Idinaos sa [[Rizal Memorial Coliseum]] ang lahat ng mga laban sa buong torneo. Matapos ang huling yugto, napagwagian ng Pilipinas ang kauna-unahan nitong kampeonato matapos maipanalo ang lahat ng kanilang mga laban. Ang Taiwan, na nanalo ng pito sa kanilang siyam na laro, ang pumangalawa, habang ang bansang Hapon, na may limang panalo ang nagtapos sa ikatlong puwesto. == Preliminary round == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="180" |Koponan ! width="30" | Bilang ng Laro ! width="30" | Panalo ! width="30" | Talo ! width="30" | Naitalang Puntos ! width="30" | Puntos ng Kalaban ! width="30" | Pagkakaiba ! width="30" | Puntos |- bgcolor="#ccffcc" | align="left" |{{Bk|PHI|1936}} | 6 | 6 | 0 | 623 | 405 | +218 | '''12''' |- bgcolor="#ccffcc" | align="left" |{{Bk|TWN}} | 6 | 5 | 1 | 517 | 432 | +85 | '''11''' |- bgcolor="#ccffcc" | align="left" |{{Bk|JPN}} | 6 | 4 | 2 | 448 | 443 | +5 | '''10''' |- bgcolor="#ccffcc" | align="left" |{{Bk|KOR}} | 6 | 3 | 3 | 520 | 461 | +59 | '''9''' |- | align="left" |{{Bk|HKG|1959}} | 6 | 2 | 4 | 516 | 542 | −26 | '''8''' |- | align="left" |{{Bk|INA}} | 6 | 1 | 5 | 404 | 522 | −118 | '''7''' |- | align="left" |{{Bk|Malaya}} | 6 | 0 | 6 | 435 | 658 | −223 | '''6''' |} {{Basketballbox|bg=#eee|place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 16 |teamA='''{{Bk-rt|KOR}}'''|scoreA='''93''' |teamB={{Bk|HKG|1959}}|scoreB=78 |H1=53–39|H2=40–39 }} {{Basketballbox|place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 16 |teamA={{Bk-rt|INA}}|scoreA=46 |teamB='''{{Bk|PHI|1936}}'''|scoreB='''92''' |H1=29–40|H2=17–52 }} {{Basketballbox|bg=#eee|place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 16 |teamA='''{{Bk-rt|JPN}}'''|scoreA='''88''' |teamB={{Bk|Malaya}}|scoreB=68|H1=41–31|H2=47–37 }} {{Basketballbox|place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 17 |teamA= '''{{Bk-rt|PHI|1936}}'''|scoreA='''115''' |teamB= {{Bk|HKG|1959}}|scoreB=66 |H1=61–40|H2=54–26 }} {{Basketballbox|bg=#eee |place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 17 |teamA= {{Bk-rt|INA}}|scoreA=67 |teamB= '''{{Bk|JPN}}'''|scoreB='''74''' |H1=34–40|H2=33–34 }} {{Basketballbox|place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 17 |teamA= {{Bk-rt|KOR}}|scoreA=71 |teamB= '''{{Bk|TWN}}'''|scoreB='''78''' |H1=30–42|H2=41–36 }} {{Basketballbox|bg=#eee |place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 18 |teamA= '''{{Bk-rt|HKG|1959}}'''|scoreA='''96''' |teamB= {{Bk|INA}}|scoreB=72 |H1=47–32|H2=49–40 }} {{Basketballbox|place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 18 |teamA= {{Bk-rt|Malaya}}|scoreA=58 |teamB= '''{{Bk|PHI|1936}}'''|scoreB='''126''' |H1=25–54|H2=33–72 }} {{Basketballbox|bg=#eee |place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 18 |teamA= {{Bk-rt|JPN}}|scoreA=59 |teamB= '''{{Bk|TWN}}'''|scoreB='''71''' |H1=35–32|H2=24–39 }} {{Basketballbox|place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 19 |teamA= '''{{Bk-rt|TWN}}'''|scoreA='''110''' |teamB= {{Bk|Malaya}}|scoreB=74 |H1=60–27|H2=50–47 }} {{Basketballbox|bg=#eee |place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 19 |teamA= {{Bk-rt|HKG|1959}}|scoreA=73 |teamB= '''{{Bk|JPN}}'''|scoreB='''81''' |H1=28–45|H2=45–36 }} {{Basketballbox|place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 19 |teamA= {{Bk-rt|KOR}}|scoreA=79 |teamB= '''{{Bk|PHI|1936}}'''|scoreB='''97''' |H1=42–45|H2=37–52 }} {{Basketballbox|bg=#eee |place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 20 |teamA= {{Bk-rt|Malaya}}|scoreA=76 |teamB= '''{{Bk|INA}}'''|scoreB='''98''' |H1=35–46|H2=41–52 }} {{Basketballbox |place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 20 |teamA= '''{{Bk-rt|TWN}}'''|scoreA='''87''' |teamB= {{Bk|HKG|1959}}|scoreB=81 |H1=38–38|H2=49–43 }} {{Basketballbox|bg=#eee |place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 20 |teamA= {{Bk-rt|KOR}}|scoreA=67 |teamB= '''{{Bk|JPN}}'''|scoreB='''73''' |H1=35–36|H2=32–37 }} {{Basketballbox|place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 21 |teamA= '''{{Bk-rt|TWN}}'''|scoreA='''88''' |teamB= {{Bk|INA}}|scoreB=51 |H1=52–25|H2=36–26 }} {{Basketballbox|bg=#eee |place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 21 |teamA= {{Bk-rt|JPN}}|scoreA=73 |teamB= '''{{Bk|PHI|1936}}'''|scoreB='''97''' |H1=34–49|H2=39–48 }} {{Basketballbox|place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 21 |teamA= {{Bk-rt|Malaya}}|scoreA=65 |teamB= '''{{Bk|KOR}}'''|scoreB='''114''' |H1=27–47|H2=38–67 }} {{Basketballbox|bg=#eee |place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 22 |teamA= {{Bk-rt|Malaya}}|scoreA=94 |teamB= '''{{Bk|HKG|1959}}'''|scoreB='''122''' |H1=48–59|H2=46–63 }} {{Basketballbox|place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 22 |teamA= {{Bk-rt|INA}}|scoreA=70 |teamB= '''{{Bk|KOR}}'''|scoreB='''96''' |H1=34–40|H2=36–56 }} {{Basketballbox|bg=#eee |place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 22 |teamA= {{Bk-rt|TWN}}|scoreA=83 |teamB= '''{{Bk|PHI|1936}}'''|scoreB='''96''' |H1=39–45|H2=44–51 }} == Final round == ''Ang mga resulta at mga puntos ng Preliminary round ay isinaalang-alang para sa huling round.'' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="180" |Koponan ! width="30" | Bilang ng Laro ! width="30" | Panalo ! width="30" | Talo ! width="30" | Naitalang Puntos ! width="30" | Puntos ng Kalaban ! width="30" | Pagkakaiba ! width="30" | Puntos |- bgcolor= | align="left" |{{Bk|PHI|1936}} | 6 | 6 | 0 | 623 | 405 | +218 | '''12''' |- bgcolor= | align="left" |{{Bk|TWN}} | 6 | 5 | 1 | 517 | 432 | +85 | '''11''' |- bgcolor= | align="left" |{{Bk|JPN}} | 6 | 4 | 2 | 448 | 443 | +5 | '''10''' |- bgcolor= | align="left" |{{Bk|KOR}} | 6 | 3 | 3 | 520 | 461 | +59 | '''9''' |} {{Basketballbox|bg=#eee |place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 24 |teamA= {{Bk-rt|JPN}}|scoreA=69 |teamB= '''{{Bk|TWN}}'''|scoreB='''84''' |H1=24–38|H2=45–46 }} {{Basketballbox |place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 24 |teamA= {{Bk-rt|KOR}}|scoreA=82 |teamB= '''{{Bk|PHI|1936}}'''|scoreB='''96''' |H1=44–48|H2=38–48 }} {{Basketballbox|bg=#eee |place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 26 |teamA= '''{{Bk-rt|TWN}}'''|scoreA='''95''' |teamB= {{Bk|KOR}}|scoreB=85 |H1=45–41|H2=50–44 }} {{Basketballbox |place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 26 |teamA= '''{{Bk-rt|PHI|1936}}'''|scoreA='''92''' |teamB= {{Bk|JPN}}|scoreB=80 |H1=43–25|H2=49–55 }} {{Basketballbox|bg=#eee |place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 28 |teamA= '''{{Bk-rt|JPN}}'''|scoreA='''86''' |teamB= {{Bk|KOR}}|scoreB=84 |H1=55–51|H2=31–33 }} {{Basketballbox |place=[[Rizal Memorial Coliseum]], [[Manila]]|date=Enero 28 |teamA= '''{{Bk-rt|PHI|1936}}'''|scoreA='''99''' |teamB= {{Bk|TWN}}|scoreB=78 |H1=46–34|H2=53–44 }} == Final standings == {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! width="40" | Ranggo ! width="180" | Koponan ! width="60" | Kartada |- |{{Gold1}} | align="left" |{{Bk|PHI|1936}} | 9–0 |- |{{Silver2}} | align="left" |{{Bk|TWN}} | 7–2 |- |{{Bronze3}} | align="left" |{{Bk|JPN}} | 5–4 |- | 4 | align="left" |{{Bk|KOR}} | 3–6 |- | 5 | align="left" |{{Bk|HKG|1959}} | 2–4 |- | 6 | align="left" |{{Bk|INA}} | 1–5 |- | 7 | align="left" |{{Bk|Malaya}} | 0–6 |} ==Awards== {{winners|bk|1960 Asian champions|PHI|variant=1936|First}} ==Mga Sanggunian== {{FIBA Asia Cup}} {{DEFAULTSORT:Abc}} [[Kategorya:FIBA Asia Cup]] rvplt9e6qrjgluqc91eiyt882faq4j8 0 338203 2209624 2208778 2026-05-29T15:21:22Z LknFenix 125962 + Taksonomiya 2209624 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Psilopogon haemacephalus'' |volume=2016 |article-number=e.T22681681A92916283 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22681681A92916283.en |access-date=19 Nobyembre 2021}}</ref>|image=Coppersmith Barbet (Megalaima haemacephala) by Shantanu Kuveskar.jpg|image_caption=''P. h. indicus'' mula sa Indiya [[Talaksan:Megalaima haemacephala - Coppersmith Barbet XC122982.ogg|centre|thumb|Call]]|genus=Psilopogon|species=haemacephalus|authority=([[Philipp Ludwig Statius Müller|Statius Müller]], 1776)|synonyms=''Xantholaoema haemacephala'', ''Megalaima haemacephala''}} Ang '''pokapok''' ('''''Psilopogon haemacephalus''''') ay isang Asyanong barbet na may krimsong noo at lalamunan, na kilala sa ritmiko nitong huni na kahawig ng tunog ng isang panday-tanso na humahampas ng metal gamit ang martilyo. Isa itong permanenteng naninirahang ibon sa [[subkontinenteng Indiyo]] at mga bahagi ng [[Timog-silangang Asya]]. Nag-uukit ito ng mga butas sa puno upang gawing pugad. Pangunahin itong kumakain ng prutas, ngunit naobserbahan ding kumain ng mga insekto, lalo na ng mga [[anay]] na may pakpak. ==Paglalarawan== [[File:Coppersmith Barbet (Megalaima Haemacephala)- Juvenile at nest in Kolkata I IMG 8293.jpg|thumb|Batang pokapok sa [[Kolkata]]]] Ang pokapok ay may berdeng katawan, pulang ulo, dilaw na pisngi, at dilaw na lalamunan. Ang ibabang bahagi ng katawan nito ay may mga guhit na kulay abo at itim.<ref name="StatiusMüller">{{cite book |author=Statius Müller, P. L. |year=1776 |title=Des Ritters Carl von Linné Königlich Schwedischen Leibarztes &c. &c. vollständigen Natursystems. Supplements- und Register-Band über alle sechs Theile oder Classen des Thierreichs |location=Nürnberg |publisher=Gabriel Nicolaus Raspe |chapter=Der Blutskopf. Bucco haemacephalus |chapter-url=https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN574936807?tify={%22pages%22:[108],%22view%22:%22toc%22} |page=88}}</ref> Sa panahon ng pamumugad, ang pagkaluma ng mga balahibo ay maaaring magbigay sa balahibo ng itaas na bahagi ng likod ng mabughaw na anyo.<ref name="hbk">{{cite book |author1=Ali, S. |author2=Ripley, S. D. |title=Handbook of the birds of India and Pakistan: together with those of Bangladesh, Nepal, Bhutan and Sri Lanka |edition=Second |publisher=Oxford University Press |location=New Delhi, Oxford |volume=4 |year=2001 |pages=163–165|language=en|trans-title=Manwal ng mga ibon ng Indiya at Pakistan: kasama ang mga nasa Bangladesh, Nepal, Bhutan at Sri Lanka}}</ref> May haba itong {{convert|15|-|17|cm|abbr=on}} at may bigat na {{convert|30|-|52.6|g|abbr=on}}.<ref name="HBW2014">{{cite book |last1=Short, L.L. |last2=Horne, J. F. M. |last3=Kirwan, G. M. |title=Handbook of the Birds of the World and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World |volume=7: Jacamars to Woodpeckers |editor=del Hoyo, J. |editor2=Elliott, A. |editor3=Sargatal, J. |editor4=Christie, D. A. |editor5=de Juana, E. |publisher=Lynx Edicions and BirdLife International |location=Barcelona, Spain and Cambridge, UK |chapter=Coppersmith Barbet (''Psilopogon haemacephalus'') |year=2020 |doi=10.2173/bow.copbar1.01 |s2cid=241547458 |chapter-url=https://www.hbw.com/species/coppersmith-barbet-psilopogon-haemacephalus|language=en|trans-title=Manwal ng mga Ibon ng Mundo at Nakalarawang Tseklist ngBirdLife International ng mga Ibon ng Mundo|trans-chapter=Pokapok (''Psilopogon haemacephalus'')}}</ref> == Taksonomiya == Ang ''Bucco haemacephalus'' ay ang siyentipikong pangalang iminungkahi ni Philipp Ludwig Statius Müller noong 1776 para sa isang barbet mula sa [[Pilipinas]].<ref name="StatiusMüller" /> Ang ''Bucco indicus'' ay iminungkahi ni John Latham noong 1790 para sa isang barbet mula sa India na may mga guhit, itim na ulo, at pulang noo.<ref>{{cite book |author=Latham, J. |year=1790 |title=Index ornithologicus, sive, Systema ornithologiae : complectens avium divisionem in classes, ordines, genera, species, ipsarumque varietates: adjectis synonymis, locis, descriptionibus |location=Londini |publisher=Sumptibus authoris |chapter=Genus XIX. Bucco |pages=201–207 |chapter-url=https://archive.org/details/indexornithologi11790lath/page/205}}</ref> Ang ''Bucco roseus'' ay iminungkahi ni Charles Dumont de Sainte-Croix noong 1816.<ref>{{cite book |year=1816 |title=Dictionnaire des sciences naturelles, dans lequel on traite méthodiquement des différens êtres de la nature, considérés soit en eux-mêmes, d'après l'état actuel de nos connoissances, soit relativement à l'utilité qu'en peuvent retirer la médecine, l'agriculture, le commerce et les artes. Suivi d'une biographie des plus célèbres naturalistes |volume=Tome IV |author=Dumont de Sainte-Croix, C. |location=Strasbourg, Paris |publisher=F. G. Levrault |chapter=Barbu rose-gorge |page=52 |chapter-url=https://archive.org/details/dictionnairedess04cuvi/page/n59|language=fr}}</ref> Inilagay ang mga Asyanong barbet sa henerong ''Megalaima'', na ipinakilala ni George Robert Gray noong 1842 bilang kapalit ng ''Bucco''.<ref>{{cite book |last=Gray |first=G. R. |year=1842 |title=A List of the Genera of Birds |chapter=Appendix to a List of the Genera of Birds |edition=2 |location=London |publisher=R. and J. E. Taylor |page=12 |chapter-url=https://archive.org/details/listofgeneraofbi00gra/page/12|language=en|trans-title=Isang Talaan ng mga Henero ng mga Ibon}}</ref><ref>{{cite book |author-last=Peters |author-first=J. L. |author-link=James L. Peters |year=1948 |title=Check-list of Birds of the World |volume=6 |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Massachusetts |chapter=Genus ''Megalaima'' G. R. Gray |pages=31–40 |chapter-url=https://archive.org/details/checklistofbirds61948pete/page/39|language=en|trans-title=Tseklist ng mga Ibon ng Mundo}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} 7f4jxva1sfgfzjts1iik38li4s7p1e3 2 338423 2209672 2209598 2026-05-30T06:49:20Z Boompanes12 161523 /* */ 2209672 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Eye of Providence]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang katibayan ng isang sabuwatan na nag-uugnay sa mga [[Founding Fathers of the United States]] sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay isang pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[Age of Enlightenment|lipunang lihim]] noong panahon ng [[Age of Enlightenment|Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Electorate of Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay ang paglaban sa [[superstition|pamahiin]], [[obscurantism]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[Power (social and political)|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarka. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang pangkalahatang mga tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Freemasonry]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[edict]] ni [[Charles Theodore, Elector of Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Catholic Church]], noong 1784, 1785, 1787 at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, karaniwan itong tinuligsa ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nag-angking nagpatuloy ang Illuminati sa lihim na pagkilos at naging responsable sa [[French Revolution]]. Nakaakit din ito ng mga manunulat at intelektuwal gaya nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke of Gotha]] at [[Duke of Weimar|ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> == Sanggunian == {{reflist}} 5gw5269plgppa5gmua816wqsj9yt0yp 2209700 2209672 2026-05-30T08:25:14Z Boompanes12 161523 2209700 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music video. == Mga Sanggunian == {{reflist}} e0gof7zb1510dvnwx55as4jpxjq4eq5 2209703 2209700 2026-05-30T08:29:36Z Boompanes12 161523 Tinatanggal ang lahat ng nilalaman mula sa pahina 2209703 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 338424 2209651 2026-05-29T22:09:04Z Arko Blangko 155328 Bagong pahina: {{Infobox royalty | name = Alejandro I Pavlovich<br>{{nobold|{{native name|ru|Александр I Павлович}}<br>{{small|{{transl|ru|Aleksandr I Pavlovich}}}}}} | image = Alexander I of Russia by G.Dawe (c. 1818-1825, Royal coll. of UK) (cropped).jpg | caption = Litratong pintura ni George Dawe kay Alejandro I, nilikha taong 1826. | succession = [[Talaksan:Coat of Arms of the Russian Empire 1730.png|30px]]Talaksan:Imperial Monogram of T... 2209651 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Alejandro I Pavlovich<br>{{nobold|{{native name|ru|Александр I Павлович}}<br>{{small|{{transl|ru|Aleksandr I Pavlovich}}}}}} | image = Alexander I of Russia by G.Dawe (c. 1818-1825, Royal coll. of UK) (cropped).jpg | caption = Litratong pintura ni George Dawe kay Alejandro I, nilikha taong 1826. | succession = [[Talaksan:Coat of Arms of the Russian Empire 1730.png|30px]][[Talaksan:Imperial Monogram of Tsar Alexander I of Russia.svg|25px]]<br>Ika-10 [[Emperador ng Rusya]] | reign = 23 March 1801 – {{nowrap|1 Disyembre 1825}} | coronation = 15 Setyembre 1801 | predecessor = [[Pablo I ng Rusya|Pablo I]] | successor = [[Nicolas I ng Rusya|Nicolas I]] | succession2 = [[Talaksan:Coats of arms of the Grand Duchy of Finland.svg|25px]]<br>Ika-20 Dukadong Maringal ng Pinlandiya | reign2 = 29 Marso 1809 – 1 December 1825 | predecessor2 = [[Gustavo IV Adolfo ng Suwesya]] | successor2 = [[Nicolas I ng Rusya]] | succession3 = [[Talaksan:Medium Coat of Arms of Congress Poland.svg|25px]]<br>Ika-1 Hari ng Kongresong Polonya | reign3 = 9 Hunyo 1815 – 1 Disyembre 1825 | predecessor3 = [[Frederick Augustus I of Saxony]] (bilang Dukado ng Varsovia) | successor3 = [[Nicolas I ng Rusya]] | spouse = {{marriage|[[Elizabeth Alexeievna (Louise of Baden)|Louise of Baden]]|1793}} | issue = Grand Duchess Maria<br>[[Grand Duchess Elizabeth Alexandrovna of Russia|Grand Duchess Elizabeth]]<br>[[Nikolai Lukash]] (illegitimate) | issue-link = #Children | issue-pipe = more... | full name = Alexander Pavlovich Romanov | house = [[Holstein-Gottorp-Romanov]] | father = [[Paul I of Russia]] | mother = [[Maria Feodorovna (Sophie Dorothea of Württemberg)|Sophie Dorothea of Württemberg]] | birth_date = {{Birth date|df=yes|1777|12|23}} | birth_place = [[Winter Palace]], Saint Petersburg, Russia | death_date = {{Death date and age|df=yes|1825|12|1|1777|12|23}} | death_place = [[Alexander I Palace]], [[Taganrog]], Russia | burial_date = 13 March 1826 | burial_place = [[Saints Peter and Paul Cathedral, Saint Petersburg]] | signature = Alexander I of Russia signature.svg | religion = [[Russian Orthodox]] | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | branch = [[Imperial Russian Army]] | battles = {{hidden |''See list:'' |{{tree list}} * [[Russo-Persian War (1804–1813)]] * [[War of the Third Coalition]] ** [[Battle of Austerlitz]] * [[War of the Fourth Coalition]] * [[Russo-Turkish War (1806–1812)]] * [[Anglo-Russian War]] * [[Finnish War]] * [[French invasion of Russia]] * [[War of the Sixth Coalition]] ** [[Battle of Lützen (1813)|Battle of Lützen]] ** [[Battle of Bautzen (1813)|Battle of Bautzen]] ** [[Battle of Dresden]] ** [[Battle of Leipzig]] ** [[Battle of Arcis-sur-Aube]] ** [[Battle of Fère-Champenoise]] ** [[Battle of Paris (1814)|Battle of Paris]] * [[Hundred Days|War of the Seventh Coalition]] {{tree list/end}} }} }} }} Si '''Alejandro I ng Rusya''' ([[Disyembre 23]], [[1777]] – [[Disyembre 1]], [[1825]]), binansagang “'''ang Pinagpala'''”, ay isang Rusong monarko na naghari bilang [[Emperador ng Rusya]] mula 1801 hanggang 1825, ang unang Hari ng Kongresong Polonya mula 1815, at ang Dakilang Duke ng Finland mula 1809 hanggang sa kaniyang kamatayan. Pinamunuan niya ang Rusya sa panahon ng magulong Digmaang Napoleoniko. Bilang panganay na anak ni Pablo I ng Rusya at ni Sophie Dorothea ng Württemberg, umupo si Alejandro sa trono matapos mapatay ang kaniyang ama. Bilang prinsipe at sa mga unang taon ng kaniyang paghahari, madalas siyang gumamit ng liberal na pananalita, ngunit sa pagsasagawa ay ipinagpatuloy niya ang absolutistang mga patakaran ng Rusya. Sa mga unang taon ng kaniyang pamumuno, nagsagawa siya ng ilang limitadong repormang panlipunan at malalaking repormang pang-edukasyon, kabilang ang pagtatatag ng mas maraming pamantasan. Itinalaga niya si Mikhail Speransky, anak ng isang paring pangnayon, bilang isa sa kaniyang pinakamalapit na tagapayo. Inalis ang mga lumang Collegium at pinalitan ng Komite ng mga Ministro, Konseho ng Estado, at Kataas-taasang Hukuman upang mapabuti ang sistemang legal. Gumawa rin siya ng mga plano para sa isang parlamento at isang saligang batas, ngunit hindi ito naisakatuparan. Hindi tulad ng mga naunang pinunong nagsulong ng Kanluranisasyon, gaya ni Pedro ang Dakila, si Alejandro ay isang nasyonalistang Ruso at Slavophile na nagnanais na umunlad ang Rusya batay sa kulturang Ruso sa halip na sa impluwensiyang Europeo. Sa larangan ng ugnayang panlabas, apat na beses niyang binago ang tindig ng Rusya laban sa Pransiya sa pagitan ng 1804 at 1812, na nagpapalipat-lipat sa neutralidad, pagsalungat, at pakikipag-alyansa. Noong 1805, nakisama siya sa Britanya sa Digmaan ng Ikatlong Koalisyon laban kay Napoleon, ngunit matapos ang mabibigat na pagkatalo sa mga Labanan sa Austerlitz at Friedland, nakipagkasundo siya kay Napoleon sa Kasunduan ng Tilsit noong 1807 at sumali sa Sistemang Kontinental. Nakipagdigma rin siya sa Britanya sa isang limitadong digmaang pandagat mula 1807 hanggang 1812 at inagaw ang Finland mula sa Suwesya noong 1809 matapos tumanggi ang Suwesya na lumahok sa Sistemang Kontinental. Hindi nagtagal ay lumamig ang relasyon nina Alejandro at Napoleon, lalo na hinggil sa usapin ng Polonya, at tuluyang bumagsak ang kanilang alyansa pagsapit ng 1810. Ang pinakamalaking tagumpay ni Alejandro ay dumating noong 1812 nang mauwi sa sakuna para sa mga Pranses ang pananakop ni Napoleon sa Rusya. Bilang bahagi ng nagwaging koalisyon laban kay Napoleon, nakakuha siya ng mga teritoryo sa Polonya. Itinatag din niya ang Banal na Alyansa upang supilin ang mga rebolusyonaryong kilusan sa Europa, na kaniyang itinuturing na banta sa mga lehitimong monarkiyang Kristiyano. Sa ikalawang kalahati ng kaniyang paghahari, naging higit siyang awtoritaryan, konserbatibo, at mapaghinala sa mga sabwatan laban sa kaniya. Dahil dito, marami sa mga repormang ipinatupad niya noong una ay kaniyang binawi. Inalis niya ang maraming gurong dayuhan sa mga paaralan at ginawang higit na nakasandig sa relihiyon at konserbatibong pulitika ang edukasyon. Pinalitan din si Speransky bilang pangunahing tagapayo ni Aleksey Arakcheyev, isang mahigpit na inspektor ng artileriya na nangasiwa sa pagtatatag ng mga pamayanang militar. Namatay si Alejandro dahil sa tipus noong Disyembre 1825 habang naglalakbay sa timog ng Rusya. Wala siyang iniwang lehitimong anak, sapagkat kapwa namatay sa murang edad ang kaniyang dalawang anak na babae. Wala ring nais sa kaniyang mga kapatid na umupo sa trono. Matapos ang isang panahon ng malaking kalituhan—na naging hudyat ng nabigong Pag-aalsa ng mga Dekabrista ng mga liberal na opisyal ng hukbo ilang linggo matapos ang kaniyang kamatayan—siya ay hinalinhan ng kaniyang nakababatang kapatid na si Nicolas I ng Rusya. 85ozo8setp8b5bvwil4pj340ds3hxqg 0 338425 2209652 2026-05-29T23:40:49Z Arko Blangko 155328 Bagong pahina: {{Infobox royalty | name = Nicolas I Pavlovich<br>{{nobold|{{native name|ru|Николай I Павлович}}<br>{{small|{{transl|ru|Nikolay I Pavlovich}}}}}} | image = Botman - Emperor Nicholas I (cropped) (b).jpg | caption = Litratong pintura ni Georg von Bothmann kay Nicolas I, nilikha taong 1855. | reign = 1 Disyembre 1825 – {{Nowrap|2 Marso 1855}} | coronation = 3 Setyembre 1826 | succession = Talaksan:Coat of Arms of Russ... 2209652 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Nicolas I Pavlovich<br>{{nobold|{{native name|ru|Николай I Павлович}}<br>{{small|{{transl|ru|Nikolay I Pavlovich}}}}}} | image = Botman - Emperor Nicholas I (cropped) (b).jpg | caption = Litratong pintura ni Georg von Bothmann kay Nicolas I, nilikha taong 1855. | reign = 1 Disyembre 1825 – {{Nowrap|2 Marso 1855}} | coronation = 3 Setyembre 1826 | succession = [[Talaksan:Coat of Arms of Russian Empire 2.jpg|30px]][[Talaksan:Imperial Monogram of Tsar Nicholas I of Russia, Variant.svg|25px]]<br>Ika-11 [[Emperador ng Rusya]] | predecessor = [[Alejandro I ng Rusya|Alejandro I]] | successor = [[Alejandro II ng Rusya|Alejandro II]] | succession2 = [[Talaksan:Coats of arms of the Grand Duchy of Finland.svg|25px]]<br>Ika-21 Dukadong Maringal ng Pinlandiya | reign2 = 1 Disyembre 1825 – {{Nowrap|2 Marso 1855}} | predecessor2 = Alejandro I | successor2 = Alejandro II | succession3 = [[Talaksan:Medium Coat of Arms of Congress Poland.svg|25px]]<br>Ika-2 Hari ng Kongresong Polonya | reign3 = 1 Disyembre 1825 – {{Nowrap|2 Marso 1855}} | predecessor3 = Alejandro I | successor3 = Alejandro II | spouse = {{Marriage|[[Carlota ng Prusya]]|13 July 1817}} | issue = {{Ubl |[[Alejandro II ng Rusya|Alejandro II]] |[[Grand Duchess Maria Nikolaevna of Russia (1819–1876)|Maria Nikolaevna, Duchess of Leuchtenberg]] |[[Olga Nikolaevna of Russia|Olga, Queen of Württemberg]] |[[Grand Duchess Alexandra Nikolaevna of Russia|Alexandra, Princess of Hesse-Kassel]] |[[Grand Duke Konstantin Nikolayevich of Russia|Grand Duke Constantine]] |[[Grand Duke Nicholas Nikolaevich of Russia (1831–1891)|Grand Duke Nicholas]] |[[Grand Duke Michael Nikolaevich of Russia|Grand Duke Michael]] }} | full name = {{Ubl |Nicholas Pavlovich Romanov |{{langx|ru|Николай Павлович Романов}} }} | house = [[Holstein-Gottorp-Romanov]] | father = [[Paul I of Russia]] | mother = [[Maria Feodorovna (Sophie Dorothea of Württemberg)|Sophie Dorothea of Württemberg]] | birth_date = {{Birth date|1796|7|6|df=yes}} | birth_place = [[Gatchina Palace]], Russia | death_date = {{Death date and age|1855|3|2|1796|7|6|df=yes}} | death_place = [[Winter Palace]], Saint Petersburg, Russia | burial_place = [[Saints Peter and Paul Cathedral, Saint Petersburg]] | religion = [[Russian Orthodox]] | signature = Signatur Nikolaus I. (Russland).PNG }} Si Nicolas I (6 Hulyo 1796 – 2 Marso 1855) ay Emperador ng Rusya, Hari ng Polonya, at Dakilang Duke ng Finland mula 1825 hanggang 1855. Siya ang ikatlong anak ni Pablo I at nakababatang kapatid ng kaniyang hinalinhan na si Alejandro I. Nagsimula ang kaniyang dalawampu't siyam na taong paghahari sa gitna ng nabigong Pag-aalsa ng mga Dekabrista. Pangunahin siyang naaalala bilang isang reaksiyonaryong pinuno na ang kontrobersiyal na pamumuno ay minarkahan ng pagpapalawak ng teritoryo, pagsesentralisa ng mga patakarang administratibo, at pagsupil sa mga hindi sumasang-ayon sa loob at labas ng Rusya. Nagkaroon siya ng masayang pagsasama sa kaniyang asawa at nagkaroon sila ng malaking pamilya; lahat ng kanilang pitong anak ay nakaligtas hanggang sa pagtanda. Ayon sa kaniyang biyograpong si Nicholas V. Riasanovsky, nagpakita si Nicolas ng matatag na pagpapasiya, malinaw na layunin, at matibay na kalooban, kasama ng malakas na pakiramdam ng tungkulin at dedikasyon sa masipag na paggawa. Itinuring niya ang sarili bilang isang kawal—isang opisyal na lubos na nakatuon sa disiplina at kaayusan. Bagaman guwapo at kahanga-hanga ang kaniyang anyo, siya rin ay kilalang nerbiyoso at agresibo. Bilang isang sinanay na inhinyerong militar, napakahalaga sa kaniya ng maliliit na detalye. Sa kaniyang pampublikong imahe, naging sagisag siya ng awtokrasya—marangal, matatag, makapangyarihan, matigas na parang bato, at walang awang gaya ng tadhana. Malaki ang naging papel ni Nicolas I sa pagtatatag ng isang malayang estadong Griyego. Ipinagpatuloy din niya ang pananakop ng Rusya sa Caucasus sa pamamagitan ng pag-agaw sa Lalawigan ng Iğdır at sa natitirang bahagi ng makabagong Armenia at Azerbaijan mula sa Iran ng dinastiyang Qajar sa panahon ng Digmaang Ruso-Persa noong 1826–1828. Matagumpay din niyang tinapos ang Digmaang Ruso-Turko noong 1828–1829. Noong 1831, marahas niyang dinurog ang Pag-aalsang Nobyembre sa Polonya, at noong Rebolusyong Hungaro ng 1848 ay nagbigay siya ng mahalagang tulong sa Austria upang supilin ang mga rebolusyonaryo. Gayunpaman, kalaunan ay pinangunahan niya ang Rusya sa Digmaang Krimeano noong 1853–1856, na nauwi sa malubhang kabiguan para sa imperyo. Binibigyang-diin ng maraming historyador na ang kaniyang labis na pakikialam sa mga usaping militar ay nakasagabal sa kaniyang mga heneral, at ang kaniyang maling estratehiya ay nagpalala sa mga suliranin ng hukbo. Dahil dito, marami ang nagturing na ang paghahari ni Nicolas I ay isang malaking kabiguan sa parehong patakarang panloob at panlabas. Sa bisperas ng kaniyang kamatayan, ang Imperyong Ruso ay sumasaklaw na sa mahigit 20 milyong kilometro kuwadrado, subalit nahaharap ito sa matinding pangangailangan para sa malawakang reporma. 61a51kotup1ab0zmx3vwxcmaxrz1i71 0 338426 2209653 2026-05-29T23:50:32Z Arko Blangko 155328 Bagong pahina: {{Infobox royalty | name = Alejandro II Nikolayevich<br>{{nobold|{{native name|ru|Александр II Николаевич}}<br>{{small|{{transl|ru|Aleksandr II Nikolayevich}}}}}} | image = Alexander II of Russia photo.jpg | caption = Litratong opisyal ni Alejandro II, kinuha noong 18 Mayo 1874. | succession = [[Talaksan:Coat of Arms of Russian Empire 2.jpg|30px]][[Talaksan:Imperial Monogram of Tsar Alexander II of Russia, Variant.svg|25px]]<br... 2209653 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Alejandro II Nikolayevich<br>{{nobold|{{native name|ru|Александр II Николаевич}}<br>{{small|{{transl|ru|Aleksandr II Nikolayevich}}}}}} | image = Alexander II of Russia photo.jpg | caption = Litratong opisyal ni Alejandro II, kinuha noong 18 Mayo 1874. | succession = [[Talaksan:Coat of Arms of Russian Empire 2.jpg|30px]][[Talaksan:Imperial Monogram of Tsar Alexander II of Russia, Variant.svg|25px]]<br>Ika-12 [[Emperador ng Rusya]] | reign = 2 Marso 1855 – {{nowrap|13 Marso 1881}} | coronation = 7 Setyembre 1856 | predecessor = [[Nicolas I ng Rusya|Nicolas I]] | successor = [[Alejandro III ng Rusya|Alejandro III]] | birth_date = {{birth date|df=yes|1818|4|29}} | birth_place = [[Kremlin]], [[Mosku]], [[Imperyong Ruso]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|1881|3|13|1818 |4|29}} <!-- It was 2 March Julian Calendar or 13 March new style --> | death_place = [[Winter Palace]], [[San Petersburgo]] | death_cause = [[Assassination of Alexander II of Russia|Assassination]] | burial_date = | burial_place = [[Saints Peter and Paul Cathedral, Saint Petersburg]], Russia | spouses = {{plainlist| * {{marriage|[[Maria Alexandrovna (Marie of Hesse)|Marie of Hesse and by Rhine]]|1841|1880|reason=died}} * {{marriage|[[Catherine Mikhailovna Dolgorukova]]|1880}}{{Efn|[[Morganatic marriage]].}} }} | issue = {{Collapsible list| | title = List: | [[Grand Duchess Alexandra Alexandrovna of Russia|Grand Duchess Alexandra]] | [[Nicholas Alexandrovich, Tsesarevich of Russia]] | [[Alexander III of Russia|Alexander III]] | [[Grand Duke Vladimir Alexandrovich of Russia|Grand Duke Vladimir]] | [[Grand Duke Alexei Alexandrovich of Russia|Grand Duke Alexei]] | [[Grand Duchess Maria Alexandrovna of Russia|Maria, Duchess of Saxe-Coburg and Gotha]] | [[Grand Duke Sergei Alexandrovich of Russia|Grand Duke Sergei]] | [[Grand Duke Paul Alexandrovich of Russia|Grand Duke Paul]]<br />'''Legitimized:''' | [[Prince George Yuryevsky]] | [[Princess Olga Alexandrovna Yurievskaya|Princess Olga Yurievskaya]] | Prince Boris Alexandrovich Yurievsky | [[Princess Catherine Alexandrovna Yurievskaya|Princess Catherine Yurievskaya]] }} | issue-link = #Marriages and children | issue-pipe = among others... | full name = Alexander Nikolayevich Romanov<br />({{lang|ru|Алекса́ндр Никола́евич Романов}}) | house = [[Holstein-Gottorp-Romanov]] | father = [[Nicholas I of Russia]] | mother = [[Alexandra Feodorovna (Charlotte of Prussia)|Charlotte of Prussia]] | religion = [[Russian Orthodox Church|Eastern Orthodox Christianity]] | signature = Alexander II of Russia signature.svg }} Si '''Alejandro II''' ([[Abril 29]], [[1818]] – [[Marso 13]], [[1881]]) ay Emperador ng Rusya, Hari ng Polonya, at Dakilang Duke ng Finland mula 2 Marso 1855 hanggang sa kaniyang pagpaslang noong 13 Marso 1881. Kilala rin siya bilang “Alejandro ang Tagapagpalaya” dahil sa kaniyang makasaysayang Kautusan ng Emansipasyon, na opisyal na nag-alis sa sistemang serfdom sa Rusya noong 1861. Kinoronahan siya noong 7 Setyembre 1856 bilang kahalili ng kaniyang amang si Nicolas I, at kalaunan ay hinalinhan ng kaniyang anak na si Alejandro III. Bukod sa pagpapalaya sa mga serf sa buong Imperyong Ruso, nagpatupad si Alejandro ng iba pang mga liberal na reporma. Kabilang dito ang pagpapabuti ng sistemang panghukuman, pagluluwag sa sensura ng pamamahayag, pag-aalis ng ilang legal na paghihigpit laban sa mga Hudyo, pagpawi sa parusang paghahagupit at iba pang pisikal na kaparusahan, pagtataguyod ng lokal na sariling pamahalaan, pagpapalakas ng Hukbong Katihan at Hukbong Pandagat ng Rusya, pagpapamoderno at pagpapalawak ng mga paaralan at pamantasan, at pagpapasigla sa ekonomiya sa pamamagitan ng mas malawak na pag-unlad ng iba’t ibang industriya. Gayunpaman, marami sa mga repormang ito ang sinalubong ng matinding pagtutol, at ang ilan ay nilimitahan o tuluyang binawi. Matapos ang isang tangkang pagpaslang laban sa kaniya noong 1866, unti-unti siyang lumihis tungo sa isang higit na konserbatibong tindig pampulitika. Sa larangan ng ugnayang panlabas, mas mapayapa ang kaniyang patakaran kumpara sa kaniyang ama, bagaman ipinagpatuloy pa rin niya ang pagpapalawak ng Imperyong Ruso sa Malayong Silangan, Caucasus, at Gitnang Asya. Dahil sa mga karanasan ng Digmaang Krimeano at ng tinatawag na Dakilang Laro sa Gitnang Asya, naging maingat at mapagduda siya sa Britanya. Kapansin-pansin din ang kaniyang suporta sa Estados Unidos; sinuportahan niya ang Unyon sa panahon ng Digmaang Sibil sa Amerika at nagpadala pa ng mga barkong pandigma ng Rusya sa mga daungan ng New York at San Francisco upang hadlangan ang anumang posibleng pag-atake mula sa hukbong-dagat ng mga Konpederado. Noong 1867, ipinagbili niya ang Alaska sa Estados Unidos, bahagyang dahil sa pangambang magiging mahirap itong ipagtanggol laban sa Britanya sakaling sumiklab muli ang digmaan. Upang mapanatili ang kapayapaan sa Europa, lumayo rin siya sa Pransiya matapos bumagsak ang pamumuno ni Napoleon III noong 1870 at kalaunan ay nakisali sa Liga ng Tatlong Emperador kasama ang Alemanya at Austria-Unggarya noong 1873. Sa ilalim ng kaniyang pamumuno, lumahok ang Imperyong Ruso sa Digmaang Ruso-Turko ng 1877–1878, na nagbunga ng pagkilala sa kasarinlan ng Bulgaria, Montenegro, Romania, at Serbia mula sa Imperyong Otomano. Ang kaniyang mga kampanya sa pagpapalawak sa Malayong Silangan ay nagresulta sa pagsasanib ng rehiyong Amur sa Rusya. Inaprubahan din niya ang mga planong militar sa Caucasus na humantong sa malawakang pagpapatalsik at pagpatay sa mga Circassian. Bagaman hindi siya nasiyahan sa mga naging pasya ng Kongreso ng Berlin noong 1878, tinanggap pa rin niya ang mga kasunduang napagkasunduan doon. Isa sa pinakamalalaking hamon sa loob ng kaniyang imperyo ay ang Pag-aalsang Enero sa Polonya noong 1863. Bilang tugon, inalis niya ang hiwalay na saligang batas ng Polonya at mas mahigpit itong isinama sa Imperyong Ruso. Sa mga taon bago ang kaniyang pagpaslang noong 1881, pinag-aaralan niya ang posibilidad ng karagdagang mga repormang parlamentaryo upang tugunan ang lumalakas na mga kilusang rebolusyonaryo at anarkista sa imperyo. bwu8qeei5njjhk1y2r904wbeb3rtf3v 0 338427 2209654 2026-05-30T01:36:50Z Ivan P. Clarin 84769 Bagong pahina: {{Infobox person | name = Winston Stolk | image = | caption = | birth_name = Winston Clark Stolk | birth_date = {{birth date and age|2007|7|22}} | birth_place = [[Pilipinas]] | nationality = [[Dutch]]-[[Pilipino]] | other_names = Clark | height = {{height|m=1.88}} | occupation = aktor & modelo | known_for = "Dutch Charmer and Future Pilot ng Pasay", Atoy | years_active = 2022–kasalukuyan | eduction = Thames International Business School | alma_m... 2209654 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Winston Stolk | image = | caption = | birth_name = Winston Clark Stolk | birth_date = {{birth date and age|2007|7|22}} | birth_place = [[Pilipinas]] | nationality = [[Dutch]]-[[Pilipino]] | other_names = Clark | height = {{height|m=1.88}} | occupation = aktor & modelo | known_for = "Dutch Charmer and Future Pilot ng Pasay", Atoy | years_active = 2022–kasalukuyan | eduction = Thames International Business School | alma_mater = Airlink International Aviation College | website = {{Instagram|winstonstolk}} }} '''Winston Clark Stolk''', (isinilang noong Hulyo 22, 2007) ay isang Olandes at Pilipinong aktor sa [[Sparkle GMA Artist Center]] sa [[GMA Network]], ay kabilang sa mga "Sparkle Campus Cuties", at unang nakita sa television sa "The Master Cutter" (2026) bilang batang Atoy.<ref>https://www.gmanetwork.com/sparkle/artists/winstonstolk</ref> ==Pilmograpiya== ===Telebisyon=== * 2026 - ''The Master Cutter'' bilang batang Atoy * 2025 - ''Sparkle Campus Cutie'' kanyang sarili * 2022 - ''Family Fued'' kanyang sarili ==References== {{reflist}} ==Other websites== * {{IMDb name|17375889}} {{DEFAULTSORT:Stolk, Winston}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 2007]] [[Kategorya:Mga batang artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga Dutch]] {{stub|Artista|Pilipinas}} 4nx94klw7zhs06bl81q10y3u8le7mi4 0 338428 2209674 2026-05-30T07:10:58Z ChickenAnnihilator 156352 Bagong pahina: [[Talaksan:Regions France 2016.svg|thumb|400x400px|Mapa ng mga rehiyon ng Pransiya]] Mayroong 18 na rehiyon sa [[Pransiya]]. 13 ay nasa [[Europa]] at 5 ay nasa ibang [[kontinente]]. {| class="wikitable" |+Mga Rehiyon !Uri !Pangalan !Pangalan sa Pranses !Kabisera !Lawak ng Lupain !Mga Dating Rehiyon |- |Kalakha |Auvergne-Rhône-Alps |Auvergne-Rhône-Alpes |Lyon | | |- |Kalakha |Malayang Kondado ng Burgundy |Bourgogne-Franche-Comté |Besançon and Dijon | | |- | | |... 2209674 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Regions France 2016.svg|thumb|400x400px|Mapa ng mga rehiyon ng Pransiya]] Mayroong 18 na rehiyon sa [[Pransiya]]. 13 ay nasa [[Europa]] at 5 ay nasa ibang [[kontinente]]. {| class="wikitable" |+Mga Rehiyon !Uri !Pangalan !Pangalan sa Pranses !Kabisera !Lawak ng Lupain !Mga Dating Rehiyon |- |Kalakha |Auvergne-Rhône-Alps |Auvergne-Rhône-Alpes |Lyon | | |- |Kalakha |Malayang Kondado ng Burgundy |Bourgogne-Franche-Comté |Besançon and Dijon | | |- | | | | | | |} ejomhbbn97zsglylajtuxt3vpd5e4xe 0 338429 2209678 2026-05-30T07:20:46Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[National Basketball Association]] 2209678 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[National Basketball Association]] ltt5ywx04m9d2ojj88655dtxsg0utuw 0 338430 2209683 2026-05-30T07:38:57Z LknFenix 125962 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1356859496|Magnifica Humanitas]]" 2209683 wikitext text/x-wiki {{Infobox Encyclical|title=Magnifica Humanitas|language=Latin|translation=Kahanga-hangang Sangkatauhan|date={{Start date|2026|05|15|df=y}}|pope=Leon XIV|number=1 ng 1|before=Dilexit nos|after=|web_la=|web_en=https://www.vatican.va/content/leo-xiv/en/encyclicals/documents/20260515-magnifica-humanitas.html}} Ang '''{{Lang|la|Magnifica Humanitas}}''' ({{Literal na pagsasalin|kahanga-hangang sangkatauhan}}) ay ang unang [[Ensiklika|ensiklikal]] ni [[Papa Leon XIV]], na nakatuon sa "pagpapanatili ng tao sa panahon ng [[artipisyal na katalinuhan]]". Inilathala ito noong ika-25 ng Mayo 2026.<ref>{{Cite news |date=18 May 2026 |title=Pope Leo XIV's first encyclical ''Magnifica humanitas'' to be published May 25 |work=[[Vatican News]] |url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2026-05/pope-leo-xiv-first-encyclical-magnifica-humanitas.html |access-date=18 May 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=18 May 2026 |title=Information for journalists |work=[[Holy See Press Office]] |url=https://press.vatican.va/content/salastampa/en/comunicazioni/2026/05/18/260518a.html |access-date=20 May 2026}}</ref> [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Latin]] qdr80994vwmd2m5s72ksorg9f6dxiya 2209686 2209683 2026-05-30T07:51:08Z LknFenix 125962 + Infobox 2209686 wikitext text/x-wiki {{Infobox Encyclical|title=Magnifica Humanitas|language=Latin|translation=Kahanga-hangang Sangkatauhan|date={{Start date|2026|05|15|df=y}}|pope=Leon XIV|number=1 ng 1|before=Dilexit nos|after=|web_la=|web_en=https://www.vatican.va/content/leo-xiv/en/encyclicals/documents/20260515-magnifica-humanitas.html|subject=Sa pangangalaga sa tao sa panahon ng artipisyal na katalinuhan|papal_coat_of_arms=Coat of arms of Leone XIV.svg}} Ang '''{{Lang|la|Magnifica Humanitas}}''' ({{Literal na pagsasalin|kahanga-hangang sangkatauhan}}) ay ang unang [[Ensiklika|ensiklikal]] ni [[Papa Leon XIV]], na nakatuon sa "pagpapanatili ng tao sa panahon ng [[artipisyal na katalinuhan]]". Inilathala ito noong ika-25 ng Mayo 2026.<ref>{{Cite news |date=18 May 2026 |title=Pope Leo XIV's first encyclical ''Magnifica humanitas'' to be published May 25 |work=[[Vatican News]] |url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2026-05/pope-leo-xiv-first-encyclical-magnifica-humanitas.html |access-date=18 May 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=18 May 2026 |title=Information for journalists |work=[[Holy See Press Office]] |url=https://press.vatican.va/content/salastampa/en/comunicazioni/2026/05/18/260518a.html |access-date=20 May 2026}}</ref> [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Latin]] asmv804q8l199g1flaenj33h1u8qqq4 2209689 2209686 2026-05-30T08:09:57Z LknFenix 125962 Pag-aayos sa sanggunian 2209689 wikitext text/x-wiki {{Infobox Encyclical|title=Magnifica Humanitas|language=Latin|translation=Kahanga-hangang Sangkatauhan|date={{Start date|2026|05|15|df=y}}|pope=Leon XIV|number=1 ng 1|before=Dilexit nos|after=|web_la=|web_en=https://www.vatican.va/content/leo-xiv/en/encyclicals/documents/20260515-magnifica-humanitas.html|subject=Sa pangangalaga sa tao sa panahon ng artipisyal na katalinuhan|papal_coat_of_arms=Coat of arms of Leone XIV.svg}} Ang '''{{Lang|la|Magnifica Humanitas}}''' ({{Literal na pagsasalin|kahanga-hangang sangkatauhan}}) ay ang unang [[Ensiklika|ensiklikal]] ni [[Papa Leon XIV]], na nakatuon sa "pagpapanatili ng tao sa panahon ng [[artipisyal na katalinuhan]]". Inilathala ito noong ika-25 ng Mayo 2026.<ref>{{Cite news |date=18 Mayo 2026 |title=Pope Leo XIV's first encyclical ''Magnifica humanitas'' to be published May 25 |work=[[Vatican News]] |url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2026-05/pope-leo-xiv-first-encyclical-magnifica-humanitas.html |access-date=18 Mayo 2026|language=en|trans-title=Ang unang ensiklikal na "Magnifica humanitas" ni Pope Leo XIV na ilalathala noong Mayo 25}}</ref><ref>{{Cite news |date=18 Mayo 2026 |title=Information for journalists |work=[[Holy See Press Office]] |url=https://press.vatican.va/content/salastampa/en/comunicazioni/2026/05/18/260518a.html |access-date=20 Mayo 2026|language=en|trans-title=Impormasyon para sa mga mamamahayag}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Latin]] sf4cpo6xwqcpnuqlgr3rvgcb0duh161 2209697 2209689 2026-05-30T08:18:57Z LknFenix 125962 + Panimula 2209697 wikitext text/x-wiki {{Infobox Encyclical|title=Magnifica Humanitas|language=Latin|translation=Kahanga-hangang Sangkatauhan|date={{Start date|2026|05|15|df=y}}|pope=Leon XIV|number=1 ng 1|before=Dilexit nos|after=|web_la=|web_en=https://www.vatican.va/content/leo-xiv/en/encyclicals/documents/20260515-magnifica-humanitas.html|subject=Sa pangangalaga sa tao sa panahon ng artipisyal na katalinuhan|papal_coat_of_arms=Coat of arms of Leone XIV.svg}} Ang '''{{Lang|la|Magnifica Humanitas}}''' ({{Literal na pagsasalin|kahanga-hangang sangkatauhan}}) ay ang unang [[Ensiklika|ensiklikal]] ni [[Papa Leon XIV]], na nakatuon sa "pagpapanatili ng tao sa panahon ng [[artipisyal na katalinuhan]]". Inilathala ito noong ika-25 ng Mayo 2026.<ref>{{Cite news |date=18 Mayo 2026 |title=Pope Leo XIV's first encyclical ''Magnifica humanitas'' to be published May 25 |work=[[Vatican News]] |url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2026-05/pope-leo-xiv-first-encyclical-magnifica-humanitas.html |access-date=18 Mayo 2026|language=en|trans-title=Ang unang ensiklikal na "Magnifica humanitas" ni Pope Leo XIV na ilalathala noong Mayo 25}}</ref><ref>{{Cite news |date=18 Mayo 2026 |title=Information for journalists |work=[[Holy See Press Office]] |url=https://press.vatican.va/content/salastampa/en/comunicazioni/2026/05/18/260518a.html |access-date=20 Mayo 2026|language=en|trans-title=Impormasyon para sa mga mamamahayag}}</ref> Pinili ni Leon XIV na personal na iharap ang ensiklikal sa [[Lungsod ng Vaticano|Vaticano]],<ref name="bbc">{{cite web | url =https://www.bbc.com/news/articles/cedppn6002jo |title=Pope Leo says AI must be 'disarmed' in first major teaching|publisher=[[BBC]]| date=25 Mayo 2026| accessdate =25 Mayo 2026|last1=Maqbool|first1=Aleem|last2=Wyatt|first2=Catherine|language=en|trans-title=Papa Leon, sinabi na kailangang 'disarmahan' ang AI sa unang pangunahing pagtuturo}}</ref> hindi tulad ng karamihan sa mga papa na ipinaubaya ang gawaing ito sa mga [[Kardinal (Katolisismo)|kardinal]]. Dinaluhan ng mga eksperto sa AI ang pagtatanghal, kabilang si Chris Olah, kasamang tagapagtatag ng Anthropic.<ref name="bbc" /> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Latin]] 3espfk5c7sl1xfpke67677yrbslow5s 2209698 2209697 2026-05-30T08:23:57Z LknFenix 125962 + Panimula 2209698 wikitext text/x-wiki {{Infobox Encyclical|title=Magnifica Humanitas|language=Latin|translation=Kahanga-hangang Sangkatauhan|date={{Start date|2026|05|15|df=y}}|pope=Leon XIV|number=1 ng 1|before=Dilexit nos|after=|web_la=|web_en=https://www.vatican.va/content/leo-xiv/en/encyclicals/documents/20260515-magnifica-humanitas.html|subject=Sa pangangalaga sa tao sa panahon ng artipisyal na katalinuhan|papal_coat_of_arms=Coat of arms of Leone XIV.svg}} Ang '''{{Lang|la|Magnifica Humanitas}}''' ({{Literal na pagsasalin|kahanga-hangang sangkatauhan}}) ay ang unang [[Ensiklika|ensiklikal]] ni [[Papa Leon XIV]], na nakatuon sa "pagpapanatili ng tao sa panahon ng [[artipisyal na katalinuhan]]". Inilathala ito noong ika-25 ng Mayo 2026.<ref>{{Cite news |date=18 Mayo 2026 |title=Pope Leo XIV's first encyclical ''Magnifica humanitas'' to be published May 25 |work=[[Vatican News]] |url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2026-05/pope-leo-xiv-first-encyclical-magnifica-humanitas.html |access-date=18 Mayo 2026|language=en|trans-title=Ang unang ensiklikal na "Magnifica humanitas" ni Pope Leo XIV na ilalathala noong Mayo 25}}</ref><ref>{{Cite news |date=18 Mayo 2026 |title=Information for journalists |work=[[Holy See Press Office]] |url=https://press.vatican.va/content/salastampa/en/comunicazioni/2026/05/18/260518a.html |access-date=20 Mayo 2026|language=en|trans-title=Impormasyon para sa mga mamamahayag}}</ref> Pinili ni Leon XIV na personal na iharap ang ensiklikal sa [[Lungsod ng Vaticano|Vaticano]],<ref name="bbc">{{cite web | url =https://www.bbc.com/news/articles/cedppn6002jo |title=Pope Leo says AI must be 'disarmed' in first major teaching|publisher=[[BBC]]| date=25 Mayo 2026| accessdate =25 Mayo 2026|last1=Maqbool|first1=Aleem|last2=Wyatt|first2=Catherine|language=en|trans-title=Papa Leon, sinabi na kailangang 'disarmahan' ang AI sa unang pangunahing pagtuturo}}</ref> hindi tulad ng karamihan sa mga papa na ipinaubaya ang gawaing ito sa mga [[Kardinal (Katolisismo)|kardinal]]. Dinaluhan ng mga eksperto sa AI ang pagtatanghal, kabilang si Chris Olah, kasamang tagapagtatag ng Anthropic.<ref name="bbc" /> Ang ensiklikal ang unang nailathala nang walang opisyal na bersiyon sa Latin. Ito ay kasunod ng isang kamakailang pagbabago sa mga regulasyon ng Vaticano na nagpapahintulot na ang mga naturang dokumento ay maihanda sa ibang mga wika.<ref name="IV">{{citation |url=https://infovaticana.com/en/2026/05/26/the-first-encyclical-without-a-latin-version-reveals-a-profound-transformation-in-rome/ |title=The first encyclical without a Latin version reveals a profound transformation in the Vatican |date=26 Mayo 2026 |magazine=Infovaticana|language=en|trans-title=Unang ensiklikal na walang bersiyon sa Latin, nagpapakita ng malalim na pagbabago sa Vaticano}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Latin]] 5js9twm62izhudukxy4m5wlqqgwi4yi 1 338431 2209685 2026-05-30T07:47:45Z LknFenix 125962 + isinalinwikang pahina 2209685 wikitext text/x-wiki {{Isinalinwikang pahina|en|Magnifica Humanitas}} efuvh4q1rlj54lhatyeyl8hi57tvqks 0 338432 2209690 2026-05-30T08:10:40Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Magnifica Humanitas]] 2209690 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Magnifica Humanitas]] 0ydgpd5hdtha3qlq3ky8rlaqw092ktz 0 338433 2209691 2026-05-30T08:11:11Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Magnifica Humanitas]] 2209691 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Magnifica Humanitas]] 0ydgpd5hdtha3qlq3ky8rlaqw092ktz 0 338434 2209692 2026-05-30T08:11:40Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Magnifica Humanitas]] 2209692 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Magnifica Humanitas]] 0ydgpd5hdtha3qlq3ky8rlaqw092ktz 0 338435 2209693 2026-05-30T08:12:09Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Magnifica Humanitas]] 2209693 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Magnifica Humanitas]] 0ydgpd5hdtha3qlq3ky8rlaqw092ktz 0 338436 2209694 2026-05-30T08:12:40Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Magnifica Humanitas]] 2209694 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Magnifica Humanitas]] 0ydgpd5hdtha3qlq3ky8rlaqw092ktz 0 338437 2209695 2026-05-30T08:13:02Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Magnifica Humanitas]] 2209695 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Magnifica Humanitas]] 0ydgpd5hdtha3qlq3ky8rlaqw092ktz 0 338438 2209696 2026-05-30T08:13:22Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Magnifica Humanitas]] 2209696 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Magnifica Humanitas]] 0ydgpd5hdtha3qlq3ky8rlaqw092ktz 0 338439 2209701 2026-05-30T08:27:03Z Boompanes12 161523 Bagong pahina: [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0}}</ref>{{rp|47–... 2209701 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music video. == Mga Sanggunian == {{reflist}} e0gof7zb1510dvnwx55as4jpxjq4eq5 2209702 2209701 2026-05-30T08:28:50Z Boompanes12 161523 2209702 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music video. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} pxr0oe8o7bzk0w1i57mgar0h6osegcm 2209704 2209702 2026-05-30T08:30:42Z Boompanes12 161523 2209704 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music video. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} jkp6pyil00y7fysf1n0t2e92u7q3px2 2209705 2209704 2026-05-30T08:31:52Z Boompanes12 161523 2209705 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music video. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} ru71kt8zcjsl250swdxpiysyk797vgk 2209706 2209705 2026-05-30T08:32:25Z Boompanes12 161523 2209706 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 5o30hh65oef889d0ipazn8yg5z9vpae 2209707 2209706 2026-05-30T08:34:58Z Boompanes12 161523 /* Kasaysayan */ 2209707 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 5b22f1uhxd5glz3ze1lkx9mpgcc4gbf 2209708 2209707 2026-05-30T08:37:28Z Boompanes12 161523 /* Kasaysayan */ 2209708 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} libgct2wubgkkxfysqnw00vi5wmu3er 2209709 2209708 2026-05-30T08:39:55Z Boompanes12 161523 /* Kasaysayan */ 2209709 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 186sy0cs8rfi266xx4qnrfyqjivrsg6 2209710 2209709 2026-05-30T08:41:29Z Boompanes12 161523 /* Kasaysayan */ 2209710 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} ci5aaiv8kohnela3d7v3fnuzfucftl6 2209711 2209710 2026-05-30T08:42:58Z Boompanes12 161523 /* Kasaysayan */ 2209711 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} nlnn2gvppzuzcgs5mx01vzbf24wqz7l 2209712 2209711 2026-05-30T08:44:37Z Boompanes12 161523 /* Transisyon */ 2209712 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 270am139am022xrrmsg14gs3b8ybr6r 2209713 2209712 2026-05-30T08:45:29Z Boompanes12 161523 /* Transisyon */ 2209713 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} r80z6oktaudlk8xghtumjg2kf4txsum 2209714 2209713 2026-05-30T08:48:07Z Boompanes12 161523 /* Transisyon */ 2209714 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 2un7is5hptkvzqfrpc714dq2ooc6od1 2209715 2209714 2026-05-30T08:49:46Z Boompanes12 161523 /* Reporma */ 2209715 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 1po0l08edy9bntjyjdn0gp80bl23ko6 2209716 2209715 2026-05-30T08:50:51Z Boompanes12 161523 /* Adolph Knigge */ 2209716 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 6ifytizzd9an4ix8p8lmqgomjvwn59u 2209717 2209716 2026-05-30T08:51:43Z Boompanes12 161523 /* Adolph Knigge */ 2209717 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 1bsnjwvsbv6z7n3oseomh93k9kbg3ll 2209718 2209717 2026-05-30T08:53:33Z Boompanes12 161523 /* Mga Suliraning Panloob */ 2209718 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} twgtk0dc6oq1t1dcr8drqr9drzax4lh 2209719 2209718 2026-05-30T08:54:27Z Boompanes12 161523 /* Mga Suliraning Panloob */ 2209719 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 87sy6bzoeo5azein455m86qbhhxsfa7 2209720 2209719 2026-05-30T08:55:47Z Boompanes12 161523 /* Mga Suliraning Panloob */ 2209720 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} n18gc9vr0o9spo909b6qot1uewxb847 2209721 2209720 2026-05-30T08:56:57Z Boompanes12 161523 /* Mga Suliraning Panloob */ 2209721 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} br6nk2g8ecfx5vff74jl44dhk2zwcyd 2209722 2209721 2026-05-30T08:58:13Z Boompanes12 161523 /* Bagong Sistema */ 2209722 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} t0zu859slvcs6q3qbogt8vfmu2xlz9t 2209723 2209722 2026-05-30T08:59:56Z Boompanes12 161523 /* Mga Pagtatangkang Magpalawak */ 2209723 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 5r6ty546qykt58yv1y6de2t37rr1xxj 2209724 2209723 2026-05-30T09:02:25Z Boompanes12 161523 /* Mga Pagtatangkang Magpalawak */ 2209724 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} sp0dio2pmo9mic96xckjk5oookge9lo 2209725 2209724 2026-05-30T09:18:54Z Boompanes12 161523 /* Mga Pagtatangkang Magpalawak */ 2209725 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 5cimuiyv4kxtbdvvn7avhoaqoug48hz 2209726 2209725 2026-05-30T09:20:36Z Boompanes12 161523 /* Kumbensiyon ng Wilhelmsbad */ 2209726 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} qovbdpvsl2ouujber7o7yz3qwu8b9e0 2209727 2209726 2026-05-30T09:21:50Z Boompanes12 161523 /* Kumbensiyon ng Wilhelmsbad */ 2209727 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} l6rwqe57tl63jza5x90m30riuomckdu 2209728 2209727 2026-05-30T09:22:53Z Boompanes12 161523 /* Kumbensiyon ng Wilhelmsbad */ 2209728 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa Pransiya, ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} jztdsdpt8r1vo6uivk16svqri3iikpi 2209729 2209728 2026-05-30T09:23:43Z Boompanes12 161523 /* Kumbensiyon ng Wilhelmsbad */ 2209729 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} kilxpe870jatogwp7t2487g2k5rpuky 2209730 2209729 2026-05-30T09:24:45Z Boompanes12 161523 /* Kumbensiyon ng Wilhelmsbad */ 2209730 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} kub9t6g7771cw7yp5u5p2nom96q70d1 2209731 2209730 2026-05-30T09:26:29Z Boompanes12 161523 /* Mga Bunga ng Wilhelmsbad */ 2209731 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 9hoe8ctckmd94u1f7sc6e5ddbjowldz 2209732 2209731 2026-05-30T09:28:58Z Boompanes12 161523 /* Mga Bunga ng Wilhelmsbad */ 2209732 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 9g8qrsevniihed687m8sspnx68tho18 2209733 2209732 2026-05-30T09:29:47Z Boompanes12 161523 /* Mga Bunga ng Wilhelmsbad */ 2209733 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} pvzs7snruiv70m13bec5fd8pvpymxcz 2209734 2209733 2026-05-30T09:31:03Z Boompanes12 161523 /* Mga Bunga ng Wilhelmsbad */ 2209734 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} t5b0q8ji6rp8zbhcv3398t5hvp852t7 2209735 2209734 2026-05-30T09:33:34Z Boompanes12 161523 /* Mga Bunga ng Wilhelmsbad */ 2209735 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 123j299012600kxvc4ilfa7lco5nauq 2209736 2209735 2026-05-30T09:35:24Z Boompanes12 161523 /* Kaitaasan (Zenith) */ 2209736 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} qfhcn1fooxnzil1t215n7qspciz6p0c 2209737 2209736 2026-05-30T09:37:21Z Boompanes12 161523 /* Kaitaasan (Zenith) */ 2209737 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} dtqya3an5f8sxu37ewu9w1exlxrbt2k 2209738 2209737 2026-05-30T09:38:36Z Boompanes12 161523 /* Kaitaasan (Zenith) */ 2209738 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} c0irqzqeaa5zpsfh6w0lyiiilug1lpl 2209739 2209738 2026-05-30T09:40:03Z Boompanes12 161523 /* Kaitaasan (Zenith) */ 2209739 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} g358bt56rixzdieydr4zafxqa374gc3 2209740 2209739 2026-05-30T09:42:07Z Boompanes12 161523 /* Alitan sa mga Rosicrucian */ 2209740 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> == Mga Sanggunian == {{reflist}} f5o9l8lbq5dzu93szvefisczw9oqixe 2209741 2209740 2026-05-30T09:43:16Z Boompanes12 161523 /* Alitan sa mga Rosicrucian */ 2209741 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason.<ref name="RLF4.2" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} eyrjp714pwh517wt3qc67nxwrp8y7nu 2209743 2209741 2026-05-30T09:44:13Z Boompanes12 161523 /* Alitan sa mga Rosicrucian */ 2209743 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} luhvw9vqcu7olvdo337imrxqukc7nhd 2209744 2209743 2026-05-30T09:46:53Z Boompanes12 161523 /* Alitan sa mga Rosicrucian */ 2209744 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" />{{better source needed|date=October 2022}} == Mga Sanggunian == {{reflist}} alrepvsha5zr39db0ka0smsdm6v806p 2209745 2209744 2026-05-30T09:47:13Z Boompanes12 161523 /* Alitan sa mga Rosicrucian */ 2209745 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} eny5sdk3ks2qlfkzm88lpc76i48ikm2 2209746 2209745 2026-05-30T09:47:56Z Boompanes12 161523 /* Alitan sa mga Rosicrucian */ 2209746 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} g0ib6mhtckc8o17n1mlr3woodugs51k 2209747 2209746 2026-05-30T09:48:44Z Boompanes12 161523 /* Alitan sa mga Rosicrucian */ 2209747 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} grm870o804ckjgqvj2iouz9zsad37w3 2209748 2209747 2026-05-30T10:03:29Z Boompanes12 161523 /* Panloob na Hindi Pagkakasundo */ 2209748 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} oez5mcgknj8ca5n9cxdsl4txu2kymew 2209749 2209748 2026-05-30T10:04:25Z Boompanes12 161523 /* Panloob na Hindi Pagkakasundo */ 2209749 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} m6pvoma1v6r2hq4ekp3sbydwjn8wps9 2209750 2209749 2026-05-30T10:05:10Z Boompanes12 161523 /* Pagbagsak */ 2209750 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} g2fsz7oyyrqhonolaibx8l4dgk8trb2 2209751 2209750 2026-05-30T10:06:36Z Boompanes12 161523 /* Pagbagsak */ 2209751 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite web|first=Thomas|last=Jefferson|recipient=Nicolas Gouin Dufief|subject='There has been a book written lately by DuMousnier ...'|date=17 November 1802|url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf|access-date=26 October 2013}}</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} t92d4qeuclsoim1oy6d5w2qylezvm1n 2209752 2209751 2026-05-30T10:07:52Z Boompanes12 161523 /* Barruel at Robison */ 2209752 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book|first=Thomas|last=Jefferson|recipient=Nicolas Gouin Dufief|subject='There has been a book written lately by DuMousnier ...'|date=17 November 1802|url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf|access-date=26 October 2013}}</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} n8yhdg9jdk4insgjmmkjz51fyc5i5nv 2209753 2209752 2026-05-30T10:08:11Z Boompanes12 161523 /* Barruel at Robison */ 2209753 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book|first=Thomas|last=Jefferson|recipient=Nicolas Gouin Dufief|subject='There has been a book written lately by DuMousnier ...'|date=17 November 1802|url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf|access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Freemason]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng Freemason, at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Freemason.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 8v5o1g780jrq84gqfvxroiiw0acv38i 2209754 2209753 2026-05-30T10:10:35Z Boompanes12 161523 /* Barruel at Robison */ 2209754 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book|first=Thomas|last=Jefferson|recipient=Nicolas Gouin Dufief|subject='There has been a book written lately by DuMousnier ...'|date=17 November 1802|url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf|access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Masoneriya]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng Freemason, at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 2h4xo9pp04io7tjotxc2c0smxvh4qxm 2209755 2209754 2026-05-30T10:11:14Z Boompanes12 161523 /* Barruel at Robison */ 2209755 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book|first=Thomas|last=Jefferson|recipient=Nicolas Gouin Dufief|subject='There has been a book written lately by DuMousnier ...'|date=17 November 1802|url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf|access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Masoneriya]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng [[Masoneriya]], at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} 6ggli12lykyj6g4potiubbju3xm9qrb 2209756 2209755 2026-05-30T10:13:30Z Boompanes12 161523 /* Barruel at Robison */ 2209756 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book|first=Thomas|last=Jefferson|recipient=Nicolas Gouin Dufief|subject='There has been a book written lately by DuMousnier ...'|date=17 November 1802|url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf|access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Masoneriya]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng [[Masoneriya]], at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> Ang orihinal na pananaw ni Barruel ay ilarawan ang mga Hudyo bilang bahagi ng isang pandaigdigang sabuwatan at bilang pangunahing puwersang nagtutulak sa kasaysayan ng daigdig (samantalang ang pangkalahatang pananaw noon ay masyadong mahina ang mga Hudyo upang magkaroon ng gayong impluwensiya).{{sfn|Pelt|2014|p=198}} Kalaunan, tumigil si Barruel sa muling paglilimbag ng kaniyang aklat dahil sa pangambang maaari itong magdulot ng masaker laban sa mga Hudyo.{{sfn|Pelt|2014|p=199}} == Mga Sanggunian == {{reflist}} om4h40m8xt86mdg4xptqcoiqff4ew59 2209757 2209756 2026-05-30T10:15:04Z Boompanes12 161523 /* Barruel at Robison */ 2209757 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book|first=Thomas|last=Jefferson|recipient=Nicolas Gouin Dufief|subject='There has been a book written lately by DuMousnier ...'|date=17 November 1802|url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf|access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Masoneriya]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng [[Masoneriya]], at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> Ang orihinal na pananaw ni Barruel ay ilarawan ang mga Hudyo bilang bahagi ng isang pandaigdigang sabuwatan at bilang pangunahing puwersang nagtutulak sa kasaysayan ng daigdig (samantalang ang pangkalahatang pananaw noon ay masyadong mahina ang mga Hudyo upang magkaroon ng gayong impluwensiya).{{sfn|Pelt|2014|p=198}} Kalaunan, tumigil si Barruel sa muling paglilimbag ng kaniyang aklat dahil sa pangambang maaari itong magdulot ng masaker laban sa mga Hudyo.{{sfn|Pelt|2014|p=199}} Ang mga akda nina Robison at Barruel ay nakarating sa Estados Unidos at sa buong [[Bagong Inglatera]]. Kabilang sa mga nangaral laban sa Illuminati si Rev. [[Jedidiah Morse]], isang konserbatibong ministrong Kongregasyonalista at heograpo. Sa katunayan, isa sa mga unang paglalarawan tungkol sa Illuminati na nalimbag sa Estados Unidos ay ang sermon ni Morse para sa Araw ng Pag-aayuno noong 9 Mayo 1798. Nabatid ni Morse ang paglalathala sa Europa ng ''Proofs of a Conspiracy'' ni Robison sa pamamagitan ng isang liham mula kay Rev. John Erskine ng Edinburgh, at nabasa niya ang aklat di-kalaunan matapos makarating sa pamamagitan ng barko noong Marso ng taong iyon ang mga siping inilimbag sa Europa. Sumunod din sa pagkondena sa pinaniniwalaang pangkat ng mga nagsasabuwatan ang iba pang manunulat na kontra-Illuminati, gaya ni Timothy Dwight.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Fraser|first=Gordon|date=November 2018|title=Conspiracy, Pornography, Democracy: The Recurrent Aesthetics of the American Illuminati|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-american-studies/article/conspiracy-pornography-democracy-the-recurrent-aesthetics-of-the-american-illuminati/906DDB8C8B609BFC4FD7FA7233D570DC|journal=Journal of American Studies|volume=54|issue=2|pages=273–294|via=Cambridge Core|doi=10.1017/S0021875818001408|s2cid=150279924|url-access=subscription}}</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} pbfkmravty5g0iin7kbqn8w0cr7eqyk 2209758 2209757 2026-05-30T10:16:31Z Boompanes12 161523 /* Barruel at Robison */ 2209758 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book|first=Thomas|last=Jefferson|recipient=Nicolas Gouin Dufief|subject='There has been a book written lately by DuMousnier ...'|date=17 November 1802|url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf|access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Masoneriya]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng [[Masoneriya]], at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> Ang orihinal na pananaw ni Barruel ay ilarawan ang mga Hudyo bilang bahagi ng isang pandaigdigang sabuwatan at bilang pangunahing puwersang nagtutulak sa kasaysayan ng daigdig (samantalang ang pangkalahatang pananaw noon ay masyadong mahina ang mga Hudyo upang magkaroon ng gayong impluwensiya).{{sfn|Pelt|2014|p=198}} Kalaunan, tumigil si Barruel sa muling paglilimbag ng kaniyang aklat dahil sa pangambang maaari itong magdulot ng masaker laban sa mga Hudyo.{{sfn|Pelt|2014|p=199}} Ang mga akda nina Robison at Barruel ay nakarating sa Estados Unidos at sa buong [[Bagong Inglatera]]. Kabilang sa mga nangaral laban sa Illuminati si Rev. [[Jedidiah Morse]], isang konserbatibong ministrong Kongregasyonalista at heograpo. Sa katunayan, isa sa mga unang paglalarawan tungkol sa Illuminati na nalimbag sa Estados Unidos ay ang sermon ni Morse para sa Araw ng Pag-aayuno noong 9 Mayo 1798. Nabatid ni Morse ang paglalathala sa Europa ng ''Proofs of a Conspiracy'' ni Robison sa pamamagitan ng isang liham mula kay Rev. John Erskine ng Edinburgh, at nabasa niya ang aklat di-kalaunan matapos makarating sa pamamagitan ng barko noong Marso ng taong iyon ang mga siping inilimbag sa Europa. Sumunod din sa pagkondena sa pinaniniwalaang pangkat ng mga nagsasabuwatan ang iba pang manunulat na kontra-Illuminati, gaya ni Timothy Dwight.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Fraser|first=Gordon|date=November 2018|title=Conspiracy, Pornography, Democracy: The Recurrent Aesthetics of the American Illuminati|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-american-studies/article/conspiracy-pornography-democracy-the-recurrent-aesthetics-of-the-american-illuminati/906DDB8C8B609BFC4FD7FA7233D570DC|journal=Journal of American Studies|volume=54|issue=2|pages=273–294|via=Cambridge Core|doi=10.1017/S0021875818001408|s2cid=150279924|url-access=subscription}}</ref> Matapos ang mga nalimbag na sermon, sumunod naman ang mga ulat sa pahayagan, at naging bahagi ang mga ito ng partidistang talakayang pampolitika bago ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]].<ref name="Stauffer PhD diss.">[https://books.google.com/books/about/New_England_and_the_Bavarian_Illuminati.html?id=nvY7AAAAIAAJ Stauffer, Vernon (1918). "New England and the Bavarian Illuminati." PhD diss., Columbia Univ.], pp. 282–283, 304–305, 307, 317, 321, 345–360. Retrieved July 14, 2019</ref> Ang sumunod na pagkabahala ay nag-ambag din sa pag-unlad ng panitikang gotiko sa Estados Unidos. Hindi bababa sa dalawang nobela mula sa panahong iyon ang tumutukoy sa krisis: ''[[Ormond; or, the Secret Witness|Ormond; or, The Secret Witness]]'' (1799) at ''Julia, and the Illuminated Baron'' (1800).<ref>{{Cite book|last=Wood|first=Sally Sayward Barrell Keating|title=Julia, and the illuminated baron: a novel: founded on recent facts, which have transpired in the course of the late revolution of moral principles in France.|date=1800|publisher=Printed at the United States' Oracle Press, by Charles Peirce, (proprietor of the work.)|location=Portsmouth, New-Hampshire|language=en|oclc=55824226}}</ref> Bukod dito, iniugnay ng ilang iskolar ang pagkabahala hinggil sa umano'y sabuwatan ng Illuminati sa mga pangamba tungkol sa imigrasyon mula sa Caribbean at sa posibilidad ng mga pag-aalsa ng mga alipin.<ref name=":0" /> Humupa ang pag-aalalang ito sa unang dekada ng ika-19 na siglo, bagaman paminsan-minsan itong muling nabuhay sa kilusang [[Kilusang Kontra-Mason|Kontra-Mason]] noong dekada 1820 at 1830.<ref name="Stauffer" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} ppn2zbi3a1pdjx95e7e7shescf05o41 2209759 2209758 2026-05-30T10:18:10Z Boompanes12 161523 /* Barruel at Robison */ 2209759 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book|first=Thomas|last=Jefferson|recipient=Nicolas Gouin Dufief|subject='There has been a book written lately by DuMousnier ...'|date=17 November 1802|url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf|access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Masoneriya]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng [[Masoneriya]], at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> Ang orihinal na pananaw ni Barruel ay ilarawan ang mga Hudyo bilang bahagi ng isang pandaigdigang sabuwatan at bilang pangunahing puwersang nagtutulak sa kasaysayan ng daigdig (samantalang ang pangkalahatang pananaw noon ay masyadong mahina ang mga Hudyo upang magkaroon ng gayong impluwensiya).{{sfn|Pelt|2014|p=198}} Kalaunan, tumigil si Barruel sa muling paglilimbag ng kaniyang aklat dahil sa pangambang maaari itong magdulot ng masaker laban sa mga Hudyo.{{sfn|Pelt|2014|p=199}} Ang mga akda nina Robison at Barruel ay nakarating sa Estados Unidos at sa buong [[Bagong Inglatera]]. Kabilang sa mga nangaral laban sa Illuminati si Rev. [[Jedidiah Morse]], isang konserbatibong ministrong Kongregasyonalista at heograpo. Sa katunayan, isa sa mga unang paglalarawan tungkol sa Illuminati na nalimbag sa Estados Unidos ay ang sermon ni Morse para sa Araw ng Pag-aayuno noong 9 Mayo 1798. Nabatid ni Morse ang paglalathala sa Europa ng ''Proofs of a Conspiracy'' ni Robison sa pamamagitan ng isang liham mula kay Rev. John Erskine ng Edinburgh, at nabasa niya ang aklat di-kalaunan matapos makarating sa pamamagitan ng barko noong Marso ng taong iyon ang mga siping inilimbag sa Europa. Sumunod din sa pagkondena sa pinaniniwalaang pangkat ng mga nagsasabuwatan ang iba pang manunulat na kontra-Illuminati, gaya ni Timothy Dwight.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Fraser|first=Gordon|date=November 2018|title=Conspiracy, Pornography, Democracy: The Recurrent Aesthetics of the American Illuminati|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-american-studies/article/conspiracy-pornography-democracy-the-recurrent-aesthetics-of-the-american-illuminati/906DDB8C8B609BFC4FD7FA7233D570DC|journal=Journal of American Studies|volume=54|issue=2|pages=273–294|via=Cambridge Core|doi=10.1017/S0021875818001408|s2cid=150279924|url-access=subscription}}</ref> Matapos ang mga nalimbag na sermon, sumunod naman ang mga ulat sa pahayagan, at naging bahagi ang mga ito ng partidistang talakayang pampolitika bago ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]].<ref name="Stauffer PhD diss.">[https://books.google.com/books/about/New_England_and_the_Bavarian_Illuminati.html?id=nvY7AAAAIAAJ Stauffer, Vernon (1918). "New England and the Bavarian Illuminati." PhD diss., Columbia Univ.], pp. 282–283, 304–305, 307, 317, 321, 345–360. Retrieved July 14, 2019</ref> Ang sumunod na pagkabahala ay nag-ambag din sa pag-unlad ng panitikang gotiko sa Estados Unidos. Hindi bababa sa dalawang nobela mula sa panahong iyon ang tumutukoy sa krisis: ''[[Ormond; or, the Secret Witness|Ormond; or, The Secret Witness]]'' (1799) at ''Julia, and the Illuminated Baron'' (1800).<ref>{{Cite book|last=Wood|first=Sally Sayward Barrell Keating|title=Julia, and the illuminated baron: a novel: founded on recent facts, which have transpired in the course of the late revolution of moral principles in France.|date=1800|publisher=Printed at the United States' Oracle Press, by Charles Peirce, (proprietor of the work.)|location=Portsmouth, New-Hampshire|language=en|oclc=55824226}}</ref> Bukod dito, iniugnay ng ilang iskolar ang pagkabahala hinggil sa umano'y sabuwatan ng Illuminati sa mga pangamba tungkol sa imigrasyon mula sa Caribbean at sa posibilidad ng mga pag-aalsa ng mga alipin.<ref name=":0" /> Humupa ang pag-aalalang ito sa unang dekada ng ika-19 na siglo, bagaman paminsan-minsan itong muling nabuhay sa kilusang [[Kilusang Kontra-Mason|Kontra-Mason]] noong dekada 1820 at 1830.<ref name="Stauffer" /> ==Makabagong Illuminati== Ilang makabago at kasalukuyang [[samahang pangkapatiran]] ang nag-aangking nagmula sa orihinal na Bavarian Illuminati at hayagang gumagamit ng pangalang "Illuminati". Ang ilan sa mga grupong ito ay gumagamit ng baryasyon ng pangalang "The Illuminati Order" bilang bahagi ng pangalan ng kanilang organisasyon,<ref>Weishaupt, Adam. The Illuminati Series. Hyperreality Books, 2011. 6 vols.</ref> samantalang ang iba, gaya ng [[Ordo Templi Orientis]], ay may antas na ''Epopt'' o ''Perfect Pontiff of the Illuminati'' sa loob ng kanilang estruktura ng mga digri. Gayunpaman, walang ebidensiyang nagpapakita na ang mga makabagong grupong ito ay may tunay na kaugnayan sa makasaysayang orden. Hindi sila nakapagtipon ng malaking kapangyarihang pampolitika o impluwensiya, at karamihan sa kanila, sa halip na sikaping manatiling lihim, ay nagtataguyod ng mga hindi napatutunayang ugnayan sa Bavarian Illuminati bilang paraan upang makahikayat ng mga bagong kasapi.<ref name="McKeown">{{cite web|last=McKeown |first=Trevor W. |title=A Bavarian Illuminati Primer |url=http://freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |publisher=Grand Lodge of British Columbia and Yukon A.F. & A.M. |access-date=27 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101164201/http://www.freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |archive-date=1 January 2011 |date=16 February 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} j26sj8b8ci7rxtte23wqqq5bs7nxfvy 2209760 2209759 2026-05-30T10:18:55Z Boompanes12 161523 /* Makabagong Illuminati */ 2209760 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book|first=Thomas|last=Jefferson|recipient=Nicolas Gouin Dufief|subject='There has been a book written lately by DuMousnier ...'|date=17 November 1802|url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf|access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Masoneriya]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng [[Masoneriya]], at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> Ang orihinal na pananaw ni Barruel ay ilarawan ang mga Hudyo bilang bahagi ng isang pandaigdigang sabuwatan at bilang pangunahing puwersang nagtutulak sa kasaysayan ng daigdig (samantalang ang pangkalahatang pananaw noon ay masyadong mahina ang mga Hudyo upang magkaroon ng gayong impluwensiya).{{sfn|Pelt|2014|p=198}} Kalaunan, tumigil si Barruel sa muling paglilimbag ng kaniyang aklat dahil sa pangambang maaari itong magdulot ng masaker laban sa mga Hudyo.{{sfn|Pelt|2014|p=199}} Ang mga akda nina Robison at Barruel ay nakarating sa Estados Unidos at sa buong [[Bagong Inglatera]]. Kabilang sa mga nangaral laban sa Illuminati si Rev. [[Jedidiah Morse]], isang konserbatibong ministrong Kongregasyonalista at heograpo. Sa katunayan, isa sa mga unang paglalarawan tungkol sa Illuminati na nalimbag sa Estados Unidos ay ang sermon ni Morse para sa Araw ng Pag-aayuno noong 9 Mayo 1798. Nabatid ni Morse ang paglalathala sa Europa ng ''Proofs of a Conspiracy'' ni Robison sa pamamagitan ng isang liham mula kay Rev. John Erskine ng Edinburgh, at nabasa niya ang aklat di-kalaunan matapos makarating sa pamamagitan ng barko noong Marso ng taong iyon ang mga siping inilimbag sa Europa. Sumunod din sa pagkondena sa pinaniniwalaang pangkat ng mga nagsasabuwatan ang iba pang manunulat na kontra-Illuminati, gaya ni Timothy Dwight.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Fraser|first=Gordon|date=November 2018|title=Conspiracy, Pornography, Democracy: The Recurrent Aesthetics of the American Illuminati|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-american-studies/article/conspiracy-pornography-democracy-the-recurrent-aesthetics-of-the-american-illuminati/906DDB8C8B609BFC4FD7FA7233D570DC|journal=Journal of American Studies|volume=54|issue=2|pages=273–294|via=Cambridge Core|doi=10.1017/S0021875818001408|s2cid=150279924|url-access=subscription}}</ref> Matapos ang mga nalimbag na sermon, sumunod naman ang mga ulat sa pahayagan, at naging bahagi ang mga ito ng partidistang talakayang pampolitika bago ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]].<ref name="Stauffer PhD diss.">[https://books.google.com/books/about/New_England_and_the_Bavarian_Illuminati.html?id=nvY7AAAAIAAJ Stauffer, Vernon (1918). "New England and the Bavarian Illuminati." PhD diss., Columbia Univ.], pp. 282–283, 304–305, 307, 317, 321, 345–360. Retrieved July 14, 2019</ref> Ang sumunod na pagkabahala ay nag-ambag din sa pag-unlad ng panitikang gotiko sa Estados Unidos. Hindi bababa sa dalawang nobela mula sa panahong iyon ang tumutukoy sa krisis: ''[[Ormond; or, the Secret Witness|Ormond; or, The Secret Witness]]'' (1799) at ''Julia, and the Illuminated Baron'' (1800).<ref>{{Cite book|last=Wood|first=Sally Sayward Barrell Keating|title=Julia, and the illuminated baron: a novel: founded on recent facts, which have transpired in the course of the late revolution of moral principles in France.|date=1800|publisher=Printed at the United States' Oracle Press, by Charles Peirce, (proprietor of the work.)|location=Portsmouth, New-Hampshire|language=en|oclc=55824226}}</ref> Bukod dito, iniugnay ng ilang iskolar ang pagkabahala hinggil sa umano'y sabuwatan ng Illuminati sa mga pangamba tungkol sa imigrasyon mula sa Caribbean at sa posibilidad ng mga pag-aalsa ng mga alipin.<ref name=":0" /> Humupa ang pag-aalalang ito sa unang dekada ng ika-19 na siglo, bagaman paminsan-minsan itong muling nabuhay sa kilusang [[Kilusang Kontra-Mason|Kontra-Mason]] noong dekada 1820 at 1830.<ref name="Stauffer" /> ==Makabagong Illuminati== Ilang makabago at kasalukuyang [[samahang pangkapatiran]] ang nag-aangking nagmula sa orihinal na Bavarian Illuminati at hayagang gumagamit ng pangalang "Illuminati". Ang ilan sa mga grupong ito ay gumagamit ng baryasyon ng pangalang "The Illuminati Order" bilang bahagi ng pangalan ng kanilang organisasyon,<ref>Weishaupt, Adam. The Illuminati Series. Hyperreality Books, 2011. 6 vols.</ref> samantalang ang iba, gaya ng [[Ordo Templi Orientis]], ay may antas na ''Epopt'' o ''Perfect Pontiff of the Illuminati'' sa loob ng kanilang estruktura ng mga digri. Gayunpaman, walang ebidensiyang nagpapakita na ang mga makabagong grupong ito ay may tunay na kaugnayan sa makasaysayang orden. Hindi sila nakapagtipon ng malaking kapangyarihang pampolitika o impluwensiya, at karamihan sa kanila, sa halip na sikaping manatiling lihim, ay nagtataguyod ng mga hindi napatutunayang ugnayan sa Bavarian Illuminati bilang paraan upang makahikayat ng mga bagong kasapi.<ref name="McKeown">{{cite web|last=McKeown |first=Trevor W. |title=A Bavarian Illuminati Primer |url=http://freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |publisher=Grand Lodge of British Columbia and Yukon A.F. & A.M. |access-date=27 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101164201/http://www.freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |archive-date=1 January 2011 |date=16 February 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> May ilang makabagong mananaliksik na nagsasabing bagaman walang makasaysayang pagpapatuloy ang mga kontemporaryong grupong ito mula sa Bavarian Illuminati, madalas silang humihiram nang pili mula sa dokumentadong estruktura at simbolismo nito.<ref name="McKeown" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} sv1ac06nm1mvrg34r4tig3p4zm6mkjk 2209761 2209760 2026-05-30T10:21:34Z Boompanes12 161523 /* Barruel at Robison */ 2209761 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book |first=Thomas |last=Jefferson |title= (To:Nicolas Gouin Dufief; 'There has been a book written lately by DuMousnier ...') |date=17 November 1802 |url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf |access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Masoneriya]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng [[Masoneriya]], at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> Ang orihinal na pananaw ni Barruel ay ilarawan ang mga Hudyo bilang bahagi ng isang pandaigdigang sabuwatan at bilang pangunahing puwersang nagtutulak sa kasaysayan ng daigdig (samantalang ang pangkalahatang pananaw noon ay masyadong mahina ang mga Hudyo upang magkaroon ng gayong impluwensiya).{{sfn|Pelt|2014|p=198}} Kalaunan, tumigil si Barruel sa muling paglilimbag ng kaniyang aklat dahil sa pangambang maaari itong magdulot ng masaker laban sa mga Hudyo.{{sfn|Pelt|2014|p=199}} Ang mga akda nina Robison at Barruel ay nakarating sa Estados Unidos at sa buong [[Bagong Inglatera]]. Kabilang sa mga nangaral laban sa Illuminati si Rev. [[Jedidiah Morse]], isang konserbatibong ministrong Kongregasyonalista at heograpo. Sa katunayan, isa sa mga unang paglalarawan tungkol sa Illuminati na nalimbag sa Estados Unidos ay ang sermon ni Morse para sa Araw ng Pag-aayuno noong 9 Mayo 1798. Nabatid ni Morse ang paglalathala sa Europa ng ''Proofs of a Conspiracy'' ni Robison sa pamamagitan ng isang liham mula kay Rev. John Erskine ng Edinburgh, at nabasa niya ang aklat di-kalaunan matapos makarating sa pamamagitan ng barko noong Marso ng taong iyon ang mga siping inilimbag sa Europa. Sumunod din sa pagkondena sa pinaniniwalaang pangkat ng mga nagsasabuwatan ang iba pang manunulat na kontra-Illuminati, gaya ni Timothy Dwight.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Fraser|first=Gordon|date=November 2018|title=Conspiracy, Pornography, Democracy: The Recurrent Aesthetics of the American Illuminati|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-american-studies/article/conspiracy-pornography-democracy-the-recurrent-aesthetics-of-the-american-illuminati/906DDB8C8B609BFC4FD7FA7233D570DC|journal=Journal of American Studies|volume=54|issue=2|pages=273–294|via=Cambridge Core|doi=10.1017/S0021875818001408|s2cid=150279924|url-access=subscription}}</ref> Matapos ang mga nalimbag na sermon, sumunod naman ang mga ulat sa pahayagan, at naging bahagi ang mga ito ng partidistang talakayang pampolitika bago ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]].<ref name="Stauffer PhD diss.">[https://books.google.com/books/about/New_England_and_the_Bavarian_Illuminati.html?id=nvY7AAAAIAAJ Stauffer, Vernon (1918). "New England and the Bavarian Illuminati." PhD diss., Columbia Univ.], pp. 282–283, 304–305, 307, 317, 321, 345–360. Retrieved July 14, 2019</ref> Ang sumunod na pagkabahala ay nag-ambag din sa pag-unlad ng panitikang gotiko sa Estados Unidos. Hindi bababa sa dalawang nobela mula sa panahong iyon ang tumutukoy sa krisis: ''[[Ormond; or, the Secret Witness|Ormond; or, The Secret Witness]]'' (1799) at ''Julia, and the Illuminated Baron'' (1800).<ref>{{Cite book|last=Wood|first=Sally Sayward Barrell Keating|title=Julia, and the illuminated baron: a novel: founded on recent facts, which have transpired in the course of the late revolution of moral principles in France.|date=1800|publisher=Printed at the United States' Oracle Press, by Charles Peirce, (proprietor of the work.)|location=Portsmouth, New-Hampshire|language=en|oclc=55824226}}</ref> Bukod dito, iniugnay ng ilang iskolar ang pagkabahala hinggil sa umano'y sabuwatan ng Illuminati sa mga pangamba tungkol sa imigrasyon mula sa Caribbean at sa posibilidad ng mga pag-aalsa ng mga alipin.<ref name=":0" /> Humupa ang pag-aalalang ito sa unang dekada ng ika-19 na siglo, bagaman paminsan-minsan itong muling nabuhay sa kilusang [[Kilusang Kontra-Mason|Kontra-Mason]] noong dekada 1820 at 1830.<ref name="Stauffer" /> ==Makabagong Illuminati== Ilang makabago at kasalukuyang [[samahang pangkapatiran]] ang nag-aangking nagmula sa orihinal na Bavarian Illuminati at hayagang gumagamit ng pangalang "Illuminati". Ang ilan sa mga grupong ito ay gumagamit ng baryasyon ng pangalang "The Illuminati Order" bilang bahagi ng pangalan ng kanilang organisasyon,<ref>Weishaupt, Adam. The Illuminati Series. Hyperreality Books, 2011. 6 vols.</ref> samantalang ang iba, gaya ng [[Ordo Templi Orientis]], ay may antas na ''Epopt'' o ''Perfect Pontiff of the Illuminati'' sa loob ng kanilang estruktura ng mga digri. Gayunpaman, walang ebidensiyang nagpapakita na ang mga makabagong grupong ito ay may tunay na kaugnayan sa makasaysayang orden. Hindi sila nakapagtipon ng malaking kapangyarihang pampolitika o impluwensiya, at karamihan sa kanila, sa halip na sikaping manatiling lihim, ay nagtataguyod ng mga hindi napatutunayang ugnayan sa Bavarian Illuminati bilang paraan upang makahikayat ng mga bagong kasapi.<ref name="McKeown">{{cite web|last=McKeown |first=Trevor W. |title=A Bavarian Illuminati Primer |url=http://freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |publisher=Grand Lodge of British Columbia and Yukon A.F. & A.M. |access-date=27 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101164201/http://www.freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |archive-date=1 January 2011 |date=16 February 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> May ilang makabagong mananaliksik na nagsasabing bagaman walang makasaysayang pagpapatuloy ang mga kontemporaryong grupong ito mula sa Bavarian Illuminati, madalas silang humihiram nang pili mula sa dokumentadong estruktura at simbolismo nito.<ref name="McKeown" /> == Mga Sanggunian == {{reflist}} qu9oszqx7uc0ak64olmo2z2ip00i85b 2209762 2209761 2026-05-30T10:23:10Z Boompanes12 161523 /* Makabagong Illuminati */ 2209762 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book |first=Thomas |last=Jefferson |title= (To:Nicolas Gouin Dufief; 'There has been a book written lately by DuMousnier ...') |date=17 November 1802 |url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf |access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Masoneriya]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng [[Masoneriya]], at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> Ang orihinal na pananaw ni Barruel ay ilarawan ang mga Hudyo bilang bahagi ng isang pandaigdigang sabuwatan at bilang pangunahing puwersang nagtutulak sa kasaysayan ng daigdig (samantalang ang pangkalahatang pananaw noon ay masyadong mahina ang mga Hudyo upang magkaroon ng gayong impluwensiya).{{sfn|Pelt|2014|p=198}} Kalaunan, tumigil si Barruel sa muling paglilimbag ng kaniyang aklat dahil sa pangambang maaari itong magdulot ng masaker laban sa mga Hudyo.{{sfn|Pelt|2014|p=199}} Ang mga akda nina Robison at Barruel ay nakarating sa Estados Unidos at sa buong [[Bagong Inglatera]]. Kabilang sa mga nangaral laban sa Illuminati si Rev. [[Jedidiah Morse]], isang konserbatibong ministrong Kongregasyonalista at heograpo. Sa katunayan, isa sa mga unang paglalarawan tungkol sa Illuminati na nalimbag sa Estados Unidos ay ang sermon ni Morse para sa Araw ng Pag-aayuno noong 9 Mayo 1798. Nabatid ni Morse ang paglalathala sa Europa ng ''Proofs of a Conspiracy'' ni Robison sa pamamagitan ng isang liham mula kay Rev. John Erskine ng Edinburgh, at nabasa niya ang aklat di-kalaunan matapos makarating sa pamamagitan ng barko noong Marso ng taong iyon ang mga siping inilimbag sa Europa. Sumunod din sa pagkondena sa pinaniniwalaang pangkat ng mga nagsasabuwatan ang iba pang manunulat na kontra-Illuminati, gaya ni Timothy Dwight.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Fraser|first=Gordon|date=November 2018|title=Conspiracy, Pornography, Democracy: The Recurrent Aesthetics of the American Illuminati|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-american-studies/article/conspiracy-pornography-democracy-the-recurrent-aesthetics-of-the-american-illuminati/906DDB8C8B609BFC4FD7FA7233D570DC|journal=Journal of American Studies|volume=54|issue=2|pages=273–294|via=Cambridge Core|doi=10.1017/S0021875818001408|s2cid=150279924|url-access=subscription}}</ref> Matapos ang mga nalimbag na sermon, sumunod naman ang mga ulat sa pahayagan, at naging bahagi ang mga ito ng partidistang talakayang pampolitika bago ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]].<ref name="Stauffer PhD diss.">[https://books.google.com/books/about/New_England_and_the_Bavarian_Illuminati.html?id=nvY7AAAAIAAJ Stauffer, Vernon (1918). "New England and the Bavarian Illuminati." PhD diss., Columbia Univ.], pp. 282–283, 304–305, 307, 317, 321, 345–360. Retrieved July 14, 2019</ref> Ang sumunod na pagkabahala ay nag-ambag din sa pag-unlad ng panitikang gotiko sa Estados Unidos. Hindi bababa sa dalawang nobela mula sa panahong iyon ang tumutukoy sa krisis: ''[[Ormond; or, the Secret Witness|Ormond; or, The Secret Witness]]'' (1799) at ''Julia, and the Illuminated Baron'' (1800).<ref>{{Cite book|last=Wood|first=Sally Sayward Barrell Keating|title=Julia, and the illuminated baron: a novel: founded on recent facts, which have transpired in the course of the late revolution of moral principles in France.|date=1800|publisher=Printed at the United States' Oracle Press, by Charles Peirce, (proprietor of the work.)|location=Portsmouth, New-Hampshire|language=en|oclc=55824226}}</ref> Bukod dito, iniugnay ng ilang iskolar ang pagkabahala hinggil sa umano'y sabuwatan ng Illuminati sa mga pangamba tungkol sa imigrasyon mula sa Caribbean at sa posibilidad ng mga pag-aalsa ng mga alipin.<ref name=":0" /> Humupa ang pag-aalalang ito sa unang dekada ng ika-19 na siglo, bagaman paminsan-minsan itong muling nabuhay sa kilusang [[Kilusang Kontra-Mason|Kontra-Mason]] noong dekada 1820 at 1830.<ref name="Stauffer" /> ==Makabagong Illuminati== Ilang makabago at kasalukuyang [[samahang pangkapatiran]] ang nag-aangking nagmula sa orihinal na Bavarian Illuminati at hayagang gumagamit ng pangalang "Illuminati". Ang ilan sa mga grupong ito ay gumagamit ng baryasyon ng pangalang "The Illuminati Order" bilang bahagi ng pangalan ng kanilang organisasyon,<ref>Weishaupt, Adam. The Illuminati Series. Hyperreality Books, 2011. 6 vols.</ref> samantalang ang iba, gaya ng [[Ordo Templi Orientis]], ay may antas na ''Epopt'' o ''Perfect Pontiff of the Illuminati'' sa loob ng kanilang estruktura ng mga digri. Gayunpaman, walang ebidensiyang nagpapakita na ang mga makabagong grupong ito ay may tunay na kaugnayan sa makasaysayang orden. Hindi sila nakapagtipon ng malaking kapangyarihang pampolitika o impluwensiya, at karamihan sa kanila, sa halip na sikaping manatiling lihim, ay nagtataguyod ng mga hindi napatutunayang ugnayan sa Bavarian Illuminati bilang paraan upang makahikayat ng mga bagong kasapi.<ref name="McKeown">{{cite web|last=McKeown |first=Trevor W. |title=A Bavarian Illuminati Primer |url=http://freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |publisher=Grand Lodge of British Columbia and Yukon A.F. & A.M. |access-date=27 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101164201/http://www.freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |archive-date=1 January 2011 |date=16 February 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> May ilang makabagong mananaliksik na nagsasabing bagaman walang makasaysayang pagpapatuloy ang mga kontemporaryong grupong ito mula sa Bavarian Illuminati, madalas silang humihiram nang pili mula sa dokumentadong estruktura at simbolismo nito.<ref name="McKeown" /> ==Pamana== {{anchor|Teorya ng sabuwatan}} {{Main|Teorya ng sabuwatan ng Bagong Kaayusan ng Daigdig#Illuminati}} {{Main|Illuminati sa kulturang popular}} [[File:Eye of Providence Symbol.svg|thumb|Ang [[Mata ng Providence]]]] Hindi nakaligtas ang orihinal na Illuminati sa pagsupil dito sa Bavaria. Dahil dito, ang mga karagdagang umano'y pakana at lihim na sabuwatang iniuugnay sa kanila sa mga akda nina Barruel at Robison ay dapat ituring na mga kathang-isip lamang ng mga may-akda.<ref name="Stauffer"/> Sa kabila nito, maraming makabagong [[teorya ng sabuwatan]] ang nagsasaad na ang mga pangyayari sa daigdig ay kinokontrol at minamanipula ng isang [[lihim na samahan]] na tinatawag ang sarili nitong Illuminati.<ref>{{cite book |last=Barkun |first=Michael |title=A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America |year=2003 |publisher=[[University of California Press]] |location=Berkeley |isbn=978-0-520-23805-3 |author-link=Michael Barkun |series=Comparative Studies in Religion and Society |title-link=A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America}}</ref> Ilan sa mga makasaysayang pangyayaring maling inaangkin ng mga tagapagtaguyod ng mga teoryang ito na isinagawa ng Illuminati ay ang [[Rebolusyong Pranses]], ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]],<ref>{{cite news |first=Colin |last=Dickey |title=Did an Illuminati Conspiracy Theory Help Elect Thomas Jefferson? |url=https://www.politico.com/news/magazine/2020/03/29/illuminati-conspiracy-theory-thomas-jeffersion-1800-election-152934 |access-date=14 January 2024 |work=[[Politico]] |date=29 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329203234/https://www.politico.com/news/magazine/2020/03/29/illuminati-conspiracy-theory-thomas-jeffersion-1800-election-152934 |archive-date=29 March 2020 |url-status=live |lang=en}}</ref> at ang [[pagpaslang kay John F. Kennedy]].<ref>{{cite news |first=Sophia |last=Smith Galer |title=The accidental invention of the Illuminati conspiracy |url=https://www.bbc.com/future/article/20170809-the-accidental-invention-of-the-illuminati-conspiracy |access-date=14 January 2024 |work=[[BBC.com]] |date=1 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250101134427/https://www.bbc.com/future/article/20170809-the-accidental-invention-of-the-illuminati-conspiracy |archive-date=1 January 2025 |url-status=live |lang=en}}</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} ryqwpbcjr3b8mfseie32xdyl3t7otul 2209763 2209762 2026-05-30T10:27:15Z Boompanes12 161523 /* Pamana */ 2209763 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book |first=Thomas |last=Jefferson |title= (To:Nicolas Gouin Dufief; 'There has been a book written lately by DuMousnier ...') |date=17 November 1802 |url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf |access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Masoneriya]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng [[Masoneriya]], at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> Ang orihinal na pananaw ni Barruel ay ilarawan ang mga Hudyo bilang bahagi ng isang pandaigdigang sabuwatan at bilang pangunahing puwersang nagtutulak sa kasaysayan ng daigdig (samantalang ang pangkalahatang pananaw noon ay masyadong mahina ang mga Hudyo upang magkaroon ng gayong impluwensiya).{{sfn|Pelt|2014|p=198}} Kalaunan, tumigil si Barruel sa muling paglilimbag ng kaniyang aklat dahil sa pangambang maaari itong magdulot ng masaker laban sa mga Hudyo.{{sfn|Pelt|2014|p=199}} Ang mga akda nina Robison at Barruel ay nakarating sa Estados Unidos at sa buong [[Bagong Inglatera]]. Kabilang sa mga nangaral laban sa Illuminati si Rev. [[Jedidiah Morse]], isang konserbatibong ministrong Kongregasyonalista at heograpo. Sa katunayan, isa sa mga unang paglalarawan tungkol sa Illuminati na nalimbag sa Estados Unidos ay ang sermon ni Morse para sa Araw ng Pag-aayuno noong 9 Mayo 1798. Nabatid ni Morse ang paglalathala sa Europa ng ''Proofs of a Conspiracy'' ni Robison sa pamamagitan ng isang liham mula kay Rev. John Erskine ng Edinburgh, at nabasa niya ang aklat di-kalaunan matapos makarating sa pamamagitan ng barko noong Marso ng taong iyon ang mga siping inilimbag sa Europa. Sumunod din sa pagkondena sa pinaniniwalaang pangkat ng mga nagsasabuwatan ang iba pang manunulat na kontra-Illuminati, gaya ni Timothy Dwight.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Fraser|first=Gordon|date=November 2018|title=Conspiracy, Pornography, Democracy: The Recurrent Aesthetics of the American Illuminati|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-american-studies/article/conspiracy-pornography-democracy-the-recurrent-aesthetics-of-the-american-illuminati/906DDB8C8B609BFC4FD7FA7233D570DC|journal=Journal of American Studies|volume=54|issue=2|pages=273–294|via=Cambridge Core|doi=10.1017/S0021875818001408|s2cid=150279924|url-access=subscription}}</ref> Matapos ang mga nalimbag na sermon, sumunod naman ang mga ulat sa pahayagan, at naging bahagi ang mga ito ng partidistang talakayang pampolitika bago ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]].<ref name="Stauffer PhD diss.">[https://books.google.com/books/about/New_England_and_the_Bavarian_Illuminati.html?id=nvY7AAAAIAAJ Stauffer, Vernon (1918). "New England and the Bavarian Illuminati." PhD diss., Columbia Univ.], pp. 282–283, 304–305, 307, 317, 321, 345–360. Retrieved July 14, 2019</ref> Ang sumunod na pagkabahala ay nag-ambag din sa pag-unlad ng panitikang gotiko sa Estados Unidos. Hindi bababa sa dalawang nobela mula sa panahong iyon ang tumutukoy sa krisis: ''[[Ormond; or, the Secret Witness|Ormond; or, The Secret Witness]]'' (1799) at ''Julia, and the Illuminated Baron'' (1800).<ref>{{Cite book|last=Wood|first=Sally Sayward Barrell Keating|title=Julia, and the illuminated baron: a novel: founded on recent facts, which have transpired in the course of the late revolution of moral principles in France.|date=1800|publisher=Printed at the United States' Oracle Press, by Charles Peirce, (proprietor of the work.)|location=Portsmouth, New-Hampshire|language=en|oclc=55824226}}</ref> Bukod dito, iniugnay ng ilang iskolar ang pagkabahala hinggil sa umano'y sabuwatan ng Illuminati sa mga pangamba tungkol sa imigrasyon mula sa Caribbean at sa posibilidad ng mga pag-aalsa ng mga alipin.<ref name=":0" /> Humupa ang pag-aalalang ito sa unang dekada ng ika-19 na siglo, bagaman paminsan-minsan itong muling nabuhay sa kilusang [[Kilusang Kontra-Mason|Kontra-Mason]] noong dekada 1820 at 1830.<ref name="Stauffer" /> ==Makabagong Illuminati== Ilang makabago at kasalukuyang [[samahang pangkapatiran]] ang nag-aangking nagmula sa orihinal na Bavarian Illuminati at hayagang gumagamit ng pangalang "Illuminati". Ang ilan sa mga grupong ito ay gumagamit ng baryasyon ng pangalang "The Illuminati Order" bilang bahagi ng pangalan ng kanilang organisasyon,<ref>Weishaupt, Adam. The Illuminati Series. Hyperreality Books, 2011. 6 vols.</ref> samantalang ang iba, gaya ng [[Ordo Templi Orientis]], ay may antas na ''Epopt'' o ''Perfect Pontiff of the Illuminati'' sa loob ng kanilang estruktura ng mga digri. Gayunpaman, walang ebidensiyang nagpapakita na ang mga makabagong grupong ito ay may tunay na kaugnayan sa makasaysayang orden. Hindi sila nakapagtipon ng malaking kapangyarihang pampolitika o impluwensiya, at karamihan sa kanila, sa halip na sikaping manatiling lihim, ay nagtataguyod ng mga hindi napatutunayang ugnayan sa Bavarian Illuminati bilang paraan upang makahikayat ng mga bagong kasapi.<ref name="McKeown">{{cite web|last=McKeown |first=Trevor W. |title=A Bavarian Illuminati Primer |url=http://freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |publisher=Grand Lodge of British Columbia and Yukon A.F. & A.M. |access-date=27 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101164201/http://www.freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |archive-date=1 January 2011 |date=16 February 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> May ilang makabagong mananaliksik na nagsasabing bagaman walang makasaysayang pagpapatuloy ang mga kontemporaryong grupong ito mula sa Bavarian Illuminati, madalas silang humihiram nang pili mula sa dokumentadong estruktura at simbolismo nito.<ref name="McKeown" /> ==Pamana== {{anchor|Teorya ng sabwatan}} {{Main|Teorya ng sabuwatan ng Bagong Kaayusan ng Daigdig#Illuminati}} {{Main|Illuminati sa kulturang popular}} [[File:Eye of Providence Symbol.svg|thumb|Ang [[Mata ng Providence]]]] Hindi nakaligtas ang orihinal na Illuminati sa pagsupil dito sa Bavaria. Dahil dito, ang mga karagdagang umano'y pakana at lihim na sabuwatang iniuugnay sa kanila sa mga akda nina Barruel at Robison ay dapat ituring na mga kathang-isip lamang ng mga may-akda.<ref name="Stauffer"/> Sa kabila nito, maraming makabagong [[teorya ng sabuwatan]] ang nagsasaad na ang mga pangyayari sa daigdig ay kinokontrol at minamanipula ng isang [[lihim na samahan]] na tinatawag ang sarili nitong Illuminati.<ref>{{cite book |last=Barkun |first=Michael |title=A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America |year=2003 |publisher=[[University of California Press]] |location=Berkeley |isbn=978-0-520-23805-3 |author-link=Michael Barkun |series=Comparative Studies in Religion and Society |title-link=A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America}}</ref> Ilan sa mga makasaysayang pangyayaring maling inaangkin ng mga tagapagtaguyod ng mga teoryang ito na isinagawa ng Illuminati ay ang [[Rebolusyong Pranses]], ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]],<ref>{{cite news |first=Colin |last=Dickey |title=Did an Illuminati Conspiracy Theory Help Elect Thomas Jefferson? |url=https://www.politico.com/news/magazine/2020/03/29/illuminati-conspiracy-theory-thomas-jeffersion-1800-election-152934 |access-date=14 January 2024 |work=[[Politico]] |date=29 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329203234/https://www.politico.com/news/magazine/2020/03/29/illuminati-conspiracy-theory-thomas-jeffersion-1800-election-152934 |archive-date=29 March 2020 |url-status=live |lang=en}}</ref> at ang [[pagpaslang kay John F. Kennedy]].<ref>{{cite news |first=Sophia |last=Smith Galer |title=The accidental invention of the Illuminati conspiracy |url=https://www.bbc.com/future/article/20170809-the-accidental-invention-of-the-illuminati-conspiracy |access-date=14 January 2024 |work=[[BBC.com]] |date=1 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250101134427/https://www.bbc.com/future/article/20170809-the-accidental-invention-of-the-illuminati-conspiracy |archive-date=1 January 2025 |url-status=live |lang=en}}</ref> ===Mga sangguniang ginamit=== {{refbegin|40em}} <!-- Nakaayos ayon sa apelyido ng may-akda o ayon sa pamagat kung walang may-akda. --> * {{cite book|last=Le Forestier|first=René|title=Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande|year=1914|publisher=Librairie Hachette et Cie|location=Paris|language=fr|oclc=493941226}} * {{cite book|last=Melanson|first=Terry|title=Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati|year=2009|publisher=Trine Day|location=Walterville, OR|url={{Google books|fOrjPAAACAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|oclc=182733051|isbn=978-0-9777953-8-3}} {{refend}} == Karagdagang babasahin == {{refbegin|40em}} <!-- Nakaayos ayon sa apelyido ng may-akda o ayon sa pamagat kung walang may-akda. --> * {{cite book|last=Engel|first=Leopold|title=Geschichte des Illuminaten-ordens|year=1906|publisher=Hugo Bermühler verlag|location=Berlin|url=https://de.wikisource.org/wiki/Geschichte_des_Illuminaten-Ordens|author-link=Leopold Engel|oclc=560422365|language=de}} (Wikisource) * {{cite book|last1=Johnson|first1=George|title=Architects of Fear|url=https://archive.org/details/architectsoffear00john|url-access=registration|date=1983|publisher=J.P. Tarcher |isbn=978-0874772753}} * {{cite book|title=Die Korrespondenz des Illuminatenordens. Bd. 1, 1776–81|editor1-first=Reinhold|editor1-last=Markner|editor2-first=Monika|editor2-last=Neugebauer-Wölk|editor3-first=Hermann|editor3-last=Schüttler|year=2005|publisher=Max Niemeyer|location=Tübingen|isbn=978-3-484-10881-3|language=de}} * {{cite book|title=On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France|last=Mounier|first=Jean-Joseph|author-link=Jean Joseph Mounier|others=Trans. J. Walker|year=1801|publisher=W. and C. Spilsbury|location=London|url={{Google books|LLNCAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}} * {{cite book|title=Who Are the Illuminati?: Exploring the Myth of the Secret Society|last=Porter|first=Lindsay|year=2005|publisher=Pavilion Books|url=https://books.google.com/books?id=sVu7OatQRWMC|access-date=21 November 2017|isbn=978-1-84340-289-3}} * {{cite book|title=Proofs of a Conspiracy Against All the Religions and Governments of Europe, Carried on in the Secret Meetings of Free Masons, Illuminati, and Reading Societies|last=Robison|first=John|author-link=John Robison (physicist)|year=1798|publisher=T. Cadell, Jr. and W. Davies|location=London|edition=3|url={{Google books|t-lAAAAAcAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}} {{refend}} ==Panlabas na mga kawing== {{Commons category}} {{Illuminati}} == Mga Sanggunian == {{reflist}} 6c7vulqbjufxd87wjo9rex3f9vggncx 2209764 2209763 2026-05-30T10:27:33Z Boompanes12 161523 /* Panlabas na mga kawing */ 2209764 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book |first=Thomas |last=Jefferson |title= (To:Nicolas Gouin Dufief; 'There has been a book written lately by DuMousnier ...') |date=17 November 1802 |url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf |access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Masoneriya]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng [[Masoneriya]], at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> Ang orihinal na pananaw ni Barruel ay ilarawan ang mga Hudyo bilang bahagi ng isang pandaigdigang sabuwatan at bilang pangunahing puwersang nagtutulak sa kasaysayan ng daigdig (samantalang ang pangkalahatang pananaw noon ay masyadong mahina ang mga Hudyo upang magkaroon ng gayong impluwensiya).{{sfn|Pelt|2014|p=198}} Kalaunan, tumigil si Barruel sa muling paglilimbag ng kaniyang aklat dahil sa pangambang maaari itong magdulot ng masaker laban sa mga Hudyo.{{sfn|Pelt|2014|p=199}} Ang mga akda nina Robison at Barruel ay nakarating sa Estados Unidos at sa buong [[Bagong Inglatera]]. Kabilang sa mga nangaral laban sa Illuminati si Rev. [[Jedidiah Morse]], isang konserbatibong ministrong Kongregasyonalista at heograpo. Sa katunayan, isa sa mga unang paglalarawan tungkol sa Illuminati na nalimbag sa Estados Unidos ay ang sermon ni Morse para sa Araw ng Pag-aayuno noong 9 Mayo 1798. Nabatid ni Morse ang paglalathala sa Europa ng ''Proofs of a Conspiracy'' ni Robison sa pamamagitan ng isang liham mula kay Rev. John Erskine ng Edinburgh, at nabasa niya ang aklat di-kalaunan matapos makarating sa pamamagitan ng barko noong Marso ng taong iyon ang mga siping inilimbag sa Europa. Sumunod din sa pagkondena sa pinaniniwalaang pangkat ng mga nagsasabuwatan ang iba pang manunulat na kontra-Illuminati, gaya ni Timothy Dwight.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Fraser|first=Gordon|date=November 2018|title=Conspiracy, Pornography, Democracy: The Recurrent Aesthetics of the American Illuminati|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-american-studies/article/conspiracy-pornography-democracy-the-recurrent-aesthetics-of-the-american-illuminati/906DDB8C8B609BFC4FD7FA7233D570DC|journal=Journal of American Studies|volume=54|issue=2|pages=273–294|via=Cambridge Core|doi=10.1017/S0021875818001408|s2cid=150279924|url-access=subscription}}</ref> Matapos ang mga nalimbag na sermon, sumunod naman ang mga ulat sa pahayagan, at naging bahagi ang mga ito ng partidistang talakayang pampolitika bago ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]].<ref name="Stauffer PhD diss.">[https://books.google.com/books/about/New_England_and_the_Bavarian_Illuminati.html?id=nvY7AAAAIAAJ Stauffer, Vernon (1918). "New England and the Bavarian Illuminati." PhD diss., Columbia Univ.], pp. 282–283, 304–305, 307, 317, 321, 345–360. Retrieved July 14, 2019</ref> Ang sumunod na pagkabahala ay nag-ambag din sa pag-unlad ng panitikang gotiko sa Estados Unidos. Hindi bababa sa dalawang nobela mula sa panahong iyon ang tumutukoy sa krisis: ''[[Ormond; or, the Secret Witness|Ormond; or, The Secret Witness]]'' (1799) at ''Julia, and the Illuminated Baron'' (1800).<ref>{{Cite book|last=Wood|first=Sally Sayward Barrell Keating|title=Julia, and the illuminated baron: a novel: founded on recent facts, which have transpired in the course of the late revolution of moral principles in France.|date=1800|publisher=Printed at the United States' Oracle Press, by Charles Peirce, (proprietor of the work.)|location=Portsmouth, New-Hampshire|language=en|oclc=55824226}}</ref> Bukod dito, iniugnay ng ilang iskolar ang pagkabahala hinggil sa umano'y sabuwatan ng Illuminati sa mga pangamba tungkol sa imigrasyon mula sa Caribbean at sa posibilidad ng mga pag-aalsa ng mga alipin.<ref name=":0" /> Humupa ang pag-aalalang ito sa unang dekada ng ika-19 na siglo, bagaman paminsan-minsan itong muling nabuhay sa kilusang [[Kilusang Kontra-Mason|Kontra-Mason]] noong dekada 1820 at 1830.<ref name="Stauffer" /> ==Makabagong Illuminati== Ilang makabago at kasalukuyang [[samahang pangkapatiran]] ang nag-aangking nagmula sa orihinal na Bavarian Illuminati at hayagang gumagamit ng pangalang "Illuminati". Ang ilan sa mga grupong ito ay gumagamit ng baryasyon ng pangalang "The Illuminati Order" bilang bahagi ng pangalan ng kanilang organisasyon,<ref>Weishaupt, Adam. The Illuminati Series. Hyperreality Books, 2011. 6 vols.</ref> samantalang ang iba, gaya ng [[Ordo Templi Orientis]], ay may antas na ''Epopt'' o ''Perfect Pontiff of the Illuminati'' sa loob ng kanilang estruktura ng mga digri. Gayunpaman, walang ebidensiyang nagpapakita na ang mga makabagong grupong ito ay may tunay na kaugnayan sa makasaysayang orden. Hindi sila nakapagtipon ng malaking kapangyarihang pampolitika o impluwensiya, at karamihan sa kanila, sa halip na sikaping manatiling lihim, ay nagtataguyod ng mga hindi napatutunayang ugnayan sa Bavarian Illuminati bilang paraan upang makahikayat ng mga bagong kasapi.<ref name="McKeown">{{cite web|last=McKeown |first=Trevor W. |title=A Bavarian Illuminati Primer |url=http://freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |publisher=Grand Lodge of British Columbia and Yukon A.F. & A.M. |access-date=27 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101164201/http://www.freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |archive-date=1 January 2011 |date=16 February 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> May ilang makabagong mananaliksik na nagsasabing bagaman walang makasaysayang pagpapatuloy ang mga kontemporaryong grupong ito mula sa Bavarian Illuminati, madalas silang humihiram nang pili mula sa dokumentadong estruktura at simbolismo nito.<ref name="McKeown" /> ==Pamana== {{anchor|Teorya ng sabwatan}} {{Main|Teorya ng sabuwatan ng Bagong Kaayusan ng Daigdig#Illuminati}} {{Main|Illuminati sa kulturang popular}} [[File:Eye of Providence Symbol.svg|thumb|Ang [[Mata ng Providence]]]] Hindi nakaligtas ang orihinal na Illuminati sa pagsupil dito sa Bavaria. Dahil dito, ang mga karagdagang umano'y pakana at lihim na sabuwatang iniuugnay sa kanila sa mga akda nina Barruel at Robison ay dapat ituring na mga kathang-isip lamang ng mga may-akda.<ref name="Stauffer"/> Sa kabila nito, maraming makabagong [[teorya ng sabuwatan]] ang nagsasaad na ang mga pangyayari sa daigdig ay kinokontrol at minamanipula ng isang [[lihim na samahan]] na tinatawag ang sarili nitong Illuminati.<ref>{{cite book |last=Barkun |first=Michael |title=A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America |year=2003 |publisher=[[University of California Press]] |location=Berkeley |isbn=978-0-520-23805-3 |author-link=Michael Barkun |series=Comparative Studies in Religion and Society |title-link=A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America}}</ref> Ilan sa mga makasaysayang pangyayaring maling inaangkin ng mga tagapagtaguyod ng mga teoryang ito na isinagawa ng Illuminati ay ang [[Rebolusyong Pranses]], ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]],<ref>{{cite news |first=Colin |last=Dickey |title=Did an Illuminati Conspiracy Theory Help Elect Thomas Jefferson? |url=https://www.politico.com/news/magazine/2020/03/29/illuminati-conspiracy-theory-thomas-jeffersion-1800-election-152934 |access-date=14 January 2024 |work=[[Politico]] |date=29 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329203234/https://www.politico.com/news/magazine/2020/03/29/illuminati-conspiracy-theory-thomas-jeffersion-1800-election-152934 |archive-date=29 March 2020 |url-status=live |lang=en}}</ref> at ang [[pagpaslang kay John F. Kennedy]].<ref>{{cite news |first=Sophia |last=Smith Galer |title=The accidental invention of the Illuminati conspiracy |url=https://www.bbc.com/future/article/20170809-the-accidental-invention-of-the-illuminati-conspiracy |access-date=14 January 2024 |work=[[BBC.com]] |date=1 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250101134427/https://www.bbc.com/future/article/20170809-the-accidental-invention-of-the-illuminati-conspiracy |archive-date=1 January 2025 |url-status=live |lang=en}}</ref> ===Mga sangguniang ginamit=== {{refbegin|40em}} <!-- Nakaayos ayon sa apelyido ng may-akda o ayon sa pamagat kung walang may-akda. --> * {{cite book|last=Le Forestier|first=René|title=Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande|year=1914|publisher=Librairie Hachette et Cie|location=Paris|language=fr|oclc=493941226}} * {{cite book|last=Melanson|first=Terry|title=Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati|year=2009|publisher=Trine Day|location=Walterville, OR|url={{Google books|fOrjPAAACAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|oclc=182733051|isbn=978-0-9777953-8-3}} {{refend}} == Karagdagang babasahin == {{refbegin|40em}} <!-- Nakaayos ayon sa apelyido ng may-akda o ayon sa pamagat kung walang may-akda. --> * {{cite book|last=Engel|first=Leopold|title=Geschichte des Illuminaten-ordens|year=1906|publisher=Hugo Bermühler verlag|location=Berlin|url=https://de.wikisource.org/wiki/Geschichte_des_Illuminaten-Ordens|author-link=Leopold Engel|oclc=560422365|language=de}} (Wikisource) * {{cite book|last1=Johnson|first1=George|title=Architects of Fear|url=https://archive.org/details/architectsoffear00john|url-access=registration|date=1983|publisher=J.P. Tarcher |isbn=978-0874772753}} * {{cite book|title=Die Korrespondenz des Illuminatenordens. Bd. 1, 1776–81|editor1-first=Reinhold|editor1-last=Markner|editor2-first=Monika|editor2-last=Neugebauer-Wölk|editor3-first=Hermann|editor3-last=Schüttler|year=2005|publisher=Max Niemeyer|location=Tübingen|isbn=978-3-484-10881-3|language=de}} * {{cite book|title=On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France|last=Mounier|first=Jean-Joseph|author-link=Jean Joseph Mounier|others=Trans. J. Walker|year=1801|publisher=W. and C. Spilsbury|location=London|url={{Google books|LLNCAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}} * {{cite book|title=Who Are the Illuminati?: Exploring the Myth of the Secret Society|last=Porter|first=Lindsay|year=2005|publisher=Pavilion Books|url=https://books.google.com/books?id=sVu7OatQRWMC|access-date=21 November 2017|isbn=978-1-84340-289-3}} * {{cite book|title=Proofs of a Conspiracy Against All the Religions and Governments of Europe, Carried on in the Secret Meetings of Free Masons, Illuminati, and Reading Societies|last=Robison|first=John|author-link=John Robison (physicist)|year=1798|publisher=T. Cadell, Jr. and W. Davies|location=London|edition=3|url={{Google books|t-lAAAAAcAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}} {{refend}} ==Panlabas na mga kawing== {{Commons category}} == Mga Sanggunian == {{reflist}} p49ptjudbrzx6ajpfnlobg04p8nstyp 2209765 2209764 2026-05-30T10:28:47Z Boompanes12 161523 /* Pamana */ 2209765 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book |first=Thomas |last=Jefferson |title= (To:Nicolas Gouin Dufief; 'There has been a book written lately by DuMousnier ...') |date=17 November 1802 |url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf |access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Masoneriya]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng [[Masoneriya]], at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> Ang orihinal na pananaw ni Barruel ay ilarawan ang mga Hudyo bilang bahagi ng isang pandaigdigang sabuwatan at bilang pangunahing puwersang nagtutulak sa kasaysayan ng daigdig (samantalang ang pangkalahatang pananaw noon ay masyadong mahina ang mga Hudyo upang magkaroon ng gayong impluwensiya).{{sfn|Pelt|2014|p=198}} Kalaunan, tumigil si Barruel sa muling paglilimbag ng kaniyang aklat dahil sa pangambang maaari itong magdulot ng masaker laban sa mga Hudyo.{{sfn|Pelt|2014|p=199}} Ang mga akda nina Robison at Barruel ay nakarating sa Estados Unidos at sa buong [[Bagong Inglatera]]. Kabilang sa mga nangaral laban sa Illuminati si Rev. [[Jedidiah Morse]], isang konserbatibong ministrong Kongregasyonalista at heograpo. Sa katunayan, isa sa mga unang paglalarawan tungkol sa Illuminati na nalimbag sa Estados Unidos ay ang sermon ni Morse para sa Araw ng Pag-aayuno noong 9 Mayo 1798. Nabatid ni Morse ang paglalathala sa Europa ng ''Proofs of a Conspiracy'' ni Robison sa pamamagitan ng isang liham mula kay Rev. John Erskine ng Edinburgh, at nabasa niya ang aklat di-kalaunan matapos makarating sa pamamagitan ng barko noong Marso ng taong iyon ang mga siping inilimbag sa Europa. Sumunod din sa pagkondena sa pinaniniwalaang pangkat ng mga nagsasabuwatan ang iba pang manunulat na kontra-Illuminati, gaya ni Timothy Dwight.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Fraser|first=Gordon|date=November 2018|title=Conspiracy, Pornography, Democracy: The Recurrent Aesthetics of the American Illuminati|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-american-studies/article/conspiracy-pornography-democracy-the-recurrent-aesthetics-of-the-american-illuminati/906DDB8C8B609BFC4FD7FA7233D570DC|journal=Journal of American Studies|volume=54|issue=2|pages=273–294|via=Cambridge Core|doi=10.1017/S0021875818001408|s2cid=150279924|url-access=subscription}}</ref> Matapos ang mga nalimbag na sermon, sumunod naman ang mga ulat sa pahayagan, at naging bahagi ang mga ito ng partidistang talakayang pampolitika bago ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]].<ref name="Stauffer PhD diss.">[https://books.google.com/books/about/New_England_and_the_Bavarian_Illuminati.html?id=nvY7AAAAIAAJ Stauffer, Vernon (1918). "New England and the Bavarian Illuminati." PhD diss., Columbia Univ.], pp. 282–283, 304–305, 307, 317, 321, 345–360. Retrieved July 14, 2019</ref> Ang sumunod na pagkabahala ay nag-ambag din sa pag-unlad ng panitikang gotiko sa Estados Unidos. Hindi bababa sa dalawang nobela mula sa panahong iyon ang tumutukoy sa krisis: ''[[Ormond; or, the Secret Witness|Ormond; or, The Secret Witness]]'' (1799) at ''Julia, and the Illuminated Baron'' (1800).<ref>{{Cite book|last=Wood|first=Sally Sayward Barrell Keating|title=Julia, and the illuminated baron: a novel: founded on recent facts, which have transpired in the course of the late revolution of moral principles in France.|date=1800|publisher=Printed at the United States' Oracle Press, by Charles Peirce, (proprietor of the work.)|location=Portsmouth, New-Hampshire|language=en|oclc=55824226}}</ref> Bukod dito, iniugnay ng ilang iskolar ang pagkabahala hinggil sa umano'y sabuwatan ng Illuminati sa mga pangamba tungkol sa imigrasyon mula sa Caribbean at sa posibilidad ng mga pag-aalsa ng mga alipin.<ref name=":0" /> Humupa ang pag-aalalang ito sa unang dekada ng ika-19 na siglo, bagaman paminsan-minsan itong muling nabuhay sa kilusang [[Kilusang Kontra-Mason|Kontra-Mason]] noong dekada 1820 at 1830.<ref name="Stauffer" /> ==Makabagong Illuminati== Ilang makabago at kasalukuyang [[samahang pangkapatiran]] ang nag-aangking nagmula sa orihinal na Bavarian Illuminati at hayagang gumagamit ng pangalang "Illuminati". Ang ilan sa mga grupong ito ay gumagamit ng baryasyon ng pangalang "The Illuminati Order" bilang bahagi ng pangalan ng kanilang organisasyon,<ref>Weishaupt, Adam. The Illuminati Series. Hyperreality Books, 2011. 6 vols.</ref> samantalang ang iba, gaya ng [[Ordo Templi Orientis]], ay may antas na ''Epopt'' o ''Perfect Pontiff of the Illuminati'' sa loob ng kanilang estruktura ng mga digri. Gayunpaman, walang ebidensiyang nagpapakita na ang mga makabagong grupong ito ay may tunay na kaugnayan sa makasaysayang orden. Hindi sila nakapagtipon ng malaking kapangyarihang pampolitika o impluwensiya, at karamihan sa kanila, sa halip na sikaping manatiling lihim, ay nagtataguyod ng mga hindi napatutunayang ugnayan sa Bavarian Illuminati bilang paraan upang makahikayat ng mga bagong kasapi.<ref name="McKeown">{{cite web|last=McKeown |first=Trevor W. |title=A Bavarian Illuminati Primer |url=http://freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |publisher=Grand Lodge of British Columbia and Yukon A.F. & A.M. |access-date=27 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101164201/http://www.freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |archive-date=1 January 2011 |date=16 February 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> May ilang makabagong mananaliksik na nagsasabing bagaman walang makasaysayang pagpapatuloy ang mga kontemporaryong grupong ito mula sa Bavarian Illuminati, madalas silang humihiram nang pili mula sa dokumentadong estruktura at simbolismo nito.<ref name="McKeown" /> ==Pamana== {{anchor|Teorya ng sabwatan}} {{Main|Teorya ng sabuwatan ng Bagong Kaayusan ng Daigdig#Illuminati}} {{Main|Illuminati sa kulturang popular}} [[File:Eye of Providence Symbol.svg|thumb|Ang [[Mata ng Providence]]]] Hindi nakaligtas ang orihinal na Illuminati sa pagsupil dito sa Bavaria. Dahil dito, ang mga karagdagang umano'y pakana at lihim na sabuwatang iniuugnay sa kanila sa mga akda nina Barruel at Robison ay dapat ituring na mga kathang-isip lamang ng mga may-akda.<ref name="Stauffer"/> Sa kabila nito, maraming makabagong [[teorya ng sabuwatan]] ang nagsasaad na ang mga pangyayari sa daigdig ay kinokontrol at minamanipula ng isang [[lihim na samahan]] na tinatawag ang sarili nitong Illuminati.<ref>{{cite book |last=Barkun |first=Michael |title=A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America |year=2003 |publisher=[[University of California Press]] |location=Berkeley |isbn=978-0-520-23805-3 |author-link=Michael Barkun |series=Comparative Studies in Religion and Society |title-link=A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America}}</ref> Ilan sa mga makasaysayang pangyayaring maling inaangkin ng mga tagapagtaguyod ng mga teoryang ito na isinagawa ng Illuminati ay ang [[Rebolusyong Pranses]], ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]],<ref>{{cite news |first=Colin |last=Dickey |title=Did an Illuminati Conspiracy Theory Help Elect Thomas Jefferson? |url=https://www.politico.com/news/magazine/2020/03/29/illuminati-conspiracy-theory-thomas-jeffersion-1800-election-152934 |access-date=14 January 2024 |work=[[Politico]] |date=29 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329203234/https://www.politico.com/news/magazine/2020/03/29/illuminati-conspiracy-theory-thomas-jeffersion-1800-election-152934 |archive-date=29 March 2020 |url-status=live |lang=en}}</ref> at ang [[pagpaslang kay John F. Kennedy]].<ref>{{cite news |first=Sophia |last=Smith Galer |title=The accidental invention of the Illuminati conspiracy |url=https://www.bbc.com/future/article/20170809-the-accidental-invention-of-the-illuminati-conspiracy |access-date=14 January 2024 |work=[[BBC.com]] |date=1 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250101134427/https://www.bbc.com/future/article/20170809-the-accidental-invention-of-the-illuminati-conspiracy |archive-date=1 January 2025 |url-status=live |lang=en}}</ref> ==Mga sangguniang ginamit== {{refbegin|40em}} <!-- Nakaayos ayon sa apelyido ng may-akda o ayon sa pamagat kung walang may-akda. --> * {{cite book|last=Le Forestier|first=René|title=Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande|year=1914|publisher=Librairie Hachette et Cie|location=Paris|language=fr|oclc=493941226}} * {{cite book|last=Melanson|first=Terry|title=Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati|year=2009|publisher=Trine Day|location=Walterville, OR|url={{Google books|fOrjPAAACAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|oclc=182733051|isbn=978-0-9777953-8-3}} {{refend}} == Karagdagang babasahin == {{refbegin|40em}} <!-- Nakaayos ayon sa apelyido ng may-akda o ayon sa pamagat kung walang may-akda. --> * {{cite book|last=Engel|first=Leopold|title=Geschichte des Illuminaten-ordens|year=1906|publisher=Hugo Bermühler verlag|location=Berlin|url=https://de.wikisource.org/wiki/Geschichte_des_Illuminaten-Ordens|author-link=Leopold Engel|oclc=560422365|language=de}} (Wikisource) * {{cite book|last1=Johnson|first1=George|title=Architects of Fear|url=https://archive.org/details/architectsoffear00john|url-access=registration|date=1983|publisher=J.P. Tarcher |isbn=978-0874772753}} * {{cite book|title=Die Korrespondenz des Illuminatenordens. Bd. 1, 1776–81|editor1-first=Reinhold|editor1-last=Markner|editor2-first=Monika|editor2-last=Neugebauer-Wölk|editor3-first=Hermann|editor3-last=Schüttler|year=2005|publisher=Max Niemeyer|location=Tübingen|isbn=978-3-484-10881-3|language=de}} * {{cite book|title=On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France|last=Mounier|first=Jean-Joseph|author-link=Jean Joseph Mounier|others=Trans. J. Walker|year=1801|publisher=W. and C. Spilsbury|location=London|url={{Google books|LLNCAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}} * {{cite book|title=Who Are the Illuminati?: Exploring the Myth of the Secret Society|last=Porter|first=Lindsay|year=2005|publisher=Pavilion Books|url=https://books.google.com/books?id=sVu7OatQRWMC|access-date=21 November 2017|isbn=978-1-84340-289-3}} * {{cite book|title=Proofs of a Conspiracy Against All the Religions and Governments of Europe, Carried on in the Secret Meetings of Free Masons, Illuminati, and Reading Societies|last=Robison|first=John|author-link=John Robison (physicist)|year=1798|publisher=T. Cadell, Jr. and W. Davies|location=London|edition=3|url={{Google books|t-lAAAAAcAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}} {{refend}} ==Panlabas na mga kawing== {{Commons category}} == Mga Sanggunian == {{reflist}} r6bh2f1bvt7yqi29fo2zh0fv5qywi58 2209766 2209765 2026-05-30T10:29:46Z Boompanes12 161523 /* Mga Sanggunian */ 2209766 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book |first=Thomas |last=Jefferson |title= (To:Nicolas Gouin Dufief; 'There has been a book written lately by DuMousnier ...') |date=17 November 1802 |url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf |access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Masoneriya]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng [[Masoneriya]], at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> Ang orihinal na pananaw ni Barruel ay ilarawan ang mga Hudyo bilang bahagi ng isang pandaigdigang sabuwatan at bilang pangunahing puwersang nagtutulak sa kasaysayan ng daigdig (samantalang ang pangkalahatang pananaw noon ay masyadong mahina ang mga Hudyo upang magkaroon ng gayong impluwensiya).{{sfn|Pelt|2014|p=198}} Kalaunan, tumigil si Barruel sa muling paglilimbag ng kaniyang aklat dahil sa pangambang maaari itong magdulot ng masaker laban sa mga Hudyo.{{sfn|Pelt|2014|p=199}} Ang mga akda nina Robison at Barruel ay nakarating sa Estados Unidos at sa buong [[Bagong Inglatera]]. Kabilang sa mga nangaral laban sa Illuminati si Rev. [[Jedidiah Morse]], isang konserbatibong ministrong Kongregasyonalista at heograpo. Sa katunayan, isa sa mga unang paglalarawan tungkol sa Illuminati na nalimbag sa Estados Unidos ay ang sermon ni Morse para sa Araw ng Pag-aayuno noong 9 Mayo 1798. Nabatid ni Morse ang paglalathala sa Europa ng ''Proofs of a Conspiracy'' ni Robison sa pamamagitan ng isang liham mula kay Rev. John Erskine ng Edinburgh, at nabasa niya ang aklat di-kalaunan matapos makarating sa pamamagitan ng barko noong Marso ng taong iyon ang mga siping inilimbag sa Europa. Sumunod din sa pagkondena sa pinaniniwalaang pangkat ng mga nagsasabuwatan ang iba pang manunulat na kontra-Illuminati, gaya ni Timothy Dwight.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Fraser|first=Gordon|date=November 2018|title=Conspiracy, Pornography, Democracy: The Recurrent Aesthetics of the American Illuminati|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-american-studies/article/conspiracy-pornography-democracy-the-recurrent-aesthetics-of-the-american-illuminati/906DDB8C8B609BFC4FD7FA7233D570DC|journal=Journal of American Studies|volume=54|issue=2|pages=273–294|via=Cambridge Core|doi=10.1017/S0021875818001408|s2cid=150279924|url-access=subscription}}</ref> Matapos ang mga nalimbag na sermon, sumunod naman ang mga ulat sa pahayagan, at naging bahagi ang mga ito ng partidistang talakayang pampolitika bago ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]].<ref name="Stauffer PhD diss.">[https://books.google.com/books/about/New_England_and_the_Bavarian_Illuminati.html?id=nvY7AAAAIAAJ Stauffer, Vernon (1918). "New England and the Bavarian Illuminati." PhD diss., Columbia Univ.], pp. 282–283, 304–305, 307, 317, 321, 345–360. Retrieved July 14, 2019</ref> Ang sumunod na pagkabahala ay nag-ambag din sa pag-unlad ng panitikang gotiko sa Estados Unidos. Hindi bababa sa dalawang nobela mula sa panahong iyon ang tumutukoy sa krisis: ''[[Ormond; or, the Secret Witness|Ormond; or, The Secret Witness]]'' (1799) at ''Julia, and the Illuminated Baron'' (1800).<ref>{{Cite book|last=Wood|first=Sally Sayward Barrell Keating|title=Julia, and the illuminated baron: a novel: founded on recent facts, which have transpired in the course of the late revolution of moral principles in France.|date=1800|publisher=Printed at the United States' Oracle Press, by Charles Peirce, (proprietor of the work.)|location=Portsmouth, New-Hampshire|language=en|oclc=55824226}}</ref> Bukod dito, iniugnay ng ilang iskolar ang pagkabahala hinggil sa umano'y sabuwatan ng Illuminati sa mga pangamba tungkol sa imigrasyon mula sa Caribbean at sa posibilidad ng mga pag-aalsa ng mga alipin.<ref name=":0" /> Humupa ang pag-aalalang ito sa unang dekada ng ika-19 na siglo, bagaman paminsan-minsan itong muling nabuhay sa kilusang [[Kilusang Kontra-Mason|Kontra-Mason]] noong dekada 1820 at 1830.<ref name="Stauffer" /> ==Makabagong Illuminati== Ilang makabago at kasalukuyang [[samahang pangkapatiran]] ang nag-aangking nagmula sa orihinal na Bavarian Illuminati at hayagang gumagamit ng pangalang "Illuminati". Ang ilan sa mga grupong ito ay gumagamit ng baryasyon ng pangalang "The Illuminati Order" bilang bahagi ng pangalan ng kanilang organisasyon,<ref>Weishaupt, Adam. The Illuminati Series. Hyperreality Books, 2011. 6 vols.</ref> samantalang ang iba, gaya ng [[Ordo Templi Orientis]], ay may antas na ''Epopt'' o ''Perfect Pontiff of the Illuminati'' sa loob ng kanilang estruktura ng mga digri. Gayunpaman, walang ebidensiyang nagpapakita na ang mga makabagong grupong ito ay may tunay na kaugnayan sa makasaysayang orden. Hindi sila nakapagtipon ng malaking kapangyarihang pampolitika o impluwensiya, at karamihan sa kanila, sa halip na sikaping manatiling lihim, ay nagtataguyod ng mga hindi napatutunayang ugnayan sa Bavarian Illuminati bilang paraan upang makahikayat ng mga bagong kasapi.<ref name="McKeown">{{cite web|last=McKeown |first=Trevor W. |title=A Bavarian Illuminati Primer |url=http://freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |publisher=Grand Lodge of British Columbia and Yukon A.F. & A.M. |access-date=27 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101164201/http://www.freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |archive-date=1 January 2011 |date=16 February 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> May ilang makabagong mananaliksik na nagsasabing bagaman walang makasaysayang pagpapatuloy ang mga kontemporaryong grupong ito mula sa Bavarian Illuminati, madalas silang humihiram nang pili mula sa dokumentadong estruktura at simbolismo nito.<ref name="McKeown" /> ==Pamana== {{anchor|Teorya ng sabwatan}} {{Main|Teorya ng sabuwatan ng Bagong Kaayusan ng Daigdig#Illuminati}} {{Main|Illuminati sa kulturang popular}} [[File:Eye of Providence Symbol.svg|thumb|Ang [[Mata ng Providence]]]] Hindi nakaligtas ang orihinal na Illuminati sa pagsupil dito sa Bavaria. Dahil dito, ang mga karagdagang umano'y pakana at lihim na sabuwatang iniuugnay sa kanila sa mga akda nina Barruel at Robison ay dapat ituring na mga kathang-isip lamang ng mga may-akda.<ref name="Stauffer"/> Sa kabila nito, maraming makabagong [[teorya ng sabuwatan]] ang nagsasaad na ang mga pangyayari sa daigdig ay kinokontrol at minamanipula ng isang [[lihim na samahan]] na tinatawag ang sarili nitong Illuminati.<ref>{{cite book |last=Barkun |first=Michael |title=A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America |year=2003 |publisher=[[University of California Press]] |location=Berkeley |isbn=978-0-520-23805-3 |author-link=Michael Barkun |series=Comparative Studies in Religion and Society |title-link=A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America}}</ref> Ilan sa mga makasaysayang pangyayaring maling inaangkin ng mga tagapagtaguyod ng mga teoryang ito na isinagawa ng Illuminati ay ang [[Rebolusyong Pranses]], ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]],<ref>{{cite news |first=Colin |last=Dickey |title=Did an Illuminati Conspiracy Theory Help Elect Thomas Jefferson? |url=https://www.politico.com/news/magazine/2020/03/29/illuminati-conspiracy-theory-thomas-jeffersion-1800-election-152934 |access-date=14 January 2024 |work=[[Politico]] |date=29 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329203234/https://www.politico.com/news/magazine/2020/03/29/illuminati-conspiracy-theory-thomas-jeffersion-1800-election-152934 |archive-date=29 March 2020 |url-status=live |lang=en}}</ref> at ang [[pagpaslang kay John F. Kennedy]].<ref>{{cite news |first=Sophia |last=Smith Galer |title=The accidental invention of the Illuminati conspiracy |url=https://www.bbc.com/future/article/20170809-the-accidental-invention-of-the-illuminati-conspiracy |access-date=14 January 2024 |work=[[BBC.com]] |date=1 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250101134427/https://www.bbc.com/future/article/20170809-the-accidental-invention-of-the-illuminati-conspiracy |archive-date=1 January 2025 |url-status=live |lang=en}}</ref> ==Mga sangguniang ginamit== {{refbegin|40em}} <!-- Nakaayos ayon sa apelyido ng may-akda o ayon sa pamagat kung walang may-akda. --> * {{cite book|last=Le Forestier|first=René|title=Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande|year=1914|publisher=Librairie Hachette et Cie|location=Paris|language=fr|oclc=493941226}} * {{cite book|last=Melanson|first=Terry|title=Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati|year=2009|publisher=Trine Day|location=Walterville, OR|url={{Google books|fOrjPAAACAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|oclc=182733051|isbn=978-0-9777953-8-3}} {{refend}} == Karagdagang babasahin == {{refbegin|40em}} <!-- Nakaayos ayon sa apelyido ng may-akda o ayon sa pamagat kung walang may-akda. --> * {{cite book|last=Engel|first=Leopold|title=Geschichte des Illuminaten-ordens|year=1906|publisher=Hugo Bermühler verlag|location=Berlin|url=https://de.wikisource.org/wiki/Geschichte_des_Illuminaten-Ordens|author-link=Leopold Engel|oclc=560422365|language=de}} (Wikisource) * {{cite book|last1=Johnson|first1=George|title=Architects of Fear|url=https://archive.org/details/architectsoffear00john|url-access=registration|date=1983|publisher=J.P. Tarcher |isbn=978-0874772753}} * {{cite book|title=Die Korrespondenz des Illuminatenordens. Bd. 1, 1776–81|editor1-first=Reinhold|editor1-last=Markner|editor2-first=Monika|editor2-last=Neugebauer-Wölk|editor3-first=Hermann|editor3-last=Schüttler|year=2005|publisher=Max Niemeyer|location=Tübingen|isbn=978-3-484-10881-3|language=de}} * {{cite book|title=On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France|last=Mounier|first=Jean-Joseph|author-link=Jean Joseph Mounier|others=Trans. J. Walker|year=1801|publisher=W. and C. Spilsbury|location=London|url={{Google books|LLNCAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}} * {{cite book|title=Who Are the Illuminati?: Exploring the Myth of the Secret Society|last=Porter|first=Lindsay|year=2005|publisher=Pavilion Books|url=https://books.google.com/books?id=sVu7OatQRWMC|access-date=21 November 2017|isbn=978-1-84340-289-3}} * {{cite book|title=Proofs of a Conspiracy Against All the Religions and Governments of Europe, Carried on in the Secret Meetings of Free Masons, Illuminati, and Reading Societies|last=Robison|first=John|author-link=John Robison (physicist)|year=1798|publisher=T. Cadell, Jr. and W. Davies|location=London|edition=3|url={{Google books|t-lAAAAAcAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}} {{refend}} ==Panlabas na mga kawing== {{Commons category}} == Mga Sanggunian == {{reflist}} [[Category:Illuminati| ]] [[Category:Mga pagkakatatag noong 1776 sa Banal na Imperyong Romano]] [[Category:Mga pagbuwag noong 1785 sa Banal na Imperyong Romano]] [[Category:Ika-18 siglo sa Bavaria]] [[Category:Mga teorya ng sabuwatan]] [[Category:Mga organisasyong nakabase sa Bavaria]] [[Category:Mga organisasyong nabuwag noong 1785]] [[Category:Mga organisasyong itinatag noong 1776]] [[Category:Mga lihim na samahan sa Alemanya]] [[Category:Sekularismo sa Alemanya]] [[Category:Mga kontrobersiyang may kaugnayan sa Freemasonry]] p4674m4ruyrw7i30nz069uvi3d1f0zf 2209767 2209766 2026-05-30T10:30:10Z Boompanes12 161523 /* Mga sangguniang ginamit */ 2209767 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book |first=Thomas |last=Jefferson |title= (To:Nicolas Gouin Dufief; 'There has been a book written lately by DuMousnier ...') |date=17 November 1802 |url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf |access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Masoneriya]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng [[Masoneriya]], at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> Ang orihinal na pananaw ni Barruel ay ilarawan ang mga Hudyo bilang bahagi ng isang pandaigdigang sabuwatan at bilang pangunahing puwersang nagtutulak sa kasaysayan ng daigdig (samantalang ang pangkalahatang pananaw noon ay masyadong mahina ang mga Hudyo upang magkaroon ng gayong impluwensiya).{{sfn|Pelt|2014|p=198}} Kalaunan, tumigil si Barruel sa muling paglilimbag ng kaniyang aklat dahil sa pangambang maaari itong magdulot ng masaker laban sa mga Hudyo.{{sfn|Pelt|2014|p=199}} Ang mga akda nina Robison at Barruel ay nakarating sa Estados Unidos at sa buong [[Bagong Inglatera]]. Kabilang sa mga nangaral laban sa Illuminati si Rev. [[Jedidiah Morse]], isang konserbatibong ministrong Kongregasyonalista at heograpo. Sa katunayan, isa sa mga unang paglalarawan tungkol sa Illuminati na nalimbag sa Estados Unidos ay ang sermon ni Morse para sa Araw ng Pag-aayuno noong 9 Mayo 1798. Nabatid ni Morse ang paglalathala sa Europa ng ''Proofs of a Conspiracy'' ni Robison sa pamamagitan ng isang liham mula kay Rev. John Erskine ng Edinburgh, at nabasa niya ang aklat di-kalaunan matapos makarating sa pamamagitan ng barko noong Marso ng taong iyon ang mga siping inilimbag sa Europa. Sumunod din sa pagkondena sa pinaniniwalaang pangkat ng mga nagsasabuwatan ang iba pang manunulat na kontra-Illuminati, gaya ni Timothy Dwight.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Fraser|first=Gordon|date=November 2018|title=Conspiracy, Pornography, Democracy: The Recurrent Aesthetics of the American Illuminati|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-american-studies/article/conspiracy-pornography-democracy-the-recurrent-aesthetics-of-the-american-illuminati/906DDB8C8B609BFC4FD7FA7233D570DC|journal=Journal of American Studies|volume=54|issue=2|pages=273–294|via=Cambridge Core|doi=10.1017/S0021875818001408|s2cid=150279924|url-access=subscription}}</ref> Matapos ang mga nalimbag na sermon, sumunod naman ang mga ulat sa pahayagan, at naging bahagi ang mga ito ng partidistang talakayang pampolitika bago ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]].<ref name="Stauffer PhD diss.">[https://books.google.com/books/about/New_England_and_the_Bavarian_Illuminati.html?id=nvY7AAAAIAAJ Stauffer, Vernon (1918). "New England and the Bavarian Illuminati." PhD diss., Columbia Univ.], pp. 282–283, 304–305, 307, 317, 321, 345–360. Retrieved July 14, 2019</ref> Ang sumunod na pagkabahala ay nag-ambag din sa pag-unlad ng panitikang gotiko sa Estados Unidos. Hindi bababa sa dalawang nobela mula sa panahong iyon ang tumutukoy sa krisis: ''[[Ormond; or, the Secret Witness|Ormond; or, The Secret Witness]]'' (1799) at ''Julia, and the Illuminated Baron'' (1800).<ref>{{Cite book|last=Wood|first=Sally Sayward Barrell Keating|title=Julia, and the illuminated baron: a novel: founded on recent facts, which have transpired in the course of the late revolution of moral principles in France.|date=1800|publisher=Printed at the United States' Oracle Press, by Charles Peirce, (proprietor of the work.)|location=Portsmouth, New-Hampshire|language=en|oclc=55824226}}</ref> Bukod dito, iniugnay ng ilang iskolar ang pagkabahala hinggil sa umano'y sabuwatan ng Illuminati sa mga pangamba tungkol sa imigrasyon mula sa Caribbean at sa posibilidad ng mga pag-aalsa ng mga alipin.<ref name=":0" /> Humupa ang pag-aalalang ito sa unang dekada ng ika-19 na siglo, bagaman paminsan-minsan itong muling nabuhay sa kilusang [[Kilusang Kontra-Mason|Kontra-Mason]] noong dekada 1820 at 1830.<ref name="Stauffer" /> ==Makabagong Illuminati== Ilang makabago at kasalukuyang [[samahang pangkapatiran]] ang nag-aangking nagmula sa orihinal na Bavarian Illuminati at hayagang gumagamit ng pangalang "Illuminati". Ang ilan sa mga grupong ito ay gumagamit ng baryasyon ng pangalang "The Illuminati Order" bilang bahagi ng pangalan ng kanilang organisasyon,<ref>Weishaupt, Adam. The Illuminati Series. Hyperreality Books, 2011. 6 vols.</ref> samantalang ang iba, gaya ng [[Ordo Templi Orientis]], ay may antas na ''Epopt'' o ''Perfect Pontiff of the Illuminati'' sa loob ng kanilang estruktura ng mga digri. Gayunpaman, walang ebidensiyang nagpapakita na ang mga makabagong grupong ito ay may tunay na kaugnayan sa makasaysayang orden. Hindi sila nakapagtipon ng malaking kapangyarihang pampolitika o impluwensiya, at karamihan sa kanila, sa halip na sikaping manatiling lihim, ay nagtataguyod ng mga hindi napatutunayang ugnayan sa Bavarian Illuminati bilang paraan upang makahikayat ng mga bagong kasapi.<ref name="McKeown">{{cite web|last=McKeown |first=Trevor W. |title=A Bavarian Illuminati Primer |url=http://freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |publisher=Grand Lodge of British Columbia and Yukon A.F. & A.M. |access-date=27 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101164201/http://www.freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |archive-date=1 January 2011 |date=16 February 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> May ilang makabagong mananaliksik na nagsasabing bagaman walang makasaysayang pagpapatuloy ang mga kontemporaryong grupong ito mula sa Bavarian Illuminati, madalas silang humihiram nang pili mula sa dokumentadong estruktura at simbolismo nito.<ref name="McKeown" /> ==Pamana== {{anchor|Teorya ng sabwatan}} {{Main|Teorya ng sabuwatan ng Bagong Kaayusan ng Daigdig#Illuminati}} {{Main|Illuminati sa kulturang popular}} [[File:Eye of Providence Symbol.svg|thumb|Ang [[Mata ng Providence]]]] Hindi nakaligtas ang orihinal na Illuminati sa pagsupil dito sa Bavaria. Dahil dito, ang mga karagdagang umano'y pakana at lihim na sabuwatang iniuugnay sa kanila sa mga akda nina Barruel at Robison ay dapat ituring na mga kathang-isip lamang ng mga may-akda.<ref name="Stauffer"/> Sa kabila nito, maraming makabagong [[teorya ng sabuwatan]] ang nagsasaad na ang mga pangyayari sa daigdig ay kinokontrol at minamanipula ng isang [[lihim na samahan]] na tinatawag ang sarili nitong Illuminati.<ref>{{cite book |last=Barkun |first=Michael |title=A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America |year=2003 |publisher=[[University of California Press]] |location=Berkeley |isbn=978-0-520-23805-3 |author-link=Michael Barkun |series=Comparative Studies in Religion and Society |title-link=A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America}}</ref> Ilan sa mga makasaysayang pangyayaring maling inaangkin ng mga tagapagtaguyod ng mga teoryang ito na isinagawa ng Illuminati ay ang [[Rebolusyong Pranses]], ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]],<ref>{{cite news |first=Colin |last=Dickey |title=Did an Illuminati Conspiracy Theory Help Elect Thomas Jefferson? |url=https://www.politico.com/news/magazine/2020/03/29/illuminati-conspiracy-theory-thomas-jeffersion-1800-election-152934 |access-date=14 January 2024 |work=[[Politico]] |date=29 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329203234/https://www.politico.com/news/magazine/2020/03/29/illuminati-conspiracy-theory-thomas-jeffersion-1800-election-152934 |archive-date=29 March 2020 |url-status=live |lang=en}}</ref> at ang [[pagpaslang kay John F. Kennedy]].<ref>{{cite news |first=Sophia |last=Smith Galer |title=The accidental invention of the Illuminati conspiracy |url=https://www.bbc.com/future/article/20170809-the-accidental-invention-of-the-illuminati-conspiracy |access-date=14 January 2024 |work=[[BBC.com]] |date=1 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250101134427/https://www.bbc.com/future/article/20170809-the-accidental-invention-of-the-illuminati-conspiracy |archive-date=1 January 2025 |url-status=live |lang=en}}</ref> == Karagdagang babasahin == {{refbegin|40em}} <!-- Nakaayos ayon sa apelyido ng may-akda o ayon sa pamagat kung walang may-akda. --> * {{cite book|last=Engel|first=Leopold|title=Geschichte des Illuminaten-ordens|year=1906|publisher=Hugo Bermühler verlag|location=Berlin|url=https://de.wikisource.org/wiki/Geschichte_des_Illuminaten-Ordens|author-link=Leopold Engel|oclc=560422365|language=de}} (Wikisource) * {{cite book|last1=Johnson|first1=George|title=Architects of Fear|url=https://archive.org/details/architectsoffear00john|url-access=registration|date=1983|publisher=J.P. Tarcher |isbn=978-0874772753}} * {{cite book|title=Die Korrespondenz des Illuminatenordens. Bd. 1, 1776–81|editor1-first=Reinhold|editor1-last=Markner|editor2-first=Monika|editor2-last=Neugebauer-Wölk|editor3-first=Hermann|editor3-last=Schüttler|year=2005|publisher=Max Niemeyer|location=Tübingen|isbn=978-3-484-10881-3|language=de}} * {{cite book|title=On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France|last=Mounier|first=Jean-Joseph|author-link=Jean Joseph Mounier|others=Trans. J. Walker|year=1801|publisher=W. and C. Spilsbury|location=London|url={{Google books|LLNCAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}} * {{cite book|title=Who Are the Illuminati?: Exploring the Myth of the Secret Society|last=Porter|first=Lindsay|year=2005|publisher=Pavilion Books|url=https://books.google.com/books?id=sVu7OatQRWMC|access-date=21 November 2017|isbn=978-1-84340-289-3}} * {{cite book|title=Proofs of a Conspiracy Against All the Religions and Governments of Europe, Carried on in the Secret Meetings of Free Masons, Illuminati, and Reading Societies|last=Robison|first=John|author-link=John Robison (physicist)|year=1798|publisher=T. Cadell, Jr. and W. Davies|location=London|edition=3|url={{Google books|t-lAAAAAcAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}} {{refend}} ==Panlabas na mga kawing== {{Commons category}} == Mga Sanggunian == {{reflist}} [[Category:Illuminati| ]] [[Category:Mga pagkakatatag noong 1776 sa Banal na Imperyong Romano]] [[Category:Mga pagbuwag noong 1785 sa Banal na Imperyong Romano]] [[Category:Ika-18 siglo sa Bavaria]] [[Category:Mga teorya ng sabuwatan]] [[Category:Mga organisasyong nakabase sa Bavaria]] [[Category:Mga organisasyong nabuwag noong 1785]] [[Category:Mga organisasyong itinatag noong 1776]] [[Category:Mga lihim na samahan sa Alemanya]] [[Category:Sekularismo sa Alemanya]] [[Category:Mga kontrobersiyang may kaugnayan sa Freemasonry]] lihnbfisshm8hn17u36edgxiknbl45j 2209768 2209767 2026-05-30T10:30:45Z Boompanes12 161523 /* Panlabas na mga kawing */ 2209768 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book |first=Thomas |last=Jefferson |title= (To:Nicolas Gouin Dufief; 'There has been a book written lately by DuMousnier ...') |date=17 November 1802 |url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf |access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Masoneriya]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng [[Masoneriya]], at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> Ang orihinal na pananaw ni Barruel ay ilarawan ang mga Hudyo bilang bahagi ng isang pandaigdigang sabuwatan at bilang pangunahing puwersang nagtutulak sa kasaysayan ng daigdig (samantalang ang pangkalahatang pananaw noon ay masyadong mahina ang mga Hudyo upang magkaroon ng gayong impluwensiya).{{sfn|Pelt|2014|p=198}} Kalaunan, tumigil si Barruel sa muling paglilimbag ng kaniyang aklat dahil sa pangambang maaari itong magdulot ng masaker laban sa mga Hudyo.{{sfn|Pelt|2014|p=199}} Ang mga akda nina Robison at Barruel ay nakarating sa Estados Unidos at sa buong [[Bagong Inglatera]]. Kabilang sa mga nangaral laban sa Illuminati si Rev. [[Jedidiah Morse]], isang konserbatibong ministrong Kongregasyonalista at heograpo. Sa katunayan, isa sa mga unang paglalarawan tungkol sa Illuminati na nalimbag sa Estados Unidos ay ang sermon ni Morse para sa Araw ng Pag-aayuno noong 9 Mayo 1798. Nabatid ni Morse ang paglalathala sa Europa ng ''Proofs of a Conspiracy'' ni Robison sa pamamagitan ng isang liham mula kay Rev. John Erskine ng Edinburgh, at nabasa niya ang aklat di-kalaunan matapos makarating sa pamamagitan ng barko noong Marso ng taong iyon ang mga siping inilimbag sa Europa. Sumunod din sa pagkondena sa pinaniniwalaang pangkat ng mga nagsasabuwatan ang iba pang manunulat na kontra-Illuminati, gaya ni Timothy Dwight.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Fraser|first=Gordon|date=November 2018|title=Conspiracy, Pornography, Democracy: The Recurrent Aesthetics of the American Illuminati|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-american-studies/article/conspiracy-pornography-democracy-the-recurrent-aesthetics-of-the-american-illuminati/906DDB8C8B609BFC4FD7FA7233D570DC|journal=Journal of American Studies|volume=54|issue=2|pages=273–294|via=Cambridge Core|doi=10.1017/S0021875818001408|s2cid=150279924|url-access=subscription}}</ref> Matapos ang mga nalimbag na sermon, sumunod naman ang mga ulat sa pahayagan, at naging bahagi ang mga ito ng partidistang talakayang pampolitika bago ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]].<ref name="Stauffer PhD diss.">[https://books.google.com/books/about/New_England_and_the_Bavarian_Illuminati.html?id=nvY7AAAAIAAJ Stauffer, Vernon (1918). "New England and the Bavarian Illuminati." PhD diss., Columbia Univ.], pp. 282–283, 304–305, 307, 317, 321, 345–360. Retrieved July 14, 2019</ref> Ang sumunod na pagkabahala ay nag-ambag din sa pag-unlad ng panitikang gotiko sa Estados Unidos. Hindi bababa sa dalawang nobela mula sa panahong iyon ang tumutukoy sa krisis: ''[[Ormond; or, the Secret Witness|Ormond; or, The Secret Witness]]'' (1799) at ''Julia, and the Illuminated Baron'' (1800).<ref>{{Cite book|last=Wood|first=Sally Sayward Barrell Keating|title=Julia, and the illuminated baron: a novel: founded on recent facts, which have transpired in the course of the late revolution of moral principles in France.|date=1800|publisher=Printed at the United States' Oracle Press, by Charles Peirce, (proprietor of the work.)|location=Portsmouth, New-Hampshire|language=en|oclc=55824226}}</ref> Bukod dito, iniugnay ng ilang iskolar ang pagkabahala hinggil sa umano'y sabuwatan ng Illuminati sa mga pangamba tungkol sa imigrasyon mula sa Caribbean at sa posibilidad ng mga pag-aalsa ng mga alipin.<ref name=":0" /> Humupa ang pag-aalalang ito sa unang dekada ng ika-19 na siglo, bagaman paminsan-minsan itong muling nabuhay sa kilusang [[Kilusang Kontra-Mason|Kontra-Mason]] noong dekada 1820 at 1830.<ref name="Stauffer" /> ==Makabagong Illuminati== Ilang makabago at kasalukuyang [[samahang pangkapatiran]] ang nag-aangking nagmula sa orihinal na Bavarian Illuminati at hayagang gumagamit ng pangalang "Illuminati". Ang ilan sa mga grupong ito ay gumagamit ng baryasyon ng pangalang "The Illuminati Order" bilang bahagi ng pangalan ng kanilang organisasyon,<ref>Weishaupt, Adam. The Illuminati Series. Hyperreality Books, 2011. 6 vols.</ref> samantalang ang iba, gaya ng [[Ordo Templi Orientis]], ay may antas na ''Epopt'' o ''Perfect Pontiff of the Illuminati'' sa loob ng kanilang estruktura ng mga digri. Gayunpaman, walang ebidensiyang nagpapakita na ang mga makabagong grupong ito ay may tunay na kaugnayan sa makasaysayang orden. Hindi sila nakapagtipon ng malaking kapangyarihang pampolitika o impluwensiya, at karamihan sa kanila, sa halip na sikaping manatiling lihim, ay nagtataguyod ng mga hindi napatutunayang ugnayan sa Bavarian Illuminati bilang paraan upang makahikayat ng mga bagong kasapi.<ref name="McKeown">{{cite web|last=McKeown |first=Trevor W. |title=A Bavarian Illuminati Primer |url=http://freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |publisher=Grand Lodge of British Columbia and Yukon A.F. & A.M. |access-date=27 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101164201/http://www.freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |archive-date=1 January 2011 |date=16 February 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> May ilang makabagong mananaliksik na nagsasabing bagaman walang makasaysayang pagpapatuloy ang mga kontemporaryong grupong ito mula sa Bavarian Illuminati, madalas silang humihiram nang pili mula sa dokumentadong estruktura at simbolismo nito.<ref name="McKeown" /> ==Pamana== {{anchor|Teorya ng sabwatan}} {{Main|Teorya ng sabuwatan ng Bagong Kaayusan ng Daigdig#Illuminati}} {{Main|Illuminati sa kulturang popular}} [[File:Eye of Providence Symbol.svg|thumb|Ang [[Mata ng Providence]]]] Hindi nakaligtas ang orihinal na Illuminati sa pagsupil dito sa Bavaria. Dahil dito, ang mga karagdagang umano'y pakana at lihim na sabuwatang iniuugnay sa kanila sa mga akda nina Barruel at Robison ay dapat ituring na mga kathang-isip lamang ng mga may-akda.<ref name="Stauffer"/> Sa kabila nito, maraming makabagong [[teorya ng sabuwatan]] ang nagsasaad na ang mga pangyayari sa daigdig ay kinokontrol at minamanipula ng isang [[lihim na samahan]] na tinatawag ang sarili nitong Illuminati.<ref>{{cite book |last=Barkun |first=Michael |title=A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America |year=2003 |publisher=[[University of California Press]] |location=Berkeley |isbn=978-0-520-23805-3 |author-link=Michael Barkun |series=Comparative Studies in Religion and Society |title-link=A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America}}</ref> Ilan sa mga makasaysayang pangyayaring maling inaangkin ng mga tagapagtaguyod ng mga teoryang ito na isinagawa ng Illuminati ay ang [[Rebolusyong Pranses]], ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]],<ref>{{cite news |first=Colin |last=Dickey |title=Did an Illuminati Conspiracy Theory Help Elect Thomas Jefferson? |url=https://www.politico.com/news/magazine/2020/03/29/illuminati-conspiracy-theory-thomas-jeffersion-1800-election-152934 |access-date=14 January 2024 |work=[[Politico]] |date=29 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329203234/https://www.politico.com/news/magazine/2020/03/29/illuminati-conspiracy-theory-thomas-jeffersion-1800-election-152934 |archive-date=29 March 2020 |url-status=live |lang=en}}</ref> at ang [[pagpaslang kay John F. Kennedy]].<ref>{{cite news |first=Sophia |last=Smith Galer |title=The accidental invention of the Illuminati conspiracy |url=https://www.bbc.com/future/article/20170809-the-accidental-invention-of-the-illuminati-conspiracy |access-date=14 January 2024 |work=[[BBC.com]] |date=1 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250101134427/https://www.bbc.com/future/article/20170809-the-accidental-invention-of-the-illuminati-conspiracy |archive-date=1 January 2025 |url-status=live |lang=en}}</ref> == Karagdagang babasahin == {{refbegin|40em}} <!-- Nakaayos ayon sa apelyido ng may-akda o ayon sa pamagat kung walang may-akda. --> * {{cite book|last=Engel|first=Leopold|title=Geschichte des Illuminaten-ordens|year=1906|publisher=Hugo Bermühler verlag|location=Berlin|url=https://de.wikisource.org/wiki/Geschichte_des_Illuminaten-Ordens|author-link=Leopold Engel|oclc=560422365|language=de}} (Wikisource) * {{cite book|last1=Johnson|first1=George|title=Architects of Fear|url=https://archive.org/details/architectsoffear00john|url-access=registration|date=1983|publisher=J.P. Tarcher |isbn=978-0874772753}} * {{cite book|title=Die Korrespondenz des Illuminatenordens. Bd. 1, 1776–81|editor1-first=Reinhold|editor1-last=Markner|editor2-first=Monika|editor2-last=Neugebauer-Wölk|editor3-first=Hermann|editor3-last=Schüttler|year=2005|publisher=Max Niemeyer|location=Tübingen|isbn=978-3-484-10881-3|language=de}} * {{cite book|title=On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France|last=Mounier|first=Jean-Joseph|author-link=Jean Joseph Mounier|others=Trans. J. Walker|year=1801|publisher=W. and C. Spilsbury|location=London|url={{Google books|LLNCAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}} * {{cite book|title=Who Are the Illuminati?: Exploring the Myth of the Secret Society|last=Porter|first=Lindsay|year=2005|publisher=Pavilion Books|url=https://books.google.com/books?id=sVu7OatQRWMC|access-date=21 November 2017|isbn=978-1-84340-289-3}} * {{cite book|title=Proofs of a Conspiracy Against All the Religions and Governments of Europe, Carried on in the Secret Meetings of Free Masons, Illuminati, and Reading Societies|last=Robison|first=John|author-link=John Robison (physicist)|year=1798|publisher=T. Cadell, Jr. and W. Davies|location=London|edition=3|url={{Google books|t-lAAAAAcAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}} {{refend}} ==Panlabas na mga kawing== {{Commons category}} ==Mga sangguniang ginamit== {{refbegin|40em}} <!-- Nakaayos ayon sa apelyido ng may-akda o ayon sa pamagat kung walang may-akda. --> * {{cite book|last=Le Forestier|first=René|title=Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande|year=1914|publisher=Librairie Hachette et Cie|location=Paris|language=fr|oclc=493941226}} * {{cite book|last=Melanson|first=Terry|title=Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati|year=2009|publisher=Trine Day|location=Walterville, OR|url={{Google books|fOrjPAAACAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|oclc=182733051|isbn=978-0-9777953-8-3}} {{refend}} == Mga Sanggunian == {{reflist}} [[Category:Illuminati| ]] [[Category:Mga pagkakatatag noong 1776 sa Banal na Imperyong Romano]] [[Category:Mga pagbuwag noong 1785 sa Banal na Imperyong Romano]] [[Category:Ika-18 siglo sa Bavaria]] [[Category:Mga teorya ng sabuwatan]] [[Category:Mga organisasyong nakabase sa Bavaria]] [[Category:Mga organisasyong nabuwag noong 1785]] [[Category:Mga organisasyong itinatag noong 1776]] [[Category:Mga lihim na samahan sa Alemanya]] [[Category:Sekularismo sa Alemanya]] [[Category:Mga kontrobersiyang may kaugnayan sa Freemasonry]] gtersbacrk8eahyacpw9qlx5pqr46o6 2209769 2209768 2026-05-30T10:31:48Z Boompanes12 161523 /* Pamana */ 2209769 wikitext text/x-wiki [[File:Dollarnote siegel hq.jpg|thumb|Ang [[Mata ng Providensiya]], gaya ng makikita sa US $1 bill, ay itinuturing ng ilan bilang patunay ng isang sabwatan na nag-uugnay sa mga [[Mga Ama ng Pagkakatatag ng Estados Unidos]] at sa Illuminati.<ref>{{cite book |first1=Micah |last1=Issitt |first2=Carlyn |last2=Main |title=Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2014 |isbn=978-1-61069-478-0|language=en}}</ref>{{rp|47–49}}]] Ang '''Illuminati''' ({{IPAc-en|ɪ|ˌ|l|uː|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|t|i}}; pangmaramihang anyo ng salitang [[Latin]] na {{lang|la|illuminatus}}, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa '''Bavarian Illuminati''', isang [[lihim na samahan]] noong panahon ng [[Panahon ng Paliwanag]] na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa [[Elektorado ng Bavaria]]. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang [[pamahiin]], [[obskurantismo]], impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa [[kapangyarihang pampolitika at panlipunan|kapangyarihan ng estado]] ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”<ref>{{ill|Richard van Dülmen|de}}, ''The Society of Enlightenment'' (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.</ref> Ang Illuminati—kasama ang [[Masoneriya]] at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng [[kautusan]] ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]], sa paghihikayat ng [[Simbahang Katolika]], noong 1784, 1785, 1787, at 1790.<ref>René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.</ref> Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa [[Rebolusyong Pranses]]. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina [[Johann Wolfgang von Goethe]] at [[Johann Gottfried Herder]], gayundin ng naghaharing [[Duke ng Gotha]] at [[Duke ng Weimar]].<ref>{{cite book |title=Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 |lang=de |last=Schüttler |first=Hermann |year=1991 |publisher=Ars Una |location=Munich |isbn=978-3-89391-018-2 |pages=48–49, 62–63, 71, 82}}</ref> Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga [[pamahalaan]] at [[korporasyon]] upang makamit ang [[kapangyarihang pampolitika]], impluwensiya, at maitatag ang isang [[Bagong Kaayusang Pandaigdig]]. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na [[teorya ng sabwatan]], inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo. ==Kasaysayan== ===Mga Pinagmulan=== [[File:Adam Weishaupt01.jpg|thumb|[[Adam Weishaupt]] (1748–1830), tagapagtatag ng Illuminati]] [[File:Minerval insignia.png|thumb|Ang [[Kuwago ni Minerva]] na nakadapo sa isang aklat ay isang sagisag na ginamit ng Bavarian Illuminati sa kanilang antas na "Minerval".]] Si [[Adam Weishaupt]] (1748–1830) ay naging propesor ng [[Batas Kanoniko]] at [[praktikal na pilosopiya]] sa [[Unibersidad ng Ingolstadt]] noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga [[Heswita]], na ang orden ay binuwag ni Papa [[Clemente XIV]] noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng [[Panahon ng Paliwanag]] (''Aufklärung'') sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.<ref name="Stauffer">[http://freemasonry.bcy.ca/anti-masonry/stauffer.html Vernon Stauffer, ''New England and the Bavarian Illuminati'', Columbia University Press, 1918, Chapter 3 ''The European Illuminati''], Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015</ref> Dahil nakita niyang magastos ang [[Masoneriya]] at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.<ref name="Stauffer" /> Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay ''Bund der Perfektibilisten'', o ''Tipan ng Pagiging Ganap'' (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.<ref>{{cite book|title=Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst|url=https://archive.org/details/bub_gb_T-FLAAAAcAAJ|last=Weishaupt|first=Adam|year=1790|location=Frankfurt and Leipzig|pages=670|publisher=Frankfurt; Leipzig}}</ref> Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang [[Kuwago ni Minerva]] bilang kanilang sagisag.<ref name="RLF1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29</ref><ref>Manfred Agethen, ''Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung'', Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.</ref> Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging ''Spartacus''.<ref>The following dynamic [[FactGrid]] query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history [https://database.factgrid.de/query/embed.html#%23defaultView%3ATimeline%0ASELECT%20%3FIO%20%3FIOLabel%20%3FNafter%20%3FNafterLabel%20%3Fdob%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3FIO%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIO%20wdt%3AP140%20%3FIname.%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FIname%20wdt%3AP461%20%3FNafter.%20%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP77%20%3Fdob.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3FNafter%20wdt%3AP189%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3FInameLabel%0A Timeline of names used by Illuminati]</ref> Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging ''Ajax'', ''Agathon'', ''Tiberius'', at ''Erasmus Roterodamus'' ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.<ref name="RLF2" /><ref>Terry Melanson, ''Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati'', Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428</ref> Noong Abril 1778, naging ''Illuminatenorden'' o ''Orden ng Illuminati'' ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang ''Bee Order'' (Orden ng Bubuyog).<ref>Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16</ref> Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si {{ill|Xavier von Zwack|de|Franz Xaver von Zwackh}}, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng [[Bavaria]], at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.<ref name="RLF2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45</ref> Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng [[Frauenkirche ng Munich]]. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.<ref name="RLF2" /> Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na ''Insinuants''. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.<ref name="MMM">Ellic Howe, ''Illuminati'', Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04</ref><ref name="RLF3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.</ref> ===Transisyon=== Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa [[Masoneriya]], nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng [[Rite of Strict Observance]] noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.<ref name="RLF3.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201</ref> Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa ''Grand Lodge of Prussia'' na tinatawag na ''Royal York for Friendship'', at ang bagong lohiya ay pinangalanang ''Theodore of the Good Council'' bilang layuning papurihan si [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria]]. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.<ref name="RLF3.1" /> Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang ''Union'' sa Frankfurt, na kaanib ng [[Premier Grand Lodge of England]], ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni [[Adolph Freiherr Knigge]] sa kanilang hanay.<ref name="RLF3.1" /> ===Reporma=== ====Adolph Knigge==== [[File:Knigge Freiherr.jpg|thumb|upright|[[Adolph Freiherr Knigge]], ang pinakaepektibong tagapagrekrut para sa Illuminati]] Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng [[Rite of Strict Observance]] ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa [[Hukbong Bavarian]] at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.<ref name="RLF3.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26</ref> Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (''Most Serene Superiors'') na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.<ref name="RLF3.2" /> Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng [[Swabia]] at [[Franconia]], habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.<ref name="RLF3.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50</ref> ====Mga Suliraning Panloob==== Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.<ref name="RLF3.3" /> Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang [[Kontra-relihiyon|sentimyentong antirelihiyoso]], na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na ''Illuminatus Minor'', na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.<ref name="RLF3.3" /> Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.<ref name="RLF3.3" /> Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa [[Prussia]] nang wala siyang anumang natamong tagumpay.<ref name="RLF3.3" /> ====Bagong Sistema==== Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.<ref name="RLF3.3" /> Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri: * '''Uri I – Ang Palaruan''', na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor. * '''Uri II – Ang mga Antas Masoniko'''. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight. * '''Uri III – Ang mga Misteryo'''. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.<ref name="RLF3.3" /><ref name="Hataley">[http://www.jwmt.org/v3n23/hataley.html K. M. Hataley, ''In Search of the Illuminati'', Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012]</ref> ===Mga Pagtatangkang Magpalawak=== Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa [[Aachen]], si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.<ref name="RLF4.1">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88</ref> Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.<ref name="RLF4.1" /> Ang [[Rite of Strict Observance]] ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging [[Carlos XIII ng Suwesya]]), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]]. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang [[Charles Edward Stuart|tagapagmana ng angkang Stuart]] sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.<ref name="RLF4.1" /> ====Kumbensiyon ng Wilhelmsbad==== [[File:Hanau-Wilhelmsbad - Burgruine - 8452.jpg|thumb|Ang "nasirang" kastilyong itinayo ni [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] sa parke ng Wilhelmsbad, na nagsilbing lugar ng huling kumbensiyon ng Strict Observance]] Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) [[Hanau]]. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga [[mistikong Aleman]], sa pamumuno ni [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] at ng kanilang punong-abala na si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]], at ng mga [[Martinismo|Martinista]], sa pamumuno ni [[Jean-Baptiste Willermoz]]. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina [[Johann Joachim Christoph Bode]], na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa [[Wetzlar]] at maestro ng lohiyang ''Joseph of the Three Helmets'' doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.<ref name="RLF4.1"/> Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.<ref name="RLF4.1" /> Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.<ref name="RLF4.1" /> Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa [[Pransiya]], ''les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte'' (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.<ref name="RLF4.1" /> ====Mga Bunga ng Wilhelmsbad==== Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa [[alkimya]] at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.<ref name="RLF4.1" /> Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (''Unknown Superiors''). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng [[Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya]] dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.<ref name="RLF4.1" /> Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga [[Martinismo|Martinista]], ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.<ref name="RLF4.1" /> Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (''Eclectic Alliance''), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.<ref name="RLF4.1" /> ===Kaitaasan (''Zenith'')=== Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang ''Prudence'', na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng ''Chevaliers Bienfaisants'', ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.<ref name="RLF4.2">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429</ref> Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa [[Mainz]] ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa [[Warsaw]], [[Pressburg]] (Bratislava), [[Tyrol]], [[Milan]], at [[Suwisa]].<ref name="RLF4.2" /> Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.<ref>See the dynamic [[FactGrid]] list for the [https://database.factgrid.de/query/embed.html#SELECT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FpersonDescription%20%3Ffamily_nameLabel%20%3Fentry%20%3FlocalisationLabel%20%3Fdate_of_birth%20%3Fdate_of_death%20%3FIlluminati_code_name%20%3FIlluminati_code_nameLabel%20WHERE%20%7B%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D%2Cen%22.%20%7D%0A%20%20%3Fperson%20wdt%3AP91%20wd%3AQ10677%3B%0A%20%20%20%20p%3AP91%20%3Fstatement.%0A%20%20%3Fstatement%20ps%3AP91%20wd%3AQ10677.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP49%20%3Fentry.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fstatement%20pq%3AP47%20%3Flocalisation.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP247%20%3Ffamily_name.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP77%20%3Fdate_of_birth.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP38%20%3Fdate_of_death.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP140%20%3FIlluminati_code_name.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3Fentry) individual references and source attributions on each case].</ref> Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina [[Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach]], [[Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg]], kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si [[Augustus, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg|August]], si [[Karl Theodor Anton Maria von Dalberg]], gobernador ng [[Erfurt]], si [[Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel]] (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng [[Koblenz]]. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]], kansilyer ng [[Bohemia]], kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.<ref name="RLF4.2" /> Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si [[Johann Kaspar Lavater]], ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si [[Christoph Friedrich Nicolai]], ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.<ref name="RLF4.2" /> ===Alitan sa mga Rosicrucian=== Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga [[Rosicrucian]] ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.{{citation needed|date=October 2022}} Bagaman malinaw na mga [[Protestantismo|Protestante]], ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o ''séance''.{{citation needed|date=October 2022}} Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si [[Pamilyang Kolowrat|Kolowrat]] ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si [[Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel]] ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang [[Kristiyanong teosopiya]] at [[Gnostisismo]]. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.<ref name="MNW">{{Cite book |last=Neugebauer-Wölk |first=Monika |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HCUOAQAAMAAJ&pg=PA1009 |title=Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I |publisher=Brill |year=2005 |isbn=978-90-04-14187-2 |editor-last=Hanegraaff |editor-first=Wouter J. |pages=590–597 |editor-last2=Faivre |editor-first2=Antoine |editor-last3=Broek |editor-first3=Roelof van den |editor-last4=Brach |editor-first4=Jean-Pierre | language=en | chapter=Illuminaten}}</ref> Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.<ref name="MNW"/> Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni [[Johann Christoph von Wöllner]], ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.{{citation needed|date=October 2022}} May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa [[Grand National Mother Lodge, "The Three Globes"|"Tatlong Globo"]] at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng [[ateismo]] at mga rebolusyonaryong tendensiya.{{citation needed|date=October 2022}} Noong Abril 1783, ipinaalam ni [[Frederick ang Dakila]] kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng [[Socinianismo]], at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).<ref name="RLF4.2" /> Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si [[Joseph von Sonnenfels]] at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.<ref name="RLF4.2" /> Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,{{citation needed|date=October 2022}} ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (''Illuminated''), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.<ref name="RLF4.2" /> ===Panloob na Hindi Pagkakasundo=== Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.<ref name="RLF4.2" /> Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (''Priest''). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.<ref name="RLF4.2" /> Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.<ref name="Hataley" /> ===Pagbagsak=== Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga [[Heswita]] ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.<ref name="RLF4.3">René le Forestier, ''Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande'', Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96</ref> Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni [[Charles Theodore, Elektor ng Bavaria|Charles Theodore]] at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng [[lihim na samahan]], kabilang ang Illuminati.<ref name="McKeown" /> Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.<ref>{{cite book|title=The Mythology of Secret Societies|last=Roberts|first=J.M.|author-link=John Roberts (historian)|year=1974|publisher=Charles Scribner's Sons|location=NY|isbn=978-0-684-12904-4|pages=128–29}}</ref> ==Barruel at Robison== Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang ''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism]]'' ni [[Augustin Barruel]] at ang ''Proofs of a Conspiracy'' ni [[John Robison (pisiko)|John Robison]] ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng [[Rebolusyong Pranses]]. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.<ref>{{cite book|title=Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory|last=Simpson|first=David|year=1993|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75945-6|page=88}}.</ref> Isang pangunahing halimbawa nito ang ''Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism'' ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.<ref>{{cite book|title=Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism|last=Payson|first=Seth|year=1802|publisher=Samuel Etheridge|location=Charlestown|url={{Google books|ZEMAAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}}</ref> Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na ''On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France'', na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.<ref name="Tise">{{cite book|title=The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800|last=Tise|first=Larry|year=1998|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0100-6|pages=351–53}}</ref><ref name="Jefferson">{{cite book |first=Thomas |last=Jefferson |title= (To:Nicolas Gouin Dufief; 'There has been a book written lately by DuMousnier ...') |date=17 November 1802 |url=http://press.princeton.edu/chapters/s9880.pdf |access-date=26 October 2013}}</ref> Si Barruel, isang [[Heswita]] na ipinatapon mula sa Pransiya,<ref name="s989v"/> ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang [[teorya ng sabuwatan]] na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga [[Masoneriya]], at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.<ref name="s989">{{cite book | last2=Bogdan | first2=Henrik | last1=Snoek | first1=Jan A.M. | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=The History of Freemasonry: An Overview | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA28 | access-date=12 August 2024 | page=28}}</ref> Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng [[Masoneriya]], at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.<ref name="s989u">{{cite book | last1=Porset | first1=Charles | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Masonic Historiography | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA121 | access-date=12 August 2024 | pages=121}}</ref> Inakusahan din ni Barruel ang mga [[Kabalyerong Templario]] na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.<ref name="s989v">{{cite book | last1=Pelt | first1=Robert Jan van | authorlink=Robert Jan van Pelt | editor-last1=Bogdan | editor-first1=Henrik | editor-last2=Snoek | editor-first2=Jan A.M. | title=Handbook of Freemasonry | publisher=Brill | series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2014 | isbn=978-90-04-27312-2 | chapter=Freemasonry and Judaism | chapter-url=https://books.google.com/books?id=x033AwAAQBAJ&pg=PA197 | access-date=12 August 2024 | page=197}}</ref> Ang orihinal na pananaw ni Barruel ay ilarawan ang mga Hudyo bilang bahagi ng isang pandaigdigang sabuwatan at bilang pangunahing puwersang nagtutulak sa kasaysayan ng daigdig (samantalang ang pangkalahatang pananaw noon ay masyadong mahina ang mga Hudyo upang magkaroon ng gayong impluwensiya).{{sfn|Pelt|2014|p=198}} Kalaunan, tumigil si Barruel sa muling paglilimbag ng kaniyang aklat dahil sa pangambang maaari itong magdulot ng masaker laban sa mga Hudyo.{{sfn|Pelt|2014|p=199}} Ang mga akda nina Robison at Barruel ay nakarating sa Estados Unidos at sa buong [[Bagong Inglatera]]. Kabilang sa mga nangaral laban sa Illuminati si Rev. [[Jedidiah Morse]], isang konserbatibong ministrong Kongregasyonalista at heograpo. Sa katunayan, isa sa mga unang paglalarawan tungkol sa Illuminati na nalimbag sa Estados Unidos ay ang sermon ni Morse para sa Araw ng Pag-aayuno noong 9 Mayo 1798. Nabatid ni Morse ang paglalathala sa Europa ng ''Proofs of a Conspiracy'' ni Robison sa pamamagitan ng isang liham mula kay Rev. John Erskine ng Edinburgh, at nabasa niya ang aklat di-kalaunan matapos makarating sa pamamagitan ng barko noong Marso ng taong iyon ang mga siping inilimbag sa Europa. Sumunod din sa pagkondena sa pinaniniwalaang pangkat ng mga nagsasabuwatan ang iba pang manunulat na kontra-Illuminati, gaya ni Timothy Dwight.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Fraser|first=Gordon|date=November 2018|title=Conspiracy, Pornography, Democracy: The Recurrent Aesthetics of the American Illuminati|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-american-studies/article/conspiracy-pornography-democracy-the-recurrent-aesthetics-of-the-american-illuminati/906DDB8C8B609BFC4FD7FA7233D570DC|journal=Journal of American Studies|volume=54|issue=2|pages=273–294|via=Cambridge Core|doi=10.1017/S0021875818001408|s2cid=150279924|url-access=subscription}}</ref> Matapos ang mga nalimbag na sermon, sumunod naman ang mga ulat sa pahayagan, at naging bahagi ang mga ito ng partidistang talakayang pampolitika bago ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]].<ref name="Stauffer PhD diss.">[https://books.google.com/books/about/New_England_and_the_Bavarian_Illuminati.html?id=nvY7AAAAIAAJ Stauffer, Vernon (1918). "New England and the Bavarian Illuminati." PhD diss., Columbia Univ.], pp. 282–283, 304–305, 307, 317, 321, 345–360. Retrieved July 14, 2019</ref> Ang sumunod na pagkabahala ay nag-ambag din sa pag-unlad ng panitikang gotiko sa Estados Unidos. Hindi bababa sa dalawang nobela mula sa panahong iyon ang tumutukoy sa krisis: ''[[Ormond; or, the Secret Witness|Ormond; or, The Secret Witness]]'' (1799) at ''Julia, and the Illuminated Baron'' (1800).<ref>{{Cite book|last=Wood|first=Sally Sayward Barrell Keating|title=Julia, and the illuminated baron: a novel: founded on recent facts, which have transpired in the course of the late revolution of moral principles in France.|date=1800|publisher=Printed at the United States' Oracle Press, by Charles Peirce, (proprietor of the work.)|location=Portsmouth, New-Hampshire|language=en|oclc=55824226}}</ref> Bukod dito, iniugnay ng ilang iskolar ang pagkabahala hinggil sa umano'y sabuwatan ng Illuminati sa mga pangamba tungkol sa imigrasyon mula sa Caribbean at sa posibilidad ng mga pag-aalsa ng mga alipin.<ref name=":0" /> Humupa ang pag-aalalang ito sa unang dekada ng ika-19 na siglo, bagaman paminsan-minsan itong muling nabuhay sa kilusang [[Kilusang Kontra-Mason|Kontra-Mason]] noong dekada 1820 at 1830.<ref name="Stauffer" /> ==Makabagong Illuminati== Ilang makabago at kasalukuyang [[samahang pangkapatiran]] ang nag-aangking nagmula sa orihinal na Bavarian Illuminati at hayagang gumagamit ng pangalang "Illuminati". Ang ilan sa mga grupong ito ay gumagamit ng baryasyon ng pangalang "The Illuminati Order" bilang bahagi ng pangalan ng kanilang organisasyon,<ref>Weishaupt, Adam. The Illuminati Series. Hyperreality Books, 2011. 6 vols.</ref> samantalang ang iba, gaya ng [[Ordo Templi Orientis]], ay may antas na ''Epopt'' o ''Perfect Pontiff of the Illuminati'' sa loob ng kanilang estruktura ng mga digri. Gayunpaman, walang ebidensiyang nagpapakita na ang mga makabagong grupong ito ay may tunay na kaugnayan sa makasaysayang orden. Hindi sila nakapagtipon ng malaking kapangyarihang pampolitika o impluwensiya, at karamihan sa kanila, sa halip na sikaping manatiling lihim, ay nagtataguyod ng mga hindi napatutunayang ugnayan sa Bavarian Illuminati bilang paraan upang makahikayat ng mga bagong kasapi.<ref name="McKeown">{{cite web|last=McKeown |first=Trevor W. |title=A Bavarian Illuminati Primer |url=http://freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |publisher=Grand Lodge of British Columbia and Yukon A.F. & A.M. |access-date=27 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101164201/http://www.freemasonry.bcy.ca/texts/illuminati.html |archive-date=1 January 2011 |date=16 February 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> May ilang makabagong mananaliksik na nagsasabing bagaman walang makasaysayang pagpapatuloy ang mga kontemporaryong grupong ito mula sa Bavarian Illuminati, madalas silang humihiram nang pili mula sa dokumentadong estruktura at simbolismo nito.<ref name="McKeown" /> ==Pamana== {{anchor|Teorya ng sabwatan}} {{Main|Teorya ng Pagsabwatan ng Bagong Kaayusan ng Daigdig#Illuminati}} {{Main|Illuminati sa kulturang popular}} [[File:Eye of Providence Symbol.svg|thumb|Ang [[Mata ng Providence]]]] Hindi nakaligtas ang orihinal na Illuminati sa pagsupil dito sa Bavaria. Dahil dito, ang mga karagdagang umano'y pakana at lihim na sabuwatang iniuugnay sa kanila sa mga akda nina Barruel at Robison ay dapat ituring na mga kathang-isip lamang ng mga may-akda.<ref name="Stauffer"/> Sa kabila nito, maraming makabagong [[teorya ng sabuwatan]] ang nagsasaad na ang mga pangyayari sa daigdig ay kinokontrol at minamanipula ng isang [[lihim na samahan]] na tinatawag ang sarili nitong Illuminati.<ref>{{cite book |last=Barkun |first=Michael |title=A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America |year=2003 |publisher=[[University of California Press]] |location=Berkeley |isbn=978-0-520-23805-3 |author-link=Michael Barkun |series=Comparative Studies in Religion and Society |title-link=A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America}}</ref> Ilan sa mga makasaysayang pangyayaring maling inaangkin ng mga tagapagtaguyod ng mga teoryang ito na isinagawa ng Illuminati ay ang [[Rebolusyong Pranses]], ang [[halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800]],<ref>{{cite news |first=Colin |last=Dickey |title=Did an Illuminati Conspiracy Theory Help Elect Thomas Jefferson? |url=https://www.politico.com/news/magazine/2020/03/29/illuminati-conspiracy-theory-thomas-jeffersion-1800-election-152934 |access-date=14 January 2024 |work=[[Politico]] |date=29 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329203234/https://www.politico.com/news/magazine/2020/03/29/illuminati-conspiracy-theory-thomas-jeffersion-1800-election-152934 |archive-date=29 March 2020 |url-status=live |lang=en}}</ref> at ang [[pagpaslang kay John F. Kennedy]].<ref>{{cite news |first=Sophia |last=Smith Galer |title=The accidental invention of the Illuminati conspiracy |url=https://www.bbc.com/future/article/20170809-the-accidental-invention-of-the-illuminati-conspiracy |access-date=14 January 2024 |work=[[BBC.com]] |date=1 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250101134427/https://www.bbc.com/future/article/20170809-the-accidental-invention-of-the-illuminati-conspiracy |archive-date=1 January 2025 |url-status=live |lang=en}}</ref> == Karagdagang babasahin == {{refbegin|40em}} <!-- Nakaayos ayon sa apelyido ng may-akda o ayon sa pamagat kung walang may-akda. --> * {{cite book|last=Engel|first=Leopold|title=Geschichte des Illuminaten-ordens|year=1906|publisher=Hugo Bermühler verlag|location=Berlin|url=https://de.wikisource.org/wiki/Geschichte_des_Illuminaten-Ordens|author-link=Leopold Engel|oclc=560422365|language=de}} (Wikisource) * {{cite book|last1=Johnson|first1=George|title=Architects of Fear|url=https://archive.org/details/architectsoffear00john|url-access=registration|date=1983|publisher=J.P. Tarcher |isbn=978-0874772753}} * {{cite book|title=Die Korrespondenz des Illuminatenordens. Bd. 1, 1776–81|editor1-first=Reinhold|editor1-last=Markner|editor2-first=Monika|editor2-last=Neugebauer-Wölk|editor3-first=Hermann|editor3-last=Schüttler|year=2005|publisher=Max Niemeyer|location=Tübingen|isbn=978-3-484-10881-3|language=de}} * {{cite book|title=On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France|last=Mounier|first=Jean-Joseph|author-link=Jean Joseph Mounier|others=Trans. J. Walker|year=1801|publisher=W. and C. Spilsbury|location=London|url={{Google books|LLNCAAAAYAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}} * {{cite book|title=Who Are the Illuminati?: Exploring the Myth of the Secret Society|last=Porter|first=Lindsay|year=2005|publisher=Pavilion Books|url=https://books.google.com/books?id=sVu7OatQRWMC|access-date=21 November 2017|isbn=978-1-84340-289-3}} * {{cite book|title=Proofs of a Conspiracy Against All the Religions and Governments of Europe, Carried on in the Secret Meetings of Free Masons, Illuminati, and Reading Societies|last=Robison|first=John|author-link=John Robison (physicist)|year=1798|publisher=T. Cadell, Jr. and W. Davies|location=London|edition=3|url={{Google books|t-lAAAAAcAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|access-date=27 January 2011}} {{refend}} ==Panlabas na mga kawing== {{Commons category}} ==Mga sangguniang ginamit== {{refbegin|40em}} <!-- Nakaayos ayon sa apelyido ng may-akda o ayon sa pamagat kung walang may-akda. --> * {{cite book|last=Le Forestier|first=René|title=Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande|year=1914|publisher=Librairie Hachette et Cie|location=Paris|language=fr|oclc=493941226}} * {{cite book|last=Melanson|first=Terry|title=Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati|year=2009|publisher=Trine Day|location=Walterville, OR|url={{Google books|fOrjPAAACAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|oclc=182733051|isbn=978-0-9777953-8-3}} {{refend}} == Mga Sanggunian == {{reflist}} [[Category:Illuminati| ]] [[Category:Mga pagkakatatag noong 1776 sa Banal na Imperyong Romano]] [[Category:Mga pagbuwag noong 1785 sa Banal na Imperyong Romano]] [[Category:Ika-18 siglo sa Bavaria]] [[Category:Mga teorya ng sabuwatan]] [[Category:Mga organisasyong nakabase sa Bavaria]] [[Category:Mga organisasyong nabuwag noong 1785]] [[Category:Mga organisasyong itinatag noong 1776]] [[Category:Mga lihim na samahan sa Alemanya]] [[Category:Sekularismo sa Alemanya]] [[Category:Mga kontrobersiyang may kaugnayan sa Freemasonry]] ob48op3xxlflmbdnmvc3wlkrko5ysec