Pilipinas

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>tlwiki</dbname>
    <base>https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Midya</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Natatangi</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Usapan</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Tagagamit</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Usapang tagagamit</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Usapang Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Talaksan</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Usapang talaksan</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Usapang MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Padron</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Usapang padron</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Tulong</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Usapang tulong</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorya</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Usapang kategorya</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portada</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Usapang Portada</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Pilipinas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>582</id>
    <revision>
      <id>2212440</id>
      <parentid>2204927</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T08:26:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133661" sha1="11xir3sps1nv9s0axomr0s4j36uv7du" xml:space="preserve">{{short description|Bansa sa Timog Silangang Asya}}
{{Infobox country
| conventional_long_name     = Republika ng Pilipinas
| common_name                = Pilipinas
| native_name                = {{native name|en|Republic of the Philippines}}
| image_flag                 = Flag of the Philippines.svg
| image_coat                 = Coat of Arms of the Philippines.svg
| symbol_type                = Sagisag
| motto                      = [[Maka-Diyos, Maka-Tao, Makakalikasan at Makabansa]]
| anthem                     = [[Lupang Hinirang]]{{parabr}}{{center|[[File:Philippine National Anthem, the Lupang Hinirang, Himno Nacional Filipino Unknown Artist.ogg]]}}
| image_map                  = PHL orthographic.svg
| official_languages       = [[Wikang Filipino|Filipino]] at [[Wikang Ingles|Ingles]]
| demonym                  = [[Mga Pilipino|Pilipino/Pilipina]]&lt;br&gt; [[Pinoy|Pinoy/Pinay]] (katawagang palasak)
| capital                  = [[Maynila]]
| largest_city             = [[Lungsod Quezon]]&lt;br&gt;{{small|{{coord|14|38|N|121|02|E|display=inline}}}} &lt;!-- Although [[Davao City]] has the largest land area, the article on [[largest city]] says we should refer to the most populous city, which as of 2006 is [[Quezon City]]. See the discussion page for more information. Changing this information without citation would be reverted.--&gt;
| government_type          = Unitaryong [[Pangulo|pampanguluhang]] [[republika]]ng [[Saligang batas|konstitusyonal]]
| leader_title1            = [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]]
| leader_title2            = [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]]
| leader_title3            = [[Pangulo ng Senado ng Pilipinas|Pangulo ng Senado]]
| leader_title4            = [[Ispiker ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Tagapagsalita]]
| leader_title5            = [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]
| leader_name1             = [[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr.]]
| leader_name2             = [[Sara Duterte|Sara Duterte-Carpio]]
| leader_name3             = [[Francis Escudero]]
| leader_name4             = [[Martin Romualdez]]
| leader_name5             = Alexander Gesmundo
|legislature                 = [[Kongreso ng Pilipinas|Kongreso]]
|upper_house                 = [[Senado ng Pilipinas|Senado]]
|lower_house                 = [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]]
| area_km2 = 343448&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.gov.ph/ang-pilipinas |title=Archive copy |access-date=2017-12-28 |archive-date=2015-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150317015900/http://www.gov.ph/ang-pilipinas/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| area_sq_mi = 132606 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| area_rank                = Ika-64
| percent_water            = 0.61&lt;ref name=CIAfactbook&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |last=Central Intelligence Agency. |title=Silangan at Timog-Silangang Asya :: Pilipinas |work=The World Factbook |publisher=Washington, DC: Author |date=2009-10-28 |accessdate=2009-11-07 |archive-date=2015-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (tubig sa kaloobang sakop ng Pilipinas)
| population_estimate      = 
| population_estimate_year = 
| population_estimate_rank = 
| population_census        = 109,035,343
| population_census_year   = 2020
| population_census_rank = Ika-13
| population_density_km2   = 363.45
| population_density_sq_mi = 941.3 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank  = Ika-37
| GDP_PPP_year             = 2025
| GDP_PPP                  = $1.477 trilyon&lt;!--IMF--&gt;
| GDP_PPP_per_capita       = $12,913
| GDP_nominal              = $507.670 bilyon
| GDP_nominal_year         = 2025
| GDP_nominal_per_capita   = $4,439
| Gini                        = 40.2 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year                   = 2021
| Gini_ref                    = &lt;ref name=&quot;wb-gini&quot;&gt;{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |accessdate=2 Marso 2011}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank                   = Ika-44
| HDI_year                 = 2023
| HDI                      = 0.720
| HDI_ref = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{Cite web |date=6 Mayo 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 Mayo 2025 |access-date=6 Mayo 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank                 = Ika-117
| sovereignty_type         = [[Himagsikang Pilipino|Kalayaan]]
| sovereignty_note         = mula sa [[Espanya]] at [[Estados Unidos]]
| established_event1       = [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Pilipinas|Ipinahayag]]
| established_date1        = 12 Hunyo 1898
| established_event2       = [[Batas Tydings-McDuffie|Pansariling pamahalaan]]
| established_date2        = 24 Marso 1934
| established_event3       = [[Araw ng Republika|Kinikilala]]
| established_date3        = 4 Hulyo 1946
| established_event4       = [[Saligang Batas ng Pilipinas|Kasalukuyang saligang batas]]
| established_date4        = 2 Pebrero 1987
| currency                 = [[Piso ng Pilipinas]] (₱)
| currency_code            = PHP
| time_zone                = [[Pamantayang Oras ng Pilipinas]]
| utc_offset               = +8
| time_zone_DST            = hindi sinusunod
| utc_offset_DST           = +8
|date_format                 = {{unbulleted list |buwan-araw-taon|araw-buwan-taon ([[Anno Domini|AD]])}}
|drives_on                   = kanan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.brianlucas.ca/roadside/ |title=Which side of the road do they drive on? |author=Lucas, Brian |date=Agosto 2005 |accessdate=22 Pebrero 2009 |publisher=}}&lt;/ref&gt;
| cctld                    = [[.ph]]
| calling_code             = +63
| iso3166code        = PH
| footnotes                = * Ang [[Wikang Sebwano|Sebwano]], [[Wikang Zamboangueño|Tsabakano]], [[Wikang Iloko|Ilokano]], [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Mga wikang Bikol|Bikol]], [[Wikang Waray-Waray|Waray-Waray]], [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]], [[Wikang Pangasinan|Pangasinan]], [[Wikang Aklanon|Aklanon]], [[Wikang Ibanag|Ibanag]], [[Wikang Ibatan|Ibatan]], [[Wikang Kinaray-a|Kinaray-a]], [[Wikang Sambal|Sambal]], [[Wikang Surigaonon|Surigaonon]], [[Wikang Maranao|Maranao]], [[Wikang Maguindanao|Maguindanao]], [[Wikang Yakan|Yakan]], [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at [[Wikang Tausug|Taūsug]] ay ang mga auksilar na wikang opisyal sa kanilang sariling rehiyon. Ang [[Wikang Kastila|Kastila]] at [[Wikang Arabe|Arabe]] ay itinataguyod sa isang pangunahing at kusang batayan.}}
Ang '''Pilipinas''', opisyal na '''Republika ng Pilipinas''', ay isang [[malayang estado]] at kapuluang bansa sa [[Timog-Silangang Asya]] na nasa kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Binubuo ito ng 7,641 pulo na nahahati sa tatlong kumpol ng mga pulo: [[Luzon|Kalusunan]], [[Kabisayaan]] (kilala rin bilang ''Visayas'') at [[Mindanao|Kamindanawan]]. Napapalibutan ito ng [[Dagat Pilipinas]] sa silangan, [[Dagat Luzon]] sa kanluran, at ng [[Dagat ng Celebes]] sa katimugan. Nasa katimugang bahagi ng bansa ang bansang [[Indonesia|Indonesya]] habang ang bansang [[Malaysia]] naman ay nasa timog-kanluran. Naroroon sa silangan ang bansang [[Palau]] at sa hilaga naman ang bansang [[Taiwan]]. 

Ang Pilipinas ay matatagpuan din malapit sa [[Ekwador]] at sa [[Singsing ng Apoy ng Pasipiko]] na siyang dahilan kung bakit madalas tamaan ang bansa ng mga bagyo at lindol. Ang Pilipinas ay may lawak na 300,000 kilometro kuwadrado (115,831 milya kuwadrado), at noong 2021, mayroon itong populasyon na humigit-kumulang 109 milyong katao.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cudis |first=Christine |date=27 Disyembre 2021 |title=PH 2021 population growth lowest in 7 decades |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1163852 |access-date=13 Agosto 2022 |website=Philippine News Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang Pilipinas ang ikawalong pinakamataong bansa sa [[Asya]] at ang [[Tala ng mga bansa ayon sa populasyon|ika-labintatlong pinakamataong bansa]] sa daigdig. Ang kabisera nito ay ang lungsod ng [[Maynila]] at ang pinakamalaking lungsod ay ang [[Lungsod Quezon]]; pawang bahagi ng [[Kalakhang Maynila]]. 

Noong sinaunang panahon, ang mga [[Mga Negrito|Negrito]] ang ilan sa mga unang nanirahan sa kapuluan. Sinundan sila ng pagdating ng mga [[Mga Austronesyo|Austronesyo]]. Naganap ang pakikipagkalakalan sa mga [[Intsik]], Malay, [[India|Indiyano]], at mga bansang [[Islam|Muslim]]. Ang pagdating ni [[Fernando de Magallanes]] noong 1521 ay ang pasimula ng pananakop ng mga Kastila. Noong 1543, pinangalanan ng isang Kastilang manggagalugad na si [[Ruy López de Villalobos]] ang kapuluan na ''Las Islas Filipinas'' (Mga Kapuluan ng Pilipinas) sa karangalan ni [[Felipe II ng Espanya]]. Sa pagdating ni [[Miguel López de Legazpi]] mula sa [[Lungsod ng Mehiko]] noong 1565, naitatag ang unang paninirahan ng mga Kastila sa kapuluan. Naging bahagi ang Pilipinas sa [[Imperyong Kastila]] nang mahigit 300 taon. Naging daan ito upang ang [[Katolisismo]] ang maging pangunahing pananampalataya. Sa gitna ng kapanahunang ito, ang Maynila ang naging sentro ng kalakalan ng kanluran sa Pasipiko na umuugnay sa Asya sa [[Acapulco]] sa [[Kaamerikahan]] gamit ang mga [[galeon ng Maynila]].

Noong 1896, sumiklab ang [[Himagsikang Pilipino]], na nagpatatag sa sandaling pag-iral ng [[Unang Republika ng Pilipinas]], na sinundan naman ng madugong [[Digmaang Pilipino-Amerikano]] ng panlulupig ng hukbong sandatahan ng [[Estados Unidos]]. Sa kabila ng [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|pananakop ng mga Hapon]], nanatili sa Estados Unidos ang kataas-taasang kapangyarihan sa kapuluan hanggang matapos ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], kung kailan kinilala na ang Pilipinas bilang isang malayang bansa. Mula noon, ang Pilipinas ay nagkaroon ng magulong karanasan sa demokrasya, kung saan kabilang ang pagpapatalsik ng diktadurya sa isang [[Rebolusyong EDSA ng 1986|di-marahas na himagsikan]].

Ang Pilipinas ay isang orihinal na kasapi ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]], [[Kapisanan ng Pandaigdigang Kalakalan]], [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]], ang [[Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko]], at ang [[East Asia Summit|Pulong-Panguluhan ng Silangang Asya]]. Nandito rin ang himpilan ng [[Bangko sa Pagpapaunlad ng Asya]]. Itinuturing ang Pilipinas na isang bagong industriyalisadong bansa, kung saan mayroong ekonomiyang nagbabago mula sa isang nakabatay sa agrikultura patungo sa isang mas nakabatay naman sa mga serbisyo at pagmamanupaktura. Isa ang Pilipinas sa tanging dalawang bansa sa Timog-silangang Asya na [[Kristiyanismo]] ang pangunahing pananampalataya. Yaong isa ay ang [[Silangang Timor]].

== Pangalan ==
[[Talaksan:Pantoja de la Cruz Copia de Antonio Moro.jpg|thumb|upright|left|Si [[Felipe II ng Espanya]].]]
Sa gitna ng kaniyang paglalayag noong 1542, pinangalanan ng Kastilang manggagalugad na si [[Ruy López de Villalobos]] ang mga pulo ng [[Leyte]] at [[Samar]] bilang ''Felipinas'' ayon sa pangalan ni [[Felipe II ng Espanya|Haring Felipe II ng Espanya]], na siyang Prinsipe ng [[Asturias (Espanya)|Asturias]] noon. Sa huli, ang pangalang ''Las Islas Filipinas'' ang sasaklaw sa lahat ng mga pulo sa kapuluan. Bago ito naging pangkaraniwan, iba pang mga pangalan tulad ng ''Islas del Poniente'' (Mga Kapuluan ng Kanluran) at ang ipinangalan ni [[Fernando de Magallanes]] para sa mga pulo na ''San Lázaro'' ay ginamit rin ng mga Kastila upang tukuyin ang kapuluan.

Sa pagdaan ng kasaysayan, ilang beses nang nagbago ang opisyal na pangalan ng Pilipinas. Sa gitna ng [[Himagsikang Pilipino]], inihayag ng [[Kongreso ng Malolos]] ang pagtatag ng ''República Filipina'' (Republika ng Pilipinas). Mula sa panahon ng [[Digmaang Espanyol–Amerikano]] (1898) at [[Digmaang Pilipino–Amerikano]] (1899-1902) hanggang sa panahon ng [[Komonwelt ng Pilipinas|Komonwelt]] (1935-1946), tinawag ng mga Amerikano ang bansa bilang ''Philippine Islands'', na salin sa Ingles mula sa Kastila. Mula sa [[Kasunduan sa Paris (1898)|Kasunduan sa Paris]], nagsimulang lumutang ang pangalan na &quot;Pilipinas&quot; at mula noon ito na ang naging kadalasang ngalan ng bansa. Mula sa katapusan ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang opisyal na pangalan ng bansa ay &quot;Republika ng Pilipinas&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Enero 1973 |title=1973 Constitution of the Republic of the Philippines |url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1973-constitution-of-the-republic-of-the-philippines-2/ |access-date=15 Agosto 2022 |website=Official Gazette of the Republic of the Philippines |language=en-US |archive-date=25 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170625191553/https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1973-constitution-of-the-republic-of-the-philippines-2/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
{{main|Kasaysayan ng Pilipinas}}

=== Sinaunang Panahon ===
[[Talaksan:Tabon Cave 2014 04.JPG|thumb|left|Ang [[Kuwebang Tabon|Yungib ng Tabon]] ay ang pook kung saan natuklasan ang isa sa mga pinakamatandang labi ng tao sa Pilipinas, ang [[Taong Tabon]].]]
[[Talaksan:Remains of a Rhinoceros philippinensis found in Rizal, Kalinga dated c. 709,000 years ago.jpg|thumb|Mga kinatay na labi ng isang ''Rhinoceros philippinensis'' na natuklasan sa Rizal, Kalinga na nagpapatunay na may mga naninirahan nang hominini sa bansa 709,000 taon na ang nakararaan.]]
Ang kamakailang pagtuklas sa mga kasangkapang bato at buto ng mga labi ng kinatay na hayop sa [[Rizal, Kalinga|Rizal]], [[Kalinga]] ay patunay na may mga sinaunang [[hominini]] sa bansa 709,000 taon na ang nakararaan.&lt;ref&gt;[https://www.nature.com/articles/s41586-018-0072-8 Ingicco et al. 2018]&lt;/ref&gt; Samantala, ayon sa mga naitalang labi ng tao sa bansa, maaaring dinayo na ng mga tao ang Pilipinas ilang libong taon na ang nakalipas. Inaakala na ang labi ng [[Homo luzonensis|Taong Callao]] na natuklasan sa [[Yungib ng Callao]] sa [[Cagayan (lalawigan)|Cagayan]] ay ang pinakamatandang labi ng tao sa Pilipinas na may tanda na 67,000 taon.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Rincon |first=Paul |date=10 Abril 2019 |title=Homo luzonensis: New human species found in Philippines |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/science-environment-47873072 |access-date=18 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410192730/https://www.bbc.com/news/science-environment-47873072 |archive-date=10 Abril 2019}}&lt;/ref&gt; Mas higit pang matanda sa naunang natuklasang labi ng [[Taong Tabon]] sa [[Palawan]] na tinatayang 26,500 taon na ang nakalipas.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Détroit |first1=Florent |last2=Dizon |first2=Eusebio |last3=Falguères |first3=Christophe |last4=Hameau |first4=Sébastien |last5=Ronquillo |first5=Wilfredo |last6=Sémah |first6=François |date=2004 |title=Upper Pleistocene ''Homo sapiens'' from the Tabon cave (Palawan, The Philippines): description and dating of new discoveries |url=http://fdetroit.free.fr/IMG/pdf/Detroit_etal_04_Tabon2.pdf |journal=Human Palaeontology and Prehistory |publisher=[[Elsevier]] |volume=3 |issue=2004 |pages=705–712 |bibcode=2004CRPal...3..705D |doi=10.1016/j.crpv.2004.06.004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218164554/http://fdetroit.free.fr/IMG/pdf/Detroit_etal_04_Tabon2.pdf |archive-date=18 Pebrero 2015 |access-date=9 Mayo 2024 |doi-access=free |issn = 1631-0683 }}&lt;/ref&gt; Tumawid sa mga sinaunang tulay na lupa ang mga [[Mga Negrito|Negrito]] o Ita, na siyang tinatayang kauna-unahang mga nanirahan sa Pilipinas. Sa kalaunan, dumayo sila sa kagubatan ng mga pulo. Sa kasalukuyan, nang sumapit ang ikalawang libong taon, nanirahan din sa Pilipinas ang iba pang mga mandarayuhan mula sa [[tangway ng Malay]], kapuluan ng [[Indonesia]], mga taga-[[Indotsina]] at [[Taiwan]].&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/2005-006.pdf |title=The Protected Landscape Approach: Linking Nature, Culture and Community |date=2005 |publisher=[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] |isbn=978-2-8317-0797-6 |editor-last=Brown |editor-first=Jessica |location=Gland, Switzerland and Cambridge, England |pages=101–102 |language=en |access-date=11 Abril 2025 |editor-last2=Mitchell |editor-first2=Nora J. |editor-last3=Beresford |editor-first3=Michael |archive-url=https://web.archive.org/web/20180408232535/https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/2005-006.pdf |archive-date=8 Abril 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jett |first=Stephen C. |url=https://books.google.com/books?id=EgOUDgAAQBAJ |title=Ancient Ocean Crossings: Reconsidering the Case for Contacts with the Pre-Columbian Americas |date=2017 |publisher=[[University of Alabama Press]] |isbn=978-0-8173-1939-7 |location=Tuscaloosa, Ala. |pages=[https://books.google.com/books?id=EgOUDgAAQBAJ&amp;pg=168 168–171] |access-date=18 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203072920/https://books.google.com/books?id=EgOUDgAAQBAJ |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Mayroon nang mga mangilan-ngilang teorya patungkol sa pinagmulan ng mga sinaunang Pilipino. Isa na ang teorya ni F. Landa Jocano na nagsasabing ang mga ninuno ng mga Pilipino ay lokal na umusbong. Ang teoryang &quot;Pinagmulang Kapuluan&quot; naman ni Wilhelm Solheim, ipinahihiwatig na ang pagdating ng mga tao sa kapuluan ay naganap sa pamamagitan ng mga network pangkalakalan na nagmula sa Sundaland sa pagitan ng 48,000 hanggang 5,000 BK at hindi sa pamamagitan ng malawak na pandarayuhan. Samantala, ipinapaliwanag ng teoryang &quot;Paglawak ng mga Austronesyo&quot; na ang mga Malayo-Polinesyong nagmula sa Taiwan ay nagsimulang lumipat sa Pilipinas noong 4,000 BK, taliwas sa mga naunang pagdating.
[[Talaksan:Angono Petroglyphs1.jpg|right|thumb|[[Mga Petroglipo ng Angono]], ang pinakamatandang gawang [[Sining ng Pilipinas|sining]] sa Pilipinas.]]
Ang pinakatinatanggap na teorya, batay sa lingguwistika at arkeolohikong katibayan, ay ang teoryang &quot;Mula sa Taiwan&quot;, kung saan ipinapalagay na ang mga [[Mga Austronesyo|Austronesyo]] mula Taiwan, na sila mismo ay nagmula sa mga neolitikong kabihasnan ng [[Ilog Yangtze]] tulad ng [[Kabihasnang Liangzhu|kalinangang Liangzhu]], ay lumipat sa Pilipinas noong 4,000 BK. Sa gitna ng Panahong Neolitiko, isang &quot;kalinangan ng batong-luntian&quot; ang sinasabing umiral na pinatunayan ng libu-libong magagandang gawang [[artipakto]] ng batong-luntian na nasumpungan sa Pilipinas na tinatayang noong 2,000 BK pa.

Ang batong-luntian ay sinasabing nagmula sa kalapit na Taiwan at nasumpungan rin sa iba't ibang pook sa kapuluan at pangunahing kalupaan ng Timog-silangang Asya. Ang mga artipaktong ito ang sinasabing patunay ng malawak na pakikipag-ugnayan ng mga lipunan ng Timog-silangang Asya sa isa’t isa noong sinaunang panahon.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |url=https://books.google.com/books?id=FSlwAAAAMAAJ |title=Prehispanic Source Materials for the Study of Philippine History |publisher=New Day Publishers |year=1984 |isbn=978-971-10-0227-5 |location=Quezon City, Philippines |page=17 |access-date=11 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203072920/https://books.google.com/books?id=FSlwAAAAMAAJ |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ness |first=Immanuel |url=https://books.google.com/books?id=2HMTBwAAQBAJ |title=The Global Prehistory of Human Migration |date=2014 |publisher=Wiley-Blackwell |isbn=978-1-118-97059-1 |editor-last1=Bellwood |editor-first1=Peter |location=Chichester, West Sussex, England |page=[https://books.google.com/books?id=2HMTBwAAQBAJ&amp;pg=PA289 289] |access-date=11 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203072922/https://books.google.com/books?id=2HMTBwAAQBAJ |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Magmula noong 1,000 BK, ang mga naninirahan sa kapuluan ay binubuo ng apat na uri ng pangkat panlipunan: mga lipi ng mangangaso at mangangalakal, lipunan ng mga mandirigma, mga plutokrasi sa kabundukan, at mga ''port principality''.&lt;ref name=&quot;Legarda-2001&quot;&gt;{{Cite journal |last=Legarda |first=Benito Jr. |year=2001 |title=Cultural Landmarks and their Interactions with Economic Factors in the Second Millennium in the Philippines |journal=Kinaadman (Wisdom): A Journal of the Southern Philippines |publisher=Xavier University – Ateneo de Cagayan |volume=23 |page=40}}&lt;/ref&gt;

=== Bago dumating ang mga mananakop ===
{{main|Kasaysayan ng Pilipinas (900–1521)}}
{{multiple image
|align        = right
|width        = 110
|image1       = Visayans_3.png
|alt1         =
|caption1     =
|image2       = Visayans_1.png
|alt2         =
|caption2     =
|image3       = Visayans_2.png
|alt3         =
|caption3     =
|image4       = Visayans_4.png
|alt4         =
|caption4     =
|footer       = Mga larawan mula sa [[Boxer Codex]] na ipinapakita ang sinaunang &quot;kadatuan&quot; o [[Maginoo|tumao]] (mataas na uri). '''Mula kaliwa pakanan''': (1) Mag-asawang Bisaya ng Panay, (2) ang mga &quot;Pintados&quot;, isa pang pangalan sa mga Bisaya ng Cebu at sa mga pinalilibutang pulo nito ayon sa mga unang manlulupig, (3) maaaring isang [[tumao]] (mataas na uri) o [[timawa]] (mandirigma) na mag-asawang Pintado, at (4) isang mag-asawang maharlika ng mga Bisaya ng Panay.
|footer_align = left
}}
[[Talaksan:LCI.jpg|thumb|Ang [[Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]], {{circa}} 900. Ang pinakamatanda at makasaysayang kasulatan sa Pilipinas na natuklasan sa [[Lumban|Lumban, Laguna]].]]
Nanirahan sa bansa noong ikawalong dantaon ang mga mangangalakal na [[Intsik|Tsino]]. Ang paglaganap ng mga bansang (kaharian) Budismo sa bahagi ng Asya ang nagpasimuno ng kalakalan sa pagitan ng mga bansa sa [[Indonesia]], [[India]], [[Hapon]], at [[Timog-Silangang Asya]]. Subalit, humina ang mga kaharian sa Timog-Silangang Asya dahil sa mahigpit na alitan at hindi pagkakasundo. Samantala, ang paglaganap ng [[Islam]] sa pamamaraan ng panangalakal at proselitismo, tulad ng [[Kristiyanismo]], ang nagdala sa mga mangangalakal at tagakalat ng pananampalataya sa kabahagian; ang mga [[Arabe]] ay dumating sa Mindanao noong ika-14 na dantaon. Sa pagdating ng mga unang Europeo, sa pangunguna ni Fernando Magallanes noong 1521, mayroon nang mga [[raha]] hanggang sa hilaga ng [[Maynila]], na naging mga karugtungang-sangay ng mga kaharian ng Timog-Silangang Asya. Subalit, pawang mga nagsasarili ang mga pulo ng Pilipinas noon.

Ang kasalukuyang paghihiwalay sa pagitan ng sinauna at [[maagang kasaysayan ng Pilipinas]] ay ang araw na 21 Abril, taong 900, na siyang katumbas sa [[Kalendaryong Gregoryano]] ng araw na nakalagay sa [[Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]], na siyang pinakamatandang kasulatan na nagmula sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Postma |first=Antoon |date=1992 |title=The Laguna Copper-Plate Inscription: Text and Commentary |url=http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018 |journal=Philippine Studies |location=Quezon City, Philippines |publisher=[[Ateneo de Manila University]] |volume=40 |issue=2 |pages=182–203 |issn=0031-7837 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208053836/http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018 |archive-date=8 Disyembre 2015}}&lt;/ref&gt; Ang araw na ito ay sumapit sa gitna ng kung anong tinatawag ng mga antropolohista bilang ang &quot;yugto ng pag-usbong&quot; ng Pilipinas (una hanggang ika-14 na dantaon), na inilalarawan bilang ang bagong pag-usbong ng sosyo-kalinangang huwaran, simula ng pag-unlad ng mga malalaking pamayanan sa baybayin, mas higit na pagsasapin-sapin at pagdadalubhasa sa lipunan, at mga pagsisimula ng lokal at pandaigdigang kalakalan. Magmula ika-14 na dantaon, ilan sa mga malalaking pamayanan ay naging maunlad na sentrong pangkalakalan, at naging kalagitnaang punto ng mga pagbabago sa lipunan at paraan ng pamumuhay, kung saan inilarawan ng kung anong tinatawag ni F. Landa Jocano na &quot;yugto ng mga [[Barangay]]&quot; ng maagang kasaysayan ng Pilipinas, na nagsimula sa ika-14 na dantaon hanggang sa pagdating ng mga Kastila at ang pagsisimula ng panahong kolonyal ng Pilipinas.

Batay rin sa kasulatan, ang [[Bayan ng Tondo|sinaunang Tondo]] ay umiral noong bago mag-900 at nakasaad rin na ang Tondo noon ay may ugnayan sa Kaharian ng Medang sa kapuluan ng Java sa Indonesia. Bagaman ang katayuan ng ugnayan ng dalawa ay hindi malinaw sa kasulatan, patunay ito na noong ika-10 dantaon pa lamang ay may koneksyon na ang mga kabihasnan sa Luzon at Java. Sa pagdating ng mga Europeo noong ika-16 na dantaon, ang Tondo ay pinamumunuan ng tinatawag na &quot;[[Lakan]]&quot;. Umusbong ito bilang pangunahing sentro ng kalakalan na may bahagi ng monopolyo sa [[Kaharian ng Maynila|Karahanan ng Maynila]] sa mga produktong kalakal ng [[Dinastiyang Ming]] sa buong kapuluan.

Ang susunod na makasaysayang tala ay tumutukoy sa isang pook sa Pilipinas ng Vol. 186&amp;nbsp;ng opisyal na kasaysayan ng [[Dinastiyang Song]] kung saan isinasalarawan ang &quot;bansa&quot; ng [[Ma-i]]. Taun-taon binibisita ng mga Tsinong mangangalakal ang Ma-i at nagsasalarawan ang kanilang mga tala tungkol sa heograpiya, mga produktong kalakal, at ang pag-uugali ng mga namuno sa Ma-i. Isinaad ng mga Tsinong mangangalakal na ang mga mamamayan ng Ma-i ay tapat at mapagkakatiwalaan. Dahil sa hindi malinaw na mga pagsasalarawan ng mga tala tungkol sa kinaroroonan ng Ma-i, pinagdedebatihan pa rin kung saan ito umiral, may mga iskolar na inaakalang nasa [[Bay, Laguna]] ito, habang ang iba naman ay nag-aakalang nasa pulo ng [[Mindoro]] ito.

[[Talaksan:Ivory seal of Butuan.jpg|thumb|Ang selyong garing ng Butuan na natuklasan noong dekada '70 sa lungsod ng Butuan na nagpapatunay na mahalagang sentro ng kalakalan ang kaharian noong panahong klasikal.]]
Sumunod na itinukoy ng opisyal na kasaysayan ng Dinastiyang Song ang [[Karahanan ng Butuan]], isang maunlad na kabihasnan sa hilaga't-silangang Mindanao, kung saan ito ang unang naitalang bansa mula sa kapuluan ng Pilipinas na nagpadala ng sugo sa Tsina noong 17 Marso 1001. Nakamit ng Butuan ang katanyagan nito sa ilalim ng pamumuno ni Raha Sri Bata Shaja, na isang [[Budismo|Budistang]] namumuno sa isang bansang [[Hinduismo|Hindu]]. Naging makapangyarihan ang estadong ito dahil sa lokal na industriya ng panday-ginto at nagkaroon ito ng ugnayan at tunggaliang diplomatiko sa kaharian ng Champa.

Ayon sa alamat, itinatag naman ang [[Kumpederasyon ng Madyaas|Kadatuan ng Madyaas]] kasunod ng isang digmaang sibil sa pabagsak na Srivijaya, kung saan ang mga tapat na datung Malay sa Srivijaya ay nilabanan ang pananakop ng [[Dinastiyang Chola]] at ang papet na Raha nitong si Makatunao, at nagtatag ng isang estadong gerilya sa Kabisayaan. Ang datu na nagtatag sa Madyaas na si Puti, ay bumili ng lupa para sa kaniyang kaharian mula sa isang katutubong [[Mga Ati (Panay)|Ati]] na si Marikudo. Itinatag ang Madyaas sa [[Panay]] (ipinangalan mula sa estado ng Pannai na kaalyado ng Srivijaya na nasa [[Sumatra]]). Pagkatapos, madalas na nilulusob ng mga taga-Madyaas ang mga daungang panlungsod sa katimugang Tsina at nakipaggulo sa hukbong pandagat ng Tsina.

Kalapit ng Madyaas sa Kabisayaan ang Kaharian ng Cebu na pinamunuan ni Rahamuda Sri Lumay, isang maharlika na may liping Tamil mula sa India. Ipinadala si Sri Lumay ng Chola Maharajah upang sakupin ang Madyaas, subalit sumuway siya at bumuo na lamang ng sarili niyang malayang karahanan. Pawang magkaalyado ang Karahanan ng Butuan at Cebu at napanatili nila ang ugnayan at nagkaroon ng rutang pangkalakalan sa Kutai, isang bansang Hindu sa katimugang [[Borneo]] na itinatag ng mga Indiyanong mangangalakal.

Ang pinakamatandang petsa na nagbanggit tungkol sa Kaharian ng Maynila sa Luzon sa kabila ng [[Ilog Pasig]] mula Tondo ay may kinalaman sa tagumpay ni Raha Ahmad ng Brunei laban kay Raha Avirjirkaya ng [[Majapahit]], na namuno sa parehong lokasyon bago ang paninirahan ng mga Muslim. Nabanggit rin sa mga tala ng Tsino ang isang bansa na tinatawag na &quot;Luzon&quot;. Pinaniniwalaang may kinalaman ito sa sinaunang Maynila dahil inihayag sa mga tala ng Portuges at Kastila noong mga 1520 na ang ''Luçon'' at &quot;Maynila&quot; ay iisa lamang. Bagaman sinasabi ng ilang mga dalubhasa sa kasaysayan na dahil wala sa mga nakasaksi na ito ang talagang nakabisita sa Maynila, maaaring tinutukoy lamang ng ''Luçon'' ang lahat ng mga bayan ng mga [[Lahing Tagalog|Tagalog]] at [[Mga Kapampangan|Kapampangan]] na umusbong sa mga baybayin ng [[look ng Maynila]]. Gayun man, mula 1500 hanggang mga 1560, itong mga naglalayag na mga taga-Luzon ay tinatawag sa Portuges Malaka na ''Luções'' o &quot;Lusong/Lusung&quot;, at nakilahok rin sila sa mga kilusang pang-militar sa Burma ([[Dinastiyang Toungoo]]), Kasultanan ng Malaka, at Silangang Timor bilang mga mangangalakal at mersenaryo. Ang isang prominenteng ''Luções'' ay si [[Regimo de Raja]], na isang magnate sa mga pampalasa at isang ''Temenggung'' (sulat Jawi: تمڠݢوڠ) o gobernador at pulis-punong heneral sa Portuges Malaka. Siya rin ang pinuno ng isang hukbong dagat kung saan nangalakal at pinrotektahan ang komersyo sa pagitan ng [[kipot ng Malaka]], [[dagat Luzon]], at mga sinaunang kaharian at bayan sa Pilipinas.

Sa hilagang Luzon, ang Kaboloan (na ngayo'y nasa [[Pangasinan]]) ay nagpadala ng mga emisaryo sa Tsina noong 1406-1411, at nakipagkalakal rin ito sa [[Hapon]].

Sa ika-14 na dantaon dumating at nagsimulang lumaganap ang pananampalatayang [[Islam]] sa Pilipinas. Noong 1380, sina Karim ul' Makdum at Shari'ful Hashem Syed Abu Bakr, isang Arabong mangangalakal na isinilang sa [[Johor]], dumating sa [[Sulu]] mula Melaka at itinatag ang [[Sultanato ng Sulu|Kasultanan ng Sulu]] sa pagkumberto sa Raha ng Sulu na si Raha Baguinda Ali at pinakasalan ang kaniyang anak. Sa katapusan ng ika-15 dantaon, pinalaganap ni [[Mohammed Kabungsuwan|Shariff Kabungsuwan]] ng Johor ang Islam sa Mindanao at itinatag naman ang [[Sultanato ng Maguindanao|Kasultanan ng Maguindanao]]. Ang kasultanang uri ng pamahalaan ay lumawak pa patungong Lanao.{{multiple image|perrow=2|caption_align=center
| image1 =|caption1 = Bantayog ni [[Lapu-Lapu]] sa [[Lungsod ng Lapu-Lapu]], [[Cebu]].
| image2 =|caption2 = Bantayog ni [[Raha Humabon]] sa [[Lungsod ng Cebu]].
}}

Patuloy na lumaganap ang Islam sa Mindanao at umabot sa Luzon. Naging Islamisado ang Maynila sa gitna ng paghahari ni Sultan Bolkiah mula 1485 hanggang 1521. Naisakatuparan ito dahil nilabanan ng Kasultanan ng Brunei ang Tondo sa paggapi kay Raha Gambang sa labanan at matapos ay iniluklok ang Muslim na Raha Salalila sa trono at sa pagtatag ng estadong-papet ng Brunei na ang [[Kaharian ng Maynila]]. Pinakasalan din ni Sultan Bolkiah si Laila Mecana, ang anak ng Sultan ng Sulu na si Amir Ul-Umbra upang palawakin ang sakop ng Brunei sa Luzon at Mindanao. Nagpatuloy ang mga Muslim sa pakikipagdigma at nagsagawa ng mga slave-raid laban sa mga [[Mga Bisaya|Bisaya]]. Bunga ng pakikilahok sa mga pagsalakay ng mga Muslim, nilipol ng Kasultanan ng Ternate ang [[Kadatuan ng Dapitan]] sa [[Bohol]]. Nadali rin ang mga karahanan ng Butuan at Cebu ng mga isinagawang slave-raid at nakipagdigma laban sa Kasultanan ng Maguindanao. Kasabay ng mga slave-raid na ito, ay ang panghihimagsik ni Datu [[Lapu-Lapu]] ng [[Mactan]] laban kay [[Raha Humabon]] ng Cebu. Mayroon ding alitan sa teritoryo sa pagitan ng Tondo at ang Islamikong Kaharian ng Maynila, kung saan ang pinuno ng Maynila, na si [[Raha Matanda]], ay humiling ng tulong pang-militar laban sa Tondo mula sa kaniyang mga kamag-anak sa Kasultanan ng Brunei.

Ang mga tunggalian sa pagitan ng mga Datu, Raha, Sultan, at Lakan ang nagpadali sa pananakop ng mga Kastila. Ang mga kapuluan ay kakaunti lamang ang bilang ng mga naninirahang tao dahil sa patuloy na mga nagdaraang unos at pagkakaalitan ng mga kaharian. Samakatuwid, naging madali ang kolonisasyon at ang mga maliliit na estado sa kapuluan ay dagliang nasakop ng [[Imperyong Kastila]] at nagsimula ang pagpapalaganap ng Kristiyanismo sa Pilipinas.

=== Panahon ng mga Kastila ===
{{main|Kasaysayan ng Pilipinas (1521–1898)}}
[[Talaksan:Spanish Galleon.jpg|upright=1.00|thumb|Guhit ng isang [[Galeon ng Maynila|galyon ng Maynila]] na ginamit sa gitna ng [[Kalakalang Galeon|Kalakalang Maynila-Acapulco]].]]
Sa pamumuno ni [[Miguel López de Legazpi]], sinakop at inangkin ng mga Kastila ang kapuluan noong ika-16 na dantaon at pinangalanan itong &quot;Las Islas Filipinas&quot; ayon sa ngalan ni Haring [[Felipe II ng Espanya|Felipe II]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Wing |first=J.T. |url=https://books.google.com/books?id=7dQuBgAAQBAJ |title=Roots of Empire: Forests and State Power in Early Modern Spain, c.1500–1750 |publisher=Brill |year=2015 |isbn=978-90-04-26137-2 |series=Brill's Series in the History of the Environment |page=[https://books.google.com.ph/books?id=7dQuBgAAQBAJ&amp;pg=PA109 109] |quote=At the time of Miguel López de Legazpi's voyage in 1564-5, the Philippines were not a unified polity or nation. |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240128213911/https://books.google.com/books?id=7dQuBgAAQBAJ |archive-date=28 Enero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;deBorja-2005&quot;&gt;{{cite book |last=de Borja |first=Marciano R. |url=https://b-ok.cc/book/2577458/ffb6ff |title=Basques In The Philippines |date=2005 |publisher=University of Nevada Press |isbn=978-0-87417-590-5 |series=The Basque Series |location=Reno, Nev. |access-date=18 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326224340/https://b-ok.cc/book/2577458/ffb6ff |archive-date=26 Marso 2022}}&lt;/ref&gt; Kaagad na ipinakilala at ipinalaganap ang [[Simbahang Katoliko|Katolisismo]] sa pamamagitan ng mga tagakalat ng pananampalataya, at pati na rin ang mga Batas ng Indias (''Laws of the Indies'') at iba pang alituntuning pampatupad. Matigas na pagsuway ang itinugon ng mga pangkat katutubo sa kabundukan pati na rin ng mga mapanlabang Muslim na nagpapatuloy hanggang sa ngayon. Kabi-kabilang mga himagsikan at karahasan ang lumaganap sa mga baybayin sa kabuuan ng tatlong dantaong pananakop, bunga na rin ng pagsasamantala at kakulangan ng pagbabago. Pinamahalaan mula sa [[Nueva España|Bireynato ng Nueva España]] (Bagong Espanya sa ngayon ay [[Mehiko]]) ang bagong nasasakupan at nagsimula ang kalakalan sa [[Galyon ng Maynila]] sa pagitan ng Acapulco at Maynila noong ika-18 dantaon.

Itinatag ng punong panlalawigan [[José Basco y Vargas]] noong 1781 ang Sociedad Económica de los Amigos del País (Samahang Pangkalakalan ng mga Kaibigan ng Bayan) at ginawang hiwalay ang bansa mula sa Bagong Espanya.

Nagbukas ang pakikipagkalakalan ng bansa sa daigdig noong ika-19 na dantaon. Ang pag-angat ng mga masigasig at makabayang burges, binubuo ng mga nakapag-aral na mga katutubong Pilipino, mga Kastila at creole na ipinanganak sa Pilipinas, mga mestisong Espanyol at Tsino, silang mga ilustrado ang nagpahiwatig ng pagtatapos ng pananakop ng Kastila sa kapuluan. Naliwanagan sa [[José Rizal#Impact|Kilusang Propaganda]] na nagsiwalat sa kawalang-katarungan ng pamahalaang kolonyal, sama-sama silang sumigaw para sa kalayaan. Dinakip, nilitis, binigyang-sala, hinatulan ng kamatayan at binaril si [[José Rizal]], ang pinakasikat na propagandista, noong 1896 sa Bagumbayan (Luneta ngayon) dahil sa mga gawaing umano ng pagpapabagsak ng pamahalaan. Naglaon at pumutok ang [[Himagsikang Pilipino]] na pinangunahan ng [[Katipunan]], isang lihim panghimagsikang lipunan na itinatag ni [[Andrés Bonifacio]] at napamunuan din ni [[Emilio Aguinaldo]]. Halos tagumpay na napatalsik ng himagsikan ang mga Kastila noong 1898.

=== Panahon ng mga Amerikano at ang Pananakop ng mga Hapon ===
{{main|Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas}}
Noong taon ding iyon, magkadawit ang Espanya at [[Estados Unidos]] sa [[Digmaang Kastila-Amerikano]]. Natalo ang Espanya at ipinasiya nilang ipasa ang kanilang mga nasasakupan na ang Pilipinas, Guam, Kuba, at Puerto Rico sa Estados Unidos. Binayaran naman ng Estados Unidos ang Espanya ng 20 milyong dolyar para sa mga ito, gayong nakapag-pahayag na ng kalayaan ang Pilipinas at itinatag ang [[Unang Republika ng Pilipinas]] at si Emilio Aguinaldo ang hinirang na pangulo, ngunit hindi ito kinilala noong dalawang bansa.
[[Talaksan:JapaneseTroopsBataan1942.jpg|thumb|180px|left|Ang mga sundalong Hapon sa [[Bataan]] noong 1942, sa gitna ng kanilang pagpapalawak ng teritoryo ng [[Imperyo ng Hapon]] sa Asya sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig.]]
[[File:Knocking Out the Moros. DA Poster 21-48.jpg|upright=1.00|thumb|Labanan sa pagitan ng mga [[Mga Moro|mandirigmang Moro]] at mga sundalong Amerikano noong 1913 sa panahon ng [[Himagsikang Moro]], bahagi ng [[Digmaang Pilipino–Amerikano]]]]
Ang pagtanggi ng mga Pilipino sa panibagong pananakop, ngayon ang mga Amerikano, ang nagtulak sa [[Digmaang Pilipino-Amerikano]] na natapos umano noong 1901 ngunit nagpatuloy hanggang 1913. Ang planong pagkalooban ng kalayaan ang bansa ay naudlot nang magsimula ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Sinakop ng Imperyong Hapon ang bansa at itinatag ang [[Ikalawang Republika ng Pilipinas]].&lt;ref&gt;{{cite report|last1=Rankin|first1=Karl L.|date=25 Nobyembre 1943|title=Document 984|series=Foreign Relations of the United States: Diplomatic Papers, 1943, The British Commonwealth, Eastern Europe, the Far East|volume=III|chapter=Introduction|url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1943v03/d984|archive-url=https://web.archive.org/web/20170629000417/https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1943v03/d984|archive-date=29 Hunyo 2017|access-date=9 Mayo 2024|publisher=[[Office of the Historian]]}}&lt;/ref&gt;

Maraming mga krimen ng digmaan ang ginawa ng mga Hapones sa panahon ng kanilang pananakop. Ang mga gerilya ay nagpatuloy sa kanilang pang-haharas sa mga Hapones. Bumalik sa bansa ang mga Amerikano noong Oktubre 1944. Tuluyang natalo ang mga Hapones noong 1945. Halos isang milyong Pilipino ang namatay sa digmaan. Naging isa sa mga unang naging kasapi ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang Pilipinas. Noong 4 Hulyo 1946 ay ipinagkaloob ng Amerika ang kalayaan ng Pilipinas.


=== Panahon ng Ikatlong Republika at Rehimeng Marcos ===
[[Talaksan:Philippine Independence, July 4 1946.jpg|thumb|Ang pagpapahayag ng kasarinlan ng Pilipinas mula sa Estados Unidos noong 4 Hulyo 1946. Ipinapakita nito ang pagbaba sa watawat ng Estados Unidos habang itinataas naman ang watawat ng Pilipinas.|305x305px]]
Noong 11 Oktubre 1945, naging isa ang Pilipinas sa mga unang kasapi ng Mga Nagkakaisang Bansa at sa sumunod na taon, sa 4 Hulyo 1946, kinilala ng Estados Unidos ang [[kasarinlan ng Pilipinas]], sa gitna ng pagkapangulo ni [[Manuel Roxas]]. Ang mga natitirang kasapi ng komunistang [[Hukbalahap]] ay nagpatuloy ang presensya sa bansa ngunit nasupil ito ng sumunod kay Pangulong [[Elpidio Quirino]] na si [[Ramon Magsaysay]]. Ang sumunod kay Magsaysay na si [[Carlos P. Garcia|Carlos P. García]], ay nilikha naman ang patakarang &quot;Pilipino Muna&quot; na itinuloy ni [[Diosdado Macapagal]]. Sa panunungkulan ni Macapagal, inilipat ang araw ng kalayaan mula sa Hulyo 4 at ginawang Hunyo 12, na siyang araw na [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Pilipinas|inihayag]] ni Emilio Aguinaldo ang kasarinlan ng Pilipinas mula sa Espanya. Habang pinaigting naman ang pagbawi sa [[Sabah]].

Noong 1965, natalo si Macapagal sa pampanguluhang halalan kay [[Ferdinand Marcos]].&lt;ref name=&quot;Timberman-1991&quot;&gt;{{cite book |last=Timberman |first=David G. |url=https://books.google.com/books?id=NkBO2RhI4NUC |title=A Changeless Land: Continuity and Change in Philippine Politics |publisher=M.E. Sharpe |year=1991 |isbn=978-981-3035-86-7 |location=Armonk, N.Y. |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230218094758/https://books.google.com/books?id=NkBO2RhI4NUC |archive-date=18 Pebrero 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagkapangulo, pinasimulan ni Marcos ang proyektong pang-imprastraktura ngunit napagbintangan naman ng malawakang katiwalian at lumustay ng bilyun-bilyong dolyar sa pampublikong pondo. Noong malapit na matapos ang termino ni Marcos ay nagpahayag siya ng [[batas militar]] noong 21 Setyembre 1972.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Philippines |encyclopedia=Encyclopedia of American Foreign Policy |publisher=Facts On File |location=New York, N.Y. |url=https://books.google.com/books?id=9HpR1b5zZxwC |access-date=8 Mayo 2024 |last=Hastedt |first=Glenn P. |date=1 Enero 2004 |page=[https://books.google.com/books?id=9HpR1b5zZxwC&amp;pg=392 392] |language=en |isbn=978-1-4381-0989-3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230510063237/https://books.google.com/books?id=9HpR1b5zZxwC |archive-date=10 May 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ang panahong ito ay inilalarawan bilang panahon ng pampulitikang panunupil, pangtatakip, at paglabag sa karapatang pantao.&lt;ref&gt;{{cite report|last1=Leary|first1=Virginia A.|url=https://www.icj.org/wp-content/uploads/1984/01/Philippines-human-rights-mission-report-1984-eng.pdf|title=The Philippines: Human Rights After Martial Law: Report of a Mission|last2=Ellis|first2=A. A.|last3=Madlener|first3=Kurt|date=1984|publisher=[[International Commission of Jurists]]|isbn=978-92-9037-023-9|location=Geneva, Suwisa|chapter=Chapter 1: An Overview of Human Rights|access-date=8 Mayo 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20140329103100/https://www.icj.org/wp-content/uploads/1984/01/Philippines-human-rights-mission-report-1984-eng.pdf|archive-date=29 Marso 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=van Erven |first=Eugène |url=https://books.google.com/books?id=mWe8mLteIigC |title=The Playful Revolution: Theatre and Liberation in Asia |date=1992 |publisher=[[Indiana University Press]] |isbn=978-0-253-20729-6 |location=Bloomington, Ind. |page=[https://books.google.com/books?id=mWe8mLteIigC&amp;pg=PA35 35] |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103527/https://books.google.com/books?id=mWe8mLteIigC |archive-date=6 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Itinatag sa mga pangunahing industriya ang monopolyo na kontrolado ng mga kroni ni Marcos,&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kang |first1=David C. |author-link1=David C. Kang |url=https://books.google.com/books?id=im465FAopWMC |title=Crony Capitalism: Corruption and Development in South Korea and the Philippines |date=24 Enero 2002 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-00408-4 |location=Cambridge, England |page=[https://books.google.com/books?id=im465FAopWMC&amp;pg=PA140 140] |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103527/https://books.google.com/books?id=im465FAopWMC |archive-date=6 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; kabilang ang pagtotroso at pagsasahimpapawid; ang monopolyo sa asukal ang siyang humantong sa [[Taggutom sa Negros|taggutom sa pulo ng Negros]] sa kalagitnaan ng dekada 1980s.&lt;ref name=&quot;KaiFrancisco20160922&quot;&gt;{{Cite news |last=Francisco |first=Katerina |date=22 Setyembre 2016 |title=Martial Law, the dark chapter in Philippine history |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/146939-martial-law-explainer-victims-stories |url-status=live |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160923155126/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/146939-martial-law-explainer-victims-stories |archive-date=23 Setyembre 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Manapat1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Manapat |first=Ricardo |title=Some are smarter than others: the history of Marcos' crony capitalism |date=1991 |publisher=Aletheia Publications |isbn=9719128704 |location=New York |oclc=28428684}}&lt;/ref&gt;
[[File:Marcos_Declares_Martial_Law.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Marcos_Declares_Martial_Law.jpg|left|thumb|Deklarasyon ng Batas Militar, sa uluhan ng Sunday Express.]]
Kasama ang kanyang asawang si [[Imelda Marcos|Imelda]], inakusahan si Marcos ng katiwalian at paglustay ng bilyun-bilyong dolyar ng pondong pampubliko.&lt;ref&gt;{{cite book |last=SarDesai |first=D. R. |url=https://books.google.com/books?id=yjNWDgAAQBAJ&amp;pg=PT206 |title=Southeast Asia: Past and Present |date=4 Disyembre 2012 |publisher=Westview Press |isbn=978-0-8133-4838-4 |edition=7th |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103527/https://books.google.com/books?id=yjNWDgAAQBAJ&amp;pg=PT206 |archive-date=6 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Vogl |first=Frank |url=https://books.google.com/books?id=hBCMTGiVBYMC |title=Waging War on Corruption: Inside the Movement Fighting the Abuse of Power |date=Setyembre 2016 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-1-4422-1853-6 |location=Boulder, Colo. |page=[https://books.google.com/books?id=hBCMTGiVBYMC&amp;pg=PA60 60] |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103527/https://books.google.com/books?id=hBCMTGiVBYMC |archive-date=6 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ang mabigat na pangungutang ni Marcos sa unang bahagi ng kanyang pagkapangulo ay nagresulta sa pagbagsak ng ekonomiya, na pinalala ng ''recession'' noong unang bahagi ng dekada 1980s kung saan ang ekonomiya ay kumurot ng 7.3 porsiyento taun-taon noong 1984 at 1985.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Raquiza |first=Antoinette R. |url=https://books.google.com/books?id=g5bkhjFAzyMC |title=State Structure, Policy Formation, and Economic Development in Southeast Asia: The Political Economy of Thailand and the Philippines |date=17 Hunyo 2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-50502-7 |series=Routledge Studies in the Growth Economies of Asia |location=Londres, Inglatera |pages=[https://books.google.com/books?id=g5bkhjFAzyMC&amp;pg=PA40 40–41] |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203074317/https://books.google.com/books?id=g5bkhjFAzyMC |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Noong 21 Agosto 1983, ang kalaban ni Marcos at pinuno ng oposisyon na si [[Benigno Aquino, Jr.]], ay pinaslang sa [[Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino|Paliparang Pandaigdig ng Maynila]].&lt;ref&gt;{{cite news |last=Quinn-Judge |first=Paul |date=7 Setyembre 1983 |title=Assassination of Aquino linked to power struggle for successor to Marcos |language=en |work=The Christian Science Monitor |url=https://www.csmonitor.com/1983/0907/090742.html |access-date=2 Setyembre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908131731/https://www.csmonitor.com/1983/0907/090742.html |archive-date=8 Setyembre 2015}}&lt;/ref&gt; Sa huli, nagpatawag si Marcos ng [[dagliang halalan]] sa 1986. Si Marcos ang inihayag na nanalo, ngunit ang mga resulta ay itinuring na may daya, na humantong sa [[Rebolusyong EDSA ng 1986|Himagsikan ng Lakas ng Bayan]].&lt;ref name=&quot;LATimes-3DayRevolution&quot;&gt;{{cite news |last=Fineman |first=Mark |date=27 Pebrero 1986 |title=The 3-Day Revolution: How Marcos Was Toppled |language=en |work=Los Angeles Times |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1986-02-27-mn-12085-story.html |access-date=2 Setyembre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200825042718/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1986-02-27-mn-12085-story.html |archive-date=25 Agosto 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Burgess |first=John |date=21 Abril 1986 |title=Not All Filipinos Glad Marcos Is Out |language=en |newspaper=Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1986/04/21/not-all-filipinos-glad-marcos-is-out/d90b949f-da34-410a-be2e-95056958bcb2/ |access-date=2 Setyembre 2023 |archive-url=https://archive.today/20230212085658/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1986/04/21/not-all-filipinos-glad-marcos-is-out/d90b949f-da34-410a-be2e-95056958bcb2/ |archive-date=12 Pebrero 2023}}&lt;/ref&gt; Si Marcos at ang kaniyang mga kaalyado ay lumipad patungong [[Hawaii]], at ang maybahay ni Benigno Aquino na si [[Corazon Aquino]] ay kinilala naman bilang pangulo.&lt;ref name=&quot;LATimes-3DayRevolution&quot; /&gt;


=== Panahon ng Ikalimang Republika (1986 – kasalukuyan) ===
Sa pagbabalik ng demokrasya at reporma sa pamahalaan noong Pebrero 1986, hinarap ng administrasyong Corazon Aquino ang problema sa malaking utang, korapsyon, at mga kudeta.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kingsbury |first=Damien |url=https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ |title=Politics in Contemporary Southeast Asia: Authority, Democracy and Political Change |date=13 Setyembre 2016 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-317-49628-1 |location=London, England |page=[https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ&amp;pg=PA132 132] |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212193225/https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ |archive-date=12 Pebrero 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Isang paghihimagsik ng mga komunista at labanang militar sa mga separatistang Moro ang nagpatuloy;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mydans |first=Seth |date=14 Setyembre 1986 |title=Philippine Communists Are Spread Widely, but Not Thinly |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1986/09/14/weekinreview/philippine-communists-are-spread-widely-but-not-thinly.html |access-date=8 Mayo 2024 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; humarap din sa sunud-sunod na mga sakuna ang administrasyon, kabilang ang [[Lindol sa Luzon (1990)|lindol sa Luzon]] noong Hulyo 1990, at ang pagsabog ng [[Bundok Pinatubo]] noong Hunyo 1991.

Hinalinhan ni [[Fidel V. Ramos]] si Aquino noong Hunyo 1992, na nagliberalisado sa pambansang ekonomiya sa pamamagitan ng pribatisasyon at deregulasyon.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ySe3DAAAQBAJ&amp;pg=PT546 |title=Handbook of Markets and Economies: East Asia, Southeast Asia, Australia, New Zealand: East Asia, Southeast Asia, Australia, New Zealand |date=22 Hulyo 2016 |publisher=M. E. Sharpe |isbn=978-1-315-49875-1 |editor-last1=Pecotich |editor-first1=Anthony |location=Armonk, N.Y. |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |editor-last2=Shultz |editor-first2=Clifford J. |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322171259/https://books.google.com/books?id=ySe3DAAAQBAJ&amp;pg=PT546 |archive-date=22 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ang mga natamo ni Ramos sa ekonomiya ay natabunan ng pagsisimula ng [[krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gargan |first=Edward A. |date=11 Disyembre 1997 |title=Last Laugh for the Philippines; Onetime Joke Economy Avoids Much of Asia's Turmoil |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1997/12/11/business/last-laugh-for-philippines-onetime-joke-economy-avoids-much-asia-s-turmoil.html |access-date=8 Mayo 2024 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Inuna ng kanyang kahaliling si [[Joseph Estrada]] ang pampublikong pabahay,&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Rebullida |first=Ma. Lourdes G. |date=Disyembre 2003 |title=The Politics of Urban Poor Housing: State and Civil Society Dynamics |url=https://www.pssc.org.ph/wp-content/pssc-archives/Philippine%20Political%20Science%20Journal/2003/06_The%20Political%20of%20Urban%20Poor%20Housing_%20State%20and%20Civil%20Society%20Dynamics.pdf |journal=Philippine Political Science Journal |publisher=Philippine Political Science Association |volume=24 |issue=47 |page=56 |doi=10.1080/01154451.2003.9754247 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210511215251/https://www.pssc.org.ph/wp-content/pssc-archives/Philippine%20Political%20Science%20Journal/2003/06_The%20Political%20of%20Urban%20Poor%20Housing_%20State%20and%20Civil%20Society%20Dynamics.pdf |archive-date=11 May 2021 |access-date=8 Mayo 2024 |s2cid=154441392}}&lt;/ref&gt; ngunit naharap ito sa mga paratang sa katiwalian na humantong sa kanyang pagpapatalsik sa pamamagitan ng [[Ikalawang Rebolusyon sa EDSA|Ikalawang Himagsikan ng Lakas ng Bayan]] at ang paghalili ni Pangalawang Pangulong [[Gloria Macapagal Arroyo]] noong 20 Enero 2001.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Landler |first=Mark |date=9 Pebrero 2001 |title=In Philippines, The Economy As Casualty; The President Ousted, a Credibility Repair Job |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/09/business/philippines-economy-casualty-president-ousted-credibility-repair-job.html |access-date=8 Mayo 2024 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

Minarkahan ng paglago ng ekonomiya ang siyam na taong administrasyon ni Arroyo, ngunit nabahiran ito ng katiwalian at mga iskandalo sa pulitika,&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Hutchcroft |first1=Paul D. (Paul David) |date=2008 |title=The Arroyo Imbroglio in the Philippines |url=https://muse.jhu.edu/pub/1/article/230460 |journal=Journal of Democracy |publisher=Johns Hopkins University Press |volume=19 |issue=1 |pages=141–155 |doi=10.1353/jod.2008.0001 |issn=1086-3214 |url-access=subscription |access-date=8 Mayo 2024 |via=Project MUSE |s2cid=144031968}}&lt;/ref&gt; kabilang ang mga alegasyon ng pandaraya sa [[Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 2004|halalang pampanguluhan sa Pilipinas]] noong 2004.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=McCoy |first1=Alfred W. |url=https://books.google.com/books?id=QYj6WUGsRuEC |title=Policing America's Empire: The United States, the Philippines, and the Rise of the Surveillance State |date=15 Oktubre 2009 |publisher=University of Wisconsin Press |isbn=978-0-299-23413-3 |location=Madison, Wis. |page=[https://books.google.com/books?id=QYj6WUGsRuEC&amp;pg=PA498 498] |language=en |access-date=8 Mayo 2024}}&lt;/ref&gt; Nagpatuloy ang paglago ng ekonomiya sa panahon ng administrasyon ni [[Benigno Aquino III]], na nagtataguyod ng mabuting pamamahala at kalinawan.&lt;ref name=&quot;Lum-Dolven-2014&quot;&gt;{{cite report|last1=Lum|first1=Thomas|last2=Dolven|first2=Ben|date=15 Mayo 2014|title=The Republic of the Philippines and U.S. Interests—2014|url=https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R43498/7|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417070815/https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R43498/7|archive-date=17 Abril 2022|access-date=9 Mayo 2024|website=CRS Reports|publisher=Congressional Research Service|oclc=1121453557}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lucas |first=Dax |date=8 Hunyo 2012 |title=Aquino attributes growth to good governance |url=https://globalnation.inquirer.net/39227/aquino-attributes-growth-to-good-governance |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Nilagdaan ni Aquino III ang isang kasunduang pangkapayapaan sa [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) na nagresulta sa pagbuo ng [[Bangsamoro Organic Law]] na siyang bumuo sa rehiyong nagsasarili ng [[Bangsamoro]], ngunit naantala ang pagpasa ng batas dahil sa pakikipagbarilan ng mga rebeldeng MILF sa Mamasapano.&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=Rizal G. Buendia |date=2015 |title=The Politics of the Bangsamoro Basic Law |publisher=Yuchengco Center |doi=10.13140/RG.2.1.3954.9205/1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Clapano |first=Jose Rodel |date=3 Pebrero 2016 |title=Congress buries Bangsamoro bill |url=https://www.philstar.com/headlines/2016/02/03/1549507/congress-buries-bangsamoro-bill |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

Naglunsad ng isang programa sa [[Build Build Build|imprastraktura]] at isang [[Kampanya laban sa iligal na droga sa Pilipinas|kampanya laban sa droga]] si [[Rodrigo Duterte]],&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vera |first=Ben O. de |date=6 Agosto 2020 |title=Build, Build, Build’s ‘new normal’: 13 projects added, 8 removed |url=https://business.inquirer.net/304612/build-build-builds-new-normal-8-projects-added-13-removed |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt; na siyang nahalal na pangulo noong 2016,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Go |first=Miriam Grace |date=9 Mayo 2017 |title=LISTEN: Duterte's 1st interview as apparent winner in 2016 polls |url=https://www.rappler.com/nation/169369-duterte-first-interview-winner-2016-elections/ |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; na bagaman nagpababa sa paglaganap ng droga, ay nagdulot ng libu-libong mga ''[[extrajudicial killing]]'' sa bansa.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Romero |first=Alexis |date=26 Disyembre 2017 |title=Duterte gov't probing over 16,000 drug war-linked deaths as homicide, not EJK |url=https://www.philstar.com/headlines/2017/12/26/1771944/duterte-govt-probing-over-16000-drug-war-linked-deaths-homicide-not-ejk |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Philippine Star]]}}&lt;/ref&gt; Ipinagtibay ang Bangsamoro Organic Law noong 2018. Sa unang bahagi ng 2020, nakarating sa Pilipinas ang [[pandemya ng COVID-19]];&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzalez |first=Mia |date=30 Marso 2020 |title=Philippines confirms 1st case of novel coronavirus |url=https://www.rappler.com/nation/186633-philippines-confirms-case-novel-coronavirus/ |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cordero |first=Ted |date=7 Marso 2020 |title=CODE RED ALERT UP: DOH recommends declaration of public health emergency after COVID-19 local transmission |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/728715/doh-recommends-declaration-of-public-health-emergency-after-covid-19-local-transmission/story/ |access-date=9 Mayo 2024 |website=GMA News Online |language=en}}&lt;/ref&gt; Lumiit sa 9.5% ang [[kabuuang domestikong produkto]] ng bansa, ang pinakamasamang taunang pagganap sa ekonomiya ng bansa mula noong taong 1947.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Venzon |first=Cliff |date=28 Enero 2021 |title=Philippines GDP shrinks 9.5% in 2020, worst since 1947 |url=https://asia.nikkei.com/Economy/Philippines-GDP-shrinks-9.5-in-2020-worst-since-1947 |access-date=9 Mayo 2024 |website=Nikkei Asia |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; Nahalal bilang Pangulo ng Pilipinas ang anak ni Ferdinand Marcos Sr. na si [[Bongbong Marcos]].

== Heograpiya ==
{{main|Heograpiya ng Pilipinas}}
{{Tingnan din|Mga Ekorehiyon sa Pilipinas|link=https://en.wikipedia.org/wiki/Ecoregions_in_the_Philippines}}
:[[Talaksan:Relief Map Of The Philippines.png|thumb|322x322px|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Ang topograpiya ng Pilipinas.&lt;/div&gt;]]Ang Pilipinas ay isang [[kapuluan]] ng 7,641 mga pulo na ang kabuoan ng sukat ng lupa, kasama ang mga nakapaloob na bahagi ng tubig, ay tinatayang nasa {{convert|300,000|km2|sqmi|sp=us}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 Hunyo 2019 |title=Know before you go: the Philippines |url=https://www.nationalgeographic.com/travel/article/partner-content-know-before-you-go-the-philippines |access-date=15 Mayo 2024 |website=[[National Geographic]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang baybayin nito na ang sukat ay {{convert|36,289|km|mi|sp=us}} ang dahilan kung bakit ikalima ang Pilipinas sa pinakamalawak ang baybayin sa buong daigdig.&lt;ref&gt;Central Intelligence Agency. (2009). [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html &quot;Field Listing :: Coastline&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170716042040/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html|date=2017-07-16}}. Washington, DC: Author. Retrieved 2009-11-07.&lt;/ref&gt; Nasa pagitan ito ng 116°&amp;nbsp;40', at 126°&amp;nbsp;34' E. longhitud at 4°&amp;nbsp;40' at 21°&amp;nbsp;10' N. latitud at humahangga sa [[Dagat Pilipinas]] sa silangan, sa [[Dagat Timog Tsina]] sa kanluran, at sa Dagat Sulawesi sa Timog (kasalukuyang [[Dagat Celebes]]). Ang pulo ng [[Borneo]] ay matatagpuan ilang daang kilometro sa timog kanluran at ang Taiwan ay nasa hilaga.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Philippines - A country profile |url=https://www.eyeonasia.gov.sg/asean-countries/know/overview-of-asean-countries/philippines-a-country-profile/ |access-date=15 Mayo 2024 |website=Eye on Asia |publisher=Pamahalaan ng Singapura |language=en |archive-date=26 Septiyembre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926140334/https://www.eyeonasia.gov.sg/asean-countries/know/overview-of-asean-countries/philippines-a-country-profile/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang labing-isang pinakamalaking isla ng bansa ay ang [[Luzon]], [[Mindanao]], [[Samar (pulo)|Samar]], [[Rehiyon ng Pulo ng Negros|Negros]], [[Palawan (pulo)|Palawan]], [[Panay]], [[Mindoro]], [[Leyte (pulo)|Leyte]], [[Cebu (pulo)|Cebu]], [[Bohol]] at [[Masbate (pulo)|Masbate]], na bumubuo sa humigit-kumulang siyamnapu't-limang porsiyento ng kabuuang lawak ng bansa.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chaffee |first1=Frederic H. |url=https://books.google.com/books?id=83UsAAAAYAAJ |title=Area Handbook for the Philippines |last2=Aurell |first2=George E. |last3=Barth |first3=Helen A. |last4=Betters |first4=Elinor C. |last5=Cort |first5=Ann S. |last6=Dombrowski |first6=John H. |last7=Fasano |first7=Vincent J. |last8=Weaver |first8=John O. |date=February 1969 |publisher=[[U.S. Government Printing Office]] |isbn=&lt;!-- ISBN unspecified --&gt; |location=Washington, D.C. |page=[https://books.google.com/books?id=83UsAAAAYAAJ&amp;pg=PA6 6] |language=en |oclc=19734 |access-date=15 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407033448/https://books.google.com/books?id=83UsAAAAYAAJ |archive-date=7 Abril 2023 |url-status=live}} &lt;/ref&gt;
[[Talaksan:Mt.Mayon tam3rd.jpg|right|thumb|Ang [[Bulkang Mayon]] ang pinakaaktibong bulkan sa Pilipinas.]]Karamihan sa mga bulubunduking kapuluan ay nababalot ng mga kagubatang tropikal at mga nagmula sa mga pagsabog ng bulkan. Ang pinakamataas na bundok ay ang [[Bundok Apo]] sa Mindanao. Ang sukat nito ay 2,954&amp;nbsp;metro (9,692&amp;nbsp;talampakan) mula sa kapatagan ng dagat. Ang pinakamahabang ilog sa Pilipinas ay ang [[Ilog Cagayan]] sa hilagang Luzon, na umaagos ng humigit-kumulang {{convert|520|km||abbr=|sp=us}}.&lt;ref&gt;{{cite report|last=College of Forestry and Natural Resources, [[University of the Philippines Los Baños]]|title=Climate-Responsive Integrated Master Plan for Cagayan River Basin; Volume I – Executive Summary|url=https://riverbasin.denr.gov.ph/masterplans/cagayanexecutivesummary.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730173552/https://riverbasin.denr.gov.ph/masterplans/cagayanexecutivesummary.pdf|archive-date=July 30, 2020|access-date=July 30, 2020|website=River Basin Control Office|publisher=[[Department of Environment and Natural Resources]]|page=5}}&lt;/ref&gt;

{{wide image|Pana Banaue Rice Terraces.jpg|1000px|&lt;center&gt;Ginamit ng mga [[Mga Igorot|Ifugao/Igorot]] ang [[Hagdan-hagdang Palayan ng Banawe]] upang magtanim ng mga pananim sa matarik na bulubunduking bahagi ng Hilagang Pilipinas.&lt;/center&gt;}}Ang Pilipinas ay napapaloob din sa tinatawag na [[Singsing ng Apoy ng Pasipiko]] na isa sa pinakaaktibong ''fault areas'' sa buong daigdig.&lt;ref name=&quot;Rodell-2002&quot;&gt;{{cite book |last=Rodell |first=Paul A. |url=https://books.google.com/books?id=y1CVR74_KHQC |title=Culture and Customs of the Philippines |date=2002 |publisher=[[Greenwood Press]] |isbn=978-0-313-30415-6 |series=Culture and Customs of Asia |location=Westport, Conn. |access-date=15 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203074324/https://books.google.com/books?id=y1CVR74_KHQC |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=4jQavSJCro4C |title=Alpine-Mediterranean Geodynamics |date=1982 |publisher=[[American Geophysical Union]] |isbn=978-978-087-590-9 |editor-last1=Berckhemer |editor-first1=H. |series=Geodynamics Series |volume=7 |location=Washington, D.C. |page=[https://books.google.com/books?id=4jQavSJCro4C&amp;pg=RA1-PA31 31] |language=en |access-date=15 Mayo 2024 |editor-last2=Hsü |editor-first2=K. |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212195929/https://books.google.com/books?id=4jQavSJCro4C |archive-date=12 Pebrero 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Frohlich |first=Cliff |url=https://books.google.com/books?id=-lZGdmBwSPkC |title=Deep Earthquakes |date=May 4, 2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-82869-7 |location=Cambridge, England |page=[https://books.google.com/books?id=-lZGdmBwSPkC&amp;pg=PA421 421] |access-date=15 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212195927/https://books.google.com/books?id=-lZGdmBwSPkC |archive-date=12 Pebrero 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Humigit-kumulang limang lindol ang naitala araw-araw, bagaman karamihan ay masyadong mahina para maramdaman. Maraming [[bulkan]] ang madalas na sumasabog sa bansa tulad ng [[Bulkang Pinatubo]] at [[Bulkang Mayon]]. 

=== Klima ===
Ang pampook na pangmatagalang panahon ay mainit, maalinsangan, at tropikal. Ang kalimitang taunang temperatura ay nasa 26.5° sentigrado. May tatlong panahon sa Pilipinas na pangkalahatang kinikilala ng mga Pilipino. Ito ay ang Tag-init o Tag-araw (mainit na panahon mula ika-3 buwan hanggang ika-5 buwan), ang Tag-ulan (maulan na panahon mula ika-6 buwan hanggang ika-11 buwan), at ang Taglamig (malamig na panahon mula ika-12 buwan hanggang ika-2 buwan). 
Ang bansa rin ay nasa tinatawag na &quot;typhoon belt&quot; ng Kanlurang Pasipiko at ito ay tinatamaan ng mga 19 na [[bagyo]] taon-taon.
== Politika at Pamahalaan ==
{{main|Politika ng Pilipinas}}

=== Sistema ===
{{Main|Talaan ng mga Pangulo ng Pilipinas}}
{{See|Pangulo ng Pilipinas}}

[[Talaksan:Ferdinand Marcos Jr. Inauguration RVTM.jpg|thumb|150px|left|Si [[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr.]], ang kasalukuyang pangulo ng Pilipinas.]]
Ang pamahalaan ng Pilipinas, na hinalintulad sa sistema ng [[Estados Unidos]], ay natatag bilang [[Republika|Republika ng mga Kinatawan]]. Ang kanyang [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] ay may tungkulin bilang [[pinuno ng estado]] at pati ng [[pinuno ng pamahalaan|pamahalaan]]. Siya rin ang punong kumandante ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas|Hukbong Sandatahan]]. Naluluklok ang Pangulo sa posisyon sa pamamagitan ng isang pangkalahatang halalan at manunungkulan siya sa loob ng anim na taon. Siya ang may katungkulang maghirang ng mga kasapi at mamuno sa gabinete.

Ang Batasan ng Pilipinas ay nahahati sa dalawang Kapulungan, ang Senado at Kapulungan ng mga Kinatawan. Ang mga kasapi ng dalawang kamarang [[Kongreso ng Pilipinas|Kongreso]], na binubuo ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] at ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]], ay hinahalal sa botong popular.

Binubuo ang Mataas na Kapulungan o Senado ng 24 na senador na naninilbihan sa loob ng 6 na taon. Tuwing 3 taon, kalahati ng mga kasapi nito ay napapalitan sa pamamagitan ng pangkalahatang halalan at maaaring manungkulan ang isang senador nang hanggang 3 sunud-sunod na termino.

Samantala, ang Mababang Kapulungan o Kapulungan ng mga Kinatawan naman ay inihahalal ng mga botante ng isang distrito o sektor at may terminong 3 taon. Maaari ring manilbihan ang isang Kinatawan ng hanggang 3 sunud-sunod na termino. Binubuo ang Mababang Kapulungan ng hindi bababà sa 225 kinatawan.

Ang sangay panghukuman ng pamahalaan ay pinamumunuan ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]], ang [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]] ang namumuno nito at may 14 na Kasamang Mahistrado, lahat hinihirang ng Pangulo at manunungkulan hanggang sa panahon ng kaniyang pagreretiro.

Ang Pangulo, Pangalawang Pangulo at Punong Mahistrado ng Pilipinas ay mapatatalsik lamang sa kaniyang posisyon sa pamamagitan ng isang prosesong pampolitika na kung tawagin ay [[pagsasakdal]], katulad ng nangyari sa dating Pangulong [[Joseph Estrada|Joseph Ejercito Estrada]] dahil sa pagkakasangkot sa Jueteng Scandal na nabunyag noong 2001. Napatalsik din sa puwesto ang dating Punong Mahistrado na si [[Renato Corona]] dahil sa pagiging tuta niya kay dating Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. Nagtagumpay ang pagsakdal noon sapagkat kusang umalis sa Malakanyang si Estrada at ang pumalit ay ang Pangalawang Pangulo nitong si Gloria Macapal ang fice

=== Ugnayan sa ibang bansa ===
[[File:Rodrigo Duterte with Vladimir Putin, 2016-02.jpg|thumb|Pagpupulong nina Pangulong Rodrigo Duterte at [[Vladimir Putin]] ng [[Rusya]] sa gitna ng pulong-panguluhan ng Kooperasyong Pang-ekonomiya sa Asya-Pasipiko sa [[Peru]], 2016.]]
Ang Pilipinas ay isang prominenteng kasapi at isa sa tagapagtaguyod ng [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]]. Ito rin ay isang aktibong tagalahok sa [[Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko]], isang kasapi ng [[Pangkat ng 24]] at isa sa 51 mga bansang nagtatag sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] noong 24 Oktubre 1945.

Pinapahalagahan ng Pilipinas ang ugnayan nito sa Estados Unidos. Sinuportahan ng Pilipinas ang Amerika sa [[Digmaang Malamig]] at ang [[Digmaang Pangterorismo]] at isang pangunahing kaalyado na hindi kasapi ng [[North Atlantic Treaty Organization|Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko]]. Ang mga ugnayan sa iba pang mga bansa ay maayos sa pangkalahatan. Ang ibinahaging pagpapahalaga sa demokrasya ay nagpapagaan sa ugnayan sa mga bansa sa kanluran at Europa. Habang ang parehong pang-ekonomiyang aalahanin ay nakatutulong sa pakikipagugnayan sa ibang mga bansang papaunlad pa lamang. Ang makasaysayang ugnayan at pagkakahalintulad sa kalinangan ay nagsisilbi rin bilang tulay sa pakikipagugnayan sa Espanya. Sa kabila ng mga isyu tulad ng pagmamalabis at mga digmaang nakadudulot sa [[Balikbayan|mga Pilipinong nasa ibayong-dagat]], ang ugnayan sa mga bansa sa [[Gitnang Silangan]] ay mabuti, na nakikita ito sa patuloy na pagbibigay hanapbuhay sa mahigit dalawang milyong Pilipinong naninirahan doon.
 
Ang Pilipinas ay kasalukuyang nasa isang pagtatalo sa mga bansang [[Taiwan]], [[Tsina]], [[Vietnam]] at [[Malaysia]] patungkol sa kung sino ang tunay na may-ari ng [[Kapuluang Spratly]] na masagana ng langis at likas na petrolyo. Ito rin ay may 'di pagkakaunawaan sa bansang Malaysia sa usaping [[Sabah]]. Sinasabing ibinigay ng Sultan ng [[Brunei]] ang teritoryo ng Sabah sa Sultan ng [[Sultanato ng Sulu|Sulu]] pagkatapos nitong tumulong sa pagkawasak ng isang rebelyon doon. Iyon ang nagbigay karapatan at poder sa pamahalaan ng Pilipinas na angkinin muli ang kanyang nawalang lupain. Hanggang ngayon, tumatanggap ang Sultan ng Sulu ng pera para sa &quot;upa&quot; sa lupa mula sa pamahalaan ng Malaysia.

=== Mga rehiyon at lalawigan ===
{{Main|Mga rehiyon ng Pilipinas|mga lalawigan ng Pilipinas}}
Ang Pilipinas ay nababahagi sa mga pangkat ng pamahalaang pangpook (''local government units'' o LGU). Ang mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ang pangunahin na pangkat. Hanggang 2002, mayroong 85 na lalawigan sa bansa. Ang mga ito ay nababahagi pa sa mga [[Mga lungsod ng Pilipinas|lungsod]] at [[Mga bayan ng Pilipinas|bayan]], na binubuo ng mga [[barangay]]. Ang barangay ang pinakamaliit na pangkat pampook ng pamahalaan. Ang lahat ng mga lalawigan ay nalulupon sa 23 [[Mga rehiyon ng Pilipinas|mga rehiyon]] para sa kadaliang pamumuno. Karamihan sa mga sangay ng pamahalaan ay nagtatayo ng tanggapan sa mga bahagi para magsilbi sa mga lalawigang saklaw nito. Subalit, ang mga bahagi sa Pilipinas ay walang bukod na pamahalaang pampook, maliban sa [[Bangsamoro]] at [[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera|Kordilyera]], na mga nagsasariling rehiyon.

== Ekonomiya ==
{{main|Ekonomiya ng Pilipinas}}
Ang Pilipinas ay isang [[umuunlad na bansa]] sa Timog-Silangang Asya. Ang antas ng sahod sa Pilipinas ay [[:en:List of countries by GNI (nominal, Atlas method) per capita|mababang gitnang sahod]] (''lower middle income'')&lt;ref&gt;[[:en:List of countries by GNI (nominal, Atlas method) per capita|List_of_countries_by_GNI_%28nominal,_Atlas_method%29_per_capita]] {{languageicon|en|English Wikipedia}}&lt;/ref&gt;. Ang [[GDP]] kada tao ayon sa [[Purchasing power parity]] (PPP) sa Pilipinas noong 2013 ay $3,383 na ika-130 sa buong mundo at mas mababa sa ibang mga bansa sa [[Timog Silangang Asya]] gaya ng Brunei, Singapore, Malaysia, Thailand at Indonesia &lt;ref&gt;[[:en:List of Asian countries by GDP per capita|List_of_Asian_countries_by_GDP_per_capita]] {{languageicon|en|English Wikipedia}}&lt;/ref&gt;. Ang ''GDP kada tao ayon sa PPP'' ay naghahambing ng mga pangkalahatang pagkakaiba sa [[pamantayan ng pamumuhay]] sa kabuuan sa pagitan ng mga bansa dahil isinasaalang alang nito ang relatibong gastos ng pamumuhay at mga antas ng pagtaas ng presyo ng bilihin ng mga bansa. Ang Pilipinas ay ika-138 sa buong mundo sa [[indeks ng pagiging madaling magnegosyo]] o mahirap magnegosyo sa Pilipinas. Ang Pilipinas ay ika-105 sa [[Corruption Perceptions Index]] sa mga 176 bansa sa buong mundo o may napakataas na antas ng korupsiyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.transparency.org/cpi2012/results |title=Archive copy |access-date=2013-11-26 |archive-date=2013-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130528032608/http://www.transparency.org/cpi2012/results |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ang kahirapan at hindi pantay na sahod sa pagitan ng mayaman at mahirap ay nananatiling mataas sa Pilipinas.&lt;ref name=adb&gt;{{Cite web |url=http://www.adb.org/sites/default/files/pub/2009/Poverty-Philippines-Causes-Constraints-Opportunities.pdf |title=Archive copy |access-date=2013-11-26 |archive-date=2015-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150427211131/http://adb.org/sites/default/files/pub/2009/Poverty-Philippines-Causes-Constraints-Opportunities.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang mga kamakailang paglago sa ekonomiya ng Pilipinas ay nangyayari lamang sa mga [[sektor ng serbisyo]] gaya ng industriyang [[pagluluwas]] ng semikondaktor, telekomunikasyon, BPO, real estate na sinusuportahan ng mga remitans o ipinadalang salapi ng mga OFW sa kanilang mag-anak sa Pilipinas na may maliliit na negosyo. Ito ang pangunahing dahilan kung bakit mayroong hindi sapat na kalidad na trabaho at ang kahirapan at pagiging hindi pantay ng sahod ay hindi napabuti.&lt;ref name=adb/&gt; Ang sektor na lilikha ng mas maraming trabaho gaya ng agrikultura, pagyayari, at industriya ay matamlay.&lt;ref name=adb/&gt;

Iniulat ng World Bank na ang Pilipinas ay isa sa pinakamayamang ekonomiya sa [[Asya]] noong mga 1950 pagkatapos ng [[Hapon]] ngunit naging isa sa pinakamahirap na bansa sa Asya ngayon.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.insead.edu/facultyresearch/faculty/documents/5771.pdf |title=Archive copy |access-date=2013-10-12 |archive-date=2014-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141107133528/http://www.insead.edu/facultyresearch/faculty/documents/5771.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=marcos5&gt;http://www.state.gov/outofdate/bgn/philippines/195236.htm&lt;/ref&gt; Ito ay itinuturo ng mga ekonomista sa mga taon ng maling pangangasiwa sa ekonomiya at pababago-bagong kondisyon sa politika noong rehimen ni [[Ferdinand Marcos]] mula 1965 hanggang 1986 na nag-ambag sa bumagal na pag-unlad ng ekonomiya ng Pilipinas.&lt;ref name=marcos5/&gt; Ayon sa ilang sanggunian, ang taunang GDP ng Pilipinas mula 1976 hanggang 1986 sa ilalim ni Marcos ay 1.8% lamang.&lt;ref&gt;http://books.google.com/books?id=z1cpiEJMAi8C&amp;pg=PA295&lt;/ref&gt; Sa ilalim ni Marcos, ang [[kapitalismong crony|kapitalismong kroni]] at [[monopolyo]] ay itinatag kung saan ang kanyang mga kroni ay malaking nakinabang.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://articles.philly.com/1986-01-28/news/26055009_1_philippines-president-ferdinand-e-marcos-sugar-industry |title=Archive copy |access-date=2015-08-17 |archive-date=2014-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141214193330/http://articles.philly.com/1986-01-28/news/26055009_1_philippines-president-ferdinand-e-marcos-sugar-industry |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Sa ilalim ni Marcos, ang Pilipinas ay mabigat na [[panlabas na utang|umutang sa dayuhan]] na umabot ng 28 bilyong dolyar mula kaunti sa 2 bilyong dolyar nang maluklok siya sa puwesto noong 1965. Sa kasalukuyan, ang pamahalaan ng Pilipinas ay nagbabayad pa rin ng interes sa mga utang pandayuhan ng bansa na natamo noong panahon ng administrasyong Marcos hanggang sa 2025.&lt;ref&gt;http://www.indymedia.org.uk/en/2012/09/500590.html&lt;/ref&gt;

Ang Pilipinas ang [[Tala ng mga bansa ayon sa GDP (PPP)|ika-43 pinakamalaki sa buong daigdig]] ang pambansang ekonomiya ng Pilipinas, na may tinatayang $224.754 bilyon [[Kabuuan ng Gawang Katutubo|GDP]] (nominal) noong 2011.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/weodata/weorept.aspx?sy=2010&amp;ey=2017&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=51&amp;pr1.y=6&amp;c=512%2C446%2C914%2C666%2C612%2C668%2C614%2C672%2C311%2C946%2C213%2C137%2C911%2C962%2C193%2C674%2C122%2C676%2C912%2C548%2C313%2C556%2C419%2C678%2C513%2C181%2C316%2C682%2C913%2C684%2C124%2C273%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C943%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C558%2C918%2C138%2C748%2C196%2C618%2C278%2C522%2C692%2C622%2C694%2C156%2C142%2C624%2C449%2C626%2C564%2C628%2C283%2C228%2C853%2C924%2C288%2C233%2C293%2C632%2C566%2C636%2C964%2C634%2C182%2C238%2C453%2C662%2C968%2C960%2C922%2C423%2C714%2C935%2C862%2C128%2C135%2C611%2C716%2C321%2C456%2C243%2C722%2C248%2C942%2C469%2C718%2C253%2C724%2C642%2C576%2C643%2C936%2C939%2C961%2C644%2C813%2C819%2C199%2C172%2C733%2C132%2C184%2C646%2C524%2C648%2C361%2C915%2C362%2C134%2C364%2C652%2C732%2C174%2C366%2C328%2C734%2C258%2C144%2C656%2C146%2C654%2C463%2C336%2C528%2C263%2C923%2C268%2C738%2C532%2C578%2C944%2C537%2C176%2C742%2C534%2C866%2C536%2C369%2C429%2C744%2C433%2C186%2C178%2C925%2C436%2C869%2C136%2C746%2C343%2C926%2C158%2C466%2C439%2C112%2C916%2C111%2C664%2C298%2C826%2C927%2C542%2C846%2C967%2C299%2C443%2C582%2C917%2C474%2C544%2C754%2C941%2C698&amp;s=NGDPD&amp;grp=0&amp;a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|work= World Economic Outlook Database, Oktubre 2012|publisher=[[International Monetary Fund]]|accessdate=9 Oktubre 2012}}&lt;/ref&gt; Kinabibilangan ng mga kalakal na iniluluwas ang mga [[semiconductor]] at mga kalakal na eletroniko, mga kagamitang panglulan, [[damit]], mga yari mula sa tanso, yaring [[petrolyo]], [[langis ng niyog]], at mga [[prutas]].&lt;ref name=CIAfactbook /&gt; Pangunahing kinakalakal ito sa mga bansang [[Estados Unidos]], [[Hapon (bansa)|Japon]], [[Republikang Popular ng Tsina|China]], [[Singapore|Singapur]], [[Timog Korea]], [[Netherlands]], [[Hong Kong]], [[Alemanya|Alemania]], [[Republika ng Tsina|Taiwan]], at [[Thailand|Tailandia]].&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;

{{wide image|Makati skyline mjlsha.jpg|1110px|&lt;center&gt;Ang Lungsod ng [[Makati]] sa [[Kalakhang Maynila]], ang sentrong lungsod pampinansiyal ng bansa.&lt;/center&gt;}}

Bilang isang bagong bansang industriyalisado, nagpapalit na ang ekonomiya ng Pilipinas mula sa pagiging isang bansang nakabatay sa agrikultura patungo sa ekonomiyang nakabatay ng higit sa mga paglilingkod at paggawa. Sa kabuoang bilang ng mga manggagawa sa bansa na nasa 38.1&amp;nbsp;milyon&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;, 32% nito ay naghahanapbuhay sa sektor ng [[agrikultura]] subalit 13.8% lamang nito ang naiaambag sa GDP. ang sektor ng industriya na nasa 13.7% ng dami ng manggawa ay nakakapag-ambag ng 30% sa GDP. Samantala ang natitirang 46.5% ng mga manggawa ay nasa sektor ng paglilingkod na bumubuo sa 56.2% ng GDP.&lt;ref name=&quot;nscb2009&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nscb.gov.ph/sna/2009/3rdQ2009/2009gnpi3.asp |author=Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board |title=Third Quarter 2009 Gross National Product and Gross Domestic Product by Industrial Origin |accessdate=2009-12-11 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629150040/http://www.nscb.gov.ph/sna/2009/3rdQ2009/2009gnpi3.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;quickstat&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov.ph/data/quickstat/qs0909tb.pdf |author=Republic of the Philippines. National Statistics Office. |title=Quickstat |format=PDF |date=Oktubre 2009 |accessdate=2009-12-11 |archive-date=2012-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120711125757/http://www.census.gov.ph/data/quickstat/qs0909tb.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Noong 1998 ang ekonomiya ng Pilipinas — pinaghalong [[agrikultura]], marahan na industriya, at mga serbisyong pansustento — ay nanghina dulot ng [[krisis pinansiyal sa Asya]] at ng mahinang kalagayan ng panahon. Ang pag-angat ay bumaba sa 0.6% noong 1998 mula 5% noong 1997, pero nakabawi hanggang sa 3% noong 1999 at 4% noong 2000. Nangako ang pamahalaan na ipagpapatuloy ang mga reporma sa ekonomiya para makahabol ang bansa sa mga bagong nagsisipag-unlaran at industriyalisadong mga bansa sa [[Silangang Asya|Silangang Asia]]. Ang nagpapabagal sa pagsisikap ng pamahalaan na mapabuti ang ekonomiya ng bansa ay ang mismong utang nito (utang pampubliko na 77% ng GDP). Ang hinihinging badyet para sa pagbabayad ng utang ay higit na mas mataas pa sa badyet ng pinagsamang Kagawaran ng Edukasyon at Militar.

Ang estratehiyang pinaiiral ng pamahalaan ay ang pagpapabuti sa [[impraestruktura]], ang paglilinis sa sistemang tax o [[buwis]] upang paigtingin ang kita ng pamahalaan, ang deregulasyon at [[pagsasapribado]] ng ekonomiya, at ang karagdagang pagkalakal sa rehiyon o mas integrasyon. Ang pagasa ng ekonomiya sa ngayon ay nakasalalay sa kaganapang pang-ekonomiya ng kanyang dalawang pangunahing sosyo sa kalakal, ang [[Estados Unidos]] at [[Hapon]], at sa isang mas mabisang administrasyon at mas matibay na patakaran ng pamahalaan.

Sa ilalim ng pamumunò ni [[Noynoy Aquino]], ang rate ng paglago ng [[GDP]] ng Pilipinas noong 2012 ay 6.6 porsiyento na sinasabing ikalawang pinakamataas sa Asya. Ang Fitch Ratings ay nagtaas ng Pilipinas sa &quot;BBB-&quot; with a stable outlook na unang pagkakataong ang Pilipinas ay nakatanggap ng gayong katayuan ng grado ng pamumuhunan sa Pilipinas. Itinaas din ng World Economic Forum ang Pilipinas sa 10 punto sa itaas na kalahati ng ranggong pagiging mataulin nitong pandaigdigan sa unang pagkakataon sa kasaysayan ng Pilipinas. Ang mga pagbuti sa ekonomiya ay sinasabing sanhi ng mga hakbang na isinasagawa ni Noynoy upang pataasin ang pagiging bukas ng pamahalaan at sugpuin ang korapsyon na muling nagbigay ng pagtitiwalang internasyonal sa ekonomiya ng Pilipinas. Gayunpaman, sinasabing ang mga mayayamang pamilya lamang ang nakinabang at nakikinabang sa pagbuti ng ekonomiya. Ang pagiging hindi pantay ng sahod sa pagitan ng mga mayayaman at mahihirap sa Pilipinas ay nananatiling mataas. Noong 2012, isinaad ng Forbes Asia na ang magkakasamang kayamanan ng 40 pinakamayamang pamilya sa Pilipinas ay lumago ng $13 bilyong dolyar noong 2010 hanggang 2011 sa $47.4 bilyon na pagtaas na 37.9 porsiyento. Ang pagtaas sa kayamanan ng mga mag-anak na ito ay katumbas ng 76.5 bahagdan ng kabuuang pagtaas ng GDP ng Pilipinas sa panahong ito. Ang hindi pantay na sahod ng mga mamamayang Pilipino ang pinakamataas sa Asya. Sa Thailand, ang kayamanan ng 40 mga mayayamang pamilya ay tumaas lamang nang 25 bahagdan sa 2012 samantalang sa Malaysia ay 3.7 bahagdan at sa Hapon ay 2.8 bahagdan lamang.

===Lulan===
{{main|Transportasyon sa Pilipinas}}
[[Talaksan:NLEX Santa Rita northbound (Guiguinto, Bulacan)(2017-03-14).jpg|thumb|Left|Isang bahagi ng [[North Luzon Expressway]].]]
Ang gusaling panlulan sa Pilipinas ay hindi gaanong maunlad. Ito ay dahil sa bulubunduking lupain at kalat-kalat na heograpiya ng kapuluan, ngunit bunga rin ito ng mababang pamumuhunan ng mga nakalipas na pamahalaan sa mga gusali. Noong 2013, humigit-kumulang 3% ng pambansang GDP ay napunta sa pagpapa-unlad ng gusali – higit na mas-mababa kung ihahambing sa karamihan sa mga karatig-bansa nito.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.investphilippines.info/arangkada/wp-content/uploads/2011/06/08.-Part-3-Seven-Big-Winner-Sectors-Reforming-the-Infrastructure-Policy-Environment2.pdf |title=Arangkada Philippines 2010: A Business Perspective – Infrastructure |accessdate=21 Setyembre 2014 |archive-date=2017-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010144548/http://www.investphilippines.info/arangkada/wp-content/uploads/2011/06/08.-Part-3-Seven-Big-Winner-Sectors-Reforming-the-Infrastructure-Policy-Environment2.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Larano |first=Cris |url=https://blogs.wsj.com/economics/2014/06/03/philippines-bets-on-better-infrastructure/ |title=Philippines Bets on Better Infrastructure |publisher=The Wall Street Journal |date=3 Hunyo 2014 |accessdate=21 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt; May 216,387 kilometro (134,457 milya) ng mga daan sa Pilipinas; sa habang ito, tanging 61,093 kilometro (37,961 milya) lamang ng mga daan ay nailatag.&lt;ref name=WBtransport&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |title=The CIA World Factbook – Philippines |accessdate=20 Setyembre 2017 |archive-date=2015-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Madalas makakakuha ng mga bus, [[dyipni]], taksi, at [[de-motor na traysikel]] sa mga pangunahing lungsod at bayan. Noong 2007, may humigit-kumulang 5.53&amp;nbsp;milyong mga nakarehistrong sasakyang de-motor. Dumarami nang 4.55% sa bawat taon ang mga pagpaparehistro ng mga sasakyan.&lt;ref&gt;Republic of the Philippines. Land Transportation Office. [https://web.archive.org/web/20081011115519/http://www.lto.gov.ph/Stats2007/no_of_mv_registered_byMVType_2.htm Number of Motor Vehicles Registered]. (29 Enero 2008). Hinango noong 22 Enero 2009.&lt;/ref&gt;

Nangangasiwa ang [[Pangasiwaan ng Abyasyon Sibil ng Pilipinas]] sa mga paliparan at sa pagpapatupad ng mga palakad na may kinalaman sa ligtas na paglalakbay sa himpapawid&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/214-repiblic-act-9497 |title=Republic Act No, 9447 |accessdate=21 Setyembre 2014 |publisher=[[Pangasiwaan ng Abyasyon Sibil ng Pilipinas|Civil Aviation Authority of the Philippines]] |archive-date=2014-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716143711/http://caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/214-repiblic-act-9497 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/235-manual-of-standards-for-aerodromes|title=Manual of Standards for AERODROMES|accessdate=21 Setyembre 2014|publisher=[[Pangasiwaan ng Abyasyon Sibil ng Pilipinas|Civil Aviation Authority of the Philippines]]|archive-date=2014-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809172842/http://caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/235-manual-of-standards-for-aerodromes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; na may 85 gumaganang pampublikong paliparan magmula noong 2014.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory |archive-url=https://web.archive.org/web/20131222030945/http://www.caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory |dead-url=yes |archive-date=22 Disyembre 2013 |title=Airport Directory |publisher=[[Civil Aviation Authority of the Philippines]] |date=Hulyo 2014 |accessdate=23 Agosto 2014 |df= }}&lt;/ref&gt; Naglilingkod ang [[Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino]] (NAIA) sa [[Malawakang Maynila]] kasama ang [[Paliparang Pandaigdig ng Clark]]. Ang [[Philippine Airlines]], ang pinakamatandang kompanyang panghimpapawid sa Asya na umiiral pa rin sa ilalim ng simunong pangalan nito, at ang [[Cebu Pacific]], ang pangunahing pangmababang presyo na kompanyang panghimpapawid, ay mga pangunahing kompanyang panghimpapawid na naglilingkod sa karamihang mga panloob at pandaigdigang destinasyon.&lt;ref name=PAL&gt;{{cite web|url=http://www.philippineairlines.com/about_pal/about_pal.jsp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303185823/http://www.philippineairlines.com/about_pal/about_pal.jsp |archivedate=3 Marso 2016 |title=About PAL |publisher=Philippineairlines.com |accessdate=4 Mayo 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HAviation&quot;&gt;State of Hawaii. Department of Transportation. Airports Division. [c. 2005]. &quot;[https://web.archive.org/web/20110517040251/http://hawaii.gov/hawaiiaviation/hawaii-commercial-aviation/philippine-air-lines/ Philippine Air Lines]&quot;. ''Hawaii Aviation''. Hinango noong 9 Enero 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=OxfordBG&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=eY-Oq1IGzdMC&amp;pg=PT98|title=The Report: Philippines 2009|author=Oxford Business Group|year=2009|page=97|isbn=1-902339-12-6}}&lt;/ref&gt;

 
Karamihang matatagpuan sa Luzon ang mga mabilisang daanan at lansangan kasama ang [[Pan-Philippine Highway]] na nag-uugnay ng mga pulo ng [[Luzon]], [[Samar]], [[Leyte]], at [[Mindanao]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.photius.com/countries/philippines/geography/philippines_geography_transportation.html|title=Philippines Transportation |accessdate=23 Agosto 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://asiafoundation.org/resources/pdfs/RoRobookcomplete.pdf|title=Linking the Philippine Islands, Through the highway of the Sea.|page=51|accessdate=23 Agosto 2014}}&lt;/ref&gt; ang [[North Luzon Expressway]], [[South Luzon Expressway]], at ang [[Subic–Clark–Tarlac Expressway]].&lt;ref&gt;[http://www.mntc.com/nlex/ The North Luzon Expressway Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809043810/http://www.mntc.com/nlex/ |date=2018-08-09 }} (NLEX) is for the rehabilitation, expansion, operation and maintenance of the existing {{convert|83.7|km|0|abbr=on}} NLEX that connects Metro Manila to the northern provinces of Bulacan and Pampanga.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.trb.gov.ph/index.php/toll-road-projects/south-luzon-expressway|title=South Luzon Expressway (SLEX)|author=Super User|work=Toll Regulatory Board|accessdate=17 Disyembre 2015|archive-date=8 Disyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208203330/http://www.trb.gov.ph/index.php/toll-road-projects/south-luzon-expressway|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=85241 SCTEx delay worsens as Japan firm seeks new extension – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos]{{dead link|date=Hunyo 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=81199 BCDA, Japanese contractor asked to explain SCTEx delay – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos]{{dead link|date=Hunyo 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=76127 Arroyo adviser says SCTEx extension OKd – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos]{{dead link|date=Hunyo 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=101211 Arroyo order: Open SCTEx, interchanges on time – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080222100621/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=101211}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:MRT-2 Train Santolan 1.jpg|thumb|left|Isang tren ng [[Ikalawang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 2]] sa [[Estasyong Santolan ng LRT|Estasyong Santolan]].]]
May papel lamang ang lulan na daambakal sa Pilipinas sa paglululan ng mga pasahero sa loob ng Kalakhang Maynila. Ang ibayo ay pinaglilingkuran ng tatlong mga linya ng mabilis na lulan: [[Unang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 1]], [[Ikalawang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 2]] at [[Ikatlong Linya ng Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila|Linya 3]].&lt;ref name=&quot;yellow&quot;&gt;{{cite web|title=The Line 1 System – The Green Line|url=http://www.lrta.gov.ph/line_1_system.php|website=Light Rail Transit Authority|accessdate=15 Enero 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714152448/http://www.lrta.gov.ph/line_1_system.php|archivedate=14 Hulyo 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;provision&quot;&gt;[[United Nations Centre for Human Settlements]]. (1993). [https://books.google.com/books?id=lkH5Twa-OakC&amp;printsec=frontcover ''Provision of Travelway Space for Urban Public Transport in Developing Countries'']. UN–HABITAT. pp. 15, 26–70, 160–179. {{ISBN|92-1-131220-5}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;times&quot;&gt;{{cite web|title=About Us; MRT3 Stations|url=http://dotcmrt3.gov.ph/about.php?route=7|website=Metro Rail Transit|accessdate=15 Enero 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130122003116/http://dotcmrt3.gov.ph/about.php?route=7|archivedate=22 Enero 2013}}&lt;/ref&gt; Noong nakaraan, nagsilbi ang mga daambakal sa mga pangunahing bahagi ng Luzon, at magagamit ang mga serbisyong daambakal sa mga pulo ng Cebu at Negros. Ginamit din ang mga daambakal para sa mga layong pang-agrikuktura, lalo na sa paggawa ng tabako at tubo. Halos wala nang transportasyong pangkargamento sa riles magmula noong 2014. Ilang mga sistemang lulan ay nasa ilalim ng pagpapa-unlad: nagpapatupad ang [[Kagawaran ng Agham at Teknolohiya (Pilipinas)|DOST]]-MIRDC at [[Unibersidad ng Pilipinas|UP]] ng mga unang pag-aaral ukol sa ''Automated Guideway Transit''.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Valmero |first=Anna |title=DoST to develop electric-powered monorail for mass transport |url=http://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722190340/http://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html |dead-url=yes |archive-date=22 Hulyo 2011 |accessdate=23 Setyembre 2014 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=UPD monorail project begins |url=http://www.upd.edu.ph/~updinfo/jul11/articles/upd_monorail_projects.html |work=July 27, 2011 |author=Regidor, Anna Kristine |publisher=University of the Philippines Diliman |accessdate=September 23, 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924045106/https://www.upd.edu.ph/~updinfo/jul11/articles/upd_monorail_projects.html |archivedate=24 Setyembre 2014 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bigger Automated Guideway Train ready for testing|url=http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924041039/http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/|dead-url=yes|archive-date=24 Setyembre 2014|date=27 Pebrero 2014|author=Usman, Edd K.|publisher=Manila Bulletin|accessdate=23 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt; Magmula noong 2015 sinusubok din ang kung-tawaging &quot;''Hybrid Electric Road Train''&quot; na isang mahabang ''[[bi-articulated bus]]''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.interaksyon.com/article/95283/bus-o-tren--dosts-road-train-rolls-off-to-vehicle-test|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140916004416/http://www.interaksyon.com/article/95283/bus-o-tren--dosts-road-train-rolls-off-to-vehicle-test|archivedate=2014-09-16|title=BUS O TREN? DOST's road train rolls off to vehicle test|publisher=Interaksyon|date=12 Setyembre 2014|accessdate=19 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mb.com.ph/hybrid-electric-road-train-to-be-road-tested-this-month/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924051849/http://www.mb.com.ph/hybrid-electric-road-train-to-be-road-tested-this-month/|dead-url=yes|archive-date=24 Setyembre 2014|title=Hybrid electric road train to be road-tested this month|publisher=Manila Bulletin|date=13 Setyembre 2014|accessdate=19 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.philstar.com/headlines/2014/09/14/1368910/roadworthiness-tests-hybrid-train-start-next-month|title=Roadworthiness tests for hybrid train to start next month|publisher=[[The Philippine Star]]|date=14 Setyembre 2014|accessdate=19 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt;

Bilang isang kapuluan, kadalasang kinakailangan ang paglalakbay sa mga pulo-pulo gamit ang sasakyang pandagat.&lt;ref&gt;[http://business.inquirer.net/203660/ph-firm-takes-on-challenge-to-improve-sea-travel PH firm takes on challenge to improve sea travel.] Published by Philippine Daily Inquirer (Written By: Ira P. Pedrasa)&lt;/ref&gt; Ang mga pinaka-abalang pantalang pandagat ay [[Pantalan ng Maynila|Maynila]], [[Pandaigdigang Pantalan ng Batangas|Batangas]], [[Pantalan ng Subic|Subic]], [[Pantalan ng Cebu|Cebu]], [[Pantalan ng Iloilo|Iloilo]], [[Pantalan ng Dabaw|Dabaw]], Cagayan de Oro, at [[Pantalan ng Zamboanga|Zamboanga]].&lt;ref name=&quot;transpo&quot;&gt;[http://www.asianinfo.org/asianinfo/philippines/pro-transportation.htm The Philippine Transportation System]. (30 Agosto 2008). ''Asian Info''. Hinango noong 22 Enero 2009.&lt;/ref&gt; Naglilingkod ang [[2GO Travel]] at [[Sulpicio Lines]] sa Maynila, na may mga ugnay sa iba't-ibang mga lungsod at bayan sa pamamagitan ng mga pampasaherong bapor. Ang 919-kilometro (571 milyang) ''[[Strong Republic Nautical Highway]]'' (SRNH), isang pinagsamang set ng mga bahagi ng lansangan at ruta ng ferry na sumasaklaw sa 17 mga lungsod, ay itinatag noong 2003.&lt;ref&gt;[http://www.macapagal.com/gma/initiatives/roro.php Strong Republic Nautical Highway]. (n.d.). Official Website of President Gloria Macapagal Arroyo. Hinango noong 22 Enero 2009.&lt;/ref&gt; Naglilingkod ang [[Pasig River Ferry Service]] sa mga pangunahing ilog sa Kalakhang Maynila, kasama ang [[Ilog Pasig]] at [[Ilog Marikina]] na may mga daungan sa Maynila, Makati, Mandaluyong, Pasig at Marikina.&lt;ref&gt;[http://www.gmanetwork.com/news/story/30644/pinoyabroad/gov-t-revives-pasig-river-ferry-service Gov't revives Pasig River ferry service]. (14 Pebrero 2007). ''GMA News''. Retrieved 18 Disyembre 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.pia.gov.ph/index.php?article=241398338587|title=MMDA to reopen Pasig River ferry system on April 28; offers free ride|publisher=Philippine Information Agency|date=25 Abril 2014|accessdate=3 Oktubre 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006072725/http://news.pia.gov.ph/index.php?article=241398338587|archivedate=6 Oktubre 2014|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

== Demograpiya ==
{{main|Demograpiya ng Pilipinas|Mga Pilipino|Balikbayan}}
[[File:Philippines Population Density Map.svg|thumb|200px|upright=1.3|Kapal ng bilang ng tao sa bawat lalawigan {{As of|2009|lc=y}} sa bawat kilometro kuwadrado.]]
Tumaas ang populasyon ng Pilipinas mula 1990 hanggang 2008&amp;nbsp;ng tinatayang 28 milyon, 45% paglago sa nasabing panahon.&lt;ref name=IEApop2011&gt;[http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS CO2 Emissions from Fuel Combustion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111021013446/http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS |date=2011-10-21 }} Population 1971–2008 ([http://iea.org/co2highlights/co2highlights.pdf pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106205757/http://iea.org/co2highlights/co2highlights.pdf |date=2012-01-06 }} page 86); page 86 of the pdf, IEA (OECD/ World Bank) (original population ref OECD/ World Bank e.g. in IEA Key World Energy Statistics 2010 page 57)&lt;/ref&gt; Sa kauna-unahang opisyal na sensus ng Pilipinas na ginanap noong 1877 ay nakapagtala ng populasyon na 5,567,685.&lt;ref&gt;Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board. [http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_popn.asp Population of the Philippines Census Years 1799 to 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120704171010/http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_popn.asp |date=2012-07-04 }}. Retrieved 2009-12-11.&lt;/ref&gt; Noong 2011, naging ika-12 pinakamataong bansa sa buong daigdig ang Pilipinas, na ang populasyon ay humihigit sa 94 milyon.

Tinatayang ang kalahati ng populasyon ay naninirahan sa pulo ng Luzon. Ang antas ng paglago ng populasyon sa pagitan ng 1995 hanggang 2000 na 3.21% ay nabawasan sa tinatayang 1.95% para sa mga taong 2005 hanggang 2010, subalit nananatiling isang malaking isyu.&lt;ref name=Officialpop&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html |title=Official population count reveals.. |author=Republic of the Philippines. National Statistics Office. |year=2008 |accessdate=2008-04-17 |archive-date=2012-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120910051344/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gma&gt;{{cite web |url=http://www.gmanews.tv/100days/story/202186/bishops-threaten-civil-disobedience-over-rh-bill |date=2010-09-29 |title=Bishops threaten civil disobedience over RH bill |publisher=GMA News |accessdate=2010-10-16}}&lt;/ref&gt; 22.7 Ang panggitnang gulang ng populasyon ay 22.7 taon gulang na may 60.9% ang nasa gulang na 15 hanggang 64 na gulang.&lt;ref name=CIAfactbook/&gt; Ang tinatayang haba ng buhay ay 71.94 taon, 75.03 taon para sa babae at 68.99 na taon para sa mga lalaki.&lt;ref name=&quot;worldfactbook1&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html
|last=Central Intelligence Agency
|title=Field Listing :: Life expectancy at birth
|publisher=Washington, D.C.: Author
|accessdate=2009-12-11
|archive-date=2014-05-28
|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528191952/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

May mahigit 11 milyong mga Pilipino sa labas ng Pilipinas.&lt;ref name=PRB2003&gt;{{cite web
|url=http://www.prb.org/Articles/2003/RapidPopulationGrowthCrowdedCitiesPresentChallengesinthePhilippines.aspx
|title=Rapid Population Growth, Crowded Cities Present Challenges in the Philippines
|author=Collymore, Yvette.
|date=Hunyo 2003
|publisher=Population Reference Bureau
|accessdate=2010-04-26
|archive-date=2007-02-16
|archive-url=https://web.archive.org/web/20070216053330/http://www.prb.org/Articles/2003/RapidPopulationGrowthCrowdedCitiesPresentChallengesinthePhilippines.aspx
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; Nang magsimula ang liberalisasyon ng batas pang-imigrasyon ng [[Estados Unidos]] noong 1965, ang bilang ng mga taong may liping Pilipino ay tumaas. Noong 2007, tinatayang nasa 3.1 milyon ang bilang nito.&lt;ref&gt;Asis, Maruja M.B. (Enero 2006). &quot;[http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=364 The Philippines' Culture of Migration]&quot;. ''Migration Information Source''. Migration Policy Institute. Hinango noong 2009-12-14.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census2007 offilipinos&quot;&gt;{{cite web
|url=http://factfinder.census.gov/servlet/IPTable?_bm=y&amp;-context=ip&amp;-reg=ACS_2007_1YR_G00_S0201:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201PR:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201T:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR:038&amp;-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201&amp;-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201PR&amp;-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201T&amp;-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR&amp;-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&amp;-tree_id=306&amp;-redoLog=false&amp;-geo_id=01000US&amp;-geo_id=NBSP&amp;-search_results=16000US3651000&amp;-format=&amp;-_lang=en
|publisher=United States Census Bureau
|title=Selected Population Profile in the United States: Filipino alone or in any combination
|accessdate=2009-02-01
|archive-date=2012-01-07
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120107055111/http://factfinder.census.gov/servlet/IPTable?_bm=y&amp;-context=ip&amp;
|url-status=dead
}} The U.S. Census Bureau 2007 American Community Survey counted 3,053,179 Filipinos; 2,445,126 native and naturalized citizens, 608,053 of whom were not U.S. citizens.&lt;/ref&gt; Ayon sa Kawanihan ng Senso ng Estados Unidos, ang mga imigrante mula sa Pilipinas ay bumubuo ng ikalawang pinakamalaking pangkat sunod sa [[Mehiko]] na naghahangad nang pagkakabuo ng pamilya.&lt;ref&gt;Castles, Stephen and Mark J. Miller. (Hulyo 2009). &quot;[http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=733&amp;feed=rss Migration in the Asia-Pacific Region]&quot;. ''Migration Information Source''. Migration Policy Institute. Retrieved 2009-12-17.&lt;/ref&gt; May tinatayang dalawang milyong Pilipino ang naghahanapbuhay sa Gitnang Silangan, kung saan nasa isang milyon nito ay nasa [[Arabyang Saudi]].&lt;ref&gt;Ciria-Cruz, Rene P. (2004-07-26). [https://web.archive.org/web/20110716225842/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fchronicle%2Farchive%2F2004%2F07%2F26%2FEDGD56NB0H1.DTL 2&amp;nbsp;million reasons for withdrawing 51 troops]. ''San Francisco Chronicle''.&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|+10 Pinakamataong Rehiyon sa Pilipinas &lt;small&gt;(2015)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;PSA-2015-Highlights&quot;&gt;{{cite web |date=19 Mayo 2016 |title=2015 Population Counts Summary |url=http://psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/2015%20population%20counts%20Summary_0.xlsx |website=Philippine Statistics Authority |format=XLSX |accessdate=10 Hunyo 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Puwesto
! scope=&quot;col&quot; | Itinalaga
! scope=&quot;col&quot; | Pangalan
! scope=&quot;col&quot; | Lawak
! scope=&quot;col&quot; | Bilang ng tao ({{As of|2015|lc=y}})
! scope=&quot;col&quot; | Kapal ng bilang ng tao
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-1
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon IV
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Calabarzon]]
| {{convert|16,873.31|km2|abbr=on}}
| 14,414,744
| {{convert|{{sigfig|14,414,774/16,873.31|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-2
| style=&quot;text-align:left;&quot; | NCR
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Kalakhang Maynila|Pambansang Punong Rehiyon]]
| {{convert|619.57|km2|abbr=on}}
| 12,877,253
| {{convert|{{sigfig|12,877,253/613.94|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-3
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon III
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Gitnang Luzon]]
| {{convert|22,014.63|km2|abbr=on}}
| 11,218,177
| {{convert|{{sigfig|11,218,177/22,014.63|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-4
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon VII
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Gitnang Kabisayaan]]
| {{convert|10,102.16|km2|abbr=on}}
| 6,041,903
| {{convert|{{sigfig|6,041,903/10,102.16|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-5
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon V
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bicol|Rehiyon ng Bikol]]
| {{convert|18,155.82|km2|abbr=on}}
| 5,796,989
| {{convert|{{sigfig|5,796,989/18,155.82|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-6
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon I
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Ilocos|Rehiyon ng Ilocos]]
| {{convert|16,873.31|km2|abbr=on}}
| 5,026,128
| {{convert|{{sigfig|5,026,128/16,873.31|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-7
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon XI
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Rehiyon ng Davao|Rehiyon ng Dabaw]]
| {{convert|20,357.42|km2|abbr=on}}
| 4,893,318
| {{convert|{{sigfig|4,893,318/20,357.42|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-8
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon X
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Hilagang Mindanao]]
| {{convert|20,496.02|km2|abbr=on}}
| 4,689,302
| {{convert|{{sigfig|4,689,302/20,496.02|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-9
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon XII
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Soccsksargen]]
| {{convert|22,513.30|km2|abbr=on}}
| 4,575,276
| {{convert|{{sigfig|4,545,276/22,513.30|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-10
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon VI
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Kanlurang Kabisayaan|Rehiyon ng Panay]]
| {{convert|12,828.97|km2|abbr=on}}
| 4,477,247
| {{convert|{{sigfig|4,477,247/12,828.97|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|}

=== Mga pinakamalaking lungsod ===
{{Mga pinakamalaking lungsod ng Pilipinas}}

=== Pangkat-tao ===
{{main|Mga pangkat etniko sa Pilipinas}}
[[Talaksan:Philippine ethnic groups per province.PNG|thumb|Mga pangunahing pangkat etniko sa bawat lalawigan.]]
[[Talaksan:Ang Aeta at Ang Igorot.jpg|thumb|left|Ang mga katutubong [[Mga Aeta|Aeta]] (itaas) at mga [[Mga Igorot|Igorot]] (ibaba).]]
[[Talaksan:Subanen - Mount Malindang.jpg|thumb|Ang mga Subanon ng [[Tangway ng Zamboanga|Zamboanga]].]]
Ayon sa pagtatala noong 2000, 28.1% ng mga Pilipino ay Tagalog, 13.1% ay Sebwano, 9% ay Ilokano, 7.6% ay Bisaya/Binisaya, 7.5% ay Hiligaynon, 6% ay Bikolano, 3.4% ay Waray, at ang nalalabing 25.3% ay kabilang sa iba pang mga pangkat,&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;&lt;ref name=PIF2009&gt;{{Cite book |url=http://www.census.gov.ph/data/publications/pif_2009.pdf |title=The Philippines in Figures 2009 |author=Republic of the Philippines. National Statistics Office. |year=2009 |issn=1655-2539 |accessdate=2009-12-23 |archive-date=2012-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120711135118/http://www.census.gov.ph/data/publications/pif_2009.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; na kinabibilangan ng mga [[Moro (Pilipinas)|Moro]], [[Kapampangan]], [[Pangasinense]], mga [[Ibanag]] at mga [[Ivatan|Ibatan]].&lt;ref&gt;&quot;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/456399/Philippines Philippines]&quot;. (2009). In ''Encyclopædia Britannica''. Hinango noong 2009-12-18 mula sa Encyclopædia Britannica Online.&lt;/ref&gt; Mayroon ding mga katutubong mga pangkat gaya ng mga [[Igorot]], mga [[Lumad]], [[Mangyan]], [[Badjao]], at mga pangkat-etniko ng Palawan. Ang mga [[Mga Negrito|Negrito]], gaya ng mga [[Mga Aeta|Aeta]], at ang mga [[Mga Ati (Panay)|Ati]], ay itinuturing na mga kauna-unahang nanahan sa kapuluan.&lt;ref name=&quot;Negritos&quot;&gt;Dolan, Ronald E. (Ed.). (1991). [http://countrystudies.us/philippines/35.htm &quot;Ethnicity, Regionalism, and Language&quot;]. [http://countrystudies.us/philippines/ ''Philippines: A Country Study'']. Washington: GPO for the Library of Congress. Hinango noong 2010-04-08 mula sa [http://countrystudies.us/ Country Studies US Website].&lt;/ref&gt; Kasama ang mga grupong minorya ng kabundukan, mga dayuhan at mga etnikong Pilipinong Moro ng Mindanao sa natitirang 10 porsiyento. Ang mga Aeta o Negrito na dating aktibo sa kapuluan ilang libong taon ang nakaraan, ay nagsipaglikas sa loob ng kagubatan at kabundukan. Ang kapalaran nila ay katulad din ng sa ibang grupong katutubo sa buong mundo tulad ng [[mga katutubong Australyano]] at ang [[mga katutubong Amerikano]]. Marami sa kanila na napasanib at napahalo sa mga etnikong Malay-Pilipino o kaya'y napahiwalay bunga ng &quot;sistematikong pag-aalis&quot; noon.

Ayon sa tala ng pamahalaan ng Pilipinas at mga kasalukuyang datos ng senso, mga 95% ng mamamayan ay pangkat Malay, mga ninuno ng mga nandarayuhan mula sa Tangway ng Malaya at kapuluang Indonesya na dumating bago pa man ang panahong Kristiyano. Ang mga mestiso, na may halong lahing Pilipino-Kastila, [[Pilipinong Intsik|Pilipino-Tsino]], Pilipino-Hapones, [[Pilipinong Amerikano|Pilipino-Amerikano]] o Kastila-Tsino ([[Tornatra]]) ay bumubuo ng isang maliit ngunit makapangyarihan na pangkat pagdating sa ekonomiya at pamahalaan. Mayroon ding maliliit na pamayanan ng mga dayuhan tulad ng Kastila, Amerikano, [[Italya]]no, [[Portugal|Portuges]], [[Hapon]], Silangang [[Indiya]]n, at Arabo, at mga katutubong Negrito na nakatira sa mga malalayong pook at kabundukan.

Kabilang sa mga wikang banyaga sa Pilipinas ang [[Wikang Ingles|Ingles]]; ([[Wikang Mandarin|Mandarin]], [[Wikang Hokyen|Hokyen]] at [[Wikang Kantones|Kantones]]); Ang [[Wikang Ingles|Ingles]]; [[Wikang Hapones|Hapones]]; [[Wikang Hindu|Hindu]] ay mula sa mga kasapi ng pamayanan ng mga, Indiyan, mga Amerikano, ay mula sa kanilang, [[Munting Indiya]] o ''LittleIndia'' [[pook ng korea]] o ''Koreatown'', [[pook ng mga Amerikano]] o ''Americantown'' at mga [[Munting Amerika]] o ''LittleAmerica'' at paaralan kung saan ang wika ng pagtuturo ay ang paggamit ng dalawang wika na Mandarin/English; [[Wikang Arabe|Arabe]] sa mga kasapi ng pamayanang [[Muslim]] o Moro; at [[Wikang Kastila|Espanyol]], na pangunahing wika ng Pilipinas hanggang 1973, ay sinasalita ng tinatayang 3% ng mamamayan. Gayun pa man, ang tanging nabubuhay na wikang halong Asyatiko-Espanyol, na ang [[Tsabakano]], ay wika ng ilan sa timog-kanlurang bahagi ng bansa.

Mula 1939, sa pagsisikap na paigtingin ang pambansang pagkakaisa, pinalaganap ng pamahalaan ang paggamit ng opisyal na pambansang wika na ang [[Wikang Filipino|Filipino]] na ''[[de facto]]'' na batay sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]]. Itinuturo ang Filipino sa lahat ng paaralan at unti-unting tinatanggap ng taongbayan bilang pangalawang wika. Ang [[Wikang Ingles|Ingles]] naman ay ginagamit bilang pangalawang pangunahing wika at kadalasang maririnig sa talakayan ng pamahalaan, pag-aaral at pangkabuhayan.

=== Wika ===
{{main|Mga wika sa Pilipinas}}

{| class=&quot;wikitable sortable floatright&quot; style=&quot;text-align:right; font-size:90%; background:white;&quot;
|+ style=&quot;font-size:100%;&quot; |Bilang ng tao sa [[Katutubong wika|unang wika]] (2010)
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |Wika
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; colspan=&quot;1&quot; |Mananalita
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Tagalog|Tagalog]]
|22,512,089
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Sebwano|Sebwano]]
|19,665,453
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Iloko|Ilokano]]
|8,074,536
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]]
|7,773,655
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Waray-Waray|Waray]]
|3,660,645
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|{{nowrap|''Iba pang mga katutubong wika/diyalekto''}}
|24,027,005
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|{{nowrap|''Iba pang mga dayuhang wika/diyalekto''}}
|78,862
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|{{nowrap|''Hindi iniulat/hindi inihayag''}}
|6,450
|- class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;border-top:double gray;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:left;letter-spacing:0.02em;&quot; colspan=&quot;1&quot; |KABUUAN
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; |92,097,978
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|style=&quot;font-style:italic;&quot; colspan=&quot;2&quot; |Pinagkunan: Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas{{Sfn|Philippine Statistics Authority|2014|pp=29–34}}
|}

Ayon sa pinakabagong saliksik ng [[Komisyon sa Wikang Filipino]] (KWF), mayroong 131 wikang buhay sa Pilipinas. Bahagi ang mga ito ng pangkat ng mga wikang [[Mga wikang Borneo-Pilipinas|Borneo-Pilipinas]] ng [[mga wikang Malayo-Polinesyo]], na sangay ng mga [[mga wikang Austronesyo|wikang Austronesyo]].&lt;ref name=&quot;Ethnol&quot;&gt;Lewis, Paul M. (2009). [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=PH Languages of Philippines]. ''Ethnologue: Languages of the World'' (16th ed.). Dallas, Tex.: SIL International. Hinango noong 2009-12-16.&lt;/ref&gt;

Ayon sa [[Saligang Batas ng Pilipinas|Saligang Batas ng Pilipinas ng 1987]], ang [[Wikang Filipino]] at [[Wikang Ingles|Ingles]] ang mga opisyal na wika. Ang Filipino ay ang wikang pambansa ng Pilipinas na ibinatay sa [[wikang Tagalog|Tagalog]] ngunit patuloy na nililinang at pinapagyayaman batay sa mga iba pang wika ng Pilipinas. Pangunahin itong sinasalita sa [[Kalakhang Maynila]] at sa ibang mga rehiyong urban. Kapuwa ginagamit sa pamahalaan, edukasyon, pahayagan, telebisyon at negosyo ang wikang Filipino at Ingles. Nagtalaga ang saligang batas ng mga wikang rehiyonal gaya ng [[mga wikang Bikol|Bikolano]], [[Wikang Sebwano|Sebwano]], [[wikang Hiligaynon|Hiligaynon]], [[wikang Iloko|Ilokano]], [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]], [[wikang Pangasinan|Pangasinan]], Tagalog, at [[Wikang Waray-Waray|Waray]] bilang katulong na opisyal na wika at iniuutos na ang [[Wikang Kastila]] at [[Wikang Arabe|Arabe]] ay itaguyod nang kusa at opsiyonal.&lt;ref name=OfficialLang&gt;{{cite web|author=Joselito Guianan Chan, Managing Partner|url=http://www.chanrobles.com/article14language.htm|title=1987 Constitution of the Republic of the Philippines, Article XIV, Section 7.|publisher=Chan Robles &amp;amp; Associates Law Firm|date=|accessdate=2013-05-04|archive-date=2007-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20071110234327/http://www.chanrobles.com/article14language.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Pananampalataya ===
[[Talaksan:Paoay Church Ilocos Norte.jpg|thumb|left|Simbahan ng Paoay]]
Ang Pilipinas ay [[estadong sekular|bansang sekular]] na may saligang batas na naghihiwalay sa simbahan at estado. Subalit, ang mahigit sa 80% ng populasyon ay Kristiyano: ang karamihan ay mga [[Katoliko Romano|Katoliko]] samantalang ang 10% ng mga Pilipino ay kasapi sa ibang denominasyong Kristiyano, gaya ng [[Iglesia ni Cristo]], ang mga kaanib sa [[Iglesia ng Dios o Dating Daan]], ang [[Iglesia Filipina Independiente]], [[Ang Nagkaisang Iglesia ni Cristo sa Pilipinas]], [[Sabadista]], [[Born Again Groups]] at ang [[Mga Saksi ni Jehova]]. Sa kabila ng mga relihiyong ito, hindi dapat mawala ang ating pananalig sa Panginoong Diyos.&lt;ref name=2006census&gt;{{cite web
|url=http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2003/pr0323tx.html
|title=2000 Census: Additional Three Persons Per Minute
|author=Republic of the Philippines. National Statistics Office.
|date=2003-02-18
|accessdate=2008-01-09
|archive-date=2012-06-10
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120610051606/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2003/pr0323tx.html
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; Bunga ng impluwensiya ng kulturang Kastila, ang Pilipinas ay isa sa dalawang bansa sa Asya na may pinakamaraming Katoliko, na sinundan ng [[Silangang Timor]], isang dating kolonya ng [[Portugal]].

Ayon sa Pambansang Komisyon sa mga Pilipinong Muslim noong 2012, tinatayang nasa 11% ng mga Pilipino ang naniniwala sa [[Islam]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.ncmf.gov.ph/ |access-date=2014-08-23 |archive-date=2016-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161119145842/http://www.ncmf.gov.ph/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, na ang karamihan sa mga ito ay mga [[Sunni]]. Sa katunayan, ang karamihan ng mga taga-katimugang Pilipinas ay mga Muslim.

== Pag-aaral ==
[[Talaksan:UST mainjf22.JPG|thumb|Ang [[Pamantasan ng Santo Tomas]], na itinatag noong 1611, ay ang pinakamatandang pamantasan sa Asya.]]

Iniulat ng Tanggapan ng Pambansang tagatala ng Pilipinas na ang payak na kamuwangan ng Pilipinas ay nasa 93.4% at ang nagagamit na kamuwangan ay nasa 84.1% noong 2003.&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;&lt;ref name=quickstat /&gt;&lt;ref name=UN /&gt; Halos pantay ang kamuwangan ng mga babae at lalaki.&lt;ref name=CIAfactbook /&gt; Ang paggastos sa pag-aaral ay nasa tinatayang 2.5% ng GDP.&lt;ref name=CIAfactbook /&gt; Ayon sa [[Kagawaran ng Edukasyon (Pilipinas)|Kagawaran ng Edukasyon]], 44,846 na mababang paaralan at 10,384 na mataas na paaralan ang nakatala para sa taong pampaaralan ng 2009-2010&lt;ref&gt;Republic of the Philippines. Department of Education. (2010-09-23).[http://www.deped.gov.ph/cpanel/uploads/issuanceImg/2010%20_Sept23.xls Fact Sheet – Basic Education Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511190454/http://www.deped.gov.ph/cpanel/uploads/issuanceImg/2010%20_Sept23.xls |date=2011-05-11 }}. Hinango noong 2010-04-17.&lt;/ref&gt; samantalang itinala ng [[Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon]] o CHED na may 2,180 na mga institusyong pag-aaral, ang 607 dito ay pampubliko at ang 1,573 ay mga pribado.&lt;ref name=&quot;CHED&quot;&gt;Republic of the Philippines. Commission on Higher Education. (Agosto 2010). [https://web.archive.org/web/20110704102629/http://202.57.63.198/chedwww/index.php/eng/Information Information on Higher Education System]. ''Official Website of the Commission on Higher Education''. Hinango noong 2011-04-17.&lt;/ref&gt;

May ilang mga sangay ng pamahalaan ang kasama sa pag-aaral. Ang Kagawaran ng Edukasyon ang nakasasakop sa mababang paaralan, pangalawang mataas na paaralan, at mga hindi pormal na edukasyon; ang [[Pangasiwaan sa Edukasyong Teknikal at Pagpapaunlad ng Kasanayan]] o TESDA ang namamahala sa mga pag-aaral sa pagsasanay at pagpapaunlad pagkatapos ng pangalawang mataas na paaralan; at ang Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon ang nangangasiwa sa mga dalubhasaan at pamantasan at nag-aayos ng mga pamantayan sa lalong mataas na pag-aaral.&lt;ref&gt;Republic of the Philippines. Department of Education. [https://web.archive.org/web/20110716160809/http://www.deped.gov.ph/about_deped/history.asp &quot;Historical Perspective of the Philippine Educational System&quot;]. Hinango noong 2009-12-14.&lt;/ref&gt;

== Kalinangan at kaugalian ==
{{main|Kultura ng Pilipinas}}
{{See also|Musika ng Pilipinas|Lutuing Pilipino|Kaugaliang Pilipino|Panitikan sa Pilipinas}}
[[Talaksan:SAYAWIKA TINIKLING 1.gif|thumb|170px|left|Mga mananayaw ng [[Tinikling]].]]
[[Talaksan:Oldest House in Ivatan.jpg|thumb|right|Ang batong bahay ng mga [[Ivatan|Ibatan]] sa [[Batanes]]. Isang magandang halimbawa ng arkitekturang Pilipino. Ang bahay ay gawa sa apog at [[sagay]] habang ang bubong nito'y sa [[kugon]].]]
[[Talaksan:Indak-indak sa Kadalanan 06.JPG|thumb|right|Ang pista ng [[Kadayawan]] sa [[lungsod ng Dabaw]].]]

[[Talaksan:Tinolalunch.jpg|thumb|right|150px|[[Tinola]], ang pagkaing kilala na binanggit sa nobelang ''[[Noli Me Tángere|Noli Me Tangere]]'' (Huwag Mo Akong Salingin) ni José Rizal.]]
Sa buong kasaysayan ng Pilipinas, walang ni isang tanging pambansang pagkakakilanlang o pangkaugalian na nahubog. Sa isang bahagi, ito ay dahil marahil sa napakaraming wikang ginagamit sa buong kapuluan na tinatantiyang nasa 80, bukod pa sa mga wika nito. Ang pagkakabukod-bukod ng mga magkakaratig na barangay o mga pulo ay nakadagdag din sa pagkawalang pagkakaisa sa pagkakakilanlan.

Sa pagdating ng mga Kastila, tumawag ang mga tagakalat pananampalatayang Katoliko ng mga katutubo para maging tagasalin, nakapaglikha ng mga dalawa ang wikang ginagamit na uri, ang mga Ladinos. Ang mga ito, tulad ng tanyag na makatang si [[Gaspar Aquino de Belen]], ay lumikha ng mga tula ng kabanalan na isinulat sa titik Romano, kalimitan sa wikang Tagalog. Ang [[pasyon]] ay isang pagsasalaysay ng simbuyo, pagkamatay at muling pagkabuhay ni Hesukristo na sinimulan ni Gaspar Aquino de Belen. Umusbong din ang mga panitikang sekular na binase sa mga korido, mga baladang Kastila ng kabalyero. Nasulat din ang mga ito sa abakadang Romano ng mga pangunahin na wika at kumalat.

Sa karagdagan, ang panitikan ([[Jose Rizal]], [[Pedro Paterno]]) at mga kasulatan ng kasaysayan (pambansang awit, ''Constitución Política de Malolos''), ay nasa Espanyol, na hindi na pangunahing wika ngayon. Ang mga manunulat na Pilipino, tulad ni [[Claro M. Recto]] ay nagpatuloy sa pagsusulat sa wikang Espanyol hanggang 1946.

Ang Pilipinas ay bayan ng maraming bayani. Sinasabing si [[Lapu-Lapu]] ng pulo ng [[Mactan]] ang unang pumigil sa paglusob kanluranin at ang pumatay kay Fernando Magallanes. Si [[Jose Rizal]] (ipinanganak noong ika-19&amp;nbsp;ng ika-6 na buwan ng 1896 sa bayan ng [[Calamba, Laguna]]), ipinagmamalaki ng Lahing Malay, Pambansang Bayani ng Pilipinas, 22 wika ang alam: Arabe, Katalan, Tsino, Ingles, Pranses, Aleman, Griyego, Ebreo, Italyano, Hapones, Latin, Malay, Portuges, Ruso, Sanskrito, Espanyol, Tagalog at iba pang katutubong wika; siya ay naging tagaguhit ng mga gusali, tagapagtanghal, nakikipagkalakal, tagaguhit ng karikatyur, guro, ekonomista, etnolohista, siyentipikong magsasaka, bihasa sa kasaysayan, imbentor, peryodista, dalubhasa sa wika, bihasa sa awit, mitolohista, makabayan, naturalista, nobelista, siruhano sa mata, makata, propagandista, sikolohista, siyentista, manlililok, sosyolohista, at teologo. Pilipino ang unang Asyatikong Kalihim-Heneral ng Asamblea Heneral ng [[Mga nagkakaisang Bansa]] (UN) – si Carlos Peña Romulo.

Itinuturing na [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ang mga Barokeng Simbahan ng Pilipinas at ang Makasaysayang Bayan ng [[Vigan]]. Kabilang sana rito ang [[Intramuros]] ngunit nawasak ito matapos ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Isa ring Pandaigdigang Pamanang Pook ang mga Hagdan-hagdang Palayan o '''Pay-yo''' ng [[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera|Kordilyera]], na kinikilala ring ikawalong nakakahangang-yaman ng daigdig.

==== Midya ====
{{Main|Pelikulang Pilipino|Telebisyon sa Pilipinas|Radyo sa Pilipinas|Teleserye}}
[[Talaksan:Lino Brocka.jpg|thumb|Si [[Lino Brocka]], isang [[Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas]] sa larangan ng pelikula.|209x209px]]
Ang pangunahing wika na ginagamit sa midya sa Pilipinas ay ang [[Wikang Filipino|Filipino]] at [[Wikang Ingles|Ingles]], bagama't ang pagsasahimpapawid ay lumipat sa Wikang Filipino.&lt;ref name=&quot;Brown-Ganguly-2003&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=fcoDezu1ABoC |title=Fighting Words: Language Policy and Ethnic Relations in Asia |date=2003 |publisher=[[MIT Press]] |isbn=978-0-262-52333-2 |editor-last1=Brown |editor-first1=Michael Edward |series=BCSIA Studies in International Security |location=Cambridge, Mass. |pages=[https://books.google.com/books?id=fcoDezu1ABoC&amp;pg=PA323 323–325] |editor-last2=Ganguly |editor-first2=Sumit |editor-link2=Sumit Ganguly}}&lt;/ref&gt; Ginagamit din naman ang ibang mga wika sa Pilipinas, lalo na sa mga radyo dahil sa kakayahan nitong maabot ang mga malalayong pook na maaaring hindi kayang maabot ng ibang uri ng midya. Ang [[Lupon sa Rebyu at Klasipikasyon ng Pelikula at Telebisyon]] ang namamahala ng mga palabas sa telebisyon, patalastas, at pelikula sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=rb2AAgAAQBAJ |title=Television, Regulation and Civil Society in Asia |date=29 Agosto 2003 |publisher=[[RoutledgeCurzon]] |isbn=978-1-134-43194-6 |editor-last1=Kitley |editor-first1=Philip |location=London, England |page=[https://books.google.com/books?id=rb2AAgAAQBAJ&amp;pg=PA140 140] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Deocampo |first=Nick |url=https://books.google.com/books?id=WzaWDwAAQBAJ&amp;pg=PT510 |title=Film: American Influences on Philippine Cinema |date=9 Nobyembre 2017 |publisher=[[Anvil Publishing, Inc.]] |isbn=978-971-27-2896-9 |location=Mandaluyong, Philippines |language=en}}&lt;/ref&gt; Karamihan sa mga Pilipino ay nakakakuha ng mga balita at impormasyon mula sa telebisyon, Internet, at [[Paggamit ng hatirang pangmadla sa Pilipinas|hatirang pangmadla]].&lt;ref&gt;{{cite web||last=Lucas|first=Daxim L.|date=September 13, 2011|title=Filipinos seek info on Web; rich prefer newspapers|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|url=https://technology.inquirer.net/4101/filipinos-seek-info-on-web-rich-prefer-newspapers|access-date=August 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20111116070555/http://technology.inquirer.net/4101/filipinos-seek-info-on-web-rich-prefer-newspapers/|archive-date=November 16, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CNNPH-SWSFacebook&quot;&gt;{{cite web||date=June 30, 2019|title=SWS: Facebook next to TV as Filipinos' top source of news|work=[[CNN Philippines]]|url=https://www.cnnphilippines.com/news/2019/6/30/facebook-news-source-filipino-adults.html|access-date=August 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190703110139/https://cnnphilippines.com/news/2019/6/30/facebook-news-source-filipino-adults.html|archive-date=July 3, 2019}}&lt;/ref&gt; Ang ''flagship state-owned broadcast-television network ng'' bansa ay ang [[People's Television Network]] (PTV). Ang mga pangunahing himpilang pantelebisyon sa Pilipinas naman ay ang [[ABS-CBN]], [[GMA Network|GMA]] at [[TV5 (Philippines)|TV5]] na may malawak din na serbisyong panradyo.&lt;ref name=&quot;BBC Pilipinas&quot;&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1262783.stm Country profile: The Philippines]. (2009-12-08). ''BBC News''. Hinango noong 2009-12-20.&lt;/ref&gt;

Ang industriya ng aliwan o tinatawag na ''showbiz'' ay makulay at nagbibigay laman sa mga [[Listahan ng mga peryodiko sa Pilipinas|pahayagan at peryodiko]] ng mga detalye tungkol sa mga [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas|artista]]. Tinatangkilik din ang mga [[teleserye]] gaya rin ng mga telenobelang Latino, Asyano (partikular ang mga dramang Koreano) at mga [[anime]]. Ang mga pang-umagang palabas ay pinangingibabawan ng mga ''game shows'', ''variety shows'', at mga ''talk shows'' gaya ng ''[[Eat Bulaga]]'' at ''[[Showtime|It's Showtime]]''.&lt;ref name=&quot;Ratings&quot;&gt;Santiago, Erwin (2010-04-12). [https://web.archive.org/web/20110623102641/http://www.pep.ph/news/25288/AGB-Mega-Manila-TV-Ratings-%28April-7-11%29:-Agua-Bendita-pulls-away AGB Mega Manila TV Ratings (Abril 7–11): ''Agua Bendita'' pulls away]. Hinango noong 2010-05-23 mula sa Philippine Entertainment Portal Website.&lt;/ref&gt; Tanyag din ang mga [[Pelikulang Pilipino]] at mayroong mahabang kasaysayan, subalit nahaharap sa matinding kompetensiya mula sa mga pelikulang banyaga. Kabilang sa mga pinagpipitagang direktor si [[Lino Brocka]] para sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]''. Sa mga nakalipas na mga taon nagiging pangkaraniwan ang paglilipat-lipat ng mga artista mula sa telebisyon at pelikula at pagkatapos ay ang pagpasok sa politika na pumupukaw ng pangamba.&lt;ref name=&quot;Celebrity&quot;&gt;[http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=9084791 &quot;The Philippines' celebrity-obsessed elections&quot;]. (2007-04-26). ''[[The Economist]]''. Hinango noong 2010-01-15.&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==
* [[Balangkas ng Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga temang may kaugnayan sa Pilipinas]]

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;{{Cite book|publisher=United Nations Development Programme|title=Table G: Human development and index trends, Table I: Human and income poverty|year=2009|isbn=978-0-230-23904-3|url=https://archive.org/details/humandevelopment0000unse_y2f1}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga palabas na kawing ==

{{Canadian City Geographic Location (8-way)
|North=''[[Taywan]]''&lt;br /&gt;''Bashi Channel''
|West=''[[Biyetnam]], [[Dagat Luzon]]''
|Center=Pilipinas
|East=''[[Dagat Pilipinas]], [[Pacific Ocean]]''
|South=''[[Indonesya]]''
|Northwest=''[[Biyetnam]]''
|Northeast=''[[Pacific Ocean]]''
|Southwest=''[[Malaysia]]''
|Southeast=''[[Palau]]''
}}

=== Mga pahinang opisyal ===
* [http://www.gov.ph www.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120101105754/http://www.gov.ph/ |date=2012-01-01 }} - Portal ng Pamahalaan ng Pilipinas
* [http://www.op.gov.ph www.op.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609185330/http://www.op.gov.ph/ |date=2007-06-09 }} - Tanggapan ng Pangulo
* [http://www.ovp.gov.ph www.ovp.gov.ph] Tanggapan ng Pangalawang Pangulo 
* [http://www.senate.gov.ph www.senate.gov.ph] - Senado
* [http://www.congress.gov.ph www.congress.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200604085514/http://www.congress.gov.ph/ |date=2020-06-04 }} - Kapulungan ng mga Kinatawan
* [http://www.supremecourt.gov.ph www.supremecourt.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512084154/http://www.supremecourt.gov.ph/ |date=2008-05-12 }} - Kataas-taasang Hukuman
* [http://www.comelec.gov.ph www.comelec.gov.ph] - Komisyon sa Halalan
* [http://www.dfa.gov.ph www.dfa.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061205235233/http://www.dfa.gov.ph/ |date=2006-12-05 }} - Kagawaran ng Ugnayang Panlabas
* [http://www.itsmorefuninthephilippines.com www.itsmorefuninthephilippines.com] - Kagawaran ng Turismo
* [http://www.afp.mil.ph www.afp.mil.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020326211321/http://www.afp.mil.ph/ |date=2002-03-26 }} - Sandatahang Lakas ng Pilipinas
* [http://www.gabinete.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930020506/http://www.gabinete.ph/ |date=2007-09-30 }} - Kagawaran na bumubuo sa Gabinete sa Pilipinas 2005

=== Kasaysayan ===
* [http://www.elaput.com/ Mga Panahon ng Pilipino: A Web of Philippine Histories]

=== Mga pahinang pambalita ===
* [http://friendly.ph/newsfeed/ Friendly Philippines News Online]
* [http://www.abs-cbnnews.com ABS-CBN News]
* [http://www.inq7.net Philippine Daily Inquirer at GMA News]
* [http://www.philstar.com Philippine Star]
* [http://www.mb.com.ph The Manila Bulletin Online]
* [http://www.manilatimes.net The Manila Times Online]
* [http://www.sunstar.com.ph Sun Star Network Online]
* [http://www.tribune.net.ph The Daily Tribune Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211221083336/https://tribune.net.ph/ |date=2021-12-21 }}
* [http://www.malaya.com.ph Malaya Online]

=== Iba pang mga pahina ===
* [https://www.pilipinas.ph/ ''Pilipinas'' Website]
* [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/rp.html CIA World Factbook - ''Philippines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050721005826/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/rp.html |date=2005-07-21 }}
* [http://www.mytravelinks.com Philippines Travel Directory] - Philippines Travel Directory
* [http://www.filipinolinks.com Tanikalang Ginto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211221015623/http://filipinolinks.com/ |date=2021-12-21 }} - Philippine links directory
* [http://www.dmoz.org/Regional/Asia/Philippines/ Open Directory Project - ''Philippines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040819050600/http://dmoz.org/Regional/Asia/Philippines/ |date=2004-08-19 }} directory category
* [http://www.odp.ph Philippine Website Directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225155256/http://odp.ph/ |date=2021-02-25 }} - Open directory Philippines
* [http://dir.yahoo.com/Regional/Countries/Philippines/ Yahoo! - ''Philippines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050719013926/http://dir.yahoo.com/Regional/Countries/Philippines |date=2005-07-19 }} directory category
* [http://news.yahoo.com/fc?tmpl=fc&amp;cid=34&amp;in=world&amp;cat=philippines Yahoo! News Full Coverage - ''Philippines''] news headline links
* [http://www.yehey.com Yehey.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050115085947/http://www.yehey.com/ |date=2005-01-15 }} - Most popular Philippine portal
* [http://www.infophilippines.com Philippine Directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060206165054/http://www.infophilippines.com/ |date=2006-02-06 }} - Philippine website directory
* [http://jeepneyguide.com Jeepneyguide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121018102004/http://jeepneyguide.com/ |date=2012-10-18 }} - Guide for the independent traveler
* [http://www.asinah.org/travel-guides/philippines.html Philippines Travel Info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051223151315/http://www.asinah.org/travel-guides/philippines.html |date=2005-12-23 }} and [http://www.asinah.org/blog/ Blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050328203747/http://www.asinah.org/blog/ |date=2005-03-28 }}
* [http://inogami.com/paradise-philippines/category/paradise-philippines/ Philippines Travel Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070910222553/http://inogami.com/paradise-philippines/category/paradise-philippines/ |date=2007-09-10 }}
* [http://www.manilamail.com ManilaMail] - a reference point for understanding the Philippines and Filipinos

{{Philippines political divisions}}
{{ASEAN}}
{{Latinunion}}
{{Asya}}

[[Kategorya:Mga dating kolonya ng Espanya]]
[[Kategorya:Pilipinas|*]]
[[Kategorya:Mga bansa sa Asya]]
[[Kategorya:Mga estadong-kasapi ng ASEAN]]
[[Kategorya:Mga bansa sa Timog-silangang Asya]]</text>
      <sha1>11xir3sps1nv9s0axomr0s4j36uv7du</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tropiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1796</id>
    <revision>
      <id>2212395</id>
      <parentid>2211913</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:38:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Garvin555</username>
        <id>161817</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2212395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1992" sha1="1iesmsgrngk172ilo6cxkvudhkl7ugm" xml:space="preserve">[[Talaksan:Tropical-area-mactan-philippines.jpg|thumb|240px|left|Ang hitsura ng [[Pilipinas]] ay isang tropikong rehiyon.]]
[[Talaksan:World map torrid.svg|thumb|300px|Mapa ng mundo kung saan ang tropiko ay ipinahiwatig ng isang pulang banda]]
Ang '''tropiko''' o mga bansa na tropiko ay ang heograpikong rehiyon sa [[Daigdig|Lupa]] o &quot;earth&quot; na naka-sentro sa [[ekwador]] o &quot;equator&quot;. Nililimitahan ito sa [[latitud]] ng dalawang ''tropiko'': ang [[Tropiko ng Cancer]] sa hilaga at ang [[Tropiko ng Capricorn]] sa timog na hemisperyo. Ito ay nagmula sa salitang [[Wikang Griyego|griyego]] na ''tropos'', na ang ibig sabihin ay bwelta o pag-ikot.

Ang rehiyong ito ay nakalatag sa pagitan ng 23.5° H latitud at 23.5° T latitud, at kasama dito ang lahat ng parte ng Lupa na direktang tinatamaan ng araw(o kung saan naka-anggulong 90° altitud ang araw mula sa lupa) nang maski isang beses lang sa isang taong solar (hindi nagagawa ito ng araw lampas hilaga ng Tropiko ng Cancer at lampas timog ng Tropiko ng Capricorn). Sa [[klasipikasyon ng klima ni Köppen|panukalang klasipikasyon ng klima]] ni [[Wladimir Köppen|Köppen]], ang [[klimang tropikal]] ay nilalarawan bilang isang klimang hindi-arid, na ang lahat sa labindalawang buwan ng taon ay may promedyong temperaturang hindi bababa sa 18&amp;nbsp;°C.

== Mga Organismo ==
Ang mga '''tropikal''' na [[halaman]] at [[hayop]] ay yung mga katutubong espesye (species) sa rehiyon. Ang salitang ito ay ginagamit din bilang pagtukoy sa isang lugar na mainit at mahalumigmig buong taon, na may saganang kahalamanan. Subalit may mga ilang lugar sa tropiko na hindi talaga &quot;tropikal&quot; at mga [[alpine tundra]] at niyebeng tuktok, tulad ng sa bundok ng [[Mauna Kea]].

== Halimbawa ng mga lungsod tropikal ==
* [[Sabah]][[Malaysia]]10°N 
* [[Singapore]] (1.4º H)
* [[Mindanao]][[Pilipinas]]10°N

== Tingnan din ==
* [[Taong tropikal]] (Ingles: ''tropical year'')
* [[Mga sakit tropikal]]

{{Klima}}

[[Kategorya:Mga tropiko|*]]
[[Kaurian:Klima]]</text>
      <sha1>1iesmsgrngk172ilo6cxkvudhkl7ugm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212396</id>
      <parentid>2212395</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:41:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Garvin555</username>
        <id>161817</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2212396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2020" sha1="laetajvle0ml0dp58tj3xppnmdnr5zq" xml:space="preserve">[[Talaksan:Tropical-area-mactan-philippines.jpg|thumb|240px|left|Ang hitsura ng [[Pilipinas]] ay isang tropikong rehiyon.]]
[[Talaksan:World map torrid.svg|thumb|300px|Mapa ng mundo kung saan ang tropiko ay ipinahiwatig ng isang pulang banda]]
Ang '''tropiko''' o mga bansa na tropiko ay ang heograpikong rehiyon sa [[Daigdig|Lupa]] o &quot;earth&quot; na naka-sentro sa [[ekwador]] o &quot;equator&quot;. Nililimitahan ito sa [[latitud]] ng dalawang ''tropiko'': ang [[Tropiko ng Cancer]] sa hilaga at ang [[Tropiko ng Capricorn]] sa timog na hemisperyo. Ito ay nagmula sa salitang [[Wikang Griyego|griyego]] na ''tropos'', na ang ibig sabihin ay bwelta o pag-ikot.

Ang rehiyong ito ay nakalatag sa pagitan ng 23.5° H latitud at 23.5° T latitud, at kasama dito ang lahat ng parte ng Lupa na direktang tinatamaan ng araw(o kung saan naka-anggulong 90° altitud ang araw mula sa lupa) nang maski isang beses lang sa isang taong solar (hindi nagagawa ito ng araw lampas hilaga ng Tropiko ng Cancer at lampas timog ng Tropiko ng Capricorn). Sa [[klasipikasyon ng klima ni Köppen|panukalang klasipikasyon ng klima]] ni [[Wladimir Köppen|Köppen]], ang [[klimang tropikal]] ay nilalarawan bilang isang klimang hindi-arid, na ang lahat sa labindalawang buwan ng taon ay may promedyong temperaturang hindi bababa sa 18&amp;nbsp;°C.

== Mga Organismo ==
Ang mga '''tropikal''' na [[halaman]] at [[hayop]] ay yung mga katutubong espesye (species) sa rehiyon. Ang salitang ito ay ginagamit din bilang pagtukoy sa isang lugar na mainit at mahalumigmig buong taon, na may saganang kahalamanan. Subalit may mga ilang lugar sa tropiko na hindi talaga &quot;tropikal&quot; at mga [[alpine tundra]] at niyebeng tuktok, tulad ng sa bundok ng [[Mauna Kea]].

== Halimbawa ng mga lungsod tropikal ==
* [[Sabah]][[Malaysia]]10°N 
* [[Singapore]] (1.4º H)
* [[Mindanao]][[Pilipinas]]10°N
*[[Bisaya]][[Pilipinas]]12N

== Tingnan din ==
* [[Taong tropikal]] (Ingles: ''tropical year'')
* [[Mga sakit tropikal]]

{{Klima}}

[[Kategorya:Mga tropiko|*]]
[[Kaurian:Klima]]</text>
      <sha1>laetajvle0ml0dp58tj3xppnmdnr5zq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212404</id>
      <parentid>2212396</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T04:02:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Garvin555</username>
        <id>161817</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2212404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2020" sha1="ju2rwl7a2p4utoeoeej0kco64h1ls8r" xml:space="preserve">[[Talaksan:Tropical-area-mactan-philippines.jpg|thumb|240px|left|Ang hitsura ng [[Pilipinas]] ay isang tropikong rehiyon.]]
[[Talaksan:World map torrid.svg|thumb|300px|Mapa ng mundo kung saan ang tropiko ay ipinahiwatig ng isang pulang banda]]
Ang '''tropiko''' o mga bansa na tropiko ay ang heograpikong rehiyon sa [[Daigdig|Lupa]] o &quot;earth&quot; na naka-sentro sa [[ekwador]] o &quot;equator&quot;. Nililimitahan ito sa [[latitud]] ng dalawang ''tropiko'': ang [[Tropiko ng Cancer]] sa hilaga at ang [[Tropiko ng Capricorn]] sa timog na hemisperyo. Ito ay nagmula sa salitang [[Wikang Griyego|griyego]] na ''tropos'', na ang ibig sabihin ay bwelta o pag-ikot.

Ang rehiyong ito ay nakalatag sa pagitan ng 23.5° H latitud at 23.5° T latitud, at kasama dito ang lahat ng parte ng Lupa na direktang tinatamaan ng araw(o kung saan naka-anggulong 90° altitud ang araw mula sa lupa) nang maski isang beses lang sa isang taong solar (hindi nagagawa ito ng araw lampas hilaga ng Tropiko ng Cancer at lampas timog ng Tropiko ng Capricorn). Sa [[klasipikasyon ng klima ni Köppen|panukalang klasipikasyon ng klima]] ni [[Wladimir Köppen|Köppen]], ang [[klimang tropikal]] ay nilalarawan bilang isang klimang hindi-arid, na ang lahat sa labindalawang buwan ng taon ay may promedyong temperaturang hindi bababa sa 25&amp;nbsp;°C.

== Mga Organismo ==
Ang mga '''tropikal''' na [[halaman]] at [[hayop]] ay yung mga katutubong espesye (species) sa rehiyon. Ang salitang ito ay ginagamit din bilang pagtukoy sa isang lugar na mainit at mahalumigmig buong taon, na may saganang kahalamanan. Subalit may mga ilang lugar sa tropiko na hindi talaga &quot;tropikal&quot; at mga [[alpine tundra]] at niyebeng tuktok, tulad ng sa bundok ng [[Mauna Kea]].

== Halimbawa ng mga lungsod tropikal ==
* [[Sabah]][[Malaysia]]10°N 
* [[Singapore]] (1.4º H)
* [[Mindanao]][[Pilipinas]]10°N
*[[Bisaya]][[Pilipinas]]12N

== Tingnan din ==
* [[Taong tropikal]] (Ingles: ''tropical year'')
* [[Mga sakit tropikal]]

{{Klima}}

[[Kategorya:Mga tropiko|*]]
[[Kaurian:Klima]]</text>
      <sha1>ju2rwl7a2p4utoeoeej0kco64h1ls8r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Taiwan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1811</id>
    <revision>
      <id>2212369</id>
      <parentid>2211895</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:30:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Garvin555</username>
        <id>161817</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2212369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9065" sha1="7pqbj8z2sw1ipxlkewir5kmmnd0jq7j" xml:space="preserve">{{copyedit|date=Nobyembre 2009}}
{{cleanup-translation|date=Nobyembre 2009}}
{{for|mismong pulo ng Taiwan|Heograpiya ng Taiwan Teritoryo]]
{{Infobox countries 
|native_name        = 中華民國&lt;br /&gt;''Zhōnghuá Mínguó''
|conventional_long_name = Republika ng Tsina
|common_name        = Taiwan
|image_flag         = Flag of the Republic of China.svg
|image_coat         = National Emblem of the Republic of China.svg
|symbol_type        = Pambansang Sagisag
|image_map          = Locator map of the ROC Taiwan.svg
|national_anthem    = &lt;br&gt;中華民國國歌&lt;br&gt;&quot;Tatlong Doktrina ng Bayan&quot;&lt;br&gt;''[[File:National anthem of the Republic of China (Taiwan) 中華民國國歌(演奏版).ogg]]''
|capital            = [[Taipei]]
|largest_city       = capital
&lt;!---only Mandarin is the official language, others are regional languages, per http://www.gio.gov.tw/ct.asp?xItem=35570&amp;ctNode=4101  ----&gt; 
|official_languages = [[:en:Standard Mandarin|Pamantayang Mandarin]] (Guóyǔ)
|government_type    = [[:en:Semi-presidential system|Semi-presidential system]]
|leader_title1      = [[Pangulo ng Republika ng Tsina|Pangulo]]
|leader_name1       = {{#statements:P1308|from=Q887003}}
|leader_title2      = [[:en:Premier of the Republic of China|Premiero]]
|leader_name2       = {{#statements:P6}}
|area_km2 = 36188
|area_sq_mi = 13975
|area_rank          = ika-136
|percent_water      = 10.34
|population_estimate      = 22,911,292&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tw.html CIA - The World Factbook -- Taiwan]&lt;/ref&gt;
|population_estimate_year = 2007
|population_estimate_rank = ika-47&lt;ref name=&quot;footnote_a&quot;&gt;Ang hanay ay ayon sa mga pigura ng 2006.&lt;/ref&gt;
|population_density_km2   = 633.12
|population_density_sq_mi = 1,639.43
|population_density_rank  = ika-14&lt;ref name=&quot;footnote_a&quot;/&gt;
|demonym            = Taiwanese o Tsino
|GDP_PPP            = $1.404 trilyon
|GDP_PPP_rank       = ika-19
|GDP_PPP_year       = 2021
|GDP_PPP_per_capita = $59,397
|GDP_PPP_per_capita_rank = ika-13
|GDP_nominal        = $759,104 bilyon
|GDP_nominal_rank   = ika-21
|GDP_nominal_year   = 2021
|GDP_nominal_per_capita = $32,122
|GDP_nominal_per_capita_rank = ika-28
|sovereignty_type   = [[Kasaysayan ng Republika ng Tsina|Pagkakatatag]]
|sovereignty_note   = [[Himagsikang Xinhai]]
|established_event1 = [[Pag-aalsang Wuchang|Simula ng Himagsikang Xinhai]]
|established_date1  = 10 Oktubre 1911
|established_event2 = Panunumbalik ng republika
|established_date2  = 1 Enero 1912
|HDI                = 0.932
| HDI_change = {{increase}} &lt;!-- increase/decrease/steady --&gt;
| HDI_ref = 
|HDI_rank           = ika-23 kung nakahanay&lt;ref name=&quot;hdi&quot;&gt;Dahil sa kanyang [[:en:Political status of the Republic of China|kalagayang pampolitika]], hindi nakwenta ng [[United Nations|UN]] ang [[:en:Human Development Index|HDI]] para sa ROC. Ngunit, nakwenta ng pamahalaang ROC ang HDI nito para sa 2004 na 0.932; kung [[:en:list of countries by Human Development Index|isasama ito sa mga pigura ng HDI ng UN]], maihahanay ang ROC sa ika-23 (high), sa pagitan ng [[Germany]] and [[Israel]].&amp;nbsp;[http://www.stat.gov.tw/public/Data/712121616871.pdf 國情統計通報]&lt;/ref&gt;
|HDI_year           = 2005
|currency           = [[Dolyar ng Bagong Taiwan]] (NT$)
|currency_code      = TWD
|time_zone          = [[Oras sa Tsina#Chungyuan|CST]]
|utc_offset         = [[UTC+8|+8]]
|time_zone_DST      = 
|utc_offset_DST     = 
|cctld              = [[.tw]]
|calling_code       = 886
}}
Ang '''Republika ng Tsina''', kilala bilang '''Taiwan''' (Ingles: ''Taiwan'', bigkas: /tay·wán/, literal na kahulugan: &quot;baybaying may pilapil&quot;&lt;ref name=NBK&gt;{{cite-NBK|''Taiwan'', Republic of China, Facts and Figures; ''Formosa'', &quot;beautiful island&quot;, p. 261}}&lt;/ref&gt;) ay isang bansa sa [[Silangang Asya]] na binubuo ng isang kapuluan, at ang pinakamalaki at importanteng pulo ay mismong '''Taiwan'''. May lawak ito na 35,981².

Makontrobersiya ang kalagayan ng Taiwan dahil sa isyu na kung dapat ba itong manatiling ang Republika ng Tsina, o maging isang nakapangyayaring [[Republika ng Taiwan]]. Sa kasalukuyan, isa ito na soberanong estado na nakatayo sa isang [[demokrasyang representatibo]]. ''Republika ng Tsina'' ang opisyal na pangalan ng estado. Iba-iba ang mga pananaw ng mga nagkakaibang grupo sa kung ano sa kasalukuyan ang pormal na sitwasyong pampolitika. Silipin din ang [[Kalayaang Taiwanese]] at [[reunipikasyong Tsino]].

Ang Taiwan, dating tinatawag na '''Formosa'''&lt;ref name=NBK/&gt;, ay isang islang hugis-mani. Ito’y nasa hilaga ng pilipinas at nasa kanluran ng baybayin ng [[Dagat Luzon]]. Dalawang hanay ng mga bundok ang nasa silangang baybayin,ang mga ito’y dahan-dahang dumadalisdis sa baybaying kanluranin na tilabai-baytang na mga lupang lambak. Mula sa likas na mga (baibaytang na Look). Sinasabing nabighani ang mga unang maglalayag na Portuges sa kagandahan ng isla, at tinawag itong '''Ilha Formosa''', ang [[Wikang Portuges|Portuges]] ng “Magandang Pulo”&lt;ref name=NBK/&gt;.

Ang Taipei ang kabisera ng Taiwan.  Malapit ito sa Dagat Luzon ng Pilipinas.

== Mga teritoryong pampangasiwaan ==
{{Talaan ng mga territoryong pampangasiwaan|Q865}}

==[[Taiwan Philippines ugnayan ng dalawang bansa==]]

* Ang kasaysayan ng mga Ilocano sa Taiwan ay may dalawang pangunahing mukha: ang sinaunang ugnayan ng lahi libu-libong taon na ang nakalilipas, at ang modernong migrasyon ng mga manggagawa.Narito ang malinaw na kasaysayan at mga detalye:1. Sinaunang Ugnayan: Ang Teoryang &quot;Out of Taiwan&quot;Ayon sa mga linggwista at antropologo, nagmula sa Taiwan ang mga ninuno ng mga Ilocano at iba pang grupong Austronesian.Migrasyon (2200 BCE): Ang mga unang tao ay naglayag mula sa timog ng China patungong Taiwan at tumawid sa Batanes at hilagang Luzon. Dinala nila ang kanilang kultura sa pagtatanim at paglalayag.Koneksyon ng Wika: Ang katutubong wika sa Taiwan (Formosan) ay malapit na kamag-anak ng wikang Ilocano. May malaking pagkakatulad sa kultura at bokabularyo ang mga Ilocano at ang mga katutubong taga-Orchid Island (Tao tribe) sa Taiwan.2. Modernong Kasaysayan: Paggawa at Migrasyon (1990s - Kasalukuyan)Ang modernong kasaysayan ng mga Ilocano sa Taiwan ay bahagi ng mas malawak na pagdagsa ng mga Overseas Filipino Workers (OFWs).Pagbubukas ng Trabaho: Noong huling bahagi ng dekada '80 hanggang unang bahagi ng dekada '90, nagbukas ang Taiwan sa mga dayuhang manggagawa upang tugunan ang kakulangan sa lakas-paggawa bunsod ng mabilis na pag-unlad ng kanilang ekonomiya.Mga Trabaho: Ang mga Pilipino (kabilang ang napakaraming Ilocano) ay nagtatrabaho bilang mga factory worker sa electronics at high-tech na pagawaan ng semiconductors, construction worker, mangingisda, at domestic helper o caregiver.Integrasyon: Siyamnapu't tatlong porsyento (93%) ng mga aplikasyon para sa paglilipat ng trabaho sa Taiwan ay naaprubahan. Dahil sa tagal ng pananatili at kultura ng mga Ilocano, marami ang nakapag-asawa ng Taiwanese at nanirahan doon nang permanente.3. Komunidad at Kultura sa TaiwanLittle Manila: Ang Section 3 ng Zhongshan North Road sa Taipei ay kilala bilang &quot;Little Manila&quot;. Dito nagtitipon ang mga Pilipino tuwing weekend.Sentro ng Pananampalataya: Ang St. Christopher's Church ay nagsisilbing espirituwal na tahanan para sa mga Pilipino, kung saan may mga misa sa Ingles at Tagalog.Samahang Ilocano: Aktibo pa rin ang mga asosasyon tulad ng CIASI (Confederation of Ilocano Association, Inc., Samahang Ilokano) sa Taiwan, na nagdiriwang ng kanilang kultura malayo man sa Pilipinas.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

== Mga kawing panlabas ==
* {{Wikivoyage|Taiwan}} {{in lang|en}}
* {{Commons-inline|Republic of China}}
* {{Commonscat-inline|Republic of China}}
* {{osmrelation-inline|449220}}
* {{wikiatlas|Taiwan}} {{in lang|en}}
* [http://www.taipeitimes.com/ Taipei Times], pahayagang inilathala sa Taip’ei
* [http://www.taiwandocuments.org/japansurrender.htm The Surrender of Japanese Forces in China, Indochina, and Formosa]
* [http://www.formosa.org/~taiwanpg/tw-lib.htm The Taiwan Library Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060501092508/http://www.formosa.org/~taiwanpg/tw-lib.htm |date=2006-05-01 }}
* [http://www.atimes.com/atimes/China/FB11Ad06.html Ignore the rhetoric, China won’t attack Taiwan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060629011020/http://www.atimes.com/atimes/China/FB11Ad06.html |date=2006-06-29 }}, artikulo ni Daniel McCarthy
* [http://www.atimes.com/atimes/China/FB27Ad01.html Taiwan poll should ask about US sovereignty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041205020545/http://www.atimes.com/atimes/China/FB27Ad01.html |date=2004-12-05 }}, artikulo ni Richard W Hartzell
* [http://groups.yahoo.com/group/TaiwanFocus/ TaiwanFocus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060212221603/http://groups.yahoo.com/group/TaiwanFocus/ |date=2006-02-12 }}, pangkat pantalakayan tungkol sa Taiwan

{{Asya}}
{{Authority control}}

[[Kategorya:Mga bansa sa Silangang Asya]]
[[Kategorya:Taiwan|*]]
[[Kategorya:Mga hindi kinikilala o malawakang hindi kinikilalang estado]]</text>
      <sha1>7pqbj8z2sw1ipxlkewir5kmmnd0jq7j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rusya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2571</id>
    <revision>
      <id>2212450</id>
      <parentid>2210100</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T10:54:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101252" sha1="ekuavff0z5as062x89n4brjiquch5y8" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name       = Pederasyong Ruso
| common_name                  = Rusya
| native_name                  = {{native name|ru|Российская Федерация}}&lt;br/&gt;{{small|{{transl|ru|Rossiyskaya Federatsiya}}}}
| image_flag                   = Flag of Russia.svg
| image_coat                   = Coat of Arms of the Russian Federation.svg
| anthem                       = {{lang|ru|Государственный гимн&lt;br/&gt;Российской Федерации}}&lt;br/&gt;{{transl|ru|[[Gosudarstvennyy gimn Rossiyskoy Federatsii]]}}&lt;br/&gt;&quot;Awiting Estatal ng Pederasyong Ruso&quot;{{parabr}}{{center|[[File:National Anthem of Russia (2000), instrumental, one verse.ogg]]}}
| image_map                    = Russian Federation (orthographic projection) - All Territorial Disputes.svg
| map_width                    = 250px
| map_caption                  = Lupaing saklaw ng Rusya sa lunting maitim at teritoryong inaangkin sa lunting mapusyaw.
| capital                      = [[Mosku]]
| coordinates                  = {{Coord|55|45|21|N|37|37|02|E|type:city}}
| largest_city                 = kabisera
| languages_type               = Wikang opisyal&lt;br /&gt;{{nobold|at pambansa}}
| languages                    = [[Wikang Ruso|Ruso]]
| demonym                      = [[#Demograpiya|Ruso]]
| government_type              = {{nowrap|[[Republikang]] [[pederal]]}} at [[semi-presidensyal]]
| leader_title1                = [[Pangulo ng Rusya|Pangulo]]
| leader_name1                 = [[Vladimir Putin]]
| leader_title2                = [[Tagapangulo ng Pamahalaan ng Rusya|Tagapangulo ng Pamahalaan]]
| leader_name2                 = [[Mikhail Mishustin]]
| legislature                  = {{nowrap|[[Asembleyang Pederal ng Rusya|Asembleyang Pederal]]}}
| upper_house                  = [[Konseho ng Pederasyon ng Rusya|Konseho ng Pederasyon]]
| lower_house                  = [[Pampamahalaang Duma|Pampamahalaang Duma]]
| sovereignty_type             = [[Kasaysayan ng Rusya|Kasaysayan]]
| established_event1           = [[Tsarato ng Rusya]]
| established_date1            = 16 Enero 1547
| established_event2           = [[Imperyong Ruso]]
| established_date2            = 2 Nobyembre 1721
| established_event3           = [[Sobyetikong Rusya]]
| established_date3            = 7 Nobyembre 1917
| established_event4           = {{nowrap|[[Akwerdo ng Belovezha]]}}
| established_date4            = 12 Disyembre 1991
| established_event5           = [[Saligang Batas ng Rusya|Saligang Batas]]
| established_date5            = 12 Disyembre 1993
| area_km2                     = 17,098,246
| area_rank                    = ika-1
| percent_water                = 13
| population_estimate          = {{IncreaseNeutral}} 144,699,673
| population_estimate_year     = 2022
| population_estimate_rank     = ika-9
| population_density_km2       = 8.4
| population_density_sq_mi     = 21.5
| population_density_rank      = ika-187
| GDP_PPP                      = {{increase}} $5.056 trilyon
| GDP_PPP_year                 = 2023
| GDP_PPP_rank                 = ika-6
| GDP_PPP_per_capita           = {{increase}} $35,310
| GDP_PPP_per_capita_rank      = ika-60
| GDP_nominal                  = {{decrease}} $1.862 trilyon
| GDP_nominal_year             = 2023
| GDP_nominal_rank             = ika-11
| GDP_nominal_per_capita       = {{decrease}} $13,006
| GDP_nominal_per_capita_rank  = ika-72
| Gini                         = 36.0 
| Gini_year                    = 2020
| Gini_change                  = decrease 
| HDI                          = 0.822
| HDI_year                     = 2021
| HDI_change                   = increase 
| HDI_rank                     = ika-52
| currency                     = [[Rublo ng Rusya|Rublo]] ([[Ruble sign|₽]])
| currency_code                = RUB
| utc_offset                   = +2-12
| calling_code                 = +7
| cctld                        = .ru{{*}}.рф
| today                        = 
}}
Ang '''Rusya''' ({{lang-ru|Россия}}, &lt;small&gt;tr.&lt;/small&gt; {{transl|ru|Rossiya}}), pormal na '''Pederasyong Ruso''', ay isang bansang transkontinental na umaabot mula [[Silangang Europa]] hanggang [[Hilagang Asya]]. Mula hilagang-kanluran paikot sa kaliwa, hinahangganan nito ang [[Noruwega]], [[Pinlandiya]], [[Estonya]], [[Letonya]], [[Litwanya]], [[Polonya]], [[Biyelorusya]], [[Ukranya]], [[Heorhiya]], [[Aserbayan]], [[Kasakistan]], [[Tsina]], [[Mongolya]], at [[Hilagang Korea]]; nagbabahagi rin ito ng mga hangganang pandagat sa [[Hapon]] at [[Estados Unidos]]. Sumasakop ng lawak na 17,098,246 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, ito ang pinakamalaking bansa sa mundo, na sumasaklaw ng 11 sona ng oras at {{frac|1|8}} bahagi ng lupang matatahanan sa Daigdig. Tinatahanan ng mahigit 145.5 milyong mamamayan, ito ang pinakamataong bansa sa [[Europa]]. Ang kabisera at pinakamalaking lungsod nito ay [[Mosku]].

Nagsimula ang kasaysayan ng Rusya sa mga bayang Silangang Eslabo, na sumibol bilang isang makikilalang grupo sa Europa sa pagitan ng [[ika-3 dantaon]] at [[ika-8 dantaon]]. Lumitaw ang [[Rus ng Kiyeb]], ang kanilang unang estado, noong [[ika-9 dantaon]]. Pinagtibay nila noong 988 ang [[Kristiyanismo|Kristiyanismong]] [[Ortodoksiyang Oriental|Ortodokso]], isang produkto ng Kristiyanisasyong isinagawa nina [[Sirilo at Metodiyo]], dalawang misyonerong ipinadala mula sa [[Imperyong Bisantino]]. Nang maglaon ay nagkawatak-watak ang Rus sa iba't-ibang maliliit na estadong [[pyudalismo|pyudal]], kung saan ang pinakamakapangyarihan dito'y ang [[Prinsipado ng Vladimir-Suzdal]] na sa kalaunan ay naging [[Dakilang Dukado ng Mosku]]. Ito ang naging pangunahing puwersa sa pakikibaka para sa kalayaan mula sa [[Gintong Horda]] at muling pag-iisa ng Rusya. Unti-unting napagkaisa ng Mosku ang mga nakapalibot na prinsipado at naging [[Tsaratong Ruso]]. Noong unang bahagi ng [[ika-18 dantaon]] ay lumawak ito sa pamamagitan ng pananakop, panlulupig, at paggalugad at umunlad sa [[Imperyong Ruso]]. Umabot mula Polonya hanggang sa [[Karagatang Pasipiko]] at [[Alaska]], ito ang naging ikatlong pinakamalaking imperyo sa kasaysayan. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] ay nilansag ang [[monarkiya]] ng bansa sa [[Himagsikang Ruso (1917)|Himagsikang Ruso]] at naitatag ang [[RSPS ng Rusya|Republikang Sobyetiko ng Rusya]] (kalauna'y naging [[RSPS ng Rusya]]), ang kauna-unahang [[estadong sosyalista]]. Kasunod ng tagumpay ng mga [[Bolshebista]] sa [[Digmaang Sibil ng Rusya|digmaang sibil]] ay binuo ng Rusya, kasama ang [[SSR ng Ukranya|Ukranya]], [[SSR ng Biyelorusya|Biyelorusya]], at [[SPSR ng Transkaukasya|Transkaukasya]] ang [[Unyong Sobyetiko]], na naging isa sa dalawang pinakamakapangyarihang bansa sa panahon ng [[Digmaang Malamig]]. Kasunod ng pagkabuwag ng Unyong Sobyetiko noong 1991 ay naging Pederasyong Ruso ang Rusya, itinuturing ito bilang [[de facto]] na kahalili sa mga estadong sumunod sa unyon.

Ang sistemang pampamahalaan ng Rusya ay [[republikang]] [[parlamentaryo]] na binubuo ng walumpu't limang kasakupang pederal. Ang [[ekonomiya]] ng bansa ay ang ikalabing-isang pinakamalaki sa mundo ayon sa [[Kabuuang domestikong produkto|KDP]] nominal at ikaanim ayon sa [[Pagkakatulad ng kapangyarihang bumili|PKB]]. Nagtataglay ang bansa ng pinakamalaking arsenal ng mga [[sandatang nukleyar]], at nagraranggo bilang ikalima sa bilang ng aktibong hukbo at paggastang pang-militar. Ang malawakang mapagkukunan nito sa mga [[mineral]] at [[enerhiya]] ay itinuturing bilang pinakamalaki sa mundo; ito ang may pinakamalaking reserba ng mga mapagkukunan ng kagubatan at isang-kapat ng di-nagyelong sariwang tubig. Kabilang ang Rusya sa mga nangungunang tagagawa ng [[langis]] at gasolinang natural. 

Isa itong kasaping palagian ng [[Konsehong Panseguridad ng mga Nagkakaisang Bansa]]; bahagi ng [[BRICS]], [[G20]], [[APEC]], [[OSKE]], at [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalakalan|POK]]; at ang pangunahing miyembro ng mga post-Sobyetikong organisasyon tulad ng [[Sampamahalaan ng mga Makasarinlang Estado|SME]], [[Organisasyong Tratado ng Kolektibong Seguridad|OTKS]], at [[Eurasyanong Ekonomikong Unyon|EAEU]], Nagtataglay ang Rusya ng 30 [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] na idineklara ng [[UNESCO]].

==Etimolohiya==
''Русь'' (''Rus ''') ang orihinal na pangalan ng Rusya. Isa itong estadong medyebal na binubuo ng mga [[Silangang Slavs|Silangang Eslabo]]. Gayun pa man, ito ang tamang pangalan na naging mas sikat sa kasaysayan, ang mga nakatira sa bansa ay tinatawag na ''&quot;Русская Земля&quot;'' (''russkaya zemlya'') na kung saan ang kahulugan nito ay ''Lupang Rusu'' o [[Rus '|Rus]]. 

Upang makilala ang mga tao sa bansang ito mula sa ibang lugar, tinawag silang [[Rus ng Kiev]] na mula sa modernong historyograpiya.

[[Ruthenia|Rutenia]] naman ang salin ng salitang ''Rus'' sa [[Latin]] na ginagamit sa kanluran at timog na rehiyon ng Rus na katabi ng katolikong Europa. ''Россия'' (''Rossiya'') naman ang kasalukuyang pangalan ng estado, mula sa bersiyong [[Griyego]] na ''Ρωσία'' [''rosia''] na ginamit ng mga Rus ng Kiev ito para tawagin ang mga nakatira sa [[Imperyong Byzantine|Imperyong Bisantino]].

== Heograpiya ==
Sinasakop ng Rusya ang halos buong hilagang bahagi ng [[superkontinente]] na [[Eurasya]]. Karamihan ng bansa ay binubuo ng mga [[kapatagan]], sa bahaging [[Europa|Europeo]] man o sa bahaging nasa [[Asya]] na kilala kadalasan bilang [[Siberia|Siberya]]. Karamihan sa mga kapatagang ito sa timog ay [[steppe|estepa]] habang sa hilaga naman ay makakapal na gubat na nagiging [[tundra]] patungo sa baybaying Artiko. May mga bulubundukin tulad ng [[Caucasus|Kaukasya]] (kung saan naroroon ang [[Bundok Elbrus]], ang pinakamataas na tuktok sa Europa na may taas ng 5 633 m) at ang [[Bulubunduking Altay|Altay]] sa mga katimugang hangganan ng bansa, samantalang sa silangang bahagi ng bansa ay naroroon ang [[Bulubunduking Verhojansk]] at ang mga [[bulkan]] ng [[Kamchatka Peninsula|Tangway ng Kamchatka]]. 

Kapuna-puna rin ang [[Bulubunduking Ural]], na syang pangunahing naghahati ng Europa mula sa [[Asya]].

Nagtatanyag ang Rusya ng higit 37 000 km ng baybayin sa mga karagatang [[Dagat Arctic|Arctic]] at [[Karagatang Pasipiko|Pasipiko]], pati na rin sa mga masasabing sa loob na dagat tulad ng [[Dagat Baltic|Baltiko]], [[Dagat Itim|Itim]], at [[Dagat Caspian|Kaspiyo]]. Ang ilan sa mga [[pulo]] o [[kapuluan]]g nasa hilagang baybayin ay ang [[Novaja Zemlja]], [[Franz Joseph Land]], [[Novosibirskie Ostrova]], [[Wrangel Island]], [[Kuril Islands]], at [[Sakhalin]].

Ang ilan sa mga pangunahing lawa sa Rusya ay ang [[Lawa Baikal|Baikal]], [[Lawa Ladoga]], at [[Onego]].

Marami ring mga ilog ang dumadaloy sa Rusya.

=== Topograpiya ===
Mula sa hilaga hanggang timog ang Kapatagan ng Silangang Europa, na kilala rin bilang Kapatagan ng Rusya, ay nagbihis sequentially sa Artikong tundra, koniperus gubat ([[taiga]]), broadleaf at halo-halong gubat. gubat, damuhan (kapatagan), at semi-disyerto (nagtatakip sa tabi ng Dagat Kaspiyo), bilang ng mga pagbabago sa mga halaman na sumasalamin sa mga pagbabago sa klima. [[Siberya]] ay sumusuporta sa isang katulad sunuran ngunit higit sa lahat ay taiga. Rusya ay mundo pinakamalaking ang taglay ng gubat, na kilala bilang &quot;ang mga baga ng Europa&quot;,&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Walsh, NP|title =It's Europe's lungs and home to many rare species. But to Russia it's £100bn of wood|publisher=Guardian (UK)|url=http://www.guardian.co.uk/world/2003/sep/19/environment.russia|accessdate=26 Disyembre 2007|location=London|date=19 Setyembre 2003}}&lt;/ref&gt; ikalawang lamang sa [[maulang-gubat ng Amasona]] sa ang halaga ng dioksido ng karbono ito sumipsip.

May 266 espesye ng mamal at 780 espesye ng ibon sa Rusya. Noong 1997 ay kasama sa IUCN Pula nga Listahan ng Pederasyong Ruso ang 415 espesye &lt;ref&gt;{{cite web|author=I.A. Merzliakova|url=http://enrin.grida.no/biodiv/biodiv/national/russia/state/00440.htm|title=List of animals of the Red Data Book of Russian Federation|publisher=Enrin.grida.no|date=1 Nobyembre 1997|accessdate=27 Abril 2010|archive-date=28 Abril 2016|archive-url=https://archive.today/20160428185844/http://enrin.grida.no/biodiv/biodiv/national/russia/state/00440.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; at ngayon ay protektado ang mga ito.

=== Klima ===
Ang malaking sukat ng Rusya at ang distansiya ng maraming mga lugar mula sa dagat ay nagreresulta sa pangingibabaw ng mahalumigmig na klimang kontinental, na siyang dominante sa lahat ng bahagi ng bansa maliban sa tundra at sa bandang timog-kanlurang hangganan ng bansa. Naiistorbo ng mga bundok sa timugan ang masa ng mainit na hangin na galing ng Karagatang Indiyo, samantalang ang kapatagan sa kanluran at hilaga ay malantad ng bansa sa Artiko at Atlantiko.&lt;ref name=congress&gt;{{cite web|title=Climate|publisher=Library Of Congress|url=http://countrystudies.us/russia/24.htm|accessdate=26 Disyembre 2007}}&lt;/ref&gt;

Ang kalakhang bahagi ng teritoryo ay may dalawa lamang na pangunahing season - ang taglamig at tag-init; ang taglagas at tagsibol ay karaniwang maikling panahon ng pagbabago sa pagitan ng lubhang mababang mga temperatura at lubhang mataas.&lt;ref name=congress/&gt; Ang pinakamalamig na buwan ay ang Enero (Pebrero sa baybay-dagat), at ang pinakamainit naman kadalasan ay Hulyo. Pangkaraniwan lang ang malaking taway ng temperatura. Sa taglamig, ang temperatura ay lalong hilagaan lalong malamig at lalong silangan lalong malamig. Umiinit nang mainit-init kapagka tag-init, kahit sa Siberya.&lt;ref&gt;{{Cite journal|author=Drozdov, V.A. ''et al.''|title=Ecological and Geographical Characteristics of the Coastal Zone of the Black Sea|url=https://archive.org/details/sim_geojournal_1992-06_27_2/page/169|journal=GeoJournal|publisher=Springer Netherlands|location=27.2, pp. 169–178|year=1992|doi=10.1007/BF00717701|volume=27|page=169 |issn=0343-2521}}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
{{main|Kasaysayan ng Rusya}}

=== Sinaunang Panahon ===
{{see|Kahariang Bosporan|Khazaria|Lagalag na Eurasyano}}
[[Talaksan:IE expansion.png|thumb|left|[[Hinuhang Kurgan]]: Ang Timog Rusya bilang [[urheimat]] ng mga [[Proto-Indo-Europeans|Taong Indo-European]].]]

Isa sa mga unang modernong tao na may buto ng edad ng 35 000 taon ay matatagpuan sa [[Russia]], sa [[Kostenki]] sa gilid ng [[Ilog Don]]. Sa sinaunang-panahon beses sa napakalaking steppes ng Timog Rusya ay tahanan sa lipi ng laog pastoralists.&lt;ref name=Belinskij&gt;{{Cite journal|author=Belinskij A, Härke, H|title=The 'Princess' of Ipatovo|journal=Archeology|volume=52|issue=2|year=1999|url=http://cat.he.net/~archaeol/9903/newsbriefs/ipatovo.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080610043326/http://cat.he.net/~archaeol/9903/newsbriefs/ipatovo.html|archivedate=2008-06-10|accessdate=26 Disyembre 2007|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Labi ng mga kapatagan civilizations ay natuklasan sa mga lugar tulad bilang [[Ipatovo kurgan|Ipatovo]] ,&lt;ref name=Belinskij/&gt; [[Sintashta]],&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Drews, Robert|title=Early Riders: The beginnings of mounted warfare in Asia and Europe|year=2004|publisher=Routledge|location=New York|page=50|isbn=0415326249}}&lt;/ref&gt; [[Arkaim]],&lt;ref&gt;{{cite web|author=Koryakova, L.|title=Sintashta-Arkaim Culture|publisher=The Center for the Study of the Eurasian Nomads (CSEN)|url=http://www.csen.org/koryakova2/Korya.Sin.Ark.html|accessdate=20 Hulyo 2007|archive-date=28 Pebrero 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190228104055/http://www.csen.org/koryakova2/Korya.Sin.Ark.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; at [[Pazyryk burials|Pazyryk]],&lt;ref&gt;{{cite web|title=1998 NOVA documentary: &quot;Ice Mummies: Siberian Ice Maiden&quot;|work=Transcript|url=http://www.pbs.org/wgbh/nova/transcripts/2517siberian.html|accessdate=26 Disyembre 2007}}&lt;/ref&gt; na kung saan dadalhin ang earliest na kilala bakas ng inimuntar digma , isang susi na tampok sa laog paraan ng buhay.

Sa klasiko unang panahon, ang Pontic kapatagan ay kilala bilang Scythia. Dahil sa ang 8th siglo BC, Sinaunang Griyego mangangalakal nagdala ng kanilang mga kabihasnan sa emporiums kalakalan sa Tanais at Phanagoria.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Jacobson, E.|title=The Art of the Scythians: The Interpenetration of Cultures at the Edge of the Hellenic World|publisher=Brill|year=1995|page=38|isbn=9004098569}}&lt;/ref&gt; Sa pagitan ng 3 at 6 siglo AD, ang Bosporan Kingdom, isang Hellenistic kaayusan ng pamahalaan na nagtagumpay ang mga Griyego colonies,&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Tsetskhladze, G.R.|title=The Greek Colonisation of the Black Sea Area: Historical Interpretation of Archaeology|publisher=F. Steiner|year=1998|page=48|isbn=3515073027}}&lt;/ref&gt; ay bumagsak sa pamamagitan ng laog invasions humantong sa pamamagitan ng gerero lipi, tulad ng ang Huns at taong hating Asayano at Europyano Avars .&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Turchin, P.|title=Historical Dynamics: Why States Rise and Fall|publisher=Princeton University Press|year=2003|pages=185–186|isbn=0691116695}}&lt;/ref&gt; Ang isang tao Turko, ang Khazars, nagpuno sa mga mas mababang Volga steppes palanggana sa pagitan ng Caspian at Dagat Itim hanggang sa 8th siglo.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Christian, D.|title=A History of Russia, Central Asia and Mongolia|url=https://archive.org/details/historyofrussiac0000chri|publisher=Blackwell Publishing|year=1998|pages=[https://archive.org/details/historyofrussiac0000chri/page/n313 286]–288|isbn=0631208143}}&lt;/ref&gt;

Ang ninuno ng modernong Russians ay ang Eslabo lipi, na ang orihinal na bahay ay isipan sa pamamagitan ng ilang mga iskolar sa may been ang makahoy na lugar ng Pinsk Marshes.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=For a discussion of the origins of Slavs, see Barford, P.M.|title=The Early Slavs|url=https://archive.org/details/bwb_W7-CTW-851|publisher=Cornell University Press|pages=[https://archive.org/details/bwb_W7-CTW-851/page/14 15]–16|isbn=0801439779|year=2001}}&lt;/ref&gt; Ang East Slavs unti husay Western Russia sa dalawang waves: isang paglipat mula sa Kiev papunta sa kasalukuyan- araw Suzdal at Murom at isa pang mula Polotsk papunta sa Novgorod at Rostov. Mula sa 7 pataas na siglo, ang East Slavs binubuo ang bulk ng populasyon sa Western Russia&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Christian, D.|title=A History of Russia, Central Asia and Mongolia|url=https://archive.org/details/historyofrussiac0000chri|publisher=Blackwell Publishing|year=1998|pages=[https://archive.org/details/historyofrussiac0000chri/page/n33 6]–7}}&lt;/ref&gt; at dahan-dahan ngunit mahimbing assimilated ng katutubong-Ugric bayan Finno, kabilang ang Merya, ang Muromians, at ang Meshchera.

=== Kievan Rus' ===
{{Main|Kievan Rus'}}
[[Talaksan:Novgoroddd.jpg|thumb|Kuta ng Veliky Novgorod - ang pinakalumang lungsod sa Rusya]]

Ang pagtatatag ng unang East Eslabo estado sa 9 na siglo ay nangyari sa panahon ng pagdating ng mga Varangian , ang Vikings na pakikipagsapalaran kasama ang mga waterways ng pagpapalawak mula sa silangan Baltic sa Black at Kaspiy Dagat.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Obolensky, D.|title=Byzantium and the Slavs|url=https://archive.org/details/byzantiumslavs0000obol|publisher=St Vladimir's Seminary Press|year=1994|page=[https://archive.org/details/byzantiumslavs0000obol/page/42 42]|isbn=088141008X}}&lt;/ref&gt; Ayon sa Pangunahing Chronicle, isang Varangian mula Rus 'tao , na nagngangalang Rurik, ay inihalal pinuno ng Novgorod sa 862. Ang kanyang mga kahalili Oleg ang Propeta inilipat timog at conquered Kiev sa 882,&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Thompson, J.W.; Johnson, E.N.|title=An Introduction to Medieval Europe, 300–1500|publisher=W. W. Norton &amp; Co.|year=1937|page=268|isbn=0415346991}}&lt;/ref&gt; na kung saan ay nagkaroon na dati nagbabayad pugay sa mga Khazars; kaya ang estado ng Kievan Rus ' nagsimula. Oleg, Rurik's anak Igor at Igor's anak Svyatoslav dakong huli pinasuko ang lahat ng lipi East Eslabo sa Kievan tuntunin, sinira ang Khazar khaganate at inilunsad ng ilang mga militar Ekspedisyon sa Byzantium.

Sa 10th sa 11th siglo Kievan Rus 'naging isa sa mga pinakamalaking at pinaka maunlad na estado sa Europa.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ukraine: Security Assistance|publisher=U.S. Department of State|url=http://www.state.gov/t/pm/64851.htm|accessdate=27 Disyembre 2007}}&lt;/ref&gt; Ang naghahari ng Vladimir ang Great (980–1015) at ang kaniyang anak Yaroslav ko ang Wise (1019–1054) ay bumubuo sa Golden Edad ng Kiev, na kung saan nakita ang pagtanggap ng Ortodoksia Kristiyanismo mula sa Byzantium at ang pagbuo ng unang East Eslabo nakasulat legal code , ang Russkaya Pravda .

Sa 11th at 12th siglo, palaging incursions sa pamamagitan ng laog Turko tribes, tulad ng mga Kipchaks at ang Pechenegs , na sanhi ng isang malaki at mabigat migration ng Eslabo populasyon sa mas ligtas na, mabigat na kagubatan sa rehiyon ng hilagaan, lalo na sa mga lugar na kilala bilang Zalesye .&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Klyuchevsky, V.|title=The course of the Russian history|volume=1|url=http://www.kulichki.com/inkwell/text/special/history/kluch/kluch16.htm|isbn=5244000721|year=1987|publisher=Myslʹ}}&lt;/ref&gt;

[[File:Alexander Nevsky shroud 03 by shakko.JPG|thumb|180px|Alexander Nevsky, ama ng unang pinuno ng Muscovy]]
Ang edad ng [[piyudalismo|pyudalismo]] at [[desentralisasyon]] ay dumating, minarkahan sa pamamagitan ng pare-pareho sa mga in-labanan sa pagitan ng mga kasapi ng Rurikid Dinastiyang na pinasiyahan Kievan Rus 'sama-sama. Kiev's pangingibabaw waned, sa benepisyo ng Vladimir-Suzdal sa hilaga-silangan, Novgorod Republika sa-kanluran hilaga at Galicia-Volhynia sa timog-kanluran.

Huli Kievan Rus 'disintegrated, may mga huling suntok na ang Mongol invasion ng 1237–1240,&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Hamm, M.F.|title=Kiev: A Portrait, 1800–1917|publisher=Princeton University Press|isbn=0691025851|year=1995}}&lt;/ref&gt; na nagresulta sa pagkawasak ng Kiev&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://tspace.library.utoronto.ca/citd/RussianHeritage/4.PEAS/4.L/12.III.5.html |title=The Destruction of Kiev |access-date=2010-11-03 |archive-date=2016-08-19 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/6473/20160819150506/https://tspace.library.utoronto.ca/citd/RussianHeritage/4.PEAS/4.L/12.III.5.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; at ang pagkamatay ng tungkol sa kalahati ng populasyon ng Rus '.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parallelsixty.com/history-russia.shtml|title=History of Russia from Early Slavs history and Kievan Rus to Romanovs dynasty|publisher=Parallelsixty.com|accessdate=27 Abril 2010|archive-date=2018-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180201064748/http://www.parallelsixty.com/history-russia.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ang manlulupig, mamaya na kilala bilang Tatars , nabuo ang estado ng mga [[Ginintuang Horda]], na pillaged ang Russian pamunuan at pinasiyahan sa timog at central expanses ng Russia para sa higit sa tatlong siglo.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Рыбаков, Б. А.|title=Ремесло Древней Руси|year=1948|pages=525–533, 780–781}}&lt;/ref&gt;

Galicia-Volhynia sa huli ay assimilated sa pamamagitan ng Polish-Lithuanian Commonwealth , habang ang mga Mongol-dominado Vladimir-Suzdal at Novgorod Republic, dalawang rehiyon sa paligid ng Kiev, itinatag ang batayan para sa mga modernong Russian bansa. Ang Novgorod kasama Pskov pinanatili ng ilang mga antas ng awtonomya sa panahon na ang panahon ng pamatok Mongol at higit sa lahat ay ipinagkait ang mga kabangisan na apektado ang magpahinga ng ang bansa. Sa pamumuno ni [[Alexander Nevsky]] , Novgorodians repelled ang invading Swedes sa Labanan sa Neba sa 1240, pati na rin ang Crusaders Aleman sa Labanan sa Ice sa 1242, paglabag sa kanilang mga pagtatangka upang kolonisahan ang Northern Rus '.
[[Talaksan:Muscovy 1390 1525.png|thumb|220px|Estado ng Moscow]]

=== Dakilang Duke ng Moscow ===
{{main|Dakilang Duke ng Moscow}}
[[Talaksan:Lissner TroiceSergievaLavr.jpg|thumb|250px|Binabasbasan ni [[Sergius ng Radonezh]] si [[Dmitri Donskoi]] sa [[Trinity Sergius Lavra]], bago ang [[Labanan sa Kulikovo]].]]

Ang pinaka malakas na estado kahalili sa Kievan Rus 'ay ang Grand titulo ng duke ng Moscow (&quot;''Moscovy''&quot; sa Western alaala), sa una ng isang bahagi ng Vladimir-Suzdal . Habang pa rin sa ilalim ng domain ng mga Mongol-Tatars at sa kanilang mga kasabwat, Moscow ay nagsimulang igiit ang kanyang impluwensiya sa Western Russia sa unang bahagi ng ika-14 siglo.

Sa mga ay mahirap na beses, na may mga madalas na -Tatar raids Mongol at agrikultura paghihirap mula sa simula ng Little Ice Age . Tulad sa ang magpahinga ng Europa, mga salot hit Russia lugar sa isang beses bawat limang o anim na taon 1350-1490. Gayunman, dahil sa ang mas mababang densidad ng populasyon at mas mahusay na pangangalaga sa kalinisan (lakit pagsasanay ng banya , ang basa ng singaw paliguan),&lt;ref name=banya&gt;[http://sauna-banya.ru/ist.html The history of banya and sauna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110427153021/http://sauna-banya.ru/ist.html |date=2011-04-27 }} {{in lang|ru}}&lt;/ref&gt; populasyon ng pagkawala na sanhi ng mga salot ay hindi kaya ng malubhang bilang sa Western Europe, at ang mga pre-salot na populasyon ay naabot sa Russia nang maaga bilang 1500.&lt;ref&gt;&quot;''[http://books.google.com/books?id=yw3HmjRvVQMC&amp;pg=PA62 Black Death]''&quot;. Joseph Patrick Byrne (2004). p.62. ISBN 0-313-32492-1&lt;/ref&gt;

Humantong sa pamamagitan ng Prince Dmitri Donskoy ng Moscow at nakatulong sa pamamagitan ng Russian Orthodox Church , ang nagkakaisang hukbo ng mga Ruso mga pamunuan inflicted isang milyahe pagkatalo sa mga Mongol-Tatars sa Labanan sa Kulikovo sa 1380. Moscow unti buyo ang mga nakapaligid na mga pamunuan, kabilang ang mga dating malakas na rivals, tulad ng Tver at Novgorod . Sa ganitong paraan Moscow ang naging pangunahing nangungunang puwersa sa proseso ng Russia's reunification at expansion.

Ivan III (ang Great) sa wakas threw off ang mga kontrol ng Ginintuang Horda, pinagtibay sa buong ng Central at Northern Rus 'sa ilalim ng Moscow's kapangyarihan, at ang unang sa kumuha ang pamagat &quot;Grand Duke ng lahat ng mga Russias&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|author=May, T.|title=Khanate of the Golden Horde|url=http://www.accd.edu/sac/history/keller/Mongols/states3.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080607055652/http://www.accd.edu/sac/history/keller/Mongols/states3.html|archivedate=2008-06-07|accessdate=27 Disyembre 2007|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Matapos ang pagbagsak ng Constantinople sa 1453, Moscow inaangkin sunod sa mga legacy ng Eastern Roman Empire . Ivan III asawa Sophia Palaiologina , ang pamangkin ng huling Byzantine emperador Constantine XI , at ginawa ang Byzantine double-luko agila sa kanyang sarili, at sa huli Russian, amerikana-ng-bisig.

=== Tsardom ng Rusya ===
{{main|Tsardom ng Rusya}}
[[Talaksan:Ivan the Terrible (cropped).JPG|thumb|upright|left|Si Tsar [[Ivan IV]] ni [[Ilya Repin]]]]

Sa pag-unlad ng Ikatlong Roma ideya, ang Grand Duke Ivan IV (ang &quot;Awesome&quot;&lt;ref&gt;Frank D. McConnell. [http://books.google.com/books?id=rqhZAAAAMAAJ&amp;q=%22ivan+the+awesome%22&amp;dq=%22ivan+the+awesome%22&amp;ei=rTBsSMvZLoS8jgGi4ZgU&amp;pgis=1 Storytelling and Mythmaking: Images from Film and Literature.] [[Oxford University Press]], 1979.  ISBN 0-19-502572-5; Quote from page 78: &quot;But Ivan IV, Ivan the Terrible, or as the Russian has it, ''Ivan Groznyi'', &quot;Ivan the Magnificent&quot; or &quot;Ivan the Awesome,&quot; is precisely a man who has become a legend&quot;&lt;/ref&gt; o &quot;mga kilabot&quot;) ay opisyal na nakoronahan ang unang Tsar (&quot; Cesar &quot;) ng Russia sa 1547. Ang Tsar promulgated ng isang bagong code ng mga batas ( Sudebnik ng 1550 ), itinatag ang unang Russian pyudal kinatawan katawan ( Zemsky Sobor ) at ipinakilala ang mga lokal na self-management sa kanayunan rehiyon.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Solovyov, S.|title=History of Russia from the Earliest Times|publisher=AST|year=2001|pages=562–604|volume=6|isbn=5170021429}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Skrynnikov, R.|title=Ivan the Terrible|url=https://archive.org/details/ivanterrible0000skry|publisher=Academic Intl Pr|year=1981|page=[https://archive.org/details/ivanterrible0000skry/page/219 219]|isbn=0875690394}}&lt;/ref&gt;

Sa panahon ng kanyang mahabang maghari, Ivan IV halos lambal ang naka malaking Ruso teritoryo sa pamamagitan ng annexing ang tatlong khanates Tatar (bahagi ng disintegrated Ginintuang Horda): Kazan at Astrakhan kasama ang Volga River, at kapangyarihan ng kan Sibirean sa South Western Siberia. Ganito sa katapusan ng ika-16 siglo Russia ay transformed sa isang multiethnic , multiconfessional at transkontinental estado .

Gayunman, ang Tsardom ay weakened sa pamamagitan ng mahaba at hindi matagumpay Livonian War laban sa koalisyon ng Poland, Lithuania, Sweden at para sa access sa Baltic baybayin at dagat kalakalan.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Solovyov, S.|title=History of Russia from the Earliest Times|publisher=AST|year=2001|volume=6|pages=751–908|isbn=5170021429}}&lt;/ref&gt; Sa parehong oras ang Tatars ng Krimeano kapangyarihan ng kan, ang tanging natitirang mga kahalili sa mga Ginintuang Horda, patuloy na salakayin Southern Russia,&lt;ref&gt;{{PDFlink|[http://www.econ.hit-u.ac.jp/~areastd/mediterranean/mw/pdf/18/10.pdf The Crimean Tatars and their Russian-Captive Slaves]|355&amp;nbsp;[[Kibibyte|KiB]]&lt;!-- application/pdf, 364316 bytes --&gt;}}. Eizo Matsuki, Mediterranean Studies Group at Hitotsubashi University.&lt;/ref&gt; at ay kahit able sa burn down Moscow sa 1571.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Solovyov, S.|title=History of Russia from the Earliest Times|publisher=AST|year=2001|volume=6|pages=751–809|isbn=5170021429}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Minin &amp; Pozharskiy 01.JPG|upright|thumb|Ang [[Monumento para kay Minin at Pozharsky]] sa Moscow]]
Ang kamatayan ng Ivan's anak na minarkahan ang katapusan ng sinaunang Rurikid Dinastiyang sa 1598, at sa kumbinasyon sa mga gutom ng 1601-1603&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Borisenkov E, Pasetski V.|title=The thousand-year annals of the extreme meteorological phenomena|isbn=5244002120|page=190}}&lt;/ref&gt; ang humantong sa civil war, ang mga tuntunin ng pretenders at dayuhang interbensiyon sa panahon ng Time ng problema sa unang bahagi ng 17 na siglo.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Solovyov, S.|title=History of Russia from the Earliest Times|publisher=AST|year=2001|volume=7|pages=461–568|isbn=5170021429}}&lt;/ref&gt; Polish-Lithuanian Commonwealth abala bahagi ng Russia, kabilang Moscow. Sa 1612 ang mga Poles ay sapilitang sa retiro sa pamamagitan ng mga Ruso pulutong volunteer, na humantong sa pamamagitan ng dalawang pambansang bayani, merchant Kuzma Minin at Prince Dmitry Pozharsky. Ang [[Dinastiyang Romanov]] acceded sa trono sa 1613 sa pamamagitan ng mga desisyon ng Zemsky Sobor , at ang bansa ang nagsimula nito unti-unting paggaling mula sa krisis.

Russia patuloy nito sa teritoryo ng paglago sa pamamagitan ng 17 siglo, na kung saan ay ang edad ng Cossacks . Cossacks ay warriors ayusin sa militar ng mga komunidad, magkawangki pirates at pioneers sa New World . Sa 1648, ang mga magbubukid ng Ukraine sumali sa Zaporozhian Cossacks sa paghihimagsik laban sa Poland-Lithuania sa panahon ng pag-aalsa Khmelnytsky , dahil sa mga panlipunan at relihiyon aapi sila ay nagdusa sa ilalim Polish tuntunin. Sa 1654 ang mga Ukranian lider, Bohdan Khmelnytsky , inaalok sa mga lugar Ukraine ilalim ng proteksiyon ng mga Russian Tsar, Aleksey ko . Aleksey's na pagtanggap sa alok na ito na humantong sa isa pang Russo-Polish War (1654–1667) . Panghuli, Ukraine ay nahati sa kahabaan ng ilog Dnieper , Aalis ang mga western bahagi (o right-bangko Ukraine ) sa ilalim ng Polish tuntunin at silangang bahagi ( Kaliwa-bangko Ukraine at Kiev ) sa ilalim ng Russian. Mamaya, sa 1670–1671 ang Don Cossacks humantong sa pamamagitan ng Stenka Razin na sinimulan ng isang malaking pag-aalsa sa rehiyon Volga, ngunit ang Tsar's tropa ay matagumpay manalo sa mga rebelde.

Sa silangan, ang mabilis na Russian pagsaliksik at kolonisasyon ng ang malaking mga teritoryo ng Siberya ay humantong sa pamamagitan ng halos lahat Cossacks pangangaso para sa mahalagang mga fur at garing . Russian explorers hunhon silangan lalo na kasama ang mga ruta ng Siberya ilog , at sa pamamagitan ng kalagitnaan ng 17 siglo ay may mga Russian settlements sa Eastern Siberia, sa Chukchi Peninsula , kasama ang Amur River , at sa Pacific baybayin. Sa 1648 ang Kipot ng Bering sa pagitan ng Asya at North America ay lumipas na para sa unang panahon sa pamamagitan ng Fedot Popov at Semyon Dezhnyov .

=== Imperyal na Rusya ===
{{main|Imperyong Ruso}}
[[Talaksan:Peter der-Grosse 1838.jpg|left|180px|thumb|Si [[Peter the Great|Pedrong Dakila]], ang unang [[Emperador ng Rusya]].]]

Sa ilalim ng Tsarinong si Pedrong Dakila, ang bansa ay naging isang imperyo noong 1721 at naging kinikilala bilang isang makapangyarihang puwersa sa mundo. Sa paghahari nioya noong 1682–1725, pinabagsak ni Pedro ang Sweden sa Dakilang Digmaang Hilaga at pinilit ang huli ito na isuko ang West Karelia at Ingria (dalawang rehiyon nawala sa pamamagitan ng Russia sa Panahon ng Mga Gulo),&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Solovyov, S.|title=History of Russia from the Earliest Times|publisher=AST|year=2001|volume=9, ch.1|url=http://militera.lib.ru/common/solovyev1/09_01.html|isbn=5170021429|accessdate=27 Disyembre 2007}}&lt;/ref&gt; pati na rin ang Estland at Livland, at pagsiguro ng rutang pandagat ng Imperyong Ruso sa Dagat Baltik.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Solovyov, S.|title=History of Russia from the Earliest Times|publisher=AST|year=2001|volume=15, ch.1|url=http://militera.lib.ru/common/solovyev1/15_01.html}}&lt;/ref&gt; Nagpagawa si Tsarenong Pedro ng bagong kabisera na tinatawag na Saint Petersburg na kinatatayuan ng isang [[portipikasyon|kuta]] ng Sweden, na sa susunod na mga taon ay kilalanin bilang Bintana ng Rusya sa Europa. Ang kanyang mga reporma sa pagpapalago ng Kanluraning Kultura sa Rusya ang nagdala sa kanya upang kilalanin siya ng mga kapwa niyang Ruso na &quot;Ama ng Padkakanluranin&quot; ng Rusya.

Sa pamamagitan ng babaeng anak ni Pedro na si Elisabet, na naghari sa imperyo noong 1741–62, nakilahok ang Rusya sa Digmaang Pitong Taon (1756–1763). Habang nagaganap ang tunggalian ng Russia at [[Prusya]] na isanib ang Eastern Prussia sa Imperyong Ruuso at kahit na kinuha nila ang Berlin, namatay ang Tsarinang si Elisabet, at lahat ng mga lugar na nasakop ng Rusya ay bumalik sa kaharian ng Prussia sa pamamagitan ng maka-Prusyang Tsarenong Pedro III ng Rusya.

Sa pamamagitan ng Dakilang Tsarenang si Katrina II, na namuno noong 1762–96, lumaki ang Imperyong Ruso hanggang sa mga Polish-Lithuanian Commonwealth at isinanib ang karamihan sa kanyang teritoryo sa Russia sa panahon ng Paghahati ng Poland, nahinto ang paglako ng mga hangganan ng imperyo sa dakong kalunuran sa Gitnang Europa. Sa timog, pagkatapos ng matagumpay ng Digmaang Ruso-Turko laban sa mga kawal ng Imperyong Otoman, pinalaki ni Katrina ang hangganan ng imperyo sa Dagat Itim at nasakop ang kaharian ng mga Krimeano. Bilang resulta ng tagumpay sa ibabaw ng Ottomans, nasakop din ang makabuluhang pananakop ng teritoryo na nadagdag ang Transcaucasia sa imperyo noong unang bahagi ng ika-19 siglo. Patuloy ang pananakop sa ilalim ni Tsarenong Alehandro I (1801–1825); nakuha ang Finland mula sa napahinang kaharian ng Sweden noong 1809 at ng Bessarabia mula sa mga Turkong Otoman noong 1812. Sa panahong ring iyon nasakop ng mag Ruso ang Alaska at itinatag ang mga kutang Ruso sa California, tulad ng Fort Ross. Sa 1803–1806 ang unang ekspedisyon ng imperyo ng mundo ay ginawa, mamaya na sinusundan ng iba pang makabuluhang pagsaliksik ng mga biyaheng pandagat. Noong 1820 nagpadala ang imperyo ng ekspedisyon na nakatuklas sa kontinente ng Antarctica.

[[Talaksan:Russian Empire (1867).svg|thumb|250px|Ang [[Imperyong Ruso]] noong 1866 at pati ang mga saklaw ng impluwensiya.]]
[[Talaksan:Продаж кріпаків з аукціону.jpg|thumb|230px|Ang kalakalan ng alipin sa mga maharlika sa Rusya]]

Sa alyansa sa iba't-ibang European bansa, nakipaglaban ang Imperyong Ruso sa Napoleonikong Pransiya. Dahil mga ambisyon ni Emperador Napoleon ng Pransiya na tahimikin ang Russia at sa pagkaabot ng karurukan ng  kapangyarihan ng Emperador noong 1812, nabigo nang abang-aba na ang kasundaluhan ni Napoleon at ang pagtutol sa kumbinasyon sa mga matinding malamig ng Rusong taglamig na humantong sa isang nakapipinsalang pagkatalo ng manlulupig, kung saan higit sa 95% bahagdan ng Grande Armée ay nawala.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ruling the Empire|publisher=Library of Congress|url=http://countrystudies.us/russia/5.htm|accessdate=27 Disyembre 2007}}&lt;/ref&gt; Sa pamumuno nina Mikhail Kutuzov at Barclay de Tolly, ang hukbong Ruso ang nagpaalis kay Napoleon mula sa bansa at pinalayas sa pamamagitan ng  Koalisyong Europa sa digmaan ng Sixth Coalition, sa wakas ng pagpasok ng Paris. Ang mga kasapi ng [[Kongreso ng Viena]], na sinalian nina Tsarenong Alehandro I at Emperador Francisco I ng Austria, ang nagguhit ng bagong mapa ng Europa pagkatapos ng pagkatalo ni Emperador Napoleon sa digmaan.

Ang mga opisyal ng Napoleonik Wars nagdala ng mga ideya ng liberalismo bumalik sa Russia sa kanila at tinangka upang paikliin sar's kapangyarihan sa panahon ng abortive Decembrist aalsa ng 1825. Sa katapusan ng mga [[konserbatismo|konserbatibo]] paghahari ni Nicolas ko (1825–1855) isang tugatog panahon ng Russia's kapangyarihan at impluwensiya sa Europa ay ginulo ng pagkatalo sa Krimeano War . Nicholas's kahalili Alexander II (1855–1881) enacted makabuluhang pagbabago sa bansa, kabilang ang palayain reporma ng 1861 ; mga Great pagbabagong spurred [[industriyalisasyon]] at modernized ang Russian hukbo, na kung saan ay matagumpay na liberated Bulgaria mula sa Turko tuntunin sa [[1877–78 Russo-Turkish War]].

Ang huli 19th siglo nakita ang tumaas ng iba't ibang sosyalistang kilusan sa Rusya. Alexander II ay napatay sa 1881 sa pamamagitan ng rebolusyonaryong terorista, at ang paghahari ng kaniyang anak Alexander III (1881–1894) ay mas liberal ngunit mas mapayapa. Ang huling Russian Emperador, Nicholas II (1894–1917), ay hindi nagawang, gayunpaman, upang maiwasan ang mga kaganapan ng mga [[Himagsikang Ruso ng 1905]] , na-trigger ng hindi matagumpay na mga Russo-Japanese War at ang demonstration insidente kilala bilang marugo Linggo . Ang pag-aalsa ay ilagay down, ngunit ang mga pamahalaan ay sapilitang upang payagan pangunahing reporma, kabilang ang pagbibigay ng kalayaan ng pananalita at pagpupulong , ang legalisasyon ng mga partidong pampolitika at ang pagbuo ng isang inihalal na pambatasan katawan, ang Estado Duma ng Russian Empire .

Sa 1914 Russia ipinasok World War ko sa tugon sa Austria's deklarasyon ng digmaan sa Russia's ally Serbia , at lumaban sa maramihang mga fronts habang hiwalay sa kanyang Triple pinagkaintindihan alyado. Sa 1916 ang Brusilov Nakakasakit ng Russian Army nilipol ang mga militar ng Austria-Hungary halos ganap. Gayunman, ang mga naka-umiiral na mga pampublikong kawalan ng tiwala ng rehimen ay deepened sa pamamagitan ng pagsikat gastos ng digmaan, ang mataas na casualties , at ng mga alingawngaw ng corruption at pagtataksil. Ang lahat ng ito nabuo ang klima para sa mga [[Himagsikang Ruso ng 1917]], natupad sa dalawang pangunahing mga gawa. Ang isang malupit na patakaran ng [[Rusipikasyon]] ay isinagawa sa loob ng 300 taon laban sa dose-dosenang mga nasakop na tao.

=== Republika na Rusya ===
[[File:KéresnkiEnUnDiscursoALosSoldadosDelFrenteMayo1917.png|thumb|250px|Alexander Kerensky - pinuno ng rebolusyon]]
[[File:Russian coa 1917.svg|170px|thumb|Eskudo de armas ng Rusya republika (walang imperyal na setro at korona)]]
[[File:Anthem of Free Russia Instrumental.ogg|thumb|Ang awit ng libreng Rusya - isang sikat na rebolusyonaryong kanta.]]
Ang Pebrero Rebolusyon sapilitang Nicholas II sa magbitiw sa tungkulin; siya at ang kanyang pamilya ay nabilanggo at mamaya naisakatuparan sa panahon ng Digmaang sibil sa Rusya. Ang monarkiya ay pinalitan ng isang nangangalog koalisyon ng mga partidong pampolitika na ipinahayag mismo ang Pansamantalang Pamahalaan . Isang alternatibong sosyalista pagtatatag umiiral sa tabi, ang Petrograd Sobyet , wielding kapangyarihan sa pamamagitan ng demokratikong inihalal na konseho ng manggagawa at magsasaka, na tinatawag na Soviets . Ang mga tuntunin ng mga bagong awtoridad lamang lala ang krisis sa bansa, sa halip ng paglutas ng mga ito. Sa kalaunan, sa [[Himagsikang Oktubre]], sa pangunguna ni Bolshevik lider Vladimir Lenin , ginulo ang Pansamantalang Pamahalaan at nilikha mundo unang mga [[sosyalistang estado]] .

=== Rusyang Sobyet ===
{{main|Unyong Sobyet|Kasaysayan ng Unyong Sobyet|Russian SFSR}}
[[Talaksan:Kustodiev The Bolshevik.jpg|left|thumb|Ang ''[[Bolshevik]]'' ni [[Boris Kustodiev]], isang representasyong biswal ng [[Himagsikang Ruso (1917)|Himagsikang Ruso]].]]
Kasunod ng [[Himagsikang Oktubre]], isang civil war Nasira out sa pagitan ng mga kontra-rebolusyonaryong kilusan White at ang bagong rehimen sa kanyang Red Army . Russia nawala ang kanyang Ukrainian, Polish, Baltic, at Finnish teritoryo sa pamamagitan ng pagpirma sa [[Tratado ng Brest-Litovsk]] na concluded labanan sa [[Central Powers]] sa World War I. Ang magkakatulad kapangyarihan inilunsad ng isang hindi matagumpay militar interbensiyon sa suporta ng mga anti-Komunista ng pwersa, habang ang parehong ang mga Bolsheviks at White kilusan natupad sa mga kampanya ng deportations at executions laban sa bawat isa, ayon sa pagkakabanggit kilala bilang ang Red Terror at White Terror . Sa pagtatapos ng digmaang sibil ang Russian ekonomiya at imprastraktura ay mabigat na nasira. Milyun-milyong naging White émigrés ,&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=uUsLAAAAIAAJ&amp;pg=PA3 Transactions of the American Philosophical Society]. James E. Hassell (1991). p.3. ISBN 0-87169-817-X&lt;/ref&gt; at ang Povolzhye gutom inaangkin 5 milyong mga biktima.&lt;ref&gt;[http://www.icrc.org/Web/Eng/siteeng0.nsf/html/5RFHJY Famine in Russia: the hidden horrors of 1921] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100719100632/http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/html/5RFHJY |date=2010-07-19 }}, International Committee of the Red Cross&lt;/ref&gt;

Ang Russian SFSR kasama ang tatlong iba pang mga Sobiyet republics nabuo ang Unyong Sobyet , o USSR, sa 30 Disyembre 1922. Sa labas ng 15 republics ng USSR , ang Russian SFSR ay ang pinakamalaking sa mga tuntunin ng laki, at paggawa ng up ng higit sa kalahati ng kabuuang populasyon USSR, dominado ng unyon para sa kanyang buong 69-taong kasaysayan; ang Unyong Sobyet ay madalas na tinutukoy sa, bagaman hindi tama, tulad ng Russia at ang kanyang mga tao bilang Russians.

Sumusunod Lenin kamatayan 's sa 1924, si Joseph Stalin , ang isang inihalal General Secretary ng Partido Komunista , pinamamahalaang upang ilagay ang lahat ng mga grupo ng pagsalungat sa loob ng mga partido at pagsamasamahin marami kapangyarihan sa kanyang mga kamay. Leon Trotsky , ang mga pangunahing tagasulong ng rebolusyon mundo , ay desterado mula sa Unyong Sobyet noong 1929, at Stalin's ideya ng sosyalismo sa isang bansa ay naging ang pangunahing linya. Ang patuloy na panloob na pakikibaka sa mga Bolshevik party culminated sa ang Great purge , ang isang panahon ng repressions mass sa 1937–1938, kung saan daan-daang libo ng mga tao ay naisakatuparan, kabilang ang militar lider nahatulan sa coup d'état plots.&lt;ref&gt;Abbott Gleason (2009). &quot;''[http://books.google.com/books?id=JyN0hlKcfTcC&amp;pg=PA373&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false A Companion to Russian History]''&quot;.  Wiley-Blackwell. p.373. ISBN 1-4051-3560-3&lt;/ref&gt;
[[Talaksan:Gulag Location Map.png|thumb|270px|Mapa ng kampong konsentrasyon ng Gulag]]
Ang pamahalaan ay inilunsad ng isang binalak ekonomiya , industriyalisasyon sa kanayunan na higit sa lahat ng bansa, at kolektibisasyon ng agrikultura nito. Sa panahon na ito ng mabilis na pangkabuhayan at panlipunan ng milyon-milyong mga pagbabago ng mga tao got sa penal mga kampo ng paggawa ,&lt;ref&gt;Getty, Rittersporn, Zemskov. Victims of the Soviet Penal System in the Pre-War Years: A First Approach on the Basis of Archival Evidence. The American Historical Review, Vol. 98, No. 4 (Oct., 1993).&lt;/ref&gt; kasama na ang maraming mga pampolitikang convicts, at milyon-milyon ay deportado at ipinatapon sa remote na lugar ng Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;Getty, Rittersporn, Zemskov. Victims of the Soviet Penal System in the Pre-War Years: A First Approach on the Basis of Archival Evidence. The American Historical Review, Vol. 98, No. 4 (Oct., 1993), pp. 1017-1049&lt;/ref&gt; Ang palampas kaguluhan ng mga bansa agrikultura, pinagsama sa malupit na mga patakaran ng estado at ng isang kawalan ng ulan, ang humantong sa gutom ng 1932–1933 .&lt;ref&gt;R.W. Davies, S.G. Wheatcroft (2004). ''The Years of Hunger: Soviet Agriculture, 1931–33''. pp. 401&lt;/ref&gt; Gayunman, kahit na may isang mabigat na presyo, ang Unyong Sobyet ay transformed mula sa isang agraryo ekonomiya sa isang pangunahing pang-industriya planta ng elektrisidad sa isang maikling span ng panahon.

Ang patakaran sa pagpapayapa ng Great Britain at France sa Hitler annexions s 'ng Ruhr , Austria at sa wakas ng Czechoslovakia pinalaki ng kapangyarihan ng Nazi Germany at maglagay ng isang pagbabanta ng digmaan sa Unyong Sobyet. Around sa parehong oras ang Aleman Reich allied na may ang Empire ng Japan , isang karibal ng USSR sa [[Malayong Silangan]] at isang bukas na kaaway sa Sobiyet-Japanese Border Wars sa 1938-39.

Sa Agosto 1939, pagkatapos ng isa pang kabiguan ng pagtatangka upang magtatag ng isang kontra-Nasismo alyansa ng Britanya at Pransiya, ang Sobiyet pamahalaan sumang-ayon na tapusin ang [[Kasunduang Molotov-Ribbentrop]] sa Alemanya, pledging non-agresyon sa pagitan ng dalawang bansa at paghahati ng kanilang mga saklaw ng impluwensiya sa Silangang Europa . Habang Hitler conquered Poland, France at iba pang bansa na kumikilos sa iisang harap na sa simula ng World War II , ang USSR ay able sa build up ang kanyang militar at mabawi ang ilan sa mga dating teritoryo ng Russian Empire sa panahon ng Sobiyet paglusob ng Poland at ang Winter War .

Sa 22 Hunyo 1941, Nazi Germany ang nakabasag non-agresyon kasunduan at lusubin ang Sobiyet Union sa mga pinakamalaking at pinaka malakas na puwersa sa paglusob ng tao ang kasaysayan,&lt;ref&gt;{{cite web|title=World War II|publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=9 Marso 2008|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/648813/World-War-II}}&lt;/ref&gt; ang pagbubukas ng pinakamalaking teatro ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig . Bagaman ang Aleman hukbo ay nagkaroon ng mumunti tagumpay sa maagang bahagi, ang kanilang mga mabangis na pagsalakay ay pinatigil sa Labanan sa Moscow .

Sa dakong huli sa mga Germans ay dealt pangunahing pagkatalo unang sa Battle ng Stalingrad sa taglamig ng 1942–43,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/648813/World-War-II|publisher=Encyclopedia Britannica|accessdate=12 Marso 2008|title=The Allies' first decisive successes: Stalingrad and the German retreat, summer 1942–Pebrero 1943}}&lt;/ref&gt; at pagkatapos ay sa Battle ng Kursk sa tag-init ng 1943. Isa pang Aleman kabiguan ay ang paglusob ng Leningrad , kung saan ang bayan ay lubos na blockaded sa lupain sa pagitan ng 1941–1944 sa pamamagitan ng Aleman at Finnish pwersa, paghihirap kagutuman at higit sa isang milyong mga pagkamatay, ngunit hindi kailanman isinusuko.&lt;ref&gt;[http://www.cambridge.org/uk/catalogue/catalogue.asp?isbn=0521863260 The Legacy of the Siege of Leningrad, 1941–1995]. Cambridge University Press.&lt;/ref&gt;

Sa ilalim ng Stalin's administrasyon at ang pamumuno ng tulad commanders bilang Georgy Zhukov at Konstantin Rokossovsky , Sobiyet pwersa kawan sa pamamagitan ng Silangang Europa sa 1944–45 at nakuha Berlin Mayo 1945. Sa Agosto 1945 ang Sobiyet Army ousted Hapon mula sa Tsina's Manchukuo at North Korea , ng kontribusyon sa mga kaalyado pagtatagumpay sa Japan.

[[Talaksan:Gagarin in Sweden.jpg|thumb|upright|Unang tao sa kalawaan, si [[Yuri Gagarin]]]]
1941–1945 na panahon ng World War II ay kilala sa Russia bilang ang Great War Makabayan . Sa ganitong tunggalian, na kung saan kasama ang marami sa mga pinaka-nakamamatay na operasyon ng labanan sa tao ng kasaysayan, Sobiyet militar at sibilyan pagkamatay ay 10600000 at 15900000 ayon sa pagkakabanggit,&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Erlikman, V.|title=Poteri narodonaseleniia v XX veke : spravochnik|year=2004|id=Note: Estimates for Soviet World War II casualties vary between sources|isbn=5931651071|publisher=Russkai︠a︡ panorama|location=Moskva}}&lt;/ref&gt; accounting para sa mga tungkol sa isang third ng lahat ng World War II casualties . Ang Sobiyet ekonomiya at imprastraktura nagdusa napakalaking pagkawasak&lt;ref&gt;{{cite web|title=Reconstruction and Cold War|publisher=Library of Congress|url=http://countrystudies.us/russia/12.htm|accessdate=27 Disyembre 2007}}&lt;/ref&gt; ngunit ang Sobiyet Union lumitaw bilang isang kinikilala superpower .

Ang Red Army abala Silangang Europa pagkatapos ng digmaan, kabilang ang East Germany . Dependent sosyalista na pamahalaan ay naka-install sa pagkakaisa Eastern estado satellite. Pagiging mundo ikalawang ang nuclear weapons kapangyarihan , ang USSR itinatag ang [[Kasunduan ng Varsovia]] at pumasok sa isang pakikibaka para sa pandaigdigang dominasyon sa Estados Unidos at NATO , na kung saan ay naging kilala bilang ang Cold War . Ang Unyong Sobyet na-export nito Komunista ideolohiya sa bagong nabuo Republika ng Tsina at Hilagang Korea , at mamaya sa Cuba at maraming iba pang mga bansa. Makabuluhang halaga ng mga Sobyet na yaman ay inilalaan sa aid sa iba pang mga sosyalistang estado.&lt;ref&gt;[http://rs6.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field%28DOCID+su0391%29 Foreign trade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170309155830/http://rs6.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd%2Fcstdy%3A%40field%28DOCID+su0391%29 |date=2017-03-09 }} from ''A Country Study: Soviet Union (Former)''. [[Library of Congress Country Studies]] project.&lt;/ref&gt;

Pagkatapos Stalin kamatayan 's at sa isang maikling panahon ng kolektibong patakaran, ang isang bagong lider Nikita Khrushchev denunsiyado ang mga uri ng pagsamba ng pagkatao ng Stalin at inilunsad ang mga patakaran ng mga de-Stalinization . Penal ng paggawa na sistema ay nagbago at maraming-marami sa mga bilanggo pinakawalan;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,916205-2,00.html|work=TIME|accessdate=1 Agosto 2008|title=Great Escapes from the Gulag|date=5 Hunyo 1978|archive-date=26 Hunyo 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090626002132/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,916205-2,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ang pangkalahatang kadalian ng mga patakaran ng mga mapanupil na naging kilala bilang mamaya Khruschev pagkatunaw . Sa parehong panahon, tensions sa Estados Unidos heightened kapag ang dalawang rivals clashed sa paglawak ng US missiles Jupiter sa Turkey at Sobiyet missiles sa Cuba .

[[Talaksan:Mir on 12 June 1998edit1.jpg|left|thumb|Ang [[estasyong pangkalawaan]] ng Sobyet at Ruso na [[Mir]]]]
Sa 1957 ang Sobiyet Union inilunsad mundo unang mga artipisyal na satellite , Sputnik 1 , ganito ang simula ng Space Age . Russian kosmonawt Yuri Gagarin ang naging unang tao sa orbita ang Earth sakay Vostok 1 pinapatakbo ng tao spacecraft sa 12 Abril 1961 .

Mga sumusunod na ang ousting ng Khrushchev, isa pang panahon ng kolektibong tuntunin ensued, hanggang Leonid Brezhnev ay naging mga lider. Kosygin reporma , na naglalayong sa bahagyang desentralisasyon ng Sobiyet ekonomiya at paglilipat ng diin mula sa mabigat na industriya at armas sa liwanag industriya at mga consumer kalakal , ay stifled sa pamamagitan ng ang konserbatibo Komunista pamumuno. Ang panahon ng 1970s at unang bahagi ng 1980s ay naging kilala bilang Brezhnev pagwawalang-kilos .

Sa 1979 ang Sobiyet pwersa ipinasok Afghanistan sa kahilingan ng kanyang mga komunista na pamahalaan. Ang pananakop pinatuyo ekonomiyang mga resources at dragged sa pagkamit nang walang makabuluhang pampolitika resulta. Huli ang Sobiyet Army ay nakuha mula sa Afghanistan sa 1989 dahil sa pagsalungat internasyonal, persistent anti-Sobyet gerilya digma (pinahusay na sa pamamagitan ng US), at isang kakulangan ng suporta mula sa Sobiyet mamamayan.

Mula 1985 pataas, ang huling Sobiyet lider Mikhail Gorbachev ang nagpasimula ng mga patakaran ng glasnost (pagkabukas ng isip) at perestroika (restructuring) sa isang pagtatangka na gawing makabago ang mga bansa at gumawa ito ng mas demokratiko . Gayunman, ito ang humantong sa tumaas ng malakas na makabayan at separatista kilusan. Bago sa 1991, ang Sobiyet ekonomiya ay ang pangalawang pinakamalaking sa mundo,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact90/world12.txt|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=9 Marso 2008|title=1990 CIA World Factbook|archive-date=27 Abril 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427053700/http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact90/world12.txt|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ngunit sa panahon ng kanyang huling taon na ito ay nagdadalamhati sa pamamagitan ng shortages ng mga bilihin sa mga tindahan ng groseri, malaking budget deficits at paputok paglago sa pera supply humahantong sa pagpintog.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.photius.com/countries/russia/economy/russia_economy_unforeseen_results_o~1315.html|title=Russia Unforeseen Results of Reform|publisher=The Library of Congress Country Studies; CIA World Factbook|accessdate=10 Marso 2008}}&lt;/ref&gt;

Sa Agosto 1991, isang hindi matagumpay na mga militar pagtatagumpay , itinuro laban Gorbachev at naglalayong pagpepreserba ng Unyong Sobyet, sa halip na humantong sa pagbagsak nito at sa katapusan ng sosyalistang tuntunin. Ang USSR ay nahati sa 15 post-Sobiyet estado sa Disyembre 1991.

=== Pederasyong Rusya ===
{{main|Kasaysayan ng Rusya pagatapos ng Unyong Sobyet}}

Boris Yeltsin ay inihalal ang Presidente ng Russia sa Hunyo 1991, sa unang direktang halalan sa Rusong kasaysayan. Sa panahon at pagkatapos ng Sobyet paghiwalay, wide-ranging reporma kabilang pribatisasyon at merkado at kalakalan liberalisasyon ay pagiging nagtangka,&lt;ref name=OECD/&gt; kasama na ang mga radikal na pagbabago kasama ang mga linya ng &quot; shock therapy &quot;bilang inirerekomenda ng Estados Unidos at Pandaigdigang Pondong Fund .&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CEED91F39F932A15751C1A965958260|title= U.S. is abandoning 'shock therapy' for the Russians|author=Sciolino, E.|work=The New York Times|accessdate=20 Enero 2008|date=21 Disyembre 1993}}&lt;/ref&gt; Lahat ito ay nagdulot ng isang malaking krisis ekonomiya, characterized sa pamamagitan ng 50% tanggihan ng parehong GDP at pang-industriya na output sa pagitan ng 1990-1995.&lt;ref name=OECD/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Russia: Economic Conditions in Mid-1996|publisher=Library of Congress|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field%20%28DOCID+ru0119%29}}&lt;/ref&gt;

Pribatisasyon ang higit sa lahat shifted control ng negosyo mula sa mga ahensiya ng estado sa mga indibidwal na may koneksiyon sa loob sa sistema ng pamahalaan. Marami sa mga bagong mayaman businesspeople kinuha bilyong sa cash at ari-arian sa labas ng bansa sa isang malaking flight capital .&lt;ref&gt;{{cite web|title=Russia: Clawing Its Way Back to Life (int'l edition)|work=BusinessWeek|url=http://www.businessweek.com/1999/99_48/b3657252.htm|accessdate=27 Disyembre 2007}}&lt;/ref&gt; Ang depression ng estado at ekonomiya ang humantong sa pagbagsak ng mga serbisyong panlipunan; ang kapanganakan rate plummeted habang ang kamatayan rate skyrocketed. Milyun-milyong plunged sa kahirapan, mula sa 1.5% na antas ng kahirapan sa huli Sobiyet panahon, sa 39-49% sa pamamagitan ng kalagitnaan ng 1993.&lt;ref name=worldbank&gt;{{Cite book|author=Branko Milanovic|title=Income, Inequality, and Poverty During the Transformation from Planned to Market Economy|publisher=The World Bank|year=1998|pages=186–189}}&lt;/ref&gt; Ang 1990s nakita matinding corruption at kawalan ng batas, tumaas ng kriminal gangs at marahas na krimen.&lt;ref&gt;{{Cite journal|author=Jason Bush|title=What's Behind Russia's Crime Wave?|journal=BusinessWeek Journal|date=19 Oktubre 2006|url=http://www.businessweek.com/globalbiz/content/oct2006/gb20061019_110749_page_2.htm}}&lt;/ref&gt;

Ang 1990s ay plagued sa pamamagitan ng armadong conflicts sa Northern Kukasus , parehong lokal na etniko skirmishes at separatista Islamist insurrections. Dahil ang Chechen separatists ay ipinahayag [[kasarinlan|pagsasarili]] sa maagang 1990s, isang paulit-ulit digmaan gerilya ay lumaban sa pagitan ng mga rebeldeng grupo at ang mga Ruso militar. Terorista na atake laban sa mga sibilyan natupad sa pamamagitan ng separatists, karamihan sa kapansin-pansin ang mga drama prenda Moscow krisis at Beslan paaralan pagkubkob , dulot ng daan-daang mga pagkamatay at hinila sa buong mundo ng pansin.
[[Talaksan:Evstafiev-chechnya-palace-gunman.jpg|thumb|240px|Ang lungsod ng Grozny, ang kabisera ng Chechen , ay nawasak ng hukbo ng Rusya, 1995]]
Russia kinuha up ang responsibilidad para sa pag-aayos ng panlabas na utang sa USSR, kahit na populasyon nito na binubuo lamang ng kalahati ng populasyon ng USSR sa panahon ng bisa nito.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Russia pays off USSR’s entire debt, sets to become crediting country|publisher=Pravda.ru|url=http://english.pravda.ru/russia/economics/22-08-2006/84038-paris-club-0|accessdate=27 Disyembre 2007}}&lt;/ref&gt; Mataas na badyet deficits na sanhi ng 1998 Russian pinansiyal na krisis&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iie.com/publications/papers/aslund0108.pdf|title=Russia's Capitalist Revolution|author=Aslund A|accessdate=28 Marso 2008|format=PDF|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304030126/http://www.iie.com/publications/papers/aslund0108.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; at nagdulot sa karagdagang GDP tanggihan.&lt;ref name=OECD&gt;{{cite web|title=Russian Federation|publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD)|url=http://www.oecd.org/dataoecd/7/50/2452793.pdf|accessdate=24 Pebrero 2008|format=PDF}}&lt;/ref&gt; Sa 31 Disyembre 1999 Pangulong Yeltsin nagbitiw, namimigay ng post sa mga kamakailan takdang Punong Ministro, Vladimir Putin , na pagkatapos ay won ang 2000 presidential election .

Putin bigti ang Chechen insurgency , kahit manaka-naka pa rin karahasan ay nangyayari sa buong Northern Kukasus. Mataas na presyo ng langis at sa una mahina pera kasunod ng pagtaas ng domestic, consumption demand at pamumuhunan ay nakatulong sa ekonomiya ang maging para sa siyam na tuwid taon, ang pagpapabuti ng mga pamantayan ng pamumuhay at pagtaas ng Russia's impluwensiya sa entablado mundo. Habang ang maraming mga reporma na ginawa sa panahon ng Putin pagkapangulo ay karaniwang criticized sa pamamagitan ng Western bansa bilang un-demokratiko,&lt;ref&gt;{{cite web|author=Treisman, D|title=Is Russia's Experiment with Democracy Over?|url=http://www.international.ucla.edu/article.asp?parentid=16294|publisher=UCLA International Institute|accessdate=31 Disyembre 2007|archive-date=11 Nobiyembre 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20041111074502/http://www.international.ucla.edu/article.asp?parentid=16294|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Putin's pamumuno sa pagbabalik ng ayos, katatagan, at progreso ay may won kanya lakit popularity sa Rusya.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Stone, N|title=No wonder they like Putin|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/guest_contributors/article2994651.ece|work=The Times|location=London|accessdate=31 Disyembre 2007|date=4 Disyembre 2007|archive-date=25 Mayo 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100525073652/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/guest_contributors/article2994651.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; On 2 Marso 2008, Dmitry Medvedev ay inihalal Pangulo ng Russia , habang Putin naging Punong Ministro 

Kasunod ng desisyon ni pangulong Viktor Yanukovych noong 2013 na tanggihan ang pinag-usapang kasunduang asosasyon sa [[Unyong Europeo]] at sa halip ay palakasin ang ugnayan sa Rusya ay naganap ang Euromaidan, isang serye ng pagpoprotesta na dumulot sa pagtatalaga ng bagong pamahalaan sa Himagsikan ng Dignidad. Ginawang oportunidad ng Rusya ang sitwasyon upang sakupin ang Crimea noong Marso 2014 at simulan ang [[digmaan sa Donbas]] sa sumunod na buwan. Noong Abril 12, 2014, pagkatapos tumakas si Yanukovych, naglunsad ang Russia ng opensiba ng militar laban sa silangang Ukraine. Noon ang mga militante na pinamumunuan ng isang opisyal ng Federal Security Service ng Russian Federation, si Igor Girkin, ay sumalakay sa lungsod ng Slavyansk. Noong Abril 13, inilunsad ng Ukraine ang isang ATO (operasyon na anti-terorista) upang pigilan ang pagsalakay ng Russia &lt;ref&gt;
[https://nikvesti.com/news/incidents/59805 Террористы привязали мужчину с украинским флагом к столбу в Зугрэсе]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;
[https://news.obozrevatel.com/politics/80167-popavshij-v-plen-boets-ato-rasskazal-ob-izdevatelstvah-tolpyi-u-stolba-pozora.htm Попавший в плен боец АТО рассказал об издевательствах толпы у &quot;столба позора&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
[https://www.5.ua/suspilstvo/nezlamni-iryna-dovhan-istoriia-donechchanky-katovanoi-okupantamy-za-dopomohu-ukrainskym-biitsiam-197262.html НЕZЛАМНІ: Ірина Довгань - історія донеччанки, катованої окупантами за допомогу українським бійцям ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
[https://web.archive.org/web/20160902091720/http://uapress.info/uk/news/show/37843 Патріотка Ірина Довгань, яку катували терористи, розповіла, чому не вважає себе героїнею]&lt;/ref&gt;. Hanggang sa 2022, ang Russia, sa pamamagitan ng &quot;Donetsk People's Republic&quot;, na ang pinakamataas na pinuno ay ang political strategist mula sa Moscow, Alexander Borodai, ay naglunsad ng isang patagong digmaan laban sa Ukraine, na umabot sa isang ganap na digmaan. 
[[Talaksan:Ruins of Donetsk International airport (16).jpg|thumb|220px|Ang paliparan ng Donetsk ay sinira ng mga hukbong Ruso at pro-Russian noong 2014]]
Sa mga sinasakop na teritoryo, sinimulan ng mga Ruso na sirain ang panitikan sa wikang Ukrainiano sa mga paaralan, museo, at aklatan na hindi nakakatugon sa mga pamantayan ng Russia, at lumikha ng isang sistema ng mga kampo ng &quot;pagsala&quot; kung saan ang mga sibilyan ay ikinulong at pinahirapan&lt;ref&gt;[https://snyder.substack.com/p/russias-genocide-handbook Russia's genocide handbook]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://kanaldim.tv/ru/eto-nastoyashhij-konczlager-21-filtraczionnyj-lager-sozdali-okkupanty-na-donetchine/ Это настоящий концлагерь: 21 фильтрационный лагерь создали оккупанты на Донетчине]&lt;/ref&gt;.

Sa Ukraine, ang Russia ay gumagawa ng mga seryosong krimen sa digmaan, kabilang ang mga lugar na may populasyon, [[Pagkubkob sa Mariupol|pagsira sa buong lungsod tulad ng Mariupol]], at pag-atake sa mga sibilyan para sa pagsuporta sa Ukraine, kabilang ang pagpapahirap sa mga basement ng mga gusali ng tirahan. Ang pinakamalubhang krimen laban sa populasyon ng sibilyan sa Ukraine ay ang Bucha massacre, na ginawa noong Marso 2022.
[[Talaksan:Mariupol 20220323 001.jpg|thumb|220px|Isa sa maraming mga apartment building sa Mariupol na winasak ng Rusya, maraming Ukrainians ang sinunog ng buhay sa kanilang mga apartment sa mga airstrike sa gabi.]]
Artikulo ng Russian political scientist na si Timofey Sergeytsev &quot;Ano ang dapat gawin ng Russia sa Ukraine?&quot; ({{Lang-ru|Что Россия должна сделать с Украиной ?}}) Tinawag ito ng Amerikanong istoryador na si Timothy Snyder na &quot;ang aklat-aralin sa Russia tungkol sa genocide.&quot;&lt;ref&gt;[https://memopzk.org/figurant/moskalyov-aleksej-vladimirovich/ Москалёв Алексей Владимирович]&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[https://suspilne.media/kyiv/785809-poskodzena-budivla-med-zakladu-e-zagibli-rf-zavdala-povtornogo-udaru-po-kievu/ Пошкоджена будівля медзакладу, є загиблі: РФ завдала повторного удару по Києву]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 'You can't imagine the conditions' - Accounts emerge of Russian detention camps]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps']&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’]&lt;/ref&gt;

== Pamahalaan at Pulitika ==
=== Pandaigdigang Ugnayan ===

=== Militar ===
[[Talaksan:Sukhoi T-50 (PAK FA) 52 blue (8730377442).jpg|thumb|226x226px|Sukhoi PAK FA T-50 ng hukbong himpapawid ng Rusya]]Ang Sandatahang Lakas ng Rusya ay nahahati sa Hukbong lupa, Hukbong dagat at Hukbong himpapawid. Mayroon ding tatlong sangay ang sandatahan ng Rusya, ang &quot;Strategic missile troops, Aerospace defence forces at Airborne troops&quot;. Noong 2006, ang militar ng Rusya ay mayroong 1.037 milyong tauhan na nasa serbisyo.

Ang Rusya ang may pinakamaraming armas nukleyar sa buong mundo at ito ang pangalawang may pinakamalaking plota ng &quot;ballistic missile submarines&quot; at ito lang, maliban sa Estados Unidos, ang may modernong &quot;strategic bomber force&quot;, at ang hukbong dagat at himpapawid nito ay isa sa mga pinakamalalaki sa mundo.

[[Talaksan:Kuznecov big.jpg|thumb|Aircraft carrier na &quot;Admiral kuznetsov&quot; ng hukbong dagat ng Rusya]]

=== Pagkakahati ===
{{Talaan ng mga territoryong pampangasiwaan|Q159}}

== Demograpiya ==
&lt;div style=&quot;font-size: 90%&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;border:1px black; float:left; margin-left:1em;&quot;
! style=&quot;background:#F99;&quot; colspan=&quot;2&quot;|Ethnic composition (2002)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.perepis2002.ru/index.html?id=87|title=Russian Census of 2002|work=4.1. National composition of population|publisher=Federal State Statistics Service|accessdate=2008-01-16|archive-date=2011-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719233704/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=87|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Ruso]]||79.8%
|-
|[[Tatars]]||3.8%
|-
|[[Ukrainians]]||2.0%
|-
|[[Bashkirs]]||1.2%
|-
|[[Chuvash people|Chuvash]]||1.1%
|-
|[[Chechen people|Chechen]]||0.9%
|-
|[[Armenians]]||0.8%
|-
|Iba/hindi pangunahin||10.4%
|}
&lt;/div&gt;
[[Talaksan:Population of Russia.PNG|thumb|Populasyon (sa milyon) noong 1950–1991 ng [[Russian SFSR]] sa [[USSR]], 1991&amp;nbsp;– 1 Enero 2010 ng Pederasyong Ruso.]]

Bumubuo ang mga etnikong Ruso sa 79.8% ng populasyon ng bansa, gayunpaman ang Russian Federation ay tahanan din sa ilang mga pangkat-minorya. Sa kabuuan, 160 iba't ibang mga iba pang mga grupo ng etniko at katutubong mamamayan nakatira sa loob ng kanyang hangganan.&lt;ref name=ethnicgroups&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php Ethnic groups in Russia], 2002 census, Demoscope Weekly. Retrieved 5 Pebrero 2009.&lt;/ref&gt; Bagaman Russia's populasyon ay medyo malaki, nito densidad ay mababa dahil sa ang malaking sukat ng bansa. Populasyon ay densest sa European Russia , malapit sa Yural Mountains , at sa timog-kanluran Siberya . 73% ng mga buhay ng populasyon sa urban na lugar habang 27% sa kanayunan na iyan.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Resident population|publisher=[[Rosstat]]|url=http://www.gks.ru/free_doc/2007/b07_12/05-01.htm|accessdate=27 Disyembre 2007|archive-date=3 Marso 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120303135317/http://www.gks.ru/free_doc/2007/b07_12/05-01.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ang kabuuang populasyon ay 141,927,297 tao bilang ng 1 Enero 2010.

Russian populasyon masakitin sa 148,689,000 sa 1991, lamang bago ang pagkalansag ng Unyong Sobyet . Ito ay nagsimula sa karanasan ng isang sunud tanggihan simula sa kalagitnaan ng 90s-.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://countrystudies.us/russia/29.htm|publisher=Library of Congress|title=Demographics|accessdate=16 Enero 2008}}&lt;/ref&gt; Ang tanggihan ay pinabagal sa malapit sa pagwawalang-kilos sa mga nakaraang taon dahil sa nabawasan ang mga rate ng kamatayan , nadagdagan ang mga rate ng kapanganakan at nadagdagan immigration .&lt;ref name=gks/&gt;

Sa 2009 Russia naitala taunang populasyon paglago sa unang pagkakataon sa 15 taon, na may kabuuang paglago ng 10,500.&lt;ref name=&quot;gks&quot;&gt;[http://www.gks.ru/free_doc/2010/demo/dem-sit-09.doc Modern demographics of Russia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101217150324/http://www.gks.ru/free_doc/2010/demo/dem-sit-09.doc|date=2010-12-17}} by [[Rosstat]]. Retrieved on 5 Oktubre 2010&lt;/ref&gt; 279,906 migranteng dumating sa Russian Federation sa parehong taon, na kung saan 93% dumating mula sa CIS bansa.&lt;ref name=gks/&gt; Ang bilang ng Russian emigrants steadily tinanggihan mula sa 359,000 sa 2000 sa 32,000 sa 2009.&lt;ref name=gks/&gt; Mayroon ding isang tinatayang 10 milyong mga iligal na dayuhan mula sa ex-Sobiyet estado sa Rusya.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Russia cracking down on illegal migrants|work=International Herald Tribune|date=15 Enero 2007|url=http://www.iht.com/articles/2007/01/15/news/migrate.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080915210918/http://www.iht.com/articles/2007/01/15/news/migrate.php|archivedate=2008-09-15|access-date=2010-11-02|url-status=live}}&lt;/ref&gt; halos 116,000,000 etniko Russians nakatira sa Russia [108] at tungkol sa 20 milyong mga mas mabuhay sa iba pang mga dating republics ng Sobiyet Union, 
&lt;ref&gt;[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article728982.ece Putin tries to lure millions of Russian expats home] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525073623/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article728982.ece |date=2010-05-25 }} Times Online. 9 Pebrero 2006.&lt;/ref&gt; halos lahat sa Ukraine at Kazakhstan .&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=YLeAxHLmgR8C&amp;pg=PA15 Migrant resettlement in the Russian federation: reconstructing 'homes' and 'homelands'] by Moya Flynn (1994). p.15. ISBN 1-84331-117-8&lt;/ref&gt;

Ang Saligang Batas ng Russian garantiya libre, unibersal na pangkalusugang pag-aalaga para sa lahat ng mga mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Constitution of the Russian Federation|work=Article 41|url=http://www.constitution.ru/en/10003000-03.htm|accessdate=27 Disyembre 2007}}&lt;/ref&gt; Sa pagsasanay, gayunman, ang libreng pangangalaga ng kalusugan ay bahagyang restricted dahil sa propiska rehimen.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Russian ombudsman about propiska restrictions in modern Russia|url=http://www.newsru.com/russia/06jun2007/lukin.html|accessdate=23 Hulyo 2008}}&lt;/ref&gt; Habang Russia ay may higit pang mga manggagamot, mga ospital, at pangangalaga ng kalusugan manggagawa kaysa sa halos lahat ng anumang iba pang mga bansa sa mundo sa isang per capita na batayan,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Healthcare in Russia&amp;nbsp;— Don’t Play Russian Roulette|publisher=justlanded.com|url=http://www.justlanded.com/english/Russia/Articles/Health/Healthcare-in-Russia|accessdate=03 Oktubre 2010|archive-date=29 Abril 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110429023652/http://www.justlanded.com/english/Russia/Articles/Health/Healthcare-in-Russia|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; dahil sa ang pagbagsak ng Unyong Sobyet ang kalusugan ng mga Russian populasyon ay tinanggihan ang malaki bilang resulta ng panlipunan, ekonomiya, at pamumuhay pagbabago;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Leonard, W R|title=Declining growth status of indigenous Siberian children in post-Soviet Russia|month=April|year=2002|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3659/is_200204/ai_n9037764|accessdate=27 Disyembre 2007|work=Human Biology|archive-date=4 Hunyo 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604101202/http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3659/is_200204/ai_n9037764|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ang takbo ay mababaligtad lamang sa mga nagdaang taon, na may average na buhay pag-asa sa pagkakaroon ng nadagdagan 2.4 na taon para sa lalaki at 1.4 na taon para sa mga babae sa pagitan ng 2006-09.&lt;ref name=gks/&gt;

Bilang ng 2009, ang average na asa sa buhay sa Russia ay 62.77 mga taon para sa lalaki at 74.67 mga taon para sa mga babae.&lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/demo26.xls Russian life expectancy figures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150321150842/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/demo26.xls|date=2015-03-21}} [[Rosstat]]. Retrieved on 21 Agosto 2010&lt;/ref&gt; Ang pinakamalaking factor ng kontribusyon sa mga medyo mababa ang lalaki sa buhay asa para sa lalaki ay isang mataas na rate ng dami ng namamatay sa mga nagtatrabaho-edad lalaki mula mahahadlangan nagiging sanhi ng (halimbawa, alak paglalason, paninigarilyo, ang trapiko aksidente, marahas na krimen).&lt;ref name=gks/&gt; Bilang resulta ng mga malalaking pagkakaiba ng kasarian sa buhay at pag-asa dahil sa mga pangmatagalang epekto ng mataas na casualties sa World War II, ang kasarian liblib nananatiling sa araw na ito at may mga 0.859 lalaki sa bawat babae.

Russia's kapanganakan-rate ay mas mataas kaysa sa karamihan sa European bansa (12.4 births sa bawat 1000 na mga tao sa 2008&lt;ref name=gks/&gt; kumpara sa mga European average Union ng 9.90 per 1000),&lt;ref&gt;{{cite web|last=The World Factbook|title=Rank Order—Birth rate|publisher=Central Intelligence Agency|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html|accessdate=25 Abril 2009|archive-date=10 Marso 2013|archive-url=https://www.webcitation.org/6F0FiNNzQ?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; habang ang kamatayan rate ay malaki mas mataas na (sa 2009, Russia's kamatayan rate ay 14.2 per 1000 mga tao&lt;ref name=gks/&gt; kumpara sa mga EU average ng 10.28 per 1000).&lt;ref&gt;{{cite web|last=The World Factbook|title=Rank Order—Death rate|publisher=Central Intelligence Agency|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2066rank.html|accessdate=25 Abril 2009|archive-date=28 Pebrero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180228071330/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2066rank.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Subalit, ang Russian Ministry of Health at Social Affairs hinuhulaan na sa pamamagitan ng 2011 ang kamatayan rate ay katumbas ng kapanganakan rate dahil sa pagtaas sa pagkamayabong at tanggihan sa dami ng namamatay.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.rian.ru/russia/20080123/97616414.html|title=Russia's birth, mortality rates to equal by 2011–ministry|publisher=RIA Novosti|accessdate=10 Pebrero 2008|archive-date=8 Pebrero 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080208160909/http://en.rian.ru/russia/20080123/97616414.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ang pamahalaan ay pagpapatupad ng isang bilang ng mga programa na dinisenyo upang taasan ang kapanganakan rate at makakuha ng mas maraming mga migrante. Buwanang bata support bayad ay lambal, at ng isang isang-beses na pagbabayad ng 250,000 Rubles (sa paligid ng US $ 10,000) ay inaalok sa mga kababaihan na nagkaroon ng isang pangalawang anak mula noong 2007.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Country Profile: Russia|publisher=[[Library of Congress]]—Federal Research Division|month=October|year=2006|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Russia.pdf|accessdate=27 Disyembre 2007|format=PDF}}&lt;/ref&gt; Sa 2009 Russia nakita ang pinakamataas na rate ng kapanganakan dahil sa ang pagbagsak ng USSR .&lt;ref name=gks/&gt;&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ias/ias05.php?tim=0&amp;cou=26&amp;terr=1&amp;ind=26&amp;Submit=OK Russian birth rates 1950-2008] Demoscope Weekly. Retrieved October, 2010.&lt;/ref&gt;

=== Mga pinakamalaking lungsod ===
{{Mga pinakamalaking lungsod ng Rusya}}

=== Wika ===
[[Talaksan:Russian language status and proficiency in the World.svg|250px|thumb|Mga bansa na kung saan ang [[Wikang Ruso]] ay sinasalita.]]
Russia's 160 grupo ng etniko magsalita ng ilang 100 mga wika. Ayon sa 2002 census, 142,600,000 tao magsalita Ruso, na sinusundan ng [[Wikang Tartaro|Tartaro]] na may 5,300,000 at [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]] na may 1,800,000 mga nagsasalita.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.perepis2002.ru/index.html?id=87|title=Russian Census of 2002|work=4.3. Population by nationalities and knowledge of Russian; 4.4. Spreading of knowledge of languages (except Russian)|publisher=[[Rosstat]]|accessdate=16 Enero 2008|archive-date=19 Hulyo 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719233704/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=87|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ruso ay ang tanging opisyal ng estado na wika, ngunit ang Saligang Batas ay nagbibigay sa mga indibidwal na republics ang karapatan upang gumawa ng kanilang mga katutubong wika ng mga co-opisyal na susunod sa Ruso.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Constitution of the Russian Federation|work= (Article 68, §2)|url=http://www.constitution.ru/en/10003000-04.htm|accessdate=27 Disyembre 2007}}&lt;/ref&gt;

Sa kabila ng kanyang malawak na pagpapakalat, ang wikang Ruso ay magkakatulad sa buong Russia. Ruso ay ang pinaka heograpiya kalat na kalat na wika ng Eurasia at ang pinaka-tinatanggap sinalita [[Mga wikang Eslabo|Eslabo wika]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Russian|publisher=University of Toronto|url=http://learn.utoronto.ca/Page625.aspx|accessdate=27 Disyembre 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070106002617/http://learn.utoronto.ca/Page625.aspx|archivedate=2007-01-06|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ito aari sa mga [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeong wika pamilya]] at ito ay isa sa mga buhay na mga miyembro ng Silangang Eslabo wika; ang iba sa pagiging [[Wikang Belarusiano|Belarusiano]] at Ukrainian (at marahil Rusyn). Nakasulat na mga halimbawa ng Old East Eslabo (Old Russian) ay Bakit napunta doon mula sa 10 pataas na siglo.&lt;ref&gt;[http://www.foreigntranslations.com/page-content.cfm/page/russian-language Russian Language History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101029193202/http://foreigntranslations.com/page-content.cfm/page/russian-language |date=2010-10-29 }} foreigntranslations.com&lt;/ref&gt;

Ang Russian Language Center sabi ng isang kapat ng's pang-agham panitikan sa mundo ay na-publish sa Russian.&lt;ref name=lomonosov&gt;{{cite web|title=Russian language course|publisher=Russian Language Centre, Moscow State University|url=http://www.rlcentre.com/russian-language-course.shtml|accessdate=27 Disyembre 2007|archive-date=2016-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205074901/http://rlcentre.com/russian-language-course.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ay din ito apply bilang isang paraan ng coding at imbakan ng pandaigdig-60-70% kaalaman ng lahat ng impormasyon sa mundo ay na-publish sa Ingles at Russian wika.&lt;ref name=lomonosov/&gt; Russian ay isa sa anim na opisyal na wika ng UN .&lt;ref&gt;{{cite web|last=Poser|first=Bill|url=http://itre.cis.upenn.edu/~myl/languagelog/archives/000854.html|title=The languages of the UN|publisher=Itre.cis.upenn.edu|date=2004-05-05|accessdate=2010-10-29}}&lt;/ref&gt;

=== Relihiyon ===
Kristiyanismo , Islam , Budhismo at Hudaismo ay Russia's tradisyunal na relihiyon, legal ang isang bahagi ng Russia's &quot;makasaysayang pamana&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Bell, I|title=Eastern Europe, Russia and Central Asia|url=http://books.google.com/?id=EPP3ti4hysUC&amp;pg=PA47|accessdate=27 Disyembre 2007|isbn=9781857431377|year=2002}}&lt;/ref&gt; Mga Pagtatantya ng mga mananampalataya malawak magpaiba-iba sa mga pinagkukunan, at ilang mga ulat ilagay ang bilang ng mga di-mananampalataya sa Rusya sa 16-48% ng populasyon.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Zuckerman, P|title=Atheism: Contemporary Rates and Patterns, chapter in The Cambridge Companion to Atheism, ed. by Michael Martin|publisher=Cambridge University Press|year=2005|isbn=}}&lt;/ref&gt;

Traced pabalik sa Christianization ng Kievan Rus ' sa 10 siglo, Russian pagsang-ayon sa kaugalian ay ang nangingibabaw na relihiyon sa bansa; humigit kumulang sa 100 milyong mamamayan isaalang-alang ang kanilang sarili Russian Ortodoksia Kristiyano.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90196.htm|accessdate=8 Abril 2008|title=Russia}}&lt;/ref&gt; 95% ng mga rehistradong parokya Orthodox nabibilang sa Russian Orthodox Church habang mayroong isang bilang ng mas maliit na Orthodox na Simbahan .&lt;ref&gt;{{cite web|title={{in lang|ru}} Сведения о религиозных организациях, зарегистрированных в Российской Федерации По данным Федеральной регистрационной службы|date=Disyembre 2006|url=http://www.religare.ru/article36302.htm|accessdate=27 Disyembre 2007|archive-date=25 Marso 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325002546/http://www.religare.ru/article36302.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Subalit, ang karamihan ng Orthodox na mananampalataya hindi dumalo sa simbahan sa isang regular na batayan. Mas maliit Christian denominations tulad ng mga Katoliko, Armenian Gregorians , at iba't-ibang mga Protestante na umiiral.

Pagtatantya ng bilang ng mga Muslim sa Russia range 7–9 sa 15-20000000.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&amp;div=2869|publisher=Interfax|title=20Mln Muslims in Russia and mass conversion of ethnic Russians are myths—expert|accessdate=1 Abril 2008|archive-date=6 Enero 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080106222150/http://www.interfax-religion.com/?act=news&amp;div=2869|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Gayundin may mga 3-4000000 Muslim migrante mula sa post-Sobiyet estado .&lt;ref&gt;{{cite web|title=Russia's Islamic rebirth adds tension|work=Financial Times|url=http://www.ft.com/cms/s/0/3f3fba2c-474f-11da-b8e5-00000e2511c8.html|accessdate=27 Disyembre 2007|archive-date=21 Nobiyembre 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071121232919/http://www.ft.com/cms/s/0/3f3fba2c-474f-11da-b8e5-00000e2511c8.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Karamihan sa mga Muslim ang nakatira sa ang Volga-Yural rehiyon , pati na rin sa Kukasus, Moscow, Saint Petersburg at Western Siberia.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Mainville, M|title=Russia has a Muslim dilemma|work=San Francisco Chronicle|date=19 Nobyembre 2006|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/11/19/MNGJGMFUVG1.DTL|accessdate=27 Disyembre 2007|archive-date=13 Mayo 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120513173431/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2006%2F11%2F19%2FMNGJGMFUVG1.DTL|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Budhismo ay tradisyonal para sa tatlong rehiyon ng Russian Federation: Buryatia , Tuva , at Kalmykia . Ang ilang mga residente ng Siberya at Far Eastern rehiyon, tulad ng Yakutia at Chukotka , pagsasanay shamanist , panteista , at paganong ritwal, kasama ang mga pangunahing relihiyon. Pagtatalaga sa tungkulin sa relihiyon tumatagal ng lugar lalo na kasama etniko linya. Slavs ay lubha Orthodox Christian, Turko nagsasalita ay nakararami Muslim, at Mongolic bayan ay Buddhists.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Russia::Religion|publisher=Encyclopædia Britannica Online|year=2007|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/513251/Russia|accessdate=27 Disyembre 2007}}&lt;/ref&gt;

=== Edukasyon ===
[[Talaksan:Школа 1118 (Москва).jpg|thumb|Isang paaralan sa Moscow. Ang tore ng [[Moscow State University]] ay makikita sa distansiya.]]
Russia ay may isang libreng edukasyon sistema garantisadong sa lahat ng mga mamamayan ng Saligang Batas,&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Constitution of the Russian Federation|work= (Article 43 §1)|url=http://www.constitution.ru/en/10003000-03.htm|accessdate=27 Disyembre 2007}}&lt;/ref&gt; subalit ang isang entry sa mas mataas na edukasyon ay mataas na competitive.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Smolentseva, A|title=Bridging the Gap Between Higher and Secondary Education in Russia|url=http://www.bc.edu/bc_org/avp/soe/cihe/newsletter/News19/text13.html|accessdate=27 Disyembre 2007|archive-date=2007-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20071123162906/http://www.bc.edu/bc_org/avp/soe/cihe/newsletter/News19/text13.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Bilang resulta ng malaki diin sa agham at teknolohiya sa edukasyon, medikal Russian, matematika, agham, Aerospace at pananaliksik ay karaniwang ng isang mataas na order.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=U.S. Department of State|title= Background Note: Russia|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3183.htm|accessdate=2 Enero 2008}}&lt;/ref&gt;

Since 1990 ang 11-taon ng pagsasanay paaralan ay nagpasimula. Edukasyon sa estado-owned sekundaryong paaralan ay libre; unang tersiyarya (university level) ang edukasyon ay libre sa reserbasyon: isang malaking share ng mga mag-aaral ay nakatala para sa full pay (maraming estado institusyon na nagsimula upang buksan pangkalakalan '' (commercial)'' na mga posisyon sa mga huling taon).&lt;ref&gt;{{cite web|title=Higher Education Institutions|url=http://www.gks.ru/free_doc/2007/b07_12/08-10.htm|publisher=[[Rosstat]]|accessdate=1 Enero 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080229005920/http://www.gks.ru/free_doc/2007/b07_12/08-10.htm|archivedate=2008-02-29|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Sa 2004&amp;nbsp;ng estado sa paggastos para sa edukasyon amounted sa 3.6% ng GDP, o 13% ng pinagtibay na badyet ng estado.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0015/001547/154743e.pdf|title=Education for All by 2015: will we make it? EFA global monitoring report, 2008|format=PDF|accessdate=27 Abril 2010}}&lt;/ref&gt; Ang Gobyerno allocates pondo upang bayaran ang mga bayad sa tuition sa loob ng isang matatag quota o bilang ng mga mag-aaral para sa bawat institusyon ng estado. Sa mga mas mataas na institusyon ng edukasyon, mga mag-aaral ay binabayaran ng isang maliit na sahod at ibinigay na may libreng pabahay.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Higher education structure|publisher=State University Higher School of Economics|url=http://www.hse.ru/lingua/en/rus-ed.html|accessdate=27 Disyembre 2007}}&lt;/ref&gt;

== Ekonomiya ==
{{main|Ekonomiya ng Rusya}}
Russia ay may isang merkado ekonomiya na may malaking natural resources, partikular ng langis at natural gas. Ito ay may mga 12th pinakamalaking ekonomiya sa mundo sa pamamagitan ng nominal GDP at ang 7th pinakamalaking sa pamamagitan ng pagbili ng kapangyarihan pagkakapareho (PPP). Dahil ang turn ng ika-21 siglo, ang mas mataas na domestic consumption at mas higit na kapanatagan sa politika ay may bolstered ekonomiyang paglago sa Rusya. Ang bansa natapos 2008 sa kanyang ikasiyam na tuwid na taon ng paglago, averaging 7% taun-taon. Paglago ay lalo na hinimok ng di-traded mga serbisyo at mga kalakal para sa mga domestic market, bilang laban sa langis o mineral bunutan at Exports.&lt;ref name=cia/&gt; Ang average na suweldo sa Rusya ay $ 640 bawat buwan sa unang bahagi ng 2008, up mula sa $ 80 sa 2000.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Russians weigh an enigma with Putin’s protégé|publisher=MSNBC|url=http://www.msnbc.msn.com/id/24443419/|accessdate=9 Mayo 2008}}&lt;/ref&gt; Humigit-kumulang 13.7% ng mga Russians nanirahan sa ibaba ang pambansang kahirapan linya sa 2010,&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=The Moscow Times|title=Russia Is Getting Wealthier|url=http://www.themoscowtimes.com/opinion/article/russia-is-getting-wealthier/420731.html|date=2010-10-21}}&lt;/ref&gt; makabuluhang down mula sa 40% sa 1998 sa ang pinakamasama ng mga post-Sobiyet pagbagsak.&lt;ref name=worldbank/&gt; Unemployment sa Russia ay sa 6% sa 2007, down mula sa tungkol sa 12.4% sa 1999.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=RIA Novosti|title=Russia's unemployment rate down 10% in 2007&amp;nbsp;– report|url=http://en.rian.ru/russia/20080208/98724898.html|accessdate=9 Mayo 2008|archive-date=26 Hulyo 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130726213945/http://en.rian.ru/russia/20080208/98724898.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ang gitnang uri ay lumago mula lamang 8,000,000 katao sa 2,000-55000000 mga tao sa 2006.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Russia: How Long Can The Fun Last?|work=BusinessWeek |url=http://www.businessweek.com/globalbiz/content/dec2006/gb20061207_520461.htm|accessdate=27 Disyembre 2007}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:GDP_of_Russia_since_1989.svg|thumb|left|350px|Ang ekonomiya ng Rusya simula ng pagbasa ng Unyong Sobyet]]
Langis, natural gas, metal, at kahoy na account para sa higit sa 80% ng Russian Exports sa ibang bansa.&lt;ref name=cia/&gt; Dahil sa 2003, gayunpaman, Exports ng mga likas na yaman na nagsimula decreasing sa pang-ekonomiyang kahalagahan ng mga panloob na merkado pinalakas masyado. Sa kabila ng mas mataas na presyo ng enerhiya, langis at gas lamang ng kontribusyon sa 5.7% ng Russia's GDP at pamahalaan ang hinuhulaan na ito ay drop sa 3.7% sa pamamagitan ng 2011.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Russia fixed asset investment to reach $370 bln by 2010–Kudrin|publisher=RIA Novosti|url=http://en.rian.ru/business/20070921/80301609.html|accessdate=27 Disyembre 2007|archive-date=4 Enero 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080104012742/http://en.rian.ru/business/20070921/80301609.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Oil export kita pinapayagan Russia upang madagdagan ang kanyang mga banyagang Taglay mula sa $ 12000000000 sa 1999 sa $ 597,300,000,000 sa 1 Agosto 2008, ang ikatlong pinakamalaking dayuhang exchange Taglay sa mundo.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbr.ru/Eng/statistics/credit_statistics/print.asp?file=inter_res_08_e.htm|title=International Reserves of the Russian Federation in 2008|publisher=The Central Bank of the Russian Federation|accessdate=30 Hulyo 2008}}&lt;/ref&gt; Ang macroeconomic patakaran sa ilalim ng Finance Minister Alexei Kudrin ay mabait at tunog, na may labis na kita sa pagiging naka-imbak sa pagpapapanatag Fund ng Russia .&lt;ref name=&quot;euromoney&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.euromoney.com/Article/2683869/Kudrin-and-Fischer-honoured-by-Euromoney-at-IMFWorld.html|title=Kudrin and Fischer honoured by Euromoney and IMF/World Bank meetings in Washington|publisher=Euromoney|access-date=2010-11-04|archive-date=2011-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110428160206/http://www.euromoney.com/Article/2683869/Kudrin-and-Fischer-honoured-by-Euromoney-at-IMFWorld.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Sa 2006, Russia gantihin karamihan ng kanyang dating napakalaking mga utang,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Russia's foreign debt down 31.3% in Q3—finance ministry|publisher=RIA Novosti|url=http://en.rian.ru/russia/20061031/55272320.html|accessdate=27 Disyembre 2007|archive-date=15 Pebrero 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/65T8o7rP6?url=http://en.rian.ru/russia/20061031/55272320.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Aalis ito sa isa sa mga pinakamababang foreign utang sa gitna ng mga pangunahing ekonomiya .&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2079rank.html Debt - external] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190317104350/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2079rank.html|date=2019-03-17}}, [[CIA World Factbook]]. Accessed on 22 Mayo 2010.&lt;/ref&gt; Ang pagpapapanatag Fund nakatulong sa Russia upang lumabas mula sa pandaigdigang krisis sa pananalapi sa isang mas mahusay na marami estado kaysa sa maraming mga eksperto ay inaasahan.&lt;ref name=&quot;euromoney&quot;/&gt;

Ang isang mas simple, mas streamlined buwis code pinagtibay sa 2001 nabawasan ang mga buwis pasan sa mga tao at higit nadagdagan estado ng kita.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Tavernise, S|title=Russia Imposes Flat Tax on Income, and Its Coffers Swell|work=The New York Times|date=23 Marso 2002|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E01E0DC163BF930A15750C0A9649C8B63|accessdate=27 Disyembre 2007}}&lt;/ref&gt; Russia ay may isang patag na buwis sa rate ng 13 bahagdan. Ito ranks ito bilang ang mga bansa sa ikalawang pinaka kaakit-akit na mga personal na buwis sa sistema para sa solong mga manager sa mundo matapos ang United Arab Emirates .&lt;ref&gt;{{cite web|title=Global personal taxation comparison survey–market rankings|publisher=Mercer (consulting firms)|url=http://www.mercer.com.au/pressrelease/details.htm?idContent=1287670|accessdate=27 Disyembre 2007|archive-date=2011-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427032348/http://www.mercer.com.au/pressrelease/details.htm?idContent=1287670|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ayon sa Bloomberg , Russia ay itinuturing din maagang ng karamihan sa iba pang mapagkukunan-mayaman na bansa sa kanyang ekonomiya, may isang mahabang tradisyon ng edukasyon, agham, at industriya.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Russia: How Long Can The Fun Last?|work=BusinessWeek |url=http://www.businessweek.com/globalbiz/content/dec2006/gb20061207_520461_page_2.htm|accessdate=27 Disyembre 2007}}&lt;/ref&gt; Ang bansa ay may mas mataas na edukasyon graduates kaysa sa anumang iba pang mga bansa sa Europa.&lt;ref&gt;{{cite web|title=aneki rankings and records|publisher=UNESCO Institute for Statistics, UniCredit New Europe Research Network|url=http://www.aneki.com/students.html|accessdate=03 Oktubre 2010}}&lt;/ref&gt;

Ang pagpapaunlad ng ekonomiya ng bansa ay hindi pantay heograpiya sa Moscow rehiyon ng kontribusyon sa isang tunay malaki ibahagi ang's GDP. bansa ng &lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/bgd/free/b01_19/IssWWW.exe/Stg/d000/vrp98-07.htm GRP by federal subjects of Russia, 1998-2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170805105125/http://www.gks.ru/bgd/free/b01_19/IssWWW.exe/Stg/d000/vrp98-07.htm |date=2017-08-05 }} {{in lang|ru}}&lt;/ref&gt; Isa pang problema ay paggawa ng makabago ng infrastructure , pagtanda at hindi sapat na matapos ang taon ng pagiging pinababayaan sa 1990s; ang pamahalaan ay sinabi $ 1 trilyon ay invested sa pagpapaunlad ng imprastraktura sa pamamagitan ng 2020.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.rian.ru/russia/20070920/80058850.html|publisher=RIA Novosti|accessdate=31 Hulyo 2008|title=Russia to invest $1&amp;nbsp;trillion in infrastructure by 2020&amp;nbsp;– ministry|archive-date=28 Abril 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110428135337/http://en.rian.ru/russia/20070920/80058850.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
=== Agrikultura                           ===
[[Talaksan:Wheat Tomsk.jpg|thumb|Mga trigo sa [[Tomsk Oblast]], Siberia]]

Ang sektor ng agrikultura ng Rusya ay nag-aambag ng humigit-kumulang 5% ng kabuuang GDP ng bansa, bagama't ang sektor ay gumagamit ng humigit-kumulang isang-ikawalo ng kabuuang lakas paggawa.&lt;ref name=&quot;agriculturebritannica&quot;&gt;{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/place/Russia/Economy |title=Russia – Economy |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=1 July 2021}}&lt;/ref&gt; Mayroon itong pangatlong pinakamalaking nilinang na lugar sa mundo, sa 1,265,267 kilometro kuwadrado (488,522 sq mi).  Gayunpaman, dahil sa kalupitan ng kapaligiran nito, humigit-kumulang 13.1% ng lupain nito ay pang-agrikultura,&lt;ref name=&quot;cia&quot;/&gt; at 7.4% lamang ng lupain nito ang maaaring taniman.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.ARBL.ZS?locations=RU |title=Arable land (% of land area) – Russian Federation |publisher=[[World Bank]] |access-date=15 June 2021}}&lt;/ref&gt; Ang lupang pang-agrikultura ng bansa ay itinuturing na bahagi ng &quot;breadbasket&quot; ng Europa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wilsoncenter.org/event/system-shock-russias-war-and-global-food-energy-and-mineral-supply-chains|title=System Shock: Russia's War and Global Food, Energy, and Mineral Supply Chains|work=[[Woodrow Wilson International Center for Scholars]]|location=Washington, D.C.|date=13 April 2022|access-date=24 June 2022|quote=Together, Russia and Ukraine—sometimes referred to as the breadbasket of Europe—account for 29% of global wheat exports, 80% of the world’s sunflower oil, and 40% of its barley.}}&lt;/ref&gt; Mahigit sa isang-katlo ng lugar na inihasik ay nakatuon sa mga pananim na kumpay, at ang natitirang lupang sakahan ay nakatuon sa mga pang-industriyang pananim, [[gulay]], at [[prutas]].&lt;ref name=&quot;agriculturebritannica&quot;/&gt; Ang pangunahing produkto ng pagsasaka ng Russia ay palaging butil, na sumasakop ng higit sa kalahati ng cropland.&lt;ref name=&quot;agriculturebritannica&quot;/&gt; Ang Rusya ang pinakamalaking exporter ng trigo sa mundo,&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-09-22/russia-s-dominance-of-the-wheat-world-keeps-growing |title=Russia's Dominance of the Wheat World Keeps Growing |publisher=[[Bloomberg L.P.]] |first1=Anatoly |last1=Medetsky |first2=Megan |last2=Durisin |date=23 September 2020 |access-date=15 June 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://oec.world/en/profile/bilateral-product/wheat/reporter/rus?redirect=true|title=Wheat in Russia &amp;#124; OEC|website=OEC – The Observatory of Economic Complexity}}&lt;/ref&gt; ang pinakamalaking prodyuser ng barley at buckwheat, kabilang sa pinakamalaking eksporter ng [[mais]] at [[mantika]] ng [[sunflower]], at ang nangungunang prodyuser ng [[pataba]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fao.org/3/cb9236en/cb9236en.pdf|title=The importance of Ukraine and the Russian Federation for global agricultural markets and the risks associated with the current conflict|date=25 March 2022|publisher=[[Food and Agriculture Organization]]|location=[[Rome]]|access-date=8 July 2022}}&lt;/ref&gt;

Nakikita ng iba't ibang analyst ng pagbagay sa [[pagbabago ng klima]] ang malalaking pagkakataon para sa agrikultura ng Rusya sa natitirang bahagi ng ika-21 siglo habang tumataas ang arability sa [[Siberia]], na hahantong sa parehong panloob at panlabas na paglipat sa rehiyon.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/12/16/magazine/russia-climate-migration-crisis.html |title=How Russia Wins the Climate Crisis |work=[[The New York Times]] |first=Abrahm |last=Lustgarten |date=16 December 2020 |access-date=15 June 2021|url-access=limited|quote=Across Eastern Russia, wild forests, swamps and grasslands are slowly being transformed into orderly grids of soybeans, corn and wheat. It’s a process that is likely to accelerate: Russia hopes to seize on the warming temperatures and longer growing seasons brought by climate change to refashion itself as one of the planet’s largest producers of food}}&lt;/ref&gt; Dahil sa malaking baybayin nito sa kahabaan ng tatlong karagatan at labindalawang marginal na dagat, pinapanatili ng Rusya ang ikaanim na pinakamalaking industriya ng [[pangingisda]] sa mundo;  pagkuha ng halos 5 milyong tonelada ng isda noong 2018.&lt;ref&gt;{{cite book |url=http://www.fao.org/3/i9540en/i9540en.pdf |title=The State of World Fisheries and Aquaculture |publisher=[[Food and Agriculture Organization]] |date=2018 |access-date=4 February 2021 |location=[[Rome]] |isbn=978-92-5-130562-1}}&lt;/ref&gt; Ito ang tahanan ng pinakamagandang [[caviar]] sa mundo, ang [[beluga]]; at gumagawa ng humigit-kumulang isang-katlo ng lahat ng de-latang isda, at ilang isang-kapat ng kabuuang sariwa at frozen na isda sa mundo.&lt;ref name=&quot;agriculturebritannica&quot;/&gt;

=== Enerhiya ===
Noong 2021, ang Rusya ang ikatlong pinakamalaking prodyuser ng enerhiya sa mundo. Ang mga Rusong kompanya tulad ng Rosneft, Lukoil, Surgutneftegas, Gazprom, at Tatneft ay ang mayorya sa produksyon ng langis na [[krudo]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Russia's Energy Overview 2021 |url=https://www.eia.gov/international/analysis/country/RUS |website=U.S. Energy Information Administration}}&lt;/ref&gt;

Noong 2022, pagkatapos ng [[Digmaang Ruso-Ukranyo|pagsalakay sa Ukranya]], humarap ang bansa ng ekonomikong mga sanction mula sa Estados Unidos gayundin sa mga bansang kasapi ng [[European Union]], ang pinakamalaking merkado ng mga enerhiyang eksport ng Rusya.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Agham at Teknolohiya ===

=== Transportasyon ===

== Kultura ==
=== Tradisyon at Pagluluto ===

=== Arkitektura ===

=== Musika at Sayaw ===

=== Literatura at Pilosopiya ===

=== Pelikula, Animasyon at Medya ===
=== Palaasan ===
=== Pambansang Holiday at Simboliko ===
=== Turismo ===

== Talababa ==
{{reflist|3}}

== Tingnan din ==
* [[Mga birong Ruso]]

== Mga kawing panlabas ==
{{Sister project links}}
* {{dmoz|Regional/Europe/Russia}}
;Pamalahaan
* [http://www.gov.ru/ Opisyal na Portal ng Pamahalaan ng Rusya] {{in lang|ru}}
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-r/russia.html Puno ng estado at Miyembro ng Gabinete] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120926195007/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-r/russia.html |date=2012-09-26 }}
* [http://en.rian.ru/ Russian News Agency Ria Novosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131003023821/http://en.rian.ru/ |date=2013-10-03 }}
;Pangkalahatang Impormasyon
* {{CIA World Factbook link|rs|Russia}}
* [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/russia.htm Ang Rusya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081022164202/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/russia.htm |date=2008-10-22 }} sa ''UCB Libraries GovPubs''
;Iba
* [http://www.waytorussia.net/WhatIsRussia/Intro.html Daan sa Rusya. Isang panimula sa Rusya at sa mga Ruso] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150206181434/http://www.waytorussia.net/WhatIsRussia/Intro.html |date=2015-02-06 }}
* [http://rbth.ru/ Russia Beyond the Headlines] International news project about Russia

{{Russia topics}}
{{Template group
|title=[[Talaksan:Gnome-globe.svg|25px]]{{nbsp}}Geographic locale
|list =
{{Countries of Europe}}
{{Countries of Asia}}
{{Countries bordering the Baltic Sea}}
{{Countries bordering the Black Sea}}
{{Countries bordering the Caspian Sea}}
}}
{{Template group
|title=International organisations
|list =
{{Commonwealth of Independent States (CIS)|state=collapsed}}
{{Council of Europe}}
{{G8 nations}}
{{BRIC}}
{{UN Security Council|state=collapsed}}
{{APEC}}
{{Organization of the Black Sea Economic Cooperation (BSEC)}}
{{Shanghai Cooperation Organisation}}
{{Eurasian Economic Community (EURASEC)}}
{{Slavic-speaking nations}}
{{Quartet on the Middle East|state=collapsed}}
}}

{{Mga Subdibisyon ng Rusya}}

[[Kategorya:Rusya| ]]
[[Kategorya:Mga bansa sa Asya]]
[[Kategorya:Mga bansa sa Europa]]</text>
      <sha1>ekuavff0z5as062x89n4brjiquch5y8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Salapi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3976</id>
    <revision>
      <id>2212454</id>
      <parentid>2173480</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18460" sha1="qvcl08g1fwk64u29qi6ymidajgwr7ub" xml:space="preserve">[[Talaksan:ClientCardSample.png|right|thumb|Isang halimbawa ng kathang-isip na tarhetang pangkaherong awtomatiko o  ATM c''ard sa Ingles''. Umiiral lamang ang pinakamalaking bahagi ng salapi ng mundo bilang numero ng pagtutuos na inililipat sa mga pinansyal na kompyter. Nagbibigay ang mga iba't ibang tarhetang plastic o ''plastic card'' at mga ibang aparato sa indibiduwal na mamimili ng kapangyarihan para maglipat ng pera paroo’t parito sa kanilang kwentang bangko nang hindi gumagamit ng salapi. Maraming tao ngayon ang gumagamit ng kaherong awtomatiko o ATM machine upang kuhanin ang salapi nila sa bangko nila.  ]]
[[Talaksan:National-Debt-Gillray.jpeg|thumb|174x174px|Sa isang karikatura ni [[James Gillray]] noong 1786, ang mga sako ng pera na ibinigay kay [[King George III|Haring George III]] ay ipinahambing sa pulibi na naputulan ng binti at braso sa kaliwang sulok]]
[[Talaksan:Obverse of the series 2009 $100 Federal Reserve Note.jpg|thumb|174x174px|Isang 100 na [[dolyar Amerikano]]]]
Ang '''salapi''', '''pera''', o '''kuwarta''' ay anumang bagay o tala na nabeberipika na karaniwang tinatanggap bilang pambayad para sa mga kalakal at serbisyo at pagbabayad ng mga utang, tulad ng mga buwis, sa isang partikular na bansa o kontekstong sosyo-ekonomiko. Ang mga pangunahing tungkulin na nagpapakilala sa pera ay bilang isang daluyan ng palitan, isang yunit ng kuwenta, isang imbakan ng halaga at kung minsan, isang pamantayan ng ipinagpaliban na pagbabayad.&lt;ref name=&quot;mankiw&quot;&gt;{{cite book|title=Macroeconomics|last=Mankiw|first=N. Gregory|authorlink=N. Gregory Mankiw|year=2007|edition=6th|pages=[https://archive.org/details/macroeconomics0000mank/page/22 22–32]|chapter=2|publisher=Worth Publishers|location=New York|isbn=978-0-7167-6213-3|url=https://archive.org/details/macroeconomics0000mank/page/22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;greco&quot;&gt;[[Thomas H. Greco, Jr.|T.H. Greco]]. ''Money: Understanding and Creating Alternatives to Legal Tender'', White River Junction, Vt: Chelsea Green Publishing (2001). {{ISBN|1-890132-37-3}}&lt;/ref&gt; Anumang bagay o matitiyak na talaan na tumutupad sa mga papel na ito ay maaaring ituring bilang salapi. 

Sa kasaysayan, ang salapi ay dating [[Emergence#Money|lumitaw na kabalaghan ng merkado]] na nagtatag ng [[Commodity money|salaping pangalakal]], ngunit halos lahat ng mga kontemporaryong sistema ng salapi ay nakabase sa [[Fiat money|salaping inatasan]].&lt;ref name=&quot;mankiw&quot; /&gt; Ang salaping inatasan, tulad ng anumang tseke o tala ng utang, ay walang [[Use value|silbi]] bilang pisikal na kalakal.{{citation needed|date=December 2019}} Nanggagaling ang kanyang halaga mula sa pagdeklara nito ng pamahalaan bilang [[Legal tender|salaping umiiral]]; iyon ay, kailangan itong tanggapin bilang pambayad sa loob ng bansa, para sa &quot;lahat ng utang, publiko at pribado&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Etymology of Money|url=http://www.thewallstreetpsychologist.com/recent_posts/the-etymology-of-money/|website=Thewallstreetpsychologist.com|accessdate=24 February 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150403151319/http://www.thewallstreetpsychologist.com/recent_posts/the-etymology-of-money/|archivedate=3 April 2015|df=}}&lt;/ref&gt; Ang [[Counterfeit money|salaping peke]] ay maaaring maging sanhi ng pagkawala ng halaga ng [[Good money|mabuting salapi]].

Ang [[Money supply|panustos ng salapi]] ng isang bansa ay binubuo ng [[Pananalapi (yunit ng palitan)|pera]] ([[salaping papel]] at [[barya]]) at, depende sa partikular na kahulugan na ginagamit, isa o higit pang uri ng [[Bank money|salapi sa bangko]] (ang mga balanse na naka-imbak sa mga [[Transactional account|kuwentang tseke]], [[Savings account|kuwentang simpanan]], at mga iba pang uri ng [[Bank accounts|kuwentang bangko]]). Ang salapi sa bangko na binubuo ng mga talaan (halos lahat komputerisado sa modernong pagbabangko), ay nagbubuo sa pinakamalaking bahagi ng [[Broad money|malawakang salapi]] sa mga maunlad na bansa.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Boyle|first1=David|authorlink1=David Boyle (author)|title=The Little Money Book|publisher=The Disinformation Company|year=2006|page=37|isbn=978-1-932857-26-9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=History of Money|url=http://zzaponline.com/history-of-money/|website=Zzaponline.com|accessdate=24 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bernstein, Peter, ''A Primer on Money and Banking, and Gold'', Wiley, 2008 edition, pp. 29–39&lt;/ref&gt; Maraming tao ang gumagamit ng kaherong awtomatiko o ATM machine upang kuhanin ang salapi nila sa bangko nila. Ang kaherong awtomatiko o automated teller machine (ATM) sa Ingles ay isang elektronikong aparato ng telekomunikasyon na nagbibigay-daan sa mga kostumer ng mga institusyong pampinansyal na magsagawa ng mga transaksyong pampinansyal, tulad ng pagkuha ng  salapi o cash withdrawal, deposito, paglilipat ng pondo, o mga katanungan sa impormasyon ng account, sa anumang oras at nang hindi nangangailangan ng direktang pakikipag-ugnayan sa kawani ng bangko.
[[Talaksan:PHI-68c-Philippine Islands-Treasury Certificate-1 Peso (1924).jpg|thumb|right|Ang isang peso ng Pilipinas]]

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:BMC_06.jpg|left|thumb|Isang katlong baryang [[stater]] ng 640 BK na gawa sa [[electrum|elektro]] mula sa [[Lydia#First coinage|Lydia]]]]
Maaaring nagsimula ang paggamit ng mala-[[Palitan ng paninda|barter]] na pamamaraan noong 100,000 taong nakalipas, ngunit walang ebidensya ng lipunan o ekonomiya na umasa, una sa lahat, sa palitan ng paninda.&lt;ref&gt;[[Marcel Mauss|Mauss, Marcel]]. ''The Gift: The Form and Reason for Exchange in Archaic Societies''. pp. 36–37.&lt;/ref&gt; Sa halip nito, umandar ang mga lipunang di-mananalapi higit sa lahat sa mga prinsipyo ng [[gift economy|ekonomiyang de-regalo]] at [[utang]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nakedcapitalism.com/2011/08/what-is-debt-%E2%80%93-an-interview-with-economic-anthropologist-david-graeber.html|title=What is Debt? – An Interview with Economic Anthropologist David Graeber|publisher=[[Naked Capitalism]]|date=2011-08-26|access-date=2020-02-12|archive-date=2017-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170924032744/https://www.nakedcapitalism.com/2011/08/what-is-debt-%E2%80%93-an-interview-with-economic-anthropologist-david-graeber.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;David Graeber: ''Debt: The First 5000 Years'', Melville 2011. Cf. [http://socialtextjournal.org/a-history-of-debt/ review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420132635/https://socialtextjournal.org/a-history-of-debt/ |date=2020-04-20 }}&lt;/ref&gt; Sa katunayan, noong nagkaroon ng palitan, naging karaniwan ito sa mga hindi magkakakilala o mga potensyal na kalaban.&lt;ref name=&quot;Graeber, David pp. 153-154&quot;&gt;{{cite book|author=David Graeber|title=Toward an anthropological theory of value: the false coin of our own dreams|url=https://books.google.com/books?id=uo8tttilAlQC&amp;pg=PA153|accessdate=10 February 2011|year=2001|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-0-312-24045-5|pages=153–154}}&lt;/ref&gt;

Kalaunan, ipinasulong ng mararaming kultura sa buong mundo ang paggamit ng [[commodity money|salaping pangalakal]]. Ang [[siklo]] o shekel ng Mesopotamya ay yunit ng timang, ay nanalig sa bigat ng halos 160 [[Grain (unit)|tungkos]] ng [[sebada]].&lt;ref&gt;Kramer, ''History Begins at Sumer'', pp. 52–55.&lt;/ref&gt; Ang unang paggmit ng kataga ay mula sa [[Mesopotamia|Mesopotamya]] sirka 3000 BK. Gumamit ang mga lipunan sa mga Amerika, Asya, Aprika at Australya ang [[shell money|salaping kabibi]] – kadalasan, ang mga kabibi ng [[cowry|sigay]] (''Cypraea moneta L.'' o ''C. annulus L.''). Ayon kay [[Herodotus]], ang mga [[Lydians|Lidyano]] ang unang katao na gumamit ng [[Gold coin|baryang ginto]] at [[Silver coin|pilak]].&lt;ref&gt;Herodotus. ''Histories'', I, 94&lt;/ref&gt; Pinaniniwaalan ng mga modernong iskolar na unang naminta ang mga naselyuhang [[barya]] noong mga 650–600 BK.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rg.ancients.info/lion/article.html|author=Goldsborough, Reid|title=World's First Coin|publisher=rg.ancients.info|date=2003-10-02|accessdate=2009-04-20|archive-date=2018-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013171219/http://rg.ancients.info/lion/article.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[Talaksan:Jiao_zi.jpg|thumb|Ang ''Jiaozi'' ng Dinastiyang Song, ang pinakaunang salaping papel ng mundo]]
Nagbago nang nagbago ang sistema ng [[commodity money|salaping pangalakal]] hanggang nagkaroon ng sistema ng [[representative money|salaping kinatawan]].{{Citation needed|date=December 2009}} Nangyari ito dahil nagbigay ang mga mangangalakal ng ginto at pilak o mga bangko sa kanilang mga depositante – na matutubos para sa nadepositong [[commodity money|salaping pangkalakal]]. Kalaunan, naging karaniwan ang pagtanggap sa mga resibo bilang pambayad at ginamit bilang salapi. Unang ginamit ang mga salaping papel o  [[banknotes|papel de bangko]] sa Tsina noong [[dinastiyang Song]]. Nagmula ang ito, kilala bilang &quot;[[Jiaozi (currency)|jiaozi]]&quot;, mula sa mga [[promissory notes|kasulatang pangako]] o pagare na ginagamit mula noong ika-7 siglo. Gayunman, hindi sila pumalit sa salaping pangalakal, at ginamit kasama ng barya. Noong ika-13 siglo, nakilala ang salaping papel sa Europa sa pamamagitan ng salaysay ng mga manlalakbay, tulad nina [[Marco Polo]] at [[William of Rubruck|Giljom de Rubruk]].&lt;ref&gt;{{cite book|last=Moshenskyi|first=Sergii|title=History of the weksel: Bill of exchange and promissory note|year=2008|isbn=978-1-4363-0694-2|page=55}}&lt;/ref&gt; Ang salaysay ni Marco Polo ng salaping papel noong [[dinastiyang Yuan]] ay paksa ng isang kabanata ng kanyang aklat, ''[[Ang mga Paglalakbay ni Marco Polo]]'', na pinamagatang &quot;[[s:The Travels of Marco Polo/Book 2/Chapter 24|Kung Paano Pinapangyari ng Dakilang Khan ang Balat ng Kahoy, na Ginawang Parang Papel, ay Nagsilbi bilang Salapi sa Buong Bansa Niya]].&quot;&lt;ref name=&quot;Marco Polo&quot;&gt;{{cite book|author=Marco Polo|title=The Travels of Marco Polo, a Venetian, in the Thirteenth Century: Being a Description, by that Early Traveller, of Remarkable Places and Things, in the Eastern Parts of the World|url=https://books.google.com/books?id=JetQAAAAcAAJ&amp;pg=PA353|accessdate=19 September 2012|year=1818|pages=353–355}}&lt;/ref&gt; Unang inilabas ang mga salaping papel sa Europa ni [[Stockholms Banco]] noong 1661, at ginamit muli kasama ng barya. Ang [[gold standard|gintong pamantayan]], isang [[monetary system|sistema ng pananalapi]] kung saan ang pambayad ay talang papel na mapapalitan sa nakatakdang, nakapirming halaga ng ginto, ang nagpalit sa paggamit ng baryang ginto bilang pera noong mga ika-17–ika-19 na siglo sa Europa. Itong mga tala ng gintong pamantayan ay ginawang [[legal tender|salaping umiiral]], at pinigil ang pagtubos ng baryang ginto. Pagsapit ng ika-20 siglo, halos lahat ng mga bansa ay nagpatibay ng gintong pamantayan, at ipinatibay nila ang kanilang salaping umiiral sa mga nakapirming halaga ng ginto.

Pagkalipas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Ika-2 Digmaang Pandaigdig]] at ng [[Bretton Woods Conference|Komperensyang Bretton Woods]], karamihan ng bansa ay nagpatibay ng salaping fiat na nakakabit sa [[Dolyar ng Estados Unidos|dolyar ng US]]. Nakakabit naman ang dolyar ng US sa ginto. Noong 1971, sinuspinde ng Amerikanong goberyno ang palitan ng dolyar ng US sa ginto. Pagkatapos nito, binaklas ng mga mararaming bansa ang kanilang mga salapi mula sa dolyar ng US, at karamihan ng mga salapi ng mundo ay walang katig kundi ang fiat ng salaping umiiral ng pamahalaan at ang kakayahang magpalit ng pera para sa kalakal sa pagbabayad. Ayon sa mga tagapagtaguyod ng [[Modern Money Theory|modernong teorya ng salapi]], nakakabit din ang salaping fiat sa mga buwis. Sa pagtakda ng mga buwis, gumagawa ang mga estado ng kahingian para sa salaping ipinalabas nila.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Wray|first1=L. Randall|title=Modern money theory: a primer on macroeconomics for sovereign monetary systems|date=2012|publisher=Palgrave Macmillan|location=Houndmills, Basingstoke, Hampshire|isbn=978-0230368897|pages=45–50}}&lt;/ref&gt;

== Tungkulin ==
Sa ''Money and the Mechanism of Exchange (1875)'', sinuri ni [[William Stanley Jevons]] ang salapi ayon sa apat na tungkulin: isang ''[[Medium of exchange|pambayad]]'', isang ''karaniwang'' ''sukat ng halaga'' (o [[Unit of account|sukat ng kuwenta]]), isang ''pamantayan ng halaga'' (or [[Standard of deferred payment|pamantayan ng ipinagpalibang bayad]]), at ''[[Store of value|imbak ng halaga]]''. Noong pagsapit ng 1919, ibinuod ang apat na tungkulin ng salapi ni Jevons sa [[Dalawang taludtod|dalawahang taludtod]]:

: ''Money's a matter of functions four,''
: ''A Medium, a Measure, a Standard, a Store.''&lt;ref name=&quot;a_milnes&quot;&gt;{{cite book|last=Milnes|first=Alfred|title=The economic foundations of reconstruction|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.22790|publisher=Macdonald and Evans|year=1919|page=55}}&lt;/ref&gt;

Sa kalaunan, magiging napakasikat ang dalawang taludtod na ito sa mga aklat-aralin ng makroekonomiya.&lt;ref name=&quot;dwivedi&quot;&gt;{{cite book|last=Dwivedi|first=DN|title=Macroeconomics: Theory and Policy|publisher=Tata McGraw-Hill|year=2005|page=182}}&lt;/ref&gt; Sa karamihan ng mga makabagong aklat-aralin, tatlong tungklin lang ang naitala, yaong sa [[Medium of exchange|pambayad]], [[Unit of account|sukat ng kuwenta]], at [[Store of value|imbak ng halaga]]. Hindi itinuturing ang pamantayan ng ipinagpalibang bayad bilang natatanging tungkulin kundi, sa halip ay nakalakip sa mga ibang tungkulin.&lt;ref name=&quot;mankiw&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;krugman&quot;&gt;Krugman, Paul &amp; Wells, Robin, ''Economics'', Worth Publishers, New York (2006)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;abel_bernanke&quot;&gt;{{cite book|last=Abel|first=Andrew|last2=Bernanke|first2=Ben|authorlink2=Ben Bernanke|title=Macroeconomics|url=https://archive.org/details/macroeconomics05edabel_a8b8|publisher=Pearson|year=2005|edition=5th|pages=[https://archive.org/details/macroeconomics05edabel_a8b8/page/266 266]–269|chapter=7|isbn=978-0-201-32789-2}}&lt;/ref&gt;

Sa kasaysayan, matagal nang pinagtataluhan ang kombinasyon ng tungkulin ng salapi. Sinabi ng iba na kailangang hiwalayin pa ang mga tungkulin at kulang ang nag-iisang yunit para talakayin lahat. Isa sa mga argumento ang salungatan ng papel ng salapi bilang [[Medium of exchange|pambayad]] sa kanyang papel bilang [[Store of value|imbak ng halaga]]: kinakailangan ng kanyang papel bilang imbak ng halaga na ipunin ito nang hindi gagastos, habang kinakailangan ng kanyang papel bilang pambayad na umikot ito.&lt;ref name=&quot;greco&quot; /&gt;  Ayon naman sa iba, pagkaantala lang ang pag-imbak ng halaga sa pagpapalit, ngunit hindi ito nakababawas sa katotohanan na pambayad ang salapi na maaaring dalhin sa magkaibang panahon at lugar. Ang terminong &quot;puhunang pinansyal&quot; ay mas pangkalahatang at napapabilang na termino para sa lahat ng likidong instrumento, kung sila ay pantay na kinikilalang salapi man o hindi.

=== Pambayad ===
Kung kailan ginagamit ang salapi bilang pampagitan ng palitan ng kalakal at serbisyo, pumapapel ito bilang ''pambayad''. Sa gayon ay iniiwasan niya ang pagdispalko ng sistemang barter, tulad ng problema ng &quot;[[Coincidence of wants|pagkakaton ng ninanais]]&quot;. Ang pinakahalagang paggamit ng salapi ay bilang pamamaraan para paghambingin ang halaga ng di-magkaparehong bagay.
[[Talaksan:P1 English series (Obverse).jpg|thumb|right|200px|1 peso]]

=== Sukat ng kuwenta ===
Ang ''sukat ng kuwenta'' (sa ekonomika)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boundless.com/business/textbooks/boundless-business-textbook/the-functions-of-money-and-banking-21/money-as-a-tool-123/functions-of-money-568-3194/|title=Functions of Money|website=[[Boundless (company)|boundless.com]]|date=2017-10-11|access-date=2020-02-19|archive-date=2015-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20151018115939/https://www.boundless.com/business/textbooks/boundless-business-textbook/the-functions-of-money-and-banking-21/money-as-a-tool-123/functions-of-money-568-3194/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ay pamantayang pabilanging yunit ng kuwarta ng pamilihang halaga ng kalakal, serbisyo, at iba pang transaksyon. Paunang kailangan ang sukat ng kuwenta sa pagbubuo ng kasunduang kalakalin na may kinalaman sa utang. Nagsisilbi ang salapi bilang pamantayan panukat at iisang denominasyon ng kalakal. Kaya batayan ito sa pagsaturing at pagbaratilyo ng presyo. Kailangan ito para makapagbuo ng matalab na sistemang pantuos.

=== Pamantayan ng ipinagpalibang bayad ===
Habang itinatangi ang ''pamantayan ng ipinagpalibang bayad'' sa iilang mga teksto,&lt;ref name=&quot;greco&quot; /&gt; lalo na ang mga luma, ikinalakip ito sa mga ibang teksto sa ilalim ng mga ibang tungkulin.{{r|&quot;mankiw&quot;|&quot;krugman&quot;|&quot;abel_bernanke&quot;}}{{clarify|date=December 2018|reason=Specify which other functions are sometimes said to subsume this function, and in that way.}} Ang &quot;pamantayan ng ipinagpalibang bayad&quot; ay tinatanggap na paraan para makabayad ng [[utang]] – denominado ang mga utang sa yunit na ito, at binabanggit ng kalagayan ng salapi bilang [[salaping umiiral]], sa hurisdiksyong may konsepto nito, na maaari itong magsilbi para sa pagbayad ng utang. Kung denominado ang utang sa salapi, maaaring bumago ang tunay na halaga ng utang dahil sa bintog at [[deplasyon]], at para sa soberano at pandaigdigang utang sa pamamagitan ng [[Debasement|pagpapabagsak]] at [[Devaluation|pagpapawalang halaga]].

=== Imbak ng halaga ===
Upang sumilbi bilang ''imbak ng halaga'', ang salapi ay dapat mapagkakatiwalaang maipon, maimbak, at mabawi – at inaasahang magagamit bilang pambayad nang mabawi siya. Dapat mapanatili rin ang halaga ng salapi sa paglipas ng panahon. Ayon sa mga ilan, binabawas ng bintog, sa pamamagitan ng pagbawas ng halaga ng salapi, ang abilidad ng salapi na pumapel bilang imbak ng halaga.&lt;ref name=&quot;mankiw&quot; /&gt;

== Katangian ==
Upang matupad ang kanyang mga iba't ibang silbi, dapat magkaroon ang salapi ng mga sumusunod na katangian:&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Desjardins|first1=Jeff|title=Infographic: The Properties of Money|url=http://money.visualcapitalist.com/infographic-the-properties-of-money/|publisher=The Money Project|accessdate=18 July 2017|date=December 15, 2015}}&lt;/ref&gt;

* [[Fungibility|Punghibilidad]]: ang kanyang indibiduwal na yunit ay dapat may kakayahan ng pagpalitin sa isa't isa.
* [[Durability|Tibay]]: kayang makatiis ng paulit-ulit na paggamit.
* Bitbitin: madaling ibitbit at idala.
* Madaling Makilala: dapat madaling makilala ang halaga nito.
* Katatagan ng halaga: hindi dapat magbagu-bago ang kanyang halaga.

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

&lt;br /&gt;

[[Kategorya:Pera| ]]
[[Kategorya:Mga pananalapi]]
[[Kategorya:Salapi]]</text>
      <sha1>qvcl08g1fwk64u29qi6ymidajgwr7ub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kristiyanismo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4398</id>
    <revision>
      <id>2212298</id>
      <parentid>2183133</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T16:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146946" sha1="jcvrfc2f9w429vb8l5s40a6k82bjp7v" xml:space="preserve">{{Kristiyanismo}}
Ang '''Kristiyanismo''' ay [[Abrahamiko]] at [[monoteistang]] [[relihiyon]] na nakabatay sa buhay at mga aral ni [[Hesu Kristo]], ang itinataguriang Anak ng [[Diyos]] at tagapagligtas ng sangkatauhan. Sa kasalukuyan, ito ang pinakamalaking relihiyon sa mundo, na may humigit-kumulang 2.4 bilyong kasapi o 31.2% ng pandaigdigang populasyon.

Ang Kristiyanismo sa simulang kasaysayan nito noong mga maagang siglo nito ay ''hindi isang nagkakaisang kilusan'' ngunit binubuo ng mga pangkat na may ''mga magkakatunggaling pananaw'' na gumagamit ng mga iba't ibang kasulatan.&lt;ref&gt;http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/religion/story/pagels.html&lt;/ref&gt; Ang [[kanon]] ng Bagong Tipan (na tinatanggap ng marami ngunit hindi lahat ng Kristiyano sa ngayon) na nabuo lamang noong ika-4 siglo CE ang kanon na pinagpasyahan ng isang pangkat ng Kristiyano. Sa karagdagan, ang mga kasunduan sa [[teolohiya]] ay nabuo lámang sa mga [[Unang Pitong Konsilyo]] na nagsimula lamang noong ika-4 siglo CE kung saan ang pangkat na nanalo sa mga [[halalan]]g ito ang naging ''[[ortodoksiya]]''. Ang mga konsehong ito ay inumpisahan ni [[Dakilang Constantino|Emperador Constantino]] upang maabot ang isang pagkakaisa ng mga magkakatunggaling sektang Kristiyano sa kanyang [[Imperyong Romano]]. Sa mga konsehong ito na kinondena ng nanalong ''ortodoksiya'' ang kanilang mga katunggaling sektang Kristiyano na natalo sa mga [[halalan]]g ito bilang mga [[erehiya|eretiko]]. Ang ''ortodoksiya'' ang ginawang opisyal na relihiyon ng Imperyo Romano ni Emperador [[Theodosius I]] at kanyang sinupil ang ''ibang mga sektang Kristiyano'' gayundin ang mga ''relihiyong [[pagano]]'' na katunggali ng ortodoksiyang ito. Kalaunan, ang ortodoksiya ay [[#P|nagkabaha-bahagi sa iba't ibang mga pangkat]] dahil sa mga hindi mapagkasunduang doktrina.

Ang mga pagkakabaha-bahaging ito ay nagpapatuloy pa rin hanggang sa kasalukuyang panahon dahil sa iba't ibang magkakatunggaling interpretasyon tungkol sa tunay na kalikasan at mga katuruan ni [[Hesus]]. Ang mga karamihan sa mga sektang ito ay nag-aangkin na sila  [[ang isang totoong simbahan]]g Kristiyano at ang ibang mga sektang Kristiyano ay ''hindi totoo''.

== Simula at kahulugan ng pangalang Kristiyano ==
Ang pangalang '''Kristiyano''' (Griyegong Χριστιανός, &quot;''Christianos''&quot; Strong's G5546),  ay may kahulugang &quot;kabílang kay Kristo&quot; o &quot;pagmamay-ari ni Kristo&quot;, na naging tawag para sa mga sinaunang disipulo sa lungsod ng [[Antioke]] na kilala rin bilang [[Antioque]] o [[Antioch]] (Gawa 11:26).  Si [[San Ignacio ng Antioch]] ang unang gumamit ng &quot;Kristiyanismo&quot; (Χριστιανισμός, &quot;''Christianismos''&quot;) bílang pangalan ng pananampalataya kay Kristo.  Sa diwà ng Kristiyanismo, kapag ginamit ang salitang ''Kristiyano'' - kasáma at katulad ng mga katagang ''[[alagad]]'', ''[[apostol]]'', ''[[disipulo]]'', ''mananampalataya'', ''sumasampalatáyà,'' nanalig'', o ''naniniwala'' - nagpapahiwatig ito ng pagtitiwala at pagsunod kay [[Hesukristo]].  Ginamit ni [[Simon Pedro]] at [[Haring Agrippa]] ang katawagang ''Kristiyano''.&lt;ref name=Biblia4&gt;{{cite-Biblia4|''What's the difference between a disciple and a Christian?'', pahina 156}}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan==
{{seealso|Unang Pitong Konsehong Ekumenikal|Simbahang Katoliko Romano#Kasaysayan|l2=Kasaysayan ng Simbahang Romano Katoliko}}
Ang pinaniniwalaan (ng mga Kristiyano) na tagapagtatag ng Kristiyanismo na si [[Hesus]] ay pinaniwalaang ipinanganak sa Romanong Judea sa pagitan ng 7 BCE at 2 CE.&lt;ref&gt;Rahner (page 731) states that the consensus among historians is ''c.'' 4 BC/BCE. Sanders supports ''c.'' 4 BC/BCE. Vermes supports ''c.'' 6/5 BC/BCE. Finegan supports ''c.'' 3/2 BC/BCE. Sanders refers to the general consensus, Vermes a common 'early' date, Finegan defends comprehensively the date according to early Christian traditions.&lt;/ref&gt; Ang Kristiyanismo ay nagsimulang kumalat mula sa Herusalem tungo sa mga lugar gaya ng Syria, Assyria, Mesopotamia, Phoenicia, Asia Minor, Jordan at Ehipto. Ang Kristiyanismo ay ginawang opisyal na relihiyon ng estado ng [[Armenia]] noong 301 CE, [[Georgia (bansa)|Georgia]] noong 319 CE, [[Imperyong Aksumnite]] noong 325 CE at ng [[imperyo Romano]] noong 380 CE. Ang mga kondisyon sa [[imperyo Romano]] ay nagpadali sa pagkalat ng mga bagong ideya. Ang mga mahuhusay na lansangan at mga daanang pantubig ay pumayag sa madalíng paglalakbay samantalang ang [[Pax Romana]] ay gumawa sa paglalakbay mula sa isang rehiyon tungo sa isa pa na ligtas. Ang mga sinaunang Kristiyano ay nakaakay ng mga pamayanang [[Hudaismo|Hudyo]] sa buong [[Dagat Meditteraneo]].&lt;ref name=chadwickhenry23and24/&gt;&lt;ref name=&quot;Hitchcock 281&quot;&gt;Hitchcock, ''Geography of Religion'' (2004), p. 281, quote: &quot;By the year 100, more than 40&amp;nbsp;Christian communities existed in cities around the Mediterranean, including two in North Africa, at Alexandria and Cyrene, and several in Italy.&quot;&lt;/ref&gt; Bagaman ang karamihan ng mga naakay sa Kristiyanismo ay mula sa Imperyo Romano, ang mga kilalang pamayanang Kristiyano ay itinatag rin sa [[Armenia]], [[Iran]] at sa kahabaan ng [[Baybaying Malabar]].&lt;ref name=&quot;AFM&quot;&gt;A.E. Medlycott, ''India and The Apostle Thomas'', pp.1-71, 213-97; M.R. James, ''Apocryphal New Testament'', pp.364-436; Eusebius, ''History'', chapter 4:30; J.N. Farquhar, ''The Apostle Thomas in North India'', chapter 4:30; V.A. Smith, ''Early History of India'', p.235; L.W. Brown, ''The Indian Christians of St. Thomas'', p.49-59&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.stthoma.com/&lt;/ref&gt; Ang bagong [[relihiyon]] na Kristiyanismo ay pinakamatagumpay sa mga lugar na urbano at kumalat muna sa mga [[alipin]] at mga tao na may mabababang mga katayuan sa lipunan.&lt;ref&gt;McMullen, pp. 37, 83.&lt;/ref&gt;
===Unang siglo===
====Alitan sa pagitan ng mga pinunong Kristiyano====
Sa simula, ang [[Hudaismo]] at Kristiyanismo ayon sa mga iskolar ay hindi pa hiwalay at ang mga Kristiyano ay sumasambang kasáma ng mga Hudyo na tinatawag ng mga historyan na [[Hudyong Kristiyano]] gaya ng mga [[Ebionita]]. Ang mga Hudyong Kristiyano ang bumubuo sa karamihan ng mga Kristiyano sa unang siglo ng Kristiyanismo at sumusunod pa rin sa mga Kautusan ni [[Moises]] ayon sa [[Mga Gawa ng mga Apostol]].&lt;ref name=&quot;Davidson115&quot;&gt;Davidson, ''The Birth of the Church'' (2005), p. 115&lt;/ref&gt; Gayunpaman, dahil ang mga ibang Kristiyano ay nagsimulang umakay sa mga [[hentil]] (hindi Hudyo), nagkaroon ng alitan sa pagitan ng mga Kristiyano kung dapat pang sundin ng mga [[hentil]] (hindi-Hudyo) ang mga kautusan ni Moises.  Upang malutas ang  mga magkakatunggaling pananaw tungkol sa Kautusan ni Moises, ang [[konseho ng Herusalem]] ay tinipon ng mga haligi ng iglesia (simbahan) na sina Pedro at Santiago ({{bibleverse||Galacia|2:9}}). Nagpasya si [[Santiago ang Makatarungan]] na ang mga [[hentil]] (hindi-Hudyo) ay maaaring maging mga Kristiyano nang hindi sumusunod sa ''ilang'' mga kautusan ni Moises gaya ng pagtutuli ngunit ''kailangan'' pa ring silang sumunod sa ilang mga kautusan ni Moises gaya ng paglayo sa ''mga pagkaing inihandog sa mga diyos-diyosan at binigti at dugo, imoralidad...sapagkat ang kautusan ni Moises ay ipinapangaral sa bawat lungsod  mula pa nang unang panahon at binabasa ito sa mga sinagoga bawat araw ng Sabat'' ({{bibleverse2|Mga|Gawa|15:20-21}}).&lt;ref name= &quot;chadwick37&quot;&gt;Chadwick, Henry, p. 37.&lt;/ref&gt; Gayunpaman, ayon {{bibleverse2|Mga|Gawa|16:3-4}}, tinuli ni Pablo si Timoteo at sa pagtahak nila sa mga lungsod, ibinigay nila Pablo sa mga iglesia ang pinagpasiyahan ng mga [[apostol]] at ng mga nakakatanda sa [[konseho ng Herusalem]] na kanilang dapat sundin.&lt;ref name=chadwickhenry23and24&gt;Chadwick, Henry, pp. 23–24.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=macculloch109&gt;MacCulloch, ''Christianity'', p. 109.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Davidson149&quot;&gt;Davidson, ''The Birth of the Church'' (2005), p. 149&lt;/ref&gt; Ang alitan tungkol sa pagsunod sa Kautusan ni Moises ay hindi natapos sa [[konseho ng Herusalem]]. Ayon sa {{bibleverse|Mga|Gawa|21:17-25}}, nabalitaan ng mga Hudyo patungkol kay Pablo, ''na tinuturuan mo ang lahat ng mga Hudyo na nasa mga hentil, ng pagtalikod kay Moises. Sinabi mo na huwag tuliin ang kanilang mga anak, ni mamuhay ng ayon sa mga kaugalian...Dalisayiin mo ang iyong sarili kasama nila. Bayaran mo ang kanilang magugugol upang magpaahit sila ng kanilang mga ulo. Upang malaman ng lahat na hindi totoo ang mga bagay na nabalitaan nila patungkol sa iyo. At malalaman din na ikaw ay lumalakad ng maayos na tumutupad ng kautusan.''&quot;. Ayon sa {{bibleverse2||Galacia|2:11-14}}, kinompronta at sinaway ni Pablo si [[Pedro]] dahil sa pamimilit ni Pedro sa mga hentil na sumunod sa kautusan ni Moises. Taliwas sa pinagpasyahan sa [[Konseho ng Herusalem]] na bawal kainin ang pagkaing inihandog sa diyos-diyosan, binigti at dugo, isinaad ni Pablo sa {{bibleverse|1|Corinto|10:25}}, &quot;''anumang ipinagbibili sa pamilihan ay kainin ninyo&quot;''.&lt;ref&gt;I Corinthians: a new translation Volume 32 Anchor Bible William Fridell Orr, James Arthur Walther - 1976 &quot;Paul's openness regarding dietary restrictions raises again the question of the connection with the decrees of the council at Jerusalem (Acts 15:29; Introduction, pp. 63–65). There is no hint here of an apostolic decree involving food.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gordon D. Fee ''The First Epistle to the Corinthians'' 1987 p480 &quot;Paul's &quot;rule&quot; for everyday life in Corinth is a simple one: &quot;Eat anything19 sold in the meat market&quot;&quot;&lt;/ref&gt; at sa {{bibleverse|1|Corinto|8:4-8}} ay &quot;''hindi tayo nagiging katanggap-tanggap sa Diyos sa pamamagitan ng pagkain''&quot;. Ang pagkain ng mga inihandog sa diyos-diyosan ay ipinagbawal rin ni [[Hesus]] sa {{bibleverse||Pahayag|2:20,14}}.

Bagaman nakapasok sa kanon na Katoliko ang mga [[sulat ni Pablo]], ang mga sulat na ito ay itinakwil ng mga [[Hudyong-Kristiyano]]ng [[Ebionita]] na naniniwalang si [[Apostol Pablo]] ay isang ''natalikod at impostor na [[apostol]]''.&lt;ref&gt;Ecclesiastical History 3.27.4&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Irenaeus; Aganist Heresies 1.26.2&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Epiphanius, Panarion, 30.16.6-9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;MacCulloch, ''Christianity'', pp.127–131.&lt;/ref&gt;

===Ikalawang siglo===
Ang ilang mga pamayanang Kristiyano sa ikalawang siglo CE ay nagebolb sa isang mas may istrukturang hierarka na ang isang sentral na obispo ay may autoridad sa siyudad at humantong sa pagpapaunlad ng [[Obispong Metropolitan]]. Ang organisasyon ng Simbahang Kristiyano ay nagsimulang gumaya sa organisasyon ng Imperyo Romano. Ang mga obispo sa mga siyudad na mas mahalaga sa politika ay naglapat ng mas malaking autoridad sa mga obispo sa mga kalapit na siyudad.&lt;ref name=duffy9and10&gt;Duffy, pp. 9–10.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=markus75&gt;Markus, p. 75.&lt;/ref&gt; Ang mga simbahan sa [[Antioquia]], [[Alehandriya]] at [[Roma]] ang humawak ng pinakamatataas na mga posisyon.&lt;ref name=macculloch134&gt;MacCulloch, ''Christianity'', p. 134.&lt;/ref&gt; Kabilang sa mga magkakatunggaling pananaw na Kristiyanong lumaganap noong ika-2 siglo ang [[Marcionismo]], [[Gnostisismo]], [[Montanismo]], [[Docetismo]]. Si [[Marcion]] ang pinaniniwalang ang unang nagtipon ng isang [[kanon]] na binubuo lamang 11 mga aklat na isang Ebanghelyo ni Lucas at 10 [[sulat ni Pablo]]. Ang ibang mga aklat nang kalaunang naging [[kanon]] ng Bagong Tipan ay itinakwil ni Marcion. Si [[Irenaeus]] ang unang nagmungkahi ng pagtanggap lamang sa apat na ebanghelyo at nangatwiran laban sa mga ibang pangkat na Kristiyano na gumagamit ng mga ebanghelyo na kaunti o higit pa sa 4. Kanyang binatikos ang [[Gnostisismo]] at itinakwil ang [[Ebanghelyo ng Katotohanan]] dahil sa nilalamang [[gnostiko]] nito. Tinangka ni [[Papa Víctor I|Victor]] na obispo ng Roma na ideklarang [[erehiya]] at itiwalag ang mga nagdiriwang ng paskuwa sa Nisan 14. Bago ni Victor, may isang pagkakaiba sa petsa ng pagdiriwang ng Paskuwa sa pagitan ng mga obispo ng Asya menor at Kanluran. Ipinagdiriwang ito ng mga simbahan sa Asya menor tuwing ika-14 ng buwang Nisan ng mga Hudyo na araw bago ang paskuwa ng mga Hudyo nang hindi isinasaalang kung anong araw ng linggo ito mahulog na kanilang binatay sa [[Ebanghelyo ni Juan]] sa {{Bibleverse2||Juan|18:28}} at {{Bibleverse2||Juan|19:14-15}}.&lt;ref name=eusebius&gt;Eusebius, Church History 5.23-4&lt;/ref&gt; Ang kasanayang ito ay sinunod ni [[Policarpio]] na obispo ng [[Smyrna]] sa Asya (na inangking alagad ni Apostol Juan) gayundin ni [[Melito ng Sardis]]. Salungat sa Ebanghelyo ni Juan, ang {{Bibleverse2||Marcos|14:12-18}}, {{Bibleverse2||Mateo|26:17-21}} at {{Bibleverse2||Lucas|22:8}} ay nagsasaad na ang Huling Hapunan ang Seder na [[Paskuwa]] na isinasagawa ng mga Hudyo sa simula ng [[Nisan]] 15. Ipinagdiriwang ng Kanluran ang Paskuwa tuwing linggo kasunod ng ika-14 ng Nisan. Ang mga synod ay idinaos sa [[Syria Palaestina|Palestina]], [[Diocese of Pontus|Pontus]] at [[Osrhoene]] sa ''silangan'' at [[Roma]] at [[Gaul]] sa ''kanluran'' na ang bawat isa ay nagpasyang ang pagdiriwang ng paskuwa ay dapat tuwing linggo. Ang isang pagpupulong sa Roma ay idinaos na pinangasiwaan ni Victor at nagpadala ng liham kay [[Polycrates ng Efeso]] at mga simbahan sa probinsiya ng Asya. Sa parehong taon, tinipon ni Polycrates ang isang pagpupulong sa [[Efeso]] na dinaluhan ng mga obispo sa buong probinsiya ng Asya at nagpasya silang sawayin si Victor at panatilihin ang kanilang tradisyon ng paskuwa.&lt;ref name=eusebius/&gt; Pinutol ni Victor ang kanyang kaugnayan sa mga obispong gaya nina [[Polycrates]] ng [[Efeso]] na sumalungat sa kanyang mga pananaw tungkol sa Paskuwa. Ang isyu ng paskuwa ay sinagot sa [[Unang Konseho ng Nicaea]] noong 325 CE na nagpasyang ang paskuwa ay dapat idaos tuwing linggo kasunod ng buong buwan pagkatapos ng equinox na tagsibol. Itinakwil rin ni Victor si [[Theodotus ng Byzantium]] dahil sa kanyang paniniwalang [[adopsiyonismo]] tungkol kay Kristo. Naniwala si Theodotus na si Hesus ay ipinanganak bilang isang hindi-Diyos na tao at kalaunan lamang &quot;inampon&quot; ng Diyos sa kanyang bautismo at naging Diyos pagkatapos ng kanyang pagkabuhay muli.

===Ikatlong siglo===
Isinaad ni Duffy na noong ikatlong siglo CE, ang obispo sa Roma ay nagsimulang umasal bilang korte ng pag-aapela sa mga problema na hindi malutas ng ibang mga obispo sa ibang mga siyudad.&lt;ref name=duffy18&gt;Duffy, p. 18.&lt;/ref&gt; Ang ilang mga Kristiyano na humahawak ng paniniwalang [[Simbahang proto-Ortodoksiya|proto-ortodokso]] na kilala bilang mga [[ama ng simbahan]] ay nagsimulang maglarawan ng mga katuruan nito bilang pagsalungat sa ibang mga pangkat ng Kristiyano gaya ng [[Gnostisismo]].
&lt;ref&gt;MacCulloch, ''Christianity'', p. 141.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Davidson169&quot;&gt;Davidson, ''The Birth of the Church'' (2005), pp. 169, 181&lt;/ref&gt; Hindi katulad ng karamihan ng mga [[relihiyon]] sa Imperyo Romano sa panahong ito, ang mga Kristiyano ay inaatasan na magtakwil ng ibang mga [[diyos]] na isang kasanayang minana mula sa [[Hudaismo]]. Ang pagtanggi ng mga Kristiyano na lumahok sa mga pagdiriwang na [[pagano]] ay nangangahulugang hindi nito magawang makilahok sa karamihan ng buhay pampubliko na nagtulak sa mga hindi Kristiyano kabilang ang pamahalaan ng Imperyo Romano na matakot na ginagalit ng mga Kristiyano ang mga diyos at nagiging banta sa kapayapaan at kasaganaan ng imperyo. Sa karagdagan, ang pagiging malapit ng mga lipunang Kristiyano at pagiging masikreto sa mga kasanayan nito ay lumikha ng mga tsismis na ang mga Kristiyano ay nagsasagawa ng [[insesto]] at [[kanibalismo]]. Ito ay nagresulta sa mga pag-uusig na Romano sa mga Kristiyano na karaniwan ay lokal at bihira bago ang ikaapat na siglo CE.&lt;ref name=macculloch155and164&gt;MacCulloch, ''Christianity'', pp. 155–159, 164.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=chadwick21&gt;Chadwick, Henry, p. 41.&lt;/ref&gt; Ang isang sunod sunod na mas sentral na organisadong mga pag-uusig sa Kristiyano ay lumitaw noong ikatlong siglo nang inatas ng mga emperador na ang mga krisis sa militar, pampolitika at pang-ekonomiya ng imperyo ay sanhi ng galit ng mga diyos. Ang lahat ng mga mamamayan ay inatasang maghandog sa mga diyos o kundi ay paparusahan.&lt;ref name=chadwick41and42&gt;Chadwick, Henry, pp. 41–42, 55.&lt;/ref&gt; Ang mga Hudyo ay hindi isinama hangga't nagbabayad ang mga ito ng [[fiscus Judaicus]] (buwis ng Hudyo). Ang ilang mga kristiyano ay pinaslang, lumisan sa imperyo o tumakwil sa kanilang paniniwalang Kristiyano. Ang mga hindi pagkakasunduan sa papel sa Iglesia (kung meron man) na dapat magkaroon ang mga tumalikod na ito ay humantong sa mga [[paghahati]] ng mga [[Donatista]] at [[Novatianista]].&lt;ref name=macculloch174&gt;MacCulloch, ''Christianity'', p. 174.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=duffy20&gt;Duffy, p. 20.&lt;/ref&gt; Ang mga relasyon sa pagitan ng pamayanang Kristiyano at Imperyo Romano ay hindi konsistente: Ninais na [[Tiberius]] na ilagay ang Kristo sa [[panteon]] ng mga diyos at tumanggi sa simula na usigin ang mga Kristiyano. Ang ilang mga emperador ay umusig sa mga Kristiyano ngunit ang iba gaya nina [[Commodus]] at iba pa ay pumapabor sa mga Kristiyano.&lt;ref&gt;Simone Weil, Letter to a Priest, Excerpt 35&lt;/ref&gt;
===Ikaapat na siglo===
Noong Abril 311 CE, si Galerius na nakaraang nangungunang pigura sa mga pag-uusig ng mga Kristiyano ay naglabas ng isang kautusan na pumapayag sa pagsasanay ng relihiyong Kristiyano sa ilalim ng kanyang pamumuno.&lt;ref name=&quot;PersecutionsEnded&quot;&gt;
Lactantius, [http://www.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/lactant/lactpers.html#XXXIV ''De Mortibus Persecutorum''] (&quot;On the Deaths of the Persecutors&quot;) ch.34–35
&lt;/ref&gt; Mula 313 hanggang 380 CE, ang Kristiyanismo ay nagtamasa ng isang katayuan bilang isang legal na relihiyon sa loob ng Imperyo Romano. Noong 380 CE, Ang Kristiyanismo ang naging relihiyong pang-estado ng Imperyo Romano.&lt;ref name=&quot;StoChris59&quot;&gt;Collins, ''The Story of Christianity'' (1999), p. 59&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Weil, Letter to a Priest,  excerpt 35&lt;/ref&gt; 
[[File:Constantine Musei Capitolini.jpg|180px|thumb|right|Itinatag ni Emperador [[Dakilang Constantino]] ang mga karapatan ng simbahan sa taong 315 CE.]] 
===Sa ilalim ni Emperador Constantino I===
[[File:Follis-Constantine-lyons RIC VI 309.jpg|thumb|Barya ni Emperador Constantino I na nagpapakita kay [[Sol Invictus]], SOLI INVICTO COMITI na opisyal na Diyos na Araw ng Imperyo Romano, ca. 315 CE.]]
Ayon sa mga manunulat na Kristiyano, nang maging emperador si Dakilang Constantino I ng [[Kanlurang Imperyo Romano]] noong 312 CE, kanyang itinuro ang kanyang pagkapanalo sa isang labanan sa [[diyos]] ng Kristiyanismo. Inangkin ng mga sangguniang Kristiyano na si Constantino I ay tumingin sa araw bago ang [[labanan sa tulay na Milvian]] at nakita ang isang krus ng liwanag sa itaas nito na may mga salitang &quot;ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ&quot; (&quot;sa pamamagitan nito, sumakop!&quot;). Iniutos ni Constantino sa kanyang mga hukbo na palamutian ang kanilang mga kalasag ng isang simbolong Kristiyano ([[Chi Ro]]) at pagkatapos nito ay nanalo sa labanan.

Pagkatapos ng labanan sa tulay ng Milvian, ang bagong emperador na Constantino I ay hindi pumansin sa mga dambana ng [[mga diyos na Romano]] sa [[Bundok Capitolino|Capitolino]] at hindi rin nagsagawa ng mga handog ayon sa kustombreng Romano upang ipagdiwang ang pagpasok ng pagwawagi sa Roma. Sa halip nito, siya ay tuwirang tumungo sa palasyo ng emperador. Gayunpaman, ang karamihan ng mga maimpluwensiyal na tao sa imperyo Romano lalo na ang mga opisyal ng militar ay hindi nagpaakay sa Kristiyanismo at nanatiling lumalahok sa [[Relihiyon sa Sinaunang Roma|relihiyon ng Sinaunang Roma]]. Sa pamumuno ni Constantino I, kanyang sinikap na pahupain ang mga paksiyong ito na hindi Kristiyano. Ang mga salaping Romano na inilimbag hanggang 8 taon pagkatapos ng labanan sa tulay na Milvian ay naglalaman pa rin ng mga imahen ng mga [[Diyos na Romano]] Ang mga monumentong unang kinomisyong itayo ni Constantino I gaya ng [[Arko ni Constantino]] ay hindi naglalaman ng anumang reperensiya sa Kristiyanismo.&lt;ref&gt;J.R. Curran, ''Pagan City and Christian Capital. Rome in the Fourth Century'' (Oxford, 2000) pp. 70–90.&lt;/ref&gt; Sa halip, ang mga munting estatwa ng Diyos na Romanong si [[Sol Invictus]] na dala dala ng mga tagapagdala ng pamantayan ay lumilitaw sa tatlong lugar sa mga relief ng [[Arko ni Constantino]]. Ang mga opisyal na barya ni Constantino I ay patuloy na naglalaman ng mga imahen ni [[Sol Invictus]] hanggang noong 325/6 CE.

Kasama ng emperador ng [[Silangan Imperyo Romano]] na si [[Licinius]], si Constantino ay naglabas ng [[Kautusan ng Milan]] na nag-atas ng pagpayag ng lahat ng mga [[relihiyon]] sa imperyo kabilang ang mga [[Relihiyon sa Sinaunang Roma|tradisyonal na relihiyong Romano]] at ang Kristiyanismo. Ang kautusang ito ay humigit din sa mas maagang Kautusan ni [[Galerius]] noong 311 dahil sa pagbabalik nito ng mga kinumpiskang mga pag-aari ng Simbahang Kristiyano. Gayunpaman, ang atas na ito ay may kaunting epekto sa mga saloobin ng tao.&lt;ref&gt;McMullen, p. 44.&lt;/ref&gt; Ang mga bagong batas ay nilikha upang isabatas ang ilan sa mga paniniwala at kasanayang Kristiyano. &lt;ref group=Note&gt;Halimbawa, ayon kay Bokenkotter, ang linggo ay ginawang araw ng kapahingahan sa estadong Romano, ang mga mas malupit na parusa ay ibinigay sa prostitusyon at [[adulteriya]] at ang ilang mga proteksiyon ay ibinigay sa mga alipin. (Bokenkotter, pp. 41–42.)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bokenkotter, p. 41.&lt;/ref&gt; Ang pinakamalaking epekto sa Kristiyanismo ni Constantino ang kanyang pagtangkilik sa relihiyong ito. Siya ay nagkaloob ng malalaking regalo ng mga lupain at salapi sa simbahan at nag-alok ng mga eksempsiyon sa buwis at iba pang mga legal na katayuan sa mga pag-aari ng simbahan at mga tauhan nito.&lt;ref name=mcmullen49and50/&gt; Ang pinagsamang mga regalong ito at ang mga kalaunan pang regalo ni Constantino sa simbahan ay gumawa sa simbahan na pinakamalaking may ari ng lupain sa Kanluranin noong ikaanim na siglo CE.&lt;ref name=duffy64&gt;Duffy, p. 64.&lt;/ref&gt; Ang karamihan sa mga regalong ito ay pinondohan sa pamamagitan ng malalang mga pagbubuwis sa mga kultong [[pagano]].&lt;ref name=mcmullen49and50&gt;McMullen, pp. 49–50.&lt;/ref&gt; Ang ilang mga kultong pagano ay pinwersang tumigil sa kawalan ng mga pondo. Nang ito ay mangyari, pinalitan ng simbahang Kristiyano ang nakaraang papel ng mga kulto sa pagkalinga sa mga mahihirap ng lipunan.&lt;ref&gt;McMullen, p. 54.&lt;/ref&gt;  Sa isang repleksiyon ng tumaas na katayuan ng kaparian sa imperyo Romano, ang mga ito ay nagsimulang magsuot ng kasuotan ng mga sambahayan ng mga marharlika.&lt;ref&gt;MacCulloch, ''Christianity'', p. 199.&lt;/ref&gt; 
Sa paghahari ni Emperador [[Constantino I]], ang tinatayang kalahati ng mga Kristiyano ay hindi sumusunod sa kalaunang nagwaging bersiyon ng Kristiyanismo&lt;ref&gt;McMullen, p. 93.&lt;/ref&gt; at may pagkakaiba iba sa mga paniniwala ang mga Kristiyano.&lt;ref&gt;http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/religion/first/diversity.html&lt;/ref&gt; Natakot si Constantino na ang kawalang pagkakaisa ay magpagalit sa [[diyos]] at humantong sa mga problema sa imperyo. Dahil dito, siya ay nagsagawa ng mga kautusang militar at panghukuman upang lipulin ang ilang mga sekta ng Kristiyanismo.&lt;ref&gt;Duffy, p. 27.  Chadwick, Henry, p. 56.&lt;/ref&gt; Upang lutasin ang ibang mga alitan, si Constantino ay nagsimula ng kasanayan na tumatawag sa mga [[Unang Pitong Konsehong Ekumenikal|konsehong ekumenikal]] upang matukoy ang mga nagtataling interpretasyon ng doktrina ng Kristiyanismo.&lt;ref name=duffy29&gt;Duffy, p. 29. MacCulloch ''Christianity'', p. 212.&lt;/ref&gt; Pinagtibay sa [[Unang Konseho ng Nicaea]] noong 325 CE ang pananaw ng ilang mga obispo na si [[Hesus]] na Anak ay isang tunay na Diyos mula sa Tunay na Diyos, ipinanganak at hindi nilalang, at nang isang substansiya o kaparehong substansiya sa Ama (''[[Homoousian|homoousios]]'' sa Griyego). Kinondena ng Unang Konseho ng Nicaea ang mga katuruan ng heterodoksong teologong si [[Arius]] na may suporta ng ilang mga obispo na ang Anak ay nilikhang nilalang ng Ama, [[Subordinasyonismo|mas mababa sa Diyos Ama]], may pasimula at hindi kapwa walang hanggan sa Ama at ang Ama at Anak ay ng isang ''katulad na substansiya'' (''[[homoiousios]]'') ngunit ''hindi ng kaparehong substansiya''. Kabilang sa mga talatang ginamit ni Arius upang suportahan ang kanyang pananaw ang {{bibleverse||Juan|14:28}}, {{bibleverse2||Colosas|1:15}}, [http://www.biblegateway.com/passage/?search=Proverbs+8%3A22&amp;version=NRSV Kawikaan 8:22] (''Nilikha ako ng Panginoon sa pasimula ng kanyang gawa'') at iba pa. Sa tinatayang mga 250–318 Kristiyano na dumalo, ang lahat maliban sa 2 ang bumoto laban sa pananaw ni [[Arius]]. Si [[Atanasio]] na kalahok sa Unang Konseho ng Nicaea noong 325 CE ay nagsaad na napilitang gumamit ang mga obispo ng terminolohiyang ''homoousios'' na hindi matatagpuan sa kasulatan dahil ang mga pariralang biblikal na kanilang nais gamitin ay inangkin ng mga [[Arianismo|Ariano]] na mapapakahulugan sa itinuring ng mga obispong isang kahulugang [[erehiya|eretiko]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tertullian.org/fathers2/NPNF2-04/Npnf2-04-34.htm#TopOfPage |title=Athanasius: De Decretis or Defence of the Nicene Definition, Introduction, 19 |publisher=Tertullian.org |date=2004-08-06 |accessdate=2012-01-02}}&lt;/ref&gt; Dahil dito, &quot;''kanilang sinunggaban ang wala sa kasulatan  na katagang ''homoousios'' (parehong substansiya) upang ingatan ang mahalagang ugnayan ng Anak sa Ama na itinanggi ni [[Arius]]''&quot;.&lt;ref&gt;&quot;The bishops were forced to use 'non-Scriptural' terminology (not 'un-Scriptural') to protect and preserve the Scriptural meaning&quot; ([http://www.journal33.org/godworld/html/arian1.pdf The Arian Controversy]).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-260797/ |title=Encyclopædia Britannica Online |publisher=Britannica.com |accessdate=2012-01-02}}&lt;/ref&gt; Sa Unang konseho ng Nicaea, si [[Eusebio ng Caesarea]] ay nagmungkahi ng isang kredong kompromiso na ang Anak ay &quot;Diyos ng DIyos, ang unang ipinanganak sa lahat ng mga nilalang, ang bugtong ng Ama bago ang lahat ng panahon&quot;. Ang mga obispong anti-Ariano ay umayon dito at kahit ang mga [[Arian]]o ngunit ang partido ni [[Papa Alejandro ng Alehandriya|Alejandro]] ang malakas na tumutol dito. Sa pang-uudyok ni [[Hosius]], iminungkahi ni Emperador [[Dakilang Constantino|Constantino I]] sa Unang Konseho ng Nicaea na ipasok ang katagang ''homoousios'' (parehong substansiya) sa [[Kredong Niceno]] ngunit ito ay hindi inayunan ng mga Ariano na nagmungkahi ng katagang homoiousios (katulad na substansiya).&lt;ref&gt;Berkhoff, The History of Christian Doctrines (Grand Rapids: Baker, 1937), 58, as found in David K. Bernard, Oneness and Trinity A.D. 100–300 (Hazelwood, MO: Word Aflame Press, 1991), 87&lt;/ref&gt; Si [[Hosius]] na pinakamalapit na tagapayo at kompidante ng Emperador [[Constantino I]] sa lahat ng mga bagay na pangsimbahan ay maaaring nagtulak sa konseho na tanggapin ang homoousios. Sa karagdagan, itinuro ni [[Atanasio]]  ang pagkatha ng [[kredong Niceno]] kay [[Hosius]]. Ang kontrobersiya ay hindi nagtapos dito at maraming mga kleriko sa [[Silangang Ortodokso|Silangan]] Kristiyanismo ay tumakwil sa terminong ''homoousios'' (parehong substansiya) dahil sa mas maagang pagkondena ng ilang Kristiyano sa paggamit nito ni Pablo ng Samosata. Sa karagdagan, ang relihiyong [[Arianismo]] ay yumabong sa labas ng imperyo Romano.&lt;ref&gt;MacCulloch, ''Christianity'', p. 221.&lt;/ref&gt; Pinaniniwalaang ipinatapon ni Constantino I ang mga tumangging tumanggap sa [[Kredong Niceno]] kabilang ang mismong si [[Arius]], ang deakonong si Euzois at ang mga obispong Libyano na sina Theonas ng Marmarica at Secundus ng Ptolemais gayundin ang mga obispong lumagda sa [[kredong Niceno]] ngunit tumangging sumali sa pagkokondena kina Arius, Eusebio ng Nicomedia at Theognis ng Nicaea. Inutos rin ni Constantino I na sunugin ang lahat ng mga kopya ng ''Thalia'' na aklat na pinaghayagan ni [[Arius]] ng kanyang mga katuruan. 
 
Noong 331 CE, kinomisyon ni Constantino I si [[Eusebio ng Caesarea]] na maghatid ng 50 ''bibliya'' para sa [[Simbahang Silangang Ortodokso|Simabahn ng Constantinople]]. Itinala ni [[Atanasio]] na ang mga 40 skribang [[Alehandriya]]no ay naghanda ng mga bibliya para kay Constans. Pinaniniwalaang ang mga bibliyang inutos ni emperador Constantino ang naging dahilan upang likhain ang mga [[kanon]].

Bagaman nakatuon si Constantino I sa pagpapanatili ng [[Kredong Niseno]], si Constantino ay naging determinado na papayapain ang sitwasyon at kalaunan ay naging mas maluwag sa mga kinondena at ipinatapon ng [[Unang Konseho ng Nicaea]]. Pinayagan ni Constantino I si [[Eusebio ng Nicomedia]] na protégé ng kanyang kapatid na babae at si Theognis na bumalik matapos lumagda ng isang hindi malinaw na pahayag. Ang dalawang ito at ibang mga kaibigan ni Arius ay gumawa para sa rehabilitasyon ni Arius. Sa Unang Synod ng Tyre noong 335 CE, sila ay nagdala ng mga akusasyon laban kay [[Atanasio]] na obispo ng [[Alehandriya]] at tagapagtaguyod ng pananampalatayang [[Kredong Niseno|Niseno]]. Si Atanasio ay ipinatapon ni Constantino na tumuring sa kanyang isang hadlang sa pakikipagkasunduan. Kalaunan ay naakay si Dakilang Constantino I sa [[Arianismo]] at binautismuhan ng obispong [[Ariano]] na si [[Eusebio ng Nicomedia]] noong 2 Mayo 337 CE bago mamatay si Constantino. Si [[Eusebio ng Nicomedia]] ay napakaimpluwensiyal sa Imperyo kahit pagkatapos ng kanyang kamatayan na pinakinggan ni anak ni Constantino na si Emperador [[Constantius II]] ang kanyang payo at ni [[Eudoxus ng Constantinople]] na tangkaing akayin ang [[Imperyo Romano]] sa [[Arianismo]] sa pamamagitan ng paglikha ng mga Konsehong Ariano at opisyal na mga doktrinang Ariano.&lt;ref name=&quot;guitton-pp86&quot;&gt;Guitton, &quot;Great Heresies and Church Councils&quot;, pp.86.&lt;/ref&gt; Dahil kay Eusebio ng Nicomedia na &quot;Sa kabuuan, si Constantino at ang kanyang mga kahalili sa trono ay gumawang miserable sa mga pinuno ng Simbahan na naniwala sa [[Kredong Niseno|Niseno]] at sa pormulang [[Trinidad|Trinitariano]] nito.&quot;&lt;ref name=&quot;ellingsen-pp119&quot;&gt;Ellingsen, &quot;Reclaiming Our Roots: An Inclusive Introduction to Church History, Vol. I, The Late First Century to the Eve of the Reformation&quot;, pp.119.&lt;/ref&gt; Si Constantino I ay namatay noong 337 CE na nag-iwan sa kanyang anak na si [[Constantius II]] na pumabor sa [[Arianismo]] bilang emperador ng [[Silangang Imperyo Romano]] at ang isa pang anak ni Constantino I na si [[Constans]] na pumabor naman sa [[Kredong Niseno]] bilang emperador ng [[Kanlurang Imperyo Romano]]. Ang isang konseho sa [[Antioquia]] noong 341 CE ay naglabas ng isang pagpapatibay ng pananampalataya na hindi nagsama ng sugnay na ''homoousion'' (ng parehong substansiya). Si Constantius na nakatira sa [[Sirmium]] ay nagtipon ng Unang Konseho ng Sirmium noong 347 CE. Ito ay sumalungat kay Photinus na obispo ng Sirmium na isang Anti-Ariano na may paniniwalang katulad kay Macellus. Noong 350 CE, si Constantius ang naging tanging emperador ng parehong Silangan at Kanluran ng Imperyo na naging dahilan ng isang temporaryong paglakas ng [[Arianismo]]. Sa Ikalawang Konseho ng Sirmium noong 351 CE, si Basil na obispo ng Ancyra at pinuno ng mga semi-Ariano ay nagpatalsik kay Photinus. Ang mga semi-Ariano ay naniwala na ang Anak ay &quot;ng katulad na substansiya&quot; (''homoiousios'') sa Ama. Ang mga konseho ay idinaos sa Arles noong 353 CE at Milan noong 355 CE kung saan kinondena ang pro-Nicenong si [[Atanasio]]. Noong 356 CE, si [[Atanasio]] ay ipinatapon at si George ay hinirang na obispo ng [[Simbahan ng Alehandriya]]. Ang Ikatlong Konseho ng Sirmium noong 357 CE ay isang mataas na punto ng Arianismo. Ang Ikapitong Konpesyong Ariano (Ikalawang konpesyong Sirmium) ay nagsaad na ang parehong ''homoousio'' (ng parehong isang substansiya) at ''homoiousios'' (ng katulad ngunit hindi parehong substansiya) ay hindi [[bibliya|biblikal]] at ang [[Subordinasyonismo|Ama ay mas dakila sa Anak]]. Ang isang konseho sa Ancyra noong 358 CE na pinangasiwaan ni Basil ay naglabas ng isang pahayag na gumagamit ng terminong ''homoousios''. Gayunpaman, ang ikaapat na Konseho ng Sirmium noong 358 ay nagmungkahi ng isang malabong kompromiso na ang Anak ay ''homoios'' (katulad na substansiya) ng Ama.  Sa dalawang mga konseho noong 359 CE sa Rimini at Seleucia ay tinangka ni Constantius na ipataw ang pormulang ''homoios'' ng Sirmium IV sa Simbahang Kristiyano. Ang [[Konseho ng Constinople (360)|Konseho ng Constantinople noong 360 CE]] ay sumuporta sa isang kompromiso na pumapayag sa parehong magkatunggaling pananaw na [[kredong Niseno|Niceno]] at [[Arianismo]]. Ang isang konseho sa Constantinople noong 361 CE ay nagpatibay ng ''homoios'' (katulad sa substansiya) na nagsasaad na ang Anak ay &quot;katulad ng Ama na nagpanganak sa kaniya&quot;. Itinakwil din nito ang ousia (substansiya). Gayunpaman, sa kamatayan ni Constantius noong 361 CE, ang [[Kredong Niceno|partidong Niceno]] na nagpatibay ng ''homoosuios'' (ng parehas na substansiya) ay nagpalakas ng posisyon nito. Sa kamatayan ni [[Athanasio]] noong 373 CE, ang mga [[mga amang Capadocio]] ay nanguna sa pagsuporta ng [[Kredong Niceno|pananampalatayang Niceno]].
====Pagtatatag ng Ortodoksiyang Katoliko====
{{main|Arianismo|Trinidad}}Sa kanyang pamumuno, kailangang komprontahin ni Emperador [[Valens]] ang pagkakaiba sa mga teolohiya ng Kristiyanismo na nagsisimulang lumikha ng pagkakahati sa Imperyo. Tinangka ni [[Emperador Julian]] (361–363) na muling buhayin ang mga relihiyong [[pagano]]. Gayunpaman, sa kabila ng malawak na suporta, ang kanyang aksiyon ay nakitang malabis at bago mamatay ay kinamuhian. Tulad ng mga magkapatid na mga Emperador na si [[Constantius II]] at [[Constans]], sina Emperador [[Valens]] at [[Valentinian I]] ay nag-aangkin ng magkaibang mga pananaw teolohikal. Si Valens ay isang [[Arianismo|Ariano]] samantalang si Valentinian I ay naniwala sa [[Kredong Niceno]]. Pinaboran ni Valens ang pangkat na gumamit ng pormulang ''homoios'' na teolohiyang kilala sa karamihan ng Silangan at sa ilalim ng mga anak ni Constantino ay tumibay sa Kanluran. Gayunpaman, nang mamatay si Valens, ang sanhi ng [[Arianismo]] sa Romanong Silangan ay nagwakas. Noong 380 CE, ang [[Unang Konseho ng Nicaea|Kristiyanismong Niceno]] bilang pagsalungat sa [[Arianismo]] ay naging opisyal na [[relihiyon]] ng Imperyo Romano.&lt;ref&gt;Duffy, p. 34.&lt;/ref&gt;  Itinaguyod ng kanyang kahaliling emperador na si [[Theodosius I]] ang [[Kredong Niceno]] na interpretasyon na pinaniniwalaan ng Simbahan sa Roma at [[Simbahan sa Alehandriya]]. Noong 27 Pebrero 380 CE, sina [[Theodosius I]], [[Gratian]] at [[Valentinian II]] ay naglimbag ng &quot;Kautusan ng Tesalonica&quot; upang ang ihayag ng lahat ng kanilang mga nasasakupan ang pananampalataya ng mga obispo ng Roma na si [[Papa Damaso I]] at ng papa ng [[Simbahan ng Alehandriya]] na si [[Papa Pedro II ng Alehandriya]] na [[Kredong Niceno|pananampalatayang Niceno]].&lt;ref name=theodosius&gt;{{Cite web |url=http://www.fordham.edu/halsall/source/theodcodeXVI.html |title=Theodosian Code XVI.i.2, Medieval Sourcebook:  Banning of Other Religions |access-date=2012-12-03 |archive-date=2007-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070227120555/http://www.fordham.edu/halsall/source/theodcodeXVI.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Kanyang binigyan ng pinahintulutan ang mga tagasunod ng kautusang ito na kunin ang pamagat na &quot;Katolikong Kristiyano&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fordham.edu/halsall/source/theodcodeXVI.html |title=Theodosian Code XVI.i.2, Medieval Sourcebook:  Banning of Other Religions |access-date=2012-12-03 |archive-date=2007-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070227120555/http://www.fordham.edu/halsall/source/theodcodeXVI.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang Kautusang ito ay inilbasa sa ilalim ng impluwensiya ni [[Acholius]] at kaya ay ni [[Papa Damaso I]] na humirang sa kanya. Si Acholius ang obispo ng Tesalonika na nagbautismo kay Theodosius I pagkatapos nitong magkaroon ng malalang sakit. Noong 26 Nobyembre 380 CE, dalawang araw pagkatapos niyang makarating sa [[Constantinople]], kanyang pinatalsik ang obispong hindi-Niceno na si [[Demophilus ng Constantinople]] at hinirang si [[Meletius of Antioch|Meletius]] patriarka ng [[Antioch]] at [[Gregorio ng Nazianzus]] na isa sa mga [[mga amang Capadocio]], [[patriarka ng Constantinople]]. Noong Mayo 381 CE, hinimok ni Theodosius ang isang bagong [[Unang Konseho ng Constantinople|konsehong ekumenikal sa Constantinople]] upang kumpunihin ang pagkakahati sa pagitan ng Silangan at Kanluran sa batayan ng [[Kredong Niceno|ortodoksiyang Niceno]].&lt;ref&gt;Williams and Friell, p54.&lt;/ref&gt; Inilarawan ng konseho ang ortodoksiya kabilang ang misteryosong Ikatlong Persona ng [[Trinidad]], na Banal na Espirito na bagaman katumbas ng Ama ay nagmula sa kanya samantalang ang Anak ay ipinanganak ng Ama.&lt;ref name=&quot;p55&quot;&gt;William and Friell, p55.&lt;/ref&gt; Hanggang noong mga 360 CE, ang mga debateng teolohikal ay pangunahing nauukol sa pagkadiyos ng Anak. Gayunpaman, dahil hindi nilinaw sa [[Unang Konseho ng Nicaea]] (325 CE) ang pagkadiyos ng ''Banal na Espirito'', ito ay patuloy na naging paksa ng debate sa pagitan ng mga pangkat Kristiyano. Ang paniniwala ng sektang [[Pneumatomachi]] na ang ''Banal na Espirito'' ay isang nilalang ng Anak at lingkod ng Ama at Anak ay nagtulak sa [[Unang Konseho ng Constantinople]] (381 CE) na tinipon ni Theodosius I na idagdag sa [[Kredong Niseno]] ang, &quot;''At sa Banal na Multo, ang Panginoon, ang Tagabigay ng Buhay, Na nagmumula sa Ama, na kasama ng Ama at Anak ay katumbas na sinasamba at niluluwalhati...''&quot; Kinondena rin ng Konsehong ito (381 CE) ang mga paniniwalang Kristiyano na [[Arianismo]], [[Apollinarismo]] at [[Pneumatomachi]] at niliwanag ang mga hurisdiksiyon ng simbahang estado ng Imperyo Romano ayon sa mga hangganang sibil at nagpasya na ang [[Constantinople]] ay ikalawa sa karapatan sa pangunguna sa Roma.&lt;ref name=&quot;p55&quot; /&gt; Noong 383 CE, iniutos ni Theodosius I sa iba't ibang mga hindi-[[Kredong Niceno|Nicenong]] sektang Kristiyano na [[Arianismo]], [[Anomoeanismo]], [[Macedoniano (sekta)|Macedoniano]] at [[Novatian]] na magsumite ng isinulat na mga kredo sa kanya na kanyang siniyasat at pagkatapos ay sinunog maliban sa kredo ng mga Novatian. Ang ibang mga sekta ay nawalan ng karapatan na magpulong, mag-ordina ng mga pari nito at ikalat ang kanilang mga paniniwala.&lt;ref&gt;Boyd (1905), p. 47&lt;/ref&gt; Ipinagbawal ni Theodosius I ang pagtira ng mga [[erehiya|eretiko]] sa loob ng [[Constantinople]] at noong 392 CE at 394 CE ay sinamsam ang kanilang mga lugar ng sambahan.&lt;ref&gt;Boyd (1905), p. 50&lt;/ref&gt;. Ang Ikatlong Konsehong Ekumenikal na [[Unang Konseho ng Efeso]] (431 CE) ay muling nagpatibay ng ''orihinal na bersiyon'' ng Kredong Niceno (325 CE) &lt;ref&gt;It was the original 325 creed, not the one that is attributed to the second Ecumenical Council in 381, that was recited at the Council of Ephesus ([http://www.fordham.edu/halsall/basis/ephesus.html The Third Ecumenical Council. The Council of Ephesus, p. 202] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000816024110/http://www.fordham.edu/halsall/basis/ephesus.html |date=2000-08-16 }}).&lt;/ref&gt; at idineklara na &quot;''hindi nararapat para sa anumang tao na magsulong o sumulat o lumikha ng isang {{lang|grc|ἑτέραν}} (na isinaling &quot;iba&quot;, &quot;kasalungat&quot; at hindi &quot;iba pa&quot;) na Pananampalataya na itinatag ng mga banal na ama na nagtipon kasama ng Banal na Multo sa Nicæa (i.e. [[Kredong Niceno]] noong 325 CE)''&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf214.x.xvi.xi.html Excursus on the Words πίστιν ἑτέραν]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf214.x.xvi.x.html Canon VII] of the Council of Ephesus&lt;/ref&gt; Ang ilang mga modernong skolar ay naniniwalang ang kredong Niceno ng 381 CE ay isinaad ng mga obispo sa Constantinople ngunit hindi prinomulga bilang isang opisyal na akto sa Konseho. Ang ilang mga skolar ay tumututol rin kung ang Kredong Niceno ng 381 CE ay isang simpleng pagpapalawig ng Kredong Nicseno ng 325 CE o ng isang tradisyonal na kredo na kapareho ngunit hindi katulad ng kredong Niceno ng 325 CE. Noong 451 CE, tinukoy ng [[Konseho ng Chalcedon]] ang Kredong Niseno ng 381 CE bilang &quot;''ang kredo...ng 150 banal na mga amang nagtipon sa Constantinople.''&quot; &lt;ref&gt;{{cite book |title=Decrees of the Ecumenical Councils |url=https://archive.org/details/decreesofecumeni0000norm_l8e1 |author=  Norman Tanner |author2=  Giuseppe Alberigo|location= Washington, DC |publisher=Georgetown University Press |year=1990 |page=[https://archive.org/details/decreesofecumeni0000norm_l8e1/page/n245 84]}}&lt;/ref&gt;

===Pag-uusig ng mga Kristiyano sa paganismo===
Ang pag-uusig ng mga Kristiyano sa [[paganismo]] sa ilalim ni Theodosius I ay nagsimula noong 381 CE pagkatapos ng unang ilang taon ng kanyang pamumuno sa Silangang Imperyo Romano. Noong 380, inulit ni Theodosius I ang pagbabawal ni Constantino sa paghahandog na pagano, ipinagbawal ang [[haruspicy]] sa parusa ng kamatayan, pinangunahan ang kriminalisasyon ng mga Mahistrado na hindi nagpapatupad ng mga batas na anti-pagano, winasak ang mga ugnayang pagano at winasak ang mga templong pagano. Sa pagitan ng 389–391, kanyang inihayag ang mga atas na Theodosian na nagbabawal ng paganismo.&lt;ref name=&quot;TheodosianCode16.10.11&quot;&gt;Theodosian Code 16.10.11&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Routery1997ch4&quot;&gt;Routery, Michael (1997) [http://www.vinland.org/scamp/grove/kreich/chapter4.html ''The First Missionary War. The Church take over of the Roman Empire'', Ch. 4, ''The Serapeum of Alexandria'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TheodosianCode16.10.10&quot;&gt;Theodosian Code 16.10.10&lt;/ref&gt; Siya ay nag-atas ng komprehensihibong batas na nagbabawal sa anumang paganong ritwal kahit sa pribasiya ng tahanan ng mga ito &lt;ref name=&quot;hughes&quot;&gt;[http://www.ewtn.com/library/CHISTORY/HUGHHIST.TXT &quot;A History of the Church&quot;, Philip Hughes, Sheed &amp; Ward, rev ed 1949] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181223191523/http://www.ewtn.com/library/CHISTORY/HUGHHIST.TXT |date=2018-12-23 }}, vol I chapter 6.&lt;/ref&gt; at umapi sa mga [[Manichean]].&lt;ref name=&quot;FirstChristianTheologiansp68&quot;&gt;&quot;The First Christian Theologians: An Introduction to Theology in the Early Church&quot;, Edited by Gillian Rosemary Evans, contributor Clarence Gallagher SJ, &quot;The Imperial Ecclesiastical Lawgivers&quot;, p68, Blackwell Publishing, 2004, ISBN 0-631-23187-0&lt;/ref&gt; Ang paganismo ay pinagbabawal na, isang &quot;religio illicita.&quot;&lt;ref name=&quot;HughesVol3&quot;&gt;Hughes, Philip ''Studies in Comparative Religion'', ''The Conversion of the Roman Empire'', Vol 3, CTS.&lt;/ref&gt; Noong 385, ang bagong legal na autoridad na ito ng nananaig na bersiyon ng Kristiyanismo ay humantong sa unang paggamit ng parusang kamatayan na inihahayag bilang sentensiya sa [[erehiya|eretikong Kristiyanong]] si [[Priscillian]].
&lt;ref name = &quot;HereticsExecuted&quot;&gt;
{{cite web
| year = 2009
| url = http://www.historyguide.org/ancient/lecture27b.html
| title= Lecture 27: Heretics, Heresies and the Church
| accessdate = 2010-04-24}} Review of Church policies towards heresy, including capital punishment (see Synod at Saragossa).
&lt;/ref&gt;
====Pagkakalikha ng Kanon na Katoliko====
Sa panahong ito, ang kasalukuyang bersiyon [[kanon]] ng katoliko ng [[bibliya]] ay unang opisyal na inilatag sa mga [[konseho ng simbahan]] at synod. Bago ang mga konsehong ito, ang iba't ibang mga pangkat Kristiyano ay may kanya kanyang pinaniniwalaang [[kanon]]. Si [[Marcion ng Sinope]] na isang obispong Kristiyano ng [[Asya menor]] na tumungo sa Roma at kalaunang itiniwalag ng kanyang mga kalabang Kristiyano para sa kanyang [[Marcionismo|mga pananaw]] ang pinaniniwalaan na kauna-unahang Kristiyano na nagmungkahi ng isang depinitibo, eksklusibo, at isang [[kanon]] ng mga kasulatang Kristiyano na kanyang tinipon sa pagitan nang 130–140 CE.&lt;ref&gt;http://www.earlychristianwritings.com/marcion.html&lt;/ref&gt; Kanyang itinakwil ang ibang mga ebanghelyo maliban sa kanyang bersiyon ng [[Ebanghelyo ni Lucas]] at 10 sa kanyang bersiyon ng mga [[sulat ni Pablo]] at hindi kasama ang [[1 Timoteo]], [[2 Timoteo]], [[Tito]] at [[Sulat sa mga Hebreo]]. Ang mga sektang Kristiyanong gaya ng mga [[Ebionita]] at iba pa ay tumakwil sa lahat ng mga [[sulat ni Pablo]] at tumuring kay [[Apostol Pablo]] na  isang ''impostor na apostol''. Ang isang sekta ng Kristiyanismo noong ca. 170 CE na tinawag ng kanilang kalaban na si [[Epiphanius ng Salamis]] na [[alogi]] ay tumakwil sa [[Ebanghelyo ni Juan]] (at posibleng ang [[Aklat ng Pahayag]] at mga sulat ni Juan) bilang hindi apostoliko at itinuro ng sektang ito ang [[ebanghelyo ni Juan]] na isinulat ng [[gnostiko]]ng si [[Cerinthus]]. Si Cerinthus ay tumanggap lamang sa isang ebanghelyo na [[Ebanghelyo ni Mateo]]. Ang isang ''apat'' na ebanghelyong kanon (Tetramorph) ay unang isinulong ni [[Irenaeus]] noong c. 180 CE. Si Ireneaus rin ang kauna-unahang Kristiyano na nagbanggit ng apat na ebanghelyo sa mga pangalan na Mateo, Marcos, Lucas at Juan. Sa kanyang akdang [[Adversus Haereses]], kinondena ni Irenaeus ang mga sinaunang pangkat na sekta ng Kristiyanismo na gumamit lamang ng ''isang ebanghelyo'' gaya ng [[Marcionismo]] (na gumamit lamang ng [[Ebanghelyo ni Lucas]]) o mga [[Ebionita]] na tila gumamit ng isang bersiyong [[Aramaiko]] ng Ebanghelyo ni Mateo gayundin ang ilang mga pangkat na gumamit ng higit sa apat na mga ebanghelyo gaya ng mga [[Valentinianismo|Valentinian]] (A.H. 1.11). Ang dahilang ibinigay ni Irenaeus sa ''kanyang'' pagtanggap ng 4 na ebanghelyo ay,  &quot;''hindi posibleng may higit o kakaunti sa apat na ebanghelyo''&quot; dahil ang daigdig ay may apat na sulok at apat na hangin (3.11.8). Ang may akda ng [[Pragmentong Muratorian]] na ipinagpapalagay na isinulat  noong ca. 170 CE dahil sa pagbanggit sa Obispo ng Roma na si Papa [[Pío I]] (bagaman ang ilan ay naniniwalang isinulat ito noong ika-4 [[siglo]] CE) ay nagtala ng karamihan ngunit hindi lahat ng mga aklat ng naging 27 aklat ng bagong tipan. Hindi binanggit sa Pragmentong Muratorian ang [[Sulat sa mga Hebreo]], [[Unang Sulat ni Pedro]], [[Ikalawang Sulat ni Pedro]], [[Sulat ni Santiago]] at tumakwil sa mga liham na inangking isinulat ni [[Apostol Pablo]] na [[Sulat sa mga taga-Laodicea]] at [[Sulat sa mga taga-Alehandriyano]] na isinaad ng pagramentong Muratorian na &quot;''pineke sa pangalan ni Pablo upang isulong ang erehiya ni Marcion.''&quot;  Ilan sa mga kasamang &quot;kinasihang kasulatan&quot; para kay [[Origen]] ang &quot;''[[Sulat ni Barnabas]], [[Pastol ni Hermas]]'' at ''[[1 Clemente]]''&quot; ngunit ang mga aklat na ito ay inalis ni [[Eusebio ng Caesarea]].&lt;ref&gt;McGuckin, John A. &quot;Origen as Literary Critic in the Alexandrian Tradition.” 121–37 in vol. 1 of 'Origeniana octava: Origen and the Alexandrian Tradition.' Papers of the 8th International Origen Congress (Pisa, 27–31 Agosto 2001). Edited by L. Perrone. Bibliotheca Ephemeridum theologicarum Lovaniensium 164. 2 vols. Leuven: Leuven University Press, 2003.&lt;/ref&gt; Ang mga mga aklat na ito ay tinawag ni [[Eusebio ng Caesarea]] na &quot;[[antilegomena]]&quot; o mga tinutulang aklat. Kabilang din sa antilegomena ang ''[[Sulat ni Santiago|Santiago]], [[Sulat ni Judas|Judas]], [[Ikalawang Sulat ni Pedro|2 Pedro]], [[Ikalawang Sulat ni Juan|2]] at [[Ikatlong Sulat ni Juan|3 Juan]], [[Aklat ng Pahayag|Apocalipsis ni Juan]], [[Apocalipsis ni Pedro]], [[Didache]], [[Ebanghelyo ayon sa mga Hebreo]], [[Mga Gawa ni Pablo]]''.&lt;ref&gt;Among the disputed writings, [των αντιλεγομένων], which are nevertheless recognized by many, are extant the so-called epistle of James and that of Jude, also the second epistle of Peter, and those that are called the second and third of John, whether they belong to the evangelist or to another person of the same name. Among the rejected writings must be reckoned also the Acts of Paul, and the so-called Shepherd, and the Apocalypse of Peter, and in addition to these the extant epistle of Barnabas, and the so-called Teachings of the Apostles; and besides, as I said, the Apocalypse of John, if it seem proper, which some, as I said, reject, but which others class with the accepted books. And among these some have placed also the Gospel according to the Hebrews, with which those of the Hebrews that have accepted Christ are especially delighted. And all these may be reckoned among the disputed books [των αντιλεγομένων].&lt;/ref&gt; Noong 331 CE, kinomisyon ni [[Dakilang Constantino|Emperador Constantino]] si [[Eusebio ng Caesarea]] na maghatid ng 50 ''bibliya'' para sa [[Simbahang Silangang Ortodokso|Simabahn ng Constantinople]]. Itinala ni [[Atanasio]] na ang mga 40 skribang [[Alehandriya]]no ay naghanda ng mga bibliya para kay Constans. Pinaniniwalaang ang mga bibliyang inutos ni emperador Constantino ang naging dahilan upang likhain ang mga kanon. Noong 367 CE, si [[Atanasio]] na obispo ng [[Simbahan ng Alehandriya]] at tagapagtaguyod ng pananampalatayang [[Kredong Niceno|Niceno]] ay nagbigay ng listahan ng eksaktong parehong mga aklat na naging 27 aklat na kanon ng Bagong Tipan  &lt;ref&gt;Carter Lindberg, A Brief History of Christianity (Blackwell Publishing, 2006) p. 15.&lt;/ref&gt; at kanyang ginamit ang salitang &quot;kanonisado&quot; (kanonizomena) tungkol sa mga ito.&lt;ref&gt;David Brakke, &quot;Canon Formation and Social Conflict in Fourth Century Egypt: Athanasius of Alexandria's Thirty Ninth Festal Letter&quot;, in Harvard Theological Review 87 (1994) pp. 395–419.&lt;/ref&gt; Pinaniniwalaan ng ilan na sa [[Konseho ng Roma]] noong 382 CE nang i-atas ng Obispo ng Roma na si [[Papa Damaso I]] ang [[kanon]] na nagtatala ng mga tinanggap na aklat ng Lumang Tipan (kasama ang [[Deuterokanoniko]]) at 27 aklat ng Bagong Tipan. Gayunpaman, ang talaan ni Damaso (na isinaad na nagmula sa Konseho ng Roma) na isinama sa pseudepigrapikal na Decretum Gelasianum ay maaring hindi mula kay Damaso.&lt;ref&gt;http://www.tertullian.org/articles/burkitt_gelasianum.htm&lt;/ref&gt; Noong 391 CE, kinomisyon ni Papa Damaso I si [[Jeronimo]] na isalin ang Lumang Tipan sa Latin na tinawag na [[Vulgata]].&lt;ref name=&quot;StoryChristianity&quot;&gt;
Collins, ''The Story of Christianity'' (1999), pp. 61–2&lt;/ref&gt; Ang mga pinakamaagang salin ni Jeronimo ng Lumang Tipan ay batay sa mga rebisyon ni [[Origen]] ng [[Septuagint]] ngunit kalaunang direktang bumase sa orihinal na tekstong Hebreo na iba sa Septuagint sa maraming mga lugar. Ang kanyang desisyon na gumamit ng tekstong Hebreo sa halip na nakaraang isinaling Septuagint ay sumalungat sa payo ng karamihang ibang mga Kristiyano kabilang si [[Agustin ng Hipona]] na naniwalang ang [[Septuagint]] ay kinasihan ng Diyos. Gayunpaman, ang mga modernong skolar ay nagdududa sa aktuwal na kalidad ng kaalamang Hebreo ni [[Jeronimo]]. Ang mga modernong skolar ay naniniwalang ang Griyegong [[Hexapla]] ang pangunahing sanggunian para sa saling &quot;iuxta Hebraeos&quot; ni Jeronimo ng Lumang Tipan.&lt;ref&gt;Pierre Nautin, article ''Hieronymus'', in: Theologische Realenzyklopädie, Vol. 15, Walter de Gruyter, Berlin - New York 1986, p. 304–315, here p. 309-310.&lt;/ref&gt; Itinakwil rin ni Jeronimo ang [[apokripa]]. Gayunpaman, ang kanyang mga pananaw ay hindi nanaig. Noong 393 CE sa [[Synod ng Hipona]], ang [[Septuagint]] (kasama ng [[Deuterokanoniko]] at 27 aklat ng [[Bagong Tipan]]) ay pinaniniwalaang kinanonisa dahil sa impluwensiya ni [[Agustin ng Hipona]].&lt;ref&gt;''The Canon Debate'', Sundberg, page 72, adds further detail: &quot;However, it was not until the time of Augustine of Hippo (354–430 C.E.) that the Greek translation of the Jewish scriptures came to be called by the Latin term ''septuaginta''. [70 rather than 72] In his ''City of God'' 18.42, while repeating the [[Letter of Aristeas|story of Aristeas]] with typical embellishments, Augustine adds the remark, &quot;It is their translation that it has now become traditional to call the Septuagint&quot; ...[Latin omitted]... Augustine thus indicates that this name for the Greek translation of the scriptures was a recent development. But he offers no clue as to which of the possible antecedents led to this development: {{Bibleverse||Exod|24:1-8}}, [[Josephus]] [Antiquities 12.57, 12.86], or an elision. ...this name ''Septuagint'' appears to have been a fourth- to fifth-century development.&quot;&lt;/ref&gt; Si [[Agustin ng Hipona]] ay naghayag na ang isa ay &quot;magnanais ng mga tinatanggap ng lahat ng mga Simbahang Katoliko kesa sa mga hindi tinatanggap ng ilan sa kanila&quot;. Isinaad ni Augstin na ang mga sumasalungat na simbahan ay dapat mas higitan sa timbang ng mga opinyon ng mas marami at mas matimbang na mga simbahan. Epektibong pinwersa ni Augustin ang kanyang opinyon sa Simbahan sa pamamagitan ng pag-uutos ng tatlong mga synod tungkol sa kanonisidad: Ang [[synod ng Hipona]] (393 CE), [[synod ng Carthage]] (397 CE) at isa pa sa Carthage (419 CE). Ang mga synod na ito ay tinipon sa ilalim ng kapangyarihan ni [[Agustin ng Hipona]] na tumuring sa kanon bilang sarado na.&lt;ref name=&quot;Ferguson, Everett&quot;&gt;Ferguson, Everett. &quot;Factors leading to the Selection and Closure of the New Testament Canon&quot;, in The Canon Debate. eds. L. M. McDonald &amp; J. A. Sanders (Hendrickson, 2002) p. 320&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;F. F. Bruce, The Canon of Scripture (Intervarsity Press, 1988) p. 230&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;cf. Augustine, De Civitate Dei 22.8.&lt;/ref&gt; Ang unang konseho na tumanggap ng kasalukuyang kanon ng mga aklat ng Bagong Tipan ay maaaring ang [[Synod ng Hipona]] sa [[Hilagang Aprika]] noong 393 CE. Kalaunang kinumpirma sa Mga Konseho ng Carthage noong 397 CE at 419 CE ang aksiyong kinuha sa Synod ng Hipona na muli ay dahil sa malaking impluwensiya ni Agustin ng Hipona.&lt;ref&gt;Ferguson, Everett. &quot;Factors leading to the Selection and Closure of the New Testament Canon,&quot; in ''The Canon Debate''. eds. L. M. McDonald &amp; J. A. Sanders (Hendrickson, 2002) p. 320; F. F. Bruce, ''The Canon of Scripture'' (Intervarsity Press, 1988) p. 230&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;cf. Augustine, ''De Civitate Dei'' 22.8&lt;/ref&gt; Ang [[Aklat ng Pahayag]] ay idinagdag sa talaan noong 419 CE.&lt;ref&gt;McDonald &amp; Sanders' ''The Canon Debate'', Appendix D-2, note 19: &quot;Revelation was added later in 419 at the subsequent synod of Carthage.&quot;&lt;/ref&gt; Ang kontrobersiya ay hindi natapos dito at hindi lahat ng mga Kristiyano ay tumatangap sa ''naging kanon na 27 aklat'' ng Bagong Tipan. Ang kanon ng Bagong Tipan ng Bibliyang [[Peshitta]] ng [[Kristiyanismong Syriac]] ay naglalaman lamang ng 22 aklat at hindi kasama rito ang [[2 Pedro]], [[2 Juan]], [[3 Juan]], [[Sulat ni Judas]] at [[Aklat ng Pahayag]]. Ang kanon na may 22 aklat ng Bagong Tipan ang binanggit nina [[Juan Crisostomo]] at [[Theodoret]] mula sa eskwelang [[Antioquia]]. Ang kanon ng Bagong Tipan ng [[Simbahang Etiopianong Ortodoksong Tewahedo]] ay naglalaman naman ng 35 aklat. Tinangkang alisin ni [[Martin Luther]] (1483–1546) sa kanon ng Bagong Tipan ang [[Sulat sa mga Hebreo]], [[Sulat ni Santiago]], [[Sulat ni Judas]] at [[Aklat ng Pahayag]]. Gayunpaman, ito ay hindi pangkalahatang tinatanggap ng kanyang mga tagasunod. Ang mga aklat na ito ay nilagay sa huli ng [[Bibliyang Luther]] hanggang sa kasalukuyan.&lt;ref&gt;http://www.bibelcenter.de/bibel/lu1545/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120104060334/http://www.bibelcenter.de/bibel/lu1545/ |date=2012-01-04 }} note order: ... Hebr�er, Jakobus, Judas, Offenbarung; see also http://www.bible-researcher.com/links10.html&lt;/ref&gt; Inilipat rin ni Luther ang mga [[deuterokanoniko]] sa isang seksiyong kanyang tinawag na [[apokripa]]. Sa ''De Canonicis Scripturis'' ng [[Konseho ng Trent]] (1545–1563) na pumasa sa isang boto (24 oo, 15 hindi, 16 nangilin) noong 1546, kinumpirma ng Konseho na ang mga aklat na [[deuterokanoniko]] ay kalebel ng ibang mga aklat ng kanon ng Lumang Tipan. Winakasan rin ng konseho ang debate sa [[antilegomena]] ng Bagong Tipan.

===Pagkakabaha-bahagi ng Kristiyanismo {{anchor|P}}===
[[Talaksan:Christianity major branches.svg|600px|thumb|center|Pagkakabahagi ng Kristiyanismo sa kasaysayan.]]
Pagkatapos ng [[Konseho ng Efeso]] noong 431 CE, ang [[Iglesiang Assyrian ng Silangan]] ay humiwalay sa ibang mga obispo ng simbahan sa [[Bizantino]]. Ang konsehong ito ay ipinatawag ng mga obispo upang lutasin at talakayin ang mga paniniwala ng mga [[Nestorian]] na isinulong ni [[Nestorio]] na [[Ekumenikal na Patriarka ng Constantinople|Patriarka ng Constantinople]] noong 428–431 CE. Ang doktrina ni Nestorio ay nagbibigay-diin sa hindi pag-iisa ng kalikasang tao at diyos ni Hesus. Sa ibang salita, ang [[Nestorianismo]] ay nagtuturong si Hesus ay umiral bilang dalawang natatanging kalikasan na isang taong Hesus at isang diyos na anak ng diyos sa halip na pinag-isang persona at kaya ay tumutol rin sa paggamit ng [[Theotokos]] (Ina ng Diyos) para kay [[Maria (ina ni Hesus)|Maria]] na ina ni [[Hesus]] at sa halip ay gumamit ng Christotokos (Ina ni Kristo). Ang mga katuruang ito ni Nestorio ang nagdulot sa kanya sa pakikipag-alitan sa ibang mga mahalagang pinuno ng Iglesia na ang pinakilala dito ay si [[Cirilo ng Alehandriya]]. Si Nestorio at ang kanyang mga katuruan ay kalaunang kinondena ng [[Konseho ng Efeso]] noong 431 CE gayundin sa [[Konseho ng Chalcedon]] noong 451 CE. Ang pagkondenang ito sa Konseho ng Efeso ang nagtulak sa ibang mga simbahan ng Kristiyanismo na sumusuporta sa katuruan ni Nestorio na humiwalay sa [[Silangang Ortodokso|Simbahan sa Bizantino]]. Ang mga simbahang ito na humiwalay ay naging [[Simbahan ng Silangan]]. Sa [[Konseho ng Chalcedon]] na nasa [[Constantinople]] noong 451 CE, ang di pagkakasunduan ay nabuo sa pagitan ng karamihan ng mga obispo sa mga sakop ng Kristiyano at sa mga obispo na nakatalaga sa [[Ethiopia]], [[Alehandriya]], [[Armenia]], [[Syria]] at [[India]] hinggil sa paglalarawan ng pagkatao at pagkadiyos ni Hesus. Ang pakikipag-hiwalay ay dulot sa isang bahagi ng pagtanggi ni [[Papa Dioscoro I ng Alehandriya]] na [[Patriarka ng Alehandriya]] na tanggapin ang dogma na pinalaganap ng [[Konseho ng Chalcedon]] na si Hesus ay may dalawang kalikasan na isang diyos at isang tao sa isang persona. Ang pananaw ni Dioscoro ay sumusunod sa pananaw ni Cirilo ng &quot;''[[Miapisismo|isang kalikasan ng Diyos na Salitang naging tao]]''&quot; na nangangahulugang pagkatapos ng pagkakatawang ni Kristo, ang kanyang pagkaDiyos at pagkatao ay buong nagkakaisa sa isang kalikasan kay Kristo. Isinaad ni Dioscoro na hindi niya tinatanggap &quot;ang dalawang mga kalikasan pagkatapos ng pagkakaisa&quot; ngunit hindi siya tumututol sa &quot;mula sa dalawang mga kalikasan pagkatapos ng pagkakaisa&quot;. Para sa mga pinuno o hierarka na naging pinuno ng [[Ortodoksong Oriental]], ang pananaw ng Konseho ng Chalcedon ay katumbas ng pagtanggap sa [[Nestorianismo]]. Ang Konseho ng Chalcedon ay kumondena sa posisyon ni [[Papa Dioscoro I ng Alehandriya|Dioscoro]] na kanilang inalis sa tungkulin at pinatapon. Ang mga humiwalay na simbahan at tumakwil sa [[Konseho ng Chalcedon]] na tinatawag na ''[[Kristiyanismong hindi-Chalcedoniano]]'' ang mga [[Simbahang Oriental na Ortodokso]]. Ang sektang [[Oriental na Ortodokso]] sa kasalukuyang panahon ay kinabibilangan ng [[Coptikong Simbahan ng Ehipto]], [[Etiopianong Ortodoksong Simbahang Tewahedo]], [[Simbahang Ortodoksong Syriac]], [[Simbahang Armenianong Ortodokso]], at Simbahang Malankara (Indian) Ortodokso. Si Dioscoro ay namatay sa pagkakatapon noong 454 CE. Pinahintulutan ng [[emperador]] ang paglalagay ng obispo (partiarka) na Alehandriyanong si [[Proterio ng Alehandriya|Proterio]] na humalili sa sede (diocese) ng [[Alehandriya]], Ehipto. Ang pagkahirang kay Proterio na isang [[Kristiyanismong Chalcedoniano|Chalcedoniano]] ay humantong sa pagkakabahagi sa pagitan ng ''hindi-Chalcedonianong'' [[Koptikong Ortodoksong Simbahan ng Alehandriya]] at ''Chalcedonianong'' [[Simbahang Ortodoksong Griyego ng Alehandriya]] na hindi kailanman na nalutas. Kalaunan, ang mga Kristiyano sa [[Alehandriya]] na sumusuporta kay Dioscoro ay naghimagsik sa hinirang na dayuhang obispo. Pinagsasaksak ng mga Kristiyanong Alehandriyano si Proterio, kanilang kinaladkad ang kanyang bangkay sa buong lungsod at pinagpuputol-putol ang kanyang bangkay at sinunog at ikinalat ang mga abo nito sa hangin. Si Proterio ay hinalinan ng ''hindi-Chalcedonianong'' si [[Papa Timoteo II ng Alehandriya]] ngunit noong 460 CE ay pinatalsik ng Emperador na naglagay sa Chalcedonianong si [[Patriarka Timoteo III ng Alehandriya|Timoteo III]] bilang Patriarka. Ang mga Alehandriyanong Kristiyano na ''hindi-Chalcedoniano'' ay tumugon sa pamamagitan ng muling paglalagay sa katunggaling patriarkang hindi-Chalcedoniano na si [[Papa Timoteo II ng Alehandriya]]. Ang pinakamahalagang pagkakabahagi ay naganap noong 1054 CE na nagdulot ng matinding pinsala sa pagkakaisa ng ''[[Kristiyanismong Chalcedoniano]]''.  Ito ay resulta sa ilang siglo na pagkakaibang kultural (o teolohikal) sa pagitan ng Silangan (Bizantino) at Kanlurang bahagi ng Iglesiang Kristiyano. Ito ay nangyari nang itiwalag ng [[papa ng Simbahang Katoliko Romano|papa sa Roma]] ang [[Ekumenikal na Patriarka ng Constantinople|patriarka ng Bizantino]] at itiniwalag naman nang patriarka ng Bizantino ang papa sa Roma. Ang pagkakabahagi ay sanhi ng pag-aangkin na ang papa sa Roma ang pangkalahatang autoridad sa buong mga kristiyano. Kabilang din sa mga pinag-talunan ng mga ito ang araw na isasagawa ang [[easter]], kung ang [[purgatoryo]] ay tamang konsepto, kung ang may [[lebadura]] o walang lebadurang tinapay ay ihahandog bilang [[komunyon]] at kakainin sa mga banal na araw gayundin ang katayuan ng [[banal na espiritu]]. Ang mga [[Silangang Ortodokso|Kristiyanong Bizantino]] ay naniwalang ang banal na espiritu ay nagmula &quot;lamang&quot; sa Diyos Ama samantalang ang Kanlurang simbahan na nakabase sa Roma ay naniwalang ang banal na espiritu ay  [[Filioque|nagmula sa parehong Ama at Anak]]. Ang Silangang Kristiyanismo ay tinawag na [[Simbahang Silangang Ortodokso]] at ang Kanluraning Kristiyanismo ang naging [[Simbahang Katoliko Romano]].

Noong ika-labing anim na siglo (1517–1648), Ang [[Repormasyong Protestante]] ay nagsanhi ng pagkakabahagi ng Kristiyanismo sa sektang [[Protestante]], [[Calvinismo]], [[Anabaptismo]], [[Lutheranismo]], [[Anglikanismo]] at iba pa mula sa [[Romano Katolisismo]]. Sa kalaunan, ang mga sektang ito ay nagkabaha-bahagi pa sa iba't ibang mga sekta ng Kristiyanismo.

===Mga Gitnang Panahon===
Pagkatapos ng pagbagsak ng imperyo Romano noong 476 CE, ang Simbahang romano katoliko ay nakipagtunggali sa [[Arianismo]] sa pang-aakay ng mga tribong barbarian.&lt;ref name=&quot;LeGoff20&quot;&gt;Le Goff, ''Medieval Civilization'' (1964), pp. 5–20&lt;/ref&gt; Ang kombersiyon ng paganong haring si [[Clovis]] sa Kristiyano ay nakakita ng pagsisimula ng isang patuloy na pag-akyat ng Kristiyanismo sa Kanluranin.&lt;ref name=&quot;LeGoff21&quot;&gt;Le Goff, ''Medieval Civilization'' (1964), p. 21&lt;/ref&gt; Noong 530, isinulat ni [[Benedicto ng Nursia]] ang isang gabay na praktikal sa buhay ng pamayanang [[monastiko]]. Ang mensahe nito ay kumalat sa mga [[monasteryo]] sa buong Europa.&lt;ref name=&quot;Woods27&quot;&gt;Woods, ''How the Church Built Western Civilization'' (2005), p. 27&lt;/ref&gt; Sa simula ng ikawalong siglo CE, ang [[ikonoklasmong Bizantino]] ay naging pangunahing pinagmulan ng alitan sa pagitan ng mga [[Simbahang Silangang Ortodokso|simbahang Silanganin]] at [[Simbahang Katoliko Romano|Simbahang Kanluranin]]. Ipinagbawal ng mga emperador na [[Bizantino]] ang paglikha at benerasyon ng mga larawang relihiyoso o mga imahe bilang paglabag sa ''[[Sampung Utos|ikalawang utos]]'' ng [[Hudaismo]] na ''Huwag kang gagawa ng imahen ng anumang nilalang na nasa langit, nasa lupa, o nasa tubig upang sambahin. Huwag mo silang yuyukuran ni sasambahin sapagkat akong si Yahweh na iyong Diyos ay mapanibughuing Diyos. Ang kasalanan ng mga magulang ay sinisingil ko sa kanilang mga anak hanggang sa ikatlo at ikaapat na salinlahi'' ([[Aklat ng Exodo]] 20:4-5). Para sa mag ikonoklasto (anti-ikono), ang tanging tunay na imahe ay dapat eksaktong wangis ng prototipo na parehong substansiya na kanilang itinuturing na imposible dahil ang kahoy at mga imahe ay hindi naglalaman ng espirito at buhay. Para sa mga anti-ikono, ang tanging tunay na ikono ni [[Hesus]] ang Eukarista na katawan at dugo ni Kristo. Si Papa [[Gregorio III]] ay hindi umayon.&lt;ref name=&quot;Vidmar103&quot;&gt;Vidmar, Jedin 34&lt;/ref&gt; Bilang tugon sa mga ikonoklasto, ang mga ikonodulo (pro-ikono) ay nangatwirang inutos ng Diyos kay [[Moises]] na gumawa ng dalawang mga estatwa ng [[kerubin]] sa Arko ng tipan (Exodus 25:18–22) at burdahan ang kurtina ng tabernakulo ng mga kerubin (Exodo 26:31). Sa karagdagan, kanila ring ikinatwiran na ang mga idolo ay kumakatawan sa mga taong walang realidad samantalang ang mga ikono ay naglalarawan ng mga tunay na persona. Samakatuwid sa kanilang pananaw, ang ''lahat ng mga imahe na hindi ng kanilang pananampalataya ay mga idolo at ang lahat ng mga imahe ng kanilang pananampalataya ay mga ikonong pinapipitagan'' na maihahambing sa kasanayan sa Lumang Tipan ng paghahandog ''lamang'' ng mga handog sa Diyos ng [[Hudaismo]] at hindi sa ibang mga Diyos ng ibang [[relihiyon]]. Ang [[Simbahang Katoliko Romano|Simbahang Kanluranin]] ay nanatiling matibay sa pagsuporta nito sa paggamit ng mga imahe sa panahong ito na humantong sa malaking paghahati ng mga tradisyong [[Simbahang Silangang Ortodokso|simbahang Silanganin]] at [[Simbahang Katoliko Romano|Simbahang Kanluranin]]. Ang [[Konseho ng Hieria]] ay tinipon ng emperador na Bizantinong si [[Constantino V]] noong 754 CE na nagpatibay sa posisyong ikonklasto (anti-ikono) ng emperador. Ideneklara ng konseho ng Hieria ang sarili nito bilang ''ang ikapitong konsehong ekumenikal'' ngunit ito ay hindi tinatanggap ng [[Silangang Ortodokso]] at [[Romano Katoliko]].&lt;ref&gt;[http://www.fordham.edu/halsall/source/icono-cncl754.asp Medieval Sourcebook: Iconoclastic Council, 754] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141023080921/http://www.fordham.edu/Halsall/source/icono-cncl754.asp |date=2014-10-23 }}, Fordham University&lt;/ref&gt; Ang bagong [[Irene ng Atenas|emperatris na si Irene]] ay tumawag sa [[Ikalawang Konseho ng Nicaea]] noong 787 na muling bumuhay sa benerasyon ng mga ikono sa [[Simbahang Silangang Ortodokso|Simbahang Silanganin]] na muling nagsanhi ng pagkakaisa ng Simbahangang Silanganin sa Simbahang Kanluranin. Ideneklara ng [[Ikalawang Konseho ng Nicaea]] ang sarili nito bilang ''ang ikapitong konsehong ekumenikal''. Sa pagtatapos, ang 300 mga obispo na pinangunahan ng mga kinatawan ni [[Papa Adriano I]] ay tumangap sa katuruan ng Papa na pabor sa mga ikono. Gayunpaman, ang [[Konseho ng Constantinople (815)|Konseho ng Constantinople noong 815]] ay idinaos na muling nagbabalik ng pagbabawal sa mga ikono at tumatakwil sa desisyon ng mas maagang [[Ikalawang Konseho ng Nicaea]] at muling nagpapatibay ng desisyom ng [[Konseho ng Hieria]].

Sa koronasyon ni [[Carlomagno]] ni papa [[Leo III]] noong 800, ang kapapahan ay nagkamit ng bagong protektor sa kanluran. Ito ay nagpalaya sa mga papa mula sa kapangyarihan ng emperador sa Constantinople. Ito ay humantong sa [[paghahating Silangan-Kanluran]] dahil ang mga emperador at ang mga [[patriarka ng Constantinople]] ay nagbigay kahulugan sa kanilang mga sarili na mga tunay na inapo ng imperyo Romano na may petsang bumabalik sa mga pagsisimula ng simbahan.&lt;ref&gt;Jedin 36&lt;/ref&gt; Tumanggi si Papa [[Nicholas II]] na kilalalin ang [[Patriarkang Photios I ng Constantinople]] na umatake naman sa papa bilang eretiko dahil pinanatili nito ang [[filioque]] sa kredo na tumutukoy sa banal na espirito na nagmumula sa diyos ama at anak. Ang kapapahan ay napalakas sa pamamagitan ng kanyang mga bagong alyansa na lumikha ng bagong problema para sa mga papa nang sa [[kontrobersiyang imbestitura]], ang mga humaliling emperador ay naghangad na hirangin ang mga obispo at kahit ang panghinaharap na mga papa.&lt;ref name=&quot;Vidmar107&quot;&gt;Vidmar, ''The Catholic Church Through the Ages'' (2005), pp. 107–11&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Duffy78&quot;&gt;Duffy, ''Saints and Sinners'' (1997), p. 78, quote: &quot;By contrast, Paschal's successor [[Pope Eugene II|Eugenius II]] (824–7), elected with imperial influence, gave away most of these papal gains. He acknowledged the Emperor's sovereignty in the papal state, and he accepted a constitution imposed by Lothair which established imperial supervision of the administration of Rome, imposed an oath to the Emperor on all citizens, and required the Pope–elect to swear fealty before he could be consecrated. Under [[Pope Sergius II|Sergius II]] (844–7) it was even agreed that the Pope could not be consecrated without an imperial mandate, and that the ceremony must be in the presence of his representative, a revival of some of the more galling restrictions of Byzantine rule.&quot;&lt;/ref&gt; Pagkatapos ng disintegrasyon ng imperyo ni Carlomagno at paulit ulit na pananakop ng mga pwersang [[Islam]]iko, ang kapapahan nang walang anumang proteksiyon ay pumasok sa yugto ng isang malaking kahinaan.&lt;ref&gt;Franzen. 36-42&lt;/ref&gt; Ang [[repormang Cluniac]] ng mga monasteryo na nagsimula noong 910 ay naglagay sa mga abbot sa ilalim ng direktang kontrol ng papa kesa sa sekular na kontrol ng mga panginoong [[feudal]].&lt;ref name=&quot;Duffy88&quot;&gt;Duffy, ''Saints and Sinners'' (1997), pp.&amp;nbsp;88–9&lt;/ref&gt; Sa ikalabingisang siglo CE, ang [[Paghahating Silangan-Kanluran]] ay permanenteng naghati sa Kristiyanismo.&lt;ref name=&quot;SandSp91&quot;&gt;Duffy, ''Saints and Sinners'' (1997), p. 91&lt;/ref&gt; Ito ay lumitaw sa isang alitan kung ang Constantinople o Roma ay may hurisdiksiyon sa Sicily at humantong sa mga mutual na pagtitiwalag ng papa sa patriarka at ng patriarka sa papa noong 1054.&lt;ref name=&quot;SandSp91&quot;/&gt; Mula nito, ang Kanluran (Latin) na nasa Roma na sangay ng Kritiyanismo ay naging Romano Katoliko samantalang ang Silanganing (Griyego) na nasa Constantinople sangay ay naging [[Simbahang Silangang Ortodokso]].&lt;ref name=&quot;StoChris44&quot;&gt;Collins, ''The Story of Christianity'' (1999), p. 103&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vidmar104&quot;&gt;Vidmar, ''The Catholic Church Through the Ages'' (2005), p.&amp;nbsp;104&lt;/ref&gt; Ang ikalabingisang siglo CE ay nakakakita ng [[kontrobersiyang imbestitura]] sa pagitan ng emperador at papa sa karapatan na gumawa ng mga paghirang ng simbahan na isang pangunahing yugto ng paglalaban sa pagitan ng estado at simbahan sa mediebal na Europa. Ang kapapahan ang mga nanalo sa simula ngunit dahil ang mga Italyano ay nahati sa pagitan ng mga Guelph at Ghibelline sa mga paksiyon na kadalasang ipinapasa sa pamamagitan ng mga pamilya o estado hanggang sa wakas ng Gitnang Panhon, ang alitan ay unti unting nagpahina sa kapapahan.
====Mga Krusada====
{{main|Mga Krusada}}
Inilunsad ni Papa [[Urban II]] ang [[Unang Krusada]] noong 1095 nang makatanggap ito ng apela mula sa emperador na Byzantine na si [[Alexius I Komnenos]] upang pigilan ang mga pananakop ng Turko.&lt;ref name=&quot;rileysmith&quot;&gt;Riley-Smith, ''The First Crusaders'' (1997), p.&amp;nbsp;8&lt;/ref&gt; Si papa Urban II ay naniwala na ang Krusada ay makakatulong upang magdulot ng rekonsilyasyon sa Silanganing Kristiyanismo.&lt;ref name=&quot;Vidmar130&quot;&gt;Vidmar, ''The Catholic Church Through the Ages'' (2005), pp.&amp;nbsp;130–1&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bokenkotter140&quot;&gt;Bokenkotter, ''A Concise History of the Catholic Church'' (2004), p. 140 quote: &quot;And so when Urban called for a crusade at Clermont in 1095, one of his motives was to bring help to the beleaguered Eastern Christians.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bokenkotter155&quot;&gt;Bokenkotter, ''A Concise History of the Catholic Church'' (2004), p. 155 quote: &quot;Stories were also circulating about the harsh treatment of Christian pilgrims to Jerusalem at the hands of the infidel, inflaming Western opinion.&quot;&lt;/ref&gt; Ang sermon ni Urban II as Clermont ang simula ng walong buwang pangangaral na isinagawa ng papa sa buong Pransiya na humihimok ng [[banal na digmaan]] at humimok sa mga Kristiyano na ipagtanggol ang Byzantine laban sa mga [[Muslim]]. Siya ay nagpadala rin ng mga mangangaral sa buong Kanluraning Europa upang ipalaganap ang tungkol sa Krusada. Ang pangangaral na ito ni Urban II ay humimok ng isang pagsiklab ng karahasan laban sa ma Hudyo. Sa Pransiya at Alemanya, ang mga Hudyo ay nakita na mga kaaway ng mga Kristiyano gaya ng mga Muslim at pinaniniwalaang responsable sa pagpapapako kay [[Hesus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/judaica/ejud_0002_0005_0_04737.html |access-date=2012-12-03 |archive-date=2013-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115012858/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/judaica/ejud_0002_0005_0_04737.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hans Mayer. &quot;The Crusades&quot; (Oxford University Press: 1988) p. 41.&lt;/ref&gt; Ang sunod sunod na mga kampanyang militar na tinatawag na mga [[krusada]] ay nagsimula noong 1096. Ang mga ito ay nilayon upang ibalik ang Banal na Lupain ([[Israel]]) sa kontrol ng mga Kristiyano. Ang layuning ito ay hindi naisakatuparan at ang mga episodyo ng brutalidad na isinagawa ng mga hukbo ng parehong panig ay nag-iwan ng isang legasiya ng mutual na kawalang pagtitiwala sa pagitan ng mga Muslim at mga Kristiyano.&lt;ref name=&quot;LeGoff66&quot;&gt;Le Goff, ''Medieval Civilization'' (1964), pp.&amp;nbsp;65–7&lt;/ref&gt; Ang mga nagkrusada ay nabigo na magtatag ng mga permanenteng [[Mga estado ng nagkrusada|estadong Kristiyano sa Banal na Lupain]].  Ang pagsalakay sa [[Constantinople]] noong [[Ikaapat na Krusada]] ay nag-iwan sa mga Kristiyano sa Silanganin na mapoot sa kabila ng pagbabawal ni Papa Inosento III ng anumang gayong pag-atake.&lt;ref name=&quot;Tyerman&quot;&gt;Tyerman, ''God's War: A New History of the Crusades'' (2006), pp.&amp;nbsp;525–60&lt;/ref&gt; Noong 1199, kasunod ng [[Ikatlong Krusada]], inatas ni Inosente III na palayain ng mga nagpautang na Hudyo ang mga nagkrusada. Maraming mga nagkrusada ay nangailangan mangutang sa mga Hudyo upang bumili ng mga sandata para sa Krusada. Ang batas sa Pransiya noong ika-13 siglo ay nagrereplekta sa mga pagsisikap ng Simbahang Katoliko na buwagin ang mga pagpapautang ng mga Hudyo. Ang patakarang ito ay may malalang epekto sa mga Hudyo ng Pransiya dahil ang pagpapautang ang isa sa kakaunting tanging mga bukas na trabaho para sa kanila. Ang papa ay tumawag rin ng panloob na Krusada laban sa mga hindi mananampalataya ng Katolisismo, lalo na ang mga heretiko ng katimugang Pransiya. Ang masaker ng mga libo libong heretiko sa Bezier, Pransiya noong 1209 ay humantong sa pagmamasaker ng mga 800 Hudyo. Ang [[Ikaapat na Krusada]] na may autorisasyon ni Papa [[Inosente III]] noon 1202 na nilayong muling kunin ang Banal na Lupain ay sandaling pinabagsak ng mga [[Venetian]] na gumamit ng mga pwersa upang salakayin ang siyudad na Kristiyano ng Zara. Kalaunan, ang mga nagkrusada ay dumating sa Constantinople ngunit sa halip na tumuloy sa Banal na Lupain ay sinalakay ang Constantinople at ibang mga bahagi ng [[Asya menor]] na nagtatag ng Imperyong Latin ng Constantinope sa Gresya at Asya minor. Noong 2001, si Papa [[John Paul II]] ay humingi ng tawad para sa mga kasalanan ng Katoliko kabilang ang pagsalakay sa Constantinope noong 1204.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Pope sorrow over Constantinople
 | publisher =BBC News | date = 2004-06-29| url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3850789.stm | accessdate =2008-04-06 }}&lt;/ref&gt; Ang mga impluwensiya at reporma ng mongheng  [[Cistercian]] na si [[Bernard ng Clairvaux]] ay nagtulak kay Papa [[Alexander III]] na magpasimula ng mga reporma na humantong sa pagkakatatag ng [[batas na kanon]] ng Romano Katoliko.&lt;ref name=&quot;Duffy101&quot;&gt;Duffy, ''Saints and Sinners'' (1997), p.&amp;nbsp;101&lt;/ref&gt; Noong ikalabingdalawang siglo, ang Pransiya ay nakasaksi ng paglago ng [[Catharismo]] sa [[Languedoc]], Pransiya. Ang Catharismo ay isang sektang Kristiyano na may pilosopiyang neo-manichean. Pagkatapos na akusahan ang mga Cathar ng pagpatay sa isang legato ng papa noong 1208, si Papa [[Inosente III]] ay nagdeklara ng [[Krusadang Albigensian]] na nag-aalok ng mga lupain ng mga heretikong Cathar sa sinumang Maharlikang Pranses na makikidigma sa mga Cathar.&lt;ref name=&quot;Duffy112&quot;&gt;Duffy, ''Saints and Sinners'' (1997), p.&amp;nbsp;112&lt;/ref&gt; Ang karahasan nito ay humantong sa pagkakamit ng Pransiya ng mga lupain na may malapit na ugnayang pampolitika at kultural sa Catalonia.&lt;ref name=&quot;Vidmar144&quot;&gt;Vidmar, ''The Catholic Church Through the Ages'' (2005), pp. 144–7, quote: &quot;The Albigensian Crusade, as it became known, lasted until 1219. The pope, Innocent III, was a lawyer and saw both how easily the crusade had gotten out of hand and how it could be mitigated. He encouraged local rulers to adopt anti-heretic legislation and bring people to trial. By 1231 a papal inquisition began, and the friars were given charge of investigating tribunals.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bokenkotter132&quot;&gt;Bokenkotter, ''A Concise History of the Catholic Church'' (2004), p. 132, quote: &quot;A crusade was proclaimed against these Albigenses, as they were sometimes called&amp;nbsp;...&amp;nbsp;It was in connection with this crusade that the papal system of Inquisition originated-a special tribunal appointed by the Popes and charged with ferreting out heretics. Until then the responsibility devolved on the local bishops. However, Innocent found it necessary in coping with the Albigensian threat to send out delegates who were entrusted with special powers that made them independent of the episcopal authority. In 1233 Gregory IX organized this ''ad hoc'' body into a system of permanent inquisitors, who were usually chosen from among the mendicant friars, Dominicans and Franciscans, men who were often marked by a high degree of courage, integrity, prudence, and zeal.&quot;&lt;/ref&gt;.

====Mga inkisisyon====
Ang [[Inkisisyon]] ay itinatag sa [[Toulouse]] noong Nobyembre 1229 at ang mga natirang mga elemento ng Catharismo ay nilipol sa rehiyon. Ang inkisisyong ito ay pumaslang sa aberahang tatlong katao kada taon sa tugatog nito.&lt;ref name=&quot;Bokenkotter132&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Norman93&quot;&gt;Norman, ''The Roman Catholic Church an Illustrated History'' (2007), p.&amp;nbsp;93&lt;/ref&gt; Sa paglipas ng panahon, ang mga [[inkisisyon]] ay inilunsad ng mga pinuno ng Romano Katoliko upang usigin ang mga heretiko, upang tumugon sa banta ng pananakop ng mga [[Moor]] o para sa mga layuning pampolitika.&lt;ref name=christopherblack/&gt; Ang mga nilitis ay hinikayat na bawiin ang kanilang heresiya at ang mga tumanggi ay pinarusahan ng mga pangungumpisal, mga multa, mga pagkabilanggo, pagpapahirap o pagpatay sa pamamagitan ng pagsunog.&lt;ref name=&quot;christopherblack&quot;&gt;Black, ''Early Modern Italy'' (2001), pp.&amp;nbsp;200–2&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Casey&quot;&gt;Casey, ''Early Modern Spain: A Social History'' (2002), pp.&amp;nbsp;229–30&lt;/ref&gt; Sa isang liham mula sa mga Consul ng Carcassone noong 1285 kay Jean Garland, inilarawan ito ng isang inkwisitor na:
{{cquote|Ang buhay para sa kanila ay isang pagdurusa at ang kamatayan ay isang kaginhawaan. Sa ilalim ng mga pagpipilit na ito, kanilang pinagtibay bilang totoo ang hindi totoo na piniling mamatay ng minsan kesa pahirapan ng maraming mga beses...kanilang inakusahan hindi lamang ang kanilang mga sarili kundi pati ang mga iba na inosente upang takasan ang kanilang paghihirap sa anumang paraan...ang mga nangumpisal ay naghayag kalaunan na ang kanilang sinabi sa Kapatid na mga Inkwisitor (mga Dominikano) ay hindi totoo at sila ay nangumpisal sa takot ng panganib ng sandali. Sa ilang mga saksi na iyong binanggit, ikaw ay nangako ng imunidad upang kanilang malayang kondenahin ang iba nang walang takot.}} Ang mga kondemnasyon noong 1210–1277 ay isinabatas sa mediebal na Unibersidad ng Paris upang limitahan ang ilang mga katuruan na [[heresiya|heretikal]]. Ang mga ito ay kinabibilangan ng ilang mga mediebal na katuruang teolohikal ngunit ang isa pinakamahalaga ang mga tratadong pisikal ni [[Aristotle]]. Ang mga imbestigasyon ng mga katuruang ito ay isinagawa ng mga obispo ng Paris. Ang tinatayang 16 na mga talaan ng mga hindi inaprobahang tesis ay inisyu ng Unibersidad ng Paris noong mga ika-13 at ika-14 siglo.&lt;ref name=&quot;Stanford&quot;&gt;{{cite web |url=http://plato.stanford.edu/entries/condemnation/ |title=Condemnation of 1277 |author=Hans Thijssen |work=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |date=2003-01-30 |accessdate=2009-09-14 |publisher=[[University of Stanford]]}}&lt;/ref&gt; Ang mga talaan ng proposiyong ito ay tinipon sa isang sistematikong mga kalipunan ng mga pinagbawal na artikulo.&lt;ref name=&quot;Woods91-2&quot;&gt;Woods, p 91-92&lt;/ref&gt;

===Renasimiyento at mga reporma===
Sa huli at simula ng ikalabinglima at ikalabinganim na mga siglo CE, ang mga misyong Europeo at mga maglalayag ay nagpakalat ng Romano Katolisismo sa mga Amerika, Asya, Aprika at Oceania. Si Papa [[Alexander VI]] sa kanyang papal bull na [[inter caetera]] ay naggawad ng mga karapatang kolonyal sa karamihan ng mga bagong natuklasang lupain sa [[Espanya]] at [[Portugal]].&lt;ref name=&quot;Koschorke13&quot;&gt;Koschorke, ''A History of Christianity in Asia, Africa, and Latin America'' (2007), pp. 13, 283&lt;/ref&gt; Noong Disyembre 1511, bukas na sinuway ng prayleng Dominikano na si  [[Antonio de Montesinos]] ang mga autoridad na Espanyol na namamahala sa [[Hispaniola]] sa masasamang pagtrato sa mga [[katutubong Amerikano]] na nagsasabi sa mga ito na &quot;...kayo ay nasa mortal na kasalanan... para sa kalupitan at kabagsikan na ginagamit ninyo sa pakikitungo sa mga inosenteng taong ito.&quot; &lt;ref name=&quot;Woods135&quot;&gt;Woods, ''How the Church Built Western Civilization'' (2005), p. 135&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Johansen1092&quot;&gt;Johansen, Bruce, ''The Native Peoples of North America,'' Rutgers University Press, New Brunswick, 2006, pp. 109, 110, quote: &quot;In the Americas, the Catholic priest [[Bartolomé de Las Casas|Bartolome de las Casas]] avidly encouraged enquiries into the Spanish conquest's many cruelties. Las Casas chronicled Spanish brutality against the Native peoples in excruciating detail.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Koschorke287&quot;&gt;Koschorke, ''A History of Christianity in Asia, Africa, and Latin America'' (2007), p. 287&lt;/ref&gt; Bilang tugon, isinabatas ni [[Ferdinand II of Aragon|Haring Ferdinand]] ang ''[[Mga Batas ng Burgos]]''. Ang pagpapatupad ay maluwag at ang ilan ay nagsisi sa Simbahang Katoliko sa hindi paggawa ng sapat upang mapalay ang mga Amerikanong Indiyano.&lt;ref name=&quot;Dussel45&quot;&gt;Dussel, Enrique, ''A History of the Church in Latin America'', Wm B Eerdmans Publishing, 1981, pp. 45, 52, 53 quote: &quot;The missionary Church opposed this state of affairs from the beginning, and nearly everything positive that was done for the benefit of the indigenous peoples resulted from the call and clamor of the missionaries. The fact remained, however, that widespread injustice was extremely difficult to uproot&amp;nbsp;...&amp;nbsp;Even more important than Bartolome de Las Casas was the Bishop of Nicaragua, Antonio de Valdeviso, who ultimately suffered martyrdom for his defense of the Indian.&quot;&lt;/ref&gt; Ang isyung ito ay nagresulta sa krisis ng konsensiya noong ikalabing anim na siglong Espanya.&lt;ref name=Johansen109&gt;Johansen, Bruce, ''The Native Peoples of North America,'' Rutgers University Press, New Brunswick, 2006, pp. 109, 110, quote: In large part because of Las Casas's work, a movement arose in Spain for more humane treatment of indigenous peoples.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Koschorke287&quot;/&gt; Ang pagbubuhos ng pagbatikos sa sarili at pagninilay nilay na pilosopikal sa mga teologong Katoliko ay humantong sa debate sa kalikasan ng mga [[karapatang pantao]].&lt;ref name=&quot;Koschorke287&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Woods137&quot;&gt;Woods, ''How the Church Built Western Civilization'' (2005), p. 137&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chadwick327&quot;&gt;Chadwick, Owen, ''The Reformation'', Penguin, 1990, p. 327&lt;/ref&gt; Noong ikalabinglimang siglo, Si [[Nicolaus Copernicus]] na isang astronomo ng [[Renasimiyento]] ay unang bumuo ng  isang komprehensibong kosmolohiyang [[heliosentriko]] na nag-aalis sa planetang mundo mula sa sentro ng [[uniberso]]. Sa orihinal na paglilimbag ng [[De revolutionibus orbium coelestium]], ang aklat ni Copernicus ay  nagsanhi ng katamtamang kontrobersiya at hindi pumukaw ng anumang mga mabagsik na sermon mula sa simbahan tungkol sa pagsasalungat ng teoriyang ito sa [[bibliya]]. Pagkatapos ng tatlong taon noong 1546, ang Dominikanong si Giovanni Maria Tulosi ay bumatikos sa teoriya ni Copernicus sa kanyang papel na natatanggol sa absolutong katotohanan ng [[bibliya]].&lt;ref&gt;Rosen [[#Reference-Rosen-1995|(1995, pp.151–59)]]&lt;/ref&gt; Kanya ring isinaad na pinlano ng Panginoon ng Sagradong Palasyo (i.e. ang hepe ng [[censor librorum]] ng Simbahang Katoliko) na Dominikanong si [[Bartolomeo Spina]] na kondenahin ang ''De revolutionibus'' ngunit napigilang gawin ito dahil sa pagkakasakit at kamatayan..&lt;ref&gt;Rosen [[#Reference-Rosen-1995|(1995, p.158)]]&lt;/ref&gt; Pagkatapos ng 1610, nang publikong suportahan ni siyentipikong si [[Galileo]] ang [[heliosentrismo]] ni Copernicus siya ay nakatagpo ng mapait na pagsalungat mula sa ilang mga pilosopo at mga kaparian na ang dalawa ng mga pari ay kalaunang nagakusa sa kanya sa [[inkisisyon]] ng Simbahang Katoliko noong 1615. Ang karamihan ng mga astronomo at pilosopo sa panahong ito ay naniniwala pa rin sa [[heosentrismo]]ng pananaw na ang planetang daigdig ay nasa sentro ng uniberso.&lt;ref name=&quot;contrary to scripture&quot;&gt;[[#Reference-Sharratt-1994|Sharratt (1994, pp.127–131)]], [[#Reference-McMullin-2005a|McMullin (2005a)]].&lt;/ref&gt; Sa kanyang sermon noong 1614 (na ang paksa ay [[Aklat ni Josue]] 10 kung saan pinatigil ni Josue ang araw), ang prayleng Dominikanong Tommmaso Caccini ang unang gumawa ng pag-atake kay Galileo. Si Galileo ay hinimok sa Roma upang litisin sa [[Inkisisyon]] at natagpuang &quot;malalang suspek ng [[heresiya]] sa pagsunod sa posiyon ni Copernicus na salungat sa tunay na kahulugan at autoridad ng Banal na Kasulatan&quot;. Siya ay inilagay sa pagkakabilanggo sa kanyang tahanan sa natitira ng kanyang buhay. Ang isa pang biktima ng [[Inkisisyon]] ng Simbahang Katoliko si [[Giordano Bruno]] na lumagpas sa modelong Copernican at nagmungkahi na ang araw ay isang bituin at ang uniberso ay naglalaman ng walang hangganang bilang mga tinatahanang daigdig na tinatahanan ng ibang mga matatalinong nilalang. Pagkatapos ng inkisiyon ni Bruno, siya ay natagpuang nagkasala ng [[heresiya]] at ipinagsunog ng buhay. Noong 1521, sa pamamagitan ng pamumuno at pangangaral ng Portuges na maglalayag na si [[Ferdinand Magellan]], ang unang mga Katoliko ay nabautismuhan sa unang bansang Krisityano sa Asya na Pilipinas.&lt;ref name=&quot;Koschorke21&quot;&gt;Koschorke, ''A History of Christianity in Asia, Africa, and Latin America'' (2007), p. 21&lt;/ref&gt; Sa sumunod na taon, ang mga misyong Franciscan ay dumating sa Mehiko at naghangad na akayin ang mga Indiyano sa Katolisismo. Ang mga katutubong Indiyano ay inilarawan sa batas bilang mga bata at ang mga pari ay nagkaroon ng papel na pang-ama na kadalasang pinapatupad ng mga parusang pisikal.&lt;ref name=jacksonxiii&gt;Jackson, ''From Savages to Subjects: Missions in the History of the American Southwest'' (2000), p. 13&lt;/ref&gt; Sa India, ang mga misyonaryong Portuges at Heswitang si Francis Xavier ay nang-akay ng mga hindi Kristiyano at isang pamayanang Kristiyano na nag-aangkin na itinatag ni [[Apostol Tomas]].&lt;ref name=&quot;Koschorke3&quot;&gt;Koschorke, ''A History of Christianity in Asia, Africa, and Latin America'' (2007), pp. 3, 17&lt;/ref&gt; Sa Europa, ang [[Renasimiyento]] ay nagmarka sa panahon ng binagong interest ssa pagkatutong sinauna at klasiko. Ito ay nagdulot rin sa muling pagsisiyasat ng mga tinatanggap na paniniwala. Ang pagtanggap sa europa ng [[humanismo]] ay nagkaroon ng mga epekto sa Simbahan na yumakap rin dito. Noong 1509, ang skolar na si [[Erasmus]] sa kanyang &quot;[[Ang Papuri sa Kahangalan]]&quot; ay bumihag ng isang malawak na pagkabalisa sa [[korupsiyon]] ng Simbahang Romano Katoliko.&lt;ref name=&quot;Norman86&quot;&gt;Norman, ''The Roman Catholic Church an Illustrated History'' (2007), p. 86&lt;/ref&gt; Ang mismong kapapahan ay kinuwestiyon ng mga kousilarismo na inihayag sa mga konsilyo ng Constance at Basel. Ang mga tunay na pagbabago sa mga konsehong ekumenikal ay tinangka ng ilang mga beses ngunit napigilan. Ang mga ito ay nakitang kinakailangan ngunit hindi nagtagumpay dahil sa panloob na mga alitan sa simbahang Romano Katoliko &lt;ref name=&quot;Franzen 65-78&quot;&gt;Franzen 65-78&lt;/ref&gt; gayundin sa patuloy na mga alitan sa [[imperyong Ottoman]] at [[Saracen]] at sa [[simoniya]] at [[nepotismo]] na sinasanay sa Simbahang Romano Katoliko nang ika-15 at ika-16 na siglo.&lt;ref name=&quot;Franzen 65-78&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Bokenkotter202&quot;/&gt; Dahil dito, ang mga mayayaman, makapangyarihan at makamundong mga tao tulad ni Rodrigo [[House of Borgia|Borgia]] na naging Papa [[Alexander VI]] ay nagawang manalo sa [[halalan]] ng kapapahan.&lt;ref name=&quot;Bokenkotter202&quot;&gt;Bokenkotter, ''A Concise History of the Catholic Church'' (2004), pp. 201–5&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Duffy149&quot;&gt;Duffy, ''Saints and Sinners'' (1997), p. 149&lt;/ref&gt;
===Panahon ng Protestanteng Repormasyon===
[[Talaksan:Martin_Luther,_1529.jpg|thumb|right|Tagapagpasimula ng [[Protestanteng Repormasyon]] na si [[Martin Luther]]]]
Ang [[Ikalimang Konsehong Lateran]] ay naglabas ng ilan ngunit mga maliliit na reporma noong Marso 1517. Pagkatapos ng ilang mga buwan noong 31 Oktubre 1517, ang paring Katoliko na si [[Martin Luther]] ay nagpaskil ng [[Ang Siyamnaputlimang Tesis]] sa publiko na umaasang magpasimula ng debate.&lt;ref name=&quot;Vidmar184&quot;&gt;Vidmar, ''The Catholic Church Through the Ages'' (2005), p. 184&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bokenkotter215&quot;&gt;Bokenkotter, ''A Concise History of the Catholic Church'' (2004), p. 215&lt;/ref&gt; Ang kanyang tesis ay nagprotesta sa mga mahahalagang punto ng doktrinang Katoliko gayon din ang pagbebenta ng mga [[indulhensiya]].&lt;ref name=&quot;Vidmar184&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Bokenkotter215&quot;/&gt; Ang iba pa gaya nina [[Huldrych Zwingli]], [[John Calvin]] ay bumatikos rin sa mga katuruan ng Romano Katoliko. Ang mga hamong ito na sinuportahan ng mga makapangyarihang pwersang pampolitika sa rehiyon ay umunlad sa [[Protestanteng Repormasyon]].&lt;ref name=&quot;ConciseHistory&quot;&gt;Bokenkotter, ''A Concise History of the Catholic Church'' (2004), pp. 223–4&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vidmar196&quot;&gt;Vidmar, ''The Catholic Church Through the Ages'' (2005), pp. 196–200&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Carroll|first=Anne W.|title=Christ the King, Lord of History|url=https://archive.org/details/christkinglordof0000carr|year=1994|publisher=TAN Books and Publishers, Inc.|location=Rockford, Illinois|isbn=978-0-89555-503-8|pages=[https://archive.org/details/christkinglordof0000carr/page/220 220]–221}}&lt;/ref&gt;  Sa Alemanya, ang Repormasyon ay nagresulta sa digmaan sa pagitan ng Protestang [[Ligang Schmalkaldic]] at emperador na Katolikong si [[Charles V, Banal na Emperador Romano]]. Ang unang siyam na taong digmaan ay nagwakas noong 1555 ngunit ang patuloy na mga tensiyon ay lumikha ng higit na malalang alitan na [[TatlumpungTaong Digmaan]] na sumiklab noong 1618.&lt;ref name=&quot;Vidmar233&quot;/&gt; Sa Pransiya, ang sunod sunod na mga alitang tinaguriang [[Mga Digmaang Pranses ng Relihiyon]] ay nilabanan mula 1562 hanggang 1598 sa pagitan ng mga [[Huguenot]] at mga pwersa ng [[Ligang Katolikong Pranses]]. Ang mga sunod sunod na papa ay pumanig at naging mga tagasuportang pinansiyal ng Ligang Katoliko.&lt;ref name=&quot;Duffy177&quot;&gt;Duffy, ''Saints and Sinners'' (1997), pp. 177–8&lt;/ref&gt; Ito ay nagwakas sa ilalim ni Papa [[Clemente VIII]] na may pag-aatubiling tanggapin ang [[Atas ng Nantes]] ni Haring [[Henry IV ng Pransiya]] noong 1598 na nagkakaloob ng tolerasyong relihiyoso at sibil sa mga Protestante.&lt;ref name=&quot;Vidmar233&quot;&gt;Vidmar, ''The Catholic Church Through the Ages'' (2005), p. 233&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Duffy177&quot;/&gt; Ang [[Repormasyong Ingles]] ay maliwanag na batay sa pagnanais ni [[Henry VIII ng Inglatera]] sa pagpapawalang bisa ng kanyang [[kasal]] kay [[Catherine ng Aragon]] at sa simula ay mas pampolitika at kalaunang naging alitang teolohikal.&lt;ref name=&quot;scruton1996p470&quot;&gt;Scruton, ''A Dictionary of Political Thought'' (1996), p. 470, quote: &quot;The (English) Reformation must not be confused with the changes introduced into the Church of England during the 'Reformation Parliament' of 1529–36, which were of a political rather than a religious nature, designed to unite the secular and religious sources of authority within a single sovereign power: the [[Anglican Communion|Anglican Church]] did not until later make any substantial change in doctrine.&quot;&lt;/ref&gt; Ang [[Mga Akto ng Supremasya]] ay gumawa sa hari ng Inglatera na maging pinuno ng simbahan ng Inglatera at sa gayon ay sa pagkakatatag ng [[Simbahan ng Inglatera]]. Pagkatapos nito sa simula ng 1536, ang ilang mga monasteryo sa Inglater, Wales at ireland ay nahinto at ang mga simbahang Katoliko ay sinunggaban.&lt;ref name = Schama&gt;Schama, ''A History of Britain 1: At the Edge of the World?'' (2003), pp. 309–11&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vidmar220&quot;/&gt;  Nang mamatay si Henry noong 1547, ang lahat ng mga monasteryo, priaryo, mga kombento at ma dambana ay winasak o hininto.&lt;ref name=&quot;Vidmar220&quot;&gt;Vidmar, ''The Catholic Church Through the Ages'' (2005), p. 220, quote: &quot;Henry, seeing how far Cranmer had tried to take him in making the land Lutheran or Calvinist, pulled the plug in Setyembre 1538 and passed the Six Articles, which tried to restore the ancient faith, including the practice of celibacy for the clergy. By 1543 most of the Reformation legislation was reversed. One man, John Lambert, was made an example in Nobyembre 1538. He was burned by being dragged in and out of the fire for holding the very same beliefs about the Eucharist that Cranmer held. Cranmer was made to watch the whole brutal event. He also had to send his wife back to Germany.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name = Gonzalez75&gt;Gonzalez, ''The Story of Christianity, Volume 2'' (1985), p. 75, quote: &quot;In England, he took steps to make the church conform as much as possible to Roman Catholicism, except in the matter of obedience to the pope. He also refused to restore monasteries, which he had suppressed and confiscated under the pretense of reformation, and whose properties he had no intention of returning.&quot;&lt;/ref&gt; Si [[Maria I ng Inglatera]] ay muling nagpaisa ng Simbahan ng Inglatera at Roma laban sa payo ng ambahador na Espanyol at inusig ang mga Protestante sa panahon ng mga pag-uusig na Marian.&lt;ref name=&quot;Vidmar225&quot;&gt;Vidmar, ''The Catholic Church Through the Ages'' (2005), pp. 225–6&lt;/ref&gt;&lt;ref name = Haigh159&gt;Haigh, ''The English Reformation Revised'' (1987), p. 159, quote: &quot;Mary wanted to make England a Catholic country as quickly as possible: to reintroduce the pope's authority, to repeal those parliamentary statutes which had so radically altered the relationship of Church and State and to restore to the Church its Catholic doctrine and services. Nothing was to be allowed to stand in her way. No murmurings among the people, no riots or rebellions or intrigues, not even the advice of the Spanish ambassador to make haste slowly could deflect the Queen from her purpose.&amp;nbsp;...&amp;nbsp;Death by burning at the hands of the sheriffs became the penalty for those who, convicted of heresy in the church courts, refused to recant.&quot;&lt;/ref&gt; Pagkatapos ng ilang probokasyon, ang sumunod na reynang si [[Elizabeth I]] ay napatupad ng Akto ng Supremasya. Ito ay pumigil sa mga Katoliko na maging mga kasapi ng propesyon, humawak ng opisyong pampubliko, pagboto o pagbibigay edukasyon sa mga anak nito.&lt;ref name=&quot;Vidmar225&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Vidmar225&quot;/&gt;&lt;ref name=Solt149&gt;Solt, ''Church and State in Early Modern England, 1509-1640'', (1990), p. 149&lt;/ref&gt;&lt;ref name = SchamaII&gt;Schama, ''A History of Britain 1: At the Edge of the World?'' (2003), pp. 272–3.&lt;/ref&gt; Ang Simbahang Katoliko Romano &lt;ref&gt;{{cite web | last =Potemra | first =Michael | title =Crucible of Freedom | publisher =National Review | date =2004-07-13 | url =http://nationalreview.com/books/potemra200407131542.asp | accessdate =2008-06-21 | archive-date =2007-04-26 | archive-url =https://web.archive.org/web/20070426172353/http://nationalreview.com/books/potemra200407131542.asp | url-status =bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ay tumugon sa mga hamong pang doktrina at mga pang-aabuso na binigyang diin ng Repormasyon sa [[Konseho ng Trent]] (1545–1563). Ang konsehong ito ay naging nagpapatakbong pwersa ng [[Kontra-Repormasyon]] at muling pinagtibay ang mga sentral na doktrinang Katoliko gaya ng [[transubsansiasyon]].&lt;ref name=&quot;Bokenkotter242&quot;&gt;Bokenkotter, ''A Concise History of the Catholic Church'' (2004), pp. 242–4&lt;/ref&gt; Ito ay nagbago rin sa ibang mga mahalagang sa simbahan gaya ng pag-iisa ng hurisdiksiyon ng [[Roman Curia]].&lt;ref name=&quot;Bokenkotter242&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Norman81&quot;&gt;Norman, ''The Roman Catholic Church an Illustrated History'' (2007), p. 81&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vidmar237&quot;&gt;Vidmar, ''The Catholic Church Through the Ages'' (2005), p. 237&lt;/ref&gt; Ang mga batikos ng Repormasyon ang kabilang na paktor na nagpasimula ng mga bagong orden kabilang ang mga theatine, Barnabite at Heswita.&lt;ref name=&quot;Norman91&quot;&gt;Norman, ''The Roman Catholic Church an Illustrated History'' (2007), pp. 91–2&lt;/ref&gt;

====Panahon ng Kaliwanagan at sekularismo====
{{main|Panahon ng Kaliwanagan|Sekularismo}}
Ang [[Panahon ng Kaliwanagan]] ay bumubuo sa isang bagong hamon sa Kristiyanismo. Hindi tulad ng [[Protestanteng Repormasyon]] na kumuwestiyon ng ilang mga doktrina ng Romano Katoliko, ang [[Panahon ng Kaliwanagan]] ay kumuwestiyon sa Kristiyano sa kabuuan nito. Sa pangkalahatan, itinaas nito ang [[katwiran]] ng tao ng higit sa pahayag ng [[diyos]] at pinababa nito ang mga autoridad na pang-[[relihiyon]] gaya ng [[papa|kapapahan]] batay dito.&lt;ref&gt;Lortz, IV, 7-11&lt;/ref&gt; Tinangka ng Simbahang Romano Katoliko na itaboy ang [[Galicanismo]] at [[Councilarismo]] na mga ideolohiyang nagbanta sa kapapahan at istruktura ng Simbahang Katoliko.&lt;ref&gt;Duffy 188-189&lt;/ref&gt; Tungo sa huling bahagi ng ika-17 siglo, nakita ni [[Papa Inocencio XI]] ang papataas na mga pag-atake ng Turko laban sa Europa na sinuportahan ng Pransiya bilang pangunahing banta sa Simbahang Katoliko. Kanyang itinatag ang koalisyong Polish-Austrian para sa pagkatalo ng mga Turko sa Vienna noong 1683. Ang ilang mga skolar ay tumatawag sa kanyang santong papa dahil kanyang nireporma ang mga pang-aabuso ng Simbahang Romano Katoliko kabilang ang [[simoniya]], [[nepotismo]] at maaksayang mga paggasta ng papa na nagresulta sa kanyang magmana ng utang ng papa na 50,000,000&amp;nbsp;[[Italian scudo|scudi]]. Sa pagtanggal ng ilang mga honoraryong posisyon at pagpapakilala ng patakarang piskal, nagawa ni Inocencio XI na muling makuha ang kontrol ng mga pinansiya ng Simbahang Romano Katoliko.&lt;ref name=&quot;Duffy188&quot;/&gt; Sa Pransiya, nilabanan ng Simbahang Katoliko ang [[Jansenismo]] at [[Gallicanismo]] na sumuporta sa [[Councilarismo]] at tumakwil sa primasya ng kapapahan at humingi ng mga espesyal na konsesyon para sa Simbahang Katoliko sa Pransiya. Ito ay nagpahina sa kakayahan ng Simbahang Katoliko na tumugon sa mga taga-isip na Gallicanista gaya ni [[Denis Diderot]] na humamon sa mga pundamental na doktrina ng Simbahang Romano Katoliko.&lt;ref name=&quot;Bokenkotter267&quot;&gt;Bokenkotter, ''A Concise History of the Catholic Church'' (2004), pp. 267–9&lt;/ref&gt; Noong 1685, ang gallicanistang Haring si [[Louis XIV]] ay naglabas ng [[Pagbawi ng Atas ng Nantes]] na nagwakas sa isang siglo ng tolerasyong relihiyoso. Ang Pransiya ay pumwersa sa mga teologong Katoliko na suportahan ang councilarismo at itanggi ang [[impalibilidad ng Papa]]. Ang hari ay nagbanta kay Papa [[Inocencio XI]] sa isang pangkalahatang konseho at militar na pagsunggab ng estado ng papa.&lt;ref&gt;Franzen 326&lt;/ref&gt; Ang absolutong monarkiya ng estado ng Pransiya ay gumamit ng Gallicanismo upang makamit ang kontrol ng halos lahat ng mga pangunahing paghirang ng Simbahang Katoliko gayundin ang mga pag-aari ng Simbahan.&lt;ref name=&quot;Duffy188&quot;&gt;Duffy, ''Saints and Sinners'' (1997), pp. 188–91&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Norman137&quot;&gt;Norman, ''The Roman Catholic Church an Illustrated History'' (2007), p. 137&lt;/ref&gt; Ang autoridad ng Estado ng ibabaw sa Simbahang Katoliko ay naging sikat rin sa ibang mga bansa. Sa Alemanya at Belgium, ang Gallicanismo ay lumitaw sa anyo ng [[Febronianismo]] na tumakwil sa mga prerogratibo ng papa sa katulad na paraan.&lt;ref name=&quot;Franzen 328&quot;&gt;Franzen 328&lt;/ref&gt; Si Emperador [[Joseph II, Banal na Emperador Romano]] ng Austria (1780–1790) ay nagsanay ng [[Josephinismo]] sa pamamagitan ng pagkontrol sa buhay ng Simbahang Katoliko, mga paghirang at malawak na pagsunggab sa mga pag-aari ng Simbahang Katoliko.&lt;ref name=&quot;Franzen 328&quot;/&gt;

==Mga naka-impluwensiya sa Kristiyanismo==
Maraming mga skolar ay naniniwalang ang [[Hudaismo]] ay naimpluwensiyahan ng [[Zoroastrianismo]].&lt;ref&gt;http://www.jewishencyclopedia.com/articles/15283-zoroastrianism&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Judaism/Exilic.html |access-date=2012-12-22 |archive-date=2012-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121015092426/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Judaism/Exilic.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;S. A. Nigosian, The Zoroastrian Faith, 97&lt;/ref&gt; Ang Zoroastrianismo ay kalaunang nakaimpluwensiya sa Kristiyanismo at Islam dahil sa malakas na impluwensiya ng Hudaismo sa parehong relihiyong ito. Kabilang sa mga paniniwala ng relihiyong [[Zoroastrianismo]] na matatagpuan rin sa Hudaismo o Kristiyanismo ang mga puripikasyon, mga [[saserdote]], [[mito ng paglikha]], mga [[anghel]], mga [[demonyo]], paglitaw ng isang [[Mesiyas]] o Tagapagligtas na bubuhay muli ng mga namatay (resureksiyon) at hahatol sa wakas ng panahon, pagtalo sa masama ng mabuti, ang ideya ng [[monoteismo]], walang hanggang buhay at [[Zoroastrianismo#Impluwensiya sa Hudaismo|marami pang iba]]. Marami ring mga skolar ang naniniwala sa posibilidad na ang [[Budismo]] ay nakaimpluwensiya sa simulang pag-unlad ng Kristiyanismo. Ayon sa mga skolar, maraming pagkakatugma sa kapanganakan, buhay, mga doktrina at kamatayan nina [[Buddha]] (ipinanganak ca. 563 BCE) at [[Hesus]] (ipinanganak ca. 4 BCE) &lt;ref&gt;{{cite book |title=Cross-Cultural Contacts and Exchanges in Pre-Modern Times |first=Jerry H. |last=Bentley |publisher=Oxford University Press |year=1992 |isbn=978-0-19-507640-0 |page=240}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.jesusneverexisted.com/buddha.html |title=Archive copy |access-date=2012-12-26 |archive-date=2013-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130111021824/http://www.jesusneverexisted.com/buddha.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Noong ika-2 siglo CE, isinaad na at tinukoy ng Kristiyanong si [[Justin Martyr]] ang [[mga misteryong relihiyon]]  bilang &quot;''mga panggagaya ng [[demonyo]]''&quot; sa relihiyong Kristiyanismo. Ikinatwiran ni Justin Martyr na umabot sa mga tenga ng diablo na hinulaan ng mga [[propesiya ng Bibliya|propeta sa Lumang Tipan]] ang pagdating ni Hesus, at inudyokan ang mga paganong manunulat (bago pa ang paglitaw ng Kristiyanismo) na magsulong ng mga tatawaging mga anak ni Hupiter upang ipaniwala sa mga tao na ang Kristo ay katulad ng mga anak ni Hupiter.
{{cquote|&quot;''Nang aming sabihing si Hesu-Kristo ay nilikha nang walang pagsasamang seksuwal, ipinako at namatay at muling nabuhay at umakyat sa langit, wala kaming isinusulong na bago o iba mula sa pinaniniwalaan niyong tungkol sa mga ginagalang niyong mga anak na lalake ni [[Hupiter (diyos)|Hupiter]]...Tungkol sa pagtutol na ipinako ang aming Hesus, aking sinasabi na ang pagdurusa ay karaniwan sa lahat ng mga binanggit na anak ni Hupiter...Tungkol sa kanyang pagkapanganak sa isang birhen, kayo ay mayroong [[Perseus]] upang balansihin ito...At nang isulong ng diablo si [[Asclepius]] bilang [[resureksiyon|tagabuhay ng patay]] at tagpagpagaling ng lahat ng mga [[karamdaman]], hindi ko ba maaaring sabihin na gayundin sa bagay na ito ay kanyang ginaya ang mga hula tungkol kay Kristo?''&quot;}}Isinaad din ni  Justin Martyr na &quot;''...ang mga demonyo ay humimok sa mga [[pagano]] na pumapasok sa kanilang mga templo...na wisikan ang kanilang mga sarili ng tubig; sa karagdagan, sinanhi nila silang maghugas ng kanilang mga buong pagkatao.''&quot;  Isinulat ni [[Tertullian]] na &quot;''sa mga ritong [[Appilinarinismo|Appolinariano]] at [[Mga Misteryong Eleusiniano|Eleusinian]], sila ay binabautismo at kanilang naiisip na ang resulta ng bautismong ito ay muling kapanganakan at pagpapatawad ng parusa ng kasalanan ...&quot;'' Isinaad ni [[Plutarch]] (46 CE&amp;nbsp;– 120 CE) na &quot;''Nang si Antalcidas ay na-inisiyado tungo sa mga misteryo sa Samothrace, humiling ang pari sa kanya [na ikumpisal] ang lalong nakakatakot na bagay na  kanyang nagawa sa kanyang buhay...&quot;'' Mula ika-1 hanggang ika-4 na siglo CE, ang Kristiyanismo ay direktang nakipagtunggali sa [[Mga misteryong Greko-Romano|mga relihiyong misteryong]] ito para sa mga tagasunod.&lt;ref name=&quot;KlauckMcNeil&quot;&gt;{{citation|last=Klauck|first=Brian|last2=McNeil|title=The Religious Context of Early Christianity|publisher=Continuum International Publishing Group|year=2003|isbn=978-0-567-08943-4}}.&lt;!--81-152?--&gt;&lt;/ref&gt; Ayon kina Klauck a McNeil, &quot;&lt;!-- Source says: &quot;In my opinion...&quot;--&gt; &quot;''ang doktrinang Kristiyano ng mga [[sakramento]] sa anyo na kilala natin ay hindi lumitaw nang walang ugnayan sa pagitan ng Kristiyanismo at [[Mga misteryong Greko-Romano|Mga Misteryong Relihiyon]]. Naunawaan rin ng [[Kristolohiya]] kung paano itaas ang pagmamanang [[mitikal]] na nagdadalisay nito at itinataas ito.''&quot;&lt;ref name=&quot;KlauckMcNeil&quot; /&gt;{{rp|152}} Tulad ng [[Simbahang Katoliko Romano]], ang [[Mitraismo]] ay may pitong mga sakramento kabilang ang bautismo at komunyon ng tinapay na minarkahan ng krus at alak na isinasagawa ng mga tagasunod ni Mitra tuwing linggo. Ang komunyong ito ay tinawag na ''mizd'' o sa latin ay ''missa''. Ayon kay Ulansey, ang pinakamaagang ebidensiya ng [[Mga Misteryong Mitraiko]] ay naglalagay ng kanilang paglitaw sa gitna ng unang siglo BCE. Ayon sa historyan ni si [[Plutarch]], noong 67 BCE, ang mga pirata ng Cilicia ay nagsasanay ng mga ''sikretong rito'' ni [[Mitras]].&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.well.com/user/davidu/mithras.html | title = The Cosmic Mysteries of Mithras | accessdate = 2011-03-20 | last = Ulansey | first = David | quote = Our earliest evidence for the Mithraic mysteries places their appearance in the middle of the first century B.C.: the historian Plutarch says that in 67 B.C. a large band of pirates based in Cilicia (a province on the southeastern coast of Asia Minor) were practicing &quot;secret rites&quot; of Mithras.}}&lt;/ref&gt; Ipinakita ni Ulansey na Ang isang inskripsiyon kay Mitras ay mababasang &quot;''Siya na hindi kakain ng aking katawan at iinom ng aking dugo upang siya ay sasaakin at ako ay sasakanya, ang pareho ay hindi makakaalam ng kaligtasan&quot;.'' Ayon sa {{Bibleverse||Juan|6:53}}, &quot;''Sinabi nga ni Hesus sa kanila: Katotohanan, katotohanang sinasabi ko sa inyo: Malibang kayo ay makakain ng laman ng Anak ng tao at makainom ng kaniyang dugo ay wala kayong buhay&quot;.'' Isinaad ni Justin Martyr tungkol sa [[Mga Misteryong Mitraiko]] na mas naunang lumitaw sa Kristiyanismo na:
{{cquote|&quot;''Sapagkat ang mga apostol sa mga memoir na kanilang nilikha na tinatawag na mga ebanghelyo ay kaya inihatid sa atin kung ano ang inutos sa kanila; na si [[Hesus]] ay kumuha ng tinapay at nang makapagpasalamat ay nagsabing, &quot;Gawin ninyo ito bilang pag-alaala sa akin at pagkatapos sa parehong paraan ay kinuha ang saro at nagpasalamat. Kanyang sinabi, Ito ang aking dugo at ibinigay lamang sa kanila. Na ginaya ng mga masasamang diablo sa [[Mga Misteryong Mitraiko|mga misteryo ni Mitras]] na nag-uutos sa kanila na gawin ang parehong bagay''.&quot;&lt;ref&gt;http://www.earlychristianwritings.com/text/justinmartyr-firstapology.html&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;&quot;''At nang mga ang mga nagtala ng [[Mga Misteryong Mitraiko|mga misteryo ni Mitras]] ay nagsasabing siya ay ipinanganak sa isang bato at tumatawag sa lugar kung saan ang mga naniniwala sa kanya ay iniisiyado ay kweba, hindi ko ba natanto na ang pagbigkas ni [[Aklat ni Daniel|Daniel]] na ang bato na walang mga kamay ay natibag sa isang dakilang bundok, ay ginaya nila at gayundin ay kanilang tinangkang gayahin ang buong mga salita ni [[Aklat ni Isaias|Isaias]]?''&quot;&lt;ref&gt;http://www.ccel.org/ccel/schaff/anf01.viii.iv.lxx.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.jesusneverexisted.com/gospel-mithras.html |title=Archive copy |access-date=2012-12-21 |archive-date=2013-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130111082759/http://www.jesusneverexisted.com/gospel-mithras.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}} Sa [[Zoroastrianismo]], si Mitra ay isang kasapi ng [[trinidad]] ng mga [ahura], mga protektor ng asha/arta &quot;katotohanan&quot; o &quot;kung ano ang tama&quot;. Si Mithras ay ipinanganak noong [[Pasko#Disyembre 25|Disyembre 25]] bilang supling ng Araw, itinuturing na isang dakilang manlalakbay na guro, may 12 mga alagad, nagsagawa ng mga [[milagro]], tinawag na &quot;''ang mabuting pastol''&quot;, &quot;''ang daan, ang katotohan at ang buhay''&quot;, &quot;''tagapagligtas''&quot;, &quot;''[[mesiyas]]''&quot;, tinukoy ng parehong leon at [[kordero]], inilibing sa isang libingan at pagkatapos ng 3 araw ay muling nabuhay. Ang salitang &quot;''misteryo'' (Griyeong ''mystirion'') ay lumilitaw ng 22 beses sa singular at 5 beses sa plural sa [[Bagong Tipan]] kabilang ang {{Bibleverse|1|Timoteo|3:9,16}}, {{Bibleverse2||Efeso|1:9,3:4,9,5:32,6:19}}, {{Bibleverse2||Colosas|1:26,4:3}}, {{Bibleverse2|1|Corinto|4:1,15:51}}. Ayon kay David Ulansey, noong huli nang ika-2 siglo BCE, ang isang pangkat ng mga [[Stoiko]] sa siyudad ng [[Tarso]] ay nagpasimula ng Mitraismo. Ayon sa {{Bibleverse2|Mga|Gawa|21:39}}, si [[Apostol Pablo]] ay nagmula sa Tarso. Bilang pag-ayon kay [[Apostol Pablo]], si [[Clemente ng Alexandria]] ay nag-anyaya sa mga [[pagano]] na maging inisiyado sa mga misteryo ng Kristiyano. Isinulat ni Clemente na &quot;''At pagkatapos ay magkakaroon kay ng pangitain ng aking Diyos, at magiging inisiyado sa mga banal na misteryong iyon at malalasap ang mga kagalakan na itinago sa langit&quot;''. Inilarawan rin ni Clemente ang Kristiyanismo bilang &quot;''ang mga sagradong misteryo&quot;''. Ang ilang mga wika at mga imahen na matatagpuan sa [[Bagong Tipan]] ay hinango sa [[Mga misteryong Greko-Romano|Mga Misteryong relihiyon]] na ito. Halimbawa ang butil na isang manipestasyon ng buhay rito na sumisimbolo sa buhay sa lahat at katulad ng makikita sa {{Bibleverse|1|Corinto|15:36-38}} at {{Bibleverse||Juan|12:24}}. Sa isang seremonyang inisiasyon ng mga misteryong Eleusiniano sa madilim na kwarto ng inisiasyon, ang  pari ay lumilikha ng isang korona ng liwanag na may mga dila ng apoy sa palibot ng kanyang ulo. Una ay kanilang aahitin ang kanyang ulo at tatakpan ito ng protektibong unggwento. Pagkatapos ay kanilang ikakabit sa tuktok ng kanyang ulo ang isang pabilog na metal na isang lalagyan na may alkohol na aapuyan sa dilim at liliwanag sa isang maikling panahon. Ang korona ng apoy sa ulo ng pari ay tulad ng isang dila ng apoy. Ang imaheng ito ay hiniram sa {{Bibleverse|Mga|Gawa|2:3}}. Ang pakikipag-isa o &quot;pananahan&quot; sa diyos na si [[Dionysus]] ay makikita sa {{Bibleverse|1|Juan|4:15}}, {{Bibleverse||Galacia|3:28}}, {{Bibleverse|2|Corinto|5:17}}. Ang [[Mga misteryong Greko-Romano|Mga Misteryong Relihiyong]] ito ay may sakramental na komunyon sa kanilang diyos na si Zagreus-Dionysus na nagdusa, namatay at muling nabuhay. Sa simbolikong pagkain ng katawan at pag-inom ng dugo, ang mga nagdiriwang ay nagiging sinasapian ni Dionysus at makikita sa {{Bibleverse||Juan|6:54-56}}. Si [[Dionysus]] ay isa sa maraming mga tagapagligtas na [[diyos na namatay at nabuhay]]. Ang kanyang kaarawan ay ipinagdiriwang tuwing [[Pasko#Disyembre 25|Disyembre 25]]. Siya ay sinamba sa buong Gitnang Silangan gayundin sa Gresya. Siya ay mayroong sentro ng pagsamba sa Herusalem noong ika-1 siglo BCE. Siya ang anak ni [[Zeus]] na Diyos Ama at ang kanyang laman at dugo ay simbolikong kinakain ng kanyang mga tagasunod sa anyo ng tinapay at alak. Si [[Dionysus]] ay ipinanganak ng isang birhen, nagsagawa ng mga milagro gaya ng pagbabago ng tubig sa alak, may 12 alagad, tinawag na &quot;Diyos na naging laman&quot;, &quot;Tanging Bugtong na Anak&quot; at &quot;Tagapagligtas&quot;, ipinako sa krus at namatay bilang isang handog para sa mga kasalanan ng daigdig. Si Dionysus ay muling nabuhay pagkatapos ng 3 araw at umakyat sa langit.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.religioustolerance.org/chr_jcpa2.htm |title=Archive copy |access-date=2012-12-22 |archive-date=2012-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116080152/http://www.religioustolerance.org/chr_jcpa2.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Pausanias (geographer)|Pausanias]], ''Description of Greece'' 6. 26. 1 - 2&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Athenaeus]], ''Deipnosophistae'' 2. 34a&lt;/ref&gt; Ayon sa skolar na si Peter Wick, ang paggamit ng simbolismong alak sa [[Ebanghelyo ni Juan]] kabilang ang kuwento ng [[kasalan sa Cana]] kung saan binago ni Hesus ang tubig sa alak ay nilayon upang ipakita ng Juan si Hesus ay mas superior kay [[Dionysus]].&lt;ref name=&quot;Wick 2004 179–198&quot;&gt;{{cite journal |last=Wick |first=Peter |title=Jesus gegen Dionysos? Ein Beitrag zur Kontextualisierung des Johannesevangeliums |journal=[[Biblica (journal)|Biblica]] |volume=85 |issue=2 |pages=179–198 |publisher=[[Pontifical Biblical Institute]] |location=Rome |year=2004 |url=http://www.bsw.org/?l=71851&amp;a=Comm06.html |accessdate=2007-10-10 |ref=harv}}&lt;/ref&gt; Ang pag-uusig sa [[demi-diyos]] na si Dionysus sa [[Ang Bacchae]] (405 BCE) ay makikita sa {{Bibleverse|Mga|Gawa|26:14-15}} (''bakit mo ako pinag-uusig? Mahirap sa iyo ang sumikad sa mga pangtaboy na patpat.''). Sa Bacchae, isinaad ni Dionysus sa kanyang taga-usig na si Pentheus: &quot;''Binalewala mo ang mga salita ng aking babala...at sumikad sa mga pangtaboy na patpat''.&quot; Madaling makita na pinaghiraman ng Gawa ang Bacchae dahil sa pagpapanatili ng anyong plural ng ''kentra'' sa Gawa 26:14 samantalang pagpapanatili ng metro ng Bacchae na tila wala sa lugar sa Gawa. Ang {{Bibleverse|Mga|Gawa|16:26}} ay hinango rin sa Bacchae kung saan ang mga gapos ng mga inusig na tagasunod ni Dionysus ay nakalas at ang mga pinto ay nabuksan nang hindi hinawakan ng kamay ng tao. Inihambing rin ng ilang mga skolar ang senaryo sa Bacchae kung saan si Dionysus ay humarap at tinanong ni Pentheus sa kaso ng pag-aangkin ng pagiging diyos sa pagharap ni [[Hesus]] kay [[Poncio Pilato]].&lt;ref name=&quot;Wick 2004 179–198&quot;/&gt;&lt;ref name=Powell&gt;Powell, Barry B., ''Classical Myth'' Second ed. With new translations of ancient texts by Herbert M. Howe. Upper Saddle River, New Jersey: Prentice-Hall, Inc., 1998.&lt;/ref&gt;

Inilalarawan sa [[Dead Sea Scrolls]] tungkol sa [[Mga Essene]] ang isang sagradong pagkain ng tinapay at alak sa isang hapunan sa [[Paskuwa]] na inihanda ng walang [[lebadura]]ng tinapay na kakainin sa mga pagwawakas ng mundo kasama ng [[mesiyas]]. Ang mga Essene tulad ng mga Kristiyano ay isang pamayanang [[Komunismo]] at ang lahat ng kasapi ng pamayanang Essene ay dapat ipamigay ang lahat ng kanilang ari-arian. Ayon sa [[Ebanghelyo ni Lucas]] 1:31-35, &quot;''At ikaw ay maglilihi sa iyong sinapupunan at magkakaanak ng isang anak na lalake at tatawagin siyang [[Hesus]]. Siya ay magiging dakila at tatawaging anak ng lalake ng Kataas-taasan...ang Anak ng Diyos''&quot;. Ang halos parehong pangungusap ay matatagpuan sa Dead Sea Scrolls, &quot;''Siyay tatawaging dakila at siya ay tatawaging Anak ng Diyos at tatawagin nila siyang Anak na Kataas-taasan.''&quot; (DDS, 4Q 246)

Ang parehong mga Essene at mga Kristiyano ay dualistiko na naniwala sa isang mundo na may labanan ng mga puwersa ng kabutihan at kasamaan liwanag at kadiliman. Sa mga Iskrolyo ng Dagat na Patay, &quot;''Ang lahat ng mga anak ng katwiran ay pinamumunuan ng Prinsipe ng Liwanag ngunit ang mga anak ng kasinungalingan ay pinamumunuan ng [[Anghel]] ng Kadiliman at lumalakad sa mga landas ng kadiliman''&quot;. (Rule of the Community, 3)  Kahit ang mga [[Sermon sa Bundok]] sa Mateo 5:3-12 at sa Lucas  6:20-23 ay may pagkakatulad  sa mga nakasulat sa Iskrolyo ng Dagat na Patay.&lt;ref&gt;https://www.jpost.com/jerusalem-report/the-essenes-and-the-origins-of-christianity-562442&lt;/ref&gt;

== Mga Paniniwala ng iba't ibang sektang Kristiyano ==
[[Talaksan:Thebible33.jpg|200px|right|thumb|Mga halimbawa ng mga relihiyosong bagay sa sekta ng Kristiyanismo na [[Romano Katolisismo]]: [[Crucifix|krusipiho]], at [[rosaryo]]. Ang mga bagay na ito ay kinokondena ng mga protestante at iba pang sekta.]] 
=== Pagkakatulad ===
Sa halos lahat ng sektang kristiyano, ang sentral na karakter ng relihiyong ito na si [[Hesus]] ay pinaniniwalaang [[mesiyas]] at tagapagligtas. Bukod dito, ang iba ibang sekta ng Kristiyanismo ay naniniwalang ang kanilang sekta ang tanging totoo at nag-ingat ng tunay na aral ni Hesus samantalang ang ibang sektang Kristiyano ay nalihis sa tamang doktrina. Halimbawa, ang [[Romano Katolisismo]] ay naniniwala na ito ang tunay na iglesia batay sa [[paghaliling apostoliko]] (''apostolic succession''). Ang paghaliling apostoliko ay inaangkin rin ng [[Silangang Ortodokso]] at iba pang mga sekta. Ang [[restorasyonismo]] sa kabilang dako ay naniniwalang ang Romano Katoliko ay isang nalihis na Kristiyanismo at ang mga sektang restorasiyonismo ay naniniwalang sila ang nagpanumbalik ng tunay na aral at iglesiang itinatag ni Hesus.

=== Mga Pagkakaiba ===
Ang pagkakaiba sa doktrina ng iba't ibang mga sekta ng Kristiyano ay umuukol sa &quot;tunay&quot; na kalikasan ni Hesus gayundin kung ano ang mga kataruan nito at kung ano pamamaraan ng pagsamba dito. Kabilang din sa pagkakaiba sa doktrina ng iba't ibang sektang Kristiyano ang ukol sa [[free will]], [[sabbath]], [[impyerno]], paggamit ng mga ikono, [[ikapu|pag-iikapu]], interpretasyon ng mga talata, [[moralidad]], [[predestinasyon]], at iba pa.

==== Mga iba't ibang doktrina ====
===== Kalikasan ng diyos =====
[[Talaksan:Shield-Trinity-Scutum-Fidei-English.svg|thumb|150px|right|[[Trinidad]]]]
*[[Trinitarianismo]]: Ang trinitarianismo ang paniniwala sa isang [[diyos]] na may tatlong persona. Ang tatlong personang ama, anak at espirito santo ay natatangi ngunit kapwa umiiral sa pagkakaisa at magkakatumbas na substansiya (ὁμοούσιοι). Ang mga sektang naniniwala sa doktrina ng Trinitarianismo ay kinabibilangan ng [[Simbahang Katoliko Romano]], [[Simbahang Silangang Ortodokso]], [[Protestantismo]], [[Anglikanismo]] at marami pang iba.  Taliwas sa paniniwala ng [[Simbahang Katoliko Romano]], ang [[Simbahang Silangang Ortodokso]] ay naniniwala sa monarkiya ng Ama na nagsasaad na ang Anak at Banal na Espirito ay hinango mula sa Ama at ang Ama ang natatanging walang pinagmulan o sanhi. Ayon sa [[Silangang Ortodokso]], ang Ama ay walang hanggan at hindi nalikhang realidad. Si Kristo at Banal na Espirito ay walang hanggan rin at hindi nalikha sa dahilang ang kanilang pinagmulan ay hindi sa ousia ng Diyos kundi sa hypostasis ng Diyos na tinatawag na Ama. Ayon sa Katekismo ng Silangang Ortodosko, ang pananaw na ito ay minsang maling nauunawaan ng mga Kristiyano ng Simbahang Kanluranin na isang subordinasyonismo ngunit ito ay hindi tamang mailalapat sa katuruan ng Silangang Ortodokso dahil masasabing ang Ama ay nakasalalay sa Anak upang matawag na Ama. Sa Romano Katoliko, ang Banal na Espirito ay nagmula nang pantay mula sa parehong Ama at Anak.
*[[Hindi-Trinitarianismo]]: Ang mga sekta ng Kristiyanismo na tumatakwil sa konsepto ng [[Trinitarianismo]]. Ito ay kinabibilangan ng [[Subordinasyonismo]], [[Arianismo]], [[Modalismo]] at sa modernong panahong ay mga [[Saksi ni Jehovah]], [[Oneness Pentecostalism]], [[Unitarianismo]] at marami pang iba.

===== Kalikasan ni Hesus =====
{{pangunahin|Hesus}}
*[[Subordinasyonismo]]: Ang paniniwalang si Hesus ay mas mababa sa Ama sa kalikasan. Ayon sa mga skolar, ito ang doktrinang tinatanggap ng maraming mga teologong Kristiyano bago ang pagkakabuo ng doktrinang [[Trinidad]] noong ika-4 siglo. Ang ''subordinasyonismong ontolohikal'' ay natatangi mula sa ''subordinasyong ekonomiko o subordinasyong relasyonal'' na tinatanggap ng ilang mga [[Trinidad|Trinitariano]]. Sa subordinasyonismo o subordinasyong ontolohikal, ang Anak at Ama ay hindi lamang hindi magkatumbas sa opisina kundi pati sa kanilang kalikasan. Sa ''subordinasyong ekonomiko'', ang subordinasyon ng Anak ay nauukol lamang sa paraan ng subsistensiya at operasyon ngunit hindi sa kalikasan. Ang tagapagtaguyod ng doktrinang subordinasyonismo na si [[Origen]] ay nagturo na si Hesus ay isang ikalawang Diyos at may ibang substansiya sa Ama.  
*[[Arianismo]]: Ang paniniwalang si Hesus ay hindi diyos at nilikha lamang ng diyos. Ang tunay na diyos lamang ang ama at sa pamamagitan ng anak ay nilikha ang [[banal na espiritu]] na nagpapasakop sa anak kung paanong ang anak ay nagpapasakop sa ama.
*[[Trinitarianismo]]: Ang paniniwala na nabuo noong ika-4 siglo&lt;ref&gt;HarperCollins Bible Dictionary, &quot;The formal doctrine of the Trinity as it was defined by the great church councils of the fourth and fifth centuries is not to be found in the NT [New Testament]&quot; (Paul Achtemeier, editor, 1996, &quot;Trinity&quot;).
&lt;/ref&gt; na si Hesus ang isa sa tatlong mga persona ng isang Diyos. Ang Diyos Ama, Diyos Anak (Hesus) at Diyos Espirito Santo ay mga personang natatangi sa bawat isa ngunit may iisang &quot;substansiya, esensiya o kalikasan&quot;. Ito ay nabuo noong mga ika-4 na siglo bilang reaksiyon sa subordinasyonismo at Arianismo. Taliwas sa paniniwala ng [[Simbahang Katoliko Romano]], ang [[Simbahang Silangang Ortodokso]] ay naniniwala sa monarkiya ng Ama na nagsasaad na ang Anak at Banal na Espirito ay hinango mula sa Ama at ang Ama ang natatanging walang pinagmulan o sanhi. Ayon sa Silangang Ortodokso, ang Ama ay walang hanggan at hindi nalikhang realidad. Si Kristo at Banal na Espirito ay walang hanggan rin at hindi nalikha sa dahilang ang kanilang pinagmulan ay hindi sa ousia ng Diyos kundi sa hypostasis ng Diyos na tinatawag na Ama. Sa Romano Katoliko, ang Banal na Espirito ay nagmula nang pantay mula sa parehong Ama at Anak.
*[[Modalismo]]: Ang paniniwalang salungat sa [[Trinidad]] na ang Ama, Anak at Banal na Espirito ay mga iba ibang aspeto ng isang monadikong Diyos sa halip na tatlong mga natatanging persona sa isang PagkaDiyos. 
*[[Adopsiyonismo]]: Ang paniniwalang si Hesus ay naging &quot;anak ng diyos&quot; sa pamamagitan ng pag-aampon sa kanyang bautismo.
*[[Psilantropismo]]: Ang paniniwalang si Hesus ay isa lamang tao at ang literal na anak ng mga taong magulang.
*[[Socinianismo]]: Itinuro ni [[Photinus]] na si Hesus bagaman perpekto at walang kasalanan at isang mesiyas ay isa lamang perpektong Anak ng Diyos at walang pag-iral bago ang kanyang kapanganakan.
*[[Gnostisismo]]: Si Kristo ay isang makalangit na [[Aeon]] ngunit hindi kaisa ng Ama. 
*[[Chalcedoniano]]: Ang paniniwalang si Hesus ay may dalawang kalikasan: isang tao at isang diyos pagkatapos ng kanyang pagkakatawang tao.
*[[Eutychianismo]]: Ang paniniwalang ang kalikasang pagkatao at pagkadiyos ni Hesus ay pinagsama sa isang (mono) kalikasan. Ang kanyang pagkatao ay &quot;natunaw gaya ng patak ng [[pulot]] sa [[dagat]].
*[[Miapisismo]]: Ang paniniwalang ang pagkaDiyos at pagkatao ni Kristo ay nagkakaisa sa isang kalikasan. 
*[[Monopisismo]]: Ang paniniwalang si Hesus ay may isa lamang kalikasan. Ang kanyang pagkatao ay sinisipsip ng kanyang pagka-diyos. 
*[[Apollinarismo]]: Ang paniniwalang si Hesus ay may katawang tao at may taong &quot;buhay na prinsipyo&quot; ngunit ang diyos na logos ay pumalit sa nous o &quot;nag-iisip na prinsipyo&quot;, na maikukumpara ngunit hindi katulad ng tinatawag na [[isip]] sa kasalukuyang panahon.
*[[Monothelitismo]]: Ang paniniwalang si Hesus ay may dalawang kalikasan sa isang persona ngunit siya ay may kaloobang (will) pagkadiyos ngunit walang kaloobang pangtao.
*[[Docetismo]]: Ang paniniwalang ang pisikal na katawan ni Hesus ay isa lamang ilusyon gayundin ang kanyang krusipiksiyon. Samakatuwid, si Hesus ay para lamang may pisikal na katawan at parang pisikal na namatay ngunit sa realidad, si Hesus ay walang katawan, isang purong espiritu kaya hindi maaaring mamamatay ng pisikal.
*[[Mandaeismo]]: Sila ay naniniwala na si Hesus ay isang &quot;bulaang propeta&quot; na nagliko ng mga katuruang ipinagkatiwala sa kanya ni Juan Bautista. 
*[[Marcionismo]]: Sila ay naniniwala na ang Kristo ay hindi ang [[mesiyas]] ng Hudaismo ngunit isang entidad na espiritwal na ipinadala ng Monad upang ihayag ang katotohanan tungkol sa pag-iral at kaya ay pumapayag sa sangkatauhan na makatakas sa bitag na pangmundo ng demiurge.
*Mga [[Ebionita]]: Kanilang itinakwil ang pre-eksistensiya ni Hesus, kanyang pagkaDiyos, kanyang birheng kapanganakan, pagtitikang kamatayan at pisikal na pagkabuhay muli sa kamatayan. Sila ay naniwalang si Hesus ay isang biolohikal na anak nina Maria at Jose at pinili ng Diyos na maging propetang mesiyaniko nang siya ay pahiran ng Banal na Espirito sa kanyang bautismo. Sila ay tumatanggap lamang sa ''isang ebanghelyo'' na [[Ebanghelyo ng mga Ebionita]] bilang karagdagan sa [[Tanakh]] (Hebreong Lumang Tipan) at nagturo na ang mga Hudyo at Hentil ay dapat sumunod sa mga kautusan ni Moises. 
*[[Pablo ng Samosta]]: Kanyang itinuro na si Hesus say isa lamang tao na nilagyan ng Diyos na Logos. Dahil dito, si Hesus ay hindi isang Diyos na naging tao kundi Tao na naging Diyos.

====Kalikasan ng Espirito Santo====
*[[Trinitarianismo]]: Ang paniniwalang si Hesus ang isa sa tatlong mga persona ng isang Diyos. Ang Diyos Ama, Diyos Anak (Hesus) at Diyos Espirito Santo ay mga personang natatangi sa bawat isa ngunit may iisang &quot;substansiya, esensiya o kalikasan&quot;. 
*[[Hindi-Trinitarianismo]]: Ang Banal na Espirito ay hindi isang persona o hindi diyos at sa ilang mga sektang Kristiyano ay isa lamang pwersa ng diyos. 
===== Kalikasan ni Maria =====
*Ayon sa ibang sektang Kristiyano, si [[Mahal na Birheng Maria|Maria]] ay isang [[Ina ng Diyos|Theotokos]] (ina ng diyos) at [[Birhen ng Mediatrix ng lahat ng Grasya|tagapamagitan]].
*Ayon sa ibang sektang Kristiano, si Maria ay hindi ina ng diyos at hindi tagapamagitan.

===== Anyo ng pagsamba =====
*Sa ibang sektang Kristiyanismo gaya ng born again, ang pagsamba ay sa pamamagitan ng paggamit ng maiingay na musika, pagpapalakpak, at pagsayaw.
*Sa ibang sektang Krisityanismo gaya ng Romano Katoliko, Eastern Orthodox at iba, ang pagsamba ay taimtim (solemn) at tahimik.

===== Paggamit ng deuterokanoniko =====
*Ang mga sekta na naniniwalang ang [[deuterokanoniko]] ay kinasihan ng diyos ay kinabibilangan ng Romano Katoliko, Eastern Orthodox, Syriac at marami pang iba.
*Ang mga sekta na tutol sa paggamit ng [[deuterokanoniko]] ay kinabibilangan ng mga protestante at mga sektang nagmula dito.

===== Pinagkukunan ng doktrina =====
*May mga sektang naniniwala na ang tanging [[Bibliya]] &quot;lamang&quot; ang dapat pagkunan ng mga doktrina. Ang paniniwalang ito ay tinatawag na [[Sola Scriptura]]. Ang mga sektang naniniwala sa [[Sola Scriptura]] ay kinabibilangang ng Baptist, Wesleyan at marami pang iba.
*May mga sektang naniniwala na bukod sa [[Bibliya]], may iba pang mapagkukunan ng mga doktrina. Halimbawa, sa Romano Katolisismo at [[Silangang Ortodokso]], bukod sa Bibliya, ang mga [[ama ng simbahan]] (church fathers), mga [[papa]] (pope), mga obispo, at [[Unang Pitong Konsehong Ekumenikal]] at iba pa ang mapagkukunan ng mga aral.

===== Paggamit ng ikono =====
[[Talaksan:Triumph orthodoxy.jpg|thumb|Isang ikono na nilikha noong huli ng ika-14 hanggang ika-15 siglo CE na nagpapakita ng &quot;Pagwawagi ng Ortodoksiya&quot; sa ilalim ng empress na Byzantine na si [[Theodora]] laban sa [[ikonoklasmo]] (pagwasak ng mga idolo at ikono) noong 843 CE.]]
*Ang mga naniniwala sa paggamit ng ikono ay kinabibilangan ng Romano Katoliko at Orthodox church. 
*Ang mga tutol sa paggamit ng ikono ay kinabibilangan ng mga protestante at mga sektang nagmula dito.

===== Impiyerno =====
*May mga sekta ng Kristiyanismo na naniniwalang ang [[impyerno]] ay isang lugar ng walang hanggang kaparusahan at pagdurusa sa mga masasama samantalang ang mga maliligtas ay mabubuhay ng walang hanggan. Kabilang sa mga naniniwala dito ang Romano Katolika, Protestante at marami pang iba. 
*[[Anihilasyonismo]]: Mga mga sekta ng Kristiyanismo na naniniwalang walang impyerno na magpaparusa ng walang hanggan sa masasama kundi ang makakamit ng mga ito ay isang anihilasyon (pagkawasak). Ang mga maliligtas lang ang bubuhaying muli at mabubuhay ng walang hanggan: Kabilang sa sektang naniniwala sa doktrinang ito ang: Jehovah's Witness, Seventh-day Adventists, Bible Students, Christadelphians at iba pa.
*[[Christian Universalism]]: May mga sekta ng Kristiyanismo na naniniwalang ang lahat ng tao ay kalaunang maliligtas.

===== Predestinasyon =====
*[[Calvinismo]]: Paniniwalang ang lahat ng pangyayari ay itinakda na ng diyos. Ayon kay [[John Calvin]], bago pa nilikha ang mundo, itinakda na ng diyos na ang ibang tao ay mapahamak sa walang hanggan at ang ibang tao na maligtas. 
*[[Arminiasmo]]: Paniniwalang hinirang ng diyos ang mga tao ayon sa kanilang kalooban. Ang pagkakahirang ay nakabatay sa pagtugon ng tao sa diyos.
===== Interpretasyon ng Eskatolohiya =====
*[[Preterismo]]: Ang paniniwalang ang mga pangyayari sa [[Aklat ng Pahayag]] ay tumutukoy sa mga pangyayaring naganap noong unang siglo CE. Ayon sa paniniwalang ito, ang anti-kristo ay tumutukoy kay [[emperador]] [[Nero]] ng [[Imperyo Romano]]. Bukod sa mga sektang tumatanggap sa paniniwalang ito, ang interpretasyon ding ito ang tinatanggap ng karamihan ng mga skolar ng [[Bibliya]].
*[[Historisismo]]; Ang paniniwalang ang ilan sa mga pangyayari sa [[Aklat ng Pahayag]] ay naganap at ang ilan ay nagaganap sa kasalukuyang panahon. Ayon sa paniniwalang ito, [[anti-kristo]] ang [[papa]] ng [[Romano Katoliko]]. Kanila ding ginagamit ang titulong [[Vicarius Filii Dei]] upang patunayang ang papa ang 666. Ang mga sektang Kristiyanong may ganitong paniniwala ay kinabibilangan ng mga [[adventista]] at mga sektang nagmula dito.
*[[Futurismo]]: Ang paniniwalang ang mga pangyayari sa [[Aklat ng Pahayag]] ay mangyayari sa hinaharap. Ayon sa paniniwalang ito, ang anti-kristo ay lilitaw pagkatapos itayo ang [[Ikatlong Templo]] sa Jerusalem at makikipagkasundo sa bansang Israel sa 7 taon ngunit kanyang lalabagin ang kasunduan sa loob ng 3 1/2 taon at papasok sa itinayong templo sa Jerusalem at idedeklara ang kanyang sarili na diyos. 
*[[Idealismo]]: Ang paniniwalang ang mga pangyayari sa [[Aklat ng Pahayag]] ay simboliko.

===== Pagbabalik ni Hesus =====
{{seealso|Ikalawang pagbabalik}}
*Ayon sa mga naniniwala sa [[Preterismo]], ang pagbabalik muli ni Hesus ay naganap noong unang siglo CE.
*Ayon sa mga naniniwala sa [[Historisismo]] at [[Futurismo]], ang pagbabalik ni Hesus ay mangyayari sa hinaharap.
*Millenium: May mga iba't ibang opinyon at interpretasyon ang mga iba't ibang sekta ng Kristiyanismo ng interpretasyong [[futurismo]] at dispensasyonalismo ng [[Aklat ng Pahayag]] tungkol sa isang libong taon ng kapayapaan (millenium) na inilalarawan sa [[Aklat ng Pahayag]] 21. Ang ilan sa mga karaniwanng interpretasyon nito ay [[premillennialismo]], [[postmillennialismo]] at [[amillennialismo]]. Ang [[premillenialismo]] ay naniniwalang ang [[ikalawang pagbabalik ni Hesus]] ay maglulunsad ng isang literal na 1000 kaharian sa mundo. Ang pagbabalik ni Hesus ay kasabay ng tribulasyon. Sa panahong ito, may mangyayaring [[muling pagkabuhay]] ng mga namatay at isang [[rapture]] ng mga nabubuhay pang mga kristiyano. Ang 1000 taon ng kapayapaan ay susunod kung saan si Hesus ay maghahari at si [[Satanas]] ay ibibilanggo. Ang mga interpretasyon sa pananaw na ito ay nahuhulog pa sa tatlo pang mga kategorya: [[pretribulation rapture]], [[midtribulation rapture]] at [[posttribulation rapture]]. Ang [[postmillennialismo]] ay hindi naniniwala sa isang premillenial na paglitaw ni Hesus. Ayon sa interpretasyong ito, ang millenium ay nagsimula sa inaugurasyon ng paghahari ng kaharian ni Hesus nang siya ay umakyat sa trono ng kalangitan at hindi bilang resulta ng pagbabalik ni Hesus ngunit dahil sa pagkaakay ng mga tao sa kristiyanismo. Ayon sa interpretasyong ito, ang panahon ng kapayapaan ay isa pa ring nagpapatuloy na gawa ng biyaya ng diyos ngunit walang makikitang presensiya ni Kristo na magiging pinuno ng mundo. Ayon din sa interpretasyong ito, si Hesus ay lilitaw sa huli ng millenium upang pangunahan ang mga tao sa bagong Herusalem. Ang [[amillennialismo]] ay hindi naniniwala sa isang literal na millenium. Ayon sa interpretasyong ito, ang 1000 taon ay isang ekspresyon na tumutukoy sa kabuuang panahon ng unang pagdating ni Hesus mga 2000 taon ang nakalilipas hanggang sa ikalawang pagbabalik ni Hesus.

===== Ordinasyon ng babae =====
*May mga sekta ng Kristiyano na pumapayag sa pag-oordina ng babae sa isang posisyon sa Iglesia gaya ng [[obispo]] o [[pastor]]. Ito ay kinabibilangan ng United Methodist Church, Progressive National Baptist Convention, Mennonite Church Canada at marami pang iba. 
*May mga sekta ng Kristiyanismo na tutol sa pag-oordina ng babae sa isang posisyon sa Iglesia gaya ng [[obispo]] o [[pastor]]. Ito ay kinabibilangan ng Presbyterian Church in America, Seventh-day Adventist Church, Independent Evangelical-Lutheran Church, Romano Katoliko, Orthodox church at marami pang iba.

===== Kasaganaan =====
*May mga sekta ng Kristiyanismo na naniniwalaang ang nais ng diyos sa mga Kristiyano ay maging masagana at mayaman (o prosperity gospel). Ito ay kinabibilangan ng mga karismatiko, El Shaddai (Velarde), Born Again at marami pang iba pa. 
*May mga sekta ng Kristiyanismo na naniniwalang ang nais ng diyos sa mga Kristiyanismo ay isang simpleng pamumuhay at pinagbabawalan ng diyos ang mga Kristiyano na magtipon ng mga kayamanan sa lupa gaya ng mababasa sa Mateo 6:19, Mateo 19:16-22 at iba pa. Ang mga sektang ito ay kinabibilangan ng mga [[monastiko]]ng kristiyano gaya ng ilang order ng Romano Katoliko at Eastern Orthodox Church.

== Kritisismo ng Krisitiyanismo ==
{{main|Bibliya}}
Ang kritisismo ng Kristiyanismo ay nagsimula pa noong sinaunang panahon. Ang mga sinaunang kritiko ng Bagong Tipan ay kinabibilangan ng mga Griyegong [[pilosopo]] na sina [[Celsus]] at [[Porphyry]]. Sa modernong panahon, ang kritisismo ng [[Bibliya]] at Kristiyanismo ay sumidhi pagdating ng [[Panahon ng Kaliwanagan]] (Age of Enlightenment) noong ika 18 siglo CE at pagsulong ng [[historikal na kritisismo]] o pagsusuri sa pinagmulan ng Bibliya.&lt;ref name=&quot;Handbook, 78&quot;&gt;{{cite book|last=Soulen|first=Richard N.|title=Handbook of biblical criticism|url=https://archive.org/details/handbookofbiblic0000soul_z2x8|year=2001|publisher=Westminster John Knox Press|location=Louisville, Ky.|isbn=0664223141|edition=3rd ed., rev. and expanded.|author2=Soulen, R. Kendall|page=[https://archive.org/details/handbookofbiblic0000soul_z2x8/page/78 78]}}&lt;/ref&gt; Ang pagsulong din ng [[agham]] gaya ng [[teoriya ng ebolusyon]] ay lalong nagbigay duda sa pagiging totoo ng Bibliya. Ayon sa mga kritiko, ang Bibliya ay hindi salita ng [[diyos]] dahil ito ay naglalaman ng mga paniniwalang sinasalungat ng [[arkeolohiya]], [[agham]], at [[kasaysayan]].&lt;ref name=msbnc&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://cosmiclog.msnbc.msn.com/_news/2008/11/18/4350632-bible-gets-a-reality-check |access-date=2011-11-09 |archive-date=2010-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101206175603/http://cosmiclog.msnbc.msn.com/_news/2008/11/18/4350632-bible-gets-a-reality-check |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;finkelstein&quot;&gt;Israel Finkelstein and Neil Asher Silberman, Free Press, New York, 2001, 385 pp., ISBN 0-684-86912-8, tignan din ang artikulo sa English Wikipedia na: [[Wikipedia:The Bible Unearthed|The Bible Unearthed]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=nyt&gt;http://www.nytimes.com/2007/04/03/world/africa/03exodus.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.jesusneverexisted.com/ Jesus Never Existed]&lt;/ref&gt;
==== Tagagpagtatag ng Kristiyanismo na si Hesus ====
{{main|Hesus|Mesiyas}}
Walang arkeolohikal na ebidensiya na nagpapatunay na umiral si [[Hesus]] sa mundo. Ang tanging &quot;pinagkunang biograpiya&quot; ni Hesus at tinatanggap ng mga Kristiyano na &quot;tamang&quot; salaysay ng buhay ni Hesus ay mula lamang sa apat [[kanon]]ikal na Ebanghelyo ng [[Bagong Tipan]] na [[Ebanghelyo ni Mateo|Mateo]], [[Ebanghelyo ni Marcos|Marcos]], [[Ebanghelyo ni Lucas|Lucas]] at [[Ebanghelyo ni Juan|Juan]]. Ang ibang mga ebanghelyo gaya ng [[Ebanghelyo ni Tomas]], [[Ebanghelyo ni Judas]] at iba pa na hindi nakapasok sa [[kanon]] ng katoliko ay naglalaman ng mga detalye na iba sa mga nakasulat sa apat ng ebanghelyo. Halimbawa, ayon sa aklat na ''Second Treatise of the Great Seth'' na natagpuan sa Nag hammadi noong 1945, si Hesus ay hindi ipinako sa krus kundi si Simon na Cireneo ay napagkamalang si Hesus at siyang ipinako sa krus. Inilalarawan din sa aklat na ito na si Hesus ay nakatayo sa malapit at &quot;tumatawa sa kanilang kamangmangan&quot;. Ayon din sa aklat na ito, ang mga naniniwalang si Hesus ay namatay sa krus ay naniniwala sa &quot;doktrina ng patay na tao&quot;.&lt;ref&gt;http://www.gnosis.org/naghamm/2seth.html&lt;/ref&gt; Ang mga aklat na ito ay pinasunog ng sektang proto-ortodox noong ika apat na siglo CE nang ang proto-ortodox ay gawing opisyal na relihiyon ng [[Imperyo Romano]].&lt;ref name=gnostic&gt;[http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/religion/story/pagels.html The Gnostic Gospels:PBS]&lt;/ref&gt; Ang mga natira at naitagong manuskrito ay natagpuan sa [[Nag hammadi]] sa [[Ehipto]] noong 1945. Bukod dito ang mga tagasunod ng ibang sekta ng Kristyanismo gaya ng [[Gnostisismo]] ay pinag-usig at pinapatay rin ng sektang proto-ortodox.&lt;ref&gt;Lost Christianities: the battles for scripture and the faiths we never knew, Bart D. Ehrman&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gnostic Visions: Uncovering the Greatest Secret of the Ancient World, p 218&lt;/ref&gt;

Ang apat na kanonikal na ebanghelyo na Mateo, Marcos, Lucas at Juan ay hindi maituturing na mga &quot;walang kinikilingang&quot; (hindi biased) mga salaysay ng buhay ni Hesus dahil ang layunin ng mga aklat na ito ay mang-akay sa relihiyong Kristiyanismo (Juan 20:30). Bukod dito, ang mga salaysay na may &quot;pagmimilagro&quot; at mga ekstradordinaryong mga salaysay gaya ng pagkabuhay ng mga patay at pag-ahon nito sa mga libingan (Mateo 27:51-53) ay hindi itinuturing ng mga historyan na kapani-paniwala. Ang mga ibang skolar ay nagsasabing ang mga apat na kanonikal na ebanghelyo ay hindi isinulat ng mga &quot;saksi&quot; (eyewitness) dahil ang mga ito ay naglalaman ng mga maling heograpiya ng Palestina (o Israel) gayundin ng mga maling paglalarawan ng mga kustombre ng mga [[Hudyo]] noong unang siglo CE. Bukod dito, sinasabi din ng mga skolar na ang mga kanonikal na ebanghelyo na Mateo, Marcos, Lucas Juan ay naglalaman ng mga magkakasalungat na mga salaysay.&lt;ref&gt;[http://www.infidels.org/library/modern/paul_carlson/nt_contradictions.html NT contradictions]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ji&quot;&gt;Jesus, Interrupted: Revealing the Hidden Contradictions in the Bible (And Why We Don't Know About Them). Bart Ehrman, HarperCollins, USA. 2009. ISBN 0-06-117393-2.&lt;/ref&gt; Ayon din sa mga iskolar, ang [[Ebanghelyo ni Mateo|Mateo]] at [[Ebanghelyo ni Lucas|Lucas]] ay kumopya lamang sa [[Ebanghelyo ni Marcos|Marcos]] at sa isang hindi na umiiral na dokumentong tinatawag na &quot;[[Dokumentong Q]]&quot;. Walang kontemporaryong (nabuhay noong panahon ni Hesus o nakasaksing pagano kay Hesus) salaysay mula sa mga &quot;hindi&quot; Kristiyanong may-akda ang umiiral. Ang mga &quot;paganong&quot; salaysay sa buhay ni Hesus ay isinulat pagkatapos ng ilang mga dekada pagkatapos ng sinasabing &quot;kamatayan ni Hesus&quot; (ca. 30–33 CE). Halimbawa, ang Hudyong historyan na si [[Josephus]] ay sumulat ng ilang linya tungkol kay Hesus ngunit si [[Josephus]] ay hindi kakontemporaryo ni Hesus at maaaaring narinig (hearsay) lamang ni Josephus ang mga salaysay na ito dahil hindi niya ito &quot;mismo&quot; nasaksikhan. Dahil dito, may mga ilang iskolar na nagmungkahi na si Hesus ay hindi talaga umiral at ang mga kuwento ni Hesus sa ebanghelyo ay inimbento at kinopya lamang mula sa mga kuwento ng mga diyos na paganong namatay at nabuhay sa [[Ehipto]] at [[Gresya]].&lt;ref name=jne&gt;[http://www.jesusneverexisted.com/ Jesus Never Existed]&lt;/ref&gt; Ang mga kapansin pansing pagkakatugma sa salaysay ng buhay ni [[Hesus]] at ang mga [[diyos]] na klasikal gaya ng mga demigod o kalahating-diyos (na anak ng diyos at tao) gaya nina [[Bacchus]], [[Bellerophon]] o [[Perseus]] ay napansin ng mga ama ng simbahan at tinakalay ni [[Justyn Martyr]] noong ika-2 siglo CE ukol sa &quot;panggagaya ng demonyo&quot; kay Kristo.&lt;ref&gt;http://www.sacred-texts.com/bib/cv/pch/pch70.htm&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga skolar ng Hudaismo, ang mga sinasabing hula na katuparan ni Hesus sa Bagong Tipan ay batay sa maling salin na [[Septuagint]] ng [[Bibliya]] at misinterpretasyon ng mga talata sa [[Tanakh]].&lt;ref&gt;[http://judaism.about.com/library/3_askrabbi_o/bl_simmons_messiah3.htm Why did the majority of the Jewish world reject Jesus as the Messiah, and why did the first Christians accept Jesus as the Messiah?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716072627/http://judaism.about.com/library/3_askrabbi_o/bl_simmons_messiah3.htm|date=2011-07-16}} by Rabbi [[Shraga Simmons]] (about.com)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book
| author=Michoel Drazin
| title=Their Hollow Inheritance. A Comprehensive Refutation of Christian Missionaries
| year=1990
| publisher=Gefen Publishing House, Ltd.
| isbn=965-229-070-X
| url=http://www.drazin.com
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Troki, Isaac. [http://faithstrengthened.org/FS_TOC.html &quot;Faith Strengthened&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929141607/http://faithstrengthened.org/FS_TOC.html |date=2007-09-29 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.messiahtruth.com/isa714b.html |title=The Jewish Perspective on Isaiah 7:14 |publisher=Messiahtruth.com |date= |accessdate=2009-04-11 |archive-date=2002-06-24 |archive-url=https://archive.today/20020624174607/http://www.messiahtruth.com/isa714b.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.outreachjudaism.org/FAQ&lt;/ref&gt; Ang opisyal na [[Bibliya]]ng ginagamit ng mga Hudyo ay ang Hebreong [[Masoretiko]] at hindi ang Griyegong [[Septuagint]] na pinaniniwalaan ng mga Hudyo na naglalaman ng korupsiyon.

=== Tekstuwal na kritisismo ng Bagong Tipan ===
{{Main|Tekstwal na kritisismo}}
Dahil sa hindi na umiiral ang mga &quot;orihinal na manuskrito&quot; (sulat kamay) ng Bagong Tipan at ang mga kopya ng kopya ng orihinal na manuskritong ito ay hindi magkakatugma, ang kritismong tekstwal (textual criticism) ay lumalayon na alamin ang orihinal o ang pinakamalapit na teksto ng orihinal na manuskrito. Ang ilang halimbawa ng mga tekstong sinasabi ng mga skolar na mga &quot;interpolasyon&quot; (dagdag) o hindi bahagi ng orihinal na manuskrito ay Juan 7:53-8:11, 1 Juan 5:7-9, Markos 16:9-20 na idinagdag lang sa ikalawang siglo CE&lt;ref name = &quot;May Metzger Mark&quot;&gt;May, Herbert G. and Bruce M. Metzger. The New Oxford Annotated Bible with the Apocrypha. 1977. &quot;Mark&quot; p. 1213-1239&lt;/ref&gt; gayundin ang mga salaysay ng kapanganakan at pagkasanggol ni Hesus na huli ng idinagdag sa mga teksto.&lt;ref name=&quot;ActJBirth&quot;&gt;[[Robert W. Funk|Funk, Robert W.]] and the [[Jesus Seminar]]. ''The acts of Jesus: the search for the authentic deeds of Jesus.'' HarperSanFrancisco. 1998. &quot;Birth &amp; Infancy Stories&quot; p. 497-526.&lt;/ref&gt; Ayon pa sa mga skolar, ang Lukas at Mateo ay orihinal na isinulat na hindi kasama ang unang dalawang kapitulo ng mga aklat na mga ito.&lt;ref name = &quot;ActJBirth&quot;/&gt; Ang ilan sa mga talatang ito ay inalis sa mga bagong salin ng Biblia gaya ng ''NIV at Magandang Balita'' ngunit kasama sa mga lumang salin gaya ng King James Version (1611).

Ang 5,800 manuskritong Griego ng bagong tipan ay hinati sa tatlong pangkat ng magkakatugmang uri ng teksto (text-type): Ang Alexandrian, Western at Byzantine.&lt;ref&gt;Aland, Kurt; Barbara Aland (1995). The Text of The New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. Translated by Erroll F. Rhodes (2nd ed. ed.). Grand Rapids, MI: Wm. B. Eerdmans Publishing Company. pp. 40f, 72f. ISBN 0-8028-4098-1.&lt;/ref&gt; Ang Alexandrian na binubuo ng pinagkalumang teksto ng Bagong tipan (mula ikalawa hanggang ikaapat ng siglo) ang siyang naging basehan ng edisyong kritikal na &quot;Novum Testamentum Graece&quot; na naging basehan ng mga bagong salin ng Biblia tulad ng ''NIV, NASB at Magandang Balita'' samantalang ang Byzantine, na bumubuo ng 80% ng manuskrito ng Bagong Tipan at siyang pinakabagong teksto (ika 5 hanggang 15 siglo CE) ang siya namang naging basehan ng [[Textus Receptus]] na naging basehan ng mga saling gaya ng ''King James Version'' na isinalin mula 1604-1611.

=== Pag-aasal ng mga Kristiyano sa buong kasaysayan ===
Ang pag-aasal na ginawa at kasalukuyang ginagawa ng mga Kristiyano sa buong kasaysayan ng mundo ang isa pa sa tinutuligsa ng mga kritiko. Sa buong kasaysayan, ang mga katuruan sa [[Lumang Tipan]] at [[Bagong Tipan]] ay ginamit at kasalukuyang ginagamit ng mga Kristiyano upang ipangatwiran at ipagtanggol ang paggamit ng dahas laban sa mga [[heretiko]], mga makasalanan at mga kaaway ng Kristiyanismo. Ang pinakakilala sa mga ito ang mga [[inkisisyon]] ng Romano Katoliko, mga [[krusada]], mga digmaan sa ngalan ng Kristiyanismo at [[antisemitismo]] o pagkapoot/diskriminasyon laban sa mga Hudyo ng mga Kristiyano gaya ng ginawa ni [[Martin Luther]].&lt;ref&gt;{{cite  book |title=International encyclopedia of violence research, Volume 2|url=http://books.google.com/books?hl=en&amp;lr=&amp;id=sMNbcU7UnywC&amp;oi=fnd&amp;pg=PA323&amp;dq=Christianity+antisemitism+%22violent+religion%22&amp;ots=966PvtELST&amp;sig=3xQZzU0CteLD6jDjf85-hKO-u3w#v=onepage&amp;q&amp;f=false|publisher=Springer |year=2003}}&lt;/ref&gt;  Bukod dito, ang mga Kristiyanismo sa buong kasaysayan ay nagsagawa rin ng [[pang-aalipin sa Bibliya|pang-aalipin]],&lt;ref&gt;http://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/history/slavery_1.shtml&lt;/ref&gt; mababang pagtrato sa mga kababaihan, pwersahang pang-aakay sa ibang tao sa relihiyong Kristiyanismo at marami pang iba. Ang mga Kristiyano ay tinutuligsa din sa kasalukuyang panahon sa pagiging laban sa [[agham]] gaya ng pagtutol sa [[ebolusyon]], sa pagsasaliksik ng [[stem-cell]], paggamit ng [[condom|kontraseptibo]] at marami pang iba. Tinutuligsan rin ng mga kritiko ang pag-aasal ng mga Kristiyano ng pagiging arogante, mapanghatol, panatiko, hindi magpaparaan sa iba (intolerant), pagkakaroon ng pagtingin sa kanilang sarili na sila lang ang tama o banal (self-rigtheous), pagkakaroon ng poot sa ibang tao na may ibang paniniwala (bigot), [[kapaimbabawan]] (hipocrisy).&lt;ref&gt;[[:en:List of scandals involving evangelical Christians|List of scandals involving evangelical Christians]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[:en:Criticism of christianity|Criticism of Christianity]]&lt;/ref&gt; Binabatikos din ang mga sekta ng Kristiyano dahil sa pamumwersa at pagpipilit ng kanilang mga paniniwala sa ibang mga mamamayan (na hindi Kristiyano) sa isang bansa sa pamamagitan ng pagpapasa ng mga [[batas]] ng [[bansa]] na tanging umaayon sa kanilang paniniwala o pananakot sa mga politikong hindi sumusuporta sa kanilang itinataguyod o kinokontrang [[panukalang batas]]. Bukod dito, ang mga sektang Kristiyano ay kilala rin sa panghihimasok sa politika ng isang bansa gaya ng Pilipinas kahit ang mga relihiyong ito ay hindi [[nagbabayad ng buwis]]&lt;ref&gt;[http://www.bir.gov.ph/legalmatters/8757.htm Tax Exemption on Churches, Bureau of Internal Revenue]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://atheism.about.com/od/churchestaxexemptions/a/whyitmatters.htm |title=Archive copy |access-date=2011-11-20 |archive-date=2012-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120301152850/http://atheism.about.com/od/churchestaxexemptions/a/whyitmatters.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; at may [[separasyon ng estado at relihiyon]] sa [[konstitusyon]] ng Pilipinas.At ang Taong nagagalang Legaspi ay lahad ng kristyanismo dito sa pilipinas.

== Tingnan din ==
* [[Bibliya]]

== Mga sanggunian ==
{{reflist|2}}

==Mga pananda==
{{reflist|group=&quot;Note&quot;}}

{{Christianity footer}}

[[Kategorya:Kristiyanismo| ]]
[[Kategorya:Mga relihiyong monoteistiko]]
[[Kategorya:Hesus]]
[[Kategorya:Relihiyon]]</text>
      <sha1>jcvrfc2f9w429vb8l5s40a6k82bjp7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1992</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4950</id>
    <revision>
      <id>2212295</id>
      <parentid>2191596</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T16:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LknFenix</username>
        <id>125962</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ link sa [[Jordan Clarkson]]</comment>
      <origin>2212295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50408" sha1="oudwa4ztp8lhns4aqcziq4yg208idgv" xml:space="preserve">{{year nav|{{PAGENAME}}}}

Ang '''1992''' ay isang [[bisiyestong taon]] na [[Bisiyestong taon na nagsisimula sa Miyerkoles|nagsisimula sa Miyerkoles]] sa [[kalendaryong Gregoryano]].

== Kaganapan ==

===Enero===
* [[Enero 2]] – Nabasag ang tailings dam sa Number Two tailings storage facility ng minahan ng Padcal ng Philex Mining Corporation sa Lalawigan ng [[Benguet]], na naglabas ng 80 milyong metro kubiko ng effluent, marahil ang pinakamalaking tailing na spill sa kasaysayan.&lt;ref name=agham_harvey /&gt;
* [[Enero 7]] – Inaresto ang dating Unang Ginang [[Imelda Marcos]] at kalaunan ay pinalaya sa mga kaso hinggil sa kanyang mga account sa [[Switzerland]].
* [[Enero 15]] – [[Pag-asa (agila)|Pag-asa]] ay napisa sa [[Davao City]] na naging unang agila ng Pilipinas na matagumpay na naparami at napisa sa pagkabihag.

===Pebrero===
* [[Pebrero 1]] – Nakipagkita ang Pangulo ng Estados Unidos na si [[George H. W. Bush|George Bush]] sa Pangulo ng Russia na si [[Boris Yeltsin]] sa [[Camp David]], kung saan pormal nilang idineklara na tapos na ang [[Cold War]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1992/02/02/world/bush-and-yeltsin-declare-formal-end-to-cold-war-agree-to-exchange-visits.html|title=Pormal na idineklara nina Bush at Yeltsin ang pagtatapos ng Cold War|date=Pebrero 2, 1992|website=The New York Times|author=Michael Wines|access-date=Pebrero 15, 2022}}&lt;/ref&gt;
* [[Pebrero 3]] – Pangulo ng Estado ng Timog Aprika [[F.W. Sina de Klerk]] ​​at [[Nelson Mandela]], pinuno ng [[African National Congress]], ay magkasamang ginawaran ng [[Felix Houphouet-Boigny Peace Prize]] sa punong-tanggapan ng [[UNESCO]] sa Paris. * [[Pebrero 4]] – Sa [[Venezuela]], pinangunahan ni [[Hugo Chávez]] ang [[1992 Venezuelan coup d'état attempt|isang hindi matagumpay na tangkang kudeta]] laban sa Pangulo ng Venezuela na [[Carlos Andrés Pérez]].&lt;ref&gt;[[BBC]], Huwebes, 5 Disyembre 2002, 21:30 GMT, Profile: Hugo Chavez, http://news.bbc.co.uk/2/hi/1925236.stm [https://news.bbc.co.uk/1/hi/1925236.stm]&lt;/ref&gt;
* [[Pebrero 6]] – Ipinagdiriwang ni Reyna [[Elizabeth II]] ng United Kingdom at iba pang [[Commonwealth realm]] ang kanyang [[Ruby Jubilee ni Elizabeth II|Ruby Jubilee]], na minarkahan ang 40 taon mula nang siya ay umupo sa mga trono ng [[United Kingdom]], [[Canada]], [[Australia]] at [[Bago Zealand]].&lt;ref&gt;{{Banggitin ang web|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1842&amp;dat=19930603&amp;id=BdUdAAAAIBAJ&amp;sjid=a8cEAAAAAIBAJ&amp;pg=4337,242916|title=Times Daily - Paghahanap sa Google News Archive|website=news.google.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Pebrero 7]] – Nilagdaan ang [[Kasunduan sa Maastricht]], na nagtatag ng [[Unyong Europeo]].&lt;ref&gt;{{Banggitin ang web |title=Mga kasunduan sa pagtatatag |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/founding-agreements_en |access-date=2022-02-05 |website=Unyong Europeo}}&lt;/ref&gt;
* [[Pebrero 8]] – Ang seremonya ng pagbubukas para sa [[Taglamig ng 1992 Ang Olympics]] ay ginaganap sa [[Albertville]], France.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The World Factbook|url=https://books.google.com/books?id=JkQfwA30aY4C&amp;pg=PA406|year=1992|publisher=Central Intelligence Agency|pages=406}}&lt;/ref&gt;
* [[Pebrero 9]] – [[Digmaang Sibil ng Algeria]]: Nagdeklara ang pamahalaan ng [[Algeria]] ng [[state of emergency]] at sinimulan ang isang pagsugpo sa [[Islamic Salvation Front]].&lt;ref name=&quot;Committee1991&quot;&gt;{{cite book|author=United Nations. Komite ng Karapatang Pantao|title=Opisyal na mga Rekord ng Komite ng Karapatang Pantao|url=https://books.google.com/books?id=UAaK5jvA0pgC|year=1991|publisher=United Nations|pages=162–168}}&lt;/ref&gt;
* [[Pebrero 14]] – Tinatanggihan ng [[Ukraine]] at apat na iba pang bansa sa [[Commonwealth of Independent States]] ang panukala ng Russia na mapanatili ang pinag-isang armadong pwersa. Inihayag ng Ukraine, [[Moldova]] at [[Azerbaijan]] na itutuloy nila ang mga plano na lumikha ng sarili nilang mga puwersang militar.
* [[Pebrero 15]] – Hindi bababa sa 41 ang namatay at 24 ang nasugatan nang tambangan ng mga gerilya ng [[New People's Army]] ang isang malaking kumpanya ng tropa ng hukbo sa [[Marihatag]], [[Surigao del Sur]].&lt;ref&gt;''[https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/02/26/philippine-rebels-show-violent-signs-of-life/f3c506d9-f142-4955-91b9-aa668e3233e7/ &quot;The Washington Rebels&quot; Post]]. Pebrero 26, 1994. Nakuha noong 04-29-2021.&lt;/ref&gt;
* [[Pebrero 16]] – Sa [[Lebanon]], pinaslang ng mga helicopter gunship ng [[Israel Defense Forces|Israeli]] si [[Abbas al-Musawi]], ang pinuno ng [[Hezbollah]], at ang kanyang anak, bilang paghihiganti sa isang pagsalakay noong Pebrero 14 na pumatay sa tatlong sundalong Israeli.
* [[Pebrero 18]] – [[Krisis sa disarmament sa Iraq]]: Idinetalye ng Executive Chairman ng [[UNSCOM]] ang pagtanggi ng [[Ba'athist Iraq|Iraq]] na sumunod sa mga resolusyon sa disarmament ng UN Security Council.
* [[Pebrero 21]] – Inaprubahan ng [[United Nations Security Council]] ang [[United Nations Security Council Resolution 743|Resolution 743]] upang magpadala ng isang [[UNPROFOR]] na puwersang tagapamayapa sa [[Socialist Federal Republic of Yugoslavia|Yugoslavia]].
* [[Pebrero 25]]–[[Pebrero 26|26]] – 613 sibilyan [[Mga Azerbaijani|Mga Azerbaijani]] ang [[Khojaly Massacre|pinaslang sa Khojaly]].&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=Smolowe |first=Jill |url=http://www.time.com/time/archive/preview/0,10987,975096,00.html |title=TIME Magazine – Trahedya ng Pagpaslang sa Khojaly |magazine=Time |date=16 Marso 1992 |access-date=28 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050228104647/http://www.time.com/time/archive/preview/0,10987,975096,00.html |archive-date=28 Pebrero 2005 }}&lt;/ref&gt;
* [[Pebrero 26]] – Ang [[Korte Suprema ng Ireland]] [[X Case|nagpasya]] na ang isang 14-taong-gulang na biktima ng panggagahasa ay maaaring maglakbay patungong United Kingdom upang magpalaglag.
* [[Pebrero 28]] – Ang pagmamay-ari ng bayan ng daungan ng [[Walvis Bay]] ay inilipat mula sa South Africa patungong [[Namibia]].

===Marso===
* [[Marso 1]] – Ang mga unang biktima ng Digmaang Bosnian ay ang ama ng isang lalaking ikakasal na Serb at isang paring Ortodokso sa [[pag-atake sa kasal sa Sarajevo|isang pamamaril sa Sarajevo]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Timeline ng Digmaan sa Bosnia|url=http://cranepsych.com/Travel/Bosnia/War_Timeline.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619213617/http://cranepsych.com/Travel/Bosnia/War_Timeline.html|archive-date=Hunyo 19, 2009|url-status=dead|access-date=Hunyo 23, 2009}}&lt;/ref&gt; Sa [[1992 Bosnian independence referendum|Bosnian independence referendum]], na ginanap mula Pebrero 29 hanggang Marso 1 at niboykot ng [[Bosnian Serbs]], ang karamihan sa Bumoto ang mga komunidad ng [[Bosniak|Bosniak]] at [[Bosnian Croat]] para sa kalayaan ng [[Bosnia-Herzegovina]].
* [[Marso 2]] – Sa [[Dubăsari]], Moldova, ang tumitinding tensyon ay nauwi sa lantaran na labanan at ang simula ng [[Digmaang Transnistria]].
* [[Marso 4]] – Ipinagbawal ng Korte Suprema ng Algeria ang [[Islamic Salvation Front]], na nakahanda nang makuha ang kontrol sa [[Parlamento ng Algeria]] sa mga runoff na halalan.
* [[Marso 10]] – Limang mag-aaral ng [[Polytechnic University of the Philippines|PUP]] ang natagpuang lumulutang sa [[Pasig River]] matapos ang alitan sa isang laro ng basketball na kinasasangkutan ng mga miyembro ng [[Iglesia ni Cristo|INC]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=J.|first=Davide|date=August20LE28| ABELLA|url=https://www.digest.ph/decisions/people-vs-abella-4|url-status=live|access-date=May 14, 2021|website=Digest {{!}} Pinadali ng Batas ng Pilipinas - Mga Desisyon, Batas, Case Digest, Reviewer, Bar Exams, Legal Dictionary|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120122137/https://www.digest.ph/decisions/people-vs-abella-4 |archive-date=January 20, 2021 }}&lt;/ref&gt;
* [[Marso 12]] – Ang [[Mauritius]] ay naging isang [[republika]] habang nananatiling miyembro ng [[Commonwealth of Nations]].
* [[Marso 13]] – Ang 6.7 {{M|w|link=y}} [[1992 Erzincan na lindol|Erzincan na lindol]] ay nakaapekto sa silangang [[Turkey]] na may pinakamataas na [[Mercalli intensity scale|Mercalli intensity]] na VIII (''Matindi''), na ikinamatay ng 498–652 at ikinasugat ng humigit-kumulang 2,000.
* [[Marso 18]] – [[1992 South African apartheid referendum|boto pabor sa mga repormang pampulitika]] ng [[White South African]] na magtatapos sa rehimeng [[apartheid]] at lilikha ng isang pamahalaang multi-racial na nagbabahagi ng kapangyarihan.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/18/newsid_2524000/2524695.stm | publisher=BBC News | title=1992: Bumoto ang Timog Aprika para sa pagbabago | date=Marso 18, 1992}}&lt;/ref&gt;
* [[Marso 22]]
**Sa [[1992 halalan sa rehiyon ng Pransya|halalan sa rehiyon ng Pransya]], nanalo ang konserbatibong [[Rally for the Republic]] at ang gitnang-kanan na [[Union for French Democracy]] sa isang malaking tagumpay, na nakakuha ng 20 sa 22 metropolitan regional presidency.
** [[STS-45]]: [[Space Shuttle Atlantis|Space Shuttle ''Atlantis'']] ay lumipad mula sa [[Cape Canaveral]] dala ang mga instrumentong idinisenyo upang pag-aralan ang [[global warming]].
* [[Marso 24]] – Ang [[Kasunduan sa Bukas na Kalangitan]] ay nilagdaan sa Helsinki, Finland, upang magtatag ng isang programa ng mga walang armas na paglipad sa pagmamatyag sa ibabaw ng 34 na estadong miyembro. Ito ay nagkabisa noong Enero 1, 2002.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ang Kumperensya sa Seguridad at Kooperasyon sa Europa: Pagsusuri at mga Pangunahing Dokumento, 1972-1993|publisher=Springer Netherlands|year=1993|page=78}}&lt;/ref&gt;
* [[Marso 25]] – Inuutusan ng [[International Atomic Energy Agency]] ang [[Iraq]] na sirain ang isang industrial complex sa [[Al Atheer]] na ginagamit sa paggawa ng mga sandatang nuklear.
* [[Marso 31]] – Magkakabisa ang [[Batas sa Pagpapanatili ng Pagkakaisa ng mga Relihiyon]] ng [[Singapore]].&lt;ref&gt;{{citation |author=Tey Tsun Hang |title=Pagbubukod ng Relihiyon sa Pulitika at Pagpapatupad ng Pagkakaisa ng mga Relihiyon – Estilo ng Singapore |url=http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&amp;handle=hein.journals/sjls2008&amp;div=8 |journal=Singapore Journal of Legal Studies |volume=2008 |pages=118–142 |year=2008 |author-link=Tey Tsun Hang}}&lt;/ref&gt;

===Abril===
* [[Abril 5]]
**Ang Asemblea ng [[Republika ng Bosnia at Herzegovina|Bosnia at Herzegovina]] (nang walang presensya ng mga delegadong pampulitika ng [[Serbs|Serb]]) ay nagpahayag ng kalayaan mula sa [[Sosyalistang Pederal na Republika ng Yugoslavia]].
** [[Digmaang Bosnian]]: Ang mga tropang Serb, kasunod ng isang malawakang rebelyon ng mga Serb sa [[Republika ng Bosnia at Herzegovina|Bosnia at Herzegovina]] laban sa deklarasyon ng kalayaan ng Bosnia mula sa [[Sosyalistang Pederal na Republika ng Yugoslavia|Yugoslavia]], ay kinubkob ang lungsod ng [[Sarajevo]].
** Ang Pangulo ng Peru [[Alberto Fujimori]] ay naglabas ng [[Decree Law 25418]], binuwag ang [[Kongreso ng Republika ng Peru]], nagpataw ng censorship at nagpaaresto sa mga pulitiko ng oposisyon, na nagpasimula ng [[krisis sa konstitusyon ng Peru noong 1992]].
* [[Abril 6]] – Ang [[Republika ng Ilirida]] ay ipinroklama ng mga aktibistang Macedonian na [[Albanian|Albanian]] sa [[Struga]], [[Republika ng Macedonia]].&lt;ref&gt;{{cite book|author=Geert-Hinrich Ahrens|title=Diplomasiya sa Gilid: Pagpigil sa Tunggalian ng mga Etniko at ng Minorities Working Group ng mga Kumperensya sa Yugoslavia|url=https://books.google.com/books?id=b3fLRcHYSVAC&amp;pg=PA399|year=2007|publisher=Woodrow Wilson Center Press|isbn=978-0-8018-8557-0|page=399}}&lt;/ref&gt;
** Ang [[Windows 3.1]] ay inilabas para sa paggawa ng [[Microsoft]].
* [[Abril 7]] – Kinikilala ng Estados Unidos ang kalayaan ng [[Slovenia]], [[Croatia]], at [[Republika ng Bosnia at Herzegovina|Bosnia at Herzegovina]]. Kinikilala rin ng [[Mga Komunidad ng Europa]] ang [[Republika ng Bosnia at Herzegovina|Bosnia at Herzegovina]].
* [[Abril 9]]
**Isang hurado sa [[Miami]], Florida, ang naghatol sa dating pinuno ng Panama na si [[Manuel Noriega]] ng pagtulong sa kartel ng cocaine ng [[Colombia]].&lt;ref&gt;{{Banggitin ang balita| issn = 0362-4331| huling = Rohter| una = Larry| pamagat = Ang Hatol ni Noriega; Hinatulan ng Hurado ng Estados Unidos si Noriega ng Papel sa Pagtutulak ng Droga bilang Pinuno ng Panama| work = The New York Times| access-date = Setyembre 28, 2017| petsa = Abril 10, 1992| url = https://www.nytimes.com/1992/04/10/us/noriega-verdict-us-jury-convicts-noriega-drug-trafficking-role-leader-panama.html}}&lt;/ref&gt;
**Sa [[Pangkalahatang halalan sa United Kingdom noong 1992|Pangkalahatang halalan sa United Kingdom]], muntik nang mapanatili ng [[Conservative Party (UK)|Conservative Party]] na pinamumunuan ng Punong Ministro ng United Kingdom na si [[John Major]].
* [[Abril 10]]
** [[Unang Digmaang Nagorno-Karabakh]]: [[Maraga massacre]] – Hindi bababa sa 43 sibilyan [[Armenians|Armenians]] ang napatay nang ang kanilang nayon ng [[Maraga, Azerbaijan]], ay nabihag at winasak ng [[Azerbaijani Armed Forces]].
**Isang bomba ng [[Provisional Irish Republican Army]] na [[Baltic Exchange bombing|sumabog]] sa [[Baltic Exchange]] sa [[City of London]]; tatlo ang patay, 91 ang sugatan.
* [[Abril 13]] – Ang 5.3 {{M|w|link=y}} [[1992 Roermond earthquake|Roermond earthquake]] ay nakaapekto sa [[Netherlands]], [[Germany]] at [[Belgium]] na may pinakamataas na [[Mercalli intensity scale|Mercalli intensity]] na VII (''Napakalakas'').
* [[Abril 15]] – Pinagtibay ng [[National Assembly of Vietnam]] ang 1992 [[Constitution of the Socialist Republic of Vietnam]].
* [[Abril 16]] – Ang Pangulo ng Afghanistan [[Mohammad Najibullah]] ay pinatalsik at ikinulong ng mga rebeldeng Muslim na patungo sa [[Kabul]], na naghahanda ng entablado para sa [[digmaang sibil sa Afghanistan (1992–96)]].
* [[Abril 20]] – [[Ang Freddie Mercury Tribute Concert]], na ginanap sa [[Wembley Stadium (1923)|Wembley Stadium]], London, ay ipinalabas nang live sa telebisyon sa mahigit isang bilyong tao at nakalikom ng milyun-milyong dolyar para sa pananaliksik sa [[AIDS]].
* [[Abril 21]] – Ang pagkamatay ni [[Grand Duke Vladimir Kirillovich ng Russia]] ay nagresulta sa isang alitan sa paghalili sa pagitan ni [[Nicholas Romanov, Prinsipe ng Russia]] at ng anak na babae ni Vladimir [[Maria Vladimirovna, Grand Duchess ng Russia|Maria]] para sa pamumuno ng Imperial Family ng Russia.
* [[Abril 22]] – Ang pagtagas ng gasolina sa isang imburnal ay nagdulot ng [[mga pagsabog sa Guadalajara noong 1992|isang serye ng mga pagsabog]] sa [[Guadalajara]], Mexico; 215 ang namatay, 1,500 ang nasugatan.
* [[Abril 27]] – Si [[Betty Boothroyd]] ang naging unang babaeng nahalal na [[Ispiker ng House of Commons (United Kingdom)|Ispiker ng House of Commons ng United Kingdom]].
* [[Abril 28]] – Ang dalawang natitirang bumubuong republika ng dating [[Sosyalistang Pederal na Republika ng Yugoslavia]] – [[Republika ng Serbia (1992–2006)|Serbia]] at [[Republika ng Montenegro (1992–2006)|Montenegro]] – ay bumuo ng isang bagong estado, na pinangalanang [[Serbia at Montenegro|Pederal na Republika ng Yugoslavia]] (na sa [[2003]] ay naging [[Serbia at Montenegro]]), na nagwakas sa opisyal na unyon ng estado ng mga Serb, Croat, Slovene, Montenegrins, Bosniaks at Macedonian na umiral mula noong [[1918]] (maliban sa isang maikling panahon ng pananakop noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]).
* [[Abril 29]]
** [[Mga kaguluhan sa Los Angeles noong 1992|Mga kaguluhan sa Los Angeles]]: Ang pagpapawalang-sala sa apat na pulis sa pagkatalo kay [[Rodney King]] sa paglilitis sa kasong kriminal ay nagdulot ng malawakang kaguluhan sa Los Angeles.&lt;ref&gt;{{cite book|author=GregAlan Williams|title=Isang Pagtitipon ng mga Bayani: Isang Personal na Alaala ng mga Kaguluhan sa Los Angeles|url=https://books.google.com/books?id=admPlAMT1bsC|date=Pebrero 1996|publisher=Chicago Review Press, Incorporated|isbn=978-0-89733-425-9|page=103}}&lt;/ref&gt; Ang mga kaguluhan ay tatagal ng anim na araw na magreresulta sa 63 pagkamatay at mahigit $1 bilyong pinsala bago maibalik ng militar ang kaayusan.
**Sa [[Sierra Leone]], isang grupo ng mga batang sundalo ang naglunsad ng isang kudeta militar na nagpatapon kay Pangulong [[Joseph Saidu Momoh]] sa [[Guinea]], at ang National Provisional Ruling Council (NPRC) ay itinatag kasama ang 25-taong-gulang na Kapitan [[Valentine Strasser]] bilang chairman at Pinuno ng Estado ng bansa.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The World Factbook|url=https://books.google.com/books?id=OejepBlUe4kC&amp;pg=PA306|year=1992|publisher=Central Intelligence Agency|pages=306}}&lt;/ref&gt;
* [[Abril 30]] – [[Masaker sa tulay ng Brčko]]: humigit-kumulang 100 sibilyang Croat at Bosniak ang pinasabog habang tumatawid sa tulay patawid sa [[Sava]] sa [[Brčko]], [[Bosnia at Herzegovina]].

===Mayo===
* [[Mayo 10]] - Ang Kilalang Kristiyanong Ebanghelista sa Mundo na si Wilde E. Almeda ng [[Krusada ng Himala ni Hesus]] ay naglabas ng mga utos para sa ulan sa [[Luneta]], sa panahon ng malawakang tagtuyot.
* [[Mayo 11]] – Ginanap ang [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 1992|Singkronisadong pambansa at lokal na halalan]].
* [[Mayo 25]] – Sa promosyon ng [[PepsiCo]] na ''[[Lagnat sa Numero ng Pepsi|Lagnat sa Numero]]'', ang nanalong numero na &quot;349&quot; ay inanunsyo na may premyong isang milyong-[[Pilipinas na piso|piso]]; gayunpaman, isang pagkakamali ang nagdulot ng mahigit 600,000 na nanalo; sumunod ang ilang marahas na insidente. Pagsapit ng sumunod na taon, humigit-kumulang 22,000 katao ang nagsampa ng mahigit limang libong kaso laban sa Pepsi, na mas marami kaysa sa mga kaso laban kina dating Pangulong [[Ferdinand Marcos]] at [[Imelda Marcos]]. Noong 2006, isang korte ang nagdesisyon pabor sa Pepsi.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Drogin|first1=Bob|title=Isiniwalat ng Pepsi-Cola ang Isang Bangungot sa Lotto – Mga Pambobomba at Banta ang Sumunod sa Paligsahan na May Napakaraming Nanalo|url=https://archive.seattletimes.com/archive/19930726/1712840/pepsi-cola-uncaps-a-lottery-nightmare|access-date=Oktubre 9, 2015|work=Los Angeles Times|publisher=Seattle Times Company|date=Hulyo 26, 1993}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[https://www.bloomberg.com/news/features/2020-08-04/the-inside-story-of-pepsi-s-philippines-bottle-contest-fiasco &quot;Number Fever: Ang Paligsahan ng Pepsi na Naging Isang Nakamamatay na Bagay&quot;]'' [[Bloomberg Businessweek]]. Agosto 4, 2020. Nakuha noong Hulyo 22, 2022.&lt;/ref&gt;

===Hunyo===
* [[Hunyo 2]] – Sa isang [[1992 Danish Maastricht Treaty referendum|pambansang referendum]] tinanggihan ng Denmark ang [[Maastricht Treaty]] sa pamamagitan ng makitid na agwat.
* [[Hunyo 3]]–[[Hunyo 14|14]] – Ang [[Earth Summit]] ay ginanap sa [[Rio de Janeiro]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.un.org/en/conferences/environment/rio1992|title=United Nations Conference on Environment and Development, Rio de Janeiro, Brazil, 3-14 Hunyo 1992|first=United|last=Nations|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;
* [[Hunyo 8]] – Ang unang [[World Oceans Day]] ay ipinagdiriwang, kasabay ng [[Earth Summit]] na ginanap sa [[Rio de Janeiro]], [[Brazil]].
*[[Hunyo 10]]–[[Hunyo 26|26]] – Ang [[Sweden]] ang punong-abala sa paligsahan ng football na [[UEFA Euro 1992]], na pinagwagian ng [[Denmark national football team|Denmark]].
*[[Hunyo 16]] – Isang kasunduan sa &quot;Joint Understanding&quot; sa pagbabawas ng armas ang nilagdaan ng pangulo ng Estados Unidos na si [[George H. W. Bush]] at pangulo ng Russia na si [[Boris Yeltsin]] (ito ay kalaunan ay isinabatas sa [[START II]]).&lt;ref&gt;{{cite book | last = Young | first = John | title = The Longman companion to America, Russia and the Cold War, 1941–1998 | publisher = Taylor and Francis | location = Hoboken | year = 2014 | isbn = 9781317878872 | page=146}}&lt;/ref&gt;
*[[Hunyo 17]]
** Dalawang manggagawang Aleman na nakakulong simula noong 1989, sina Thomas Kemptner at Heinrich Struebig, ay ibinigay sa mga awtoridad ng Aleman pagkatapos ng kanilang pagpapalaya; sila ang mga huling bihag na Kanluranin sa Lebanon.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Beirut Review: A Journal on Lebanon and the Middle East|url=https://books.google.com/books?id=i_UMAQAAMAAJ|year=1992|publisher=Lebanese Center for Policy Studies|pages=231–232}}&lt;/ref&gt;
** Sumiklab ang karahasan sa pagitan ng [[African National Congress]] at ng [[Inkatha Freedom Party]] sa [[Boipatong, Gauteng|Boipatong]], South Africa, [[Boipatong massacre|na nag-iwan ng 45 patay]].
*[[Hunyo 18]] – Bumoto ang [[Republika ng Ireland|Ireland]] para sa [[Ikalabing-isang Susog ng Konstitusyon ng Ireland]] upang tanggapin ang [[Kasunduan sa Maastricht]] na may boto ng publiko na mahigit 69%.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.housing.gov.ie/sites/default/files/migrated-files/en/Publications/LocalGovernment/Voting/referendum_results_1937-2015.pdf|work=[[Kagawaran ng Pabahay, Pagpaplano at Pamahalaang Lokal]]|title=Mga Resulta ng Referendum 1937–2015|page=44|date=23 Agosto 2016|access-date=9 Hunyo 2018}}&lt;/ref&gt;
*[[Hunyo 20]]
** Pinagtibay ng [[Estonia]] ang [[kroon Estonian|kroon]] bilang pera, at naging unang dating Republikang Sobyet na palitan ang [[Soviet rouble]].
** Sa [[Paraguay]] inaprubahan ng Pambansang Asamblea ng mga Konstituwente ang bagong [[Konstitusyon ng Paraguay]].
*[[Hunyo 21]] – Inanunsyo ni [[Nelson Mandela]] na ititigil ng [[African National Congress]] ang mga negosasyon sa gobyerno ng Timog Aprika kasunod ng [[Boipatong massacre]] noong Hunyo 17.
*[[Hunyo 23]] – Ang [[1992 Israeli legislative election|Israeli legislative election]] ay napanalunan ng [[Israeli Labor Party]] sa ilalim ng pamumuno ni [[Yitzhak Rabin]], na nagpatalsik sa isang gobyernong [[Likud]].
*[[Hunyo 25]] – Itinatag ang [[Black Sea Economic Cooperation]] (BSEC).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BSEC - Black Sea Economic Cooperation |url=https://www.bsec-organization.org/bsec-at-glance |access-date=2025-09-14 |website=www.bsec-organization.org}}&lt;/ref&gt;
*[[Hunyo 26]] – Tinalo ng [[Denmark national football team|Denmark]] ang [[Germany national football team|Germany]] sa score na 2–0 sa [[UEFA Euro 1992 Final|ang final]] upang manalo sa [[1992 UEFA European Football Championship]] sa [[Ullevi]] Stadium sa [[Gothenburg]], Sweden.
*[[Hunyo 28]] – Nagdaos ang [[Estonia]] ng isang reperendum sa [[Konstitusyon ng Estonia|konstitusyon]] nito, na magkakabisa sa Hulyo 3.
* [[Hunyo 30]] – Nanumpa bilang ika-12 Pangulo at ika-11 Pangalawang Pangulo ng Pilipinas ang dating kalihim ng depensa na si [[Fidel Ramos]] at dating senador na si [[Joseph Estrada]], kapalit nina [[Corazon Aquino]] at [[Salvador Laurel]].

===Hulyo===
*[[Hulyo 6]]–[[Hulyo 8|8]] – Ang [[Ika-18 G7 summit]] ay ginanap sa [[Munich]].
*[[Hulyo 6]]–[[Hulyo 29|29]] – [[Krisis sa disarmament sa Iraq]]: Tinanggihan ng [[Ba'athist Iraq|Iraq]] ang isang inspection team ng UN na magbigay ng access sa Iraqi Ministry of Agriculture. Inaangkin ng UNSCOM na mayroon itong maaasahang impormasyon na ang site ay naglalaman ng mga archive na may kaugnayan sa mga ilegal na aktibidad ng armas. Nagsagawa ang mga inspektor ng UN ng 17-araw na &quot;sit-in&quot; sa labas ng gusali, ngunit umalis nang ang kanilang kaligtasan ay nanganganib ng mga sundalong Iraqi.
*[[Hulyo 10]]
**Sa [[Miami]], ang dating diktador ng [[Panama]] na si [[Manuel Noriega]] ay sinentensiyahan ng 40 taon sa bilangguan dahil sa pakikilahok sa [[kalakalan ng ilegal na droga]] at [[racketeering]].
**Lumipad ang [[Giotto (sasakyang pangkalawakan)|''Giotto'' na sasakyang pangkalawakan]] sa Kometa [[26P/Grigg–Skjellerup]], na nangangalap ng mga sukat tungkol sa kometa.
*[[Hulyo 13]] – Si [[Yitzhak Rabin]] ay naging punong ministro ng [[Israel]].&lt;ref&gt;{{cite book|author=Benjamin Frankel|title=A Restless Mind: Essays in Honor of Amos Perlmutter|url=https://books.google.com/books?id=qkK_j0qz9EgC&amp;pg=PA101|year=1996|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-7146-4607-7|pages=101}}&lt;/ref&gt;
*[[Hulyo 16]] – Sa [[1992 Democratic National Convention]], tinanggap ni [[Arkansas]] Gobernador Bill Clinton ang nominasyon ng kanyang partido sa pagkapangulo para sa &quot;nakalimutang middle class&quot;.
*[[Hulyo 17]] – Ang Pambansang Konseho ng Slovak [[Deklarasyon ng Kalayaan ng Bansang Slovak ng Pambansang Konseho ng Slovak|idineklara ang Slovakia bilang isang malayang bansa]], na hudyat ng [[Pagbuwag ng Czechoslovakia|paghihiwalay ng Czechoslovakia]].
*[[Hulyo 19]]
**[[Sa pamamagitan ng pambobomba ni D'Amelio]]: Isang bomba ng kotse na inilagay ng [[Sicilian Mafia]] (sa pakikipagtulungan ng intelihensiya ng Italyano) ang pumatay kay hukom [[Paolo Borsellino]] at limang miyembro ng kanyang eskort na pulis.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.corriere.it/cronache/09_aprile_22/pentito_stragi_antimafia_bianconi_6cf4e8ee-2efe-11de-89c1-00144f02aabc.shtml | title=Ang pentito at ang stragi Ang bagong katotohanan na nag-aalab sa anti-imafia | publisher=RCS | work=[[Il Corriere della Sera]] | access-date=23 Mayo 2012 | last=Bianconi | first=Giovanni | language=it}}&lt;/ref&gt;
**Inaprubahan ng [[Gabinete ng Israel]] ang pagtigil sa bagong [[paninirahan ng Israel]] sa mga teritoryong nasasakupan, isang hakbang na inaasahang magpapasigla muli sa Proseso ng Kapayapaan sa Gitnang Silangan.
*[[Hulyo 20]] – Nagbitiw si [[Václav Havel]] bilang pangulo ng [[Republikang Pederal ng Czech at Slovak|Czechoslovakia]].
*[[Hulyo 21]] – Nagtapos ang [[Digmaang Transnistria]] sa isang tigil-putukan.
*[[Hulyo 22]] – Malapit sa [[Medellín]], ang drug lord na si [[Pablo Escobar]] ay nakatakas mula sa kanyang marangyang bilangguan, dahil sa takot na ilipat sa Estados Unidos.&lt;ref&gt;{{Banggitin ang balita|url=https://www.theguardian.com/world/1992/jul/24/colombia.fromthearchive|title=Ang pagtakas ni Escobar ay nagpahiya sa mga pinuno ng Colombia|first=Timothy|last=Ross|date=24 Hulyo 1992|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt;
*[[Hulyo 23]] – Idineklara ni [[Abkhazia]] ang kalayaan mula sa [[Georgia (bansa)|Georgia]].
*[[Hulyo 25]]–[[Agosto 9]] – Ang [[1992 Summer Olympics]] ay ginaganap sa [[Barcelona]], [[Catalonia]], Espanya.&lt;ref&gt;{{cite book |title=1992 Olympics Opisyal na Ulat. Bahagi IV |url=http://la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1992/1992s4p4.pdf &lt;!--|accessdate=Oktubre 24, 2012--&gt; |quote=Listahan ng mga kalahok ayon sa mga NOC at isport. |url-status=dead |archive-date=Disyembre 25, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225173537/https://digital.la84.org/digital/collection/p17103coll8/id/35738/rec/59 }}&lt;/ref&gt;
*[[Hulyo 26]] – Sumang-ayon ang [[Ba'athist Iraq|Iraq]] na pahintulutan ang mga inspektor ng armas ng UN na halughugin ang gusali ng Ministri ng Agrikultura ng Iraq sa Baghdad. Nang dumating ang mga inspektor noong Hulyo 28 at 29, wala silang nakita at nagpahayag ng hinala na inalis na ang mga rekord ng Iraq.
*[[Hulyo 31]]
**[[Georgia (bansa)|Georgia]] ay naging ika-179 na miyembro ng [[United Nations]] matapos humiwalay sa [[Unyong Sobyet]] noong nakaraang taon.
**[[Thai Airways International Flight 311]], isang [[Airbus A310-300]], ay bumagsak sa isang bundok sa hilaga ng [[Kathmandu]], [[Nepal]] na ikinamatay ng lahat ng 113 kataong sakay.
**[[China General Aviation Flight 7552]] patungong [[Xiamen]] ay bumagsak pagkaalis mula sa [[Nanjing Dajiaochang Airport]], na ikinamatay ng 108 sa 116 na kataong sakay.

===Agosto===
*[[Agosto 3]]–[[Agosto 4|4]] – Milyun-milyong itim na South African ang lumahok sa isang [[pangkalahatang welga]] na ipinatawag ng [[African National Congress]] upang iprotesta ang kawalan ng progreso sa mga negosasyon sa gobyerno ng Pangulo ng Estado ng South Africa [[F. W. de Klerk]].
*[[Agosto 12]] – Inanunsyo ng Canada, Mexico at Estados Unidos na naabot na ang isang kasunduan sa [[Kasunduan sa Malayang Kalakalan ng North American]]; pormal itong pipirmahan sa Disyembre 17.
*[[Agosto 18]] – Inanunsyo ng Punong Ministro ng United Kingdom [[John Major]] ang paglikha ng [[Iraqi no-fly zones]] (→ [[Operation Southern Watch]]).
*[[Agosto 24]]
**[[Masaker sa Concordia University]]: Pinatay ni [[Valery Fabrikant]] ang apat na kasamahan at malubhang nasugatan ang isa pa sa isang pamamaril sa [[Concordia University]], sa [[Montreal]], [[Quebec]].
**[[China]] at [[South Korea]] ay nagtatag ng [[ugnayang diplomatiko]] sa pagitan ng China at South Korea.
*[[Agosto 24]]–[[Agosto 28|28]] – Tinamaan ng [[Bagyong Andrew]] ang timog [[Florida]] at [[Louisiana]] at naglaho sa lambak ng Tennessee nang sumanib ito sa isang sistema ng bagyo; 23 ang namatay.
*[[Agosto 29]] – Sa [[Rostock]], Germany, libu-libo ang nagrali upang iprotesta ang mga pag-atake ng [[Neo-Nazism|neo-Nazi]] sa mga refugee at imigrante na nagsimula noong Agosto 22.

===Setyembre===
* [[Setyembre 22]] – Nilagdaan ni Pangulong [[Fidel Ramos|Ramos]] ang ''Batas Republika 7636'', na nagpapawalang-bisa sa [[Batas Laban sa Pagbabago ng Karapatang Pantao ng 1957]].&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Lamchek |first1=Jayson S. |title=Paglaban sa Terorismo na Sumusunod sa Karapatang Pantao: Paggawa ng Mito at Realidad sa Pilipinas at Indonesia |date=20 Disyembre 2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-49233-1 |page=87 |url=https://books.google.com/books?id=JlR-DwAAQBAJ&amp;pg=PA87 |access-date=21 Abril 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Banggitin ang web |title=R.A. 7636 |url=https://lawphil.net/statutes/repacts/ra1992/ra_7636_1992.html |access-date=2025-03-05 |website=lawphil.net}}&lt;/ref&gt;
* [[Setyembre 30]] – Umalis ang mga puwersa ng US sa [[Himpilang Panlalawigan ng Subic Bay]] nang ibigay ito sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Teves |first1=Oliver |title=Ibinigay ng mga Amerikano ang Karamihan sa Huling Base sa Lupa ng Pilipinas |url=https://apnews.com/article/02cc1dd478d09568a2f6d8ddfa8e152c |access-date=21 Abril 2021 |work=AP News |agency=Associated Press |date=30 Setyembre 1992 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421093414/https://apnews.com/article/02cc1dd478d09568a2f6d8ddfa8e152c |archive-date=21 Abril 2021}}&lt;/ref&gt;

===Oktubre===
*[[Oktubre 1]] – Ang [[Cartoon Network]], isang 24/7 na channel sa telebisyon para sa mga bata, ay inilunsad sa Estados Unidos.
*[[Oktubre 2]] – Isang kaguluhan ang sumiklab sa [[Carandiru Penitentiary]] sa [[São Paulo]], [[Brazil]], na nagresulta sa [[Carandiru massacre]].&lt;ref&gt;{{Banggitin ang balita|url=https://www.nytimes.com/1992/10/04/world/111-killed-when-police-storm-brazilian-prison-during-inmate-riot.html|title=111 Namatay Nang Sumugod ang mga Pulis sa Bilangguan ng Brazil Habang Nagkakagulo ang mga Bilanggo|last=Brooke|first=James|date=1992-10-04|work=The New York Times|access-date=2018-01-30|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
*[[Oktubre 3]] – Matapos magtanghal ng isang kanta na nagpoprotesta laban sa umano'y [[mga kaso ng sekswal na pang-aabuso sa Simbahang Katoliko|sekswal na pang-aabuso sa bata ng Simbahang Katoliko]], Irish singer-songwriter Pinunit ni [[Sinéad O'Connor]] ang isang litrato ni [[Pope John Paul II]] sa programang pantelebisyon ng US na ''[[Saturday Night Live]]'', na nagdulot ng malaking kontrobersiya.
*[[Oktubre 4]]
**Pinirmahan ng gobyerno ng [[Mozambique]] ang [[Rome General Peace Accords]] kasama ang mga pinuno ng [[RENAMO]], na nagtapos sa 16-taong-gulang na [[Digmaang Sibil ng Mozambican]].
**Bumagsak ang eroplanong pangkargamento ng Israel [[El Al Flight 1862]] sa mga gusaling residensyal sa [[Bijlmermeer]] ng Amsterdam, Netherlands, matapos lumipad mula sa [[Amsterdam Airport Schiphol|Schiphol Airport]] at nawalan ng dalawang makina, na ikinamatay ng lahat ng 4 na tao na sakay at 39 na nasa lupa.&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;{{cite web|url=&lt;/nowiki&gt;http://english.verkeerenwaterstaat.nl/kennisplein/page_kennisplein.aspx?id=39448&amp;DossierURI=tcm:195-17547-4|title=Ulat{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ng aksidente sa sasakyang panghimpapawid 92-11 : El Al Flight 1862 Boeing 747-258F 4X-AXG Bijlmermeer, Amsterdam 4 Oktubre 1992|petsa=24 Pebrero 1994|publisher=[[Nederlands Aviation Safety Board]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080626181929/http://verkeerenwaterstaat.nl/kennisplein/uploaded/MIN/2005-07/39448/ElAl_flight_1862.pdf%7Carchive-date%3D26%7D Hunyo 2008
*[[Oktubre 6]] – Si [[Lennart Meri]] ang naging unang [[Pangulo ng Estonia]] matapos mabawi ang kalayaan. Ang [[Pamahalaan ng Estonia sa Pagkatapon]] ay nagbitiw sa pwesto kinabukasan.
*[[Oktubre 7]] – Sa [[Kasaysayan ng Peru (1980–2000)|Peru]], ang pinuno ng [[Shining Path]] na si [[Abimael Guzmán]] ay nahatulan ng pagtataksil at sinentensiyahan ng habambuhay na pagkabilanggo.
*[[Oktubre 11]] – Ang ''[[Katekismo ng Simbahang Katoliko]]'' ay ipinahayag ni [[Papa John Paul II]] kasama ng kanyang [[apostolic constitution]], ''[[Fidei depositum]]''.&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;{{cite web|url=https://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/apost_constitutions/documents/hf_jp-ii_apc_19921011_fidei-depositum_en.html|title=Fidei depositum|access-date=June 14, 2012 publisher | Editrice Vaticana}}&lt;/ref&gt;
*[[Oktubre 12]]
**Sa [[Dominican Republic]], ipinagdiriwang ni [[Papa John Paul II]] ang ika-500 anibersaryo ng pagpupulong ng dalawang kultura.
**Ang 5.8 {{M|b|link=y}} [[1992 Cairo earthquake|Cairo earthquake]] ay nakaapekto sa lungsod na may pinakamataas na Mercalli intensity na VIII (''Matindi''), na nag-iwan ng 545 patay at 6,512 sugatan.
*[[Oktubre 19]] – Itinataguyod ng [[Chinese Communist Party]] ang ilang repormistang nakatuon sa merkado sa [[Politburo Standing Committee ng Chinese Communist Party]], na hudyat ng pagkatalo ng mga ideologo na matigas ang ulo.
*[[Oktubre 20]] – Ang huling tropa ng [[Militar ng Serbia at Montenegro|Hukbong Yugoslav]] ay umaalis sa [[Croatia]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.upi.com/Archives/1992/10/18/Last-Yugoslav-army-troops-withdrawing-from-Croatia/7791719380800/|title=Huling tropa ng hukbong Yugoslav na umaalis mula sa Croatia|work=United Press International}}&lt;/ref&gt;
*[[Oktubre 21]] – 150,000 minero ng karbon ang nagmartsa sa London upang iprotesta ang mga plano ng gobyerno na isara ang mga minahan ng karbon at bawasan ang bilang ng mga minero.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/150000-marchers-brave-downpour-to-back-miners-1559611.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220501/https://www.independent.co.uk/news/150000-marchers-brave-downpour-to-back-miners-1559611.html |archive-date=Mayo 1, 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=150,000 nagmartsa, tiniis ang malakas na ulan upang suportahan ang mga minero|newspaper=The Independent|date=1992-10-26}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;
*[[Oktubre 23]] – Sinimulan ng Emperador ng Hapon [[Akihito]] ang unang pagbisita ng imperyo sa Tsina, na sinasabi sa mga tagapakinig sa Beijing na labis siyang nalulungkot para sa pagdurusa ng mga mamamayang Tsino noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.
*[[Oktubre 25]] – Nagdaos ang [[Lithuania]] ng [[mga reperendum sa Lithuania|isang reperendum]] sa [[konstitusyon ng Lithuania|unang konstitusyon nito]] matapos ideklara ang kalayaan mula sa [[Unyong Sobyet]] noong 1990.
*[[Oktubre 26]] – Sa isang [[Mga Reperendum sa Canada|pambansang reperendum]], tinatanggihan ng mga botante sa Canada ang [[Kasunduan sa Charlottetown]].
*[[Oktubre 28]] – Nagbanta si [[Hans-Adam II, Prinsipe ng Liechtenstein]] na buwagin ang [[Landtag ng Liechtenstein]] at i-dismiss ang gobyerno dahil sa mga hindi pagkakasundo hinggil sa isang reperendum sa pag-akyat ng Liechtenstein sa [[European Economic Area]].&lt;reffirt=Mariterx weber | |date=31 Disyembre 2011 |title=Staatskrise (28.10.1992) |url=https://historisches-lexikon.li/Staatskrise_(28.10.1992) |access-date=18 Pebrero 2024 |website=[[Historisches Lexikon des Fürchreftentum]de |
*[[Oktubre 31]] – [[Papa John Paul II]] ay naglabas ng paghingi ng tawad at inalis ang [[1633]] kautusan ng [[Inkisisyon]] laban kay [[Galileo Galilei]].&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=[[New Scientist]] |url=https://www.newscientist.com/article/mg13618460.600-vatican-admits-galileo-was-right-.html |title=Inamin ng Vatican na tama si Galileo |date=1992-11-07 |access-date=2007-08-09 |issue=1846}}.&lt;/ref&gt;

===Nobyembre===
*[[Nobyembre 3]] – Sa [[1992 halalan sa pagkapangulo ng Estados Unidos]], tinalo ng gobernador ng Demokratiko [[Arkansas]] na si [[Bill Clinton]] ang pangulo ng Republikano [[George H. W. Bush]] at ang Independent [[Ross Perot]].
*[[Nobyembre 8]] – Mahigit 350,000 katao ang nagrali sa Berlin upang iprotesta ang karahasan ng mga kanang pakpak laban sa mga imigrante; ang mga bato at itlog ay ibinato sa Pangulo ng Alemanya [[Richard von Weizsäcker]] at Chancellor ng Alemanya [[Helmut Kohl]].
*[[Nobyembre 11]] – Bumoto ang [[Church of England]] upang payagan ang mga kababaihan na maging mga pari.
*[[Nobyembre 13]]
**Inihayag ng [[pamahalaan ng Peru]] na inaresto nito ang isang maliit na grupo ng mga opisyal ng hukbo na nagpaplano ng pagpatay kay Pangulong [[Alberto Fujimori]].
**Isang ulat ng [[World Meteorological Organization]] ang nag-uulat ng isang walang kapantay na antas ng [[pagkaubos ng ozone]] sa parehong Arctic at Antarctic.** [[Nobyembre 14]] &amp;ndash; Sa ilalim ng hindi magandang kondisyon na dulot ng [[Cyclone Forrest]], bumagsak ang [[Vietnam Airlines Flight 474]] malapit sa [[Nha Trang]], na ikinamatay ng 30 katao.&lt;ref name=&quot;HKO&quot;&gt;{{cite report|work=Hong Kong Observatory|date=Setyembre 1994|access-date=Mayo 24, 2014|title=Mga Tropikal na Bagyo noong 1992|url=http://www.hko.gov.hk/publica/tc/tc1992.pdf|page=17|archive-date=Setyembre 30, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130930200121/http://www.hko.gov.hk/publica/tc/tc1992.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=Evening Standard|date=Nobyembre 16, 1992|title=Pagbagsak ng Eroplanong Bagyo|page=20}} {{subscription required|via=Lexis Nexis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crash&quot;&gt;{{cite web|publisher=Aviation Safety Network|year=2014|access-date=Mayo 24, 2014|title=Paglalarawan ng Aksidente: VN-A449|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19921114-1}}&lt;/ref&gt;
*[[Nobyembre 15]] – Ang [[halalan sa parlamento ng Lithuania noong 1992|halalan sa parlamento ng Lithuania]] ay nakikita ang pagbabalik sa kapangyarihan ng mga Komunista ng [[Democratic Labour Party of Lithuania]], sa pangunguna ni [[Algirdas Brazauskas]].
*[[Nobyembre 18]] – Inilabas ni Pangulong [[Boris Yeltsin]] ng Russia ang flight data recorder (FDR) at cockpit voice recorder (CVR) ng [[Korean Air Flight 007]], na binaril ng mga Sobyet noong [[1983]].
* [[Nobyembre 24]]:
** Ang [[Pangasiwaang Panlungsod ng Subic Bay]] ay nabuo sa bisa ng Republic Act 7227, na kilala bilang Bases Conversion and Development Act ng 1992.
** Ang [[Himpilang Panlalawigan ng Subic Bay]] ay nagsara nang ibigay ito sa lokal na pamahalaan, kung saan ang huling pangkat ng mga sundalong Amerikano ay tuluyang umalis sa [[Istasyon ng Panghimpapawid ng Hukbong Dagat Cubi Point]] at bumalik sa US, na nagtapos sa presensya ng militar nito sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Albor |first1=Teresa |title=Nag-iwan ng mga Lason ang US sa Subic Navy Base |url=https://www.csmonitor.com/1992/1124/24012.html |access-date=21 Abril 2021 |work=[[Christian Science Monitor]] |date=24 Nobyembre 1992 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926102719/http://www.csmonitor.com/1992/1124/24012.html |archive-date=26 Setyembre 2015 |quote=Ang 40,000-acre na Subic Bay naval complex, na ibibigay ng Washington sa Maynila ngayon, ay pinapatakbo ng US sa loob ng halos isang siglo hanggang sa tinanggihan ng Senado ng Pilipinas ang isang bagong kasunduan at hiniling ng noo'y Pangulong Corazon Aquino ang ganap na pag-alis ng US sa pagtatapos ng Disyembre 1992.}}&lt;/ref&gt;
** Sa Tsina, ang [[China Southern Airlines Flight 3943]], isang domestic flight ng [[China Southern Airlines]], ay bumagsak, na ikinamatay ng lahat ng 141 kataong sakay nito.
*[[Nobyembre 25]]
**Bumoto ang [[Republikang Pederal ng Czech at Slovak|Czechoslovak]] Pederal na Asamblea upang hatiin ang bansa sa dalawang magkahiwalay na estado ng Czech Republic at [[Slovakia]], na magkakabisa sa Enero 1, 1993.
**Sa [[mga reperendum sa konstitusyon ng Ireland noong Nobyembre 1992|isang pambansang reperendum]] na may kaugnayan sa [[aborsyon]], tinanggihan ng mga botante sa Ireland ang iminungkahing [[Ikalabindalawang Susog ng Konstitusyon 1992]] ngunit inaprubahan ang [[Ikalabintatlong Susog ng Konstitusyon ng Ireland]] at ang [[Ikalabing-apat na Susog ng Konstitusyon ng Ireland]].
*[[Nobyembre 27]] – Pinabagsak ng [[pamahalaan ng Venezuela]] ang [[tangkang kudeta ng Venezuela noong Nobyembre 1992|isang tangkang kudeta]] ng isang grupo ng mga opisyal ng [[Bolivarian Military Aviation|Hawker]] na bumomba sa palasyo ng pangulo.

===Disyembre===
*[[Disyembre 1]] – Muling itinatatag ng [[Timog Korea]] at [[Timog Africa]] ang diplomatikong relasyon. Dati nang may diplomatikong relasyon ang [[Timog Korea]] sa Timog Africa mula 1961 hanggang 1978, nang putulin sila ng una dahil sa patakaran ng huli na [[apartheid]].
*[[Disyembre 3]] – Nagkakaisang naipasa ang [[Resolusyon 794 ng Konseho ng Seguridad ng UN]], na nag-aapruba sa isang koalisyon ng mga tagapamayapa ng [[United Nations]] na pinamumunuan ng Estados Unidos upang bumuo ng [[UNITAF]], na may tungkuling tiyakin na maipamahagi ang tulong na pantao at maitatag ang kapayapaan sa [[Somalia]].
*[[Disyembre 4]] – Inanunsyo ni Pangulong George Bush ng US ang pagpapadala ng mga tropang Amerikano sa Africa bilang bahagi ng United Task Force (UNITAF); Lumapag ang mga tropang UNITAF sa Mogadishu noong ika-9 ng Disyembre.
*[[Disyembre 6]] – [[Paggiba ng Babri Masjid]]: Giniba ng mga ekstremistang aktibistang Hindu sa India ang [[Babri Masjid]] – isang [[moske]] noong ika-16 na siglo sa [[Ayodhya]] na ginamit bilang templo simula pa noong [[1949]] – na humantong sa malawakang karahasan sa komunidad, kabilang ang [[mga kaguluhan sa Bombay]], na ikinamatay ng mahigit 1,500 katao.
*[[Disyembre 12]] – Ang 7.8 {{M|w|link=y}} [[lindol at tsunami sa Flores noong 1992|lindol sa Flores]] ay nakaapekto sa [[Mga Isla ng Lesser Sunda]] sa [[Indonesia]] na may pinakamataas na intensidad ng Mercalli na VIII (''Matindi'') na nag-iwan ng hindi bababa sa 2,500 patay. Sumunod ang isang mapaminsalang tsunami na may taas ng alon na {{convert|25|m|abbr=on}}.
*[[Disyembre 16]] – Pinagtibay ng [[Czech National Council]] ang [[Konstitusyon ng Czech Republic]].&lt;ref&gt;{{cite book|author=Rett R. Ludwikowski|title=Paggawa ng Konstitusyon sa Rehiyon ng Dating Pangingibabaw ng Sobyet|url=https://books.google.com/books?id=5K-RAAAAAMAAJ&amp;pg=PA374|year=1996|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-1797-5|pages=374}}&lt;/ref&gt;
*[[Disyembre 18]] – Ang [[1992 halalan sa pagkapangulo ng Timog Korea|halalan sa pagkapangulo ng Timog Korea]] ay napanalunan ni [[Kim Young-sam]], ang unang kandidatong hindi militar na nahalal simula noong 1961.&lt;ref&gt;{{Banggitin web|url=http://library.fes.de/pdf-files/iez/01361008.pdf|title=Pulitikang Halalan sa Timog Korea|last=Croissant|first=Aurel|publisher=Friedrich Ebert Foundation|page=266}}&lt;/ref&gt;
*[[Disyembre 21]] – Sa [[Serbia at Montenegro|Yugoslavia]], tinalo ng Pangulo ng Serbia [[Slobodan Milošević]] si [[Milan Panić]] sa [[Pangkalahatang halalan ng Serbia noong 1992|Halalan ng pagkapangulo ng Serbia]].
*[[Disyembre 22]] – Ang [[Mga Arkibo ng Terorismo]] ay natuklasan ni [[Martín Almada]] sa Asunción, na nagdedetalye sa kapalaran ng libu-libong Latin American na palihim na dinukot, pinahirapan at pinatay ng mga serbisyong panseguridad ng Argentina, Bolivia, Brazil, Chile, Paraguay at Uruguay sa [[Operasyon Condor]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/1866517.stm|title=Arkibos ng terorismo ng Paraguay|author=Mike Ceaser|date=11 Marso 2002|publisher=BBC}}&lt;/ref&gt;
*[[Disyembre 28]] – Ang aktres na si [[Daniella Perez]] ay pinaslang sa [[Rio de Janeiro]], matapos saksakin ng 18 beses gamit ang gunting ng aktor na si Guilherme de Pádua at ng kanyang dating asawang si Paula Thomaz. Ang krimen ay ikinagulat [[Brazil]], dahil ang biktima at ang mamamatay-tao ay magkasintahan sa telenovela [[De Corpo e Alma (serye sa TV)|''De Corpo e Alma'']], na ipinalabas sa [[TV Globo]].&lt;ref&gt;[http://acervo.folha.com.br/fsp/1992/12/30/ã2/1992/12/30/20 Daniela Perez''&lt;nowiki/&gt;''] (primeira página do 1° caderno), ''[[Folha de S.Paulo]]'' (30 de dezembro de 1992).&lt;/ref&gt;
*[[Disyembre 29]] – [[Listahan ng mga pangulo ng Brazil|Presidente ng Brazil]] [[Fernando Collor de Mello]] ay napatunayang nagkasala sa mga paratang na nagnakaw siya ng higit sa $32&amp;nbsp;milyon mula sa gobyerno, na pumipigil sa kanya na humawak ng anumang nahalal na katungkulan sa loob ng walong taon. Nagbitiw si Collor sa pagkapangulo ilang oras bago ang hatol na ipapasa ng [[Supreme Federal Court]].&lt;ref&gt;[http://acervo.folha.com.br/fsp/1992/12/30/2/ ''Senado mantém o julgamento apesar da renúncia de Collor; Itamar é empossado presidente''] (primeira página do 1° caderno), ''[[Folha de S.Paulo]]'' (30 de dezembro de 1992).&lt;/ref&gt;

==Kapanganakan==
=== Enero ===
[[Talaksan:He_Kexin.jpg|right|thumb|120px|[[He Kexin]] Mga Tsina Himnasta]]
[[File:Maja Keuc cropped.jpg|right|thumb|120px|[[Maja Keuc]]]]
* Enero 1 - [[He Kexin]], Intsik ng himnasta 
* [[Enero 2]] – [[Alden Richards]], Pilipinong artista at mang-aawit
* [[Enero 8]] – Pamu Pamorada, Pilipino aktres
* Enero 16
** [[Diana Golbi]], Mang-aawit mula israel
** [[Maja Keuc]], Mang-aawit mula Slovenia
* Enero 19 - [[Shawn Johnson]], Amerikanang himnasta
* [[Enero 20]]: 
** Mark Hartmann, Pilipinong manlalaro ng putbol
**Troy Rosario, Pilipinong manlalaro ng putbol
* [[January 21]] – Denden Lazaro, Pilipinong manlalaro ng balibol
[[Talaksan:Aleksandr Vasilyev 2011.jpg|right|thumb|120px|[[Aleksandr Nikolayevich Vasilyev]]]]
* Enero 23 - [[Aleksandr Nikolayevich Vasilyev]], Putbolista mula Russia

=== Pebrero ===
[[Talaksan:Neymar2015.jpg|right|thumb|120px|[[Neymar]]]]
* Pebrero 5
** [[Neymar]], Putbolista mula Brazil
** [[Kejsi Tola]], Mang-aawit Albania

=== Marso===
* Marso 6 – [[Momoko Tsugunaga]], Hapones na Mang-aawit
* Marso 9 – [[María Eugenia Suárez]], Arhentinong aktres at modelo
* Marso 10 – [[Emily Osment]], Amerikanang aktres at mang-aawit
* Marso 13
** [[L (Koreanong mang-aawit)|L]], Koreanong Mang-aawit ([[Infinite (banda)|Infinite]]), mananayaw at aktor
** [[George MacKay]], Inglaterang Aktor
** [[Antoni Sarcevic]], Inglaterang Putbolista
** [[Kaya Scodelario]], Inglaterang aktres at modelo
* Marso 30 – [[Enrique Gil]], Pilipinong aktor

=== Abril ===

[[File:Amy_Diamond_singing_in_Uddevalla_2013-11-06.jpg|right|thumb|120px|[[Amy Deasismont]]]]
[[File:Chloe Bennet by Gage Skidmore.jpg|120px|thumb|right|Chloe Bennet]]

* Abril 1
** [[Alex Gilbert]], tagapagtaguyod ng pag-aampon ng New Zealand
** Sui Lu, artistikong gymnast na Tsino
* Abril 6: 
** [[Ken (mang-aawit)|Ken]], mang-aawit at aktor ng South Korea
** Elora Españo, aktres ng Pilipinas
* Abril 7 - [[Alexis Jordan]], Amerikanong mang-aawit at artista

* Abril 10: 
** [[Daisy Ridley]], Inglaterang aktres (''Rey sa [[Star Wars]]'')
** Marion Aunor, mang-aawit at recording artist
* [[Abril 11]] – [[Nesthy Petecio]], boksingero
* Abril 15 - [[Amy Deasismont]], pop singer mula Sweden
* [[Abril 16]] – Brian Poe Llamanzares, Pilipinong mamamahayag at politiko
* [[Abril 17]] – Mutya Johanna Datul, Pilipino Miss Supranational 2013
* April 18 &amp;ndash; [[Chloe Bennet]], [[Amerikanong]] na Aktres (''Daisy Johnson/Quake na Telebisyon ng Marvel's Agent of Shield'')
* [[Abril 19]] – [[Ashley Rivera (aktres)|Ashley Rivera]], Pilipino aktres
* [[Abril 25]] – Aura Azarcon, Pilipino aktres
* [[Abril 28]] – Dennis Villanueva, Pilipinong manlalaro ng putbol

=== Mayo ===
* Mayo 10 - [[Jake Zyrus|Charice]], Pilipinong mang-aawit

=== Hunyo ===

* [[Hunyo 4]] – [[Kiko Estrada]], aktor
* [[Hunyo 6]] – Juvy de Jesus, Pilipinong negosyante at cosplayer
* [[Hunyo 7]] – [[Jordan Clarkson]], Pilipinong manlalaro ng basketbol
* [[Hunyo 16]] – Roger Pogoy, Pilipinong manlalaro ng basketbol
* [[Hunyo 30]] – [[Alfred Labatos]], Pilipino aktor

=== Hulyo ===
[[File:191125_Selena_Gomez_at_the_2019_American_Music_Awards.png|thumb|120px|[[Selena Gomez]]]]
* Hulyo 5 - [[Pavel Aleksandrov]], Putbolista mula Russia
* Hulyo 22 - [[Selena Gomez]], Amerikanang aktres at mang-aawit

===Agosto===

* Agosto 4 - [[Charli XCX]], Inglaterang Mang-aawit
[[File:Demi_Lovato_(Red_carpet)_-_Global_Citizen_Festival_Hamburg_07.jpg|right|thumb|120px|[[Demi Lovato]]]]
* Agosto 10 - [[Mugi Kadowaki]] Aktres mula sa bansang Hapon.
* Agosto 20 - [[Demi Lovato]], Amerikanang aktres at mang-aawit
* Agosto 21
** [[RJ Mitte]], Amerikanong aktor
** [[Bobi Mojsoski]], Mang-aawit mula Macedonia

=== Setyembre ===
* [[Setyembre 1]] – [[Louise delos Reyes]], Pilipino aktres
* [[Setyembre 9]] – Frencheska Farr, Pilipinong mang-aawit, modelo at aktres
* Setyembre 12 - [[Krishna Raj]], Thrissur Kerala India
* [[Setyembre 24]] – Coleen Garcia, Pilipino aktres
* [[Setyembre 24]] – Baser Amer, Pilipinong manlalaro ng basketbol

=== Oktubre ===

* Oktubre 11 - [[Cardi B]], American hip hop artist
* Oktubre 12 - Josh Hutcherson, Amerikanong artista at tagagawa
* Oktubre 14 - Ahmed Musa, footballer ng Nigeria
* Oktubre 15 - Vincent Martella, Amerikanong artista at mang-aawit
* Oktubre 16 - Bryce Harper, Amerikanong baseball player
* [[Oktubre 17]] – [[Sam Concepcion]], mang-aawit, mananayaw, aktor, host at modelo
* Oktubre 20 - Ksenia Semyonova, gymnast ng Ruso Olimpiko

* Oktubre 22
** 21 Savage, Amerikanong rapper
** [[Sofia Vassilieva]], Amerikanang aktres
* Oktubre 24 – [[Thelma Fardin]], Arhentinong actres
* [[Oktubre 27]] – Apple David, Pilipino courtside reporter

=== Nobyembre ===
[[File:Miley_Cyrus_Primavera19_-226_(48986293772)_(cropped).jpg|right|thumb|120px|[[Miley Cyrus]]]]
* Nobyembre 23 - [[Miley Cyrus]], Amerikanang aktres at mang-aawit

===Disyembre===
[[File:Jin for Dispatch &quot;Boy With Luv&quot; MV behind the scene shooting, 15 March 2019 01 (cropped).jpg|thumb|right|125px|[[Jin (mang-aawit)|Kim Seokjin]]]]
* Disyembre 3 - [[Jessy Mendiola]], Arabong modelo, at aktres
* Disyembre 4 - [[Jin (mang-aawit)|Jin]], Timog Koreanong mang-aawit at miyembro ng [[BTS]]
* Disyembre 8 - [[Katie Stevens]], Amerikanang aktres at mang-aawit

== Kamatayan ==
[[image:Isaac.Asimov01.jpg|right|thumb|148px|[[Isaac Asimov]]]]
* Abril 6 - [[Isaac Asimov]], ng mga autorismo sa Petrovichi, [[Russia]]

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Taon]]
[[Kategorya:1992|*]]


{{stub|Taon}}</text>
      <sha1>oudwa4ztp8lhns4aqcziq4yg208idgv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mga wika sa Pilipinas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5740</id>
    <revision>
      <id>2212372</id>
      <parentid>2204931</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Garvin555</username>
        <id>161817</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2212372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11976" sha1="2jd4ceucbnwszkfrzg0qyrrwi0irky9" xml:space="preserve">[[Talaksan:Philippine ethnic groups per province.PNG|thumb|250px|'''Mapa ng mga pinakasinasalitang wika sa bawat rehiyon sa Pilipinas.''']]
[[talaksan:Map of the Major Languages of the Philippines.png|thumb|600px|Mapa ng distribusyon ng mga pinakasinasalitang wika sa Pilipinas, na nagpapakita ng subdivision nila.]]
Isa ang [[Pilipinas]] sa mga bansang may pinakamaraming [[wika]] sa buong daigdig. Batay sa pinagmulan, mayroong humigit-kumulang 100 hanggang 215 wika sa bansa.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Philippines {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/country/PH/ |access-date=2023-08-08 |website=Ethnologue (Free All) |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=McFarland |first=C.D. |year=1994 |title=Subgrouping and Number of Philippine Languages |journal=Philippine Journal of Linguistics |language=en |volume=25 |issue=1–2 |pages=75–84 |issn=0048-3796}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nagtala ang [[Komisyon sa Wikang Filipino]] ng 134 na wika sa Pilipinas at 1 pambansang wika (Filipino) na naroroon sa bansa sa pamamagitan ng mapa nitong ''Atlas Filipinas'' na inilathala noong 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-07-11 |title=What languages are spoken in the Philippines? |url=https://www.futurelearn.com/info/futurelearn-international/what-languages-are-spoken-in-the-philippines |url-status=live |access-date=2023-08-08 |website=Future Learn |language=en}}&lt;/ref&gt; Binibigkas din ang mga wikang banyaga tulad ng [[Wikang Ingles|Ingles]], [[Wikang Mandarin|Mandarin]], [[Fookien]], [[Cantonese]], [[Wikang Kastila sa Pilipinas|Kastila]], at [[Wikang Arabe|Arabe]].

Ang mga [[katutubong wika]] sa [[Pilipinas]] ay napapaloob sa [[pamilya ng mga wika]] na kung tawagin nila ay [[mga wikang Austronesyo]]. Ang mga ito ay ang pangkat ng mga wika na ginagamit ng mga tao mula sa [[Tangway ng [[Indonesya]]hanggang sa mga watak-watak na pulo ng kasakupang [[Polynesia]] sa [[Karagatang Pasipiko]]. Tinatayang ito ang may pinakamalaking [[pamilya ng mga wika]] sa buong daigdig. Datapwat mas maraming wika ang kasapi ng mag-anak na ito hambingin sa ibang [[pamilya ng mga wika]], maliliit lamang ang bilang na pangkalahatan ng mga taong gumagamit nito.

Sa mga [[katutubong wika]] sa kapuluang [[Pilipinas]],  ang mga sumusunod ang pinakamalaki at malimit gamitin bilang pangunahing wika sa kaniya-kaniyang rehiyon sa bansa:

*'''''[[Wikang Tagalog|Tagalog]]''''': Wikang batayan ng [[Wikang Filipino|Filipino]]. Pangunahing wika ng mga naninirahan sa katimugang bahagi ng [[Luzon]]. Sinasalita ng 24% ng kabuuang bilang ng mga Pilipino sa buong kapuluan. Taal na gamit sa mga lalawigan ng [[Cavite]], [[Laguna]], [[Bataan]], [[Batangas]], [[Rizal]], [[Quezon]] (kilala rin sa tawag na [[CALABARZON]]). Ginagamit rin ito sa mga lalawigan ng [[Mindoro]], [[Marinduque]], [[Romblon]], at [[Palawan]] (kilala rin sa tawag na [[MIMAROPA]]), at gayon din sa ilang bahagi ng Rehiyon III. Ito rin ang pangunahing wika ng [[Pambansang Punong Rehiyon]] na siyang kabisera ng bansa.
*'''[[Wikang Iloko|Ilokano]]''': Kilala rin sa tawag na &quot;Iloko.&quot; Pangunahing wika ng mga naninirahan sa Hilagang Luzon lalo na sa kabuuan ng [[Rehiyon I]] at Rehiyon II, at ilang bahagi ng Rehiyon III.
*'''[[Wikang Sebuwano|Cebuano]]''': Ang pinakakilala at pinakamalawig na wikang &quot;Bisaya.&quot; Pangunahing wika ng lalawigan ng [[Lalawigan ng Cebu|Cebu]], [[Silangang Negros]], [[Lalawigan ng Bohol|Bohol]], [[Lalawigan ng Leyte|Leyte]], [[Timog Leyte]], at malaking bahagi ng [[Mindanao]]. Tinatayang sinasalita ng 27% ng kabuuang populasyon ng bansa.
*'''[[Hiligaynon]]:''' Isang wikang Bisaya na tinatawag ding Ilonggo batay sa pinakakilalang [[diyalekto]] nito mula sa [[Lungsod ng Iloilo]]. Pangunahing wika ng [[Kanlurang Visayas]] lalo na sa [[Iloilo]], [[Capiz]], [[Guimaras]], kabuuan ng [[Negros Occidental]], at sa timog-silangang Mindanao tulad ng [[Lungsod ng Koronadal]]. 
*'''[[Wikang Waray|Waray]]''': Isang wikang Bisaya na tinatawag ding Waray-Waray. Pangunahing wika ng [[Silangang Visayas]] partikular sa buong pulo ng [[Samar]], hilagang-silangang [[Leyte]], at ilang bahagi ng [[Biliran]]. Sinasalita sa [[Lungsod ng Tacloban]].
*'''[[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]''': Pangunahing wika ng mga naninirahan sa [[Gitnang Luzon]] partikular na sa [[Pampanga]], timog [[Tarlac]], at iilang bahagi ng [[Bulacan]] at [[Bataan]].
*'''[[Wikang Bikol|Bikol]]''': Pangunahing wika ([[lingguwa prangka]]) ng mga naninirahan sa [[Tangway ng Bicol]] sa timog-silangang Luzon. Sinasalita sa mga lungsod ng [[Naga]] at [[Lungsod ng Legazpi|Legazpi]].
*'''[[Wikang Pangasinan|Pangasinan]]''': Malimit ding tawagin sa maling pangalan na ''Panggalatok.'' Isa sa mga pangunahing wika ng [[Lalawigan ng Pangasinan]].
*'''[[Wikang Maranao|Meranao]]''': Isa sa mga pinakamalaking wika ng [[mga Moro]]. Pangunahing sinasalita sa [[Lungsod ng Marawi]] at buong [[Lanao del Sur]], at ilang bahagi ng [[Lanao del Norte]].
*'''[[Wikang Maguindanao|Maguindanao]]''': Isang pangunahing wika ng [[mga Moro]] at ng [[Autonomous Region of Muslim Mindanao]]. Sinasalita sa [[Lungsod ng Cotabato]].
*'''[[Wikang Kinaray-a|Kinaray-a]]''': Isang wikang Bisaya. Pangunahing sinasalita sa pulo ng [[Panay]] partikular sa [[Lalawigan ng Antique|Antique]] at ilang bahagi ng [[Lalawigan ng Capiz]] at [[Iloilo]] tulad ng [[Lungsod ng Passi]].

== Pambansang Wika ng Pilipinas ==
[[File:Major Philippine languages.png|Language map ng 12 kinikilalang auxiliary languages base sa mga mapa [[Ethnologue]].|thumb|300px|upright=0.9]]
Ayon sa Konstitusyon ng Pilipinas:

Ang wikang pambansa ng Pilipinas ay Filipino. Samantalang nililinang, ito ay dapat payabungin at pagyamanin pa salig sa umiiral na wika sa Pilipinas at sa iba pang mga wika.

Alinsunod sa tadhana ng batas at sang-ayon sa nararapat na maaaring ipasya ng Kongreso, dapat magsagawa ng mga hakbangin ang Pamahalaan upang ibunsod at puspusang itaguyod ang paggamit ng Filipino bilang medium ng opisyal na komunikasyon at bilang wika ng pagtuturo sa sistemang pang-edukasyon.

Ukol sa layunin ng komunikasyon at pagtuturo, ang mga wikang opisyal ng Pilipinas ay Filipino at, hangga't walang ibang itinatadhana ang batas, Ingles.

Ang mga wikang panrehiyon ay pantulong na mga wikang opisyal sa mga rehiyon at magsisilbi na pantulong na mga wikang panturo roon.

Dapat itaguyod ng kusa at opsiyonal ang Kastila at Arabic.

Ang Konstitusyong ito ay dapat ipahayag sa Filipino at Ingles, at dapat isalin sa mga pangunahing wikang panrehiyon, Arabic, at Kastila.

Dapat magtatag ng Kongreso ng isang komisyon ng wikang Pambansa na binubuo ng mga kinatawan ng iba't ibang mga rehiyon at mga disiplina na magsasagawa, maguugnay at magtataguyod ng mga pananaliksik sa Filipino at iba pang mga wika para sa kanilang pagpapaunlad, pagpapalaganap, at pagpapanatili.

== Tala ng mga Wika ==
Mayroong 186 wika sa [[Pilipinas]], 150 dito ay nanatiling gamit pa at ang iba ay tuluyang lumipas na.

=== Mga Buhay na wika ===

Ang mga sumusunod ang 171 na buhay na wika sa Pilipinas:

*Wikang Agta
**Agta (Alabat Island)
**Agta (Camarines Norte)
**Agta (Casiguran Dumagat)
**Agta (Central Cagayan)
**Agta (Dupaninan)
**Agta (Isarog)
**Agta (Mt. Iraya)
**Agta (Mt. Iriga)
**Agta (Remontado)
**Agta (Umiray Dumaget)
*[[Wikang Agutaynen|Agutaynen]]
*[[Wikang Aklanon|Aklanon]]
*[[Wikang Alangan|Alangan]]
*Wikang Alta
**Alta (Northern)
**Alta (Southern)
*[[Wikang Arta|Arta]]
*Ata
*Ati
*Atta (Faire)
*Atta (Pamplona)
*Atta (Pudtol)
*Ayta (Abenlen)
*Ayta (Ambala)
*Ayta (Bataan)
*Ayta (Mag-Anchi)
*Ayta (Mag-Indi)
*Ayta (Sorsogon)
*[[Wikang Balangao|Balangao]]
*Balangingi
*Bantoanon
*Batak
*Wikang Bicolano
**[[Wikang Albay Bikol|Bicolano (Albay)]]
**[[Wikang Gitnang Bikol|Bicolano (Central)]]
**[[:en:Rinconada Bicolano language|Bicolano (Iriga)]]
**Bicolano (Hilagang Catanduanes)
**Bicolano (Timog Catanduanes)
*[[Wikang Binukid|Binukid]]
*Blaan (Koronadal)
*[[Wikang Blaan (Sarangani)|Blaan (Sarangani)]]
*[[Wikang Bolinao|Bolinao]]
*Bontoc (Central)
*Buhid
*[[Wikang Butuanon|Butuanon]]
*Caluyanun
*[[Wikang Capampangan|Capampangan]]
*[[Wikang Capiznon|Capiznon]]
*[[Wikang Cebuano|Cebuano]]
*[[Wikang Cuyonon|Cuyonon]]
*Dabawenyo
*[[Wikang Ingles|English / Ingles]]
*[[Wikang Kastila|Espanyol / Kastila / Spanish / Castillian]]
*'''[[Wikang Filipino|Filipino]]'''
*Finallig
*Ga'dang
*[[Wikang Gaddang|Gaddang]]
*Giangan
*Hanunoo
*[[Wikang Higaonon|Higaonon]]
*[[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]]
*[[Wikang Ibaloi|Ibaloi]]
*[[Wikang Ibanag|Ibanag]]
*[[Wikang Ibatan|Ibatan]]
*Wikang Ifugao
**Ifugao (Amganad)
**Ifugao (Batad)
**Ifugao (Mayoyao)
**Ifugao (Tuwali)
*[[Wikang Iloko|Iloko]]
*[[Wikang Ilongot|Ilongot]]
*Inabaknon
*Inonhan
*Wikang Intsik
**Intsik (Mandarin)
**Intsik (Min Nan)
**Intsik (Yue)
*Iranon probinsiya ng Shariff Kabunsuan, Maguindanao, Lanao Del sur at parte ng Zamboanga{{Fact|date=Hunyo 2009}}
*[[Wikang Iraya|Iraya]]
*[[Wikang Isinai|Isinai]]
*[[Wikang Isnag|Isnag]]
*Itawit
*Wikang Itneg
**Itneg (Adasen)
**Itneg (Banao)
**Itneg (Binongan)
**Itneg (Inlaod)
**Itneg (Maeng)
**Itneg (Masadiit)
**Itneg (Moyadan)
*[[Wikang Ibatan|Wikang Ivatan]]
*I-wak
*[[Wikang Kagayanen|Kagayanen]]
*[[Wikang Kalagan|Wikang Kalagan]]
**Kalagan (Kagan)
**Kalagan (Tagakaulu)
*Wikang Kalinga
**Kalinga (Butbut)
**Kalinga (Limos)
**Kalinga (Lower Tanudan)
**Kalinga (Lubuagan)
**Kalinga (Mabaka Valley)
**Kalinga (Madukayang)
**Kalinga (Southern)
**Kalinga (Upper Tanudan)
*Wikang Kallahan
**Kallahan (Kayapa)
**Kallahan (Keley-i)
**Kallahan (Tinoc)
*[[Wikang Kamayo|Kamayo]]
*[[Wikang Kankanaey|Kankanaey]]
*Kankanay (Northern)
*[[Wikang Karao|Karao]]
*[[Wikang Karolanos|Karolanos]]
*[[Wikang Kasiguranin|Kasiguranin]]
*[[Wikang Kinaray-a|Kinaray-a]]
*[[Wikang Magahat|Magahat]]
*[[Wikang Maguindanao|Maguindanao]]
*Malaynon
*[[Wikang Mamanwa|Mamanwa]]
*Wikang Mandaya
**Mandaya (Cataelano)
**Mandaya (Karaga)
**Mandaya (Sangab)
*Wikang Manobo
*Manobo (Agusan)
*Manobo (Ata)
*Manobo (Cinamiguin)
*Manobo (Cotabato)
*Manobo (Dibabawon)
*Manobo (Ilianen)
*Manobo (Matigsalug)
*Manobo (Obo)
*Manobo (Rajah Kabunsuwan)
*Manobo (Sarangani)
*Manobo (Kanlurang Bukidnon)
*[[Wikang Mansaka|Mansaka]]
*Mapun
*[[Wikang Maranao|Maranao]]
*[[Wikang Masbatenyo|Masbatenyo]]
*[[Wikang Molbog|Molbog]]
*Wikang Palawano
**Palawano (Brooke's Point)
**Palawano (Central)
**Palawano (Southwest)
*[[Wikang Pangasinense|Pangasinense]]
*[[Wikang Paranan|Paranan]]
*[[Wikang pasenyas ng mga Pilipino|Philippine Sign Language]]
*[[Wikang Porohanon|Porohanon]]
*[[Wikang Ratagnon|Ratagnon]]
*[[Wikang Romblomanon|Romblomanon]]
*Wikang Sama
*Sama (Central)
*Sama (Pangutaran)
*Sama (Southern)
*[[Wikang Sambal|Sambal]]
*[[Wikang Sangil|Sangil]]
*Wikang Sorsogon (Bicolano)
**Sorsogon (Masbate)
**Sorsogon (Waray)
*Wikang Subanen
*Subanen (Central)
*Subanen (Northern)
*Wikang Subanon
*Subanon (Kolibugan)
*Subanon (Western)
*Subanon (Lapuyan)
*[[Wikang Sulod|Sulod]]
*[[Wikang Surigaonon|Surigaonon]]
*[[Wikang Tadyawan|Tadyawan]]
*[[Wikang Tagabawa|Tagabawa]]
*'''[[Wikang Tagalog|Tagalog]]'''
*Wikang Tagbanwa
*Tagbanwa
*Tagbanwa (Calamian)
*Tagbanwa (Central)
*[[Wikang Tausug|Tausug]]
*Wikang Tawbuid
**Tawbuid (Eastern)
**Tawbuid (Western)
*[[Wikang Tboli|Tboli]]
*[[Wikang Tiruray|Tiruray]]
*[[Wikang Waray-Waray|Waray-Waray]]
*[[Wikang Yakan|Yakan]]
*[[Wikang Yogad|Yogad]]
*Wikang Chavacano
**[[Wikang Chavacano|Zamboangueño; Chavacano (Chabacano de Zamboanga)]]
**Caviteño; Chavacano (Chabacano de Cavite)
**Ternateño; Chavacano (Chabacano de Barra)
*[[Wikang Ermiteño|Ermiteño; Chavacano (Chabacano de Ermita)]]
*[[Wikang Bolinao]]
*Hernan

=== Mga patay na wika ===
*Agta (Dicamay)
*[[Wikang Agta (Villa Viciosa)|Agta (Villa Viciosa)]]
*[[Wikang Ayta (Tayabas)|Ayta (Tayabas)]]
*[[Wikang Katabaga|Katabaga]]

== Sanggunian ==
* [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=PH Ethnologue: Languages of Philippines]

== Tingnan din ==
*[[Palabaybayan ng Filipino]]

{{DEFAULTSORT:Pilipinas, Mga wika sa}}
[[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas| ]]
[[Kategorya:Mga agham panlipunan]]</text>
      <sha1>2jd4ceucbnwszkfrzg0qyrrwi0irky9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212373</id>
      <parentid>2212372</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Garvin555</username>
        <id>161817</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2212373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11991" sha1="fc3znj568yob78d7a5tqubpbrqmk9x3" xml:space="preserve">[[Talaksan:Philippine ethnic groups per province.PNG|thumb|250px|'''Mapa ng mga pinakasinasalitang wika sa bawat rehiyon sa Pilipinas.''']]
[[talaksan:Map of the Major Languages of the Philippines.png|thumb|600px|Mapa ng distribusyon ng mga pinakasinasalitang wika sa Pilipinas, na nagpapakita ng subdivision nila.]]
Isa ang [[Pilipinas]] sa mga bansang may pinakamaraming [[wika]] sa buong daigdig. Batay sa pinagmulan, mayroong humigit-kumulang 100 hanggang 215 wika sa bansa.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Philippines {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/country/PH/ |access-date=2023-08-08 |website=Ethnologue (Free All) |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=McFarland |first=C.D. |year=1994 |title=Subgrouping and Number of Philippine Languages |journal=Philippine Journal of Linguistics |language=en |volume=25 |issue=1–2 |pages=75–84 |issn=0048-3796}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nagtala ang [[Komisyon sa Wikang Filipino]] ng 134 na wika sa Pilipinas at 1 pambansang wika (Filipino) na naroroon sa bansa sa pamamagitan ng mapa nitong ''Atlas Filipinas'' na inilathala noong 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-07-11 |title=What languages are spoken in the Philippines? |url=https://www.futurelearn.com/info/futurelearn-international/what-languages-are-spoken-in-the-philippines |url-status=live |access-date=2023-08-08 |website=Future Learn |language=en}}&lt;/ref&gt; Binibigkas din ang mga wikang banyaga tulad ng [[Wikang Ingles|Ingles]], [[Wikang Mandarin|Mandarin]], [[Fookien]], [[Cantonese]], [[Wikang Kastila sa Pilipinas|Kastila]], at [[Wikang Arabe|Arabe]].[[Indonesya]]

Ang mga [[katutubong wika]] sa [[Pilipinas]] ay napapaloob sa [[pamilya ng mga wika]] na kung tawagin nila ay [[mga wikang Austronesyo]]. Ang mga ito ay ang pangkat ng mga wika na ginagamit ng mga tao mula sa [[Tangway ng [[Indonesya]], hanggang sa mga watak-watak na pulo ng kasakupang [[Polynesia]] sa [[Karagatang Pasipiko]]. Tinatayang ito ang may pinakamalaking [[pamilya ng mga wika]] sa buong daigdig. Datapwat mas maraming wika ang kasapi ng mag-anak na ito hambingin sa ibang [[pamilya ng mga wika]], maliliit lamang ang bilang na pangkalahatan ng mga taong gumagamit nito.

Sa mga [[katutubong wika]] sa kapuluang [[Pilipinas]],  ang mga sumusunod ang pinakamalaki at malimit gamitin bilang pangunahing wika sa kaniya-kaniyang rehiyon sa bansa:

*'''''[[Wikang Tagalog|Tagalog]]''''': Wikang batayan ng [[Wikang Filipino|Filipino]]. Pangunahing wika ng mga naninirahan sa katimugang bahagi ng [[Luzon]]. Sinasalita ng 24% ng kabuuang bilang ng mga Pilipino sa buong kapuluan. Taal na gamit sa mga lalawigan ng [[Cavite]], [[Laguna]], [[Bataan]], [[Batangas]], [[Rizal]], [[Quezon]] (kilala rin sa tawag na [[CALABARZON]]). Ginagamit rin ito sa mga lalawigan ng [[Mindoro]], [[Marinduque]], [[Romblon]], at [[Palawan]] (kilala rin sa tawag na [[MIMAROPA]]), at gayon din sa ilang bahagi ng Rehiyon III. Ito rin ang pangunahing wika ng [[Pambansang Punong Rehiyon]] na siyang kabisera ng bansa.
*'''[[Wikang Iloko|Ilokano]]''': Kilala rin sa tawag na &quot;Iloko.&quot; Pangunahing wika ng mga naninirahan sa Hilagang Luzon lalo na sa kabuuan ng [[Rehiyon I]] at Rehiyon II, at ilang bahagi ng Rehiyon III.
*'''[[Wikang Sebuwano|Cebuano]]''': Ang pinakakilala at pinakamalawig na wikang &quot;Bisaya.&quot; Pangunahing wika ng lalawigan ng [[Lalawigan ng Cebu|Cebu]], [[Silangang Negros]], [[Lalawigan ng Bohol|Bohol]], [[Lalawigan ng Leyte|Leyte]], [[Timog Leyte]], at malaking bahagi ng [[Mindanao]]. Tinatayang sinasalita ng 27% ng kabuuang populasyon ng bansa.
*'''[[Hiligaynon]]:''' Isang wikang Bisaya na tinatawag ding Ilonggo batay sa pinakakilalang [[diyalekto]] nito mula sa [[Lungsod ng Iloilo]]. Pangunahing wika ng [[Kanlurang Visayas]] lalo na sa [[Iloilo]], [[Capiz]], [[Guimaras]], kabuuan ng [[Negros Occidental]], at sa timog-silangang Mindanao tulad ng [[Lungsod ng Koronadal]]. 
*'''[[Wikang Waray|Waray]]''': Isang wikang Bisaya na tinatawag ding Waray-Waray. Pangunahing wika ng [[Silangang Visayas]] partikular sa buong pulo ng [[Samar]], hilagang-silangang [[Leyte]], at ilang bahagi ng [[Biliran]]. Sinasalita sa [[Lungsod ng Tacloban]].
*'''[[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]''': Pangunahing wika ng mga naninirahan sa [[Gitnang Luzon]] partikular na sa [[Pampanga]], timog [[Tarlac]], at iilang bahagi ng [[Bulacan]] at [[Bataan]].
*'''[[Wikang Bikol|Bikol]]''': Pangunahing wika ([[lingguwa prangka]]) ng mga naninirahan sa [[Tangway ng Bicol]] sa timog-silangang Luzon. Sinasalita sa mga lungsod ng [[Naga]] at [[Lungsod ng Legazpi|Legazpi]].
*'''[[Wikang Pangasinan|Pangasinan]]''': Malimit ding tawagin sa maling pangalan na ''Panggalatok.'' Isa sa mga pangunahing wika ng [[Lalawigan ng Pangasinan]].
*'''[[Wikang Maranao|Meranao]]''': Isa sa mga pinakamalaking wika ng [[mga Moro]]. Pangunahing sinasalita sa [[Lungsod ng Marawi]] at buong [[Lanao del Sur]], at ilang bahagi ng [[Lanao del Norte]].
*'''[[Wikang Maguindanao|Maguindanao]]''': Isang pangunahing wika ng [[mga Moro]] at ng [[Autonomous Region of Muslim Mindanao]]. Sinasalita sa [[Lungsod ng Cotabato]].
*'''[[Wikang Kinaray-a|Kinaray-a]]''': Isang wikang Bisaya. Pangunahing sinasalita sa pulo ng [[Panay]] partikular sa [[Lalawigan ng Antique|Antique]] at ilang bahagi ng [[Lalawigan ng Capiz]] at [[Iloilo]] tulad ng [[Lungsod ng Passi]].

== Pambansang Wika ng Pilipinas ==
[[File:Major Philippine languages.png|Language map ng 12 kinikilalang auxiliary languages base sa mga mapa [[Ethnologue]].|thumb|300px|upright=0.9]]
Ayon sa Konstitusyon ng Pilipinas:

Ang wikang pambansa ng Pilipinas ay Filipino. Samantalang nililinang, ito ay dapat payabungin at pagyamanin pa salig sa umiiral na wika sa Pilipinas at sa iba pang mga wika.

Alinsunod sa tadhana ng batas at sang-ayon sa nararapat na maaaring ipasya ng Kongreso, dapat magsagawa ng mga hakbangin ang Pamahalaan upang ibunsod at puspusang itaguyod ang paggamit ng Filipino bilang medium ng opisyal na komunikasyon at bilang wika ng pagtuturo sa sistemang pang-edukasyon.

Ukol sa layunin ng komunikasyon at pagtuturo, ang mga wikang opisyal ng Pilipinas ay Filipino at, hangga't walang ibang itinatadhana ang batas, Ingles.

Ang mga wikang panrehiyon ay pantulong na mga wikang opisyal sa mga rehiyon at magsisilbi na pantulong na mga wikang panturo roon.

Dapat itaguyod ng kusa at opsiyonal ang Kastila at Arabic.

Ang Konstitusyong ito ay dapat ipahayag sa Filipino at Ingles, at dapat isalin sa mga pangunahing wikang panrehiyon, Arabic, at Kastila.

Dapat magtatag ng Kongreso ng isang komisyon ng wikang Pambansa na binubuo ng mga kinatawan ng iba't ibang mga rehiyon at mga disiplina na magsasagawa, maguugnay at magtataguyod ng mga pananaliksik sa Filipino at iba pang mga wika para sa kanilang pagpapaunlad, pagpapalaganap, at pagpapanatili.

== Tala ng mga Wika ==
Mayroong 186 wika sa [[Pilipinas]], 150 dito ay nanatiling gamit pa at ang iba ay tuluyang lumipas na.

=== Mga Buhay na wika ===

Ang mga sumusunod ang 171 na buhay na wika sa Pilipinas:

*Wikang Agta
**Agta (Alabat Island)
**Agta (Camarines Norte)
**Agta (Casiguran Dumagat)
**Agta (Central Cagayan)
**Agta (Dupaninan)
**Agta (Isarog)
**Agta (Mt. Iraya)
**Agta (Mt. Iriga)
**Agta (Remontado)
**Agta (Umiray Dumaget)
*[[Wikang Agutaynen|Agutaynen]]
*[[Wikang Aklanon|Aklanon]]
*[[Wikang Alangan|Alangan]]
*Wikang Alta
**Alta (Northern)
**Alta (Southern)
*[[Wikang Arta|Arta]]
*Ata
*Ati
*Atta (Faire)
*Atta (Pamplona)
*Atta (Pudtol)
*Ayta (Abenlen)
*Ayta (Ambala)
*Ayta (Bataan)
*Ayta (Mag-Anchi)
*Ayta (Mag-Indi)
*Ayta (Sorsogon)
*[[Wikang Balangao|Balangao]]
*Balangingi
*Bantoanon
*Batak
*Wikang Bicolano
**[[Wikang Albay Bikol|Bicolano (Albay)]]
**[[Wikang Gitnang Bikol|Bicolano (Central)]]
**[[:en:Rinconada Bicolano language|Bicolano (Iriga)]]
**Bicolano (Hilagang Catanduanes)
**Bicolano (Timog Catanduanes)
*[[Wikang Binukid|Binukid]]
*Blaan (Koronadal)
*[[Wikang Blaan (Sarangani)|Blaan (Sarangani)]]
*[[Wikang Bolinao|Bolinao]]
*Bontoc (Central)
*Buhid
*[[Wikang Butuanon|Butuanon]]
*Caluyanun
*[[Wikang Capampangan|Capampangan]]
*[[Wikang Capiznon|Capiznon]]
*[[Wikang Cebuano|Cebuano]]
*[[Wikang Cuyonon|Cuyonon]]
*Dabawenyo
*[[Wikang Ingles|English / Ingles]]
*[[Wikang Kastila|Espanyol / Kastila / Spanish / Castillian]]
*'''[[Wikang Filipino|Filipino]]'''
*Finallig
*Ga'dang
*[[Wikang Gaddang|Gaddang]]
*Giangan
*Hanunoo
*[[Wikang Higaonon|Higaonon]]
*[[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]]
*[[Wikang Ibaloi|Ibaloi]]
*[[Wikang Ibanag|Ibanag]]
*[[Wikang Ibatan|Ibatan]]
*Wikang Ifugao
**Ifugao (Amganad)
**Ifugao (Batad)
**Ifugao (Mayoyao)
**Ifugao (Tuwali)
*[[Wikang Iloko|Iloko]]
*[[Wikang Ilongot|Ilongot]]
*Inabaknon
*Inonhan
*Wikang Intsik
**Intsik (Mandarin)
**Intsik (Min Nan)
**Intsik (Yue)
*Iranon probinsiya ng Shariff Kabunsuan, Maguindanao, Lanao Del sur at parte ng Zamboanga{{Fact|date=Hunyo 2009}}
*[[Wikang Iraya|Iraya]]
*[[Wikang Isinai|Isinai]]
*[[Wikang Isnag|Isnag]]
*Itawit
*Wikang Itneg
**Itneg (Adasen)
**Itneg (Banao)
**Itneg (Binongan)
**Itneg (Inlaod)
**Itneg (Maeng)
**Itneg (Masadiit)
**Itneg (Moyadan)
*[[Wikang Ibatan|Wikang Ivatan]]
*I-wak
*[[Wikang Kagayanen|Kagayanen]]
*[[Wikang Kalagan|Wikang Kalagan]]
**Kalagan (Kagan)
**Kalagan (Tagakaulu)
*Wikang Kalinga
**Kalinga (Butbut)
**Kalinga (Limos)
**Kalinga (Lower Tanudan)
**Kalinga (Lubuagan)
**Kalinga (Mabaka Valley)
**Kalinga (Madukayang)
**Kalinga (Southern)
**Kalinga (Upper Tanudan)
*Wikang Kallahan
**Kallahan (Kayapa)
**Kallahan (Keley-i)
**Kallahan (Tinoc)
*[[Wikang Kamayo|Kamayo]]
*[[Wikang Kankanaey|Kankanaey]]
*Kankanay (Northern)
*[[Wikang Karao|Karao]]
*[[Wikang Karolanos|Karolanos]]
*[[Wikang Kasiguranin|Kasiguranin]]
*[[Wikang Kinaray-a|Kinaray-a]]
*[[Wikang Magahat|Magahat]]
*[[Wikang Maguindanao|Maguindanao]]
*Malaynon
*[[Wikang Mamanwa|Mamanwa]]
*Wikang Mandaya
**Mandaya (Cataelano)
**Mandaya (Karaga)
**Mandaya (Sangab)
*Wikang Manobo
*Manobo (Agusan)
*Manobo (Ata)
*Manobo (Cinamiguin)
*Manobo (Cotabato)
*Manobo (Dibabawon)
*Manobo (Ilianen)
*Manobo (Matigsalug)
*Manobo (Obo)
*Manobo (Rajah Kabunsuwan)
*Manobo (Sarangani)
*Manobo (Kanlurang Bukidnon)
*[[Wikang Mansaka|Mansaka]]
*Mapun
*[[Wikang Maranao|Maranao]]
*[[Wikang Masbatenyo|Masbatenyo]]
*[[Wikang Molbog|Molbog]]
*Wikang Palawano
**Palawano (Brooke's Point)
**Palawano (Central)
**Palawano (Southwest)
*[[Wikang Pangasinense|Pangasinense]]
*[[Wikang Paranan|Paranan]]
*[[Wikang pasenyas ng mga Pilipino|Philippine Sign Language]]
*[[Wikang Porohanon|Porohanon]]
*[[Wikang Ratagnon|Ratagnon]]
*[[Wikang Romblomanon|Romblomanon]]
*Wikang Sama
*Sama (Central)
*Sama (Pangutaran)
*Sama (Southern)
*[[Wikang Sambal|Sambal]]
*[[Wikang Sangil|Sangil]]
*Wikang Sorsogon (Bicolano)
**Sorsogon (Masbate)
**Sorsogon (Waray)
*Wikang Subanen
*Subanen (Central)
*Subanen (Northern)
*Wikang Subanon
*Subanon (Kolibugan)
*Subanon (Western)
*Subanon (Lapuyan)
*[[Wikang Sulod|Sulod]]
*[[Wikang Surigaonon|Surigaonon]]
*[[Wikang Tadyawan|Tadyawan]]
*[[Wikang Tagabawa|Tagabawa]]
*'''[[Wikang Tagalog|Tagalog]]'''
*Wikang Tagbanwa
*Tagbanwa
*Tagbanwa (Calamian)
*Tagbanwa (Central)
*[[Wikang Tausug|Tausug]]
*Wikang Tawbuid
**Tawbuid (Eastern)
**Tawbuid (Western)
*[[Wikang Tboli|Tboli]]
*[[Wikang Tiruray|Tiruray]]
*[[Wikang Waray-Waray|Waray-Waray]]
*[[Wikang Yakan|Yakan]]
*[[Wikang Yogad|Yogad]]
*Wikang Chavacano
**[[Wikang Chavacano|Zamboangueño; Chavacano (Chabacano de Zamboanga)]]
**Caviteño; Chavacano (Chabacano de Cavite)
**Ternateño; Chavacano (Chabacano de Barra)
*[[Wikang Ermiteño|Ermiteño; Chavacano (Chabacano de Ermita)]]
*[[Wikang Bolinao]]
*Hernan

=== Mga patay na wika ===
*Agta (Dicamay)
*[[Wikang Agta (Villa Viciosa)|Agta (Villa Viciosa)]]
*[[Wikang Ayta (Tayabas)|Ayta (Tayabas)]]
*[[Wikang Katabaga|Katabaga]]

== Sanggunian ==
* [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=PH Ethnologue: Languages of Philippines]

== Tingnan din ==
*[[Palabaybayan ng Filipino]]

{{DEFAULTSORT:Pilipinas, Mga wika sa}}
[[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas| ]]
[[Kategorya:Mga agham panlipunan]]</text>
      <sha1>fc3znj568yob78d7a5tqubpbrqmk9x3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Panitikan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8564</id>
    <revision>
      <id>2212385</id>
      <parentid>2212160</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T02:48:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36066-35</username>
        <id>163173</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2212160 ni [[Special:Contributions/~2026-35847-77|~2026-35847-77]] ([[User talk:~2026-35847-77|Usapan]])</comment>
      <origin>2212385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6866" sha1="g4g0ikaig0yz1i5g3mtyzij2inzuiwm" xml:space="preserve">[[Talaksan:Alte Buecher.JPG|thumb|right|320px|Larawan ng mga aklat-pampanitikan.]]
[[Talaksan:Bibliothek kalocsa.jpg|thumb|right|320px|Isang [[aklatan]]g may mga aklat-pampanitikan.]]

Sa pinakapayak na paglalarawan, ang '''panitikan''' ay ang pagsulat nang tuwiran at [[tula|pagtula]] na may kaugnayan sa isang tao. Subalit upang maisalungat ito mula sa ibang mga walang saysay na babasahin o [[patalastas]] lamang, ang mga panitikan ay ang mainam na pagsulat na may anyo, pananaw, at diwang nagdudulot ng matagal na pagkawili at gana. Samakatuwid, may hugis ang mga ito, may punto de bista, at nakakapagpahaba ng galak ng mambabasa.&lt;ref name=&quot;NBK&quot;&gt;{{cite book |title=The New Book of Knowledge |trans-title=Ang Bagong Aklat ng Kaalaman |language=English |publisher=Grolier Incorporated |year=1977 |isbn=0-7172-0508-8}}&lt;/ref&gt; Nagsasalaysay ng [[buhay]], [[pamumuhay]], [[lipunan]], [[pamahalaan]], [[pananampalataya]] at mga karanasang kaugnay ng sari-saring uri ng damdamin tulad ng [[pag-ibig]], [[kaligayahan]], [[kalungkutan]], pag-asa, [[puot]], [[paghihiganti]], [[pagkasuklam]], [[sindak]], [[bagabag (sikolohiya)|bagabag]], at pangamba.&lt;ref name=Sauco&gt;{{cite book |last1=Sauco |first1=Consolacion P. |last2=Papa |first2=Nenita P. |last3=Geronimo |first3=Jeriny R. |title=Panitikan ng Pilipinas}}&lt;/ref&gt; Ito ang isang dahilan kung bakit pinag-aaralan ang [[larangan]] ng panitikan sa mga paaralan. Ang ''[[Iliad]]'' ni [[Homer]], ang isang halimbawa ng mabuting likhang pampanitikang kanluranin, pati narin ang ''[[Aeneid]]'' ni [[Vergil]].&lt;ref name=NBK/&gt;

==Mga uri ng panitikan==
Sa pinakapayak na paghahati, dalawa ang anyo ng panitikan: ang mga ''[[Piksiyon|katha]]'' (''fiction'') at ang mga ''di-katha'' (''non-fiction'') na mga lathalain at babasahin. Ginagamit ng mga manunulat ang kanilang haraya sa pagsulat ng mga akdang katha. Naglalalang sila ng mga tauhan, pangyayari, sakuna, at pook na pinagsapitan ng [[kuwento|salaysay]] para sa kanilang mga [[prosa]] gaya ng mga [[maikling kuwento]].&lt;ref name=NBK/&gt;

Para sa pangalawang anyo ng panitikan, bumabatay ang may-akda sa mga tunay na balita at iba pang kaganapan, ayon sa kaniyang mga kaalaman hinggil sa [[paksa]]. Pinipilit dito ng manunulat na maging tumpak sa mga ukit{{efn|detalye}} ng mga pangyayari. Hindi gawa-gawa lamang ang nakawiwiling salaysay. Kabilang sa mga di-katha na mga lathalain at babasahin ang mga [[talambuhay]], [[awtobiyograpiya]], [[talaarawan]], [[sanaysay]], at mga akdang pang-[[kasaysayan]].&lt;ref name=NBK/&gt;

==Mga akdang pampanitikan==
'''Mga Akdang Tuluyan'''
* [[Anekdota]]
* [[Nobela]]
* [[Pabula]]
* [[Parabula]]
* [[Maikling kuwento]]
* [[Dula]]
* Pasaling Dula
* [[Sanaysay]]
* [[Talambuhay]]
* [[Talumpati]]
* [[Balita]]
* [[Kuwentong bayan]]
* [[Salawikain]]
* [[Kasabihan]]
* [[Alamat]]
* [[Mito]]

'''Mga Akdang Patula'''
'''Mga Tulang Pasalaysay''' - pinapaksa nito ang mahahalagang mga tagpo o pangyayari sa buhay, ang kagitingan at kabayanihan ng tauhan.
* [[Awit]] at [[Korido]]
* [[Epiko]]
* [[Balada]]
* [[Sawikain]]
* [[Salawikain]]
* [[Bugtong]]
* [[Soneto]]
* [[Kantahin]]
* [[Tanaga]]
* [[Tula]]

== Mga akdang-pampanitikan na nag-udyok sa buong daigdig ==
* Bibliya o Banal na Kasulatan – naging batayan ng pananampalataya ng mga Kristiyano

* Qu'ran na nagmula sa Arabya – banal na aklat ng mga Muslim

* Uncle Tom's Cabin ni Harriet Beecher Stowe ng Estados Unidos – nagbukas ng kaisipan ng mga Amerikano sa pang-aapi sa mga lahing-itim at pinagsimulan ng pandaigdigang paglaganap ng demokrasya

* Iliad at Odyssey ni Homer ng Gresya – kinatutuhan ng mga alamat at mitolohiya

* Divina Comedia ni Dante ng Italya – nagpapahayag ng pananampalataya, moralidad, at pag-uugali ng mga Italyano sa panahong yaon

* Canterbury Tales ni Chaucer – naglalarawan ng mga kaugalian at pananampalataya ng mga Ingles

* Aklat ng mga Araw ni Confucius – naging batayan ng pananampalataya at kalinangang Intsik

* Isang Libo't Isang Gabi – naglalarawan ng pamumuhay ng mga tao sa Arabya at Persya

* El Cid Compeador – tumatalakay sa kasaysayan ng Espanya at naglalarawan ng katangiang panlahi ng mga Kastila

* Awit ni Rolando – nagsasalaysay ng panahong ginto ng Kristiyanismo sa Pransya, napapaloob dito ang Ronces Valles Doce Pares ng Pransya

* Aklat ng mga Patay – tumatalakay sa mitolohiya at teolohiya ng mga mamamayan ng Ehipto

* Mahabharata – ipinalalagay na pinakamahabang epiko sa buong mundo na tumatalakay sa pananampalataya sa [[India]]

==Ugnayan sa kalinangan==
Nag-uugat ang lahat ng likhang pampanitikan mula sa [[buhay]], at naglalarawan ng [[kalinangan]]g pinagmulan nito.&lt;ref name=NBK/&gt;

==Kaugnayan sa kasaysayan==
Malaki ang ambag ng panitikan sa kasaysayan sapagkat dito natin makikita kung ano ang buhay ng mga tao noon. Sa pamamagitan ng mga [[tula]], [[nobela]], awitin, o talumpati nababatid kung ano ang namalasan ng mga may-akda sa kanilang paligid at sa kanilang mga buhay.

Ang panitikan din ay nagsisilbing patunay sa mga pangyayari sa nakaraan. Tulad ng mga lathalain ni [[Jose Rizal]] na nagpapatunay sa kalupitan na sinapit ng mga [[Pilipino]] noong panahon ng [[Kastila]].

Isang kalimitan o nakaugaliang paraan ng pagbasa at pagpapaliwanag mga tekstong pampanitikan. Isa itong paraang nagpapakita ng mga bagay, karanasan, at pwersang pangkasaysayan na nagbigay ng udyok tungo sa paggawa, pagsulat, paghubog, at pag-unlad ng panitikan.

==Pagsusuring pampanitikan==
Ang '''pagsusuring pampanitikan''' ay isang pag-aaral, pagtalakay, pagsusuri at pagpapaliwanag ng panitikan. Ito ay may dalawang sangay. Ang unang sangay ay ang '''pagdulog'''. Ang mga uri nito ay '''pormalistiko''' o '''pang-anyo'''.  Ang pangalawa ay ang '''moralistiko'''. Ang pangatlo ay ang '''sikolohikal''', at ang huling uri ay '''sosyolohikal-panlipunan'''.

Ang pangalawang uri ay ang '''Pananalig pampanitikan'''{{efn|teoryang pampanitikan}}. Binubuo ito ng maraming uri. Ang mga uri nito ay '''klasisismo''', '''romantisismo''', '''realismo''', '''naturalismo''', '''impresyunalismo''', '''ekspresyunalismo''', '''pagsasagisag'''{{efn|simbolismo}}, '''eksistensiyalismo''', at '''[[peminismo]]'''.

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Tingnan din==
* [[Panitikan sa Pilipinas]]
* [[Panitikang pambata]]

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga kawing panlabas==
* [http://panitikan.com.ph/ Websayt ng PANITIKAN.com.ph]&amp;nbsp;– sityo ng ''National Commission on Culture and the Arts'', ''Likhaan Foundation, Inc.'', at ''LIKHAAN: The UP Institute of Creative Writing''.
* [http://www.pinoyblogero.com/panitikan/ Panitikan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080613114221/http://www.pinoyblogero.com/panitikan/ |date=2008-06-13 }} - Karagdagang mga impormasyon ukol sa panitikan

{{commons category|Literature}}
{{Authority control}}

[[Kategorya:Panitikan|*]]
[[Kategorya:Kultura]]
[[Kategorya:Kultura at sining]]</text>
      <sha1>g4g0ikaig0yz1i5g3mtyzij2inzuiwm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saint-Dié-des-Vosges</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10259</id>
    <revision>
      <id>2212453</id>
      <parentid>2145864</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:07:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1219" sha1="8qw8hqh5cit465c934mfo9nj5ufqko4" xml:space="preserve">{{Infobox settlement/Wikidata}}
Ang '''Saint-Dié-des-Vosges''' ay lungsod sa pinaka-silangang bahagi ng [[Pransiya]], sa ''département'' ng [[Vosges (Pransiya)|Vosges]], 80&amp;nbsp;km ang layo mula sa hangganang [[Alemanya]].

Ang tawag sa mga taga-Saint-Dié-des-Vosges ay ''Déodatiens''.

== Kasaysayan ==
1507 : ''[[Cosmographiae Introductio]]''   ([[Martin Waldseemüller]])

== Kultura ==

* Katedral
* Simbahan Saint-Martin
* Chapel Saint-Roch
* Museong Pierre-Noël
* Tour (tl. ''torreng'') de la Liberté
* Usine Claude et Duval (arkitekto [[Le Corbusier]])

== Unibersidad at kolehiyo ==
[[Talaksan:IUTSaintDie.JPG|thumbnail|200 px|Institut universitaire de technologie]]
IUT (Institut universitaire de technologie)
* [[Elektronika]]
* [[Kompyuter]]
* [[Internet]]
* [[Komunikasyon]]

== Lingk palabas ==
* [http://www.ville-saintdie.fr Saint-Dié-des-Vosges] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041126114414/http://www.ville-saintdie.fr/ |date=2004-11-26 }}
* [http://www.iutsd.uhp-nancy.fr Institut universitaire de technologie]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100314214141/http://www.iutsd.uhp-nancy.fr/ |date=2010-03-14 }}

[[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]]
{{stub|Pransiya}}</text>
      <sha1>8qw8hqh5cit465c934mfo9nj5ufqko4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kipot ng Malaka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10823</id>
    <revision>
      <id>2212289</id>
      <parentid>2043448</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T16:02:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4663" sha1="mhexijd7k5ziqi0q0yd93afwe8fp7b9" xml:space="preserve">[[Talaksan:Straits of Malacca.png|260px|thumb|right|Pinagdudugsong ng Kipot ng Malaka ang [[Karagatang Pasipiko]] sa silangan at [[Karagatang Indiyan]] sa kanluran.]]
{{Coord|1.43|N|102.89|E|scale:10000000|display=title|format=dms|name=Strait of Malacca}}
Ang '''Kipot ng Malaka''' ay isang [[kipot]] na may kahabaan ng 805&amp;nbsp;km (500 milya) sa pagitan ng [[Tangway ng Malaya]] (Kanlurang [[Malaysia]]) at isla ng [[Sumatra]] sa [[Indonesia]]. Ipinangalan ito sa imperyo ng [[Malaka]] na namuno sa kapuluan sa pagitan ng 1414 hanggang 1511.

== Kahabaan ==
Itinakda ng [[Organisasyong Pandaigdig ng Hidrograpiya]] ang limitasyon ng Kipot ng Malaka sa mga sumusunod:&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iho-ohi.net/iho_pubs/standard/S-23/S23_1953.pdf|title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition|date=1953|publisher=International Hydrographic Organization|accessdate=7 February 2010|archive-date=8 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho-ohi.net/iho_pubs/standard/S-23/S23_1953.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;
''Sa Kanluran.'' Linyang nagdudugsong sa Pedropunt, ang pinakahilagang bahagi ng [[Sumatra]] ({{Coord|5|40|N|95|26|E|display=inline}}) and Lem Voalan the Southern extremity of Goh Puket &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Lalawigan ng Phuket|Isla ng Phuket]]] sa Siam &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Thailand]]] ({{Coord|7|45|N|98|18|E|display=inline}}).
&lt;p&gt;''Sa Silangang.'' Linyang nagdudugsong sa [[Tanjung Piai|Tanjong Piai]] (Bulus), ang pinakatimog na bahagi ng [[Tangway Malayo]] ({{Coord|1|16|N|103|31|E|display=inline}}) at sa Brothers ({{Coord|1|11.5|N|103|21|E|display=inline}}) at sa Klein Karimoen ({{Coord|1|10|N|103|23.5|E|display=inline}}).
&lt;p&gt;''Sa Hilaga.'' Ang timog-kanlurang baybayin ng Tangway Malayo.
&lt;p&gt;''Sa Timog.'' Ang Hilagang-silangang baybayin ng Sumatra hanggang sa pasilangan patungong Tanjong Kedabu ({{Coord|1|06|N|102|58|E|display=inline}}) at Klein Karimoen.
&lt;/blockquote&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga kawing panlabas ==
* [https://web.archive.org/web/20110220042058/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/choke.html World oil transit chokepoints]
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/3925277.stm BBC News report on the increased security in the Straits]
* [http://www.economist.com/displaystory.cfm?story_id=2752802 &quot;Going for the jugular&quot; Report on the potential terrorist threat to the Straits. From the Economist, requires subscription, in the print edition June 10, 2004]
* [http://www.washingtontimes.com/national/20050117-115550-1929r.htm China builds up strategic sea lanes]
* [http://www.imo.org/includes/blastDataOnly.asp/data_id%3D3668/marineelectronichighwayarticle.pdf A report from the International Maritime Organisation on the implementation of a Straits &quot;Marine Electronic Highway&quot; - a series of technological measures to ensure safe and efficient use of the busy waters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100706051608/http://www.imo.org/includes/blastDataOnly.asp/data_id%3D3668/marineelectronichighwayarticle.pdf |date=2010-07-06 }}
* [http://books.google.com/books?id=hM-9joPZMj8C&amp;pg=PA51 Malacca, Singapore, and Indonesia] (1978) by Michael Leifer
* [http://www.fsas.upm.edu.my/~masdec/web/straits.html The Malacca Straits Research and Development Centre homepage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050317141338/http://www.fsas.upm.edu.my/~masdec/web/straits.html |date=2005-03-17 }}
* [http://english.aljazeera.net/NR/exeres/7E69A41A-E46F-41D9-AD34-26BA06933A87.htm Al-Jazeera: Malacca Strait nations plan air patrol]
* [https://web.archive.org/web/20060901014041/http://www.time.com/time/asia/2006/journey/strait.html Waterway To the World] The Strategic Importance of the Straits of Malacca
* [http://www.zef.de/fileadmin/webfiles/downloads/zef_wp/zef_wp17_evers-gerke.pdf The Strategic Importance of the Straits of Malacca for World Trade and Regional Development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080528100902/http://www.zef.de/fileadmin/webfiles/downloads/zef_wp/zef_wp17_evers-gerke.pdf |date=2008-05-28 }}
* [http://news.yahoo.com/s/ap/20100304/ap_on_re_as/as_singapore_terror_threat;_ylt=Athi3z3jzMzU62jBaOvBAaSs0NUE;_ylu=X3oDMTJzaWdicmZqBGFzc2V0A2FwLzIwMTAwMzA0L2FzX3NpbmdhcG9yZV90ZXJyb3JfdGhyZWF0BGNwb3MDMwRwb3MDMTMEc2VjA3luX3RvcF9zdG9yeQRzbGsDc2luZ2Fwb3Jld2Fy AP: Singapore warns of terror threat in Malacca Strait, 2010-03-04]{{Dead link|date=Septiyembre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{DEFAULTSORT:Kipot ng Malacca}}
[[Kategorya:Kipot ng Malaka| ]]
[[Kategorya:Heograpiya ng Timog-Silangang Asya]]
[[Kategorya:Mga kipot sa Indonesia|Malaka]]
[[Kategorya:Mga kipot sa Malaysia|Malaka]]</text>
      <sha1>mhexijd7k5ziqi0q0yd93afwe8fp7b9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nora Aunor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10836</id>
    <revision>
      <id>2212392</id>
      <parentid>2162334</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27446" sha1="mfor4xd6oo62m2kje9dqpum2jt44uip" xml:space="preserve">{{BLP sources|date=Mayo 2019}}
{{Philippine name|Cabaltera|Villamayor}}
{{Infobox person
| name         = Nora Aunor
| image        = Nora Aunor at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg
| caption      = Si Nora Aunor sa 69th Venice International Film Festival noong 2012
| birth_name   = Maria Leonora Cabaltera Villamayor de Leon
| birth_date   = {{birth date|mf=yes|1953|5|21}}
| birth_place  = [[Iriga]], [[Camarines Sur]], [[Pilipinas]]
| death_date   = {{death date and age|mf=yes|2025|4|16|1953|5|21}}
| death_place  = [[The Medical City Ortigas]], [[Pasig]], Pilipinas
| nationality  = 
| other_names  = Ate Guy
| known_for    = 
| occupation   = [[Aktres]], [[Mang-aawit]]
| years_active = 
| spouse       = {{marriage|[[Christopher de Leon]]|1975|1996|end={{abbr|ann.|annulled}}}}
| partner      = 
| website      =  
}}

Si '''Maria Leonora Teresa Cabaltera Aunor''' (21 Mayo 1953 – 16 Abril 2025)&lt;ref&gt;http://www.imdb.com/name/nm0042124/&lt;/ref&gt; o lalong kilala bilang '''Nora Aunor''', ay isang [[mang-aawit]] na [[Pilipino]], [[aktres]], prodyuser, at Pambansang Alagad ng Sining para sa Pelikula na tinaguriang ''Superstar''. Tinagurian siya ng ''The Hollywood Reporter'' bilang &quot;The Grand Dame of Philippine Cinema&quot; para sa kaniyang pagganap sa mga pelikulang ''Taklub'' at ''Hustisya'' at para sa kaniyang mga ambag sa industriya ng [[pelikula]] sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{cite web |date=9 Hunyo 2015 |title=Taklub': Cannes Review |url=http://www.hollywoodreporter.com/review/taklub-cannes-review-796465 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407053855/https://www.hollywoodreporter.com/review/taklub-cannes-review-796465 |archive-date=7 Abril 2019 |access-date=17 Abril 2025 |website=The Hollywood Reporter |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=2 Disyembre 2014 |title=Justice film review |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/justice-hustisya-hanoi-review-752868/ |access-date=17 Abril 2025 |website=Hollywood Reporter |language=en}}&lt;/ref&gt;

Nagsimula ang karera ni Aunor bilang isang mang-aawit matapos magwagi sa isang lokal na patimpalak.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=16 Abril 2025 |title=A life in lights: Honoring Nora Aunor |url=https://tribune.net.ph/2025/04/16/a-life-in-lights-honoring-nora-aunor |access-date=17 Abril 2025 |website=Daily Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt; Nagpatuloy ang kaniyang pagsikat sa mga sumunod na taon bilang parehong mang-aawit, at aktres. Pagkatapos ng kaniyang pasinayà sa pelikula na ''All Over the World'' (1967), siya ay lumipat sa mga mabibigat na drama na may lubos na kinikilalang mga pagtatanghal sa mga pelikula tulad ng [[Tatlong Taong Walang Diyos|''Tatlong Taong Walang Diyos'']] (1976), ''[[Minsa'y Isang Gamu-gamo]]'' (1976), ''[[Ina Ka ng Anak Mo]]'' (1979), [[Bona (pelikula)|''Bona'']] (1980) [[Himala (pelikula)|''Himala'']] (1982), at ''[[Bulaklak sa City Jail]]'' (1984). Sa mga sumunod na dekada, ang kaniyang mga pagtatanghal sa ''[[The Flor Contemplacion Story]]'' (1995), ''[[Bakit May Kahapon Pa?]]'' (1996), ''[[Thy Womb]]'' (2012), at ''[[Dementia (pelikula)|Dementia]]'' (2014) ay nagbigay sa kaniya ng karagdagang internasyonal na pagkilala at maraming internasyonal na mga parangal at pagpili.&lt;ref&gt;{{cite web |last=San Diego Jr. |first=Bayani |date=10 Setyembre 2012 |title=3 Awards for Thy Womb in Venice |url=https://entertainment.inquirer.net/57768/brillante-mendozas-thy-womb-wins-3-awards-in-venice |access-date=17 Abril 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nora Aunor, 'Dementia' win in French filmfest |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/05/17/15/nora-aunor-dementia-win-french-film-fest |archive-url=https://web.archive.org/web/20230511170231/https://news.abs-cbn.com/entertainment/05/17/15/nora-aunor-dementia-win-french-film-fest |archive-date=11 Mayo 2023 |access-date=17 Abril 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

Para sa kaniyang mga pagganap, nakatanggap si Aunor ng 17 pagpili para sa [[FAMAS|Gawad FAMAS]] at naging ''&quot;Hall of Fame&quot; inductee'', na nanalo ng limang mga ''Best Actress Award''. Siya ang aktres na may pinakamaraming nominasyon sa kasaysayan ng Gawad Urian na may 21 pagpili, kung saan pito ay kaniyang ipinanalo, at ang tanging tagapagganap na napili bilang isa sa mga Pinakamahusay na Aktor at Aktres ng Dekada sa tatlong magkakaibang dekada (1980s, 1990s, at 2010s) ng parehong tagapaggawad-parangal. Siya ang tanging Pilipino na nanalo ng Asian Film Award para sa Best Actress. Nanalo siya ng siyam na parangal mula sa PMPC Star Awards para sa kaniyang trabaho sa pelikula at telebisyon, gayundin ang walong Metro Manila Film Festival Awards, apat na Luna Awards, limang Young Critics Circle Awards, isang Cairo International Film Festival award, isang Asia Pacific Screen Award, isang Asian Film Award, at iba pa.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Maliksi |first=Pit M. |date=19 Mayo 2015 |title=Nora, Best Actress |url=https://www.pressreader.com/philippines/tempo9gc1/20150519/281509339768394 |access-date=17 Abril 2025 |website=PressReader |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Maagang buhay ==
Ipinanganak si Nora Aunor bilang si Maria Leonora Teresa Cabaltera Aunor sa Barrio San Francisco, [[Iriga|Iriga, Camarines Sur]] kay Eustacio Villamayor at Antonia Cabaltera. Siya ay may siyam na kapatid, kabilang si Eddie Villamayor, isang dating artista.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fernando |first=Jeff |date=27 Mayo 2024 |title=National Artist and ‘Superstar’: Nora Aunor at 71 |url=https://tribune.net.ph/2024/05/26/national-artist-and-superstar-nora-aunor-at-71 |access-date=17 Abril 2025 |website=Daily Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt; Noong siya ay lumalaki, tinuruan siyang kumanta ng kaniyang Lola Theresa; ang unang awit na natutunan niya ay &quot;The Way of a Clown.&quot; Itinuro ng kaniyang tiyahin na si Belen Aunor ang kaniyang pagbigkas, interpretasyon, at pagpapahayag habang umaawit, at siya rin ang nagbigay sa kanya ng kaniyang palayaw.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nicasio |first=Nonie |date=14 Marso 2016 |title=Nora Aunor's mentor Mamay Belen passes away; Superstar has yet to visit her wake |url=https://www.pep.ph/news/local/62499/nora-aunors-mentor-mamay-belen-passes-away-superstar-has-yet-to-visit-her-wake |access-date=17 Abril 2025 |website=PEP.ph |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 Oktubre 2024 |title=#AngIdolKongNationalArtist: From Dreams To Stardom—Nora Aunor’s Path To Becoming A Superstar |url=https://metropolitan.ph/angidolkongnationalartist-how-nora-aunor-turned-her-dreams-into-stardom-as-a-superstar/ |access-date=17 Abril 2025 |website=Metropolitan |language=en-US |archive-date=24 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424163932/https://metropolitan.ph/angidolkongnationalartist-how-nora-aunor-turned-her-dreams-into-stardom-as-a-superstar/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Bago ang kaniyang katanyagan, nabuhay si Aunor sa kahirapan mula pagkabata at nagtitinda ng mani sa mga bus at malamig na tubig sa harap ng ''Bicol Express Train Station'' upang mabuhay.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=16 Abril 2025 |title=Nora Aunor, an actor among the Philippines' biggest stars, dies at 71 |url=https://www.startribune.com/nora-aunor-an-actor-among-the-philippines-biggest-stars-dies-at-71/601332629 |access-date=17 Abril 2025 |website=Star Tribune |language=en }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Siya ay nakapagtapos lamang hanggang sa ikalawang baitang sa elementarya.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=28 Agosto 2014 |title=UP proclaims Nora Aunor ‘Nation’s Artist’ |url=https://verafiles.org/articles/up-proclaims-nora-aunor-nations-artist |access-date=17 Abril 2025 |website=VERA Files |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Naging kampeon siya sa paligsahan sa pag-awit sa radyo na ''Darigold Jamboree'', kung saan ang piyesang inawit upang magwagi ay ang awiting &quot;You and the Night and the Music&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Villar |first=Ferdie |date=30 Abril 2015 |title=The one and only Philippine Superstar Nora Aunor turns 62 on May 21 — |url=https://asianjournal.com/entertainment/showbiz/the-one-and-only-philippine-superstar-nora-aunor-turns-62-on-may-21/ |access-date=17 Abril 2025 |website=Asian Journal News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Pagkatapos nito, nanalo siya sa isa pang paligsahan sa pag-awit sa radyo na ''The Liberty Big Show''.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=8 Disyembre 2016 |title=The Tawag ng Tanghalan story |url=https://www.philstar.com/entertainment/2016/12/08/1651302/tawag-ng-tanghalan-story |access-date=17 Abril 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt; 

Sumali si Aunor sa pambansang paligsahan sa pag-awit na ang [[Tawag ng Tanghalan|''Tawag ng Tanghalan'']] sa unang pagkakataon noong 1966 kung saan siya ay nabigo sa kaniyang unang ''audition'' ngunit pumasa na sa kanyang ikalawang subok at itinanghal bilang ''Mang-aawit ng Linggo''. Gayunpaman, siya ay napaalis sa pinaglagakan{{efn|pwesto {{cite web |title=Nakalagak |url=https://www.tagalog.com/monolingual-dictionary/nakalagak |website=Tagalog.com |access-date=17 Abril 2025}}}} ng dating kampeon na si Jose Yap.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Muling bumalik si Aunor sa patimpalak noong 1967 at nagwagi sa kanyang piyesa na ''Moonlight Becomes You''.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Paredes |first=Andrew |date=18 Abril 2025 |title=From Superstar to Himala: Nora Aunor and Her 10 Career-Defining Moments |url=https://www.spot.ph/entertainment/movies-music-tv/111546/nora-aunor-s-10-career-defining-moments-a2780-20250417-lfrm?fbclid=IwY2xjawJvjY9leHRuA2FlbQIxMQBicmlkETEyaXBwbVc4M3p2R0tOUUF3AR67SMx0QOUbytLd2nN86xbW7p8z6C6IfDg2HFE-J3uagiHbrSlq5phBIV5lnQ_aem_qmQw6-SXDSD4W06Xd8nD5w&amp;utm_campaign=20250418-NoraAunor&amp;utm_medium=Siteshare&amp;utm_source=Facebook-Esquire&amp;s=dv1ja8eivnfn6sqqfv1hp60pb9 |access-date=19 Abril 2025 |website=Spot.ph |language=en}}&lt;/ref&gt; Ito ang naglunsad ng kaniyang karera bilang isang ''recording artist'' bago siya lumipat sa pelikula sa ''All Over the World'' (1967).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Karera ==

=== 1960s ===
Matapos magwagi sa ''Tawag ng Tanghalan'', una siyang naging panauhin sa pagtatanghal ng Amerikanong mang-aawit na si Timi Yuro sa [[Smart Araneta Coliseum|Araneta Coliseum]].&lt;ref&gt;{{cite news |date=14 Oktubre 2000 |title=Tawag ng Tanghalan honor roll |language=en |work=[[The Philippine Star]] |url=http://www.philstar.com/entertainment/92162/tawag-ng-tanghalan-honor-roll-star-bytes-butch-francisco |url-status=live |access-date=17 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140219085559/http://www.philstar.com/entertainment/92162/tawag-ng-tanghalan-honor-roll-star-bytes-butch-francisco |archive-date=19 Pebrero 2014}}&lt;/ref&gt; Ginawa niya ang kaniyang unang paglitaw sa telebisyon bilang panauhin sa ''[[An Evening with Pilita]]'' na pinangungunahan ni [[Pilita Corrales]] at ''Carmen on Camera'' na pinangungunahan ni [[Carmen Soriano]]. 

Noong 2 Oktubre 1967, pumirma si Aunor ng isang ''eight-picture non-exclusive contract'' sa [[Sampaguita Pictures]], na may katiyakang bibigyan siya ng isang parte kung saan siya aawit. Ilang mga pelikula na nakatuon sa kabataan ang ginawa ni Aunor tulad ng ''All Over The World'' (1967) at ''[[Way Out of the Country]]'' (1967).&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jaucian |first=Don |date=16 Abril 2025 |title=Nora Aunor, 'Superstar' of PH Cinema, Passes Away at 71 |url=https://rollingstonephilippines.com/culture/film-tv/nora-aunor-the-grand-dame-of-philippine-cinema-passes-away-at-71/ |access-date=17 Abril 2025 |website=Rolling Stone Philippines |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=All Over the World (1967) |url=https://www.imdb.com/title/tt0400152 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090916065055/http://www.imdb.com/title/tt0400152/ |archive-date=16 Setyembre 2009 |access-date=17 Abril 2025 |website=[[IMDb]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Way Out in the Country (1967) |url=https://www.imdb.com/title/tt1167688 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120404223630/http://www.imdb.com/title/tt1167688/ |archive-date=4 Abril 2012 |access-date=17 Abril 2025 |website=[[IMDb]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Gumawa rin siya ng ilang mga ''single'' tulad ng &quot;Moonlight Becomes You,&quot; at &quot;There's Just Forever&quot; para sa Citation Records, at &quot;No Return, No Exchange,&quot; at &quot;You Are My First Love&quot; para sa Jasper Recording.

Sa simula ng taong 1969, lumabas siya sa mga pelikula tulad ng ''9 Teeners,'' at ''Young Girl'' kung saan siya tinambal sa unang pagkakataon kay [[Tirso Cruz III]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=9 Teeners (1969) |url=https://www.imdb.com/title/tt0443830/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160403215231/http://www.imdb.com/title/tt0443830/ |archive-date=3 Abril 2016 |access-date=17 Abril 2025 |website=[[IMDb]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Young Girl (1969) |url=https://www.imdb.com/title/tt0445846 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513215111/http://www.imdb.com/title/tt0445846/ |archive-date=13 Mayo 2011 |access-date=17 Abril 2025 |website=[[IMDb]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=17 Abril 2025 |title=Nora Aunor: 5 incredible things about our Superstar |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/943040/nora-aunor-5-incredible-things-about-our-superstar/story/ |access-date=17 Abril 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa taong din iyon ay umalis si Aunor sa Sampaguita Pictures at nagsimulang gumawa ng mga pelikula sa iba pang mga studio, kabilang ang ''Banda 24'' at ''Drakulita for Barangay'', ''Oh Delilah'', ''Karate Showdown'', ''Pabandying-Bandying'' at ''Adriana''.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Francisco |first=Butch |date=23 Agosto 2011 |title=The Nora Aunor phenomenon |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/08/23/719217/nora-aunor-phenomenon |access-date=17 Abril 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Binigay ng Tower Records ang unang pelikula na pinagbibidahan ni Aunor kasama si Tirso Cruz III na ''D' Musical Teenage Idols'' sa direksyon ni Artemio Marquez, na siyang tumabo ng husto sa takilya at naging dahilan upang magsimula ang tinaguriang &quot;Noramania&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 Hunyo 2014 |title=Nora Aunor's 10 Outstanding Movies |url=https://www.pep.ph/news/local/4674/nora-aunor39s-10-outstanding-movies |access-date=17 Abril 2025 |website=PEP.ph |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Francisco |first=Butch |date=24 Abril 2004 |title=An exhibit of Nora memorabilia |url=https://www.philstar.com/entertainment/2004/04/24/247403/exhibit-nora-memorabilia |access-date=17 Abril 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Inilabas din ng Sampagutia Pictures ang ''Fiesta Extravaganza'' na pinagbibidahan din ng dalawa.

=== 1970s ===
Noong 2 Abril 1970, pumirma ang noo'y 17-taong gulang na si Aunor ng isang eksklusibong kontrata sa Tower Records na siyang naging dahilan ng paghabla sakaniya ng Sampaguita Pictures para sa paglabag sa kontrata.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Villar |first=Ferdie |date=12 Mayo 2022 |title=One and only Philippine cinema Superstar Nora Aunor turns 69 on May 21 |url=https://asianjournal.com/life-style/lifestyle-columnists/column-one-and-only-philippine-cinema-superstar-nora-aunor-turns-69-on-may-21/ |access-date=17 Abril 2025 |website=Asian Journal News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Nagpatuloy si Aunor sa paggawa ng mga pelikulang ''teeny-bopper'' kasama si Tirso Cruz III kung saan nabuo ang kanilang ''love team'' na pinangalang Guy at Pip ng kanilang mga tagahanga.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Francisco |first=Butch |date=1 Mayo 2004 |title=Nora &amp; Tirso’s Maria Leonora Theresa |url=https://www.philstar.com/entertainment/2004/05/01/248296/nora-amp-tirso146s-maria-leonora-theresa |access-date=17 Abril 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang kanilang pinakamatagumpay na pelikula, na ''Guy and Pip'', ay nanatili sa mga sinehan noong 1971 sa loob ng anim na buwan at napanood ng mahigit 4 na milyong Pilipino.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 Marso 2016 |title=Does forever in love teams exist? (Part 1) |url=https://www.pep.ph/lifestyle/33033/does-forever-in-love-teams-exist-part-1 |access-date=17 Abril 2025 |website=PEP.ph |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Pilmograpiya==
[[File:Nora Aunor Acceptance Speech - 2022 Order of the National Artist of the Philippines - Parangal sa Mga Pambansang Alagad ng Sining.webm|thumb|280px|Nagbigay ng talumpati si Aunor sa Gabi ng Parangal sa Mga Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas]]
===Mga pelikula===

==== 1960s-1970s ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Taon
!Pamagat
!Papel
|-
| rowspan=&quot;6&quot; align=&quot;center&quot; |1967
|''All Over the World''
|
|-
|''Way Out in the Country''
|
|-
|''Cinderella a-Go-Go''
|
|-
|''Pogi''
|
|-
|''Sitting in the Park''
|
|-
|''Ang Pangarap Ko'y Ikaw''
|Millie
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |1968
|''Dobol Wedding''
|
|-
|[[Bahay kubo, kahit munti|''Bahay Kubo, Kahit Munti'']]
|
|-
|''May Tampuhan Paminsan-minsan''
|
|-
| rowspan=&quot;14&quot; |1969
|''Drakulita'' 
|Mary
|-
|[[9 Teeners|''9 Teeners'']]
|
|-
|''Andriana''
|
|-
|''Banda 24''
|
|-
|''Halina Neneng Ko''
|
|-
|''Karate Showdown''
|
|-
|''Oh, Delilah''
|Delilah
|-
|''Pa-bandying-bandying'' 
|
|-
|''Teenage Escapades!'' 
|
|-
|''YeYe Generation!'' 
|
|-
|''Young Girl''
|
|-
|''D' Musical Teenage Idols''
|
|-
|''Fiesta Extravaganza''
|
|-
|''Nora (Single Girl)'' 
|Nora
|-
| rowspan=&quot;18&quot; |1970
|''Young Love''
|Ditas Aunor
|-
|''Tomboy Nora'' 
|Nora
|-
|''Teenage Jamboree'' 
|
|-
|''Tell Nora I Love Her'' 
|Nora
|-
|''[[Orang]]''
|
|-
|''Munting Santa''
|
|-
|''Nasaan ka, Inay?''
|
|-
|''Three for the Road'' 
|
|-
|''The Singer and the Bouncer''
|
|-
|''The Young at Hearts''
|
|-
|''[[Darling]]''
|
|-
|''Nora in Wonderland'' 
|
|-
|''Hey There, Lonely Girl'' 
|
|-
|''I Dream of Nora'' 
|
|-
|''Ana Victoria'' 
|Ana Victoria
|-
|[[The Golden Voice of Nora|''The Golden Voice of Nora'']]
|Nora
|-
|[[My Beloved|''My Beloved'']]
|
|-
|''Around Asia with Nora'' 
|Nora
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |1971
|''Guy and Pip'' 
|Guy
|-
|''The Singing Filipina'' 
|
|-
|''My Prayer'' 
|
|-
|''Si Waray at ang Talyada''
|Nora
|-
|''Lollipops and Roses'' 
|Nora Enriquez
|-
|''Always in My Heart'' 
|Teresita Soriano
|-
| rowspan=&quot;8&quot; |1972
|''My Blue Hawaii''
|Leilani
|-
|[[A Gift of Love|''A Gift of Love'']]
|Rose/Jane
|-
|''Kung May Gusot, May Lusot''
|Bongbong
|-
|''Winter Holiday'' 
|Linda
|-
|''[[And God Smiled at Me]]''
|Celina
|-
|''Nora, Mahal Kita''
|Nora
|-
|''Dito sa Aking Puso''
|
|-
|''My Little Brown Girl''
|Marissa Sanchez
|-
| rowspan=&quot;13&quot; |1973
|''Aking Maria Clara''
|Maria Clara
|-
|''Carmela''
|Carmela
|-
|''As Long as There's Music''
|
|-
|''Kondesang Basahan''
|
|-
|''Impossible Dream''
|Melissa Gonzales
|-
|''Erap Is my Guy'' 
|
|-
|''Paru-parung Itim''
|
|-
|''Tapat Na Pag-ibig''
|
|-
|''Binibini ng Palengke''
|
|-
|''Maalaala mo Kaya?''
|Delia Mejares
|-
|''Dalawang mukha ng Tagumpay''
|
|-
|''Super Gee''
|
|-
|''Hindi kita Malimot''
|Loreta
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |1974
|''You Will Be My Music''
|
|-
|''Somewhere Over the Rainbow'' 
|
|-
|''[[Fe, Esperanza, Caridad]]''
|Fe Amor
Esperanza
Caridad
|-
|''Carnival Song'' 
|
|-
|''Happy Days Are Here Again''
|
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |1975
|''Memories of Our Love''
|Kanyang sarili
|-
|''Dugo at Pag-ibig sa Kapirasong Lupa''
|Nurse
|-
|''Banaue: Stairway to the Sky''
|Banaue
|-
|''Hello, Goodnight, Goodbye''
|
|-
|''Batu-bato sa Langit: Ang tamaa'y Huwag Magagalit'' 
|Orang Apacible
|-
|''Lollipops and Roses at Burong Talangka''
|
|-
| rowspan=&quot;9&quot; |1976
|''Magandang Gabi sa inyong Lahat''
|Anna Carballo
|-
|''Wanted ... Ded or Alayb''
|Gregoria
|-
|''Relaks lang mama... Sagot Kita!'' 
|Nora Tagle
|-
|''Mrs. Teresa Abad, ako po si Bing'' 
|
|-
|''Kaming Matatapang ang Apog!''
|Potenciana Barada
|-
|''Sapagka't Kami'y mga Misis Lamang''
|
|-
|''Ang Bulag, Ang Pipi at Ang Bingi''
|
|-
|''Tatlong Taong Walang Diyos'' 
|Rosario
|-
|[[Minsa'y Isang Gamu-gamo|''Minsa'y Isang Gamu-gamo'']]
|Corazon de la Cruz
|-
| rowspan=&quot;10&quot; |1977
|''Pag-ibig ko'y Awitin mo''
|
|-
|''Pinakasalan ko ang Ina ng Aking Kapatid'' 
|
|-
|''Silang mga Mukhang Pera'' 
|
|-
|''Tisoy''
|Corazon Dela Cruz
|-
|''Ibilanggo si... Neneng Magtanggol''
|Neneng Magtanggol
|-
|[[Panakip-butas|''Panakip Butas'']]
|
|-
|''Sapin - sapin, Patong - patong''
|
|-
|''Disco Baby'' 
|Sarah Rey
|-
|[[Little Christmas Tree|''Little Christmas Tree'']]
|
|-
|''Bakya mo Neneng''
|Neneng
|-
| rowspan=&quot;12&quot; |1978
|''Pinagbuklod ng Pag-ibig'' 
|Laura Mendoza-San Juan
|-
|''[[Bakekang]]'' 
|Bakekang
|-
|''Isinilang Ko ay Hindi Ko Tunay na Anak''
|
|-
|''Sa Lungga ng mga Daga'' 
|
|-
|''Mahal mo, Mahal ko'' 
|Nora
|-
|''Dash a Lotsa Nonsents!''
|Cora Villamor
|-
|''Mga Mata ni Angelita''
|the metro aide sweeper
|-
|''Huwag Hamakin! Hostess'' 
|Tonya
|-
|''Ikaw Ay Akin''
|Teresita 'Tere' Valdez
|-
|''Roma-Amor'' 
|Roma / Amor
|-
|''Atsay''
|Nelia de Leon
|-
|''Jack n' Jill of the Third Kind''
|Benita
|-
| rowspan=&quot;9&quot; |1979
|''Disco King''
|
|-
|''Anak ng Atsay'' 
|Gloria
|-
|''Ang Tsimay at ang Tambay''
|
|-
|''Dobol Dribol''
|
|-
|[[Si Mahal ko Nakialam na Naman|''Si Mahal Ko... Nakialam na Naman'']]
|
|-
|''Bakit May Pag-ibig Pa?''
|
|-
|''Annie Batungbakal'' 
|Annie Batungbakal
|-
|''Ina Ka ng Anak Mo''
|Esther
|-
|''Kasal-kasalan, Bahay-bahayan'' 
|Lagring
|}

==== 1980s-1990s ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Taon
!Pamagat
!Papel
|-
| rowspan=&quot;8&quot; align=&quot;center&quot; |1980
|''Nakaw Na Pag-ibig''
|Corazon Rivera
|-
|''Candy''
|
|-
|''Darling, Buntis Ka Na Naman''
|Juana/Jenny
|-
|''Reyna ng Pitong Gatang''
|Senyang/Dr. Benedicto
|-
|''Bongga Ka Day''
|
|-
|''Kastilyong Buhangin''
|Laura Lorenzo
|-
|''Bona''
|Bona
|-
|''Kung Ako'y Iiwan Mo''
|Beatrice Alcala
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |1981
|''Bakit Bughaw ang Langit?''
|Babette
|-
|''Totoo ba ang Tsismis?'' 
|Cora
|-
|''Ibalik ang Swerti''
|Becky
|-
|''Dalaga si Misis, binata si Mister'' 
|Doria
|-
|''Gaano Kita Kamahal'' 
|
|-
|''Rock n' Roll''
|
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |1982
|''Mga Uod at Rosas'' 
|Socorro
|-
|''Annie Sabungera'' 
|Annie
|-
|''Palengke Queen'' 
|Tipang
|-
|''No Other Love'' 
|Reyna Elena (Guest Role)
|-
|''Tinimbang ang Langit'' 
|Herself
|-
|''T-Bird at Ako''
|Sylvia Salazar
|-
|''Himala''
|Elsa
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1983
|''Minsan, May Isang Ina''
|Ruth
|-
|''Bad Bananas sa Puting Tabing'' 
|Secret Agent Maria Clara Cayugyug
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |1984
|''&lt;nowiki/&gt;'Merika''
|Mila Cruz
|-
|''Condemned'' 
|Yolly
|-
|[[Bulaklak ng City Jail|''Bulaklak sa City Jail'']] 
|Angela Aguilar
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |1985
|''Beloved'' 
|Adora Bernal
|-
|''Till We Meet Again''
|Teresa Mendoza
|-
|''Tinik sa Dibdib''
|Lorna
|-
|''Mga Kuwento ni Lola Basyang''
|Sabel
|-
|''I Can't Stop Loving You'' 
|Amy Mercado
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |1986
|''Ang Mahiwagang Singsing''
|
|-
|''Okleng Tokleng''
|Teresa
|-
|''I Love You Mama, I Love you Papa''
|Flora Yllana
|-
|''Halimaw: Halimaw sa Banga'' 
|Regina
|-
|''Payaso'' 
|Lorna
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |1987
|''My Bugoy Goes to Congress'' 
|Cathy
|-
|''Tatlong Ina, Isang Anak'' 
|Aurora &quot;Au-Au&quot; Sison
|-
|''Takot Ako, Eh!''
|Amelia
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |1988
|''Sana Mahalin Mo Ako''
|Maria
|-
|''Penoy... Balut'' 
|Cristina
|-
|''Sa Dulo ng Panahon'' 
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1989
|''Greatest Performance'' 
|Laura Villa
|-
|''Bilangin ang mga Bituin sa Langit'' 
|Noli/Maggie
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1990
|''Iputok Mo... Dadapa Ako! (Hard to Die)''
|Elsa
|-
|''Andrea, Paano Ba ang Maging Isang Ina?'' 
|Andrea
|-
|1991
|[[Ang Totoong Buhay ni Pacita M|''Ang Totoong Buhay ni Pacita M.'']] 
|Pacita Macaspac
|-
|1992
|''[[Inay]]''
|Sally Murillo
|-
|1993
|''Ligaw-Ligawan Kasal-Kasalan Bahay-Bahayan: Ligaw-Ligawan''
|Melinda
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1995
|[[The Flor Contemplacion Story|''The Flor Contemplacion Story'']]
|Flor Contemplacion
|-
|''Muling Umawit ang Puso'' 
|Loida Verrano
|-
|1996
|''Bakit May Kahapon Pa?''
|Helen/Karina Salvacion
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1997
|''Mama Dito sa Aking Puso''
|Lucia
|-
|''Babae''
|Beatrice Nakpil / Bea
|-
|1999
|''[[Sidhi]]''
|Ana / Ah
|}

== Diskograpiya ==

===Mga album na istudiyo===
*''My Song of Love'' (1968)
*''Nora Aunor Sings'' (1968)
*''More, More, More of Nora Aunor (1968)''
*''Among My Favorites'' (1970)
*''[[The Golden Voice (album ni Nora Aunor)|The Golden Voice]]'' (1970)
*''The Phenomenal Nora Aunor'' (1970)
*''Portrait'' (1971)
*''The Song of My Life'' (1971)
*''Superstar'' (1971)
*''Blue Hawaii'' (1971)
*''Mga Awiting Pilipino'' (1972)
*''Queen of Songs'' (1972)
*''Mga Awitin ng Puso'' (1972)
*''Be Gentle'' (1972)
*''[[Ang Tindera]]'' (1973)
*''Nora Today'' (1974)
*''At Home with Nora'' (1974)
*''Let Me Try Again'' (1975)
*''Lady Guy'' (1975)
*''Noon at Ngayon'' (1975)
*''Iniibig Kita'' (1976)
*''Handog'' (1979)
*''The Power of Love'' (1991)
*''Habang Panahon'' (2009)

===Mga extended play===
*''Nora'' (1972)

===Mga album na soundtrack===
*''Annie Batungbakal'' (1979)
*''Bongga Ka, Day!'' (1980)
*''Till We Meet Again'' (1985)
*''Muling Umawit ng Puso'' (1995)

===Mga kompilasyon===
*''The Golden Hits of Nora Aunor'' (1971)
*''Superstar ng Buhay Ko'' (1994)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/24517145-Nora-Aunor-Superstar-Ng-Buhay-Ko|title=Nora Aunor – Superstar Ng Buhay Ko (1994, CD)|website=Discogs|access-date=Nobyembre 18, 2023}}&lt;/ref&gt;
*''Thank You for Being a Friend'' (1999)

===Mga album na holiday===
*''Christmas with Nora Aunor'' (1970)
*''Christmas Songs'' (1971)
*''[[Season's Greetings]]'' (1974)

===Mga album na live===
*''Handog ni Guy Live'' (1991)

===Mga album na kolaborasyon===
*''Pledging My Love'' (kasama si Manny De Leon) (1970)
*''Dream Come True'' (kasama si [[Tirso Cruz III]]) (1971)
*''In Love'' (kasama si [[Christopher de Leon]]) (1975)
*''Ms. Nora Aunor'' (kasama si [[Rico J. Puno]]) (1977)
*''Mahal'' (kasama si Tirso Cruz III) (1978)
*''Langit Pala ang Umibig'' (kasama si [[Freddie Aguilar]]) (1994)

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{BD|1953|2025|Aunor, Nora}}{{Mga Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas}}
[[Kategorya:Nora Aunor]]
[[Kategorya:Mga tao ayon sa pangalan]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong artista]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong mang-aawit]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong direktor]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong tagapaglikha ng pelikula]]
[[Kategorya:Mga artista mula sa Camarines Sur]]
[[Kategorya:Mga tao mula sa Bicol]]
[[Kategorya:Mga tao mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga artista sa pelikula mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga artista sa telebisyon mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga direktor sa pelikula mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga prodyuser ng pelikula mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga babaeng mang-aawit mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga mang-aawit ng OPM]]
[[Kategorya:Mga artistang nagrekord ng wikang Filipino]]
[[Kategorya:Mga artista sa entablado mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga artista sa radyo mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga artista ng Sampaguita Pictures]]
[[Kategorya:Mga pinarangalan ng Gawad Urian]]
[[Kategorya:Mga pinarangalan ng National Artist of the Philippines]]
[[Kategorya:Mga pinarangalan sa mga internasyonal na film festival]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1953]]
[[Kategorya:Mga artista sa ika-20 siglong Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga artista sa ika-21 siglong Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga babaeng Pambansang Alagad ng Sining]]
[[Kategorya:Mga babaeng direktor mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga babaeng artista mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga yumao nang tao]]</text>
      <sha1>mfor4xd6oo62m2kje9dqpum2jt44uip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NHK</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17749</id>
    <revision>
      <id>2212380</id>
      <parentid>2212041</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T02:05:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8733" sha1="lmt57abymt99qfdhb0wskvin9gcn4rs" xml:space="preserve">{{About|the Japanese broadcaster}}
{{distinguish|Nippon Broadcasting System}}
{{Infobox company
| name = Japan Broadcasting Corporation&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Nippon Hōsō Kyōkai/ Nihon Hōsō Kyōkai''&lt;br&gt;{{nobold|{{lang|ja|日本放送協会}}}}&lt;/small&gt;
| logo = NHK logo 2020.svg
| logo_size = 200px
| logo_caption = Logo used since 2020
| image = NHK Broadcasting Center 2016.jpg 
| image_caption = Headquarters at the [[NHK Broadcasting Center]] in [[Shibuya]], [[Tokyo]]
| trade_name = NHK
| native_name = 日本放送協会
| romanized_name = Nippon Hōsō Kyōkai
| former_names = Tokyo/Osaka/Nagoya Broadcasting Station (1925–1926)&lt;br&gt; Broadcasting Corporation of Japan (English name 1926–1950)
| company_type = [[Statutory corporation]] chartered under the Broadcasting Act of 1950
| industry = [[Radio broadcasting|Broadcast radio]], [[television]] and [[online]]
| predecessor = Tokyo Broadcasting Station
| founded = 6 August {{start date and age|1926|8|6}} (original incarnation and brand)&lt;br&gt;{{start date and age|1950|6|1}} (current incarnation)
| founder = [[Gotō Shinpei]]
| hq_location = NHK Broadcasting Center
| hq_location_city = Jinnan, Shibuya, Tokyo
| hq_location_country = Japan
| area_served = Japan&lt;br&gt;Worldwide ([[NHK World-Japan]])
| key_people = {{ubl|Nobuyuki Koga (chairman)|Tatsuhiko Inoue (president)|Hideo Koike (executive vice president)}}
| num_employees = 10,333 (2019)
| subsid = {{ubl|NHK Media Holdings|Japan International Broadcasting|NHK Publishing|NHK Technologies|NHK Culture Center}}
| website = {{URL|nhk.or.jp}}
| footnotes = 
}}

{{Nihongo|Ang '''Japan Broadcasting Corporation'''&lt;ref&gt;[http://www.nhk.or.jp/info/about/summary.html NHKの概要]{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;|日本放送協会|Nippon Hōsō Kyōkai|lead=yes}}, kilala rin sa pamamagitan nitong [[Romanisasyon ng hapones|romanisado]] [[initialism]] '''NHK''',{{efn|Binibigkas sa Japanese bilang {{nihongo||エヌエイチケイ|Enueichikē}}}} ay isang Japanese [[public broadcasting|public broadcaster]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=NHK: Profile |url=http://www.nhk.or.jp/pr/english/profile/pforile.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514035550/http://www.nhk.or.jp/pr/english/profile/pforile.html |archive-date=14 May 2008 |publisher=NHK}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;s67&quot;&gt;{{cite book |last=Sidensticker |first=Edward |date=1990 |title=Tokyo Rising: The City Since the Great Earthquake |page=67}}&lt;/ref&gt; Ito ay isang [[statutory corporation]] na pinondohan ng mga manonood ng bayad sa [[lisensya sa telebisyon]].

Ang NHK ay nagpapatakbo ng dalawang terrestrial television channel ([[NHK General TV]] at [[NHK Educational TV]]), tatlong satellite television channel ([[NHK BS]]; pati na rin ang dalawang [[ultra-high-definition television]] channel, [[NHK BS Premium 4K]] at [[NHK BS8K]]), at tatlong radio network ([[NHK Radio 1]], [[NHK Radio 2]] at [[NHK FM Broadcast]]).

Nagbibigay din ang NHK ng internasyonal na serbisyo sa pagsasahimpapawid, na kilala bilang [[NHK World-Japan]], na binubuo ng [[NHK World TV]], [[NHK World Premium]], at ang shortwave radio service na [[Radio Japan]] (RJ). Ginagawa rin ng World Radio Japan ang ilan sa mga programa nito na magagamit sa Internet.

Ang NHK ang unang broadcaster sa mundo na nag-broadcast sa high-definition (gamit ang maramihang sub-Nyquist sampling encoding, na kilala rin bilang Hi-Vision) at sa [[8K]].

== Kasaysayan ==
Itinatag ang NHK noong 1926, ihinulma pareho sa [[BBC]] ng [[Inglatera]]. Inilunsad ang pangalawang ugnayan ng radyo noong 1931 at ang serbisyong shortwave noong 1935. Noong [[Nobyembre]] 1941, ininasyonalisa ng [[Hukbong Imperyal ng Hapon]] ang lahat ng pampublikong ahensiyang pambalita. Kaya't ang lahat ng nailathala at naibrodkast na mga balita noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay mga opisyal na anunsiyo mula sa militar.

Nagsimula ang serbisyong pantelebisyon nito noong 1953. Sumahimpapawid ang unang brodkast na may kulay noong 1960. Matapos ang 1964 Tokyo Olympics, ang dating Olympic Village sa Yoyogi sa distrito ng [[Shibuya]] sa [[Tokyo]], ang siyang naging tahanan ng NHK. At noong 1965, pormal nang binuksan ang [[NHK Broadcasting Center]] sa bandang timog ng Yoyogi National Park. Bagama't NHK ang naglunsad ng pangkalakalan ''(commercial)'' na brodkast sa Hapon, binabayaran ngayon ang NHK ng mga viewer fee. Sa ilalim ng Batas ng Brodkasting, obligadong magbayad ng fee na nagkakahalaga ng USD12 o PHP5800 buwan-buwan (¥1,290.83 buwan-buwan o ¥15, 490 taon-taon) ang mga residente ng Hapon na nagmamay-ari ng telebisyon. Subalit hindi sila nagpapataw ng parusa sa sinumang hindi nakapagbayad. Sa kasalukuyan, may 1 milyong sambahayan ang tumatangging magbayad sa NHK at kinukunsidera ng pamahalaan ang mas mahigpit na sistema ng pangongolekta ng bayad, kabilang na ang paghahabla sa korte o ang paniningil ng mga 'di nabayarang halaga. Ang mga eskandalong gumimbal sa NHK kamakailan lamang na sangkot ang ilang mga ehekutibo na umano'y nagwaldas at nangurakot ng pondo kabilang pa ang ibang mga bagay, ay lalong sumira sa tiwala ng taumbayan sa NHK, at patuloy na tumataas ang bilang ng mga pagboykot sa bawat eskandalong lumilitaw.

Sumahimpapawid ang '''NHK World TV''' noong 1995. Lumipat ang buong ugnayan ng NHK sa digital na brodkasting noong 2000.

== Mga Programa ==
*Balita. Lokal, Pambansa, Pandaigdig. May serbisyong bilinggwal ang [[NHK News 7]] at [[News Watch 9]] sa NHK-General TV, NHK World TV at NHK World Premium. Mayroon ding mga espesyal na balitaan para sa mga pipi at bingi. Para naman sa mga bata, mayroon namang [[Kodomo News]].
*Paguulat sa Emerhensiya. Sa ilalim ng Batas ng Brodkasting, obligado ang NHK na magsahimpapawid ng mga maagang babala sa panahon ng kalamidad gaya ng [[lindol]] st [[tsunami]]. Nagagawa ito ng NHK sa pamamagitan ng pambansang ugnayan ng mga sismometro at mga skip-back camera na may reserbang pagkukunan ng kuryente, sakaling maputol ang suplay ng kuryente upang makunan ang buong paglindol at mabilis itong mairewind. Nagagawa ng NHK na magulat ng mga babala at abiso para sa tsunami sa loob lamang ng 2 hanggang 3 minuto matapos maganap ang lindol. Ipinagpapaliban muna ang regular na mga programa sa mga oras ng matinding sakuna gaya ng malakas na lindol at tsunami. Depende ang tagal ng pagpapaliban ng regular na mga programa sa lala ng sitwasyon. Mas malala, mas mahaba ang oras na ilalaan sa pagbabalita. 
*Edukasyon. Pinapanood sa mga paaralan sa buong Hapon ang mga pang-edukasyong palabas ng NHK. May angkop na mga programa mula sa mga bata hanggang sa mga matatanda. Pang-eskuwelahan, infotainment at mga trivia game shows para sa mga bata, at mga pangkabuhayan, paghahalaman, pagluluto at pagaaral ng iba't-ibang wika para naman sa mga nakakatanda. Mayroon din silang &quot;Pamantasan sa Himpapawid&quot; para sa mga hindi makakuha ng pormal na edukasyon.
*Panahon. Mga ulat ng panahon sa loob at labas ng Hapon, bawat oras.
*Pampalakasan. Isinasahimpapawid ng NHK ang anim na taunang Grand [[Sumo]] Tournament, high-school baseball mula sa Koshien Stadium, [[Olympic Games]], National Sports Festival of Japan, NHK Trophy, NHK Marathon, at iba pa.
*Pagaanalisa ng Balita. Mga programang malalimang tumatalakay sa mga balita at isyung napapanahon.
*Musika. Pinakatanyag na palabas sa telebisyon ang taunang [[Kohaku Uta Gassen]] tuwing bisperas ng [[Bagong Taon]]. Linggu-linggo, may patimpalak para sa mga amaturista sa &quot;NHK Nodojiman&quot; at mga pagtatanghal ng mga sikat na mang-aawit pagsapit ng gabi.
*Dulang Pantelebisyon. Mga dula sa umaga, lingguhang jidaigeki, at ang Taiga drama.
*Dokumentaryo. Tanyag ang NHK sa mga dokumentaryo nito. Unang pinasikat ng mga programang &quot;Legacy For The Future&quot; at &quot;The Silk Road&quot;. 
*Pambata. Pinakatanyag dito ang &quot;Okaasan to Issho&quot; [Kasama si Nanay](1958-kasalukuyan) at [[Tensai Terebikun MAX]] [Whiz-kids TV MAX](1993-kasalukuyan)
*Iba pa. Pagluluto, komedya, ehersisyo, atbp.
*[[Anime]]

== Mga Natatanging Programa ==
*BuBu ChaCha
*Cardcaptor Sakura (1998-2000) 
*Eigo de Shabera Night (2002-kasalukuyan) 
*[[Kohaku Uta Gassen]] 
*Kyo Kara Maoh! 
*MAJOR 
*Minna no Uta (1961-kasalukuyan) 
*Morizzo and Kiccoro (2005 Aichi World Expo season) 
*Nadia: The Secret of Blue Water (1990-1991) 
*Planetes 
*Snow Princess 
*Tsubasa Chronicle 
*[[Tensai Terebikun MAX]] (1993-kasalukuyan)
*UFO Baby
*Zettai Shonen (&quot;Absolute Boy&quot;) (2004-2005)

== Mga Kawing Panlabas ==
*[http://www.nhk.or.jp/ NHK ONLINE (Nippongo)]
*[http://www.nhk.or.jp/english/ NHK WORLD (Ingles)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090920123446/http://www.nhk.or.jp/english/ |date=2009-09-20 }}
{{authority control}}

[[Kategorya:Mga kompanya sa Hapon]]
[[Kategorya:NHK| ]]</text>
      <sha1>lmt57abymt99qfdhb0wskvin9gcn4rs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Palarong Asyano 2006</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18098</id>
    <revision>
      <id>2212411</id>
      <parentid>2168645</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T05:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34792" sha1="rg6fly1hosp3hoowvtcsk9sslzzzthy" xml:space="preserve">{{infobox games
| name = XV Asian Games
| logo = Dohalogo.JPG
| size = 200
| motto = ''The Games of Your Life'' &lt;br/&gt; ({{lang-ar|دورة الالعاب من حياتك}}) | mascot: &quot;''Orry''&quot;, a Qatari [[Arabian Oryx|Oryx]],
| host city = [[Doha]], [[Qatar]]
| nations participating  = 45
| athletes participating = 9,520&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ocasia.org/Game/GameParticular.aspx?GPCode=19 |title=Olympic Council of Asia : Games |publisher=Ocasia.org |date= |accessdate=2011-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101121102534/http://www.ocasia.org/Game/GameParticular.aspx?GPCode=19 |archive-date=2010-11-21 |dead-url=yes |df= }}&lt;/ref&gt;
| events = 424 in 39 sports
| opening ceremony       = December 1 &lt;small&gt;[[2006 Asian Games opening ceremony|(Details)]]&lt;/small&gt;
| closing ceremony       = December 15 &lt;small&gt;[[#Closing ceremony|(Details)]]&lt;/small&gt;
| officially opened by   = [[Hamad bin Khalifa Al Thani]]&lt;br /&gt;{{small|[[Emir of Qatar]]}}
| officially closed by   = [[Ahmed Al-Fahad Al-Ahmed Al-Sabah|Ahmad Al-Fahad Al-Sabah]]&lt;br/&gt;{{small|President of the [[Olympic Council of Asia]]}}
| athlete's oath         = Mubarak Eid Bilal
| judge's oath           = Abd Allah Al-Bulooshi
| torch lighter          = Mohammed Bin Hamad Al-Thani
| stadium                = [[Khalifa International Stadium]]
| previous = [[2002 Asian Games|Busan 2002]]
| next = [[Palarong Asyano 2010|Guangzhou 2010]]
}}

Ang '''Palarong Asyano 2006''' {{langx|ar|دورة الألعاب الآسيوية 2006|Dawrat al-ʼAl‘ab al-Asīawīah 2006}}), opisyal na kilala bilang '''XV Asiad''' o '''15th Asian Games''' ({{langx|ar|دورة الألعاب الآسيوية الخامسة عشرة}}, at karaniwang kilala ay  '''Doha 2006''' ({{langx|ar|الدوحة 2006}}), ay ginanap sa [[Doha]], [[Qatar]] mula Disyembre 1 hanggang Disyembre 15. Ang lungsod ng Doha ang kauna-unahang lungsod sa rehiyong Gitnang Silangan at pangalawa sa [[Tehran]], [[Iran]] sa rehiyon ng [[Kanlurang Asya]] na pagdausan ng naturang palaro. Mayroong 46 na larangan mula sa 39 na disiplina ng palakasan ang pinaglabanan at sa kauna-unahang pagkakataon, lumahok ang lahat ng 45 miyembrong nasyon ng [[:en:Olympic Council of Asia|Olympic Council of Asia]].&lt;ref&gt;[http://doha-2006.com Opisyal na website ng 2006 Asian Games]&lt;/ref&gt;
Ang Qatar bilang bansang punong-abala ay naging matagumpay sa pagdaos ng edisyong ito ng Palaro.

== Talaan ng medalya ==
{| {{RankedMedalTable}}
|-
|1||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|China}} [[Tsina]]||166||87||63||316
|-
|2||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|South Korea}} [[Timog Korea]]||58||53||82||193
|-
|3||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Japan}} [[Hapon (bansa)|Hapon]]||50||71||77||198
|-
|4||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Kazakhstan}} [[Kazakhstan]]||23||20||42||85
|-
|5||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Thailand}} [[Thailand]]||13||15||26||54
|-
|6||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Iran}} [[Iran]]||11||15||22||48
|- 
|7||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Uzbekistan}} [[Uzbekistan]]||11||14||15||40
|-
|8||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|India}} [[Indiya]]||10||17||26||53
|-  
|9||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Qatar}} [[Qatar]]||9||12||11||32
|-
|10||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Chinese Taipei}} [[Tsinong Taipei]] ||9||10||27||46
|-
|11||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Malaysia}} [[Malaysia]]||8||17||17||42
|-
|12||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Singapore}} [[Singapore]]||8||7||12||27
|-
|13||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Saudi Arabia}} [[Saudi Arabia]]||8||0||6||14
|-
|14||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Bahrain}} [[Bahrain]]||7||10||4||21
|-
|15||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Hong Kong}} [[Hong Kong]]||6||12||10||28
|-
|16||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|North Korea}} [[Hilagang Korea]]||6||9||16||31
|-
|17||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Kuwait}} [[Kuwait]]||6||5||2||13
|-
|18||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Philippines}} [[Pilipinas]]||4||6||9||19
|-
|19||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Vietnam}} [[Vietnam]]||3||13||7||23
|-
|20||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|United Arab Emirates}} [[Mga Nagkakaisang Emiratong Arabo|Nagkakaisang Emiratong Arabo]]||3||4||3||10
|-
|21||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Mongolia}} [[Mongolia]]||2||5||8||15
|-
|22||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Indonesia}} [[Indonesia]]||2||3||15||20
|-
|23||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Syria|1980}} [[Siria]]||2||1||3||6
|-
|24||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Tajikistan}} [[Tajikistan]]||2||0||2||4
|-
|25||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Jordan}} [[Jordan]]||1||3||4||8
|-
|26||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Lebanon}} [[Lebanon]]||1||0||2||3
|-
|27||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Myanmar}} [[Myanmar]]||0||4||7||11
|-
|28||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Kyrgyzstan}} [[Kyrgyzstan]]||0||2||6||8
|-
|29||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Iraq|2004}} [[Iraq]]||0||2||1||3
|-
|30||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Macau}} [[Macau]]||0||1||6||7
|-
|31||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Pakistan}} [[Pakistan]]||0||1||3||4
|-
|32||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Sri Lanka}} [[Sri Lanka]]||0||1||2||3
|-
|rowspan=2|33||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Turkmenistan}} [[Turkmenistan]]||0||1||0||1
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Laos}} [[Laos]]||0||1||0||1
|-
|35||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Nepal}} [[Nepal]]||0||0||3||3
|-
|rowspan=3|36||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Afghanistan}} [[Afghanistan]]||0||0||1||1
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Bangladesh}} [[Bangladesh]]||0||0||1||1
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon2|Yemen}} [[Yemen]]||0||0||1||1
|-
!colspan=2|Kabuuan||428||423||542||1393
|}

== Pasahan ng sulo ==

Ang pasahan ng sulo o ''torch relay'' ay isang mahalagang bahagi ng Palaro ng Asya na nagsimula taong 1958.  Ang mga plano para sa pasahan ng sulo sa Doha 2006 ay inilabas ng Doha Asian Games Organizing Committee (DAGOC) noong 20 Enero 2006.&lt;ref name=torch&gt;{{Cite web |title=Doha Asian Games torch relay route revealed |url=http://www.khaleejtimes.com/Displayarticle.asp?xfile=data%2Fsports%2F2006%2FJanuary%2Fsports_January385.xml&amp;section=sports&amp;subsection=athletics |access-date=2021-10-11 |archive-date=2007-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070514193703/http://www.khaleejtimes.com/Displayarticle.asp?xfile=data%2Fsports%2F2006%2FJanuary%2Fsports_January385.xml&amp;section=sports&amp;subsection=athletics |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070514193703/http://www.khaleejtimes.com/Displayarticle.asp?xfile=data%2Fsports%2F2006%2FJanuary%2Fsports_January385.xml&amp;section=sports&amp;subsection=athletics |date=2007-05-14 }}&lt;/ref&gt;

Ang pasahan ay nagsimula noong 8 Oktubre 2006 sa isang maliit na pagtitipon sa Doha Golf Club at pinanglanan itong: &quot;''Flame of Hospitality''&quot;.&lt;ref name=torch2&gt;[http://www.doha-2006.com/gis/menuroot/torchrelay/thejourney.aspx?id=56 Torch ceremony marks countdown to Games]&lt;/ref&gt;

Ang pasahan ng sulo ay dumaan sa walong (8) dating bansang punong-abala at apat (4) na bansang miyembro ng [[:en:Gulf Cooperation Council|Gulf Cooperation Council]] (GCC), sa pakikipagtulungan ng mahigit 3,000 tao mula sa Asya. Ang unang tigilan ay sa [[:en:New Delhi|New Delhi]], [[India]] noong 11 Oktubre 2006.  Sa kabuuan, ang pasahan ay dumaan sa labing-tatlong (13) bansa &lt;ref name=torch3&gt;[http://www.doha-2006.com/gis/menuroot/news/press_article.aspx?flag=1&amp;pagenum=7&amp;id=91 The 15th Asian Games Doha 2006 Torch Relay Route revealed]&lt;/ref&gt; at dalawampu't tatlong (23) mga lungsod &lt;ref&gt;[http://www.doha-2006.com/gis/menuroot/news/press_article.aspx?flag=1&amp;pagenum=4&amp;id=256 &quot;King of the Mile&quot; Hicham El Guerrouj to Carry the Flame]&lt;/ref&gt; sa buong Asya. Ang pasahan ay may kabuuang distansiya na 50,000&amp;nbsp;kilometro sa loob ng 55 araw at ang naging pinakamahabang pasahan ng sulo sa kasaysayan ng Palaro ng Asya.&lt;ref name=torch /&gt;

Ang mga lugar na dinaanan ng pasahan ng sulo:&lt;ref name=torch3 /&gt;
[[Talaksan:Asian Games Torch Relay route.png|thumb|300px|Ang mga lugar na dinaanan ng pasahan ng sulo]]
# {{flagicon2|India}} [[India]] – [[:en:New Delhi|New Delhi]]
# {{border|{{flagicon2|South Korea}}}} [[South Korea|Korea]] – [[:en:Busan|Busan]]
# {{flagicon2|Philippines}} [[Pilipinas]] – [[Manila]]
# {{border|{{flagicon2|Japan}}}} [[Japan]] – [[:en:Hiroshima|Hiroshima]]
# [[Talaksan:Flag of the People's Republic of China.svg|25px]] [[China]] – [[Beijing]], [[:en:Guangzhou|Guangzhou]]
#* {{flagicon2|Macau}} [[:en:Macau|Macau, China]]
#* {{flagicon2|Hong Kong}} [[:en:Hong Kong|Hong Kong, China]]
# {{border|{{flagicon2|Indonesia}}}} [[Indonesia]] – [[Jakarta]]	 
# {{flagicon2|Thailand}} [[Thailand]] – [[Bangkok]]
# {{flagicon2|Iran}} [[Iran]] – [[:en:Mashad|Mashad]], [[Esfahan]], [[:en:Tehran|Tehran]]
# {{flagicon2|Oman}} [[Oman]] – [[:en:Salalah|Salalah]], [[:en:Muscat, Oman|Muscat]], [[:en:Sohar|Sohar]]
# {{flagicon2|United Arab Emirates}} [[United Arab Emirates]] – [[:en:Hatta|Hatta]], [[:en:Sharjah|Sharjah]], [[:en:Dubai|Dubai]], [[:en:Abu Dhabi|Abu Dhabi]]
# {{flagicon2|Kuwait}} [[Kuwait]] – [[:en:Kuwait City|Lungsod ng Kuwait]]
# {{border|{{flagicon2|Bahrain}}}} [[Bahrain]] – [[:en:Manama|Manama]]

Ang sulo ay bumalik sa [[:en:Doha|Doha]], [[Qatar]] na hawak ni Sheik Joan Bin Hamad AL-Thani at ang paglalakbay sa buong lungsod ay nagsimula noong 25 Nobyembre 2006 at nagtapos hanggang sa opisyal na pagbubukas ng palaro.

== Mascot ==

Ang Doha Asian Games Organising Committee ay pinili si &quot;''Orry''&quot; isang [[:en:Arabian Oryx|Oryx]] na [[Qatar]]i, bilang opisyal na mascot ng palaro.  Ang Oryx ay minsang nang nanganib na maubos ang lahi, ngunit dahil sa pagpupursigi ng mga grupong nag-preserba sa hayop na ito, naibalik na muli ang mga Oryx sa mga natural nitong tahanan.  Ang pagpili kay Orry ay nagbibigay ng mensahe ng kapayapaan at kaligayahan sa mga palaro.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ang opisyal ng mascot ng Palaro ng Asya 2006 |url=http://www.travour.com/asian-games-2006/mascot-of-asian-games-2006.html |access-date=2007-04-19 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216061051/http://www.travour.com/asian-games-2006/mascot-of-asian-games-2006.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080216061051/http://www.travour.com/asian-games-2006/mascot-of-asian-games-2006.html |date=2008-02-16 }}&lt;/ref&gt;

== Opisyal na pagbubukas ==
{{main|Palarong Asyano 2006 seremonya ng pagbubukas}}

[[Talaksan:Asian Games Doha 2006 fireworks.jpg|250px|thumb|Ang mga paputok sa opisyal na pagbubukas ng ika-15 Palaro ng Asya sa Khalifa Stadium sa Doha.]]

Ang Opisyal na pagbubukas ng Palaro sa pamamagitan ng makabagong teknolohiya ay itinalaga ng media bilang isa sa mga pinaka-magarbong pagbubukas ng mga kaganapang pampalakasan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Doha Asiad off to spectacular start |url=http://archive.gulfnews.com/indepth/doha2006/more_stories/10086710.html |access-date=2007-04-19 |archive-date=2007-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070211090821/http://archive.gulfnews.com/indepth/doha2006/more_stories/10086710.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070211090821/http://archive.gulfnews.com/indepth/doha2006/more_stories/10086710.html |date=2007-02-11 }}&lt;/ref&gt;  Ito ay nasaksihan ng mahigit 50,000 manonood sa Khalifa International Stadium at ang mga pinakakilalang panauhin ay sina: [[:en:Jacques Rogge|Jacques Rogge]] ng [[:en:International Olympic Committee|IOC]], [[:en:Mahmoud Ahmadinejad|Mahmoud Ahmadinejad]] (presidente ng [[Iran]]), [[:en:Ismail Haniyeh|Ismail Haniyeh]] (punong-ministro ng [[:en:Palestine|Palestine]]) at [[:en:Bashar Assad|Bashar Assad]] (presidente ng [[Syria]]).&lt;ref&gt;[http://english.people.com.cn/200612/02/eng20061202_327536.html Media fascinated by high-tech at Doha Asiad opening ceremony]&lt;/ref&gt;  Ang pagbubukas ng edisyong ito ay idinirehe ni [[:en:David Atkins|David Atkins]] na siya ring direktor ng pagbubukas ng [[:en:2000 Summer Olympics|Palarong Olympics sa Sydney 2000]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Asian Games open with a festival celebrating the Gulf |url=http://www.iht.com/articles/ap/2006/12/01/sports/ME_SPT_Asian_Games_Roundup.php |access-date=2014-02-21 |archive-date=2014-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221215913/http://www.iht.com/articles/ap/2006/12/01/sports/ME_SPT_Asian_Games_Roundup.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Ang seremonya ay nagsimula sa pagbati ng Emir ng Qatar na si Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani kasama ang pinuno ng [[:en:Olympic Council of Asia|Olympic Council of Asia]] (OCA) na si Sheikh [[:en:Fahad Al-Ahmed Al-Jaber Al-Sabah|Fahad Al-Ahmed Al-Jaber Al-Sabah]] kasama ang kanyang asawa.  Sa pagtatapos ng naturang pagbati, isang 10 segundong bilangan ang naganap upang masimulan ang opisyal na seremonya ng pagbubukas.  Ang mensahe (sa Ingles) &quot;''Peace Be Upon You''&quot; mula sa mahigit 2,000 kabataang muslim ang bumati na nasusulat sa wikang Arabic &quot;''Assalamualaikum''&quot; (السلام عليكم) sa pagtatapos ng bilangan.  Isang grupo ng mga bata na pinamunuan ni Nasser Khaled Al Kubaisi ang umawit ng pambansang himno ng Qatar at inilayag ang pambansang watawat.

Ang simula ng palabas ay tinawag na &quot;''The Journey Begins''&quot;, na ikinuwento ang istorya ng isang batang lalaki na nagngangalang &quot;''Seeker''&quot; sa paglisan niya ng kanyang pamilya at ni &quot;''Nura''&quot; ang kanyang pag-ibig at nagsimula ang kanyang paglalakbay upang tuklasin ang Asya na sa pag-gagabay ng mga bituin at ng kanyang [[:en:astrolabe|astrolabe]].  Pagkatapos masagupa ang isang matinding bagyo sa karagatan, siya ay sinagip ng isang higanteng ibon, na nagbagsak sa kanya sa lupa sa kaligtasan, kung saan itinuloy niya ang kanyang paglalakbay upang madiskubre ang makulay na kasaysayan at kultura ng Asya.  Ang [[:en:Angkor Wat|Angkor Wat]], ang [[:en:Taj Mahal|Taj Mahal]], ang [[:en:Temple of Heaven|Templo ng Kalangitan]] at ang [[:en:Borobodur|Borobodur]] ang mga importanteng lugar na binisita niya.  Naimalas sa ''Seeker'' ang isang makulay na presentasyon mula sa iba't ibang kultura mula sa mga rehiyon ng Asya at and mga sinaunang empiro na dating namuno sa kalahatan ng kontinente.  Sa kabilang bahagi, si ''Nura'' ang kabiyak ni ''Seeker'' ay lumabas sa stadium na may isang malaking piraso ng tela (na tinatawag na ''Abayah'' (عبايه)) na sumusunod sa kanya, kung saan ang tela ay naikubli ang kabuuan ng silangang bahagi ng stadium.  Umawit siya sa wikang Arabic &quot;''Atone, atone oh sea!''&quot; bilang paghihintay sa kanyang minamahal.  Kasama ang kanyang mga kapatid na asyano, tinulungan siya na makabalik sa kanyang bayang sinilangan.  Mapayapang nakauwi si ''Seeker'' kay ''Nura'' at inimbita ang buong Asya sa kanilang pag-iisang dibdib.

&lt;!--
The latter part of the cultural programme focused on the Seeker showing his son the Arab/Islamic worlds contributions to modern science in the past, the present and the future. Sixty-four horsemen also entered the stadium in the segment 'Tribute to the Desert Horseman.'

Delegates from the 45 countries and regions of Asia entered the stadium after the cultural section of the programme. This was the third major sports event since the [[2000 Summer Olympics|2000]] and [[2004 Summer Olympics|2004]] Summer Olympics that [[North Korea]] and [[South Korea]] jointly entered the stadium under one flag. Performances from Hong Kong's [[Jacky Cheung]], who sang &quot;''Together Now''&quot;, as well as India's [[Bollywood]] star [[Sunidhi Chauhan]] who sang &quot;''Reach Out''&quot; were a tribute to the athletes. Lebanon's [[Magida El Roumi]] and Spanish tenor [[José Carreras]] performed &quot;''Light The Way''&quot;. --&gt;

Ang pinakamadamdaming sandali ay nang iakyat ni Sheikh Mohammed Bin Hamad Al-Thani ang kanyang kabayo sa hagdanan pataas ng stadium para sindihan ang kalderon, na dinisenyo ni Michael Scott-Mitchell, na ginamit ang porma ng isang higanteng astrolabe na umiikot.  Nang ang baga ay matagumpay na nailipat (sa pamamagitan ng teknolohiya) sa tore ng ASPIRE sa lahas ng stadium, ang mga paputok ay nagsilaban bilang pag-uumpisa ng mga palaro.

== Pagsasara ng palaro ==
Ang mga seremonya ng pagsasara ng palaro ay nagpamalas ng mga kuwentong ''Arabic'' mula sa ilang libong taong nakalipas.  Nagsimula ito sa kuwento ni ''Seeker'' gaya ng sa Pagbubukas na seremonya.  Ang lalaki ay dinala sa isang mundo ng imahinasyon pagkatapos niyang dumampot ng mga buhangin at hinayaang  niyang mahulog ang mga ito sa pagitan ng kanyang mga daliri.  Lumipad siya sa isang mundong mahikal sa pamamagitan ng isang karpet, isang gamit na kilala sa mga kuwentong pantasya ni ''[[:en:Aladdin|Aladdin]]''.  Nang mag-dilim ang ''stadium'', ang lalaki ay ibinaba upang buksan ang mga madisenyong pahina ng isang aklat at nagsimula na ang mga kuwento.

Isa sa mga naging tampok ng seremonya ng pagsasara ay ang pag-awit ni [[:en:Lea Salonga|Lea Salonga]], isang kilalang aktres at mang-aawit mula sa [[Pilipinas]].

&lt;!--The closing ceremony featured the [[Arabic]] stories of a thousand years ago. It started with the same young boy as the &quot;Seeker&quot; in the opening ceremony. The boy was taken to the world of imagination after he picked up sand and let it slip from his fingers. He then flew to a magical place with a ''[[magic carpet]]'', a device which is well-known in the fairy tales of ''[[Aladdin]]''. As the stadium became dark, the boy was lowered down to turn a book's ornate pages, and the stories began.

The segment of &quot;''A Thousand and One Nights''&quot; featured stories like ''Haroun Al-Raschid and the Dervish'', ''[[Ali Baba and the Forty Thieves]]'', ''[[Sinbad the Sailor]]'' and ''Aladdin and his Marvellous Lamp''. There was a woman known as ''[[Scheherazade]]'' who flew across the stadium on a crescent moon. Later she carried the boy, and flew away from the stadium after the stories came to an end. The show also used an array of dancers, horses and special effects to portray the different stories. After that, the segment of &quot;''Land of the Oryx''&quot; was shown with the whirling of dance.

All 45 nations' athletes soon entered the stadium after the show's end. This time, however, they marched together to show the unity of the Asian Games family. [[Park Tae-Hwan]] was announced as the best athlete of the Games, having won seven medals, three of them being golds from the swimming competitions. The ceremony also included a minute of silence in homage to the South Korean equestrian rider [[Kim Hyung-chil]], who died during the competition.

After that, the OCA President [[Sheikh]] [[Ahmed Al-Fahad Al-Ahmed Al-Sabah|Ahmad Al-Fahad Al-Sabah]] officially announced the Games closed and passed the OCA flag to the mayor of [[Guangzhou]], Zhang Guangning, as the host of the next Asian Games in 2010.

A special 10 minutes in the final part of the closing ceremony showed a new China, known as &quot;''Oriental Charm''&quot;, which featured the Chinese culture, (including opera, painting and wushu), the dynamic spirit and the Guangzhou background and expressed the hospitality of Chinese people to the world.&lt;ref&gt;[http://english.people.com.cn/200612/12/eng20061212_331681.html Chinese culture to take spot at closing ceremony of Doha Asiad]&lt;/ref&gt; The closing ceremony concluded with a song by Filipino Broadway star and [[Tony Award for Best Leading Actress in a Musical|Tony Awards Best Actress]] [[Lea Salonga]], who performed &quot;''Triumph of the One''&quot;, a tribute composed by Australian composer Kylie Burtland. Afterwards, the fireworks blazed around the stadium and brought the curtains down on the Games.
--&gt;

== Palakasan ==
Sa opisyal na talaan, may 46 na disiplina mula sa 39 na larangan ng palakasan na pinaglabanan.  Ang lahat ng mga larangan ay nagsimula sa pagtatapos ng pambukas na seremonya maliban sa [[Badminton]], [[Beysbol|Baseball]], [[:en:Basketball|Basketball]], [[:en:Football (soccer)|Football]], [[:en:Table tennis|Table tennis]], at [[:en:Volleyball|Volleyball]] kung saan ang mga pangunang palaro ay naganap bago ang opisyal na pagbubukas ng palaro. Ang mga larangan ng palakasan sa Palaro ng Asya 2006 ay ang mga sumusunod:  
{{col-begin}}
{{col-4}}
* Aquatics
** [[File:Diving pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Diving at the 2006 Asian Games|Diving]]
** [[File:Swimming pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Swimming at the 2006 Asian Games|Swimming]]
** [[File:Synchronized swimming pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Synchronized swimming at the 2006 Asian Games|Synchronized swimming]]
** [[File:Water polo pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Water polo at the 2006 Asian Games|Water polo]]
* [[File:Archery pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Archery at the 2006 Asian Games|Archery]]
* [[File:Athletics pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Athletics at the 2006 Asian Games|Athletics]]
* [[File:Badminton pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Badminton at the 2006 Asian Games|Badminton]]
* [[File:Baseball pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Baseball at the 2006 Asian Games|Baseball]]
* [[File:Basketball pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Basketball at the 2006 Asian Games|Basketball]]
* [[File:Bodybuilding pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Bodybuilding at the 2006 Asian Games|Bodybuilding]]
* [[File:Bowling pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Bowling at the 2006 Asian Games|Bowling]]
* [[File:Boxing pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Boxing at the 2006 Asian Games|Boxing]]
{{col-4}}
* [[File:Canoeing (flatwater) pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Canoeing at the 2006 Asian Games|Canoeing]]
* [[File:Chess pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Chess at the 2006 Asian Games|Chess]]
* [[File:Cue sports pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Cue sports at the 2006 Asian Games|Cue sports]]
* [[File:Cycling (road) pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Cycling at the 2006 Asian Games|Cycling]]
** Road cycling
** Track cycling
* [[File:Equestrian pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Equestrian at the 2006 Asian Games|Equestrian]]
* [[File:Fencing pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Fencing at the 2006 Asian Games|Fencing]]
* [[File:Football pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Football at the 2006 Asian Games|Football]]
* [[File:Golf pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Golf at the 2006 Asian Games|Golf]]
* [[File:Gymnastics (artistic) pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Gymnastics at the 2006 Asian Games|Gymnastics]]
** Artistic gymnastics
** Rhythmic gymnastics
** Trampoline gymnastics
{{col-4}}
* [[File:Handball pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Handball at the 2006 Asian Games|Handball]]
* [[File:Field hockey pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Field hockey at the 2006 Asian Games|Field hockey]]
* [[File:Judo pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Judo at the 2006 Asian Games|Judo]]
* [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Kabaddi at the 2006 Asian Games|Kabaddi]]
* [[File:Karate pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Karate at the 2006 Asian Games|Karate]]
* [[File:Rowing pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Rowing at the 2006 Asian Games|Rowing]]
* [[File:Rugby union pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Rugby at the 2006 Asian Games|Rugby]]
* [[File:Sailing pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Sailing at the 2006 Asian Games|Sailing]]
* [[File:Futsal pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Sepaktakraw at the 2006 Asian Games|Sepaktakraw]]
* [[File:Shooting pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Shooting at the 2006 Asian Games|Shooting]]
* [[File:Softball pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Softball at the 2006 Asian Games|Softball]]
* [[File:Tennis pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Soft tennis at the 2006 Asian Games|Soft tennis]]
{{col-4}}
* [[File:Squash pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Squash at the 2006 Asian Games|Squash]]
* [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Table tennis at the 2006 Asian Games|Table tennis]]
* [[File:Taekwondo pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Taekwondo at the 2006 Asian Games|Taekwondo]]
* [[File:Tennis pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Tennis at the 2006 Asian Games|Tennis]]
* [[File:Triathlon pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Triathlon at the 2006 Asian Games|Triathlon]]
* [[File:Volleyball (indoor) pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Volleyball at the 2006 Asian Games|Volleyball]]
** Beach volleyball
** Volleyball
* [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Weightlifting at the 2006 Asian Games|Weightlifting]]
* [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Wrestling at the 2006 Asian Games|Wrestling]]
* [[File:Wushu pictogram.svg|20px|alt=|link=]] [[Wushu at the 2006 Asian Games|Wushu]]
{{col-end}}


== Mga nasyong kalahok ==
Ang talaan ng mga bansa/nasyon at teritoryo na lumahok sa edisyong ito ng Palaro ng Asya.  Nasa loob na panaklong ang bilang ng mga manlalaro na ipinadala ng mga bansa.
{{col-begin}}
{{col-break}}
[[Talaksan:2006 Asian Games countries.png|thumb|center|Mapa ng mga kalahok na bansa sa Palaro ng Asya 2006]]
{{col-break}}
* {{flagIOC2|AFG|Palarong Asyano 2006}} &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(47)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Bangladesh}} [[:en:Bangladesh at the 2006 Asian Games|Bangladesh]] &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(74)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Bhutan}} Bhutan &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(21)&lt;/span&gt;
* {{border|{{flagicon2|Bahrain}}}} Bahrain &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(228)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Brunei}} Brunei Darussalam &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(7)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Cambodia}} Cambodia &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(17)&lt;/span&gt;
* [[Talaksan:Flag of the People's Republic of China.svg|25px]] [[:en:China at the 2006 Asian Games|China]] &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(647)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Hong Kong}} Hong Kong, China &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(282)&lt;/span&gt;
* {{border|{{flagicon2|Indonesia}}}} Indonesia &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(140)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|India}} [[:en:India at the 2006 Asian Games|India]] &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(387)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Iran}} Iran &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(250)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Iraq|2004}} [[:en:Iraq at the 2006 Asian Games|Iraq]] &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(86)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Jordan}} Jordan &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(98)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Japan}} Japan &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(631)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Kazakhstan}} Kazakhstan &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(338)&lt;/span&gt;
{{col-break}}
* {{flagicon2|Kyrgyzstan}} Kyrgyzstan &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(131)&lt;/span&gt;
* {{border|{{flagicon2|South Korea}}}} Korea &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(656)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Saudi Arabia}} Saudi Arabia &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(155)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Kuwait}} Kuwait &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(238)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Laos}} Lao PDR &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(15)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Lebanon}} Lebanon &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(138)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Macau}} Macau, China &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(203)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Malaysia}} [[:en:Malaysia at the 2006 Asian Games|Malaysia]] &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(244)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Maldives}} Maldives &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(55)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Mongolia}} Mongolia &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(175)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Myanmar}} Myanmar &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(40)&lt;/span&gt;
* [[Talaksan:Flag of Nepal.svg|17px]]&lt;!--{{flagicon2|Nepal}} --&gt;Nepal &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(51)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Oman}} Oman &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(81)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Pakistan}} Pakistan &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(157)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Philippines}} [[:en:Philippines at the 2006 Asian Games|Pilipinas]] &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(233)&lt;/span&gt;
{{col-break}}
* {{flagicon2|Palestine}} Palestine &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(72)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|North Korea}} DPR Korea &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(164)&lt;/span&gt;
* {{border|{{flagicon2|Qatar}}}} Qatar &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(359)&lt;/span&gt;
* {{border|{{flagicon2|Singapore}}}} [[:en:Singapore at the 2006 Asian Games|Singapore]] &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(134)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Sri Lanka}} Sri Lanka &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(151)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Syria|1980}} Syria &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(155)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Thailand}} Thailand &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(378)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Tajikistan}} Tajikistan &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(103)&lt;/span&gt; 
* {{flagicon2|Turkmenistan}} Turkmenistan &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(43)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|East Timor}} Timor-Leste &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(15)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Chinese Taipei}} [[:en:Chinese Taipei at the 2006 Asian Games|Chinese Taipei]] 
* {{flagicon2|United Arab Emirates}} United Arab Emirates &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(131)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Uzbekistan}} Uzbekistan &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(243)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Vietnam}} Vietnam &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(247)&lt;/span&gt;
* {{flagicon2|Yemen}} [[:en:Yemen at the 2006 Asian Games|Yemen]] &lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;(24)&lt;/span&gt;
{{col-end}}

== Mga lokasyon ng palaro ==
* [[Grand Hamad Stadium|Al-Arabi Sports Club]] – [[Fencing]], [[football (soccer)]], [[rugby sevens]]. [[table tennis]]
* Al-Dana Club – [[Bodybuilding]], [[chess]], [[weightlifting]]
* Al-Gharrafa Sports Club – [[Football (soccer)]], [[handball]]
* Al-Khor Road Course – [[cycling]]
* Al-Rayyan Sports Club – [[Baseball]], [[football (soccer)]], [[field hockey|hockey]], [[volleyball]], [[softball]]
* Al-Sadd Sports Club – [[Cue sports]], [[football (soccer)]], [[sepak takraw]], [[water polo]]
* Academy for Sports Excellence (ASPIRE) – Artistics [[gymnastics]], [[badminton]], [[boxing]], [[canoe]], [[kayak]], [[cycling]], [[kabaddi]], [[rhythmic gymnastics]], [[trampoline]], [[wrestling]], [[wushu]]
* Basketball Indoor Hall – [[Basketball]]
* [[Corniche]] – [[Cycling]], [[Athletics (track and field)|athletics]], [[triathlon]]
* Doha Golf Club – [[Golf]]
* Doha Racing &amp; Equestrian Club – [[Equestrianism|Equestrian]]
* Doha Sailing Club – [[Sailing]]
* [[Hamad Aquatic Centre]] – [[Diving]], [[swimming]], [[synchronised swimming]]
* Khalifa International Tennis and Squash Complex – [[Soft Tennis]], [[squash (sport)|squash]], [[tennis]]
* [[Khalifa International Stadium|Khalifa Stadium]] – [[Athletics (track and field)|Athletics]]
* Lusail Shooting Complex – [[Archery]], [[shooting]]
* Mesaieed Endurance Course – Equestrian Endurance
* Qatar Bowling Centre – [[Bowling]]
* [[Qatar Sports Club]] – [[Football (soccer)]], [[judo]], [[karate]], [[taekwondo]]
* The Sport City – [[Beach volleyball]]
* West Bay Lagoon – [[Rowing]]

== Aksidente ==
[[Talaksan:Kim Hyung Chil.PNG|250px|right|thumb|Si Kim Hyung Chil at ang kabayong si Bundaberg Black bago naganap ang aksidente]]

Isang trahedya ang naganap sa Palaro ng Asya nang malaglag sa kabayo at namatay ang equestrian na mula sa bansang Korea na si [[:en:Kim Hyung-Chil|Kim Hyung Chil]] sa kaumagahan ng [[Disyembre 7]] habang idinadaos ang labanan na ''cross-country'' sa palakasang ''equestrian''.&lt;ref&gt;[http://www.doha-2006.com/gis/menuroot/news/article.aspx?id=18937 DAGOC mourns rider after fatal fall]&lt;/ref&gt; Ang aksidente ay naganap sa ika-walong (8) talon &lt;ref&gt;[http://asia.news.yahoo.com/061207/kyodo/d8ls02tg1.html Asian Games: S. Korean rider dies after equestrian accident]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;today.reuters.co.uk&quot;&gt;[http://today.reuters.co.uk/news/articlenews.aspx?type=sportsNews&amp;storyid=2006-12-07T130108Z_01_L0718223_RTRUKOC_0_UK-GAMES-ASIAN-EQUESTRIAN-DEATH.xml South Korean rider dies in jump fall]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  na ginanap kahit umuulan.  Ang larangan ng ''cross-country'' ay ginanap sa loob ng tatlong (3) araw.  Malaking pinsala ang naidulot sa naturang atleta ng pagkadagan ng kabayo, na nagngangalang ''Bundaberg Black'',&lt;ref&gt;[http://www.deccanherald.com/deccanherald/dec72006/update1624492006127.asp South Korean rider dies in jump fall]&lt;/ref&gt; dahilan upang daliang itinakbo sa ospital si Kim Hyung-Chil at ang opisyal na promulgasyon na kanyang kamatayan ay kinumpirma ng komiteng punong-abala bago sumapit ang tanghali noong araw na iyon (oras sa Qatar).&lt;ref&gt;[http://sportsillustrated.cnn.com/2006/more/12/07/bc.me.spt.asiangames.ro.ap/index.html?section=si_latest Asian Games roundup: Equestrian rider's death overshadows competition]{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;[http://english.aljazeera.net/NR/exeres/B0C5514C-B5F9-434F-A056-162F92B482E2.htm Tragedy strikes Games]&lt;/ref&gt; (alas-6&amp;nbsp;ng gabi sa Timog Korea).

Base sa mga naging batayan ng presidente ng Pambansang Komiteng Pang-Olimpiko ng Korea na si Kim Jung Kil, hindi maayos na natantsa ng kabayo ang kanyang talon at dahil sa basa ang paligid dahil sa ulan, nadulas ito at tumilapon ang atleta.  Ang mga opisyal mula sa Timog Korea ay humingi ng isang imbestigasyon upang matukoy kung may pagkakasala ang punong-abala o ang ulan ang naging sanhi ng trahedya.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Koreans demand probe into death fall |url=http://newsinfo.inq7.net/breakingnews/sports/view_article.php?article_id=36949 |access-date=2007-04-28 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406155257/http://newsinfo.inq7.net/breakingnews/sports/view_article.php?article_id=36949 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

''&quot;In my professional opinion, neither the weather nor the footing had any bearing on this accident. If the horse falls, it's like two tons of bricks falling on you. There is nothing you can do about it,&quot;'' winika ni Andy Griffiths, ang ''technical overseer'' ng Palaro.&lt;ref&gt;[http://edition.cnn.com/2006/SPORT/12/08/asia.games/index.html Asia Games death 'tragic accident']&lt;/ref&gt;

Ang tatay ni Kim ay isa ring atleta ng palakasang Equestrian na lumahok sa [[:en:1964 Summer Olympics|Palarong Olympics 1964]] sa [[Tokyo]] at ang mas nakababatang Kim ay nanalo ng medalyang pilak sa [[:en:2002 Asian Games|Palaro ng Asya 2002]] sa [[:en:Busan|Busan]] gamit ang parehong kabayo.&lt;ref name=&quot;today.reuters.co.uk&quot;/&gt;

Ito ang naging pang-walong (8) kamatayan na may kaugnayan sa Palaro ng Asya 2006 at ang tanging insidente na may biktimang atleta.&lt;ref&gt;[http://townsvillebulletin.news.com.au/common/story_page/0,7034,20889543%255E23218,00.html Equestrian rider dies at Asian Games]&lt;/ref&gt;

== Mga batayan ==
{{reflist}}

== Kawing panlabas ==
* [http://www.doha-2006.com Opisyal na website ng Palaro ng Asya 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107044235/http://www.doha-2006.com/ |date=2007-01-07 }}
* [http://www.stagelink.com/photopost/showgallery.php/cat/538 Stagelink - Pagbubukas na seremonya backstage at mga larawan na kinuha mula sa Khalifa Stadium mula 2005 at 2006]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070819183615/http://www.stagelink.com/photopost/showgallery.php/cat/538 |date=2007-08-19 }}

{{Palarong Asyano}}
{{Nations at the 2006 Asian Games}}
{{Events at the 2006 Asian Games}}

[[Kategorya:Palakasan]]
[[Kategorya:Asya]]
[[Kategorya:Palarong Asyano]]</text>
      <sha1>rg6fly1hosp3hoowvtcsk9sslzzzthy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>One Piece</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19067</id>
    <revision>
      <id>2212384</id>
      <parentid>2211237</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T02:39:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stephan1000000</username>
        <id>98632</id>
      </contributor>
      <comment>1167</comment>
      <origin>2212384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6728" sha1="n5xn34s7wfztp63bkcubi6ms5s270kg" xml:space="preserve">{{cleanup|date=Agosto 2011}}

{{Infobox animanga/Header
| title           = One Piece
| image           = 
| caption         = 
| ja_kanji        = ONE PIECE（ワンピース）
| ja_romaji       = Wan Pīsu
| genre           = &lt;!--Discuss in talk page before adding or removing genres, however, keep in mind [[WP:MOS-AM#Content]]. Thank you.--&gt;[[Action (genre)|Action]], [[Adventure (genre)|Adventure]], [[Comedy-drama]]&lt;!--Discuss in talk page before adding or removing genres, however, keep in mind [[WP:MOS-AM#Content]]. Thank you.--&gt;
}}
{{Infobox animanga/Print
| type            = manga
| author          = [[Eiichiro Oda]]
| publisher       = [[Shueisha]]
| publisher_en    = [[Viz Media]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}}, {{abbr|GBR|United Kingdom}})&lt;br /&gt;[[Gollancz Manga]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})&lt;br /&gt;[[Madman Entertainment]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})
| demographic     = ''[[Shōnen manga|Shōnen]]''
| magazine        = [[Weekly Shōnen Jump]]
| magazine_en     = [[Shonen Jump (magazine)|Shonen Jump]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}})
| first           = 4 July 1997
| last            = 
| volumes         = 114
| volume_list     = List of One Piece manga volumes
}}
{{Infobox animanga/Video
| type            = Serye
| director        = [[Kōnosuke Uda]] (1999–2006)&lt;br/&gt;Munehisa Sakai (2006–2008)&lt;br /&gt;Hiroaki Miyamoto (2008–present)
| producer        = Yoshihiro Suzuki
| writer          = Hirohiko Uesaka&lt;br/&gt;Tatsuya Hamazaki
| music           = 
| studio          = [[Toei Animation]]
| licensor        = [[Madman Entertainment]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})&lt;br /&gt;[[4Kids Entertainment]] ({{abbr|USA|United States}} , {{abbr|CAN|Canada}})(2004–2007)&lt;br /&gt;[[Funimation Entertainment]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}})(2007–present)
| network         = [[Animax]], [[Fuji TV]]
| network_en      = [[Toonami (UK)|Toonami]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})&lt;br/&gt;[[CN Too]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})&lt;br/&gt;[[YTV (TV channel)|YTV]] ({{abbr|CAN|Canada}})&lt;br/&gt;[[Cartoon Network (United States)|Cartoon Network]] ({{abbr|USA|United States}}, 2005–2007)&lt;br/&gt;[[Toonami]] ({{abbr|USA|United States}}, 2005–2008)&lt;br/&gt;[[Fox Broadcasting Company]] ({{abbr|USA|United States}}, 2003–2005)&lt;br/&gt;[[Cartoon Network (Australia)|Cartoon Network]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})&lt;br /&gt;[[Network Ten]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})
| first           = 20 Oktubre 1999
| last            = 
| episodes        = 1167
| episode_list    = List of One Piece episodes
}}
{{Infobox animanga/Other
| title           = Related works
| content         = 
* [[List of One Piece films|''One Piece'' films]]
* [[List of One Piece video games|''One Piece'' video games]]
}}
{{Infobox animanga/Footer}}
Ang '''One Piece''' ay isang seryeng '''Japanese Shonen Manga''' at '''Anime''' na nilikha ng Hapon na si '''Eichiro Oda''' na naging seryal na sa '''Weekly Shonen Jump''' mula pa noong 4 July 1997. Ang bawat kabanata ay inilalathala sa '''takobon''' volumes ni '''Shueisha''', sa una nitong release noong 24 Disyembre 1997, at ang ika-60 bolyum ay noong Nobyembre 2010. Pagdaan ng 2010, inanunsiyo ng '''Shueisha''' na naipagbili na nila ang mahigit sa 200 milyong bolyum ng '''One Piece''' sa ngayon; ang ika-60 na volume ay nakapagtala ng bagong record para sa pinakamataas na initial print run sa lahat ng aklat sa Japan sa kasaysayan na may 3.4 milyong kopya. Ito rin ang unang aklat na naibenta ng mahigit 2 milyong kopya sa Opening Week ng '''Oricon Book Ranking''' ng Japan.

Hango ang One Piece sa paglalakbay ni '''Monkey D. Luffy''', isang 17 taong gulang na lalaki na nakakain ng sinumpaang prutas (Hapon: 悪魔の実, ''Akuma no Mi'', [[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Devil Fruit'') na tinatawag na '''Gomu Gomu no Mi''' (Sa Pilipinas: Sinumpaang Prutas ng Goma Goma) na naging daan upang ang katawan niya ay humaba at ma-deform na parang Goma, at ang kanyang itinatag na grupo, ang '''Straw Hat Pirates'''. Nilakbay ni Luffy ang karagatan upang mahanap ang pinakatago-tagong at ang pinakamalaking kayamanan na tinawag na '''One Piece''' at upang hirangin siya bilang ang susunod na '''Hari ng mga Pirata'''.

Sinimulan ang pagpapalabas ng One Piece sa Pilipinas noong 2003&amp;nbsp;ng '''GMA Network 7'''. Nakailan na rin itong pag-uulit ng mga episodes dahil sa pagbaba ng ratings nito sa kalabang Network na '''ABS-CBN'''. Ang kasalukuyang episode nito sa Pilipinas ay sa pakikipagsapalaran sa '''Enies Lobby''' at sa '''CP9'''. At sa kabila ng maraming udlot sa telebisyon, unti-unting tumataas ang ratings ito sa 17% kumpara sa kabilang estasyon na 12-15%.

== Buod ==

Ang kuwento ay hango sa 17 taong gulang na si [[:en:Monkey D. Luffy|Monkey D. Luffy]] na pinukaw ng kanyang idolo noong bata pa sya na si [[:en:List of One Piece characters#Shanks|Red Haired Shanks]] na naglalakbay upang hanapin ang '''One Piece'''. Sa paglalakbay ni Luffy, bumuo siya ng isang samahang pirata na tinawag niyang '''Straw Hat Pirates'''. Ang grupo ay binubuo nila: 
*Pirate Hunter [[:en:List of One Piece characters#Roronoa Zoro|Roronoa Zoro]]
*Cat Thief [[:en:List of One Piece characters#Nami|Nami]] (Ang Tagapaglayag)
*Sharpshooter Sogeking [[:en:List of One Piece characters#Usopp|Usopp]] (Ang Sniper)
*Black Leg [[:en:List of One Piece characters#Sanji|Sanji]] (Ang Tagapagluto)
*Cotton Candy Lover [[:en:List of One Piece characters#Tony Tony Chopper|Chopper]] (Ang Manggagamot)
*[[:en:List of One Piece characters#Nico Robin|Nico Robin]] (Ang Arkeyolohista)
*Cyborg [[:en:List of One Piece characters#Franky|Franky]] (Ang Shipwright)
*Humming [[:en:List of One Piece characters#Brook|Brook]] (Ang Musikero).
*Jinbei (Ang Helmsman)

Humarap din sila sa maraming pagsubok sa lahat ng sulok ng mundo. Ang pinakamalaki nilang kalaban ay ang mga [[:en:List of One Piece characters#Marines|Marino]] na hawak ng [[:en:List of One Piece characters#World Government|Pamahalaang Pandaigdig]] na naghahanap ng hustisya upang tuldukan ang [[:en:Golden Age of Piracy|Ginintuang Yugto ng mga Pirata]]. Marami ring ibang istorya ang hango sa paglalaban ng Gobyerno ,Pitong Warlord at ng Apat na Emperador, ang apat na pinakamalakas na pirata sa buong mundo.

Matapos ang pagkamatay nila [[:en:List of One Piece characters#Portgas D. Ace|Portgas D. Ace]] (Ang kapatid ni Luffy na hindi niya kadugo) at ni [[:en:List of One Piece characters#Whitebeard|Whitebeard]], ang bawat miyembro ng Strawhats ay sumailalim sa matinding pagsasanay. Matapos ang dalawang taon, nabuo ulit sila sa '''Sabaody Archipelago''' at tinuloy ang paglalakbay sa Bagong Daigdig ('''New World''').

[[Kategorya:Shōnen manga]]</text>
      <sha1>n5xn34s7wfztp63bkcubi6ms5s270kg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pistoia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20857</id>
    <revision>
      <id>2212442</id>
      <parentid>2027143</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T08:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4951" sha1="fqixl7gghkzf42yoo7rlxah1x2t7era" xml:space="preserve">{{Infobox Italian comune|name=Pistoia|official_name=Città di Pistoia|native_name=|image_skyline=Pistoia Cathedral - Bell Tower.jpg|imagesize=|image_alt=|image_flag=Pistoia City Flag.gif|image_caption=Ang kampanilya ng katedral sa Piazza Duomo|image_shield=Pistoia-Stemma.png|shield_alt=|image_map=Map of comune of Pistoia (province of Pistoia, region Tuscany, Italy).svg|map_alt=|map_caption=Pistoia sa loob ng Lalawigan ng Pistoia|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|43|56|N|10|55|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Toscana]]|province=[[Lalawigan ng Pistoia|Pistoia]] (PT)|frazioni=tingnan ang [[#Mga frazione (Mga distrito)|talaan]]|mayor_party=|mayor=[[Alessandro Tomasi]]|area_footnotes=|area_total_km2=236.17|population_footnotes=|population_total=90363|population_as_of=31 Agosto 2016|pop_density_footnotes=|population_demonym=Pistoiese (isahan), Pistoiesi (maramihan)|elevation_footnotes=|elevation_m=65|twin1=|twin1_country=|istat=|saint=[[Santiago, anak ni Zebedeo|St. Jacopo]]|day=Hulyo 25|postal_code=51100|area_code=0573|website={{official website|http://www.comune.pistoia.it}}|footnotes=}}[[Talaksan:Pistoia0003.jpg|thumb|250x250px| Ang Ospedale del Ceppo]]
[[Talaksan:Pistoia_Baptistery_01.jpg|thumb|334x334px| Ang oktagonal pabinyagan]]
[[Talaksan:Duomo_di_Pistoia.jpg|thumb|250x250px| Ang Duomo]]
[[Talaksan:Pistoia_madonna_del_umilta_001.JPG|thumb|250x250px| Panloob ng ''[[Basilica ng Our Lady of Humility|Basilika ng Mahal na Ina ng Kababaang-loob]]'']]

Ang '''Pistoia''' ({{IPAc-en|US|p|ɪ|ˈ|s|t|ɔɪ|ə|,_|p|iː|ˈ|s|t|oʊ|j|ɑː}}&lt;ref&gt;{{Cite American Heritage Dictionary|Pistoia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite Merriam-Webster|Pistoia}}&lt;/ref&gt; Italian:&amp;nbsp;[pisˈtoːja]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Canepari |first=Luciano |title=Dizionario di pronuncia italiana online |url=http://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=Pistoia |access-date=1 May 2015 |language=it}}&lt;/ref&gt;) ay isang lungsod at [[komuna]] sa rehiyon ng [[Italya]] ng [[Toscana]], ang kabesera ng isang [[Lalawigan ng Pistoia|lalawigan na may parehong pangalan]], na matatagpuan mga {{Convert|30|km|mi}} sa kanluran at hilaga ng [[Florencia]] at tinatawid ng [[Ombrone Pistoiese]], isang sanga ng Ilog [[Arno]]. Ito ay isang tipikal na lungsod ng medyebal ng Italya, at umaakit ito ng maraming turista, lalo na sa tag-araw. Ang lungsod ay sikat sa buong Europa para sa mga [[Nurse ng halaman|nursery ng halaman]] nito.

== Kasaysayan ==
''Ang Pistoria'' (sa [[Wikang Latin|Latin]] na iba pang posibleng anyo ay ''Pistorium'' o ''Pistoriae'') ay isang sentro ng mga pamayanang [[Mga Galo|Galo]], [[Ligures|Liguria]], at [[Kabihasnang Etrusko|Etrusko]] bago naging [[Colonia (Romano)|kolonya]] ng [[Sinaunang Roma|Roma]] noong ika-6 na siglo BK, kasama ang mahalagang daan [[Sa pamamagitan ng Cassia|Via Cassia]]: noong 62 BK ang demagogo na si [[Catilina]] at ang kaniyang mga kasamang kasabwat ay pinatay sa malapit. Mula sa ika-5 siglo ang lungsod ay isang obispo, at sa panahon ng kaharian ng [[Mga Lombardo|Lombardo]] ito ay isang maharlikang lungsod at nagkaroon ng ilang mga pribilehiyo. Ang pinakakahanga-hangang kapanahunan ng Pistoia ay nagsimula noong 1177 nang iproklama nito ang sarili bilang isang [[Komuna|malayang komunidad]]: sa mga sumunod na taon ito ay naging isang mahalagang sentrong pampolitika, nagtatayo ng mga pader at ilang pampubliko at relihiyosong mga gusali.

== Heograpiya ==
May hangganan ang Pistoia sa mga munisipalidad ng [[Agliana]], [[Alto Reno Terme]], [[Cantagallo, Italy|Cantagallo]], [[Lizzano in Belvedere]], [[Marliana]], [[Montale]], [[Quarrata]], [[Sambuca Pistoiese]], [[San Marcello Piteglio]], at [[Serravalle Pistoiese]].&lt;ref&gt;{{OSM|r|42722|Pistoia}}&lt;/ref&gt;{{Wide image|Pistoia Panorama 01.jpg|900px|Isang panoramikong tanaw ng Pistoia mula sa hilagang-kanluran.}}

== Mga ugnayang pandaigdig ==

=== Kakambal na bayan - mga kapatid na lungsod ===
Ang Pistoia ay kakambal sa:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pistoia |url=https://www.italien.de/staedte/pistoia |access-date=2019-12-22 |website=italien.de |publisher=Italien.de |language=de}}&lt;/ref&gt;

* {{Flagicon|SRB}} [[Kruševac]], Serbia
* {{Flagicon|FRA}} [[Pau, Pyrénées-Atlantiques|Pau]], Pransiya (1975)
* {{Flagicon|GER}} [[Zittau]], Alemanya

== Tingnan din ==

* [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Pistoia]]

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga pinagmumulan ==

* [[David Herlihy]]. ''Medieval at Renaissance Pistoia: ang kasaysayang panlipunan ng isang bayan ng Italya'' . [[New Haven, Connecticut|New Haven]] at [[Londres]], [[Yale University Press]], 1967.

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.pistoia.it/ Comune ng Pistoia]
* [http://www.pistoiablues.com/ Pistoia Blues Festival]
* [http://digilander.libero.it/pistoia_tour/ Virtual tour ng lungsod] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017161803/http://digilander.libero.it/pistoia_tour/ |date=2008-10-17 }}
{{Lalawigan ng Pistoia}}

[[en:Pistoia]]</text>
      <sha1>fqixl7gghkzf42yoo7rlxah1x2t7era</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21712</id>
    <revision>
      <id>2212414</id>
      <parentid>2188903</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T05:15:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10183" sha1="0yylkfg8mq61we954zdoxbi3r9f0gdl" xml:space="preserve">{{Infobox games
| name                   = Ika-3 Palarong Paralimpiko ng ASEAN
| logo                   = Asean-para.png
| size                   = 200px
| caption                = 
| host city              = [[Manila]], [[Philippines]]
| country                = 
| motto                  = Triumph of the Competitive Spirit
| nations participating  = 11
| teams participating    = 
| debuting countries     =
| athletes participating = 1,000 (inaasahan)
| sports                 = 
| events                 = 394 sa 10 na mga sport
| dates                  = 
| opening ceremony       = 14 Nobyembre&lt;!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| closing ceremony       = 20 Disyembre&lt;!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| officially opened by   = [[Lito Atienza]] &lt;br&gt; {{small|Alkalde ng [[Maynila]]}}
| officially closed by   = 
| athlete's oath         = 
| judge's oath           = 
| torch lighter          = 
| Paralympic torch       = 
| Queen's Baton          = &lt;!-- for Commonwealth Games only --&gt;
| stadium                = [[Rizal Memorial Stadium]]
| Paralympic stadium     = 
| length                 = 
| indprize               = 
| tmprize                = 
| website                = 
| previous               = [[2003 ASEAN Para Games|Hanoi 2003]]
| next                   = [[2008 ASEAN Para Games|Nakhon Ratchasima 2008]]
| SpreviousS             = 
| SnextS                 = 
| Sprevious              = 
| Snext                  = 
}}

Ang '''Ika-3 [[Palarong Paralimpiko ng ASEAN]]''' o '''3rd ASEAN Para Games''' ay ginanap sa pagtatapos ng [[Palaro ng Timog Silangang Asya taong 2005]]. Ang kaganapang pampalakasang ito ay para sa mga manlalaro na may kapansanan. Ginanap sa [[Lungsod ng Maynila]] mula [[Disyembre 14]], [[2005]] hanggang [[Disyembre 20]], [[2005]], ang palarong ito ay dinaluhan at nilahukan ng mga atleta na may kapansanan sa paglalakad, kapansanan sa paningin at ang may mga [[:en:Cerebral palsy|cerebral palsy]] mula sa labing-isang (11) bansa mula sa [[Timog-Silangang Asya]]. Ang mga seremonyang pagbubukas at pagsasara ay ginanap sa loob ng [[Intramuros]], [[Lungsod ng Maynila]], [[Pilipinas]].

==Pag-unlad at preparasyon==

===Lugar===
Ang Ika-3 ASEAN Para Games naging 11 venues para sa laro.
{| border=1 style=&quot;border-collapse:collapse; text-align:left; font-size:100%; border:2px solid blue;&quot;
|- style=&quot;text-align:center; color:white; font-weight:bold; background:red;&quot;
| City || Competition Venue|| Sports
|-
!rowspan=13|[[Manila]]!!colspan=2|[[Rizal Memorial Sports Complex]]
|-
|Rizal Memorial Coliseum || Judo
|-
|Rizal Memorial Stadium || Opening and closing ceremony, Athletics
|-
|Rizal Memorial Swimming Pool || Swimming
|-
|Rizal Memorial Tennis Court || Wheelchair Tennis
|-
!colspan=2|Other
|-
| Emilio Aguinaldo College Gymnasium || Powerlifting, Wheelchair Basketball
|-
| GSIS Hall || Chess
|-
| Ninoy Aquino Gym || Table tennis
|-
| PSC Badminton Hall || Badminton
|-
| San Andres Gym || Goalball
|-
| Baywalk, Roxas Blvd, Manila Yacht Club|| Sailing demo
|}

== Talaan ng medalya ==
{{colorbox|#ccccff|&amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;}} Host bansa
{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable plainrowheaders|team=NPC|caption=}}
|-
|1||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagIOC2team|THA|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}      ||139||64||28||231
|-
|2||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagIOC2team|VIE|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}      || 80|| 36|| 22||138
|-
|3||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagIOC2team|MAS|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}           || 75|| 40|| 26||141
|-
|4||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagIOC2team|INA|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}        || 30|| 26|| 20|| 76
|-
|5||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagIOC2team|MYA|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}              || 29|| 12||  4|| 45
|-style=&quot;background:#ccccff&quot;
|6||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagIOC2team|PHI|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}* || 19|| 39|| 37|| 95
|-
|7||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagIOC2team|SIN|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}           || 15||  9||  9|| 33
|-
|8||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagIOC2team|BRU|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}    ||  7||  5||  5|| 17
|-
|9||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagIOC2team|CAM|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}             ||  0||  3||  2||  5
|-
|10||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagIOC2team|LAO|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}    ||  0||  2||  1||  3
|-
|11||style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagIOC2team|TLS|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}       ||  0||  0||  0||  0
|-
! colspan=2| Kabuuan (11 NPC)!! 394 !! 236 !! 154 !! 784
|-
|}

== Merkado ==

===Logo===

=== Maskota ===
[[Talaksan:Buboy butanding the mascot.PNG|150px|thumb|right|Si Buboy Butanding, Ang opisyal na ''mascot'' ng Ikatlong Palarong Paralimpiko ng ASEAN.]]

Ang opisyal na ''mascot'' ng palaro ay si Buboy Butanding, hango sa isang butanding, (sa Ingles: ''[[:en:Whale shark|whale shark]]'') isa sa mga pinakamalaking uri ng isda sa buong mundo, na matatagpuan sa karagatan ng lalawigan ng [[Sorsogon]]. Si Buboy ay makikitang nakasuot ng isang salaming parasol o antipara ''(sun glasses)'' upang kumatawan sa mga may kapansanan sa paningin.

===Awit===

== Mga larangan ng palakasan ==

===Seremonya ng Pagbubukas===
Any seremonya ng pagbubukas na ginanap sa Rizal Memorial Stadium sa Disyembre 14 2005 sa ganap na 20:00 (PST). Any laro ay binuksan ni Manila Mayor, [[Lito Atienza]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.philstar.com:8080/palaro/312321/3rd-asean-para-games-sumambulat-na|title=3rd ASEAN Para Games opened|access-date=2019-01-02|archive-date=2017-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170205013704/http://www.philstar.com:8080/palaro/312321/3rd-asean-para-games-sumambulat-na|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170205013704/http://www.philstar.com:8080/palaro/312321/3rd-asean-para-games-sumambulat-na |date=2017-02-05 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vietnambreakingnews.com/2005/12/3rd-asean-para-games-kicks-off-in-the-philippines/|title=3rd ASEAN Para Games Kicks Off in the Philippines|access-date=2019-01-02|archive-date=2019-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115193739/https://www.vietnambreakingnews.com/2005/12/3rd-asean-para-games-kicks-off-in-the-philippines/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===Seremonya ng Pagsasara===
Ang seremonya ng pagsasara ay ginanap sa Rizal Memorial Stadium sa Disyembre 20 2005 sa ganap na 20:00 (PST). Ang ASEAN Para Games responsibilidad ay kamayan sa ibabaw ng Thailand, host ng [[2008 ASEAN Para Games]].

===Mga bansang naglalahok===
* {{flagIOC2team|BRU|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}
* {{flagIOC2team|CAM|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}
* {{flagIOC2team|INA|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}
* {{flagIOC2team|LAO|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}
* {{flagIOC2team|MAS|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}
* {{flagIOC2team|MYA|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}
* {{flagIOC2team|PHI|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}
* {{flagIOC2team|SIN|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}
* {{flagIOC2team|THA|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}
* {{flagIOC2team|TLS|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}
* {{flagIOC2team|VIE|Palarong Paralimpiko ng ASEAN 2005}}

===Mga laro===
====Pangunahing Laro====
* {{GamesSport|Athletics}}
* {{GamesSport|Badminton}}
* {{GamesSport|Chess}}
* {{GamesSport|Goalball}}
* {{GamesSport|Judo}}
* {{GamesSport|Powerlifting}}
* {{GamesSport|Swimming}} 
* {{GamesSport|Table tennis}}
* {{GamesSport|Wheelchair basketball}}
* {{GamesSport|Wheelchair tennis}}

==== Mga larangang pang-demonstrasyon ====

Ang mga sumusunod ay pang-demonstrasyon lamang (demonstration sports). Walang ibinibigay na medalya sa mga manlalarong nanalo sa mga larangang ito.

* {{GamesSport|Boccia}}
* {{GamesSport|Wheelchair fencing}}
* {{GamesSport|Sailing}}
* {{GamesSport|Ten-pin bowling}}

==Mga sanggunian==
{{reflist|2}}

== Mga kawing panlabas ==
Nasa wikang [[Ingles]]:
* [https://web.archive.org/web/20060202053407/http://3rdaseanparagames.org.ph/ 2005 ASEAN Para Games Official Website] Retrieved using [[Wayback Machine]].
* [http://www.sailability.org/ Sailability] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619202444/http://www.sailability.org/ |date=2018-06-19 }}
* [http://www.accessclass.org/ International Access Class Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302043234/http://www.accessclass.org/ |date=2021-03-02 }}
* [http://www.sailing.org/default.asp?MenuID=t09mGN`wzzCp20/HuCVrCBO43?HJUg/NHk6QAAKYQGt`HafcoQ1NvaW6S1xy/ International Association For Disabled Sailing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210513145126/https://www.sailing.org/default.asp?MenuID=t09mGN%60wzzCp20%2FHuCVrCBO43%3FHJUg%2FNHk6QAAKYQGt%60HafcoQ1NvaW6S1xy%2F |date=2021-05-13 }}
* [http://www.sailing.org.ph/psa.htm Asosasyon sa Paglalayag ng Pilipinas]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929230615/http://www.sailing.org.ph/psa.htm |date=2007-09-29 }}
* [http://www.psc.gov.ph/psc_linkages_nsa.htm Philippine Sports Commission - National Sports Associations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007150735/http://www.psc.gov.ph/psc_linkages_nsa.htm |date=2007-10-07 }}
* [http://www.ncwdp.gov.ph/ Pambansang Konseho sa Kapakanan ng mga may Kapansanan sa Pilipinas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070519081120/http://www.ncwdp.gov.ph/ |date=2007-05-19 }}
* [http://www.3rdaseanparagames.org.ph/ Opisyal na website ng 3rd ASEAN ParaGames] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928091833/http://www.3rdaseanparagames.org.ph/ |date=2007-09-28 }}
* [http://www.kl06fespicgames.com.my/kl06/default.asp?p=kl06&amp;what=program Ika-9 na FESPIC Games, sa Kuala Lumpur, Malaysia 2006.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070501011847/http://www.kl06fespicgames.com.my/kl06/default.asp?p=kl06&amp;what=program |date=2007-05-01 }}

{{s-start}}
{{s-bef|before=[[2003 ASEAN Para Games|Hanoi]]}}
{{s-ttl|title=''[[ASEAN Para Games]]'' &lt;br/&gt; [[Manila]]|years=''III ASEAN Para Games'' (2005)}}
{{s-aft|after=[[2008 ASEAN Para Games|Nakhon Ratchasima]]}}
{{s-end}}

{{ASEAN Para Games}}

{{DEFAULTSORT:2005 Asean Paragames}}
[[Kategorya:ASEAN Para Games]]


{{Pilipinas-stub}}
{{palakasan-stub}}</text>
      <sha1>0yylkfg8mq61we954zdoxbi3r9f0gdl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MUH~</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24371</id>
    <revision>
      <id>2212332</id>
      <parentid>2167812</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T18:59:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11753" sha1="s8yvjhr5gxohgjzd0pjymo74pc0azeq" xml:space="preserve">{{cleanup|date=Enero 2014}}
{{orphan|date=Hulyo 2009}}

[[Talaksan:Imge5953b403wv7og.jpg|thumb|250px|right|Miyembro ng bandang MUH. (Mula sa kaliwa)Akie Harada(dilaw), Mori Yurika(pink), at Usami Nana(asul)]]
[[Talaksan:muhanime.JPG|thumb|250px|right|Opisyal na anime version ng grupo]]
[[Talaksan:akihabaraMuhGenki.jpg|thumb|100px|right|genki attire ng MUH~]]
[[Talaksan:akihabaraMuhMaid.jpg|thumb|100px|right|maid attire ng MUH~]]
[[Talaksan:akihabaraMuhPajama1.jpg|thumb|100px|right|pajama attire ng MUH~]]
[[Talaksan:akihabaraMuhPajama2.jpg|thumb|100px|right|isa pang pajama attire ng MUH~]]
Ang '''MUH~''' ay isang idol pop girl group mula sa Japan na may titolong &quot;idol cosplay unit&quot;.  Ang pangalan ng grupo na '''MUH~''' ay kinuha mula sa mga pangalan ng mga miyembro ('''M'''ori-'''U'''sami-'''H'''arada). Nagtanghal ang grupong ito ng apat na taon, mula 2003 hanggang 2007.

Sa pangunguna ng kanilang leader na si Mori Yurika, ang idol cosplay unit na ito ay nagtanghal sa buong Japan sa pagkanta ng mga sikat na anime theme songs, at ng sarili nilang gawang kanta.  Bilang isang cosplay unit, nagtanghal ang grupo suot ang iba't-ibang cosplay attires tulad ng mga maid costume, pajama, school uniform, pangsuot na casual,at iba pa. Pinakamadalas makita ang grupo na nagtatanghal live sa mga live houses sa Shibuya, at pati na rin sa Akihabara.

Nagkaroon ng dalawang album ang grupo,  Maamaamaa(まぁまぁまぁ) noong 2003 at Vitamin MUH~(ビタミン☆MUH～) naman noong 2005. Nagkaroon din ng dalawang DVD ang grupo, MUH~ Zoku (ＭＵＨ～★ぞくっ) noong 2005, saka ＭＵＨ～Thank You naman noong 2007.  Bukod sa album at mga DVD, nagkaroon ng mga binentang kalendaryo, picture books, at mga posters ang grupo.  Naging aktibo rin ang grupo sa mga broadband channel na mga palabas, mga programa sa radyo, mga commercial sa telebisyon, nga artikulo sa mga magazine, atbp.

Bukod sa mga aktibidades ng grupo, ang bawat isang miyembro ay may kanya-kanyang kareer sa labas ng grupo.  May mga solo na DVD, sariling picture book, paglabas sa mga commercial, sa mga drama, at pati na rin sa mga pelikula.

Noong ika-9 ng Hunyo 2007, ipinahayag ng grupo ang kanilang opisyal na pagtiwalag noong ika-7 ng Hulyo 2007.  Ito ay naipatibay sa kanilang opisyal na website noong ika-11 ng Hunyo 2007.

=History=

Ang mga miyembro ay napili sa pamamagitan ng kanilang pagkapanalo sa palabas sa telebisyon na 秋葉な連中 (Akiba na Renchuu).  Sila ang kumanta ng anime song cover ng palabas na 秋葉☆リムジン (Akiba Limousine), kung saan sila ay opisyal na binansagang idol cosplay unit.

=Mga Miyembro=
===Harada Akie===
*Profile
**Pangalan: Harada Akie (原田明絵)
**Palantandaang Kulay: Dilaw
**Palayaw: Akie, Akichan (明絵・あきちゃん)
**Kaarawan: Enero 22, 1987
**Ipinanganak sa:  Saitama (埼玉県)
**Tangkad: 148&amp;nbsp;cm　 (4' 9&quot;)
**Statistics: B82cm/W60cm/H81cm
**Dugo: B
**Zodiac Sign: Aquarius
**Hobbies:  Karaoke, Shopping, Computers, at certified 1st class ang kanyang kakayahan sa pagsakay sa kabayo
**Kasalukuyang nakatira sa Hawaii
*Kareer sa labas ng grupo
**yellow☆magic - DVD
**明絵にタッチ！ (Akie ni Tacchi!) - DVD
**初恋センチメンタル (Hatsukoi Senchimentaru) - Picture Book
**Tinuloy ang pagiging idol sa bagong pangalan na Aiba Hina (愛羽ひな) ng grupong Diamond Doll
**Habang miyembro pa ng Diamond Doll, siya rin ay sumali sa idol group na  Happy! Style noong Mayo 6 taong 2008 gamit ang pangalang Aoi Sasamine (笹峰 葵).
**Umalis sa grupong Happy! Style noong Agusto ng taong 2008.
**Ibinalik ang dalang pangalan mula sa Aiba Hina sa pagiging Harada Akie muli noong 27 Setyembre 2009.
**Nag debut bilang isang AV idol sa ilalim ng label na ''Muteki'' noong Nobyembre 2010.
**Naging miyembro ng Ebisu Muscats noong 2011.
**Lumipat ng agency mula ''Muteki'' papuntang ''Idea Pocket'' nung Pebrero 2011, at papunta namang ''SOD Create'' noong Abril 2012.
**Ipinahayag sa kanyang blog ang kanyang pag-alis mula sa industriya ng AV noong Nobyembre 21 taong 2012.
**Ipinahayag sa kanyang blog noong 13 Abril 2015 na siya at ang kanyang boyfriend na Amerikano ay engaged na noong 10 Abril 2015.
**Isinilang ang kanyang panganay na sanggol (lalake) noong 23 Oktubre 2016.
**Isinilang naman ang kanyang pangalawang anak (lalake) noong 26 Hunyo 2021.

===Mori Yurika===
*Profile
**Pangalan： Mori Yurika (森由理香)
**Palantandaang Kulay: Pink
**Palayaw:  Mori-chan(森ちゃん)
**Kaarawan: Enero 23, 1984
**Ipinanganak sa: Tokyo (東京)
**Tangkad: 151&amp;nbsp;cm (4' 11.5&quot;)
**Statistics: B84/W58/H84
**Dugo: A
**Zodiac sign: Aquarius
**Hobbies:  Volleyball
*Kareer sa labas ng grupo
**Pink オルゴール (Pink Orgel) - DVD
**ストロベリー・メール (Strawberry Mail) - picture book
**Kasama ni Akie, nagtayo ng idol group na tinawag na Diamond Doll gamit ang alyas na Yurika (優璃香)

===Usami Nana===
*Profile
**Pangalan: Usami Nana (宇佐美なな)
**Palantandaang Kulay: Asul
**Palayaw: Nanappe (ななっぺ)
**Kaarawan: Oktubre 23, 1985
**Ipinanganak sa: Chiba (千葉)
**Tangkad: 152&amp;nbsp;cm (~5')
**Statistics: B83/W59/H84
**Dugo: O
**Zodiac Sign: Libra
**Hobbies: Paggawa ng mga minatamis, exploration, tennis, at basketball
*Kareer sa labas ng grupo
**na-tural blue･･･ - DVD
**隙魔 (Sakima) - Movie
**こちら本池上署 (Kochira Honikegamisho) - Drama
**ケータイ刑事 銭形海 (Keitai Deka Zenigatakai) - Drama

=Discography=

== Mga Album ==
Sa loob ng apat na taon, nakapaglabas ng dalawang album ang grupo.  Panay mga anime na kanta lamang ang laman ng unang album, at nagkaroon naman sila ng limang original na kanta sa pangalawang album nila.

===まぁまぁまぁ(MaaMaaMaa)===
[[Talaksan:Mala (cover).jpg|thumb|250px|right|Cover of まぁまぁまぁ]]
Inilabas noong Agusto 20, 2003&amp;nbsp;ng Aniplex Label, Sony Music Distributions Japan

Mga Kanta Sa Album Na '''MaaMaaMaa''':
# タッチ「[[:en:Touch (manga)|タッチ]]」
# 残酷な天使のテーゼ「[[:en:Neon genesis evangelion|新世紀エヴァンゲリオン]]」
# キャンディ・キャンディ「キャンディ・キャンディ」
# 風の谷のナウシカ「[[:en:Nausicaa Valley Of The Wind|風の谷のナウシカ]]」&lt;sup&gt;[M]&lt;/sup&gt;
# デリケートに好きして「[[:en:Magical Angel Creamy Mami|魔法の天使クリィミーマミ]]」&lt;sup&gt;[H]&lt;/sup&gt;
# ムーンライト伝説「[[:en:Sailor moon|美少女戦士セーラームーン]]」&lt;sup&gt;[U]&lt;/sup&gt;
# はじめてのチュウ「[[:en:Kiteretsu Daihyakka|キテレツ大百科]]」
# キューティーハニー「[[:en:Cutie honey|キューティーハニー]]」
# となりのトトロ「[[:en:Totoro|となりのトトロ]]」
# めざせポケモンマスター「[[Pokemon|ポケットモンスター]]」
# 勇気の神様「[[:en:Tokimeki memorial|ときめきメモリアル２]]」
# ハム太郎とっとこうた「とっとこハム太郎」

rōmaji na pagbasa:
#Touch 「[[:en:Touch (manga)|Touch]]」
#Zankoku na Tenshi no Te-ze 「[[:en:Neon genesis evangelion|Neon-Genesis Evangelion]]」
#Candy Candy 「Candy Candy」
#Kaze no Tani no Nausicaa 「[[:en:Nausicaa Valley Of The Wind|Nausica of the Valley of the Wind]]」&lt;sup&gt;[M]&lt;/sup&gt;
#Delike-to ni Sukishite 「[[:en:Magical Angel Creamy Mami|Magical Angel Creamy Mami]]」&lt;sup&gt;[H]&lt;/sup&gt;
#Moonlight Densetsu 「[[:en:Sailor moon|Pretty Guardian Sailor Moon]]」&lt;sup&gt;[U]&lt;/sup&gt;
#Hajimete no Chuu 「[[:en:Kiteretsu Daihyakka|Kiteretsu Daihyakka]]」
#Cutie Honey 「[[:en:Cutie honey|Cutie Honey]]」
#Tonari no Totoro 「[[:en:Totoro|Tonari no Totoro]]」
#Mezase Pokemon Master 「[[Pokemon]]」
#Yuuki no Kamisama 「[[:en:Tokimeki memorial|Tokimeki Memorial]]」
#Hamtaro Tottoko Uta 「Tottoko Hamtaro」

===ビタミン☆MUH (Vitamin MUH)===
[[Talaksan:vitamin muh.jpg|thumb|250px|right|Cover of ビタミン☆MUH]]

Inilabas noong 2 Nobyembre 2005&amp;nbsp;ng Aniplex Label, Sony Music Distributions Japan

Mga Kanta Sa Album Na '''Vitamin MUH~''':
# Vitamin MUH～
# タッチ「[[:en:Touch (manga)|タッチ]]」
# おなじ空の下
# 象さんのすきゃんてぃ「[[:en:Highschool! Kimen-gumi|ハイスクール！奇面組]]」
# うれしい予感「[[:en:Chibi Maruko Chan|ちびまる子ちゃん]]」&lt;sup&gt;[U]&lt;/sup&gt;
# お嫁さんになってあげないゾ「[[:en:Kiteretsu Daihyakka|キテレツ大百科]]」&lt;sup&gt;[H]&lt;/sup&gt;
# branco
# 想い出がいっぱい「みゆき」
# お世話します！「花右京メイド隊」
# I do！
# Arrival
# ラムのラブソング「[[:en:Urusei Yatsura|うる星やつら]]」
# 愛・おぼえていますか「[[:en:Macross: Do You Remember Love|超時空要塞マクロス]]」&lt;sup&gt;[M]&lt;/sup&gt;
# ゲキテイ（檄！帝国華撃団）「[[:en:Sakura Wars|サクラ大戦]]」

rōmaji na pagbasa:
# Vitamin MUH～
# Touch 「[[:en:Touch (manga)|Touch]]」
# Onaji Sora no Shita
# Zō-san no Scanty 「[[:en:Highschool! Kimen-gumi|Highschool! Kimen-gumi]]」
# Ureshii Yokan 「[[:en:Chibi Maruko Chan|Chibi Maruko-chan]]」&lt;sup&gt;[U]&lt;/sup&gt;
# Oyomesan ni Natte Agenaizo 「[[:en:Kiteretsu Daihyakka|Kiteretsu Daihyakka]]」&lt;sup&gt;[H]&lt;/sup&gt;
# Branco
# Omoide ga Ippai 「Miyuki」
# Osewashimasu 「Hana Ukyo Maid Team」
# I do！
# Arrival
# Lamu no Love Song 「[[:en:Urusei Yatsura|Urusei Yatsura]]」
# Ai Oboete Imasuka 「[[:en:Macross: Do You Remember Love|Macross]]」&lt;sup&gt;[M]&lt;/sup&gt;
# Gekitei (Geki! Teikoku Kagekidan)「[[:en:Sakura Wars|Sakura Wars]]」

&lt;small&gt;
[M] - solong kinanta ni Mori Yurika&lt;br/&gt;
[U] - solong kinanta ni Usami Nana&lt;br/&gt;
[H] - solong kinanta ni Harada Akie&lt;br/&gt;
&lt;/small&gt;

== Mga DVD ==
[[Talaksan:muhZoku.jpg|thumb|100px|Unang DVD ng banda]]

===ＭＵＨ～★ぞくっ (Unang DVD)===
*Inilabas noong Nobyembre 2, 2005 ng Aqua House
*Photo and Produced by: Shin Yamagishi
*Presyo: 3,990 yen
*Haba ng palabas: 40 minuto

===ＭＵＨ～Thank You (Pangalawang DVD)===
[[Talaksan:muhThankYou.jpg|thumb|100px|Pangalawang DVD ng banda]]
*Inilabas noong Abril 15, 2007 ng Shaten
*Presyo: 3,990 yen
*Haba ng palabas: 50 minuto

= Mga Kantang Itinanghal Sa Mga Live Na Palabas Lamang: =
#ハートビート - ''(Heartbeat)''
#*(''' Mula sa anime na: ''' [[Digi charat|Digi Charat Nyo]])
#ハッピーマテリアル - ''(Happy Material)''
#*(''' Mula sa anime na: ''' [[Negima|Mahou Sensei Negima]])

= Iba Pang Mga Binebenta =

#MUH~ Juice. 
#*Mabibili sa GAMERS store sa Akihabara noong 14 Setyembre 2006 sa halagang 200 yen bawat isa.  (Naubos agad lahat sa loob ng ilang araw lamang.)

= References/External Links =
*[http://www.v-muh.com/ Opisyal na MUH~ website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710214336/http://www.v-muh.com/ |date=2007-07-10 }}
*[http://akieharada.exblog.jp/ Opisyal na blog ni Harada Akie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722091400/http://akieharada.exblog.jp/ |date=2011-07-22 }}
*[http://yurikamori.exblog.jp/ Opisyal na blog ni Yurika Mori]
*[http://usanana.exblog.jp/ Opisyal na blog ni Usami Nana]
*[http://blog.livedoor.jp/aibahina/ Opisyal na blog ni Harada Akie/ Aiba Hina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090412070743/http://blog.livedoor.jp/aibahina/ |date=2009-04-12 }}
*[https://web.archive.org/web/20130131085435/http://ameblo.jp/yuri-yurika/ Opisyal na blog ni Yurika Mori/ Yurika]
*[http://www.ideapocket.com/special/harada_akie/top.htm Opisyal na website ni Harada Akie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140715090522/http://www.ideapocket.com/special/harada_akie/top.htm |date=2014-07-15 }}
*[https://twitter.com/piggy_111 Opisyal na twitter ni Harada Akie]
*[http://akie777.blog.fc2.com/ Opisyal na blog ni Harada Akie pagkatapos umalis sa industriang AV]

[[Kategorya:Mga musiko mula sa Hapon]]
[[Kategorya:Mga banda mula sa Hapon]]</text>
      <sha1>s8yvjhr5gxohgjzd0pjymo74pc0azeq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nobelang Pilipino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25374</id>
    <revision>
      <id>2212387</id>
      <parentid>2183474</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T02:56:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6165" sha1="rejnm8n73emalarnzwk1ssdnsldiq8w" xml:space="preserve">{{Orphan|date=Pebrero 2014}}

{{Unreferenced|date=Hunyo 2009}}
Sa pangkalahatan, ang '''Nobelang Pilipino''' o '''Nobela sa Pilipinas''' ay ang mga [[nobela]]ng nalimbag sa [[Pilipinas]] na inakdaan ng mga may-akdang [[Mga Pilipino|Pilipino]] tungkol sa mga  Pilipino at sa Pilipinas.  Maaari itong nasusulat sa [[wikang Tagalog]], [[wikang Pilipino]], o [[wikang Filipino]], iba pang [[mga wika sa Pilipinas]], at mga wikang dayuhan na katulad ng [[wikang Ingles|Ingles]] at [[wikang Kastila|Kastila]].

==Mga impluwensiya sa pagsulat ng Nobelang Pilipino==
Ayon kay Virgilio S. Almario, naging impluwensiya sa ilang mga nobelistang Pilipino ang sumusunod na mga akdang banyaga: ang ''Hudeo Errante'' (1844) ni [[Eugene Sue]], ang ''Conde de Montecristo'' (1844–46) at ang ''La Dama de las Camellias'' (1848) ni [[Alexandre Dumas]], ang ''Les Miserables'' (1862) ng mga Kastila.

==Kasaysayan ng Nobelang Pilipino==

Ang kasaysayan ng nobela sa Pilipinas ay nagsimula noong [[Kasaysayan ng Pilipinas#Pamumuno ng Espanya (1521–1898)|Panahon ng Kastila]] na may paksain tungkol sa [[relihiyon]], kabutihang-asal, nasyonalismo, at pagbabago.  Nagpapatuloy ito hanggang sa kasalukuyang panahon.

===Panahon ng Kastila===

Ang Commission Permanente de Censura ang sumusuri ng mga akdang pampanitikan na nilalathala upang siguraduhin na walang ano mang paglaban sa pamahalaang Kastila.

Mga uri ng nobela sa panahon ng [[Kastila]]:
*Nobelang panrelihiyon - nagbibigay diin sa kabutihang-asal
*Nobelang mapaghimagsik - nagbibigay diin sa kalayaan, reporma, pagbabago, at diwang nasyonalismo

Halimbawa ng Nobela noong panahon ng Kastila:
* ''[[Noli Me Tangere]]'' at ''[[El Filibusterismo]]'' ni Dr. [[Jose Rizal]] na tungkol sa paghihimagsik
* ''Doctrina Christiana'' (1593) ni Padre Juan de Placencia at Padre Domingo Nieva na tungkol sa relihiyon
* ''Urbana at Felisa'' ni Padre Modesto de Castro na tungkol sa kagandahang-asal at relihiyon
* ''Barlaan at Josaphat'' (1703) ni Padre Antonio de Borja na tungkol sa relihiyon
* ''Ninay'' ni Pedro Paterno (unang nobela)
* ''Ang Bandido sa Pilipinas'' ni [[Graciano Lopez-Jaena]] noong panahon ng [[Kilusang Propaganda|propaganda]] na tungkol sa paghihimagsik at pag - aaklas

===Panahon ng Amerikano===

Nahahati sa tatlong panahon ang kasaysayan ng nobela noong panahon ng [[Estados Unidos|Amerikano]], ang Panahon ng [[Aklatan]]Bayan (1900–1921), Panahon ng Ilaw at [[Panitikan|Panitik]] (1922–1934) at Panahon ng Malasariling [[Pamahalaan]] (1934–1942).  Noong Panahon ng Akalatan, naging maunlad ang nobela na tumatalakay sa mga paksain tungkol sa [[pag-ibig]], paghihimagsik, buhay [[lalawigan]] at karanasan.  Inilalathala sa mga [[pahayagan]] ang mga nobela na payugtu-yugto o hinahati sa parte ang nobela sa mga kabanata.  Si [[Lope K. Santos]], ama ng [[Balarila ng Wikang Pambansa|Balarilang Tagalog]] ang nagsimula ng ganitong paglalathala.

Halimbawa ng mga pahayagan:
*Ang Kapatid ng Bayan
*Muling Pagsilang
*Ang Kaliwanagan
Halimbawa ng nobela na nilathala sa pahayagan:
*''Salawahang Pag-ibig'' ni Lope K. Santos
*''Unang Bulaklak'' ni [[Valeriano Hernandez Peña]] na nilathala sa Ang Kaliwanagan
* ''Nena at Neneng'' ni Valeriano Hernandez Peña na nilathala sa Ang Kapatid ng Bayan
* ''Mag-inang Mahirap'' ni Valeriano Hernandez Peña na nilathala sa Muling Pagsilang
* ''Sampaguitang Walang Bango'' (1918) ni Inigo Ed Regalado

Noong Panahon ng Ilaw at Panitik, hindi naging maunlad ang nobela at nahalina ang mga nobelista na sumulat [[panulaan|tula]] at [[maikling kuwento]].

Halimbawa ng nobela sa pahanon na ito:
*''Mutyang Itinapon'' ni Rosalia Aguinaldo
*''Magmamani'' ni Teofilo Sanco

Noong panahon ng Malasariling Pamahalaan, bumaba ang urin ng nobela dahil sa pagkakahilig ng mga tao sa mga tula at maikling kuwento at pagbabago ng panahon.

===Panahon ng Hapon===
# Noong Panahon ng [[Hapon (bansa)|Hapon]], hindi rin naging maunlad ang nobela dahil sa kakulangan sa materyales ([[papel]]) at niliitan ang mga letra (sa Liwayway)

Halimbawa ng nobela sa panahong ito:
*''Tatlong Maria'' - Jose Esperanza Cruz (1944)
*''Sa Lundo ng Pangarap'' - Gervacio Santiago
*''Lumubog ang Bitwin'' - Isidro Castillo (1944)
*''Sa Pula, Sa Puti'' - Francisco Soc Rodrigo

===Panahon ng Republika (1946–1972)===

Noong panahon ng Ikatlong Repulika ng Pilipinas, walang pagbabago sa sistema ng pagsulat ng nobela at naging tradisyunal. Tumatalakay ng mga paksain tungkol sa nasyonalismo, isyung [[Lipunan|panlipunan]] at naglalayong [[libangan|mang-aliw]] ng [[pagbabasa|mambabasa]].

Halimbawa ng nobela sa panahon na ito
*''Sa Mga Kuko ng Liwanag'' - Edgardo Reyes
*''Binhi at Bunga'' - Lazaro Francisco
*''Dekada 70'' - [[Lualhati Bautista]]
*''[[Luha ng Buwaya]]'' - [[Amado V. Hernandez]]
*''[[Mga Ibong Mandaragit]]'' - Amado V. Hernandez
*''Daluyong'' - Lazaro Francisco

===Bagong Lipunan (1972-kasalukuyan)===

Noong panahon ng [[batas militar]] hanggang kasalukuyan, tumatalakay ang mga nobela ng mga paksain tungkol sa reporma, pag-ibig, ugaling Pilipino, [[pamilya]], pangaraw-araw na pamumuhay.  Nagbalik ang nobela sa romantisismo na nailalathala sa Liwayway at nasa pamantayang pangkalakalan ''(commercial)''.

Halimbawa ng nobela sa panahong ito:
*''Ginto ang Kayumangging Lupa'' - Dominador Mirasol
*''Maling Pook, Maling Panahon, Dito, Ngayon'' - Lualhati Bautista

===Mga nobela sa Pilipinas===

Mga kinathang nobela ng mga [[Pilipino]]ng manunulat:
* ''[[Banaag at Sikat]]'' (1906) ni Lope K. Santos
* ''Kanal dela Reina'' ni Liwayway Arceo
* ''Kangkong 1896'' ni Ceres Alabado
* ''[[Bata, Bata...Pa'no Ka Ginawa?]]'' (dekada 1980) ni Lualhati Bautista 
* ''Nena at Neneng'' niValeriano Hernandez Peña
* ''Gapô'' (dekada 1980) ni Lualhati Bautista
* ''Mag-anak na Cruz'' ni [[Liwayway Arceo]]
* ''Titser'' ni [[Liwayway Arceo]]

==Mga kawing panlabas==
*Samar, Edgar Calabia. [https://web.archive.org/web/20120220093713/http://atisan.blogspot.com/2009/06/unang-siglo-ng-nobela-sa-filipinas-2009.html Unang Siglo ng Nobela sa Filipinas (2009) ni Virgilio S. Almario], mula sa Atisan Novels

[[Kategorya:Panitikan ng Pilipinas]]
[[Kategorya:Nobela]]
[[Kategorya:Panitikan]]</text>
      <sha1>rejnm8n73emalarnzwk1ssdnsldiq8w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Panrehiyong Mataas na Paaralang Pang-agham para sa Rehiyon 1</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25744</id>
    <revision>
      <id>2212429</id>
      <parentid>2044179</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T07:23:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6658" sha1="tsunfppgd1ry0fz733zu9ffoikjjkhr" xml:space="preserve">{{POV|date=Enero 2008}}
Ang '''''Regional Science High School for Region 1''''' '''(Panrehiyong Mataas na Paaralan ng Agham para sa Rehiyon 1)''' ay isang pampublikong paaralan para sa agham at teknolohiya, na matatagpuan sa Ma. Cristina East, Bangar, La Union, Pilipinas. Ang paaralang ito ay itinatag noong taong pampaaralan 1994-1995 sa bisa ng DECS Order bilang 69 serye 1993, ito ang Regional Science High School para Rehiyon Ilocos. Ang RSHS-I ay isang mataas na paaralang pang-agham na pinapatakbo ng Kagawaran ng Edukasyon (Department of Education).

Ang RSHS ay sentro ng karunungan sa agham at matematika na may mahuhusay na nagtapos na mag-aambag sa kaunlaran ng bansa. Ang paaralang ito ay nagbibigay ng mahusay na edukasyon sa larangan ng agham, teknolohiya, matematika, at pananaliksik para sa kanyang mga mag-aaral para mapaghusayan ang kanilang karunungan at kakayahan tungo sa pag-unlad ng bansa.

==Kasaysayan==

Ang Regional Science High School for Region 1 ay isa sa mga labing-isang RSHSs na itinatag noong taong pampaaralan 1994-1995. Nagsimula ito sa isang silid sa kanyang inang paaralan, ang Dona Francisca Lacsamana de Ortega Memorial National High School, na matatagpuan sa National Highway, San Blas, Bangar, La Union,  na binubuo ng animnapung matatalinong mag-aaral na nag-mula sa iba't ibang probinsiya ng rehiyon. Noong Hulyo taon 1998, lumipat ito sa kanyang sariling campus sa Ma. Cristina East, Bangar, La Union. Ang campus ng RSHS- I ay ipinagkaloob ng Pamahalaang Bayan ng Bangar.

==Pag-tanggap==

Ang pagpasok sa unang taon bilang estudyante ng RSHS-I o alin mang RSHSs sa bansa ay binubuo ng tatlong uri ng pagsala sa lahat kwalipikadong estudyante na nakapagtapos ng ika-anim na baitang sa elementarya. Para maging kwalipikado sa pag-sasala dapat ang estudyante ay isang Pilipino at average ng kanyang grado sa ika- anim na baitang ay hindi bababa sa walumpot limang porsyento. Ang pagsasala ay binubuo ng dalawang pagsusulit at isang panayam.

==Kurikulum==

Ang paaralang ito ay may kurikulum na naka-sentro sa pag-aaral sa agham, matematika, teknolohiya, at pananaliksik. Ang lahat ng estudyante ay kumukuha ng apat na taong pag-aaral Agham ng Kompyuter (Computer Science). Ang Agham ng Mundo (Earth Science) ay pinag-aaralan sa unang taon, samantala ang Agbuhay (Biology) ay pinag aaralan sa ikalawa at ikatlong taon, at ang Kemika (Chemistry) at Pisika (Physics) ay pinag-aaralan sa ikatlo at ika-apat na taon. Ang Algebra, Geometry, Trigonometry, Analytic Geometry at Calculcus ay pinag-aaralan sa una, ikalawa, ikatlo, at ika-apat na taon, ayon sa pagkakasunod-sunod. Ang Statistics pinag-aaralan sa unang taon bilang bahagi ng Pagsusulat Teknikal (Technical Writing), at bilang separate subject sa ikalawa at ikatlong taon. Kasama din sa kurilum ang pananaliksik (research) kung saan ang mga mag-aaral ay kinakailangan gumawa ng isang pananaliksik na kanilang maaring isali sa mga patimpalak na may kaugnayan sa Agham, Teknolohiya at Pananaliksik.

==Mga pagkakataon ng mag-aaral==

*Pananaliksik
*Pagnulat- ang RSHS-I ay may dalawang limbag pampaaralan, ito ay ang sumusunod:
#[[:en:The RSHS Catalyst|The RSHS Catalyst]] (TRC)- ito ang limbag pampaaralan sa wikang Ingles.
#[[:en:Ang Tagatuklas|Ang Tagatuklas]]- ito ang limbag pampaaralan sa wikang Filipino.
*Samahan ng Mag-aaral
#Student Body Organization (SBO)
#Regional Organization on Youth Science Clubs (ROYSC)
#Philippine Society of Youth Science Club (PSYSC)
#Mathematical Association of Students in La Union (MASLU)
#Kapisanan ng mga Mag-aaral ng Filipino (KAMAFIL)
#ROTAR-ACT- RSHS- Student Chapter
#Citizen Army Training (CAT)
#Binhi ng RS (a theater group/ in-active)
#RSHS Drum and Lyre Corps (defunct)
#RSHS Young Scientists Band (defunct)
*Samahan ng Guro at Magulang
#Parents and Teachers Community Association (PTCA)
#Science Club Advisers Association Of the Philippines (SCAAP)
*Pangkatan/Fraternity/Sorority
#ThirteenZero
#AHDC
*Iba Pa
Kahit ang pag-aaral ay naka-sentro sa akademiks kumpara sa ibang paaralan, ang RSHS-I ay naglulunsad ng ibat ibang gawain na makakatulong sa pag-unlad ng mga mag-aaral. Naririto ang ilan:
#Buwan ng Wika
#Science Month
#Intramurals
#Junior-Senior Promenade
#Foundation Day
Maliban sa mga nabangit ang RSHS-I ay lumalahok din sa iba't ibang gawain sa labas ng paaralan gaya ng Piyesta ng Patron, Piyesta ng Bayan at Lalawigan at marami pang iba.

==Alumni==
''tignan:'' [[:en:List of Regional Science High School people|List of Regional Science High School people]]

==Tala ng mga ''Regional Science High School''==
''tignan:'' [[:en:Regional Science High School Campuses|Regional Science High School Campuses]]

==Mga pahina kaugnay sa ''Regional Science High School for Region 1''==
* [[:en:Regional Science High School for Region 1|Regional Science High School for Region 1 (English Version)]]
* [http://ilo.wikipedia.org/wiki/Regional_science_high_school Regional Science High School for Region 1 (Ilocano Version)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111108002024/http://ilo.wikipedia.org/wiki/Regional_science_high_school |date=2011-11-08 }}
* [[:en:Regional Science High School|Regional Science High School]]

==Mga kawing panlabas==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
* [http://mysearch.ph/philippine-new/news/6320046.htm 16 DepEd administered regional science schools listed]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071029052519/http://mysearch.ph/philippine-new/news/6320046.htm |date=2007-10-29 }}
*[http://news.inq7.net/opinion/index.php?index=4&amp;story_id=38517 What needs to be done] 
*[http://news.inq7.net/common/print.php?index=4&amp;story_id=38517&amp;site_id=27 What needs to be done]
*[http://www.sei.dost.gov.ph/pmar1402.html ISEF Delegates Bared at Awarding Rites of Intel Philippine Science Fair ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071027075141/http://www.sei.dost.gov.ph/pmar1402.html |date=2007-10-27 }}
*[http://www.manilatimes.net/national/2005/jan/23/yehey/weekend/20050123week2.html No ordinary girls ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060212152251/http://www.manilatimes.net/national/2005/jan/23/yehey/weekend/20050123week2.html |date=2006-02-12 }}
*[http://www.asianjournal.com/?c=47&amp;a=8675&amp;sid=3ec099b3c2aa20f78e4695ba5a1c58af Dropout's imagination is fired by 'kalan']
*[http://mis.dost.gov.ph/region1/IPSF%20compilations/html%20files/abstracts.html 2003-2004 INTEL PHILIPPINE SCIENCE FAIR (IPSF) Region I Winners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310204806/http://mis.dost.gov.ph/region1/IPSF%20compilations/html%20files/abstracts.html |date=2007-03-10 }}
&lt;/div&gt;

[[Kategorya:Mga paaralang pang-agham sa Pilipinas|Ilocos]]</text>
      <sha1>tsunfppgd1ry0fz733zu9ffoikjjkhr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Judy Ann Santos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26620</id>
    <revision>
      <id>2212249</id>
      <parentid>2176601</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T13:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51082" sha1="syc413ziaen6ry6endkhcq6x61fr9zt" xml:space="preserve">{{translate}}
{{Infobox person
| name= Judy Ann Santos- Agoncillo
| image= Judy Ann Santos (2008).jpg
| alt= 
| caption= 
| birth_name= Judy Anne Lumagui Santos-Agoncillo
| birth_date= {{Birth date and age|1978|5|11}}
| birth_place= [[Maynila]], [[Pilipinas]]
| death_date= 
| death_place= 
| nationality= 
| other_names= 
| known_for= 
| occupation= Aktres, [[film producer|Producer]], [[Chef]]
| years_active= 1986–kasalukuyan
| spouse= [[Ryan Agoncillo]] (2009-kasalukuyan)
| partner= 
| website=  
}}

Si '''Judy Ann Santos–Agoncillo''' (ipananganak bilang '''Judy Anne Lumagui Santos''' noong 11 Mayo 1978) ay isang [[Mga Pilipino|Pilipinong]] aktres sa telebisyon at pelikula sa Pilipinas.

Nagkamit si Judy Ann Santos ng mga parangal sa iba't ibang bansa gaya sa Cairo Film Festival at Fantasporto  Best Actress para sakanyang paganap sa pelikulang Espantaho na siyang kiniliala sa Senado ng Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=2025-06-07 |title=Senate honors Judy Ann Santos for Fantasporto best actress win |url=https://tribune.net.ph/2025/06/04/senate-honors-judy-ann-santos-for-fantasporto-best-actress-win |access-date=2025-06-28 |website=Daily Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Telebisyon ==
===Bilang Aktres===
====1988 hanggang 1995====
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Taon
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Pamagat
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Ginampanang Papel
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Prodyuser
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Direktor
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Notes
|-
| rowspan = 5 | 1988
| ''Silang Mga Sisiw Sa Lansangan''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0438430/ Silang mga sisiw sa lansangan (1988)] ''IMDb''. Retrieved 7-01-2012&lt;/ref&gt;
| Crisanta
|
|
|
|-
| ''Sa Akin Pa Rin Ang Bukas''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0418122/ Sa Akin Pa Rin Ang Bukas (1988)] ''IMDb''. Retrieved 7-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Batang  Maricel Soriano
| Regal Films
| Artemio Marquez
| 
|-
| ''Lost Command''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0422665/ Lost Command (1988)] ''IMDb''. Retrieved 7-01-2012&lt;/ref&gt;
|
| Cine Suerte
| Ben Yalung
| Nominated: Best Child Actress (FAMAS 1988)&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/event/ev0000232/1989 FAMAS Nominees for 1988] ''IMDb''. Retrieved 7-01-2012&lt;/ref&gt;
|-
| ''Nasaan Ka Inay?''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0465233/ Nasaan ka inay (1988)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|
| Regal Films
| Artemio Marquez
|
|-
| ''Sana Mahalin Mo Ako''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0312938/ Sana mahalin mo ako (1988)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Batang Catherine
| Regal Films
| Artemio Marquez
|
|-
| rowspan = 2 | 1989
| ''Kung Maibabalik Ko Lang''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0438136/ Kung maibabalik ko lang (1989)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0438136/fullcredits Kung maibabalik ko lang- Full Cast] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Tammy
| Regal Films
| Artemio Marquez
|
|-
| ''Regal Shocker: The Movie''&lt;br /&gt;&quot;Ang Aparador&quot; &lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0955323/ Regal Shocker (The Movie) (1989)] ''IMDb''. Retrieved 07-1-2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://tfcnow.abs-cbn.com/episodedetails.aspx?showid=1086&amp;eid=23588&amp;rid=358b6a5c-e717-4612-b853-66ce09272e29 Regal Shocker (The Movie)- Aparador, Pangako and Karambola]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''TFC Now - ABS-CBN''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|
| Regal Films
| Jose Javier Reyes
|
|-
| rowspan = 2 | 1990
| ''Dyesebel''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0422151/ Dyesebel (1990)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090124234953/http://www.geocities.com/pelikulaatlipunan2006/film_guide.html De Leon, Gerardo (director) and Pierre Salas (screenplay). ''Dyesebel'' (1953 black-and-white film), Premiere Productions (producer), Geocities.com, screening time: 26 Pebrero 2006 6:00 PM], retrieved on: 8 Agosto 2007&lt;/ref&gt;
| Iday
| Regal Films
| Mel Chionglo
|
|-
| ''Wanted: Pamilya Banal''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0467372/ Wanted: Pamilya Banal (1989)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| young Lorena
| FPJ Productions
| Pablo P. Santiago
|
|-
| rowspan = 3 | 1991
| ''Sa Puso Ko Hahalik Ang Mundo''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0438385/fullcredits#cast Sa puso ko hahalik ang mundo (1988)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| young Claudia
| Regal Films
| Artemio Marquez
|
|-
| ''Madonna, Ang Babaeng Ahas''&lt;ref&gt;[http://tfcnow.abs-cbn.com/episodedetails.aspx?showid=830&amp;eid=19668&amp;rid=5e618004-a1d9-4574-84a6-71c9dbc0cf7d Madonna: Babaeng Ahas]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''TFC Now - ABS-CBN''. Retrieved 07-01-2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.clickthecity.com/movies/detail/RXO42t/madonna-ang-babaeng-ahas Madonna, Ang Babaeng Ahas Starring Snooky Serna and Eric Quizon] ''Click The City''. Retrieved 07-01-2012&lt;/ref&gt;
| young Madonna
| [[Regal Films]]
| Artemio Marquez
|
|-
| ''Impaktita''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0417777/ Impaktita (1989)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012&lt;/ref&gt;
| Batang Cita
| [[Regal Films]]
|
|
|-
| 1993
| ''Manila Boy''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0438216/ Manila Boy (1993)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-1992&lt;/ref&gt;
| Neneng
| Pioneer Films
| Arturo San Agustin
|
|-
| 1994
| ''Father en Son''
|
| RVQ Productions
| Rodolfo V. Quizon
| [[Metro Manila Film Festival]] Entry
|-
| rowspan = 2 | 1995
| ''Dog Tag: Katarungan Sa Aking Kamay''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0437972/ Dog Tag: Katarungan sa aking kamay (1995)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Claudia
|
| Augusto Salvador
| Billed as Judy Ann &quot;Mara&quot; Santos
|-
| ''Bawal na Gamot Part 2''&lt;ref&gt;[http://cinema.theiapolis.com/movie-0S73/bawal-na-gamot-2/ Bawal na gamot 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160122221417/http://cinema.theiapolis.com/movie-0S73/bawal-na-gamot-2/ |date=2016-01-22 }} ''Thieapolis Cinema''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|
|
| Francis Posadas
|
|}

====1996 to 1999====
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Taon
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Pamagat
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Ginampanang Papel
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Prodyuser
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Direcktor
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Notes
|-
| rowspan=3 | 1996
| ''Sana Naman''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0354892/fullcredits Sana naman (1996)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Bless
| MaQ
| Boots Plata
|
|-
| ''[[Mara Clara]]: The Movie''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0354728/ Mara Clara: The Movie (1996)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;abs-cbnnews.com&quot;&gt;[http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/01/09/10/judy-ann-mara-clara-turning-point-me Judy Ann: 'Mara Clara' a turning point for me] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150102172300/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/01/09/10/judy-ann-mara-clara-turning-point-me |date=2015-01-02 }} ''ABS-CBN News''. Retrieved 06-30-2012.&lt;/ref&gt;
| Mara 
| Star Cinema
| Emil Cruz Jr./Jerry Lopez Sineneng
|
|-
| ''Kung Alam Mo Lang''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0378221/ Kung alam mo lang (1996)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Anna
| MaQ
| Boots Plata
|
|-
| rowspan=8 | 1997
| ''Ako Ba Ang Nasa Puso Mo?''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0377344/ Ako ba ang nasa puso mo? (1997)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Teresa
| MaQ
| [[Jose Javier Reyes]]
|
|-
| ''Kulayan Natin Ang Bukas''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0382132/ Kulayan natin ang bukas (1997)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Maria Elisa (Mariles)
| [[Regal Films]]
| Boots Plata
|
|-
| ''Nasaan Ka Nang Kailangan Kita?''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0381444/ Nasaan ka nang kailangan kita (1996)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Stefanie(Stef)
| [[Regal Films]]
| Boots Plata
|
|-
| ''Paano Ang Puso Ko?''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0127064/ Paano ang puso ko? (1997)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Cecile
| [[Star Cinema]]
| Rory Quintos
|
|-
| ''Wow... Multo''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0380067/ Wow... Multo! (1997)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Judy
| MaQ
| Tony Y. Reyes
|
|-
| ''Sanggano''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0335393/ Sanggano (1997)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Angelica
| MegaVision
| Toto Natividad
|
|-
| ''Babae''&lt;ref&gt;[http://tagalogmoviesph.com/Babae/ Babae (2005)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200407094224/http://tagalogmoviesph.com/Babae/ |date=2020-04-07 }} ''Tagalog Movies''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Alex
| Gem/Premiere
| Sigrid Andrea Bernardo
| Nominated: MMFF-P Supporting Actress category&lt;ref name=&quot;filmacad&quot;&gt;[http://filmacademyphil.org/?page_id=1156 Judy Ann Santos Awards and Nominations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101103035003/http://filmacademyphil.org/?page_id=1156 |date=2010-11-03 }} ''Film Academy''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| ''Nasaan Ang Puso?''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0216937/ Nasaan Ang Puso? (Where Is The Heart)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Ria
| MaQ
| [[Chito S. Roño]]
| Nominated: MMFF-P Supporting Actress category, FAMAS and FAP Supporting Actress category.&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0216937/awards Nasaan Ang Puso Awards and Nominations] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=5 | 1998
| ''Babangon Ang Huling Patak Ng Dugo''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0381024/ Babangon ang huling patak ng dugo (1997)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.clickthecity.com/movies/detail/g1TVY1/babangon-ang-huling-patak-ng-dugo-1998 Babangon ang Huling Patak ng Dugo- Film] ''Click The City''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Isabel
| Rockfield Ent. Co.
| Jose Balagtas
|
|-
| ''Muling Ibalik Ang Tamis Ng Pag-ibig''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0354753/ Muling ibalik ang tamis ng pag-ibig (1998)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Milet
| Star Cinema
| Boots Plata
|
|-
| ''I'm Sorry, My Love''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0250432/ I'm Sorry, My Love (1998)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rottentomatoes.com/m/im-sorry-my-love/ Im Sorry, My Love - Filipino film] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160122221417/http://www.rottentomatoes.com/m/im-sorry-my-love/ |date=2016-01-22 }} ''Rotten Tomatoes''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Tinay
| [[Viva Films]]
| [[Joyce Bernal]]
|
|-
| ''Kay Tagal Kang Hinintay''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0170104/ Kay tagal kang hinintay (1998)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Anna
| Star Cinema
| Rory Quintos
| Nominated: Best Actress (FAMAS 1999)&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0170104/awards Judy Ann Santos for Best Actress in FAMAS 1999] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| ''Kasal-kasalan... Sakalan''&lt;ref&gt;[http://www.rottentomatoes.com/m/kasalkasalan/ Kasal Kasalan... Sakalan - Filipino film] ''Rotten Tomatoes''. Retrieved 07-01-2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.clickthecity.com/movies/detail/8H0aOA/kasal-kasalan-sakalan-1998 Kasal-Kasalan Sakalan (Philippines)] ''Clic The City''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Milet
| Crown Seven Ventures/Solar Films
| Edgardo Vinarao
|  Nominated: MMFF-P Lead Actress category&lt;ref name=&quot;filmacad&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0410154/awards Judy Ann Santos Best Actress for MMFF] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=5 | 1999
| ''My Pledge of Love''&lt;ref&gt;[http://www.rottentomatoes.com/m/my-pledge-of-love/ My Pledge of Love - 1999 Philippines' Film] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305141727/http://www.rottentomatoes.com/m/my-pledge-of-love/ |date=2016-03-05 }} ''Rotten Tomatoes''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Raida
| Viva Films
| Boots Plata
|
|-
| ''Gimik: The Reunion''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0332081/ Gimik: The Reunion (1999)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Dianne Villaruel
| [[Star Cinema]]
| [[Laurenti Dyogi]]
|
|-
| ''Isusumbong Kita Sa Tatay Ko''&lt;ref name=&quot;boxoffice&quot;&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0343843/ Isusumbong kita sa tatay ko (1999)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Joey
| Star Cinema/FPJ Productions
| Boots Plata
| First Philippine-produced movie in Philippine history to have reached and exceeded the PHP 100 million mark in the box office;&lt;ref name=&quot;boxoffice&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Star Cinema |url=http://www.abs-cbn.com/star-cinema/corporate_info.html |access-date=2012-07-02 |archive-date=2007-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070712162323/http://www.abs-cbn.com/star-cinema/corporate_info.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ''Dito Sa Puso Ko''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0289156/ Dito sa puso ko (1999)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012&lt;/ref&gt;
| Ligaya Tatlonghari
| Viva Films
| [[Eric Quizon]]
|
|-
| ''[[Esperanza]]: The Movie''&lt;ref&gt;[http://tfcnow.abs-cbn.com/shows.aspx?showid=57 Esperanza The Movie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100821224332/http://tfcnow.abs-cbn.com/shows.aspx?showid=57 |date=2010-08-21 }} ''TFC Now - ABS-CBN''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Esperanza Estrera
| Star Cinema
| Jerry Lopez Sineneng
|
|}

====2000 to 2002====
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Taon
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Pamagat
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Ginampanang Papel
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Prodyuser
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Direktor
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Notes
|-
| 26 Hulyo 2000
| ''Pera O Bayong''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0345783/combined Pera o bayong (Not da TV) (2000)] ''IMDb''. Retrieved 7-01-2012&lt;/ref&gt;
| (cameo)
| [[Star Cinema]]
| Edgar Mortiz
|
|-
| 11 Oktubre 2000
| ''Minsan Ko Lang Sasabihin''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0347547/fullcredits Minsan ko lang sasabihin (2000) Full Casts and Crew] ''IMDb''. Retrieved 7-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Anna Liwanag
| Millennium Cinema
| Danilo P. Cabreira
| Santos first and only film with [[Bong Revilla, Jr.]].
|-
| 15 Nobyembre 2000
| ''Kahit Isang Saglit''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0325671/ Kahit isang saglit (2000)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Annie
| [[Star Cinema]]
| Gilbert Perez
|
|-
| 20 Hunyo 2001
| ''Luv Text''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0349763/ Luv Text (2001)] ''IMDb''. Retrieved 7-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Melissa
| Maverick
| Rowell Santiago
| Santos last film with his first love team Wowie De Guzman.&lt;ref&gt;[http://www.pep.ph/news/19325/judy-ann-santos-misses-former-screen-partner-wowie-de-guzman Judy Ann Santos misses former screen partner Wowie de Guzman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210517093510/https://www.pep.ph/news/19325/judy-ann-santos-misses-former-screen-partner-wowie-de-guzman |date=2021-05-17 }} ''Philippine Entertainment Portal''. Author: Ruel Mendoza. Retrieved 6-30-2012&lt;/ref&gt;
|-
| 18 Hulyo 2001
| ''Mahal Kita...Kahit Sino Ka Pa''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0349767/ Mahal kita... Kahit sino ka pa! (2001)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Karen
| MMG
| Jose Balagtas
| Santos team-up with [[Mikey Arroyo]].&lt;ref&gt;[http://www.cbcpworld.com/cinema/archives/2001/html/mahalkitakahitsinokapa.html MAHAL KITA... KAHIT SINO KA PA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304123917/http://www.cbcpworld.com/cinema/archives/2001/html/mahalkitakahitsinokapa.html |date=2016-03-04 }} ''Catholic Initiative For Enlightened Movie Appreciation'' (CINEMA). Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 29 Agosto 2001
| ''Bakit 'Di Totohanin''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0343397/ Bakit 'di totohanin (2001)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Kate/Katong
| [[Star Cinema]]
| Boots Plata
| Santos successful movie with new actor (at that time), [[Piolo Pascual]].&lt;ref&gt;[http://www.cbcpworld.com/cinema/archives/2001/html/bakitditotohanin.html BAKIT DI TOTOHANIN - Juday-Piolo Love Team] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105304/http://www.cbcpworld.com/cinema/archives/2001/html/bakitditotohanin.html |date=2016-03-04 }} ''Catholic Initiative For Enlightened Movie Appreciation'' (CINEMA). Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 9 Enero 2002
| ''Walang Iwanan... Peksman!''&lt;ref name=&quot;walang&quot;&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0350302/ Walang iwanan... Peksman! (2002)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Helen
| Jolo Films
| Toto Natividad
| Santos film with [[Bayani Agbayani]].&lt;ref name=&quot;walang&quot; /&gt;
|-
| 30 Enero 2002
| ''May Pag-ibig Pa Kaya?''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0349798/ May Pag-ibig Pa Kaya? (2002)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Emily
| Starlight
| Jose N. Carreon
| Santos film with [[Luis Alandy]] and her real life friend, Matet De Leon.&lt;ref&gt;[http://www.cbcpworld.com/cinema/archives/2002/feb2002/maypagibigpakaya.html MAY PAG-IBIG PA KAYA?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106054713/http://www.cbcpworld.com/cinema/archives/2002/feb2002/maypagibigpakaya.html |date=2009-01-06 }} ''Catholic Initiative For Enlightened Movie Appreciation'' (CINEMA). Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt; 
|-
| 22 Mayo 2002
| ''Akala Mo...''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0324975/ Akala mo... (2002)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Rizzette
| Viva Films
| Lyle Sacris
| Santos film with [[Dingdong Dantes]], and her only film with a role of a lady security guard.&lt;ref&gt;[http://www.rottentomatoes.com/m/akala-mo/ Akala mo... (2002) Synopsis and Cast] ''Rotten Tomatoes''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt; 
|-
| 12 Hunyo 2002
| ''Magkapatid''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0325771/ Magkapatid (2002)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Lisa
| [[Viva Films]]
| [[Joel Lamangan]]
| Santos' film with Megastar, [[Sharon Cuneta]]. The movie leads her to a title ''Young Superstar''.&lt;ref&gt;[http://www.interaksyon.com/entertainment/judy-ann-bares-fear-of-poverty-on-sharon-pilot-episode/ Judy Ann bares fear of poverty on ‘Sharon’ pilot episode] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120706035242/http://www.interaksyon.com/entertainment/judy-ann-bares-fear-of-poverty-on-sharon-pilot-episode/ |date=2012-07-06 }} ''Interaksyon''. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 31 Hulyo 2002
| ''Pakisabi Na Lang... Mahal Ko Siya''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0328232/ Pakisabi na lang... Mahal ko siya (2002)] ''IMDb''. Retrieved 7-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Geraldine
| [[Regal Films]]
| Boots Plata
| Santos film with Cogie Domingo.&lt;ref&gt;[http://www.cbcpworld.com/cinema/archives/2002/aug2002/pakisabinalang.html PAKISABI NA LANG MAHAL KO SIYA - Movie of Juday and Cogie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304123925/http://www.cbcpworld.com/cinema/archives/2002/aug2002/pakisabinalang.html |date=2016-03-04 }} ''Catholic Initiative For Enlightened Movie Appreciation'' (CINEMA). Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 28 Agosto 2002
| ''[[Jologs]]''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0336669/fullcredits Jologs (2002) -Full Cast and Crew] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| (cameo) Coffee Shop customer
| [[Star Cinema]]
| Gilbert Perez
| &lt;ref&gt;[http://www.cbcpworld.com/cinema/archives/2002/aug2002/jologs.html JOLOGS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120424133731/http://www.cbcpworld.com/cinema/archives/2002/aug2002/jologs.html |date=2012-04-24 }} ''Catholic Initiative For Enlightened Movie Appreciation'' (CINEMA). Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 23 Oktubre 2002
| ''Jeannie, Bakit Ngayon Ka Lang?''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0343857/ Jeannie, bakit ngayon ka lang? (2002)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Jeannie
| Viva Films
| Ike Jarlego, Jr.
| Santos film with [[Robin Padilla]].&lt;ref&gt;[http://www.rottentomatoes.com/m/jeannie-bakit-ngayon-ka-lang/ Jeannie, bakit ngayon ka lang (2002)] ''Rotten Tomatoes''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|}

====2003 to 2009====
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Taon
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Pamagat
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Ginampanang Papel
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Prodyuser
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Direktor
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | CEB Rating
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Notes
|-
| 30 Abril 2003
| ''[[Till There Was You (2003 film)|Till There Was You]]''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0364067/ Till There Was You (2003)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Joanna Boborol
| [[Star Cinema]]
| [[Joyce Bernal]]
|
|
|-
| 25 Disyembre 2003
| ''Mano Po 2: My Home''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0392413/ Mano po 2: My Home at 2003 MMFF] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Grace Tan
| [[Regal Films]]
| Erik Matti
| B
| Santos won the ENPRESS Awards, Best Supporting Actress.&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0392413/awards Juday Won Best Supporting Actress at ENPRESS] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 5 Mayo 2004
| ''I Will Survive''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0408896/ I Will Survive (2004)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Mylene
| [[Regal Films]]
| [[Joel Lamangan]]
| B
| Santos was nominated at the ENPRESS Awards for &quot;Best Performance by an Actress in a Leading Role(Musical or Comedy)&quot; category.&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0408896/awards ENPRESS Nominations for I Will Survive (2004)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 23 Hunyo 2004
| ''Sabel''&lt;ref&gt;[http://movies.msn.com/movies/movie/sabel/ Sabel (2004 film)] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130103213209/http://movies.msn.com/movies/movie/sabel/ |date=2013-01-03 }} ''MSN.com''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Sabel
| [[Regal Films]]
| Joel Lamangan
| B
| An entry for the 2004 [[Metro Manila Film Festival]] wherein she won as &quot;Best Actress&quot; at the 2005 ''FAP Awards'', 2005 ''Gawad Urian Awards'' and ''ENPRESS Awards''.&lt;ref name=&quot;juday&quot;&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0419105/awards Judy Ann Santos- Award Winning Actress for Sabel] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt; She was also nominated as &quot;Best Actress&quot; at the FAMAS Awards.&lt;ref name=&quot;juday&quot; /&gt;
|-
| Disyembre  25, 2004
| ''[[Aishite Imasu 1941: Mahal Kita]]''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0421572/ Aishite imasu (Mahal kita) 1941 (2004)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012&lt;/ref&gt;
| Inya
| BAS Films/Regal Films
| Joel Lamangan
| B
| Official entry at the [[2004 Metro Manila Film Festival]]. Santos was nominated as &quot;Best Actress&quot; on ''PMPC Star Awards'', ''PASADO Awards'' and ''MMFF Awards''.&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0421572/awards Aishite imasu (Mahal kita) 1941 - List of Awards and Nominations] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012&lt;/ref&gt;
|-
|  8 Enero 2006
| ''[[Don't Give Up on Us]]''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0496693/ Don't Give Up on Us (2006)] ''IMDb''.Retrieved 07-01-2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rottentomatoes.com/m/dont-give-up-on-us/ Don't Give Up on Us (2006)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160122221417/http://www.rottentomatoes.com/m/dont-give-up-on-us/ |date=2016-01-22 }} ''Rotten Tomatoes''. Retrieved 07-01-2012&lt;/ref&gt;
| Abby Trinidad
| [[Star Cinema]]
| [[Joyce Bernal]]
| B
| Santos got nominated as &quot;Best Actress&quot; at the ''FAP Awards''.&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0496693/awards Awards for Don't Give Up on Us (2006)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt; This is Santos' last movie with [[Piolo Pascual]].&lt;ref&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/sb/sb003796.htm Juday-Piolo at Dont Give Up On Us] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120602123403/http://www.newsflash.org/2004/02/sb/sb003796.htm |date=2012-06-02 }} ''NewsFlash''. Author: Ricky Lo. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 15 Enero 2006
| ''Miss Pinoy''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0757907/recommendations Miss Pinoy 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315092930/http://www.imdb.com/title/tt0757907/recommendations |date=2016-03-15 }} ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Dona
| Bluart Production
| Bona Fajardo
|
| 
|-
| 9 Agosto 2006
| ''Umaaraw, Umuulan''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0847766/ Umaaraw, umuulan (2006)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| (cameo)
| Eight Elephants Productions
| Richard Arellano
|
|
|-
| 25 Disyembre 2006
| ''[[Kasal, Kasali, Kasalo]]''&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0877651/ Kasal, kasali, kasalo (2006)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Angie
| [[Star Cinema]]
| [[Jose Javier Reyes]]
| A
| Santos blockbuster movie with husband, [[Ryan Agoncillo]].She won 5 &quot;Best Actress&quot; including ''MMFF'', ''ENPRESS'', ''PMPC Star Awards'', ''FAMAS'' and ''FAP Awards''.&lt;ref name=&quot;wonJuday&quot;&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0877651/awards Kasal,Kasali,Kasalo Hakot awards] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt; She also won &quot;Movie Actress of the Year&quot; at the ''Star Awards for movies''.&lt;ref name=&quot;wonJuday&quot; /&gt;
|-
| 25 Hulyo 2007
| ''[[Ouija (film)|Ouija]]''&lt;ref&gt;[http://www.gmanetwork.com/news/story/28515/showbiz/judy-ann-jolina-movie-finally-pushes-through Judy Ann-Jolina movie finally pushes through] ''GMA News''. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
| Aileen
| [[Viva Films]] and [[GMA Films]]
| Topel Lee
| A
| Santos won &quot;Best Actress&quot; in ''PASADO Awards'' in a Horror film.&lt;ref&gt;[http://www.pep.ph/news/17392/Judy-Ann-Santos-and-Joel-Torre-win-top-acting-honors-at-the-10th-Gawad-Pasado Judy Ann Santos and Joel Torre win top acting honors at 10th Gawad Pasado] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141113084447/http://www.pep.ph/news/17392/Judy-Ann-Santos-and-Joel-Torre-win-top-acting-honors-at-the-10th-Gawad-Pasado |date=2014-11-13 }} ''PEP.ph''. Author: Erwin Santiago. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 25 Disyembre 2007
| ''[[Sakal, Sakali, Saklolo]]''&lt;ref&gt;[http://www.gmanetwork.com/news/story/74336/showbiz/pimentel-slams-slur-in-sakal-sakali-saklolo Pimentel slams slur in Sakal, Sakali, Saklolo] ''GMA News''. Retrieved 6-30-2012&lt;/ref&gt;
| Angie
| [[Star Cinema]]
| Jose Javier Reyes
| A
| A sequel to the blockbuster hit, [[Kasal, Kasali, Kasalo]].
|-
| 30 Abril 2008
| ''[[Ploning]]''
| Ploning
| Panoramanila Pictures Co.
| Dante Garcia
| A
| Santos produced this film. She won &quot;Best Actress&quot; in ''Tanglaw'' and ''Pasado Awards'' in an Indie Film. It also became the official entry of the Philippines for the ''Best Foreign Language Film'' category to the 2009 [[Academy Awards]].&lt;ref&gt;Jocelyn Dimaculangan (1 Setyembre 2008). [http://www.pep.ph/news/18974/Ploning-is-Philippine-entry-to-2009-Oscar-Awards%E2%80%99-best-foreign-language-film-category/14 &quot;Ploning&quot; is Philippine entry to 2009 Oscar Awards’ best foreign language film category&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150419153538/http://www.pep.ph/news/18974/Ploning-is-Philippine-entry-to-2009-Oscar-Awards%E2%80%99-best-foreign-language-film-category/14 |date=2015-04-19 }}. ''Philippine Entertainment Portal''.&lt;/ref&gt; Though she is signed under [[ABS-CBN]], the promotions for Ploning were done through [[GMA Network]] and [[GMA Films]].&lt;ref name=&quot;PepPloning&quot;&gt;[http://www.pep.ph/news/17152/Judy-Ann-Santos-appreciates-all-the-support-GMA-7-is-giving-to-Ploning Judy Ann Santos appreciates all the support GMA-7 is giving to &quot;Ploning&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160327165402/http://www.pep.ph/news/17152/judy-ann-santos-appreciates-all-the-support-gma-7-is-giving-to-ploning |date=2016-03-27 }} ''Philippine Entertainment Portal''. Author: Rommel L. Gonzales. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt; The movie was also shown in ''Palm Springs International Film Festival'' and ''10th Newport Beach Film Festival'' in [[Palm Springs]] and Newport in [[California]] respectively.&lt;ref&gt;[http://newportbeach.bside.com/2009/films/ploning_newportbeach2009 Ploning in Newport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091210125716/http://newportbeach.bside.com/2009/films/ploning_newportbeach2009 |date=2009-12-10 }} ''Newportbeach.bside.com''. Retrieved 2009-12-06.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.psfilmfest.org/news/detail.aspx?NID=165&amp;year=2008 20th ANNUAL PALM SPRINGS INTERNATIONAL FILM FESTIVAL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090126203211/http://www.psfilmfest.org/news/detail.aspx?NID=165&amp;year=2008 |date=2009-01-26 }} ''Palm Springs International Fim Society''. Retrieved 2008-12-24.&lt;/ref&gt; It was also shown in 6th ''Paris Cinema International Film Festival''&lt;ref&gt;[http://www.gmanetwork.com/news/story/105482/showbiz/paris-cinema-festival-honors-filipino-films &quot;Paris Cinema Festival honors Filipino films&quot;] ''GMA Network''. 2008-07-07. Retrieved 2008-12-24.&lt;/ref&gt;, Hong Kong Asian Independent Film Festival, 39th International Film Festival of India and Asian Festival of First Films in Singapore&lt;ref&gt;[http://www.asianfirstfilms.com/award2008.html Asian First Fim Festival - Ploning] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220032939/http://www.asianfirstfilms.com/award2008.html |date=2008-12-20 }} Retrieved 2008-12-24.&lt;/ref&gt;. It also garnered a total of 23 awards from all over the world.&lt;ref&gt;[http://www.pep.ph/news/17275/Judy-Ann-Santos-hurt-by-ABS-CBNs-strictly-business-stand-on-Ploning/4 Judy Ann Santos hurt by ABS-CBN's strictly-business stand on &quot;Ploning&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203012626/http://www.pep.ph/news/17275/Judy-Ann-Santos-hurt-by-ABS-CBNs-strictly-business-stand-on-Ploning/4 |date=2009-02-03 }} ''PEP.ph''. Author: Archie de Calma. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 1 Oktubre 2008
| ''[[Mag-ingat Ka Sa...Kulam]]''&lt;ref&gt;[http://www.pep.ph/news/19047/Regal-Films-celebrates-year-long-48th-anniversary-with-Mag-ingat-Ka-Sa...Kulam Regal Films celebrates year-long 48th anniversary with &quot;Mag-ingat Ka Sa...Kulam&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080909110154/http://www.pep.ph/news/19047/Regal-Films-celebrates-year-long-48th-anniversary-with-Mag-ingat-Ka-Sa...Kulam |date=2008-09-09 }} ''Philippine Entertainment Portal''. Author: Dinno Erece. Retrieved 6-30-2012&lt;/ref&gt;
| Mira/Maria
| [[Regal Films]]
| [[Jun Lana]]
| A &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pep.ph/guide/2663/Kulam-is-graded-A-by-the-Cinema-Evaluation-Board |title=&quot;Kulam&quot; is graded A by the Cinema Evaluation Board |publisher=PEP.ph |date=2008-09-30 |first=Jocelyn |last=Dimaculangan |accessdate=2010-07-04 |archive-date=2008-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081203032306/http://www.pep.ph/guide/2663/Kulam-is-graded-A-by-the-Cinema-Evaluation-Board |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|
|-
| 29 Hulyo 2009
| [[OMG (Oh, My Girl!)]]&lt;ref&gt;[http://movies.yahoo.com/movie/omg-oh-my-girl/ OMG! Oh My Girl starring Judy Ann Santos and Ogie Alcasid]{{Dead link|date=Septiyembre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Yahoo Movies''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Darling
| [[Regal Films]]
| Dante Nico Garcia
| B
| Santos film with comedian-actor, [[Ogie Alcasid]].&lt;ref&gt;[http://www.pep.ph/news/21015/Judy-Ann-Santos-and-Ogie-Alcasid-to-star-in-romantic-comedy-film Judy Ann Santos and Ogie Alcasid to star in romantic comedy film] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090306104824/http://www.pep.ph/news/21015/Judy-Ann-Santos-and-Ogie-Alcasid-to-star-in-romantic-comedy-film |date=2009-03-06 }} ''PEP.ph''. Author: Nitz Miralles. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|}

====2010 hanggang kasalukuyan====
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Petsa
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Pamagat
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Ginampanang Papel
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Prodyuser
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Direktor
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | CEB Rating
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Notes
|-
| 21 Hulyo 2010
| [[Hating Kapatid]]&lt;ref name=&quot;sarah G&quot;&gt;{{cite web |url=http://hatingkapatidthemovie.com/home.html |title=Hating Kapatid the Movie |publisher=Hating Kapatid the Movie |date= |accessdate=2010-07-04 |archive-date=2010-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100530011119/http://hatingkapatidthemovie.com/home.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| Rica
| [[Viva Films]]
| [[Wenn V. Deramas]]
| B
| Santos film with [[Sarah Geronimo]].&lt;ref name=&quot;sarah G&quot; /&gt;
|-
| 25 Disyembre 2011
| [[My House Husband: Ikaw Na!]]&lt;ref&gt;[http://mb.com.ph/node/344337/comic-chemi Comic chemistry favors 'My Househusband'] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130113094345/http://mb.com.ph/node/344337/comic-chemi |date=2013-01-13 }} ''Manila Bulletin''. Author: Shirley Matias-Pizarro&lt;/ref&gt;
| Mia
| Octo Arts
| [[José Javier Reyes]]
| B
| 3rd [[2011 Metro Manila Film Festival|Metro Manila Film Festival]] entry of Santos and husband, Ryan Agoncillo together with comedienne [[Eugene Domingo]].&lt;ref&gt;[http://www.mb.com.ph/node/345841/my-hou My Househusband: Ikaw Na!' has all in place for MMFF sweep] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120715065707/http://www.mb.com.ph/node/345841/my-hou |date=2012-07-15 }} ''Manila Bulletin''. Author: Jojo Panaligan. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| Hulyo 2012
| Mga Mumunting Lihim&lt;ref name=&quot;judayLihim&quot;&gt;[http://mb.com.ph/node/352149/third-time Third Time's The Charm For Judy Ann Santos And Iza Calzado]{{Dead link|date=Mayo 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin''. Author: Jojo Panaligan. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
| 
| Cinemalaya
| [[José Javier Reyes]]
|
| Santos first Cinemalaya entry.&lt;ref name=&quot;judayLihim&quot; /&gt;
|-
| 25 Disyembre 2012
| [[Si Agimat at Si [[Enteng Kabisote]] at si Ako]]&lt;ref&gt;[http://ph.omg.yahoo.com/news/mmff-announces-8-official-entries.html MMFF announces 8 official entries] ''Yahoo Philippines''. Author: Walden Martinez Belen. Retrieved 06-28-2012.&lt;/ref&gt;
| 
| [[GMA Films]], APT Entertainment, OctoArts, IMUS Productions &amp; M-ZET
| Tony Reyes
|
| [[2012 Metro Manila Film Festival]] official entry with [[Bong Revilla, Jr.]] and [[Vic Sotto]].&lt;ref&gt;[http://www.sunstar.com.ph/manila/entertainment/2012/06/18/bong-revilla-vic-sotto-judy-ann-santos-1-movie-project-227433 Bong Revilla, Vic Sotto, Judy Ann Santos in 1 movie project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120621155249/http://www.sunstar.com.ph/manila/entertainment/2012/06/18/bong-revilla-vic-sotto-judy-ann-santos-1-movie-project-227433 |date=2012-06-21 }} ''SunStar Philippines''. Author: Glaiza Jarloc. Retrieved 06-28-2012.&lt;/ref&gt;
|}

==Mga Palabas sa Telebisyon/Mga Espesyal na Palabas==
===Seryeng Pantelebisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Petsa
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Palabas
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Ginampanang Papel
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | (Mga) Direktor
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Notes
|-
| 1986
| Kaming Mga Ulila
| Played one of the street urchins
| Argel Joseph
| &lt;ref name=&quot;PepPloning&quot; /&gt;
|-
| 1988 hanggang 1990
| Ula, Ang Batang Gubat
| Ula
| Argel Joseph
| &lt;ref name=&quot;filmbug&quot;&gt;[http://www.filmbug.com/db/344444 Judy Ann Santos - Biography] ''Film Bug''. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 1992 hanggang 1997
| [[Mara Clara]]&lt;ref name=&quot;abs-cbnnews.com&quot;/&gt;
| Mara Davis/del Valle
| Emil Cruz, Jr.
| Santos rises to fame due to this soap opera in [[ABS-CBN]].&lt;ref name=&quot;filmbug&quot; /&gt;
|-
| 1993 hanggang 1995
| GMA Telecine Specials
| Various
| Various Directors
| &lt;ref name=&quot;filmbug&quot; /&gt;
|-
| 1996
| Star Drama Theatre Presents&lt;ref name=&quot;filmbug&quot; /&gt;
| Iba't ibang papel ang ginampanan
| Iba't ibang Direktor
|
|-
| 1996
| [[Gimik]]&lt;ref name=&quot;filmbug&quot; /&gt;
| Dianne Villaruel
| Laurenti Dyogi
|
|-
| 1997 hanggang  1999
| [[Esperanza (TV series)|Esperanza]]&lt;ref&gt;[http://tfcnow.abs-cbn.com/shows.aspx?showid=57 Esperanza on TFC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100821224332/http://tfcnow.abs-cbn.com/shows.aspx?showid=57 |date=2010-08-21 }} ''TFC Now Channel''. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
| Esperanza Estrera / Socorro Salgado
| Jerry Lopez Sineneng; Rory Quintos; Don Cuaresma
| 1998 PMPC Star Awards for TV Best Drama Actress Nominee&lt;ref name=&quot;filmbug&quot; /&gt;
|-
| 2000
| May Himala (GMA 7)
| Iba't ibang papel ang ginampanan
| Iba't ibang Direktor
| &lt;ref name=&quot;filmbug&quot; /&gt;
|-
| 1999 to 2001
| Judy Ann Drama Special
| Iba't ibang papel ang ginampanan
| Various directors
| A special drama anthology of [[ABS-CBN]] where Santos acted different roles and stories every week.&lt;ref name=&quot;filmbug&quot; /&gt;
|-
| 18 Hunyo 2001 to 14 Pebrero 2003
| [[Sa Puso Ko Iingatan Ka]]&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0350452/ Sa Puso Ko, Iingatan Ka (2001–2002)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Patricia Quevedo Montecillo-Villamines
| [[Jose Javier Reyes]] (first episodes); Gilbert Perez
| Santos first soap opera with Piolo Pascual. 
|-
| 26 Mayo 2003 to 10 Setyembre 2004
| [[Basta't Kasama Kita]]&lt;ref&gt;[http://telebisyon.net/Bastat-Kasama-Kita/ Basta't Kasama Kita (2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071216114029/http://telebisyon.net/Bastat-Kasama-Kita/ |date=2007-12-16 }} ''Telebisyon.net''. Retrieved 6-30-2012&lt;/ref&gt;
| Princess Gonzales
| Jerry Lopez Sineneng; Trina Dayrit
| 2004 ENPRESS Golden Screen Entertainment TV Outstanding Drama Series Winner; 2004 ENPRESS Golden Screen Entertainment TV Outstanding Direction For A Drama Series Winner; 2004 ENPRESS Golden Screen Entertainment TV Best Drama Actress Nominee; 2004 PMPC Star Awards For TV Best Primetime Drama Series and Best Drama Actress Nominations.&lt;ref name=&quot;filmbug&quot; /&gt; The show is also the first soap opera to hold a live finale.&lt;ref&gt;[http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=264282 Live ang finale sa Luneta ng 'Basta't Kasama Kita']{{Dead link|date=Septiyembre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Pilipino Star Ngayon''. Retrieved 06-30-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 11 Oktubre 2004 to 15 Abril 2005
| [[Krystala]]&lt;ref&gt;[http://www.balitangmarino.com/006731.html Judy Ann as Krystala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070608172917/http://www.balitangmarino.com/006731.html |date=2007-06-08 }} ''Balitang Marino''. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
| Faith / Tala / Krystala
| Rory Quintos; Trina N. Dayrit; Mae Czarina Cruz; Nuel C. Naval
| Santos first role as a [[superhero]]. She also won 2005 19th PMPC Star Awards for TV &quot;Best Drama Actress&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.abs-cbn.com/Feature/Article/3290/Looking-back-at-Ryan-and-Judy-Ann-s-love-story.aspx Looking back at Ryan and Judy Ann's love story] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110524115215/http://www.abs-cbn.com/Feature/Article/3290/Looking-back-at-Ryan-and-Judy-Ann-s-love-story.aspx |date=2011-05-24 }} ''ABS-CBN News''. Author: Heidi Anicete. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 27 Pebrero 2006 to 25 Agosto 2006
| [[Sa Piling Mo]]&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0485767/ Sa Piling Mo (2006)] ''IMDb''. Retrieved 6-30-2012&lt;/ref&gt;
| Jennifer Limbaga-Tuazon / Catherine Chuatoco
| Jerry Lopez Sineneng (first episodes); Rory Quintos; Trina Dayrit
| 2006 PMPC Star Awards For TV Best Primetime Drama Series Winner and &quot;Best Drama Actress&quot; Nominee; 2006 One of Anak TV Seal's Top 10 Favorite Programs; 2007 [[International Emmy Awards]] Semi-Finalist (Drama Series Category)&lt;ref&gt;[http://www.philippinecountry.com/celebrities/judyann/ AWARDS AND RECOGNITIONS- Sa Piling Mo] ''Philippine Country''. Retrieved 6-30-2012&lt;/ref&gt;
|-
| 25 Hunyo 2007 to 18 Enero 2008
| [[Ysabella]]&lt;ref&gt;[http://www.pep.ph/news/16132/ryan-agoncillo-explains-end-of-acting-team-up-with-judy-ann-santos Judy Ann Santos in Ysabella] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210517090856/https://www.pep.ph/news/16132/ryan-agoncillo-explains-end-of-acting-team-up-with-judy-ann-santos |date=2021-05-17 }} ''Philippine Entertainment Portal''. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
| Ysay / Ysabella Cuenca
| Jerry Lopez Sineneng (first episodes); Rory Quintos; Don Cuaresma
| 2008 PMPC Star Awards For TV &quot;Best Primetime Drama Series&quot; and &quot;Best Drama Actress&quot; Nominations&lt;ref&gt;[http://www.pep.ph/news/17306/PMPC-announces-nominees-for-the-24th-Star-Awards-for-Movies PMPC announces nominees for the 24th Star Awards for Movies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160328151735/http://www.pep.ph/news/17306/pmpc-announces-nominees-for-the-24th-star-awards-for-movies |date=2016-03-28 }} ''PEP.ph''. Author: Mell T. Navarro. Retrieved 7-01-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 14 Hunyo 2009 to 7 Pebrero 2010
| [[George and Cecil]]&lt;ref&gt;[http://www.mb.com.ph/articles/206779/judayryan-teamup-makes-a-comeback Juday/Ryan team-up makes a comeback] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707234957/http://www.mb.com.ph/articles/206779/judayryan-teamup-makes-a-comeback |date=2010-07-07 }} ''Manila Bulletin''. Author: Crispina Martines-Belen. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
| Georgina &quot;George&quot; Castro-Murillo
| [[Jose Javier Reyes]]
| Santos reunites with co-star in [[Mara Clara]], Ms. [[Gladys Reyes]].&lt;ref&gt;[http://www.abs-cbn.com/Weekends/article/3781/georgeandcecil/George-and-Cecil.aspx George and Cecil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090619075554/http://www.abs-cbn.com/Weekends/article/3781/georgeandcecil/George-and-Cecil.aspx |date=2009-06-19 }} ''ABS-CBN''. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt; 2010 USTv Awards Students' Choice for Situational Comedy Winner; 2010 PMPC Star Awards for TV &quot;Best Comedy Show&quot; and &quot;Best Comedy Actress&quot; Nominations&lt;ref&gt;[http://www.pep.ph/news/23251/judy-ann-santos-and-ryan-agoncillo-want-george--cecil-to-provide-fresh-insights-on-marriage Judy Ann Santos and Ryan Agoncillo want George &amp; Cecil to provide fresh insights on marriage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210517103821/https://www.pep.ph/news/23251/judy-ann-santos-and-ryan-agoncillo-want-george--cecil-to-provide-fresh-insights-on-marriage |date=2021-05-17 }} ''Philippine Entertainment Portal''. Author: Archie de Calma. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 29 Disyembre 2009 to 6 Enero 2010
| [[May Bukas Pa]]&lt;ref&gt;[http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/01/28/09/abs-cbn-reveals-new-february-shows May Bukas Pa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120911061212/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/01/28/09/abs-cbn-reveals-new-february-shows |date=2012-09-11 }} ''ABS-CBN News''. Retrieved 7-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Libay; Billed as &quot;Very Special Guest&quot;
|
| Santos cameo role only. 
|-
| 1 Pebrero 2010 to 14 Mayo 2010
| [[Habang May Buhay]]&lt;ref&gt;Bonifacio, Julie (2009-01-24). [http://www.abs-cbn.com/Feature/Article/2255/Wenn-Deramas-all-set-to-work-with-Judy-Ann-Santos-for-the-first-time.aspx &quot;Wenn Deramas all set to work with Judy Ann Santos for the first time&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120323211608/http://www.abs-cbn.com/Feature/Article/2255/Wenn-Deramas-all-set-to-work-with-Judy-Ann-Santos-for-the-first-time.aspx |date=2012-03-23 }}. ''ABS-CBN.com''. Retrieved 2009-01-30.&lt;/ref&gt;
| Jane Alcantara
| [[Wenn Deramas]]
| 2010 19th KBP Golden Dove Awards' Best TV Drama Actress; 2010 PMPC Star Awards For TV Best Primetime Drama Series and Best Drama Actress Nominations&lt;ref&gt;[http://www.abs-cbn.com/Feature/Article/5670/ABS-CBN-unveils-2010-show-line-up.aspx Habang May Buhay - line up at Primetime Bida] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530104122/http://www.abs-cbn.com/Feature/Article/5670/ABS-CBN-unveils-2010-show-line-up.aspx |date=2013-05-30 }} ''ABS-CBN''. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 25 Abril 2010 to 23 Mayo 2010
| [[Gimik 2010|Gimik 2010: The Reunion]]&lt;ref name=&quot;gimikreunion&quot;&gt;[http://www.pep.ph/guide/guide/6005/gimik-2010-brings-together-judy-ann-santos-diether-ocampo-bojo-molina-g--toengi-and-mylene-dizon Gimik 2010 brings together Judy Ann Santos, Diether Ocampo, Bojo Molina, G Toengi, and Mylene Dizon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160122221417/http://www.pep.ph/guide/guide/6005/gimik-2010-brings-together-judy-ann-santos-diether-ocampo-bojo-molina-g--toengi-and-mylene-dizon |date=2016-01-22 }} ''PEP.ph''. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
|  Dianne Villaruel
| Erick Salud
| Reunion with GIMIK stars like [[Diether Ocampo]] and [[Mylene Dizon]].&lt;ref name=&quot;gimikreunion&quot; /&gt;
|-
| 27 Agosto 2011 — 18 Pebrero 2012
| [[Junior MasterChef Pinoy Edition]]&lt;ref&gt;[http://www.pep.ph/mobile/celeb/homes-family//24740/judy-ann-santos-excited-but-nervous-about-hosting-junior-masterchef/3 Judy Ann Santos &quot;excited but nervous&quot; about hosting Junior MasterChef] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306092944/http://www.pep.ph/mobile/celeb/homes-family//24740/judy-ann-santos-excited-but-nervous-about-hosting-junior-masterchef/3 |date=2016-03-06 }} ''Philippine Entertainment Portal''. Auhtor: Melba Llanera. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
|  Host
| 
| Santos first show after giving birth to Baby Lucho.&lt;ref&gt;[http://www.pep.ph/news/27006/%20FIRST-READ-ON-PEP:-%20(UPDATED)-Judy-Ann-Santos-has-given-birth-to-Baby-Lucho! Judy Ann Santos gave birth to baby Lucho!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924142051/http://www.pep.ph/news/27006/%20FIRST-READ-ON-PEP:-%20(UPDATED)-Judy-Ann-Santos-has-given-birth-to-Baby-Lucho! |date=2015-09-24 }} ''Philippine Entertainment Portal''.&lt;/ref&gt;
|-
| 6 Setyembre 2011
| [[100 Days to Heaven|100 Days To Heaven]]&lt;ref&gt;[http://www.push.com.ph/features/3329/xyriel-manabat-says-that-judy-ann-santos-is-her-idol-in-acting/ Xyriel Manabat says that Judy Ann Santos is her idol in acting] ''PUSH.com''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| Chef (Special Participation)
| Jojo A. Saguin; Don M. Cuaresma
|
|}

* This list does not include hosting stints in That's Entertainment, ASAP, SangLinggoNaPoSila, MTB, ASAP Fanatics, and SOP.

=== Maalaala Mo Kaya ===
Here are the list of episodes of [[Maalaala Mo Kaya]] which feature Judy Ann Santos.

{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Date
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Episode
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Notes
|-
| 1999
| ''Agua Bendita''
| Santos first episode with the late [[Rico Yan]].&lt;ref name=&quot;judayrico&quot;&gt;[http://www.philippinecountry.com/celebrities/judyann/ Judy Ann- Rico Yan love team] ''Philippine Country''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 2000
| ''Karnabal''
| &lt;ref name=&quot;judayrico&quot; /&gt;
|-
| 2001
| ''Basket''
|  2001 Catholic Mass Media Awards &quot;Best Drama&quot; Winner; 2001 KBP Golden Dove Awards &quot;Best Drama Winner&quot;; Finalist for the Magnolia Award for &quot;Best Film for TV&quot; during the 9th Shanghai Television Festival 2002 in China&lt;ref name=&quot;judayrico&quot; /&gt;
|-
| 2002
| ''Pier 39''
| with Piolo Pascual &lt;ref name=&quot;judayrico&quot; /&gt;
|-
| 4 Agosto 2005
| ''Rosaryo''
| &lt;ref name=&quot;judayrico&quot; /&gt;
|-
| 18 Agosto 2006
| ''Swing''
| &lt;ref name=&quot;judayrico&quot; /&gt;
|-
| 13 Disyembre 2008
| ''Lason''&lt;ref name=&quot;judayrico&quot; /&gt;
| &lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt1699599/ Maalaala mo kaya: Lason (13 Disyembre 2008)] ''IMDb''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|}

===Komiks===
Here are the list of episodes of Komiks which feature Judy Ann Santos.
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Date
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Episode
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Role
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Notes
|-
| 4 Pebrero 2006
| ''Inday Bote''
| Inday
|
|-
| 13 Mayo 2006
| ''Inday sa Balitaw'' Part 1
| Inday
|
|-
| 20 Mayo 2006
| ''Inday sa Balitaw'' Part 2
| Inday
|
|-
| Still Unaired
| ''Super Gee''
| Super Gee
|
|-
| TBA
| ''[[Sanlakas]]''
| Tala/Krystala (special participation)
|
|}

=== TV Specials ===
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Date
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Special
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Director
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Network
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Notes
|-
| 10 Mayo 2002
| ''A Birthday Wish: A Judy Ann Santos Birthday Celebration''
| Al Quinn
| rowspan=&quot;6&quot;|[[ABS-CBN]].
| Held at UP Theater to celebrate Santos' 24th birthday.
|-
| 1 Hulyo 2007
| ''Bida ng Buhay Ko: 20 Years of Judy Ann Santos''
| Bobet Vidanes.
| Santos held a free concert at the [[Smart Araneta Coliseum]] to celebrate her 20th anniversary in the industry &amp; 29th birthday.&lt;ref&gt;[http://www.pep.ph/guide/guide/761/Judy-Ann-Santos-marks-her-20th-anniversary-with-a-Big-Dome-concert- Judy Ann Santos marks her 20th anniversary with a Big Dome concert] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160122221417/http://www.pep.ph/guide/guide/761/Judy-Ann-Santos-marks-her-20th-anniversary-with-a-Big-Dome-concert- |date=2016-01-22 }} ''PEP.ph''. Author: Jocelyn Dimaculangan. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.pep.ph/mobile/celeb/events/12886/judy-ann-santos-danced-a-la-beyonce-at-her-anniversary-concert Judy Ann Santos danced a la Beyonce at her anniversary concert] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306093031/http://www.pep.ph/mobile/celeb/events/12886/judy-ann-santos-danced-a-la-beyonce-at-her-anniversary-concert |date=2016-03-06 }} ''PEP.ph''. Author: Jocelyn Dimaculangan. Retrieved 6-30-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 18 Enero 2009
| ''Pangarap ni Ploning'' (''The Dream of Ploning'')
| 
| To chronicle the fundraising efforts of Ploning's Oscar campaign.&lt;ref&gt;[http://www.gmanetwork.com/news/story/144170/showbiz/pep-ploning-fails-bid-for-an-oscar-nomination PEP: 'Ploning' fails bid for an Oscar nomination] ''GMA News''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 17 Mayo 2009
| ''Unchanging Love: Judy Ann-Ryan Wedding Special''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pep.ph/guide/3903/The-Judy-Ann-Santos-Ryan-Agoncillo-Wedding-Special-airs-this-Sunday,-May-17 |title=The Judy Ann Santos-Ryan Agoncillo Wedding Special airs this Sunday, Mayo 17 |publisher=PEP.ph |date=2009-05-15 |first=Monica |last=Palad |accessdate=2010-07-04 |archive-date=2010-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100704180541/http://www.pep.ph/guide/3903/The-Judy-Ann-Santos-Ryan-Agoncillo-Wedding-Special-airs-this-Sunday,-May-17 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| 
| A TV Special about Judy Ann Santos and Ryan Agoncillo wedding preparations, plans and a preview of the ceremony held at [[San Juan, Batangas]]. Theme Song by [[Martin Nievera]] (music and lyrics).
|-
| 24 Mayo 2009
| ''Kuwento Nating Dalawa'' (''The Story of the Two of Us'')
| 
| Special TV show that narrates the love story of Santos and husband, Ryan Agoncillo. Theme Song by [[Ryan Cayabyab]] (music) and [[Jose Javier Reyes]] (lyrics)&lt;ref&gt;[http://www.pep.ph/guide/guide/3938/1 Judy Ann Santos and Ryan Agoncillo pledge an &quot;unchanging love&quot; to each other] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305201248/http://www.pep.ph/guide/guide/3938/1 |date=2016-03-05 }} ''PEP.ph''. Auhtor: Lyn Montealegre. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|-
| 20 Agosto 2011
| ''Appetizer: The Junior MasterChef Pinoy Edition Primer''&lt;ref&gt;[http://www.pep.ph/guide/guide/8683/judy-ann-santos-on-hosting-junior-masterchef-pinoy-edition-hosting-is-not-my-forte-but-i39m-willing-to-learn Judy Ann Santos on hosting Junior MasterChef Pinoy Edition: &quot;Hosting is not my forte but I'm willing to learn.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315185829/http://www.pep.ph/guide/guide/8683/judy-ann-santos-on-hosting-junior-masterchef-pinoy-edition-hosting-is-not-my-forte-but-i39m-willing-to-learn |date=2016-03-15 }} ''PEP.ph''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
| 
| A special primer for Santos first hosting/cooking show.&lt;ref&gt;[http://masterchefph.abs-cbn.com/%E2%80%9Cjunior-masterchef-pinoy-edition-the-appetizer%E2%80%9D-indulges-audience/ “Junior MasterChef Pinoy Edition: The Appetizer” indulges audience] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120801035630/http://masterchefph.abs-cbn.com/%E2%80%9Cjunior-masterchef-pinoy-edition-the-appetizer%E2%80%9D-indulges-audience/ |date=2012-08-01 }} ''Junior Masterchef Official Website''. Retrieved 07-01-2012.&lt;/ref&gt;
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist|2}}

{{BD|1978|LIVING|Santos, Judy Ann}}

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>syc413ziaen6ry6endkhcq6x61fr9zt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Val Iglesias</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27357</id>
    <revision>
      <id>2212388</id>
      <parentid>2201865</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T02:59:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24574-63</username>
        <id>161955</id>
      </contributor>
      <origin>2212388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5069" sha1="0guo0xxes7bzuc03dogd5n260u1a6lp" xml:space="preserve">{{notability|date=Nobyembre 2010}}
{{BLP unsourced|date=Nobyembre 2010}}
{{Infobox person
| name        = Val Iglesias
| image       =
| alt         = 
| caption     = 
| birth_name  = Baltazar &quot;Val&quot; Olarte Iglesias
| birth_date  = {{Birth date and age|1951|5|24}}
| birth_place = [[Kalakhang Maynila]], [[Pilipinas]]
| death_date  = 
| death_place = 
| nationality = 
| other_names = 
| known_for   = 
| occupation  = [[Aktor]] [[Direktor]] at [[Stunts]]
| years_active = 1966-Hanggang Ngayon
| spouse      = 
| partner     = 
| website     =  
}}

Si '''Val Iglesias''' ay isang artistang aktor stunts at direktor ng pelikula at Telebisyon sa Pilipinas.

* [[Mayo 24]] [[1951|1951]]

====Bilang Pelikulang Aktor====
*1971
*Malupit na Tadhana
*1972
*The King Plaster .... Bilang Val Iglesia
*1973
*Karateka Paster .... Bilang Val Iglesia
*1975
*[[Alat]]
*1978
*[[Ang Dragon Sa Maskarang Bakal]]
*[[Blind Rage]]
*[[Last Target]]
*[[Ang Hari at Ang Alas]]
*[[Kid Kaliwete]]
*1980
*[[Ang Bagong Kardong Kidlat]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Ang Sisiw ay Aguila]]
*[[Snake Dragon Connection]]
*[[Deadly Fighters]]
*1981
*[[Basagulero]]
*[[Kaliwete Brothers]]  
*[[Kamandag ng rehas na bakal]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*1982
*[[Krus sa bawat punglo]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*1983
*[[Maduming Kaaway Malinis na Kaibigan]]
*[[Gintong araw ni... Boy Madrigal]] 
*1984
*[[Kung Syay Tatawagin Animal]]
*[[Hanggang sa huling bala]] .... (Bilang Val Iglesia)
*Kriminal .... (Bilang Val Iglesia) 
*1985
*Hatulan si Jun Bastardo .... Acre Films (Bilang Val Iglesia)
*Celeste Gang .... Fortune Films
*1986
*[[Isang platitong mani]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*1987
*[[Vigilante]] .... (Bilang Val Iglesia)
*[[Cordillera]] .... LEA Productions
*1988
*[[Ang anino ni Asedillo]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*Sandakot na Bala .... Regal Films
*Kumakasa Kahit Nag-Iisa .... Serres Films
*Dongalo Massacre .... Serres Films
*1989
*[[Alyas Boy Life]]
*[[Eagle Squad]] .... Viva Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Ipaglalaban Ko]] .... Seiko Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Hindi Pahuhuli Nang Buhay]] .... Viva Films
*[[UZI Brothers]] .... Urban Films 
*Black Sheep Baby .... Double RR Productions
*1990
*[[Sa Diyos Lang Akong Susuko]] .... Viva Films
*[[Barumbado]] .... Cine Suerte .... (Bilang Val Iglesia) 
*Kakampi ko Ang Diyos .... Viva Films (Bilang Val Iglesia)
*[[Walang Awa Kung Pumatay]] .... Omega Releasing Organization Inc .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Bad Boy]] .... Viva Films
*[[Kaaway ng Batas]] .... Reflection Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Anak ni Baby Ama]] .... Viva Films
*[[Baril Ko Ang Uusig]] .... LEA Productions .... (Bilang Val Iglesia)
*1991
*[[Maging Sino Ka Man]] .... Viva Films
*[[Kumukulo ng Dugo]] .... Viva Films
*Dalawa Man ang Buhay mo Pagsasabayin ko .... First Films (Bilang Val Iglesia)
*[[Markang Bungo:The Bobby Ortega Story]] .... Bonanza Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Ganti ng api]] .... Vision Films  
*1992
*[[Grease Gun Gang]] .... Viva Films 
*[[Kahit Buhay Ko]] .... Reflection Films
*[[Kamay ni Kain]] .... Reflection Films
*1993
*[[Makuha Ka Sa Tingin]] .... Viva Films .... (Bilang Val Iglesia)
*[[Manila Boy]] .... Pioneer Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Tumbusan mo Ng Buhay]] .... Reflection Films
*[[Oo na Sige na: Magtigil Ka Lang]] .... Viva Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*1994
*[[Lab Kita Bilib Ka Ba?]] .... Moviearts Presentation .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Lagalag: The Eddie Fernandez Story]]
*[[MISTAH: Mga Mandirigma]] .... Viva Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*1995
*[[Matimbang Pa Sa Dugo]]
*[[Wilson Sorronda Story]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*1996
*[[Pag-Ibig Ko Sayo Totoo]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Wag na Wag Kang Lalayo]]
*1997
*[[Ayos Lang Pare Ko]] 
*[[Padre Kalibre]] 
*1998
*[[Sambahin Ang Ngalan mo]] 
*[[Hiwagang Panday]] 
*1999
*[[Abel Villarama Armado]]
*2000
*[[Sagot Kita Mula Ulo Hanggang Paa]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*2001
*[[Buhay Kamao]]
*Basagan sa Mukha
*2002
*[[Walang Iwanan Peksman]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*2003
*[[Utang ng Ama]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*2004
*[[Mano Po 3: My Love]]
*2005
*[[Terrorist Hunter]]
*Joaqin Bordado
*Kailangan ko'y ikaw
*Kuratong Baleleng
*2014
*Sa Ngalan ng Ama, Ina at mga Anak
*2017
*Ang Panday 2017

====Bilang Telebisyon Aktor====
*1997
*[[Esperanza]] (Bilang Kontrabida)
*1998
*[[Mula Sa Puso]] (Bilang Kontrabida)
*2000
*[[Codename: Verano]] (Bilang Kontrabida)
*2003
*[[Basta Kasama Kita]] (Bilang Kontrabida)
*2004
*[[Hiram]] (Bilang Kontrabida)
*2007
*[[Marimar]] (Bilang Kontrabida)
*2015 ; 2020-2022
*FPJ's Ang Probinsyano
*2023 - 2024
*FPJ's Batang Quiapo - Romulo (Mulong) Cordero
*2006, 2010, 2013, 2017
*Maalala mo Kaya
*2012, 2014, 2018
*Magpakailanman
*2026
*Blood Vs Duty
*Karim Abubakar

====Bilang Pelikulang Direktor====
*1997
*[[SIG 357: Baril Ko Ang Papatay Sa yo]]
*[[Padre Kalibre]]
*1999
*[[Abel Villarama Armado]]
*2005
*[[Terrorist Hunter]]
* 2014
* Ang Bagong Dugo{{commonscat-inline}}
{{BD|1951||Iglesias, Val}}

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]]


{{Pilipinas-artista-stub}}</text>
      <sha1>0guo0xxes7bzuc03dogd5n260u1a6lp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212390</id>
      <parentid>2212388</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:01:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24574-63</username>
        <id>161955</id>
      </contributor>
      <origin>2212390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5068" sha1="0pitmb0i83eqxarc3f89jt2twdm4tmn" xml:space="preserve">{{notability|date=Nobyembre 2010}}
{{BLP unsourced|date=Nobyembre 2010}}
{{Infobox person
| name        = Val Iglesias
| image       =
| alt         = 
| caption     = 
| birth_name  = Baltazar &quot;Val&quot; Olarte Iglesias
| birth_date  = {{Birth date and age|1951|1|6}}
| birth_place = [[Kalakhang Maynila]], [[Pilipinas]]
| death_date  = 
| death_place = 
| nationality = 
| other_names = 
| known_for   = 
| occupation  = [[Aktor]] [[Direktor]] at [[Stunts]]
| years_active = 1966-Hanggang Ngayon
| spouse      = 
| partner     = 
| website     =  
}}

Si '''Val Iglesias''' ay isang artistang aktor stunts at direktor ng pelikula at Telebisyon sa Pilipinas.

* [6Enero 1]] [[1951|1951]]

====Bilang Pelikulang Aktor====
*1971
*Malupit na Tadhana
*1972
*The King Plaster .... Bilang Val Iglesia
*1973
*Karateka Paster .... Bilang Val Iglesia
*1975
*[[Alat]]
*1978
*[[Ang Dragon Sa Maskarang Bakal]]
*[[Blind Rage]]
*[[Last Target]]
*[[Ang Hari at Ang Alas]]
*[[Kid Kaliwete]]
*1980
*[[Ang Bagong Kardong Kidlat]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Ang Sisiw ay Aguila]]
*[[Snake Dragon Connection]]
*[[Deadly Fighters]]
*1981
*[[Basagulero]]
*[[Kaliwete Brothers]]  
*[[Kamandag ng rehas na bakal]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*1982
*[[Krus sa bawat punglo]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*1983
*[[Maduming Kaaway Malinis na Kaibigan]]
*[[Gintong araw ni... Boy Madrigal]] 
*1984
*[[Kung Syay Tatawagin Animal]]
*[[Hanggang sa huling bala]] .... (Bilang Val Iglesia)
*Kriminal .... (Bilang Val Iglesia) 
*1985
*Hatulan si Jun Bastardo .... Acre Films (Bilang Val Iglesia)
*Celeste Gang .... Fortune Films
*1986
*[[Isang platitong mani]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*1987
*[[Vigilante]] .... (Bilang Val Iglesia)
*[[Cordillera]] .... LEA Productions
*1988
*[[Ang anino ni Asedillo]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*Sandakot na Bala .... Regal Films
*Kumakasa Kahit Nag-Iisa .... Serres Films
*Dongalo Massacre .... Serres Films
*1989
*[[Alyas Boy Life]]
*[[Eagle Squad]] .... Viva Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Ipaglalaban Ko]] .... Seiko Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Hindi Pahuhuli Nang Buhay]] .... Viva Films
*[[UZI Brothers]] .... Urban Films 
*Black Sheep Baby .... Double RR Productions
*1990
*[[Sa Diyos Lang Akong Susuko]] .... Viva Films
*[[Barumbado]] .... Cine Suerte .... (Bilang Val Iglesia) 
*Kakampi ko Ang Diyos .... Viva Films (Bilang Val Iglesia)
*[[Walang Awa Kung Pumatay]] .... Omega Releasing Organization Inc .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Bad Boy]] .... Viva Films
*[[Kaaway ng Batas]] .... Reflection Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Anak ni Baby Ama]] .... Viva Films
*[[Baril Ko Ang Uusig]] .... LEA Productions .... (Bilang Val Iglesia)
*1991
*[[Maging Sino Ka Man]] .... Viva Films
*[[Kumukulo ng Dugo]] .... Viva Films
*Dalawa Man ang Buhay mo Pagsasabayin ko .... First Films (Bilang Val Iglesia)
*[[Markang Bungo:The Bobby Ortega Story]] .... Bonanza Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Ganti ng api]] .... Vision Films  
*1992
*[[Grease Gun Gang]] .... Viva Films 
*[[Kahit Buhay Ko]] .... Reflection Films
*[[Kamay ni Kain]] .... Reflection Films
*1993
*[[Makuha Ka Sa Tingin]] .... Viva Films .... (Bilang Val Iglesia)
*[[Manila Boy]] .... Pioneer Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Tumbusan mo Ng Buhay]] .... Reflection Films
*[[Oo na Sige na: Magtigil Ka Lang]] .... Viva Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*1994
*[[Lab Kita Bilib Ka Ba?]] .... Moviearts Presentation .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Lagalag: The Eddie Fernandez Story]]
*[[MISTAH: Mga Mandirigma]] .... Viva Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*1995
*[[Matimbang Pa Sa Dugo]]
*[[Wilson Sorronda Story]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*1996
*[[Pag-Ibig Ko Sayo Totoo]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Wag na Wag Kang Lalayo]]
*1997
*[[Ayos Lang Pare Ko]] 
*[[Padre Kalibre]] 
*1998
*[[Sambahin Ang Ngalan mo]] 
*[[Hiwagang Panday]] 
*1999
*[[Abel Villarama Armado]]
*2000
*[[Sagot Kita Mula Ulo Hanggang Paa]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*2001
*[[Buhay Kamao]]
*Basagan sa Mukha
*2002
*[[Walang Iwanan Peksman]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*2003
*[[Utang ng Ama]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*2004
*[[Mano Po 3: My Love]]
*2005
*[[Terrorist Hunter]]
*Joaqin Bordado
*Kailangan ko'y ikaw
*Kuratong Baleleng
*2014
*Sa Ngalan ng Ama, Ina at mga Anak
*2017
*Ang Panday 2017

====Bilang Telebisyon Aktor====
*1997
*[[Esperanza]] (Bilang Kontrabida)
*1998
*[[Mula Sa Puso]] (Bilang Kontrabida)
*2000
*[[Codename: Verano]] (Bilang Kontrabida)
*2003
*[[Basta Kasama Kita]] (Bilang Kontrabida)
*2004
*[[Hiram]] (Bilang Kontrabida)
*2007
*[[Marimar]] (Bilang Kontrabida)
*2015 ; 2020-2022
*FPJ's Ang Probinsyano
*2023 - 2024
*FPJ's Batang Quiapo - Romulo (Mulong) Cordero
*2006, 2010, 2013, 2017
*Maalala mo Kaya
*2012, 2014, 2018
*Magpakailanman
*2026
*Blood Vs Duty
*Karim Abubakar

====Bilang Pelikulang Direktor====
*1997
*[[SIG 357: Baril Ko Ang Papatay Sa yo]]
*[[Padre Kalibre]]
*1999
*[[Abel Villarama Armado]]
*2005
*[[Terrorist Hunter]]
* 2014
* Ang Bagong Dugo{{commonscat-inline}}
{{BD|1951||Iglesias, Val}}

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]]


{{Pilipinas-artista-stub}}</text>
      <sha1>0pitmb0i83eqxarc3f89jt2twdm4tmn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212391</id>
      <parentid>2212390</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:02:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24574-63</username>
        <id>161955</id>
      </contributor>
      <origin>2212391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5069" sha1="9xo76h931lsg1qiqwmtrqhlx4n8qnsi" xml:space="preserve">{{notability|date=Nobyembre 2010}}
{{BLP unsourced|date=Nobyembre 2010}}
{{Infobox person
| name        = Val Iglesias
| image       =
| alt         = 
| caption     = 
| birth_name  = Baltazar &quot;Val&quot; Olarte Iglesias
| birth_date  = {{Birth date and age|1951|1|6}}
| birth_place = [[Kalakhang Maynila]], [[Pilipinas]]
| death_date  = 
| death_place = 
| nationality = 
| other_names = 
| known_for   = 
| occupation  = [[Aktor]] [[Direktor]] at [[Stunts]]
| years_active = 1966-Hanggang Ngayon
| spouse      = 
| partner     = 
| website     =  
}}

Si '''Val Iglesias''' ay isang artistang aktor stunts at direktor ng pelikula at Telebisyon sa Pilipinas.

* [January 6]] [[1951|1951]]

====Bilang Pelikulang Aktor====
*1971
*Malupit na Tadhana
*1972
*The King Plaster .... Bilang Val Iglesia
*1973
*Karateka Paster .... Bilang Val Iglesia
*1975
*[[Alat]]
*1978
*[[Ang Dragon Sa Maskarang Bakal]]
*[[Blind Rage]]
*[[Last Target]]
*[[Ang Hari at Ang Alas]]
*[[Kid Kaliwete]]
*1980
*[[Ang Bagong Kardong Kidlat]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Ang Sisiw ay Aguila]]
*[[Snake Dragon Connection]]
*[[Deadly Fighters]]
*1981
*[[Basagulero]]
*[[Kaliwete Brothers]]  
*[[Kamandag ng rehas na bakal]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*1982
*[[Krus sa bawat punglo]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*1983
*[[Maduming Kaaway Malinis na Kaibigan]]
*[[Gintong araw ni... Boy Madrigal]] 
*1984
*[[Kung Syay Tatawagin Animal]]
*[[Hanggang sa huling bala]] .... (Bilang Val Iglesia)
*Kriminal .... (Bilang Val Iglesia) 
*1985
*Hatulan si Jun Bastardo .... Acre Films (Bilang Val Iglesia)
*Celeste Gang .... Fortune Films
*1986
*[[Isang platitong mani]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*1987
*[[Vigilante]] .... (Bilang Val Iglesia)
*[[Cordillera]] .... LEA Productions
*1988
*[[Ang anino ni Asedillo]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*Sandakot na Bala .... Regal Films
*Kumakasa Kahit Nag-Iisa .... Serres Films
*Dongalo Massacre .... Serres Films
*1989
*[[Alyas Boy Life]]
*[[Eagle Squad]] .... Viva Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Ipaglalaban Ko]] .... Seiko Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Hindi Pahuhuli Nang Buhay]] .... Viva Films
*[[UZI Brothers]] .... Urban Films 
*Black Sheep Baby .... Double RR Productions
*1990
*[[Sa Diyos Lang Akong Susuko]] .... Viva Films
*[[Barumbado]] .... Cine Suerte .... (Bilang Val Iglesia) 
*Kakampi ko Ang Diyos .... Viva Films (Bilang Val Iglesia)
*[[Walang Awa Kung Pumatay]] .... Omega Releasing Organization Inc .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Bad Boy]] .... Viva Films
*[[Kaaway ng Batas]] .... Reflection Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Anak ni Baby Ama]] .... Viva Films
*[[Baril Ko Ang Uusig]] .... LEA Productions .... (Bilang Val Iglesia)
*1991
*[[Maging Sino Ka Man]] .... Viva Films
*[[Kumukulo ng Dugo]] .... Viva Films
*Dalawa Man ang Buhay mo Pagsasabayin ko .... First Films (Bilang Val Iglesia)
*[[Markang Bungo:The Bobby Ortega Story]] .... Bonanza Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Ganti ng api]] .... Vision Films  
*1992
*[[Grease Gun Gang]] .... Viva Films 
*[[Kahit Buhay Ko]] .... Reflection Films
*[[Kamay ni Kain]] .... Reflection Films
*1993
*[[Makuha Ka Sa Tingin]] .... Viva Films .... (Bilang Val Iglesia)
*[[Manila Boy]] .... Pioneer Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Tumbusan mo Ng Buhay]] .... Reflection Films
*[[Oo na Sige na: Magtigil Ka Lang]] .... Viva Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*1994
*[[Lab Kita Bilib Ka Ba?]] .... Moviearts Presentation .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Lagalag: The Eddie Fernandez Story]]
*[[MISTAH: Mga Mandirigma]] .... Viva Films .... (Bilang Val Iglesia) 
*1995
*[[Matimbang Pa Sa Dugo]]
*[[Wilson Sorronda Story]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*1996
*[[Pag-Ibig Ko Sayo Totoo]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*[[Wag na Wag Kang Lalayo]]
*1997
*[[Ayos Lang Pare Ko]] 
*[[Padre Kalibre]] 
*1998
*[[Sambahin Ang Ngalan mo]] 
*[[Hiwagang Panday]] 
*1999
*[[Abel Villarama Armado]]
*2000
*[[Sagot Kita Mula Ulo Hanggang Paa]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*2001
*[[Buhay Kamao]]
*Basagan sa Mukha
*2002
*[[Walang Iwanan Peksman]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*2003
*[[Utang ng Ama]] .... (Bilang Val Iglesia) 
*2004
*[[Mano Po 3: My Love]]
*2005
*[[Terrorist Hunter]]
*Joaqin Bordado
*Kailangan ko'y ikaw
*Kuratong Baleleng
*2014
*Sa Ngalan ng Ama, Ina at mga Anak
*2017
*Ang Panday 2017

====Bilang Telebisyon Aktor====
*1997
*[[Esperanza]] (Bilang Kontrabida)
*1998
*[[Mula Sa Puso]] (Bilang Kontrabida)
*2000
*[[Codename: Verano]] (Bilang Kontrabida)
*2003
*[[Basta Kasama Kita]] (Bilang Kontrabida)
*2004
*[[Hiram]] (Bilang Kontrabida)
*2007
*[[Marimar]] (Bilang Kontrabida)
*2015 ; 2020-2022
*FPJ's Ang Probinsyano
*2023 - 2024
*FPJ's Batang Quiapo - Romulo (Mulong) Cordero
*2006, 2010, 2013, 2017
*Maalala mo Kaya
*2012, 2014, 2018
*Magpakailanman
*2026
*Blood Vs Duty
*Karim Abubakar

====Bilang Pelikulang Direktor====
*1997
*[[SIG 357: Baril Ko Ang Papatay Sa yo]]
*[[Padre Kalibre]]
*1999
*[[Abel Villarama Armado]]
*2005
*[[Terrorist Hunter]]
* 2014
* Ang Bagong Dugo{{commonscat-inline}}
{{BD|1951||Iglesias, Val}}

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]]


{{Pilipinas-artista-stub}}</text>
      <sha1>9xo76h931lsg1qiqwmtrqhlx4n8qnsi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rafael Rosell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27411</id>
    <revision>
      <id>2212445</id>
      <parentid>2140084</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T09:49:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19750" sha1="kqnj6199cxi07stm1l0mq8hxzst6fc9" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=Rafael Rosell
|image=Rafael Rosell at the Star Magic Concert Tour in Ontario, June 2009.jpg
|caption=Rosell at the Star Magic Concert Tour in Ontario, June 2009.
|image_size=
|birth_name=Rafael Rosell IV
|birth_date={{Birth date and age|1982|11|10|df=y}}
|birth_place=[[Stavanger]], Norway
|nationality=[[Filipino people|Filipino]]
|other_names=Raffy, Paeng
|occupation={{hlist|[[Model (person)|Modelo]]|[[Celebrity branding|Endorser]]}}
|years_active=2000–kasalukuyan
|agent=[[Star Magic]] {{small|(2000–2012; 2019-2021)}}&lt;br&gt;[[GMA Artist Center]] {{small|(2012-2019; 2021-kasalukuyan)}}
|known_for=
|height=1.75 m (5 ft 9 in)
|partner=[[Malaya Lewandowski|Malaya L.]] {{small|(2006–2009)}}&lt;ref name=&quot;roafaelmalayadating&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;roafaelmalayabreakup&quot;/&gt;&lt;br&gt;Olivia Medina {{small|(2013–2016)}}&lt;ref name=&quot;rafaeloliviadating&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;rafaeloliviabreakup&quot;/&gt;&lt;br&gt;Valerie G. Chia {{small|(2016–kasalukuyan)}}&lt;ref name=&quot;AutoPB-2&quot;/&gt;
}}
'''Si Rafael Rosell IV''' (ipinanganak noong 10 Nobyembre 1982) ay isang artista at [[modelo]] ng [[Mga Pilipino|Pilipino]]. Kilala si Rosell sa pagganap na Brandon Brazil sa drama ng romansa sa [[ABS-CBN (himpilang pantelebisyon)|ABS-CBN]] na ''Midnight Phantom'',&lt;ref name=&quot;rafaelonMP&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.pep.ph/news/26140/rafael-rosell-earns-respect-of-reluctant-midnight-phantom-director &quot;Rafael Rosell earns respect of reluctant Midnight Phantom director&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180713012050/https://www.pep.ph/news/26140/rafael-rosell-earns-respect-of-reluctant-midnight-phantom-director |date=2018-07-13 }}.&lt;/cite&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt; Marco De Silva sa ''[[Kristine]]'', at bilang Mayor Edson Zaguirre sa ''[[Dahil Sa Pag-ibig]]'' . Makalipas ang ilang taon bilang isang artista ng [[ABS-CBN]], umalis siya sa network at pumirma ng isang kontrata sa [[GMA Network]]. Matapos ang 7 taon sa [[GMA Network]], bumalik siya sa [[ABS-CBN]] noong 2019.

== Maagang buhay ==
Si Rafael Rosell IV ay ipinanganak sa Stavanger, Norway noong 10 Nobyembre 1982 sa [[Mga Pilipino|mga]] magulang ng [[Mga Pilipino|Pilipino]], ang kanyang tatay na si Rafael Rosell III ay isang [[healogo]] mula sa [[Cebu]] at ang kanyang ina, isang nars mula sa [[Bicol]] . Siya ay pinalaki sa Norway, samantalang ang kanyang lolo na si Rafael Rosell, Jr at ang kanyang lolo sa tuhod na si Rafael Rosell, si Sr. ay parehong pinalaki mula sa [[Cebu]] . Si Rosell ay may dalawang magkakapatid at siya ang panganay sa gitna nila.

== Karera ==
Sa isang bakasyon kasama ang kanyang pamilya noong 2000, nalaman ng kanyang ina ang tungkol sa mga pag-awdit sa [[ABS-CBN]] habang nag-surf sa web. Nag-audition si Rosell at nakakuha ng isang trabaho sa TV Commercial para sa Close Up Toothpaste at nilagdaan ang isang kontrata sa Star Magic sa huling taon.

Noong 2002, ipinakilala siya ni Aimee Quimpo bilang isa sa mga nangungunang kalalakihan ng Jolina Magdangal, sa ''Kung Ikaw Ay Isang Panaginip'' .&lt;ref name=&quot;rafaelroselltvjourney&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.pep.ph/lifestyle/25102/rafael-rosell-says-his-dream-role-would-take-him-on-a-weird-journey &quot;Rafael Rosell says his dream role would take him on a weird journey&quot;].&lt;/cite&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt; Dumating ang malaking break ni Rosell noong 2004 nang ipares siya kay [[Claudine Barretto]] sa ABS-CBN fantaserye ''[[Marina (telebisyon)|Marina]]'' . Noong 2006, inilunsad siya bilang isang miyembro ng all-male group na Coverboys kasama sina [[Zanjoe Marudo]], [[Jon Avila]], [[Victor Basa]] at [[Jake Cuenca]].

Noong 2007, nanalo siya ng Best Supporting Actor Award sa [[Gawad Urian|ika]] - [[Gawad Urian|30 Gawad Urian Awards]] para sa kanyang trabaho sa indie film na ''Rome &amp; Juliet''.

Si Rosell ay naging bahagi din ng mga proyekto tulad ng ''[[Rounin]]'', ''[[Prinsesa ng Banyera]]'', at ''Maligno'' . Nag-star siya sa ''Status: Single sa'' ilalim ng Viva Films.&lt;ref name=&quot;rafaelroselltvjourney&quot;/&gt;

Sinimulan ni Rosell ang pagkilala noong 2010 nang siya ay gumanap bilang Brandon Brazil sa drama na panghapon ng ABS-CBN na Midnight Phantom sa tapat ng kanyang mabuting at malapit na kaibigan na si [[Denise Laurel]] .&lt;ref name=&quot;AutoPB-3&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.pep.ph/guide/tv/6439/denise-laurel-and-rafael-rosell-shoot-passionate-love-scene-for-midnight-phantom#ATSSAV28BytoQYjq.99 &quot;Denise Laurel and Rafael Rosell shoot passionate love scene for Midnight Phantom&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180713014959/https://www.pep.ph/guide/tv/6439/denise-laurel-and-rafael-rosell-shoot-passionate-love-scene-for-midnight-phantom#ATSSAV28BytoQYjq.99 |date=2018-07-13 }}.&lt;/cite&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt; Matapos ang tagumpay ng ''Midnight Phantom'' at ang kanyang team-up kasama si Laurel, ipinares sa kanila muli ng ABS-CBN sa ''[[Kristine]]'' .&lt;ref name=&quot;AutoPB-4&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20120128121316/http://www.abs-cbn.com/Feature/Article/8314/Rafael-Rosell-names-Denise-Laurel-as-his-favorite-leading-lady.aspx &quot;Rafael Rosell names Denise Laurel as his favorite leading lady&quot;].&lt;/cite&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt; Ang team-up ay biglang nagwakas nang kumuha si Laurel ng isang taong hiatus dahil sa pagbubuntis, iniwan si Rosell na ipares kay [[Jodi Sta. Maria|Jodi Sta.]] [[Jodi Sta. Maria|Maria]] sa ''[[100 Days to Heaven]]''.&lt;ref name=&quot;AutoPB-5&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.push.com.ph/features/3317/rafael-rosell-is-not-changing-his-sexy-image-because-of-100-days-to-heaven/ &quot;Rafael Rosell is not changing his sexy image because of '100 Days to Heaven&lt;span class=&quot;cs1-kern-right&quot;&gt;'&lt;/span&gt;&quot;].&lt;/cite&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt; Noong 2012, muling nakasama si Rosell kay Laurel sa isa pang drama ng ABS-CBN na ''[[Dahil Sa Pag-ibig]]''.

Noong Agosto 2012 nag-expire ang kanyang kontrata sa Star Magic, at nagpasya na lumipat sa [[GMA Network]]. Siya ay naka-star sa ''[[Temptation of Wife (seryeng pangtelebisyon noong 2012)|Temptation of Wife]]'' kay [[Marian Rivera]] .&lt;ref name=&quot;rafaeltransfer&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.pep.ph/news/36156/rafael-rosell-clarifies-issues-about-leaving-abs-cbn-and-moving-to-gma-7-i-dont-think-i-burned-any-b &quot;Rafael Rosell clarifies issues about leaving ABS-CBN and moving to GMA-7: &quot;I don't think I burned any bridges.&lt;span class=&quot;cs1-kern-right&quot;&gt;&quot;&lt;/span&gt;&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180616154309/https://www.pep.ph/news/36156/rafael-rosell-clarifies-issues-about-leaving-abs-cbn-and-moving-to-gma-7-i-dont-think-i-burned-any-b |date=2018-06-16 }}.&lt;/cite&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt;

Kalaunan ay bumalik siya sa [[ABS-CBN]] makalipas ang 7 taon ng pagiging artista sa [[GMA Network]].

== Personal na buhay ==
Noong 2009, kinumpirma ni Rosell na siya at kasintahan na si Malaya Lewandowski ay naghiwalay matapos na magkasama sa loob ng tatlong taon. Sa isang press conference, sinabi ni Rosell na nabigla siya sa desisyon ng dating kasintahan na wakasan ang kanilang matagal na relasyon. Inamin niya na iniwan siya ni Lewandowski para sa ibang lalaki.&lt;ref name=&quot;roafaelmalayadating&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://news.abs-cbn.com/entertainment/04/25/08/koolchx-member-admits-romance-rafael-rosell &quot;&lt;span class=&quot;cs1-kern-left&quot;&gt;'&lt;/span&gt;Koolchx' Member Admits Romance with Rafael Rosell&quot;].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;roafaelmalayabreakup&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.pep.ph/news/20798/rafael-rosell-reveals-details-of-breakup-with-malaya-lewandowski/1/3 &quot;Rafael Rosell Reveals Details of Breakup with Malaya Lewandowski&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180713014956/https://www.pep.ph/news/20798/rafael-rosell-reveals-details-of-breakup-with-malaya-lewandowski/1/3 |date=2018-07-13 }}.&lt;/cite&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt;

== Filmograpiya ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon 
! Pamagat 
! Papel 
! class=&quot;unsortable&quot; | Mga Tala 
! class=&quot;unsortable&quot; | Pinagmulan 
|-
| 2002 
| ''Kung Ikaw Ay Isang Panaginip'' 
| Paolo 
|
| &lt;ref name=&quot;rafaelroselltvjourney&quot;/&gt; 
|-
| 2003 
| ''Pinay Pie'' 
| Artie 
|
|  
|-
| 2005 
| ''Dreamboy'' 
|
| Cameo appearance 
|  
|-
| 2005 
| ''Bikini Open'' 
| Sonny 
|
|
|-
| 2006 
| ''Matakot Ka Sa Karma'' 
| Victor 
| Segment: &quot;Tokador&quot; 
|
|-
| 2008 
| ''When Love Begins'' 
| Alger 
|
|  
|-
| 2009 
| ''Status: Single'' 
| Hans 
|
| &lt;ref name=&quot;Status: Single&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.pep.ph/lifestyle/18068/status-single-leading-men-list-down-their-sexiest-women#2P5QEAaUBWP66BEv.99 &quot;Status: Single Leading Men List Down Their Sexiest Women&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180713010656/https://www.pep.ph/lifestyle/18068/status-single-leading-men-list-down-their-sexiest-women#2P5QEAaUBWP66BEv.99 |date=2018-07-13 }}. January 24, 2009&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;July 27,&lt;/span&gt; 2017&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt; 
|-
| 2009 
| ''In My Life'' 
| Vince 
|
|  
|-
| 2009 
| ''Ang Darling Kong Aswang'' 
| Joaquin 
|
|
|-
| 2010 
| ''Working Girls'' 
| Rodney Camacho 
|
|
|-
| 2010 
| ''Ang Tanging Ina Mo (Last na 'To!'' '')'' 
| Troy 
|
|
|-
| 2013 
| ''Gaydar'' 
| Nick 
|
|
|-
| 2014 
| ''Dilim'' 
| Quinito Castaneda 
|
|
|-
| 2017 
| ''All of You'' 
| Si Gino 
|
|
|-
| 2018 
| ''Adam's Apple'' 
| Juan Bautista 
|
|
|}

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Taon
!Pamagat
!Papel
! class=&quot;unsortable&quot; |Mga Tala
! class=&quot;unsortable&quot; |Pinagmulan
|-
|2000
|''[[Tabing Ilog]]''
|Oliver McFuller
|
|
|-
|2002
|''[[Kay Tagal Kang Hinintay]]''
|Tiborce
|
|
|-
|2004
|''[[Marina (telebisyon)|Marina]]''
|Rodge
|
|
|-
|2005
|''[[Panday (seryeng pantelebisyon ng 2005)|Ang Panday]]''
|Calyptus
|
|
|-
|2006–12
|''[[ASAP]]''
|Himself — Host / Performer
|Segment: &quot;Cover Boys&quot;
|
|-
|2006
|''[[Star Magic Presents|Star Magic Presents: Love Chop]]''
|Roy
|
|
|-
|2006
|''[[Komiks (palabas pantelebisyon)|Komiks]]''
|Edwin
|Episode: &quot; Inday Bote&quot;
|
|-
|2006
|''[[Da Adventures of Pedro Penduko|Komiks Presents: Da Adventures of Pedro Penduko]]''
|Tony / Antonio
|Episode: &quot;Santelmo&quot;
|
|-
|2007
|''[[Rounin]]''
|Creon
|
|
|-
|2007
|''[[Prinsesa ng Banyera]]''
|Charles Perrei
|
|
|-
|2008
|''Your Song Presents: Superstar Ng Buhay Ko''
|Alex
|
|
|-
|2008
|''[[Sineserye Presents]]: Maligno''
|Lucas Satander
|
|
|-
|2008
|''[[Kahit Isang Saglit]]''
|Young Anthony Mondragon
|Special participation
|
|-
|2008
|''[[I Love Betty La Fea]]''
|Jeremy
|
|
|-
|2009
|''Your Song Presents: First Be a Woman''
|Professor David
|
|
|-
|2009
|''[[Precious Hearts Romances Presents]]: [[Bud Brothers Series|Bud Brothers]]''
|Wayne Alban
|Book 2: &quot;My Gulay, Wow Betchay&quot;
|
|-
|2010
|''[[The Substitute Bride|Precious Hearts Romances Presents: Substitute Bride]]''
|Brent Guttierez
|
|&lt;ref name=&quot;AutoPB-6&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;Quintos, Napoleon (February 12, 2010). [http://www.abs-cbn.com/Feature/Article/6563/Rafael-Rosell-is-happy-to-be-busy-on-TV.aspx &quot;Rafael Rosell is happy to be busy on TV&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120405224731/http://www.abs-cbn.com/Feature/Article/6563/Rafael-Rosell-is-happy-to-be-busy-on-TV.aspx |date=2012-04-05 }}. ''Showbuzz''. ABS-CBN&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;July 27,&lt;/span&gt; 2017&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|2010
|''[[Maalaala Mo Kaya (seryeng pantelebisyon)|Maalaala Mo Kaya]]''
|Nico
|Episode: &quot;Bag&quot;
|&lt;ref name=&quot;rafaelonMP&quot;/&gt;
|-
|2010
|''Your Song Presents: Love Me, Love You''
|
|
|
|-
|2010
|''Precious Hearts Romances: Midnight Phantom''
|Brandon / Midnight Phantom
|
|
|-
|2010
|''[[Kristine|Precious Hearts Romances Presents: Kristine]]''
|Marco De Silva
|
|&lt;ref name=&quot;Kristine&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.pep.ph/guide/tv/6592/martha-cecilia39s-kristine-depicts-forbidden-love-affairs-among-warring-families#5gjGiu8sxrgvGmYV.99 &quot;Martha Cecilia's Kristine Depicts Forbidden Love Affairs Among Warring Families&quot;]. pep.ph. December 28, 2012&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;July 27,&lt;/span&gt; 2017&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|2011
|''Your Song Presents: Kim''
|Robert
|
|&lt;ref name=&quot;Kim Chiu&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.pep.ph/guide/tv/7832/kim-chiu-works-with-vice-ganda-and-rafael-rosell-for-your-song#BLkJIexpJ8m4HdTJ.99 &quot;Kim Chiu Works with Vice Ganda and Rafael Rosell for Your Song&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180713014631/https://www.pep.ph/guide/tv/7832/kim-chiu-works-with-vice-ganda-and-rafael-rosell-for-your-song#BLkJIexpJ8m4HdTJ.99 |date=2018-07-13 }}. pep.ph. March 18, 2011&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;July 27,&lt;/span&gt; 2017&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|2011
|''[[100 Days to Heaven]]''
|Bartolome &quot;Bart&quot; Ramirez Jr.
|
|
|-
|2011
|''[[Wansapanataym]]''
|Roy Estocapio
|Episode: &quot;Ningning Kuting&quot;
|
|-
|2012
|''[[Dahil Sa Pag-ibig]]''
|Edison Zaguirre
|
|
|-
|2012
|''[[Aso ni San Roque]]''
|Anton
|
|
|-
|2012
|''[[Temptation of Wife (seryeng pangtelebisyon noong 2012)|Temptation of Wife]]''
|Nigel Armada
|
|&lt;ref name=&quot;rafaeltransfer&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Temptation&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/8107/pinoy-version-of-temptation-of-wife-begins-october-29/story/ &quot;Pinoy Version of Temptation of Wife Begins October 29&quot;]. GMA Network. October 22, 2012&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;July 27,&lt;/span&gt; 2017&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|2013
|''[[Vampire Ang Daddy Ko]]''
|Borgy
|Special participation
|
|-
|2013
|''[[Little Champ]]''
|Salazar / Ulupong
|
|
|-
|2013
|''[[Indio (seryeng pantelebisyon)|Indio]]''
|António
|
|
|-
|2013
|''Party Pilipinas''
|Himself — Host / Performer
|
|
|-
|2013–15
|''Sunday All Stars''
|Himself — Host / Performer
|
|
|-
|2013
|''Maghihintay Pa Rin''
|Francisco &quot;Kiko&quot; Sebastian
|
|&lt;ref name=&quot;Bianca King&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;. [[Manila Standard]]. June 12, 2013 [http://manilastandard.net/showbitz/simply-red-by-isah-v-red/105170/rafael-rosell-and-bianca-king-new-dramatic-pair-on-kapuso-afternoon-block.html Rafael Rosell and Bianca King new dramatic pair on Kapuso afternoon block http://manilastandard.net/showbitz/simply-red-by-isah-v-red/105170/rafael-rosell-and-bianca-king-new-dramatic-pair-on-kapuso-afternoon-block.html Rafael Rosell and Bianca King new dramatic pair on Kapuso afternoon block]{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;span class=&quot;cs1-visible-error error citation-comment&quot;&gt; Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#x7C;url=&lt;/code&gt; value ([[Help:CS1 errors#bad url|help]])&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;July 27,&lt;/span&gt; 2017&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt; &lt;span class=&quot;cs1-visible-error error citation-comment&quot;&gt;Missing or empty &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#x7C;title=&lt;/code&gt; ([[Help:CS1 errors#citation missing title|help]])&lt;/span&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Maghihintay&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.gmanetwork.com/entertainment/tv/maghihintayparin/8681/maghihintay-pa-rins-pilot-episode-rates-high/story/ &quot;Maghihintay Pa Rin's pilot episode rates high&quot;].&lt;/cite&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|2013
|''[[Genesis (seryeng pantelebisyon)|Genesis]]''
|Julio Macalintal
|
|
|-
|2013
|''Wagas''
|Joey
|Episode: &quot;Joey &amp; Malou Love Story&quot;
|
|-
|2014
|''[[The Borrowed Wife]]''
|Ricardo &quot;Rico&quot; Santos
|
|&lt;ref name=&quot;Borrowed Wife&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/342565/camille-prats-happy-to-try-something-new-in-the-borrowed-wife/story/ &quot;Camille Prats Happy 'to try something new' in The Borrowed Wife&quot;].&lt;/cite&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''[[Magpakailanman]]''
|Ben
|Episode: &quot;Asawa Mo, Hiniram Ko&quot;
|
|-
|2015
|''[[Second Chances]]''
|Jerome Padilla/Michael
|
|
|-
|2015
|''Magpakailanman''
|Mark
|Episode: &quot;Paano Na Ang Ating Anak&quot;
|
|-
|2015
|''[[Karelasyon]]''
|Alvin
|Episode: &quot;Martir&quot;
|
|-
|2015
|''[[Dangwa (seryeng pantelebisyon)|Dangwa]]''
|Leo
|
|
|-
|2015
|''Magpakailanman''
|Anthony
|Episode: &quot;Husband for Sale&quot;
|
|-
|2015
|''Karelasyon''
|Paolo
|Episode: &quot;Pamana&quot;
|
|-
|2015
|''[[Because of You (2015)|Because of You]]''
|Oliver Dictado
|
|
|-
|2016
|''Magpakailanman''
|Wendel
|Episode: &quot;When Love Becomes Obsession&quot;
|
|-
|2016
|''Magpakailanman''
|Willy
|Episode: &quot;Higanti ng Barang&quot;
|
|-
|2016
|''[[Karelasyon]]''
|Celio
|Episode: &quot;Madam Z&quot;
|
|-
|2016
|''Karelasyon''
|Xavier
|Episode: &quot;Nagmumurang Kamatis&quot;
|
|-
|2016
|''Wagas''
|Ramon
|Episode: &quot;The Haunted House&quot;
|
|-
|2016
|''[[Sinungaling Mong Puso]]''
|Roman Labangon Aguirre
|
|&lt;ref name=&quot;Sinungaling&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.gmanetwork.com/entertainment/gma/articles/2016-06-21/23831/GMA-remake-ng-Sinungaling-Mong-Puso-at-cast-nito-kasado-na &quot;GMA remake ng 'Sinungaling Mong Puso' at cast nito, kasado na!&quot;]. GMA Network. June 21, 2016&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;July 27,&lt;/span&gt; 2017&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|2017
|''[[Dear Uge]]''
|Marlon
|Episode: &quot;Ex Ex Ex&quot;
|
|-
|2017
|''Magpakailanman''
|James Aguilar
|Episode: &quot;Hanggang sa Iyong Paggising, Daddy&quot;
|
|-
|2017
|''Wagas''
|Zandro
|Episode: &quot;First Love &quot;
|
|-
|2017
|''Wagas'''
|Alex
|Episode: &quot;My Love from Baler &quot;
|
|-
|2017
|''[[Impostora (seryeng pantelebisyon ng 2017)|Impostora]]''
|Homer Saavedra
|
|
|-
|2018
|''[[Sherlock Jr.]]''
|Gregor Jackson
|Guest Cast/ Villain
|
|-
|2018
|''[[Daig Kayo ng Lola Ko]]''
|Hans
|Episode: &quot;Katy Fairy&quot;
|
|-
|2018
|''[[Dear Uge]]''
|David
|Episode: &quot;Beki Boyfie&quot;
|
|-
|2018
|''Magpakailanman''
|Benjie
|Episode: &quot;Ang Asawang Naging Kabit&quot;
|
|-
|2018
|''[[Cain at Abel (seryeng pantelebisyon)|Cain at Abel]]''
|Young Antonio
|Guest Cast
|
|-
|2019
|''[[Dragon Lady]]''
|Matthew Chan
|Guest Cast
|
|-
|2019
|Eat Bulaga Lenten Special &quot;Byaheng Broken Hearted&quot;
|Tourist guide
|
|
|-
|2019
|''[[Ipaglaban Mo!|Ipaglaban Mo]] ''
|Markus Valdez
|Episode: &quot;Impostor&quot;
|
|-
|2019
|''[[Maalaala Mo Kaya (seryeng pantelebisyon)|Maalaala Mo Kaya]]''
|Vincent
|Episode: &quot;Dyip&quot;
|
|}

== Mga parangal at nominasyon ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Taon 
! Magtrabaho 
! Award 
! Kategorya 
! Resulta 
! Pinagmulan 
|-
| 2007 
| Roma at Juliet 
| [[Gawad Urian|Gawad Urian Award]] 
| ''Pinakamagandang Supporting Actor'' | {{Won}}
|
|-
|2014
|Gaydar
|Golden Screen TV Awards
|''Best Performance by an Actor in a Leading Role'' (Musical or Comedy)| {{Nom}}
|
|}

== Sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.rafael-rosell.com/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170919171901/http://rafael-rosell.com/ |date=2017-09-19 }} 
* Rafael Rosell sa Instagram 
* {{Twitter|RafaelRosell}}   
* [https://www.youtube.com/channel/UCfF-JRbxQAgS9JzYmE3sqOw?app=desktop Rafael Rosell] sa [[YouTube]] 
* {{Imdb name|1288405}}

[[Kategorya:Mga lalaking modelo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1982]]
[[Kategorya:Mga Pilipino]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Noruwega]]</text>
      <sha1>kqnj6199cxi07stm1l0mq8hxzst6fc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jeff Burton</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27575</id>
    <revision>
      <id>2212244</id>
      <parentid>2043472</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T13:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11577" sha1="d6gevocoxbap13zpxb3re3hjocq4d8p" xml:space="preserve">{{dead end|date=Pebrero 2008}}

Si '''Jeffery Brian Burton''' Jeffrey Brian Burton (ipinanganak noong 29 Hunyo 1967 sa South Boston, Virginia) na kung minsan ay tinatagurian ding “JB” ay isang drayber ng NASCAR Nextel Cup Series.  Siya ay nagmamaneho ng numero 31 AT&amp;T Chevrolet para sa Richard Childress Racing.  Siya rin ay nangangarera bilang part-time sa Busch Series.  Si Jeff Burton ay ang nakakabatang kapatid ni Ward Burton na isa ring drayber ng Nextel Cup.

==NASCAR career==
===Busch Series===
Nakamit ni Burton ang kanyang unang  Winston Cap race noong taong 1993 sa numero 0 TIC Financial Ford para sa Fil Martocci. 1994 ang unang taon ni Burton sa Winston Cup Series.  Minaneho niya ang numero 8 na Raybestos Ford para sa koponan ng Stavola Brothers.  Matapos ang panlimang karera, siya ay naitala sa ika-14 na puwesto sa pangkalahatang katayuan ngunit sa pagtatapos ng taon siya ay bumagsak sa ika-24 na puwesto matapos na siya ay madiskwalipika sa Miller Genuine Draft dahil sa illegal na butas na inihukay sa roll cage na malinaw na isang paglabag,  Nakamit niya ang season-high na ika-apat na pwesto sa pangkalahatan patungo sa 1994 NASCAR Rookie of the Year.  Siya ay isa sa mga sampung rookie o baguhan na pumasa para sa karangalan ng taon at dumaig sa grupo na kinabibilangan ng mga hinaharap na mga Cup stars na sina Joe Nemechek, Jeremy Mayfield, John Andretti at ang nakatatanda nitong kapatid na si Ward.  Nang sumunod na taong 1995, si Burton ay may isang pagkabilang sa nangungunang lima at pati na rin ang pangsiyam na pwesto.  Tatlong karera ang kanyang hindi nalaro at nagtapos siya na pang 32 sa puntos.

===NEXTEL Cup===
====1996-2001====
Noong 1996, nilisan ni Burton ang Stavola Brothers para sa Roush Racing. Sa pagmamaneho niya ng numero 99 Exide Batteries Ford para sa kanyang bagong koponan, nagtapos siya na pang 13 sa pangkalahatan ng season standing sa kabila na hindi siya nakapasa para sa Purolator 500 noong March bilang isang bagong koponan (ang probisyon para sa apat na karera ay base sa puntos noong 1995, ang koponan ni Burton ay hindi nakapagtala ng puntos noong 1995).  Umabot sa rurok ang kanyang karera simula noong 1997 hanggang 2000 kung saan siya ay hindi bumaba mula sa ika-5 puwesto sa puntos.  Natamo niya ang una niyang panalo noong 1997 kung saan siya ay nanguna sa Interstate Batteries 500 sa Texas Motor Speedway (ang inagurasyon ng NASCAR race sa Texas Motor Speedway) at nagpatuloy siyang nanalo ng 14 pang karera sa loob ng apat na taon.  Noong 1999, si Burton ay nagwagi sa anim na karera kasama ang Jiffy Lube 300 sa loob ng tatlong taon at nakuha din niya ang dalawa sa apat na  natatanging karera (Coca-Cola 600 at ang Annual Southern 500) na naging sanhi ng pagkatamo ng pang ika-limang puwesto sa puntos.  Ang pinakamahusay niyang pagkakatala ng puntos ay noong taong 2000 kung saan siya ay napuwesto na pangatlo at mayroong 294 puntos sa likod ng kampiyon na si Bobby Labonte. Noong taon ding iyon, 17 Setyembre, pinangunahan niya ang Dura Lube 300 na inisponsor ng Kmart sa New Hampshire International Speedway kung saan siya ang unang drayber ng Cup na nanguna sa bawat lap sa isang karera magmula pa ng magawa ito ni Cale Yarborough noong 1978 race sa Nashville Speedway, USA.  Simula ng 1997 hanggang taong 2000, si Burton ay nagwagi sa NHIS sa bawat taon.  Nung sumunod na taon 2001, si Burton ay muling nagwagi ng dalawang karera na nagpataas sa kanyang pwesto sa ika-17 kung saan siya rin ay nagtapos na pangsampu base sa puntos.

====2002-2004====
Noong taong 2002 at 2003, si Burton ay nagtapos sa pang- 12 pwesto at nagkaroon ng kombinasyon para sa 8 top-5s at 25 top-10s ngunit nabigo siya na manalo ng karera sa alinman sa nabanggit na taon.  Nang ang sponsor na Citgo ay nagpahayag na ito ay aalis sa Rousch Racing sa katapusan ng 2003, si Burton ay tumakbo sa 2004 season na walang sponsor at ang tanging nag sponsor sa kanya ay ang kanyang personal sponsor na SKF.  Lumabas ang bulung-bulungan na iiwan na ni Burton ang Rousch Racing.  Matapos niyang itanggi ito, ang nasabing bulung-bulungan ay naganap sa kalagitnaan ng taong 2004 nang, bago pa man ang Sirius sa The Glen, si Burton ay pumirma ng 3-taong kontrata sa Richard Childress Racing (RCR) at nilisan niya ang Roush matapos ang walo at kalahating taon niya sa koponan.  Ang ginamit niyang sasakyan hanggang sa pagtatapos ng laro ay ang numero 30 America Online Chevrolet.  Bago pa ang nasabing pagbabago si Burton ay may pangkaraniwang record na 20.8 sa pagtatapos ng season at pang 23 sa puntos.  Sa 13 karera matapos siyang magpalit ng koponan, ang kanyang statistika ay mas humigit pa kaysa sa dati sa pagkakaroon ng puwesto na 16.6 at pang 18 sa puntos.  Sa offseason, si Burton at ang kanyang mga kasamahan ay nanatili sa RCR ngunit ipinalit sa numero 31 Cingular Wireless Chevy at pinalitan si Robby Gordon.

====2005====
Ang taong 2005 ay isang pagsubok para kay Burton.  Samantalang marami ang umaasam na tapusin na niya ang tag-tuyot sa panalo, ito ay hindi nangyari.  Si Burton ay may 6 na top-tens at 3 top-fives ng taon kasama ang pangatlo sa Subway Fresh 500 sa Phoenix noong Abril. Noong katapusan ng Agosto, sa Sharpie 500 sa Bristol, si Burton ay masasabi na may pinakamahusay na kotse sa pagtatapos ng laps, ay naikid si Matt Kenseth.  Nagdulot ito ng gulo kung saan nagkaroon ng green-white-checkered na pagtatapos kung saan si Burton ay naipit sa unahan ng 17 kotse ngunit hindi siya nakatawid.  Siya ay nagtapos na pangalawa.  Sa katapusan ng taon, pinayagan din ang koponan ng numero 31 Cingular at makapagpatuloy hanggang 2006.

====2006====
Noong taong 2006, si Burton ay nanalo ng pole para sa apat na karera na nagbigay sa kanya ng kabuuang 6 na pole.  Ang apat na panalo ng pole ay para sa Daytona 500, USG Sheetrock 400, Chicago Speedway, ang Brickyard 400, Indianapolis Motor Speedway at ang GFS Marketplace 400 at Michigan International Speedway.  Bago pumasa sa Daytona 500, Si Burton ay lubhang masigasig tungkol sa pagbuti sa RCR sa kabuuan. Pinatunayan niya ito sa pagkakapanalo niya ng kanyang unang pole simula ng Setyembre ng taong 2000 sa Richmond.  Ang Allstate pole ay nagbigay sa Richard Childress Racing sa unahang hanay nang ang kasamahan na si Clint Bowyer ay nagtala ng pangalawa na may pinakamabilis na oras.  Ang pinakamahusay na pagtatapos ni Burton ay sa Chicago land race kung saan siya ay nagtala ng pangalawang puwesto.  Pinangunahan niya ang halos karamihan ng laps sa Indianapolis at Sharpie 500 sa Bristol.  Sa Busch Series, siya ay nanalo sa Atlanta Motor Speedway at Dover International Speedway na pumutol ng kanyang apat na taong kawalan ng panalo sa anumang serye.  Pagkatapos ng karera sa Richmond International Raceway, si Jeff ay pumasa para sa Chase sa Nextel Cup.  Noon sa Chase, si Burton ay nanalo ng Dover 400 para sa Dover International Speedway, na sumira sa 175 na karera na walang panalo simula pa noong 28 Oktober 2001 na nagbigay sa kanya ng puntos para manguna.  Subalit, ang sunud-sunod na di magandang ipinakita sa mga sumunod na karera ay nagtanggal kay Burton mula sa paghahangad sa kampeyonato.

====2007====
Noong 2007, si Jeff Burton ay nanalo ng Samsung 500 (Texas) noong 15 Abril 2007,  habang maneho ang Prisolec OTC Chevrolet, nilagpasan si Matt Kenseth sa huling pinal na lap na kumilala sa kanya bilang unang drayber na nagkaroon ng maraming panalo sa Texas Motor Speedway.

=====AT&amp;T sponsorship controversy=====
Ang Cingular Wireless ay nagsimulang mag isponsor ng numero 31 Chevrolet sa serye ng NASCAR NEXTEL Cup bago pa ng taong 2004 nang binili ng NEXTEL ang karapatan sa pangalan ng nangungunang division NASCAR.  Ang Cingular at Alltel, ang isponsor ng numero 12 Dodge na Ryan Newman ay pinayagan manatili bilang isponsor sa ilalim ng grandfather clause.  Sa unang araw ng taong 2007 pagkatapos ng pagkabili dito ng AT&amp;T, ang Cingular ay nagsimulang baguhin ang brand  sa AT&amp;T Mobility brand.  Madaling sinabi ng NASCAR na nakasaad sa kontrata nila sa pagitan ng Sprint Nextel na hindi papayagan ang pagbabago nang alinman sa pangalan o brand na ipinapatalastas sa kotseng numero 31.

Matapos subukan at mabigo sa paghimok sa NASCAR na payagan ang pagkadagdag ng logo ng AT&amp;T sa likod ng kotse, naghain ng demanda ang AT&amp;T laban sa NASCAR noong 16 Marso 2007.  Noong Mayo 18, nanalo ang AT&amp;T ng preliminary injunction at kasunod ng bigong mosyon  para sa pananatili ng NASCAR noong Mayo 19 ay pinaliatn nito ang numero 31&amp;nbsp;ng kotse kasabay ng Nextel All-Star Challenge noong gabing iyon.  Di naglaon, ang NASCAR ay nabigyan ng pagkakataon na mapakinggan noong 2 Agosto 2007.

Noong 17 Hunyo 2007, ipinahayag ng NASCAR na sila ay naghain ng $100 milyong dolyar na demanda laban sa AT&amp;T at nais nila na ang AT&amp;T at lahat ng iba pang kompanya ng telekomunikasyon ay mawala sa larangan ng sport sa taong 2008.  Mapapansin na ang karibal na kompanya, ang Alltel, ay nasa proseso ng pagbebenta dito.

Noong 13 Agosto 2007, ang alituntunin ng federal appeals court ay nagbigay daan sa NASCAR na pigilin ang AT&amp;T mula sa paglunsad ng kanilang logo sa numero 31 Richard Childress Racing Chevrolet ni Jeff Burton.  Ang federal appeal court ay ipinawalang bahala ang alituntunin ng mababang korte na pumipigil sa NASCAR na ipahinto ang mga plano ng AT&amp;T.  Ang korte para sa pag apila ay ibinaba ang kaso sa US District Court sa Atlanta.

Sa unang pagsasanay para sa Sharpie 500 sa Bristol Motor Speedway noong 24 Agosto 2007, ang numero 31 kotse ay walang tatak AT&amp;T ngunit mayroong pamilyar na kulay kahel at itim na pintura.  Ang mga tauhan ni Burton ay may suot na kulay abong kamiseta ng Richard Childress Racing at si Burton naman ay may suot na purong kulay kahel na fire suit na nagdidisplay lamang ng maliit na logo ng mga kasamahang isponsor.  Dumating ang kotse sa isang itim na panghatak na mayroon lamang numero 31 sa gilid.  Sinabi ng mga opisyal ng NASCAR na ang kotse ay hindi makakapasa sa inspeksiyon kung mayroong mga logo ng AT&amp;T.

Noong 7 Setyembre 2007, ang NASCAR ay nagpahayag na nagkaroon ng kasunduan sa pagitan ng Sprint Nextel at Richard Childress Racing na pinapayagan ang AT&amp;T na magi sponsor sa numero 31 na kotse sa katapusan ng 2008 season.  Sa ilalim ng  kasunduan si Burton ay maghahanap ng bagong bagong isponsor sa taong 2009.

===Truck Series===
Burton has 4 career Craftsman Truck Series starts, all of which came in 1996 for Roush Racing. In the #99 Exide Batteries Ford, Burton collected 1 top-5 and 3 top-10 finishes with a best finish of 4th at Nazareth Speedway.

Si Burton ay may apat na Craftsman Truck Series na nanggaling lahat mula noong 1996 sa Roush Racing.  Sa numero 99 Exide Batteries Ford, si Burton ay kumolekta ng isang top-5 at 3 top-10 na pagtatapos kasama na ang pinakamahusay na pagtatapos sa ika-apat na puwesto sa Nazareth Speedaway.

==References==
&lt;references/&gt;

==External links==
*[http://www.jeffburton.com/ Official site]
*[http://www.racing-reference.info/driver?id=burtoje01 NASCAR and IROC drivers statistics at racing-reference.info]
*[http://www.jeffburtononline.org/ Jeff Burton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102091137/http://www.jeffburtononline.org/ |date=2007-11-02 }} Fansite
*[http://www.nascar.com/drivers/dps/jburton00/cup/ Jeff Burton at NASCAR.com]
*[http://www.cocacolaracingfamily.com/burton.html Coca-Cola Racing Family's Jeff Burton profile]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070518220038/http://www.cocacolaracingfamily.com/burton.html |date=2007-05-18 }}

[[Kategorya:Mga Amerikano]]
[[Kategorya:Drayber ng NASCAR]]</text>
      <sha1>d6gevocoxbap13zpxb3re3hjocq4d8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kitchie Nadal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29240</id>
    <revision>
      <id>2212290</id>
      <parentid>2209258</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T16:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2099" sha1="gitefdteapi4e1uyxh8b6lx41r15b0y" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name                = Kitchie Nadal
| image               = Kitchie Nadal June 09.jpg
| caption             = 
| background          = solo_singer
| birth_name          = Anna Katrina Dumilon Nadal
| birth_date          = {{Birth date and age|1980|9|16|mf=y}} 
| birth_place         = [[Maynila]], [[Pilipinas]]
| instrument          = Boses, gitara, [[Piano]]
| genre               = [[Pinoy rock]], [[alternative rock]], [[Original Pilipino Music|OPM]]
| occupation          = mang-aawit, manunulat ng awit, gitarista
| years_active        = 1998–kasalukuyan
| label               = [[Warner Music Group|Warner]],&lt;br&gt;[[GMA Records|GMA]],&lt;br&gt;Be.Live,&lt;br&gt;12 Stone/[[Universal Records (Philippines)|Universal]]
| associated_acts     = [[Mojofly]]
| website                 = [https://web.archive.org/web/20160119125757/http://www.kitchienadal.com/] KitchieNad
}}


Si '''Kitchie Nadal-Lopez''' (isinilang Setyembre 16, 1980) ay isang mang-aawit, manunulat ng awit na mula sa [[Maynila]], [[Pilipinas]], dating mang-aawit ng bandang [[Mojofly]]. Ang kasikatan ni Kitchie ay nagsimula ng ilabas niya ang kanyang unang solo album, na kinalolooban ng tanyag na single na ''Huwag na Huwag Mong Sasabihin''.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20230219134714/http://www.philmusicregistry.net/artist_profile.php?artist_id=2997 Kitchie Nadal], &quot;Online Registry of Filipino Musical Artists and Their Works&quot;, Retrieved 2006-05-06&lt;/ref&gt;


==Mga sanggunian==
&lt;references /&gt;

==Mga kawing panlabas==
{{Commons category|Kitchie Nadal}}
* [https://web.archive.org/web/20160119125757/http://www.kitchienadal.com/ Kitchie Nadal Official Website]
* [https://web.archive.org/web/20160205034622/http://kitchienadal.net/ Kitchie Nadal Live!]
* [https://web.archive.org/web/20230219134714/http://www.philmusicregistry.net/artist_profile.php?artist_id=2997 Online Registry of Filipino Musical Artists and Their Works: Kitchie Nadal]


{{Commonscat|Kitchie Nadal}}

{{DEFAULTSORT:Nadal, Kitchie}}
[[Kategorya:Mga musiko mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1980]]


{{Pilipinas-stub}}</text>
      <sha1>gitefdteapi4e1uyxh8b6lx41r15b0y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Malé</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32423</id>
    <revision>
      <id>2212334</id>
      <parentid>2088220</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T19:31:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14108" sha1="tb717e1grzoo23e9ahswxj8s7xbaffn" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| type = Kabiserang lungsod
| name = Malé
| official_name = Lungsod ng Malé
| native_name = މާލެ
| native_name_lang = dv
| image_skyline      = {{Photomontage
| photo1a                 = Male-total.jpg
| photo2a                 = Male' Presidential Palace 4.jpg
| photo2b                 = Male' Sultan Park 09.jpg
| photo3a                 = Bank of Maldives head office.jpg
| photo3b                 = Male' Hukuru Miskiy 1.jpg
| spacing                 = 2
| position                = center
| color_border            = white
| color                   = white
| size                    = 280
| foot_montage            = Itaas: Tanaw sa himpapawid ng Malé; Gitna: Palasyong Pampanguluhan ng Maldives, Liwasang Sultan; Ilalim: Aplaya ng Malé, Mosqueng Biyernes ng Malé 
}}
| pushpin_map = Maldives#Asia
| pushpin_mapsize = 150
| pushpin_map_caption = Lokasyon ng Malé sa Maldives
| coordinates = {{coord|4|10|31|N|73|30|32|E|region:MV|display=it}}
| subdivision_type = Bansa
| subdivision_name = {{flag|Maldives}}
| subdivision_type1 = Heograpikong [[karang]]Geographic atoll
| subdivision_name1 = Hilagang Karang ng Malé
| leader_title = Alkalde
| leader_name = Mohamed Muizzu&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ex-Housing Minister elected as Malé City Mayor |url=https://avas.mv/en/98398 |website=avas.mv |access-date=3 Oktubre 2021|language=en}}&lt;/ref&gt; (PPM)
| leader_title1 = Alkadeng Diputado
| leader_name1 = Ahmed Nareesh
| area_total_km2 = 11.22
| area_urban_km2 = 1.95
| area_metro_km2 = 9.27
| area_note = Kabilang sa kalakhang lugar ang Hulhulé at Hulhumalé.
| elevation_m = 2.4
| population_total = 212138
| population_density_km2 = auto
| population_as_of = 2022
| population_footnotes = &lt;ref&gt;{{Cite web |title=2022 Census Provisional Results |url=https://census.gov.mv/2022/provisional-results/ |access-date=2023-04-01 |website=census.gov.mv |language=en}}&lt;/ref&gt;
| postal_code_type = Nakatalagang Titik
| postal_code = T
| area_code = 331, 332, 333, 334
| area_code_type = Kodigo ng lugar
| iso_code = MV-MLE
| utc_offset = +5
| timezone = {{abbr|MVT|Maldives Time}}
| website = {{URL|https://malecity.gov.mv/en|malecity.gov.mv}}
| governing_body = Konseho ng Lungsod ng Malé
| government_type = Alkalde-konseho
| population_density_sq_mi = auto
}}

Ang '''Malé''' ({{IPAc-en|ˈ|m|ɑː|l|eɪ}}, {{IPA-all|ˈmaːle|sa lokal}}; {{lang-dv|މާލެ}}) ay kabisera at ang pinakamataong lungsod ng [[Maldives]]. Mayroon itong populasyon na 252,768&lt;ref&gt;{{cite web |title=Malé City's land use plan 2021 |url=https://avas.mv/en/110613 |website=avas.mv |access-date=15 Abril 2023|language=en}}&lt;/ref&gt; kabilang ang ibang mga distrito at may sukat na {{Convert|8.30|km2||abbr=on}}, ito ang isa sa mga lungsod na may pinakamakapal ang densidad sa mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The population density of Malé |url=https://www.environment.gov.mv/v2/download/73/ |website=environment.gov.mv |publisher=Ministry of Environment, Climate Change and Technology |access-date=29 Mayo 2022 |language=en |archive-date=14 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314141317/https://www.environment.gov.mv/v2/wp-content/files/pemphis/20150304-pemphis-49-feb2015.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Population explosion; a major environmental issue in Male' |url=http://ecocare.mv/population-explosion-a-major-environmental-issue-in-male%E2%80%99/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303135551/http://ecocare.mv/population-explosion-a-major-environmental-issue-in-male%E2%80%99/ |archive-date=3 Marso 2012 |access-date=23 Mayo 2015 |website=ECOCARE Maldives |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa [[heograpiya]], matatagpuan ang lungsod sa katimugang dulo ng Hilangang [[Karang]] ng Malé (Karang ng Kaafu).&lt;ref&gt;{{Cite web|title = Silver Marlin, Maldives - About Maldives|url = http://www.silvermarlin.mv/about-maldives.html|website = www.silvermarlin.mv|access-date = 23 May 2015|archive-url = https://archive.today/20151105234701/http://www.silvermarlin.mv/about-maldives.html|archive-date = 5 Nobyembre 2015|url-status = dead|language=en}}&lt;/ref&gt; 

Sa pamamahala, pinapamahalaan ng Konsheho ng Lungsod ng Malé ang lungsod na binubuo ng pulo sa gitna, isang pulong paliparan, at iba pang apat na mga pulo. 

Sa tradisyon, sa pulong King kung saan namuno ang mga sinaunang dinastiyang may dugong bughaw at kung saan matatagpuan ang palasyo. Tinatawag noon ang lungsod bilang ''Mahal''.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Naseema Mohamed |title=Names of Maldives |url=http://www.qaumiyyath.gov.mv/docs/whitepapers/history/Names%20of%20Maldives.pdf |access-date=23 Mayo 2015 |website=www.qaumiyyath.gov.mv |language=en}}&lt;/ref&gt; Dati ito de-pader na lungsod na pinapalibutan ng mga portipikasyon at tarangkahan (''doroshi''). Nawasak ang Palasyong Panghari (''Gan'duvaru'') kasama ang mga piktorikong puwerto (''koshi'') at balwarte (''buruzu'') nang muling minodelo ang lungsod sa ilalim ng pamamahala ni Pangulong Ibrahim Nasir noong resulta ng pagbuwas sa [[monarkiya]] noong 1968. Bagaman, may ilang gusali ang nanatili, ang [[Moske]]ng Biyernes ng Malé. Sa mga huling mga dekada, malaki ang pagpapalawak sa pulo sa pamamagitan ng reklamasyon ng lupa. Sa paglipas ng panahon, ang Malé ay naging sentro ng mga protestang pampolitika at kaganapang milyahe.

==Pangkalahatang ideya==
Bagaman sa heograpiya, matatagpuan ang Malé sa [[Karang]] ng Kaafu, hindi ito tinuturing kasama sa pamamahala. Ang gitnang bahagi ng lungsod ay binuo sa pamamagitan ng pulo ng Malé. Lima pang mga pulo ang binubuo na bahagi ng lungsod na kinabibilangan ng Hulhulé, Hulhumalé, Vilimalé, Gulhifalhu at Thilafushi. Matatagpuan ang pangkomersyong [[Daungan|puwerto]] sa gitnang pulo at nagsisilbing bilang puso ng lahat ng mga aktibidad pangkomersyo sa bansa. Matatagpuan ang Pandaigdigang Paliparan ng Velana sa Pulo ng Hulhulé.&lt;ref name=&quot;Pub-173&quot;&gt;{{Cite book|author=National Imagery and Mapping Agency (US)|year=2002|chapter=Sector 5. The Laccadive Islands and the Maldive Islands|title=Sailing Directions (Enroute): India and the Bay of Bengal|series=United States Navy Publication 173|edition=pito|publisher=United States National Imagery and Mapping Agency|location=Bethesda, Maryland|pages=109&amp;ndash;110|url=http://permanent.access.gpo.gov/websites/pollux/pollux.nss.nima.mil/NAV_PUBS/SD/pub173/173sec05.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170201192202/https://permanent.access.gpo.gov/websites/pollux/pollux.nss.nima.mil/NAV_PUBS/SD/pub173/173sec05.pdf|archive-date=1 Pebrero 2017|url-status=live|language=en}}&lt;/ref&gt;

Lubhang urbanisado ang gitnang pulo, na ang tinayong lugar ay pangunahing kinukuha ang buong lupain.&lt;ref name=&quot;Pub-173&quot; /&gt;  Bahagyang mas mababa sa isang-katlo ng populasyon ng bansa ang nakatira sa kabiserang lungsod, at tumaas ang populasyon mula 20,000 katao noong 1987 hanggang 100,000 katao noong 2006. Maraming taga-Maldives at banyagang manggagawa na nakatira sa ibang lugar ng bansa ang nakikita ang sarili na paminsan-minsang nagiging residente ng pulo sa maikling panahon yayamang ito ang sentro ng pamamahala at burukrasya. Nakatira ang karamihan ng populasyon ng Malé sa maliliit na bahay o mga kompleks paupahan, na kadalasang binabahagi sa panlabas na pamilya o kakuwarto. Nagdulot ito ng pag-unlad ng Hulhumalé at ang ekstensyon sa Yugto 2. Tumatayo ang taga-ibang bansang [[Indiya|Indiyanong]] pamayanan bilang ikalawang pinakamalaki, na binubuo ng 27,000 indibiduwal. Kabilang sa kanila ang isang mahalagang porsyon na binubuo ng mga manggagawa sa [[Konstruksiyon|konstruksyon]], doktor, [[nars]], propesyunal sa kalusugan, at guro, na gumaganap ng mahalagang gampanin sa imprastraktura, pangangalaga ng kalusugan, at sektor ng edukasyon ng mga taga-Maldives. Karagdagan pa dito, mahalagang nag-aambag ang mga mamamayang Indiyano at [[Bangladesh|Bangladeshi]] bilang mga manggagawang sanay, kasama ang malaki-laki presensya ng manggagawang di-sanay, gayon din ang ibang propesyunal at kasapi ng pamayanang pangnegosyo.&lt;ref&gt;{{Cite web|website=mea.gov.in|date=Hulyo 2022|title=India‐Maldives Bilateral Relations|url=https://mea.gov.in/Portal/ForeignRelation/India-Maldives_2022.pdf|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Heograpiya==
===Mga subdibisyon===
Nahahati ang lungsod sa anim na dibisyon, apat dito ang nasa Pulo ng Malé: ang Henveiru, Galolhu, Maafannu at Macchangolhi. Ikalimang dibisyon ang katabing pulo ng Vilimalé, dati isang bakasyunang panturista. Isang artipisyal na pulo ang ikaanim na dibisyon, ang Hulhumalé, na pinanirahan simula pa noong 2004. Karagdagan pa dito, bahagi ng lungsod ang paliparang Pulo ng Hulhulé. Nagawa ang mga balakin upang paunlarin ang bahurang ''Gulhifalhu'', na nagsimula ang pagpapatupad noong 2008.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=7 Oktubre 2007|title=Gulhi Falhu project to begin early 2008|newspaper=Miadhu Daily|location=Male|url=http://www.miadhu.com/2007/10/local-news/gulhi-falhu-project-to-begin-early-2008-3873/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140526072726/http://www.miadhu.com/2007/10/local-news/gulhi-falhu-project-to-begin-early-2008-3873/|archive-date=26 Mayo 2014|language=en|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=28 Disyembre 2010|language=en|title=Pres. visits Gulhi Falhu|newspaper=Miadhu Daily|location=Male|url=http://www.miadhu.com/2010/12/local-news/pres-visits-gulhi-falhu/|archive-url=https://web.archive.org/web/20101228045624/http://www.miadhu.com/2010/12/local-news/pres-visits-gulhi-falhu/|archive-date=28 Disyembre 2010|url-status=dead|access-date=26 Mayo 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1 Disyembre 2013|title=Maldives first amusement park opens in Gulhi Falhu|newspaper=Minivan News|location=Male|url=http://minivannews.com/news-in-brief/maldives-first-amusement-park-opens-in-gulhi-falhu-72513|archive-url=https://web.archive.org/web/20140526074334/http://minivannews.com/news-in-brief/maldives-first-amusement-park-opens-in-gulhi-falhu-72513|archive-date=26 Mayo 2014|url-status=dead|access-date=26 Mayo 2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

{|
|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin:1em auto;&quot;
|-style=&quot;background: #CCC;&quot;
! align=&quot;right&quot;|Blg.  || align=&quot;left&quot;|Dibisyon  ||  align=&quot;right&quot;| Sukat&lt;br /&gt;([[kilometro kuwadrado|km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;]])|| align=&quot;right&quot;|Populasyon&lt;br /&gt;(senso ng 2014)
|-
|align=&quot;right&quot;| 1||Henveiru|| align=&quot;center&quot; |0.591|| align=&quot;center&quot;|27,254
|-
|align=&quot;right&quot;| 2||Galolhu|| align=&quot;center&quot; |0.276|| align=&quot;center&quot;|23,062
|-
|align=&quot;right&quot;| 3||Machchangolhi|| align=&quot;center&quot; |0.326|| align=&quot;center&quot;|22,745
|-
|align=&quot;right&quot;| 4||Maafannu|| align=&quot;center&quot; |0.759|| align=&quot;center&quot;|36,437
|-style=&quot;background: #DDD;&quot; | class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;right&quot;| 1-4|| '''Malé''' (pulo) || align=&quot;center&quot; |'''1.952'''|| align=&quot;center&quot;|'''109,498'''
|-
|align=&quot;right&quot;| 5|| Vilimalé || align=&quot;center&quot; |0.318|| align=&quot;center&quot;|7,516
|-
|align=&quot;right&quot;| 6|| Hulhumalé || align=&quot;center&quot; |4.0|| align=&quot;center&quot; |14,843
|-
|align=&quot;right&quot;| 7|| Hulhulé || align=&quot;center&quot; |3.0|| align=&quot;center&quot; |-
|-style=&quot;background: #DDD;&quot; | class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;right&quot;| 5-7|| '''Mga Karang'''|| align=&quot;center&quot;|'''7.318'''|| align=&quot;center&quot; |'''22,359'''
|-style=&quot;background: #DDD;&quot; | class=&quot;sortbottom&quot;
| align=&quot;right&quot;| &amp;nbsp;||'''Malé''' (lungsod)|| align=&quot;center&quot;| '''9.27'''  || align=&quot;center&quot;|'''133,412'''
|}
|&lt;div style=&quot;position: relative; {{{options|&lt;!-- this tests fine, which is what I needed: float:right --&gt;}}};&quot;&gt;[[File:Malé Detail.jpg|thumb|Detayadong tanaw sa himpapawid ng Malé]]
|-
|{{Imagemap Malé}}
|[[File:Male maldives skyline.jpg|thumb|Horisonte ng Malé]]
|}Ang pulo ng Malé ay ang ikawalong pulo na may pinakamakapal na densidad ng populasyon sa mundo, at ito ang ika-160 pinakamataong pulo sa mundo. Yayamang walang nakapalibot na kabukiran, matatagpuan lahat ng imprastraktura sa lungsod mismo. Binibigay ang tubig mula sa tinanggalan ng [[asin]] na tubig mula sa lupa; binobomba ng patubig ang maalat-alat na tubig mula sa malalim na balon na nasa {{Convert|50|-|60|m|abbr=on}} sa lungsod at tinatanggalan ng asin gamit ang binaligtad na pagatagas.&lt;ref name=&quot;WS-FAQ&quot;&gt;{{Cite web|title=Malé Water &amp; Sewage FAQ|author=Malé Water &amp; Sewage Company Pvt Ltd |url=http://www.mwsc.com.mv/faqs/faq.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20080111101942/http://www.mwsc.com.mv/faqs/faq.shtml |archive-date=11 Enero 2008|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt; Nagkakaroon ng [[kuryente]] gamit ang mga henarador na ''diesel''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title= Corporate Profile: State Electric Company Ltd (STELCO) |author=Stelco|url=http://www.stelco.com.mv/about.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20071116203837/http://www.stelco.com.mv/about.html|archive-date=16 Nobyembre 2007|language=en|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Binobomba ang dumi sa alkantarilya na hindi pinoproseso tungo sa [[dagat]].&lt;ref name=&quot;WS-FAQ&quot; /&gt; Nilalakbay ang basurang solido sa katabing mga pulo, kung saan ginagamit upang punuan ang [[lawa]]. Itinayo ang paliparan ng ganitong paraan, at sa kasalukuyan pinupunan ang lawang Thilafushi.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Management of Solid Waste and Sewage|author=United Nations Environmental Programme|url=http://www.rrcap.unep.org/reports/soe/maldives_solid.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324080029/http://www.rrcap.unep.org/reports/soe/maldives_solid.pdf|archive-date=24 Marso 2012|language=en|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Waheed, Abdullah |title=Gold in Garbage — the Experience from Maldives |url=http://www.searo.who.int/LinkFiles/Public_Information_&amp;_Events_vol3-1_goldingar.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20070701161321/http://www.searo.who.int/LinkFiles/Public_Information_%26_Events_vol3-1_goldingar.pdf |archive-date=1 Hulyo 2007|language=en |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Matatagpuan ang maraming gusaling pamahalaan at ahensiya sa aplaya. Ang Pandaigdigang Paliparan ng Velena ay nasa katabing Pulo ng Hulhulé na kabilang ang base ng eruplanong pantubig para panloob na [[transportasyon]]. Ilan mga proyektong reklamasyon ang pinalawak ang puwerto.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Kabisera sa Asya]]
[[Kategorya:Maldives]]
[[Kategorya:Mga pulo]]</text>
      <sha1>tb717e1grzoo23e9ahswxj8s7xbaffn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mataas na Paaralang Pang-agham ng Lungsod Quezon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33193</id>
    <revision>
      <id>2212337</id>
      <parentid>2043704</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T20:19:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5483" sha1="clvfr5nst71o6etcveyhhqc04oc1fx8" xml:space="preserve">Ang '''Mataas na Paaralang Pang-Agham ng Lungsod Quezon''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Quezon City Science High School'', kilala rin bilang '''QCSHS''' o simpleng '''Kisay''') ay isang mataas na paaralang pang-[[agham]] para sa [[Lungsod Quezon]] na matatagpuan sa kanto ng mga kalyeng Golden Acres at Misamis, Bago Bantay, Lungsod Quezon. Itinatag noong 1967, natalaga noong 1998 bilang ang Panrehiyong Mataas na Paaralang Pang-Agham para sa [[Pambansang Punong Rehiyon]] (''RSHS-NCR'', daglat sa Ingles).  Isa ito sa mga nangunguna sa larangan ng mga kompetisiyon sa [[matematika]] bilang kabilang sa mga paaralang may magagandang rekord sa MTAP (isang paglisahan sinusuporthan ng Kagawaran ng Edukasyon) sa nakaraang sampung taon.{{Fact|date=Hulyo 2007}}

Ang mataas na paaralan ay may hawak sa isa sa pinakamataas na bahagdan ng mga mag-aaral na pumapasa sa mga nangungunang kolehiyo sa Pilipinas tulad ng [[Unibersidad ng Pilipinas]] at ng [[Pamantasang Ateneo de Manila]].{{Fact|date=Pebrero 2008}} Nakapasa rin ang halos lahat ng mga mag-aaral sa sari-saring programang pang-iskolar, hindi lang ang sinusuportahn ng pamantasan, kundi pati iyung mga sinusuportahan ng [[pamahalaan ng Pilipinas|pamahalaan]]. Sa kasalukuyan, ang Kisay ang may hawak ng pinakamataas na puwesto sa ''Division Achievement Test'' (Dibisyong Pagsusulit ng Nakamit) sa Lungsod ng Quezon.

Mayroon ring dalawang inilalathalang pahayagan ang paaralang ito: ang ''The Electron'', at Ang Banyuhay, kung saan ang Kisay ay isa sa mga pambansang namumuno at nangongolekta ng mga premyo sa mga patimpalak.

Simula noong pasukan ay binago na ang pangkatan nito. Mula sa mga pangalan ng mga siyentipiko ay pinalitan ito ng Hydrogen, Helium, Fluorine, Nitrogen, Xenon, Neon at Krypton para sa ikatlo at ikaapat na taon. Sa ikalawang taon ay may dagdag na pangkat Argon. SAmantalang sa unang taon na man ay nagdagdag ng mga pangkat Argon at Radon.

== Aplikasyon/Pagpasok ==

Upang makakuha ng pagsusulit sa pagpasok, ang mga aplikante ay nararapat na magkaroon ng markang 85 o pataas sa mga pangunahing asignatura (Matematika, Agham, at Ingles) at markang 83 o pataas sa mga 'di-pangunahing asignatura. Nahahati sa tatlong parti ang aplikasyon. Una, kinakailangang makakuha ng gradong hindi bababa sa 75 bahagdan ang mga aplikante. Ikalawa, nararapat na ang mga aplikante ay kabilang sa 250 na kumuha ng pagsusulit na mayroong pinakamataas na grado. Ikatlo, makikipanayam ang mga aplikante sa iba't ibang mga guro ng paaralan. 

==Kasaysayan ==

Naisip ni Dra. Hermingilda G. Margate, na noo'y ang ''Division Science Supervisor'' (Tagamasid ng Dibisyong Agham), ang pagtayo ng [[mataas na paaralan]]g pang-agham sa Lungsod ng Quezon. Ipinahayag ang ideyang ito ni Ginoong Alfredo J. Andal, na noo'y ang ''City Schools Superintendent'' (Tagapamahala ng mga Paaralan ng Lungsod) sa taong 1967. Sa lalong huli, noong 1997, itinalaga ng Kagawaran ng Edukasyon (Pambansang Punong Rehiyon) sa [[Lungsod ng Quezon]] ang pang-agham na mataas na paaralan ng lungsod bilang ang Pangreyihong Mataas na Paaralan ng Siyensiya para sa Pambansang Punong Rehiyon o ''Regional Science High School for the National Capital Region''.

Ipinagdiwang ang pang-apatnapu na anibersaryo ng pagkakatatag ng pamantasan noong 17 Setyembre 2007 at ipinangalan ang hintayan ng Gusaling Pangasiwaan, na Margate Hall (Bulwagang Margate), sa karangalan ng tagapagtaguyod, na si Dra. Hermingilda G. Margate. Ang kanyang anak na si Ryan ang naghayag ng bagong palatandaan para sa nasabing gusali.

== Ang Punong Guro ==

Si Sir Guiliver Eduard Van Zandt ang kasalukuyang Punong Guro ng Mataas na Paaralang Pang-agham ng Lungsod Quezon. Siya ay nanggaling sa Mataas na Paaralan ng Lungsod Quezon (QCHS). Pinalitan niya ang principal ng 'Quesci' sa nakaraang dalawang taon at mahigit dalawang buwan na si Ma'am Edna Bañaga.

==Opisyal na awitin==

Binuo ang opisyal na awitin ni Gng. Aurora Sison, na noo'y tagapangulo ng Departamento ng MAPEH-CA ng paaralang ito. Isinaayos ito ni Jose Miguel Aspiras, isang mag-aaral na nagtapos noong 2007, sa apat ng parte.

ALMA MATER

Alma Mater, dear and beloved
Fountain of truth and light
United and dedicated
To you we'll ever be

To distant lands we may go
Searching for truth and the unknown
To the we pledge our loyal hearts and souls
Quezon City Science High School

==Ugnay panlabas==
* [http://www.sei.dost.gov.ph/pfeb1802.html Public and Science High Schools Bag Major Awards in NCR Science Fair] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080110151715/http://www.sei.dost.gov.ph/pfeb1802.html |date=2008-01-10 }}
* [http://www.globalpinoy.com/news/national/05312004/natl2.htm Pinoy teens hold sway in science tilt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050923074604/http://www.globalpinoy.com/news/national/05312004/natl2.htm |date=2005-09-23 }}
* [http://mysearch.ph/philippine-new/news/6320046.htm 16 DepEd administered regional science schools listed]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071029052519/http://mysearch.ph/philippine-new/news/6320046.htm |date=2007-10-29 }}
* [https://web.archive.org/web/20070311031457/http://members.fortunecity.com/patrick158/history.htm History of Quesci]

==Tingnan Din==
*[[Lungsod Quezon]]
*[[Mataas na Paaralang Pang-agham ng Maynila|Manila Science High School]]
*[[Marikina Science High School]]
*[[Makati Science High School]]

[[Kategorya:Mga mataas na paaralan sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga paaralang pang-agham sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>clvfr5nst71o6etcveyhhqc04oc1fx8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Salawikain</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33989</id>
    <revision>
      <id>2212455</id>
      <parentid>2087292</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:16:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7839" sha1="don8umru8cf4nsm7cc9wo6gao0m8y5x" xml:space="preserve">{{otheruses|Sawikain}}

Ang mga '''salawikain'''&lt;ref name=JETE&gt;{{cite-JETE|Salawikain, kasabihan, kawikaan, wikain, sawikain, ''proverb'', ''maxim'', ''saying''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=FEEF2&gt;{{cite-FEEF2|Salawikain, ''proverbs'', kasabihan, ''proverb''}}&lt;/ref&gt;, '''kawikaan'''&lt;ref name=JETE/&gt;, '''kasabihan'''&lt;ref name=JETE/&gt;, '''wikain'''&lt;ref name=JETE/&gt;, o '''sawikain'''&lt;ref name=JETE/&gt; ay mga maiiksing pangungusap na lubhang makahulugan at naglalayong magbigay patnubay sa ating pang-araw-araw na pamumuhay.  Naglalaman ito ng mga karunungan.&lt;ref name=Biblia6&gt;{{cite-Biblia6|''Proverbs{{ndash}}wise sayings''}}, ''Dictionary/Concordance'', pahina B9.&lt;/ref&gt;

==Ang salawikain ng Pilipino==
Ang mga '''salawikaing Pilipino''' &lt;ref name=Angelfire&gt;Adamson University Journal. [https://web.archive.org/web/20121109164749/http://www.angelfire.com/on4/zambalesforum/filipino_proverbs.htm ''Salawikain'': Filipino proverbs], Angelfire.com&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Seasite/&gt; ay mga tradisyonal na kasabihang ginagamit ng mga [[Pilipinas|Pilipino]] batay sa katutubong kalinangan, karunungan, at [[pilosopiya]] mula sa [[Kultura ng Pilipinas|buhay sa Pilipinas]].  Katumbas din ng salitang ''salawikain'' ang 
''[[sawikain]]'' (bagaman maaari ring tumukoy ang sawikain sa mga [[moto]] o [[idyoma]]), at ng [[wikang Iloko|Ilokano]]ng ''sarsarita''.  Nilalarawan ang salawikain nagmumula sa Pilipinas bilang makapangyarihan at makatang pagpapadama at payak na anyo ng mga pahiwatig.  Kapag ginamit sa pang-araw-araw na pag-uusap, gumaganap ang mga salawikain bilang mga pagbibigay - diin sa isang punto o isang kaisipan ng paliwanag o dahilan: ang Pilisopiyang Pilipino.&lt;ref name=Seasite&gt;[http://www.seasite.niu.edu/tagalog/Literature/tagalog_proverbs_are_called_sala.htm ''Philippine Proverbs, What are Proverbs?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081211052821/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Literature/tagalog_proverbs_are_called_sala.htm |date=2008-12-11 }}, Seasite and Philippine Literature On-line,&lt;/ref&gt;  Isang tanyag na katutubong salawikaing Pilipino ang mga katagang: ''Ang taong hindi marunong umalala o lumingon sa kaniyang pinanggalingan ay hindi makakarating sa kaniyang paroroonan.''  Isa itong [[wikang Tagalog|salawikaing Tagalog]] na naglalahad at humihikayat sa isang tao upang bigyan ng pagpapahalaga ang muling pagtanaw sa kaniyang pinagmulan at pinag-ugatan.  Ipinababatid din ng kasabihang ito ang isang pagpapahalagang Pilipinong tinatawag na ''utang na loob'', ang pagbibigay ng angkop na pahalaga at pagtingin sa mga taong nakatulong sa isang tao para magtagumpay sa buhay o adhikain.&lt;ref name=Seasite/&gt;  Pinagpangkat-pangkat ni [[Damiana L. Eugenio]], isang propersor mula sa [[Unibersidad ng Pilipinas]], may-akda ng ''Philippine Proverb Lore'' (1975), at tinagurian ding &quot;Ina ng [[Kuwentong-Bayan]] ng Pilipinas&quot;&lt;ref name=Nanzan&gt;[http://www.nanzan-u.ac.jp/SHUBUNKEN/publications/afs/pdf/a1181.pdf Damiana L. Eugenio, &quot;Mother of Philippine Folklore,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110612020206/http://www.nanzan-u.ac.jp/SHUBUNKEN/publications/afs/pdf/a1181.pdf |date=2011-06-12 }} Nanzan-U.ac.jp&lt;/ref&gt; ang mga salawikaing Pilipino sa anim na mga kaurian o kategorya ayon sa mga paksa: ang mga salawikaing etikal (yung mga nagsasaad ng isang pangkalahatang gawi hinggil sa buhay at sa mga batas na nangangasiwa sa mismong pamumuhay), ang mga salawikaing nagmumungkahi ng mga pagpapahalaga at nagtatakwil sa mga bisyo, ang mga salawikaing nagpapadama ng isang sistema ng mga pagpapahalaga, ang mga salawikaing naglalahad ng mga pangkalahatang katotohanan at mga pagmamasid tungkol sa buhay at kalikasan ng tao, ang mga salawikaing nakakatawa, at ang iba pang mga salawikain.  Adamson University Journal.

==Paggamit==
Nilalarawan din ang mga salawikain bilang mga palamuti sa [[wika]], mga pananalita ng mga [[ninuno]]ng naisalin ng isang salinlahi sa pangkasulukuyang mamamayan, at bilang karunungang natutunan mula sa karanasan, na nakapagsasaad ng damdamin, paglalahad, o opinyon.  Bukod pa rito, nagagamit din ang mga salawikain para hindi masaktan ang damdamin ng ibang mga tao.  Isang halimbawa nito ang katagang: &quot;Bato-bato sa langit, pag tinamaan huwag magagalit.&quot;  Sa pamamagitan ng pagsipi ng tama at napapanahong salawikain, maaaring ilahad ng isang tao ang awa, paglalagay niya ng sarili sa katauhan ng ibang tao.

==Mga halimbawa==
Ilan lamang ang mga sumusunod sa mga salawikain mula sa [[Pilipinas]]:

:*Salawikain: ''Pagkahaba-haba man ng prusisyon sa simbahan din ang tuloy.'' 
::Kahulugan: Sa tinagal-tagal man ng samahan ng magkasintahan, sa bandang huli ay humahantong din ito sa kasalan.

:*Salawikain: ''Pag maikli ang kumot, matutong mamaluktot.''
::Kahulugan: Kung nakakaranas ng kakulangan sa buhay ang isang tao ay dapat siyang mamuhay ng naaayon sa kanyang kakayahan. Matutong magtipid at maging payak sa pamumuhay.

:*Salawikain: ''Kung hindi ukol, hindi bubukol.''
::Kahulugan: Ang swerte sa buhay ay huwag asahang makakamtan kung hindi nakalaan para sa iyo.

:*Salawikain: ''Nasa Diyos ang awa, nasa tao ang gawa.''
::Kahulugan: Hindi sapat na tayo ay humingi ng awa sa Diyos, kailangan din natin na pag-ukulan ng sikap at gawa upang matamo ang mimithing biyaya.

:*Salawikain: ''Lahat ng gubat ay may ahas.''
::Kahulugan: Saan man sa ating lipunan ay may mga taong traydor na gumagawa ng mga bagay na nakalalason o nakasisira sa samahan ng bawat isa.

:*Salawikain: ''Magkulang ka na sa asawa huwag lamang sa iyong anak..
::Kahulugan: Kadalasang ipinapayo ito sa mga nagbabalak magpakasal o sa mga bagong mag-asawa upang mapabuti ang kanilang pagsasama. Ang mga magulang kase ay higit na mapagtatakpan o mapapatawag ang pagkukulang ng sariling anak keysa sa pagkukulang ng ibang tao.

:*Salawikain: ''Kung ano ang puno, siya ang bunga.''
::Kahulugan: Ginagamit sa paghahambing ng anak sa kanyang mga magulang. Sapagkat ang mga magulang ang humuhubog sa pagkatao at pag-uugali ng anak, ang anak ang nagiging larawan ng pagkatao at pag-uugali ng kanyang mga magulang. Ang mabuti (o masamang) anak, ay karaniwang ibinubunga ng mabuti (o masamang) mga magulang.

:*Salawikain: ''Kung ano ang itinanim, ay siyang aanihin.''
::Kahulugan: Kung ano ang ginawa mo sa kapwa ay kadalasang ganun din ang gagawin sa iyo. Halimbawa kung naging matulungin ka sa kapwa ay tutulungan ka rin ng mga taong tinulungan mo.

:*Salawikain: ''Ang taong ginigipit sa patalim man ay kumakapit.''  
::Kahulugan: Ang taong nagigipit kung minsan ay napipilitang gumawa ng mapangahas na bagay na maaaring maging dahilan upang lalu lamang siyang magipit. Halimbawa, ang taong may mabigat na pangangailangan ng pera ay nagagawang mangutang ng patubuan, tulad ng five-six, na nagiging dahilan upang lalu pa siyang mangailangan ng pera.

==Mga sanggunian==

{{reflist}}

==Mga panlabas na link==
*[http://mgasalawikainatsawikain.blogspot.com &quot;''Mga Salawikain at Sawikain''&quot;], ''Koleksiyon ng mga Salawikain, Sawikain, at Mga Kasabihang Pilipino 
*[http://cathcath.com/?p=1694 &quot;''Mga Salawikain (Updated)''&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081001010349/http://cathcath.com/?p=1694 |date=2008-10-01 }}, ''Now What, Cat?'', Agosto 9, 2005 - isang kalipunan ng mga salawikaing Pilipino 
*[http://www.filipinasoul.com/filipino-proverbs-or-salawikain-collection/ &quot;''Filipino Proverbs or Salawikain: Collection&quot;''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080904025342/http://www.filipinasoul.com/filipino-proverbs-or-salawikain-collection/ |date=2008-09-04 }}, FilipinaSoul.com, Hulyo 16, 2008
*[https://www.pinoyedition.com/salawikain/ Salawikain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430154808/https://www.pinoyedition.com/salawikain/ |date=2021-04-30 }} sa Pinoyedition.com, Abril 16, 2021

[[Kaurian:Panitikan]]
[[Kaurian:Salawikain]]
[[Kaurian:Panitikan ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>don8umru8cf4nsm7cc9wo6gao0m8y5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nokia 5500</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35476</id>
    <revision>
      <id>2212389</id>
      <parentid>2089411</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T02:59:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2748" sha1="etmjksric0a5nxqww8i4e5ed4xeql24" xml:space="preserve">[[File:Nokia 5500.jpg|thumb|right|150px]]
Ang '''Nokia 5500''' ay isang modelo ng cellphone ng [[Nokia]].


==Detalye ng Ispesipikasyon==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Feature
! Ispesipikasyon
|-
| Uri || Bar / monoblock
|-
| Bigat || 103 gramo (kasama ang baterya)
|-
| Sukat ||  107&amp;nbsp;mm x 45&amp;nbsp;mm x 18&amp;nbsp;mm (L x W x T)
|-
| Volume || 77 cc
|-
| Haba ng oras pantawag || 4 oras
|-
| Haba ng oras pag hindi gingamit|| 270 oras (hanggang 10 araw)
|-
| Baterya || Li-Ion BL-5B 860 mAh
|- 
| Operating System || Symbian OS (9.1) + Series 60 v3
|-
| GSM frequencies || GSM 900/1800/1900&amp;nbsp;MHz
|-
| GPRS || Yes, GPRS multislot class 10, up to 62.4 kbit/s
|-
| EDGE (EGPRS) || Yes, EDGE multislot class 10, up to 236.8 kbit/s
|-
| 3G || Hindi
|-
| UMTS/WCDMA || Hindi
|-
| WLAN/WiFi || Hindi
|-
| Screen Size || 31 x 31&amp;nbsp;mm / 3.1 x 3.1&amp;nbsp;cm
|-
| Screen Resolution || 208 x 208 pixels
|-
| Flash Light Torch || Oo
|-
| Kamera || 2.0 megapixel, 4x digital zoom (1600 x 1200, 1152 x 864, 640 x 480 pixels)
|-
| Nakakapagbideyo rekording  || Oo, QCIF (176 x 144 pixels), sub-QCIF (128 x 96 pixels)
|-
| Nakakarekord ng Boses || Oo
|-
| Text to Speech || Yes, SMS and exercise data read out loud 
|-
| Multimedia Messaging || Yes
|-
| Video calls || Wala
|-
| Push to talk || Oo ([[Push to Talk over Cellular]] - PoC)
|-
| Java support || Oo, MIDP 2.0
|-
| Built-in memory || 8 MB 
|-
| Memory card slot || Yes, [[microSD]] (Expandable up to 2 GB&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://europe.nokia.com/accessorieslink?s=MU-37 |title=Nokia Accessories Page for 2 GB MicroSD Card |access-date=2011-10-08 |archive-date=2009-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202201909/http://europe.nokia.com/accessorieslink?s=MU-37 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;)
|-
| Hot Swappable Memory card slot || Wala
|-
| Bluetooth || Oo, Bluetooth 2.0 + EDR (Enhanced Data Rate)
|-
| Infrared || Oo
|-
| USB Mass Storage class support|| Yes, via [[Pop-Port]]
|-
| Data cable support || Oo
|-
| Browser || WAP 2.0 XHTML / HTML. Comes standard with a full [http://www.nokia.com/browser Web browser] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070323114339/http://www.nokia.com/browser |date=2007-03-23 }}
|-
| Email || Oo
|-
| Music player || Oo, stereo, MP3, AAC, AAC, eAAC and WMA playback support
|-
| Radyo || Oo, FM Stereo na may [[Visual Radio]] client
|-
| Video Player || Oo
|-
| Stereo Speakers || Oo
|-
| Ringtones || Yes, Monophonic, Polyphonic, True Tones and MP3
|-
| Vibrate || Oo
|-
| Handsfree Speaker || Oo
|-
| Offline/Flight mode || Oo
|-
|  Inilabas || Q3 2006
|-
| Synchronization || PC: [[Nokia PC Suite]], Over the Air: [[SyncML]]
|}


&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
----

==Mga sanggunian==
&lt;references/&gt;

{{stub}}
{{Produkto ng Nokia}}

[[Kaurian:Produkto ng Nokia]]</text>
      <sha1>etmjksric0a5nxqww8i4e5ed4xeql24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kasaysayan ng Microsoft Windows</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39716</id>
    <revision>
      <id>2212270</id>
      <parentid>2206392</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:51:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44284" sha1="40isk43dtr9zgu0mpjen2mgcn4h4jn0" xml:space="preserve">[[Talaksan:Windows_logo_and_wordmark_-_2021.svg|thumb|250px|Ang logong kasalukuyang ginagamit ng [[Microsoft Windows]]]]
Ang [[Microsoft Windows]], noong una, ay isang hanay ng mga ''[[graphical user interface]]'' at ''[[operating environment]]'' para sa mga [[kompyuter]] na [[IBM]], at iba pang mga kahalintulad na kompyuter na tumatakbo sa ilalim ng [[MS-DOS]], at, matapos ng pagkakalabas ng [[Windows NT 3.1]], ang pinakauna nitong ganap na ''[[operating system]]'' noong [[Hulyo 27]], [[1993]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winnt31 |title=Guidebookgallery |access-date=2008-05-22 |archive-date=2017-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171002224841/http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winnt31 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, isa na rin itong hanay ng mga OS. Sa kasalukuyan, ito ang pinakakilala, pinakamabenta, at pinakaginagamit sa buong mundo&lt;ref&gt;[http://www.theregister.co.uk/2001/05/09/winxp_to_be_best_fastest/ The Register]&lt;/ref&gt; hindi lamang sa mga tahanan at tanggapan kundi pati rin sa mga [[serbidor]]; ito ay noon pang [[2005]].&lt;ref&gt;[http://www.computerweekly.com/Articles/2005/11/29/213143/windows-becomes-biggest-selling-server-os.htm Computer Weekly]&lt;/ref&gt;

== Bersyon ==

:''Silipin din: [[Paghahambing ng mga bersyon ng Microsoft Windows|Paghahambing]] at [[Talaan ng mga bersyon ng Microsoft Windows]]''
&lt;imagemap&gt;
Image:Windows family.svg|820px|center|Pamilya ng Microsoft Windows
circle 25 36 26 [[Windows 1.0]]
circle 99 36 26 [[Windows 2.0]]
circle 176 37 26 [[Windows 3.0]]
rect 198 143 220 157 [[Windows NT]]
circle 250 37 26 [[Windows 3.1x]]
circle 250 92 26 [[Windows 3.1x]]
circle 270 149 26 [[Windows NT 3.1]]
circle 268 232 26 [[Windows NT 3.1]]
circle 316 69 26 [[Windows 95]]
circle 356 149 26 [[Windows NT 4.0]]
circle 356 232 26 [[Windows NT 4.0]]
circle 390 69 26 [[Windows 98]]
circle 462 69 26 [[Windows Me]]
circle 466 150 26 [[Windows 2000]]
circle 464 232 26 [[Windows 2000]]
circle 534 139 26 [[Windows XP]]
circle 535 183 26 [[Windows XP]]
circle 572 232 26 [[Windows Server 2003]]
circle 594 23 26 [[Talaan ng mga edisyon ng Windows XP#Media Center Edition]]
circle 682 23 26 [[Talaan ng mga edisyon ng Windows XP#Media Center Edition]]
circle 760 110 26 [[Windows Vista]]
circle 762 183 26 [[Windows Vista]]
circle 866 232 26 [[Windows Server 2008]]
desc top-right
&lt;/imagemap&gt;

=== [[1985]] — [[1987]] ===

:''Silipin din: [[Windows 1.0x]]''
[[Talaksan:Windows.png|left|thumb|Unang logong ginamit ng [[Microsoft Windows]]|250px]]

Nagsimula ang [[Microsoft Windows]] noong [[Nobyembre 20]], [[1985]] nang inilabas nito ang pinakauna nitong bersyon: ang [[Windows 1.0]]. Itinatampok sa Windows 1.0 ang kakayahan nitong magpatakbo ng mga [[programa (kompyuter)|programa]] nang sabay-sabay sa ilalim ng ''[[graphical user interface]]'', isang bagay na lubhang nagpapadali ng trabaho; pareho ng mga kakayahang ito ay hindi kayang gawin ng karamihan ng mga batay sa [[DOS]] na ''[[opreating system]]''. Hindi nito kayang pagpatu-patungin ang mga [[dungawan (kompyuter)|dungawan]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Oldos |url=http://wiki.oldos.org/Windows/Win1x |access-date=2008-05-23 |archive-date=2008-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517133833/http://wiki.oldos.org/Windows/Win1x |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; kakaunti lamang ang mga programang sumusuporta rito, at mahina ang benta nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vista Ultimate |url=http://www.vistaultimate.com/windows1.htm |access-date=2008-05-23 |archive-date=2008-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513024000/http://www.vistaultimate.com/windows1.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Idinisenyo ang Windows 1.0 upang making kagaya ng [[Mac OS]], na nagbunga naman ng pagsasakdal ng [[Apple Inc.]], ang kompanyang gumawa ng Mac OS, laban sa [[Microsoft]] dahil sa sinasabing paglabag nito sa [[karapatang-ari]]ng nagbunga ng [[Dolyar ng Estados Unidos|USD]] 5 bilyong pagkalugi ng Apple;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Apple vs. Microsoft |url=http://www.courttv.com/archive/trials/microsoft/legaldocs/maritz_full.html#6 |access-date=2008-05-23 |archive-date=2008-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201142514/http://www.courttv.com/archive/trials/microsoft/legaldocs/maritz_full.html#6 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; at dahil doon napigilan ang Microsoft sa pagdaragdag ng ilang kagamitan sa Windows.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wired.com/gadgets/pcs/multimedia/2007/01/wiredphotos31 |title=Wired |access-date=2013-06-30 |archive-date=2012-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121031002700/http://www.wired.com/gadgets/pcs/multimedia/2007/01/wiredphotos31/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[Talaksan:WinAleman.gif|250px|thumb|Ang [[wikang Aleman|Alemang]] edisyon ng [[Windows 1.02]]|right]]

Sa parehong taon ng [[1985]], inilabas ng Microsoft, ang [[Windows 1.02]], isang bersyon ng Windows na kagayang-kagaya ng Windows 1.0 ngunit isinalin sa ilang [[wikang Europeo]] kagaya ng [[wikang Aleman|Aleman]], habang ang edisyong [[wikang Pranses|Pranses]] naman nito ay inilabas noong [[Pebrero 1985]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Fortune City |url=http://www.fortunecity.com/marina/reach/435/comphis5.html |access-date=2001-06-16 |archive-date=2001-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010616004910/http://www.fortunecity.com/marina/reach/435/comphis5.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Noong [[Agosto 29]], [[1986]], inilabas ng Microsoft ang [[Windows 1.03]], isa ring bersyong kagayang-kagaya ng Windows 1.0 ngunit mayroong dagdag na suporta para sa [[hardwer]], kagaya ng maramihang mga [[panlimbag]], ''[[font]]'', kagaya ng [[Times New Roman]], at iba pa. At bilang isang pag-aayos sa mga kamailan ng 3.0, sunod namang inilabas ng Microsoft ang [[Windows 4.0]] noong [[Abril 1987]].

=== [[1987]] — [[1989]] ===
[[Talaksan:Windows2.0.png|200px|left|Dito makikitang nakapatong ang &quot;Clock&quot; sa &quot;Control Panel&quot;|thumb]]
::::::::::''Silipin din: [[Windows 2.x]]''

Noong [[Disyembre 9]], [[1987]],&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/win20 |title=Guidebookgallery |access-date=2008-05-23 |archive-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190727135051/https://guidebookgallery.org/guis/windows/win20 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; inilabas ng [[Microsoft]] ang [[Windows 2.0]] bilang ikalawang bersyon ng [[Microsoft Windows]]. Itinatampok sa bersyong ito ang mas malaking paggawa, suporta sa [[hardwer]], nagpapatung-patong na mga [[dungawan (kompyuter)|dungawan]], mas mabuting pamamahala ng [[alaala (kompyuter)|alaala]], mga dragdag na [[tuwirang daang pantipaan]], at iba pa. Ginawa ang ''[[operating system]]'' na ito para sa [[Intel 80386]], at hindi kagaya ng naunang bersyon,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mark13.org/node/73 |title=Mark13 |access-date=2008-05-23 |archive-date=2008-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725165941/http://www.mark13.org/node/73 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; marami nang [[programa (kompyuter)|programang]] ginawa at/o sumusuporta para rito. Ngunit kagaya ng naunang bersyon, isa lamang itong ''[[operating environment]]'', at nagsakdal ang [[Apple Inc.]] muli sa Microsoft dahil sa sinasabing paglabag sa [[karapatang-ari]]ng matatagpuan sa Windows 2.0; bagaman mas saunahin ang Windows 2.0 kung ihahambing sa [[Mac OS]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.macobserver.com/columns/thisweek/2004/20040731.shtml |title=The Mac Observer |access-date=2008-05-23 |archive-date=2008-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512182122/http://www.macobserver.com/columns/thisweek/2004/20040731.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kasaysayan ng Microsoft |url=http://www.thocp.net/companies/microsoft/microsoft_company.htm |access-date=2008-05-23 |archive-date=2008-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514211138/http://www.thocp.net/companies/microsoft/microsoft_company.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.encyclopedia4u.com/w/windows-2-0.html |title=Windows 2.0 |access-date=2008-05-23 |archive-date=2007-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217235038/http://www.encyclopedia4u.com/w/windows-2-0.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Sunod namang inilabas ng Microsoft ang [[Windows 2.03]] bilang isang pagpapalawig pa ng mga kakayahan ng Windows 2.0 sa pagtakbo sa Intel 80386.

Noong [[Mayo 27]], [[1987]], inilabas ang [[Windows 2.1]], isang dinagdagang bersyon ng Windows 2.03 na naglalayong gumamit ng pinalawig na alaala. Bukod pa rito, mayroon din itong mas malawak na suporta sa hardwer. Noong [[Marso 13]], [[1989]], inilabas naman ng Microsoft ang [[Windows 2.11]]. Irinaragdag dito ang mas maayos pagluluklok, mas mabilis na paglilimbag, at suporta sa hanggang 512 KB ng alaala.

=== [[1990]] — [[1991]] ===

:''Silipin din: [[Windows 3.0]]''

[[Talaksan:WinMed1.gif|right|265px|thumb|Makikita ang pinakaunang bersyon ng [[Windows Media Player]] sa [[Windows 3.0 with Multimedia Extension]].]]
Noong [[Mayo 22]], [[1990]], inilabas ng [[Microsoft]] ang [[Windows 3.0]]. Itinatampok sa bersyong ito ang kakayahan nitong gumamit ng hanggang 640 KB ng [[alaala (kompyuter)|alaala]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kasaysayan ng Microsoft Windows 3.0 |url=http://www.vistaultimate.com/windows3.htm |access-date=2008-05-24 |archive-date=2008-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928054952/http://www.vistaultimate.com/windows3.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; lalo na sa mga [[Intel 80286]] at [[Intel 80386|80386]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Windows 3.0 |url=http://www.javvin.com/softwareglossary/Windows3.html |access-date=2008-05-24 |archive-date=2008-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080625210552/http://www.javvin.com/softwareglossary/Windows3.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; at 16 MB naman kung nasa tumatakbo sa ilalim ng [[16-bit]]; ang kakayahan nitong ito sa alaala ay lubhang makabago sa panahong iyon.&lt;ref&gt;[http://www.techweb.com/encyclopedia/defineterm.jhtml?term=Windows%33%2E%30 TechEncyclopedia]{{Dead link|date=Marso 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.cachesoftware.com/chemfrontier/index.shtml ''Operating System'' na Windows 3.x]&lt;/ref&gt; Bukod pa rito, nagmamay-ari ito ng isang napakamakabagong [[grapika]]ng, para sa panahon na iyon, sumusuporta ng 16 na kulay sa [[VGA]]. Sa mga [[programa (kompyuter)|programa]] naman nito, naglalaman ito ng isang pinabuting pampamahala ng mga [[talaksan]] at [[panlimbag]], at kayang magpatakbo ng mga programa ng [[MS-DOS]] nang sabay-sabay. Bilang pinakamabago sa lahat, malawak ang suporta nito para sa ''[[mouse]]'' kaya hindi na ito nangangailangan pang gamitan palagi ng mga utos sa [[MS-DOS]], at lubhang nagpadali ito sa trabaho.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Computer Hope |url=http://www.computerhope.com/win3x.htm |access-date=2008-05-24 |archive-date=2013-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130804181724/http://www.computerhope.com/win3x.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.windows-now.com/files/folders/21092/download.aspx Microsoft]{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Noong [[Oktubre 1991]] naman, inilabas ng Microsoft ang [[Windows 3.0a]], isang maliit na pagsasaayos sa mga nilalaman ng Windows 3.0, kagaya ng [[Himem.sys]], at ang [[Windows 3.0 with Multimedia Extension]], isang maliit na dagdag sa kakayahan ng Windows 3.0 sa larangan ng [[midya]]. Kasama sa bersyong ito ang pinakaunang [[Windows Media Player]] at [[Sound Recorder (Microsoft Windows)|Sound Recorder]], at iba pang mga suportang pangmidya.

=== [[1992]] — [[1994]] ===

:''Silipin din: [[Windows 3.1x]] at [[Windows NT 3.1|NT 3.1]]''

[[Talaksan:HotdogWin.png|185px|left|thumb|Naglalaman ang temang &quot;Hot Dog Stand&quot; ng [[Windows 3.1]] ng mga matitingkad at nagsasalungatang kulay.]]
Noong [[Abril 6]], [[1992]], inilabas ng [[Microsoft]] ang [[Windows 3.1]] bilang kapalit ng [[Windows 3.0]]. Ang mga bago rito ay ang dagdag na suporta nito para sa [[True Type]] ng [[Apple Inc.]], pagkakaroon ng sarili nitong ''[[antivirus]]'' na [[Microsoft Anti-Virus]], at [[Windows Registry]], mga [[programa (kompyuter)|programa]] at suportang pangmidya at [[laptop]], at iba pa.&lt;ref&gt;[http://support.microsoft.com/kb/83245 Microsoft]&lt;/ref&gt; Gumagamit ito ng ''[[graphical user interface]]'' na kagaya ng sa Windows 3.0, at nagtatampok din ng suporta para sa mga programa niyon. Wala na itong [[totoong kaparaanan]] kaya hindi na ito tumatakbo sa mga [[Intel 8086]].&lt;ref&gt;[http://foldoc.org/?Windows+3.1 Windows 3.1]&lt;/ref&gt; Nilalaman din sa bersyong ito ang temang &quot;Hot Dog Stand&quot;, isang tema ng mga nagsasalungatang kulay, na siya namang ikinukutiya angkin daw na kapangitan.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.codinghorror.com/blog/archives/000341.html |title=Coding Horror |access-date=2008-05-24 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523104239/http://www.codinghorror.com/blog/archives/000341.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://penguinpetes.com/b2evo/index.php?title=why_is_the_transition_from_windows_to_li&amp;more=1&amp;c=1&amp;tb=1&amp;pb=1 |title=Penguin Pete |access-date=2008-05-24 |archive-date=2010-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100104010420/http://penguinpetes.com/b2evo/index.php?title=why_is_the_transition_from_windows_to_li&amp;more=1&amp;c=1&amp;tb=1&amp;pb=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Noong [[Oktubre 1]], [[1992]], inilabas ang [[Windows for Workgroups 3.1]], isang edisyon ng Windows 3.1 na naglalaman ng mas pinabuting [[paglalambat-lambat]].&lt;ref&gt;[http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Windows+for+Workgroups Free Online Encyclopedia]&lt;/ref&gt; Bilang isa ring pagpapabuti ng mga bahaging matatagpuan na sa Windows 3.1,&lt;ref&gt;[http://foldoc.org/?Windows+3.11 Windows 3.11]&lt;/ref&gt; inilabas ng Microsoft ang [[Windows 3.11]] noong [[Disyembre 31]], [[1993]]; walang mga bagong kagamitan ito.&lt;ref&gt;[http://www.winhistory.de/more/win31.htm Windows 3.1x]&lt;/ref&gt; Kagaya ng Windows 3.1, nilabasan din ng panlambat-lambat na edisyon nito ang Windows 3.11 noong [[Nobyembre 1]], [[1993]]; ito ang [[Windows for Workgroups 3.11]], na mas maraming kagamitang panlambat-lambat kaysa sa Windows for Workgroups 3.1.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Yale |url=http://www.yale.edu/pclt/OPSYS/WFWG311.HTM |access-date=2008-05-24 |archive-date=2008-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724121509/http://www.yale.edu/pclt/OPSYS/WFWG311.HTM |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.cs.umd.edu/hcil/muiseum/systems/win3.11.html Windows for Workgroups 3.xx]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://foldoc.org/?Windows+for+Workgroups Windows for Workgroups]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://support.microsoft.com/kb/126746 Microsoft]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kasaysayan ng Windows 3.1 |url=http://wiki.oldos.org/Windows/Win31 |access-date=2008-05-24 |archive-date=2008-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080518014916/http://wiki.oldos.org/Windows/Win31 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.winhistory.de/more/win311.htm Windows for Workgroups 3.1x]&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:WinChin.gif|310px|thumb|right|[[Windows 3.2]]]]
Sa kabilang panig naman ng hanay ng [[Windows]], inilabas ng Microsoft ang [[Windows NT 3.1]] bilang pinakaunang bersyon ng [[Windows NT]], pinakaunang bersyon ng Windows na [[32-bit]] at isang ganap na ''[[operating system]]'',&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.reactos.org/wiki/index.php/Windows_NT_3.1 |title=ReactOS |access-date=2008-05-25 |archive-date=2007-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015144917/http://www.reactos.org/wiki/index.php/Windows_NT_3.1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, noong [[Hulyo 27]], [[1993]]. Ito ay ginawa para sa mga tanggapan bilang isang tagapamahala ng [[Lambat-lambat ng lokal na pook|LAN]].&lt;ref&gt;[http://www.oreilly.com/catalog/securwinserv/chapter/ch01.html O' Reilly]&lt;/ref&gt; Ang GUIng ginagamit nito ay kagayang-kagaya ng sa Windows 3.1.&lt;ref&gt;[http://www.cs.umd.edu/hcil/muiseum/systems/winnt3.1.html Windows NT 3.1]&lt;/ref&gt; Ngunit hindi kagaya ng Windows 3.1, hindi ito naging gaanong mabenta at ilang hardwer lamang ang sinusuportahan nito.&lt;ref&gt;[http://www.winhistory.de/more/nt31.htm Windows NT 3.1]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gaby.de/win3x/ent31.htm Windows NT 3.1]&lt;/ref&gt;

Sa panig mula ng mga pantahanang bersyon ng Windows, inilabas ng Microsoft ang [[Windows 3.2]], ang bersyong [[Tsinong Ipinapayak]] ng Windows na batay sa Windows 3.1&lt;ref&gt;[http://toastytech.com/guis/win32.html Toasty Tech]&lt;/ref&gt; na sinang-ayunan ng bansang pinagpadalhan, sa [[Republikang Popular ng Tsina]] noong [[Enero 1993]]&lt;ref&gt;[http://msdn.microsoft.com/en-us/library/cc195103.aspx MSDN]&lt;/ref&gt; habang maaari rin itong makuha bilang isang libreng pandagdag ng mga nagmamay-ari ng [[wikang Tsino|Tsinong]] bersyon ng Windows 3.1.&lt;ref&gt;[http://support.microsoft.com/kb/129451#appliesto Microsoft]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.winhistory.de/more/win32.htm Windows 3.2]&lt;/ref&gt; Nagtatampok ang bersyong ito ng 10 paraan upang makapagpasok ng mga [[Tsinong titik]], isang pagpapahirap sa teknolohiya dahil sa pagkakomplekado ng mga titik na iyon.&lt;ref&gt;[http://tprc.si.umich.edu/abstracts/TAN.TXT Mga Suliranin Pampatakarang Pangkaalamaan at Pangkaligtasang Pang-internet sa Republikang Popular ng Tsina]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== [[1994]] — [[1995]] ===

:''Silipin din: [[Windows NT 3.5]] at [[Windows NT 3.51|3.51]]''

Noong [[Setyembre 21]], [[1994]], inilabas ng [[Microsoft]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winnt35 |title=GuideBookGallery |access-date=2008-05-26 |archive-date=2020-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203155247/http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winnt35 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ang ikalawa nitong bersyon ng [[Windows NT]]; ito ang [[Windows NT 3.5]]. Isa sa mga bagong kakayahan nito ay ang pagtatalaga ng mga [[mahabang ngalang pantalaksan|mahahabang ngalang pantalaksan]] kung [[File Allocation Table|FAT]] ang ginagamit habang nagtatampok naman ito ng dagdag na bilis at katatagan, at mas kaunting pangangailangan sa [[alaala (kompyuter)|alaala]], at mayroong mas maliit na [[kodigong pinagmulan|kodigo]]. Nagtatampok din ito ng mas malakas na suporta para sa [[paglalambat-lambat]] gamit ang [[TCP/IP]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Yale |url=http://www.yale.edu/pclt/WINWORLD/NT.HTM |access-date=2008-05-26 |archive-date=2000-02-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000229122839/http://www.yale.edu/pclt/WINWORLD/NT.HTM |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, [[OpenGL]]&lt;ref&gt;[http://support.microsoft.com/kb/124034 Microsoft]&lt;/ref&gt; at [[OLE]].&lt;ref&gt;[http://foldoc.org/?Windows+NT+3.5 Windows NT 3.5]&lt;/ref&gt;. Hindi kagaya ng mga naunang bersyon, hindi na ito nangangailangan pang manimula sa [[MS-DOS]] habang ang ''[[graphical user interface]]'' nito ay katulad na katulad ng sa [[Windows 3.1]].&lt;ref&gt;[http://www.cs.umd.edu/hcil/muiseum/systems/winnt3.5.html Windows NT 3.5x]&lt;/ref&gt;

Noong [[Mayo 30]], [[1995]], inilabas ng Microsoft ang [[Windows NT 3.51]]&lt;ref&gt;[http://trillian.randomstuff.org.uk/~stephen/history/timeline-INDEX.html Isang maikling kasaysayan ng panunuos]&lt;/ref&gt; Sa lahat-lahat isa lamang itong pagpapabuti ng mga kagamitang matatagpuan na sa Windows NT 3.5 bagaman naglalaman ito ng ilang mga bagong kakayahan, kagaya ng [[pagpikpik ng datos]] sa [[NTFS]]. Ilan sa mga bago at/o inayos dito ay ang dagdag na suporta nito para sa [[3D]] sa OpenGL, at pagsasaayos ng [[kamalian sa paghahati sa mga lumulutang na tuldok ng Pentium]] na ''[[processor]]'' ng [[Intel]].&lt;ref&gt;[http://www.winhistory.de/more/nt351.htm Windows NT 3.5x]&lt;/ref&gt; Bagaman dito, nagbunga naman ang mga pagsasaayos na ito sa hindi pagpapakita nang tama ng mga [[Koreanong titik]] sa mga [[programa (kompyuter)|programang]] ginawa para sa Windows NT 3.5; inayos ng Microsoft ang problemang ito sa isang libreng dagdag.&lt;ref&gt;[http://support.microsoft.com/kb/157447 Microsoft]&lt;/ref&gt;

=== [[1995]] — [[1999]] ===

:''Silipin din: [[Windows 95]], [[Windows NT 4.0|NT 4.0]] at [[Windows 98|98]]''

[[Talaksan:Windows95 desktop.png|thumb|left|Isa sa mga pinakamakabagong katangian ng [[Windows 95]] ang bagung-bago nitong [[GUI]]ng naglalayong magpadali ng paggawa ng mga trabaho sa [[kompyuter]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kasaysayan ng Microsoft laban sa Apple |url=http://www.willyhoops.com/microsoft_vs_apple_history.htm |access-date=2008-05-26 |archive-date=2008-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828110344/http://www.willyhoops.com/microsoft_vs_apple_history.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|187px]]
Noong [[Agosto 24]], [[1995]], naglabas nanaman ang [[Microsoft]] ng isang panibagong pantahanang ''[[operating system]]''; ito ang [[Windows 95]]. Naging isang napakalaking hakbang ito sa pagpapabuti ng [[Windows]] lalo na sa bagung-bago at ibang-iba nitong ''[[graphical user interface]]'' na hindi pa nakikita at nagagamit sa alin mang naunang bersyon ng Windows.&lt;ref&gt;[http://www.computerhope.com/jargon/w/win95.htm Computer Hope]&lt;/ref&gt; Ilan sa mga pagbabago sa GUI nito ay ang kawalan nito ng [[Program Manager]] at [[File Manager]] na matatagpuan sa lahat ng naunang bersyon ng Windows. Sa halip nagtatampok ito ng isang bagong [[Start button]] at [[Windows Explorer]]. Karamihan sa mga pangunahing disenyong unang natagpuan sa Windows 95, kagaya ng Start Button at [[Taskbar]], ay nakalakip pa rin sa mga pinakabagong bersyon ng Windows at maging ng karamihan sa mga bersyon ng [[Linux]] magpahanggang-ngayon. Bukod sa GUI nito, ilan sa mga makabagong aspeto nito ang kaunahan nito sa pagiging isang bersyong ganap at [[32-bit]] na OS sa hanay na pantahanan ng Windows. Bagaman 32-bit na ito,&lt;ref&gt;[http://foldoc.org/?Windows+95 Windows 95]&lt;/ref&gt; kaya pa rin nitong magpatakbo ng mga [[programa (kompyuter)|programang]] [[16-bit]]. Sinusuportahan ng lahat ng mga bersyon ng Windows 95 ang [[FAT16]] ngunit ang dalawang huling bersyon lamang nito ang sumusuporta sa parehong FAT16 at [[FAT32]].&lt;ref&gt;[http://www.users.globalnet.co.uk/~jeacocke/windows2.htm Suporta sa sistemang pantalaksan]&lt;/ref&gt; Ilan sa mga bagong kakayahan nito ay ang [[Plug and Play]], mga suportang pangmidya, &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Windows 95 (pagtanaw ng mga katangian) |url=http://aslib.co.uk/caa/abstracts/open/95-1829.html |access-date=2008-05-26 |archive-date=2007-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071029064738/http://www.aslib.co.uk/caa/abstracts/open/95-1829.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; suporta sa [[CD-ROM]],&lt;ref&gt;[http://www.winsupersite.com/reviews/win95_preview.asp Paunang tingin sa Windows 95]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.winhistory.de/more/win95.htm Windows 95]&lt;/ref&gt; at pamimindot sa kanang buton ng mga ''[[mouse]]''.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Computer Hope |url=http://www.computerhope.com/win95.htm |access-date=2008-05-26 |archive-date=2008-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080602193741/http://www.computerhope.com/win95.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Noong [[Agosto 26]], [[1996]], inilabas ng Microsoft ang [[Windows NT 4.0]]. Itinatampok sa bersyong ito ang mas pinabuting mga kakayahang [[paglalambat-lambat|pampaglalambat-lambat]], mas pinapayak na mga kagamitang pampamamahala, at mas pinalawak na suporta sa [[hardwer]]. Gumagamit ito ng GUIng kagayang-kagaya ng sa Windows 95.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2cpu |url=http://www.2cpu.com/OSs/Windows/WinNT.htm |access-date=2008-05-26 |archive-date=2007-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070423004652/http://www.2cpu.com/OSs/Windows/WinNT.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.cs.umd.edu/hcil/muiseum/systems/winnt4.html Windows NT 4.0]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winnt40 |title=Guidebookgallery |access-date=2008-05-27 |archive-date=2020-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204015457/http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winnt40 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. At kagaya ng mga naunang bersyon ng [[Windows NT]], ito ay ginawa para sa mga tanggapan at [[serbidor]]. Isa itong matatag na OS&lt;ref&gt;[http://www.operating-system.org/betriebssystem/_english/bs-winnt40.htm Windows NT 4.0]&lt;/ref&gt; ngunit natakbo lamang ito sa mga [[kaugma ng IBM PC]], [[PowerPC]] at iba pang mga arkitekturang [[RISC]].&lt;ref&gt;[http://www.winhistory.de/more/nt4.htm Windows NT 4.0]&lt;/ref&gt;
[[Talaksan:Win98ActiveDesktop.gif|thumb|Hinahayaan ng [[Active Desktop]] na gawing [[likuran ng dekstop|likuran ng mga ''desktop'']] ang mga [[pahinang web]], at gumamit ng mga bagay na awtomatikong nagpapabago sa gamit ng [[Internet]].|right|260px]]

Noong [[Hunyo 25]], [[1998]],&lt;ref&gt;[http://windowsitpro.com/article/articleid/17693/windows-98-release-date-set-june-25.html Windows 98, ipinahayag na ilalabas sa Hunyo 25]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/win98 |title=Guidebookgallery |access-date=2008-05-27 |archive-date=2010-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100927085131/http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/win98 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; inilabas ng Microsoft ang [[Windows 98]], isang pantahanang OS na, kagaya ng Windows NT 4.0, gumagamit ng parehong GUI ng sa Windows 95. Ngunit hindi kagaya ng Windows 95 pareho nitong sinusuportahan ang FAT16 at FAT32.&lt;ref&gt;[http://www.users.globalnet.co.uk/~jeacocke/windows1.htm Suporta sa sistemang pantalaksan]&lt;/ref&gt; Isa sa mga pinakamalaking pagsasaayos sa Windows 98 ay ang napakalawak nitong suporta para sa iba-ibang uri ng hardwer at ''[[software]]'',&lt;ref&gt;[http://foldoc.org/?Windows+98 Windows 98]&lt;/ref&gt; at dahil dito isinasabi pa nga ng ilan na ito ang OS na mayroong pinakamalawak na suporta sa lahat. Bukod sa malawakang suporta nito, ang isa pang malaking pagbabago nito ay ang malawakang paglalakip ng [[Internet Explorer]] at iba pang mga teknolohiyang pang-[[Internet]] sa mga kagamitan ng OS;&lt;ref&gt;[http://www.computerhope.com/jargon/w/win98.htm Computer Hope]&lt;/ref&gt; isa na roon ang [[Active Desktop]]. Ang iba pang mga pagbabago rito ay ang pagsasaayos ng mga problema ng Windows 95.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The OS Files |url=http://www.theosfiles.com/os_windows/ospg_w98.htm |access-date=2008-05-27 |archive-date=2007-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070701213633/http://www.theosfiles.com/os_windows/ospg_w98.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Noong [[Mayo 5]], [[1999]], bilang isang pagsasaayos at dagdag sa Windows 98 inilabas ng Microsoft ang [[Windows 98 SE]].&lt;ref&gt;[http://news.cnet.com/2100-1040-225460.html CNet]&lt;/ref&gt; Isa sa mga malalaking binago rito ay ang mas pinabuti nitong suporta sa [[USB]], dagdag namang suporta para sa [[DVD]], [[Pentium III]], at paglutas ng [[problemang taong 2000]].&lt;ref&gt;[http://www.whatpc.co.uk/whatpc/news/2132445/windows Bagong Windows 98]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Microsoft |url=http://download.microsoft.com/download/6/5/f/65f1821b-352b-450c-acc0-40f0fcee92d6/wc072799.exe |access-date=2008-05-27 |archive-date=2013-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219021020/http://download.microsoft.com/download/6/5/f/65f1821b-352b-450c-acc0-40f0fcee92d6/wc072799.exe |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== [[2000]] — [[2001]] ===

:''Silipin din: [[Windows 2000]], [[Windows Me|Me]] at [[Windows XP|XP]]''

Noong [[Pebrero 17]], [[2000]], inilabas ng [[Microsoft]] ang [[Windows 2000]],&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/win2000 |title=Guidebookgallery |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517224947/http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/win2000 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; bagaman wala sa pangalan, isang bersyon ng [[Windows NT]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/02/17/win2k.launch.idg/index.html |title=Opisyal na inilahad ng Microsoft ang Windows 2000 |access-date=2008-05-28 |archive-date=2004-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041207104931/http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/02/17/win2k.launch.idg/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang Windows 2000, bago pa ito ilabas, ay sinalot ng mula 63,000 hanggang 65,000 mga ''[[bug (kompyuter)|bug]]''; ito ay pinatunayan ng isang nakawalang ulat mula sa Microsoft mismo.&lt;ref&gt;[http://slashdot.org/article.pl?no_d2=1&amp;sid=00/02/11/1840225 Slashdot]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.oops-web.com/FoleyOn2000.html |title=Oops Web |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080522000249/http://www.oops-web.com/FoleyOn2000.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.advogato.org/article/51.html |title=Advogato |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080704142136/http://advogato.org/article/51.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/02/17/windows.2000/ |title=CNN |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080309201656/http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/02/17/windows.2000/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Kaya nga sa mismong araw ng pagkakalabas nito ay naglabas na rin kaagad ang Microsoft ng isang pag-aayos na makukuha sa [[Internet]].&lt;ref&gt;[http://support.microsoft.com/kb/253934 Microsoft]&lt;/ref&gt; Bagaman dito, kagaya ng [[Windows 98 SE]], malawak din ang suporta nito;&lt;ref&gt;[http://www.computerhope.com/jargon/w/win2000.htm Computer Hope]&lt;/ref&gt; ito ay lalo na sa [[plataporma (kompyuter)|plataporma]], kung saan pareho nitong sinusuportahan ang [[CISC]] at [[RISC]], [[protokol (kompyuter)|protokol]], mga [[sistemang pantalaksan]], at iba pang mga bagong teknolohiya, kagaya ng [[FireWire]] at ''[[infrared]]''. Ang Windows 2000 din ang isa sa mga pinakamatatag na bersyon ng [[Windows]], &lt;ref&gt;[http://www.winhistory.de/more/win2000.htm Windows 2000]&lt;/ref&gt; at isa rin sa mga pinakamalaking pagbabago nito ay ang kaligtasan nito.&lt;ref&gt;[http://www.microsoft.com/presspass/features/2000/02-01w2ksecurity.mspx Microsoft]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://foldoc.org/?Windows+2000 Windows 2000]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mga katangian ng Windows 2000 |url=http://tutorials.namesdirect.com/features-of-windows-2000.htm |access-date=2008-05-28 |archive-date=2006-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060905001655/http://tutorials.namesdirect.com/features-of-windows-2000.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[Talaksan:WinMeBSOD.gif|Ipinapahiwatig ng mga ''[[blue screen of death]]'' ang isang pagkakamailang pansistema;&lt;ref&gt;[http://www.rverscomputerhelp.com/bluescreen.html Ang bughaw na tabing ng kamatayan]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://foldoc.org/?Blue+Screen+of+Death Bughaw na tabing ng kamatayan]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.computerhope.com/jargon/b/bsod.htm Computerhope]&lt;/ref&gt; isang karaniwang tanawin sa [[Windows Me]] kapag nagkakamali ito.|thumb|200px|left]]

Noong [[Setyembre 14]], [[2000]], bilang huling bersyon ng Windows na batay sa arkitekturang [[Windows 9x|9x]], inilabas ng Microsoft ang [[Windows Me]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winme |title=Guidebookgallery |access-date=2008-05-28 |archive-date=2006-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061004102541/http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winme |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ayon sa Microsoft, nilalayon daw ng Windows Meng pagbutihin ang mga aspetong ng [[kompyuter]] sa kaligtasan, midya, Internet at [[pantahanang paglalambat-lambat]],&lt;ref&gt;[http://www.microsoft.com/presspass/press/2000/Jun00/WinMeReleasePR.mspx Microsoft]&lt;/ref&gt; at kaya naman, ayon din sa Microsoft, pinagbuti nila ang mga teknolohiyang ito para sa kabutihan ng mga ordinaryong manggagamit.&lt;ref&gt;[http://www.theosfiles.com/os_windows/ospg_wme.htm The OS Files]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mga pagtanaw ng Bleinhem House — Microsoft |url=http://www.bhreviews.co.uk/Software/windows_me.htm |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612104126/http://www.bhreviews.co.uk/Software/windows_me.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.microsoft.com/presspass/features/2000/sept00/09-14winme.mspx Microsoft]&lt;/ref&gt; Sa kabaliktaran, ibang-iba ang sinasabi ng halos lahat ng mga nagsiyasat nito, at dahil din dito karaniwan ding itong ihinahambing sa [[Windows Vista]], isa ring ''[[operating system]]'' na nakatanggap ng malawakang pangungutiya,&lt;ref&gt;[http://cmsreport.com/node/1623 Windows Vista katumbas ng Windows Me]&lt;/ref&gt; at itinuturing na &quot;pinakamasamang OS magpakailanman&quot; at iba pang mga bagay na kaugnay niyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pinapatunayan ng Windows Me na ito ang pinakamasama laban sa Vista at sa lahat pa ng iba |url=http://vista.blorge.com/2008/04/27/windows-me-proves-itself-as-worst-against-vista-and-all-others/ |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080501073609/http://vista.blorge.com/2008/04/27/windows-me-proves-itself-as-worst-against-vista-and-all-others/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Natalo ang Vista ng Me sa koronang pinakamasamang ''operating system'' |url=http://vista.blorge.com/2008/04/22/vista-loses-crown-of-worst-operating-system-to-windows-me/ |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080623211526/http://vista.blorge.com/2008/04/22/vista-loses-crown-of-worst-operating-system-to-windows-me/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Lahat ng pangungutiyang ito ay dahil daw sa palagiang pagpatay at kabagalan nito, at sa iba pang mga bagay.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ang Windows Me ang pinakamasamang ''operating system'' magpakailanman |url=http://chris.pirillo.com/2007/06/15/windows-me-worst-operating-system-ever/ |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080702221750/http://chris.pirillo.com/2007/06/15/windows-me-worst-operating-system-ever/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mga hinanakit sa Windows Me |url=http://www.computergripes.com/WindowsME.html |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516143903/http://computergripes.com/WindowsME.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Sa lahat-lahat, ang kakaunti lamang ang idinagdag sa Windows Me kaya kamukhang-kamukha pa rin nito ang [[Windows 98]].&lt;ref&gt;[http://www.winhistory.de/more/winme.htm Windows Me]&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Windows xp.jpg|205px|thumb|right|[[Windows XP]]]]
Noong [[Oktubre 25]], [[2001]], inilabas ng Microsoft ang [[Windows XP]],&lt;ref&gt;[http://c2.com/cgi/wiki?WindowsXp Windows XP]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.internetnews.com/bus-news/article.php/9_761921 Internet News]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=PCWorld |url=http://www.pcworld.com/article/id,49606-page,1/article.html |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516080650/http://www.pcworld.com/article/id,49606-page,1/article.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://archives.cnn.com/2001/TECH/ptech/10/25/xp.london.launch/index.html |title=CNN |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080515202342/http://archives.cnn.com/2001/TECH/ptech/10/25/xp.london.launch/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; isang OS na batay sa Windows NT, ngunit hindi kagaya ng mga naunang bersyon ng Windows NT, itinatampok din ito para sa mga tahanan hindi lamang para sa mga tanggapan. Sa paglalabas ng Windows XP, nagsanib na ang dalawang dating hiwalay na mga hanay ng OS: ang Windows para sa mga tahanan, at Windows NT para sa mga tanggapan at [[serbidor]].&lt;ref&gt;[http://foldoc.org/?Windows+XP Windows XP]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=OnePC |url=http://www.onepc.net/index.php?view=docs&amp;doc_id=98 |access-date=2008-05-28 |archive-date=2007-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071018090823/http://onepc.net/index.php?view=docs&amp;doc_id=98 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Nagtatampok ang bersyong ito ng mararaming pagbabago. Isa na rito ang bago nitong makulay na ''[[graphical user interface]]'', mga bagong bersyon ng mga nilalaman nito, mga bagong [[programa (kompyuter)|programa]], kagaya ng [[Windows Movie Maker]], at madaliang pagpapalit-palit ng mga manggagamit. Bagaman dito, malawak pa rin ang suporta nito para sa mga lumang ''[[software]]'' at [[hardwer]].&lt;ref&gt;[http://www.winhistory.de/more/winxp.htm Windows XP]&lt;/ref&gt;

=== [[2002]] — [[2006]] ===

:''Silipin din: [[Windows XP Media Center Edition]], [[Windows Server 2003|Server 2003]] at [[Windows Fundamentals for Legacy PCs|Fundamentals for Legacy PCs]]''

[[Talaksan:WinXPMedCenEd.jpg|left|[[Windows XP Media Center Edition]]|thumb|200px]]
Bilang isang bagong [[Talaan ng mga edisyon ng Windows XP|edisyon ng Windows XP]], inilabas ang [[Windows XP Media Center Edition 2002]], isang edisyong batay sa [[Windows XP Professional]], at naglalaman ng isang bagong ''[[graphical user interface]]''&lt;ref&gt;[http://windowsitpro.com/Articles/Index.cfm?ArticleID=26485&amp;DisplayTab=Article Inilabas ng Microsoft ang Windows XP Media Center Edition]&lt;/ref&gt; at [[Windows Media Center]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Windows XP Media Center Edition |url=http://www.dcviews.com/news-s.htm?ns231000 |access-date=2008-05-29 |archive-date=2012-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120322115927/http://www.dcviews.com/news-s.htm?ns231000 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ano ang Windows XP Media Center Edition 2002 |url=http://www.salloway.org.uk/MediaCenter/2002/freestyle.htm |access-date=2008-05-29 |archive-date=2009-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090915202838/http://www.salloway.org.uk/MediaCenter/2002/freestyle.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/2131167.stm BBC]&lt;/ref&gt; na pinapahintulutan ang panonood ng [[telebisyon]] sa gamit [[Internet na malawak ang banda]] sa [[kompyuter]],&lt;ref&gt;[http://www.microsoft.com/windows/products/winfamily/mediacenter/default.mspx Microsoft]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://reviews.cnet.com/software/microsoft-windows-xp-media/4505-3513_7-20628342.html |title=CNet |access-date=2008-05-29 |archive-date=2008-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080207090113/http://reviews.cnet.com/software/microsoft-windows-xp-media/4505-3513_7-20628342.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.theosfiles.com/os_windows/ospg_wxp_media.htm The OS Files]&lt;/ref&gt; at mas mabuting pagsisinop ng mga [[bidyo]], [[larawan]] at [[tugtugin]].&lt;ref&gt;[http://www.microsoft.com/presspass/Press/2002/Jul02/07-16MediaCenterPR.mspx Microsoft]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.winsupersite.com/reviews/windowsxp_mediacenter.asp WinSupersite]&lt;/ref&gt; Malawak din ang suporta nito; sinusuportahan nito ang mga [[hardwer]] ng [[Dell]], [[Sony]] at [[HP]].&lt;ref&gt;[http://www.skullbox.net/xpmce.php Skull box]&lt;/ref&gt; Makukuha ang Windows XP Media Center Edition sa mararaming bersyon: tig-isa para sa mga taong 2002, [[Windows XP Media Center Edition 2003|2003]], [[Windows XP Media Center Edition 2004|2004]] at [[Windows XP Media Center Edition 2005|2005]]; bawat isa sa kanila ay nagtatampok ng mga maliliit na paglilinis at pagbabago.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Anong bersyon ng Windows Media Center ang ginagamit ko? |url=http://www.salloway.org.uk/MediaCenter/2004/version.htm |access-date=2008-05-29 |archive-date=2008-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080601182800/http://www.salloway.org.uk/MediaCenter/2004/version.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;[[Talaksan:Winserv2003.png|[[Windows Server 2003]]|right|155px|thumb]]

Noong [[Marso 28]], [[2003]], inilabas ng Microsoft ang [[Windows Server 2003]], isang bagong bersyon ng Windows na para sa mga [[serbidor]].&lt;ref&gt;[http://news.cnet.com/Windows-Server-2003-goes-gold/2100-1012_3-994437.html CNet]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Windows Server 2003 handa nang ilabas |url=http://www.vnunet.com/vnunet/news/2121922/windows-server-2003-ready-release |access-date=2005-11-03 |archive-date=2005-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051103043015/http://www.vnunet.com/vnunet/news/2121922/windows-server-2003-ready-release |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Gumagamit ito ng GUI ng Windows XP ngunit [[abo (kulay)|abo]],&lt;ref&gt;[http://toastytech.com/guis/srv2k3.html Toasty Tech]&lt;/ref&gt; habang nagtatampok ito ng mas pinaigting na suporta sa mga malalaking sistema, kagaya ng [[kumpulan (kompyuter)|pagkukumpul-kumpol]], pagkakaroon ng pinabuting [[Active Directory]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=10 dahilan sa pagwiwindows Server 2003 |url=http://www.burnbank.co.uk/index.asp?section=22&amp;anchor=38 |access-date=2008-05-29 |archive-date=2008-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080521222415/http://www.burnbank.co.uk/index.asp?section=22&amp;anchor=38 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, suporta para sa [[Itanium]], hanggang 512 GB ng [[alaala (kompyuter)|alaala]] at 64 na processor, at mga serbisyong web, at pinaigting na kaligtasan sa pagdaragdag nito ng isang sariling ''[[firewall]]'', mga bagong patakarang pansistema, pinababampribilehiyong [[Internet Information Services|IIS]] upang mabawasan ang bunga ng alin mang atake, mas mataas na katatagan, at iba pa.&lt;ref&gt;[http://www.theosfiles.com/os_windows/ospg_w2003s.htm The OS Files]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Itreviews |url=http://www.itreviews.co.uk/software/s201.htm |access-date=2008-05-29 |archive-date=2008-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080602023711/http://www.itreviews.co.uk/software/s201.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://technet.microsoft.com/en-us/windowsserver/bb429524.aspx Microsoft]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Microsoft Windows Server 2003 |url=http://www.asolution.co.uk/Microsoft+Products/Windows+Server+2003/default.aspx |access-date=2008-05-29 |archive-date=2008-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080530150140/http://www.asolution.co.uk/Microsoft+Products/Windows+Server+2003/default.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Inilabas ito sa mararaming edisyon, at inilabasan ng mga service pack sa mga susunod na taon.

== Mga sanggunian ==
&lt;div style=&quot;height: 270px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA; reflist4&quot; &gt;
* [http://www.computerhope.com/history/windows.htm Kasaysayan ng Microsoft Windows]
* [https://web.archive.org/web/20001017211615/http://members.fortunecity.com/pcmuseum/windows.htm Windows]
* [http://www.vistaultimate.com/vintage_windows.htm Vista Ultimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070816132335/http://www.vistaultimate.com/vintage_windows.htm |date=2007-08-16 }}
* [http://www.microsoft.com/windows/WinHistoryDesktop.mspx Microsoft]
* [http://www.ug.bcc.bilkent.edu.tr/~farukg/yazilar/histwindows.htm Kasaysayan ng Windows] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080412133053/http://www.ug.bcc.bilkent.edu.tr/~farukg/yazilar/histwindows.htm |date=2008-04-12 }}
* [http://kb.iu.edu/data/abwa.html Ano ang kasaysayan ng Microsoft Windows?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080613035546/http://kb.iu.edu/data/abwa.html |date=2008-06-13 }}
* [http://trillian.randomstuff.org.uk/~stephen/history/ Isang maikling kasaysayan ng panunuos]
* [http://www.winhistory.de/more/win1.htm Windows 1.0]
* [http://www.kernelthread.com/mac/vpc/win.html Windows] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051125114815/http://www.kernelthread.com/mac/vpc/win.html |date=2005-11-25 }}
* [http://cybernetnews.com/2008/04/21/cybernotes-history-of-windows-system-requirements/ Lunes ng Microsoft] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080525140706/http://cybernetnews.com/2008/04/21/cybernotes-history-of-windows-system-requirements/ |date=2008-05-25 }}
* [http://support.microsoft.com/kb/32905 Microsoft]
* [http://www.winhistory.de/more/win2.htm Windows 2.x]
* [http://oldfiles.org.uk/powerload/timeline.htm Oldfiles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071028074338/http://oldfiles.org.uk/powerload/timeline.htm |date=2007-10-28 }}
* [http://www.winhistory.de/more/win3.htm Windows 3.0]
* [http://www.softstack.com/password/windows_98.html Softstack]
* [http://www.winhistory.de/more/win98.htm Windows 98]
* [http://www.computerhope.com/win98.htm Computer Hope] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080525115707/http://www.computerhope.com/win98.htm |date=2008-05-25 }}
{{reflist}}
&lt;/div&gt;

== Silipin din ==

* [[Kritisismo ng Microsoft Windows]]
* [[Kasaysayan ng mga operating system|Kasaysayan ng mga ''operating system'']]
* [[Microsoft]]
{{Windows}}
{{Windows-nilalaman}}
{{Microsoft}}

[[Kategorya:Microsoft Windows]]</text>
      <sha1>40isk43dtr9zgu0mpjen2mgcn4h4jn0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39967</id>
    <revision>
      <id>2212240</id>
      <parentid>2189599</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:21:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23273" sha1="hkocyi0kga3wj764cdrgrfcfna5pwsq" xml:space="preserve">{{Infobox artifact
| name = Inskripsyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna
| image = File:Extract from Inskripsyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna.jpg
| image_caption = Larawan ng Inskripsyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna  na nakatanghal ng seksyong ''Baybayin'' ng [[Pambansang Museo ng Antropolohiya]] sa Maynila
| material = Tanso
| height =&lt; {{convert|20|cm|in|abbr=on}}
| width = &lt; {{convert|30|cm|in|abbr=on}}
| weight =
| language = Pangunahing [[Wikang Malay|Lumang Malay]] na may ilang [[Wikang Sanskrito|Sanskrit]] at maaaring [[Wikang Habanes|Lumang Habanes]] o [[Lumang Tagalog]] ayon kay [[Antoon Postma]].
| created = Ika-Abril 21, 900
(1125 taon nang nakalipas)
| discovered_date = 1989
| discovered_place = [[Lumban, Laguna|Lumban]], [[Laguna (province)|Laguna]], [[Philippines]]
| location = [[Pambansang Museo ng Pilipinas]]
| culture =
}}
{{Pre-colonial history of the Philippines}}
Ang '''Inskripsyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna'''&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.bagongkasaysayan.org/ebook/wp-content/uploads/2013/03/3.Ang-Tundo_Kimuell-Gabriel_Marked.pdf | title = Ang Tundo sa Inskripsyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna | publisher = Bagong Kasaysayan | accessdate = Disyembre 2, 2015 | archive-date = 2017-08-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170822104639/http://www.bagongkasaysayan.org/ebook/wp-content/uploads/2013/03/3.Ang-Tundo_Kimuell-Gabriel_Marked.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ([[Malay language|Malay]]: ''Prasasti keping tembaga Laguna''; kadalasang pinapaikli sa akronim na '''LCI'''), isang ligal na dokumento na binatbat sa tanso noong 900 PK, ay siyang pinakalumang kasulatan na natagpuan sa [[kasaysayan ng Pilipinas]]. Ayon sa petsa ng inskripsyon, magkapanabay ito sa kaharian ng [[Balitung]] ng [[Gitnang Java]], ngunit hindi naman ibig sabihin na nanggaling ito mula sa lugar na iyon.&lt;ref name=&quot;Postma&quot; /&gt;

Noong 1989, natagpuan ito ni Ginoong Ernesto Lacerna Legisma sa wawa ng Ilog Lumbang sa [[barangay]] Wawa, [[Lumban]], [[Laguna]]. Unang isinalin ang inskripsyon na nakasulat sa isang uri ng [[Wikang Malayo|Lumang Malay]] gamit ang [[Kawi|sulat-Kawi]] ni [[Antoon Postma]], isang noong Olandes na antropologo at dalubhasa sa [[Hanunó'o script|sulat-Hanunó'o]], noong 1992.&lt;ref name=&quot;Postma3&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018|title=The Laguna Copper-Plate Inscription: Text and Commentary|jstor=42633308|last=Postma|first=Antoon|journal=Philippine Studies|volume=40|issue=2|pages=182–203|publisher=Ateneo de Manila University|date=April–June 1992|access-date=2019-10-11|archive-date=2015-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208053836/http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tiongson, Jaime F. (August 8, 2010). [http://www.bayangpinagpala.org/ &quot;Laguna Copperplate Inscription:  A New Interpretation Using Early Tagalog Dictionaries&quot;]. Bayang Pinagpala. Retrieved on 2011-11-18. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120929232757/http://www.bayangpinagpala.org/|date=September 29, 2012}}&lt;/ref&gt;

Dokumentado sa LCI ang pagkakaroon ng iilang [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1521)|maagang Pilipinong]] estado sa noong 900 PK, lalo na ang estado sa wawa ng Ilog Pasig, [[Tondo (historical polity)|Tondo]].&lt;ref name=&quot;Postma&quot; /&gt; Pinaniniwalaan ng mga isklor na nagpapahiwatig nito ang pagkakaugnay sa kalakalan, kultura, at marahil sa pulitika rin sa mga estado at di-kukulangin sa isang kaalinsabay na Asyanong sibilisasyon—ang [[Medang Kingdom|Kaharian ng Medang]] mula sa pulo ng [[Java]].&lt;ref name=&quot;Postma&quot; /&gt;

Nakasulat ang inskripsyon sa [[Kawi|sulat-Kawi]]—isang sistema ng pagsusulat na nilinang sa Java—gamit ang halo ng mga wika tulad ng [[Wikang Sanskrito|Sanskrito]],  lumang [[Wikang Habanes|Habanes]], at lumang Malay. Ito ay isang pambihirang badha ng [[Srivijaya|impluwensyang Habanes]] na nagmumungkahi ng [[Sanskritisation|interinsular exchanges]] noong panahong iyon.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Early Kingdoms of the Indonesian Archipelago and the Malay Peninsula|first=Paul Michel|last=Munoz|publisher=Continental Sales, Incorporated|year=2006|isbn=9789814155670|url=https://books.google.com/books?redir_esc=y&amp;hl=en&amp;id=NqwuAQAAIAAJ&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=Philippines|page=236}}&lt;/ref&gt;

== Makasaysayang konteksto ==
Bago ang kolonyalismong Europeo, ang [[Timog-silangang Asya]], kabilang ang Malaysia, ay nasa ilalim ng impluwensya ng  [[Indosphere|Indospera]] ng [[Greater India|dakilang Indya]], kung saan yumabong ang mga [[Indianized kingdom|isinaindyanong prinsipalidad]] nang maraming siglo sa Thailand, Indonesia, Malaysia, Singapore, Pilipinas, Cambodia, at Vietnam. Binigyan ng tawag ang impluwensya ng kulturang Indyano na ''indianisasyon''.&lt;ref name=&quot;acharya&quot;&gt;{{cite web|last1=Acharya|first1=Amitav|title=The &quot;Indianization of Southeast Asia&quot; Revisited: Initiative, Adaptation and Transformation in Classical Civilizations|url=http://www.amitavacharya.com/sites/default/files/Indianisation%20of%20Southeast%20Asia%20Revisited.pdf|website=amitavacharya.com|access-date=2020-01-18|archive-date=2020-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107152930/http://www.amitavacharya.com/sites/default/files/Indianisation%20of%20Southeast%20Asia%20Revisited.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Binigyang-kahulugan ito ni [[George Coedes]], isang Pranses na arkeologo bilang paglawak ng organisadong kultura na napalibutan ng mga Indyanong pinagmulan ng hadyi, [[Hinduismo]] and [[Budismo]] at ang [[Sanskritization|dayalektong Sanskrito]].&lt;ref name=&quot;coedes&quot;&gt;{{cite book|last1=Coedes|first1=George|title=The Indianized States of Southeast Asia|date=1967|publisher=Australian National University Press}}&lt;/ref&gt; Makikita ito sa [[Indianization of Southeast Asia|Indianisasyon ng Timog-silangang Asya]], [[Hinduism in Southeast Asia|pagkalat ng Hinduismo]] at [[Silk Road transmission of Buddhism|Budismo]]. Ang [[Non-resident Indian and person of Indian origin|Indyanong diaspora]], kapwa noon (PIO) at ngayon (NPI), ay pumapapel bilang propesyonal, mangangalakal, pari, at mandirigma.&lt;ref name=&quot;lukas&quot;&gt;{{cite journal|last1=Lukas|first1=Helmut|title=1 THEORIES OF INDIANIZATIONExemplified by Selected Case Studies from Indonesia (Insular Southeast Asia)|journal=International SanskritConference|date=May 21–23, 2001|url=https://www.academia.edu/4803585/THEORIES_OF_INDIANIZATION_Exemplified_by_Selected_Case_Studies_from_Indonesia_Insular_Southeast_Asia_}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Krom|first1=N.J.|title=Barabudur, Archeological Description|url=https://archive.org/details/dli.csl.8638|date=1927|publisher=The Hague}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;smith&quot;&gt;{{cite journal|last1=Smith|first1=Monica L.|authorlink1=Monica L. Smith|title=&quot;INDIANIZATION&quot; FROM THE INDIAN POINT OF VIEW:  TRADE AND CULTURAL CONTACTS WITH SOUTHEAST ASIA  IN THE EARLY FIRST MILLENNIUM C.E.')|journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient|date=1999|volume=42.|issue=11-17|jstor=3632296}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;smith&quot; /&gt; Inimpluwensya din ng mga [[Indian honorifics|Indyanong panggalang]] sa panggalang ng mga [[Malay styles and titles|Malay]], [[Thai royal and noble titles|Thai]], [[Filipino styles and honorifics|Filipino]] at [[Indonesian names#Honorifics|Indones]].&lt;ref name=&quot;tit1&quot;&gt;Krishna Chandra Sagar, 2002, An Era of Peace, Page 52.&lt;/ref&gt; Kabilang sa mga halimbawa nito ang Raja, Rani, Maharlika, Datu, atbp. na ihinatid mula sa kulturang Indyano patungo sa Pilipinas sa pamamagitan ng mga Malay at [[Srivijaya empire|imperyong Srivijaya]].

Ang prekolonyal na [[Ancient Philippine scripts|katutubong sulat ng mga Filipino]] na tinatawag na [[Baybayin]] ({{Script|Tglg|ᜊᜌ᜔ᜊᜌᜒᜈ᜔}}), kilala rin bilang ''badlit'' ({{Script|Tglg|ᜊᜇ᜔ᜎᜒᜆ᜔}}) sa [[Mga wikang Bisaya|Bisaya]], bilang ''kur-itan/kurditan'' sa [[Wikang Iloko|Ilokano]], at bilang ''kudlitan'' sa [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]], ay nanggaling mismo mula sa mga [[Brahmic scripts|sulat-Bramiko]] ng Indya at unang itinala noong ika-16 na siglo.&lt;ref name=&quot;baybayin&quot;&gt;{{Cite web|last=Morrow|first=Paul|url=http://www.mts.net/~pmorrow/bayeng1.htm|publisher=MTS|title=Baybayin, the Ancient Philippine script|accessdate=September 4, 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100821192259/http://www.mts.net/~pmorrow/bayeng1.htm|archivedate=August 21, 2010}}.&lt;/ref&gt;

== Pagkakatuklas ==
[[Image:Laguna Copperplate Inscription.gif|thumb|360px|right|Ang Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna ([https://www.flickr.com/photos/jayson_villaruz2008/4051845165/ key]) ay iniukit na may maliit na pagsulat na minartilyo sa ibabaw nito. Nagpapakita ito ng malaking impluwensiya ng kalinangan at kabihasnan ng Indiya (mula sa Srivijaya) na makikita sa Pilipinas bago ang pagdating ng mga Kastila noong ika-16 na dantaon.]]
Ang kasulatang ito ay natagpuan noong 1989 sa Ilog Lumbang malapit sa [[lawa ng Laguna]]&lt;ref name=&quot;Chua20130528&quot;&gt;{{Cite web|url=https://xiaochua.net/2013/05/28/xiao-time-27-may-2013-kahalagahan-ng-laguna-copperplate-at-ika-400-taon-ng-vocabulario-ni-san-buenaventura/|title=KAHALAGAHAN NG LAGUNA COPPERPLATE AT IKA-400 TAON NG VOCABULARIO NI SAN BUENAVENTURA|last=Chua|first=Xiao|date=2013-05-28|website=IT'S XIAOTIME!|access-date=2017-10-10}}&lt;/ref&gt; ng isang lalaki na kumukuha ng buhanging panghalo sa semento. Sa pag-aakala niya na may halaga ito, sinubok niyang ipagbili ito sa mga kolektor ng antigo at dahil walang naghangas na kumuha nito, nakarating ito sa wakas sa [[Pambansang Museo ng Pilipinas]], kung saan itinakda ito kay [[Alfredo E. Evangelista]], puno ng kanyang kagawaran ng [[antropolohiya]].&lt;ref name=&quot;mts&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;pdi&quot;&gt;{{cite news|title=Expert on past dies; 82|url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20081021-167699/Expert-on-past-dies-82|work=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=October 21, 2008|accessdate=November 17, 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081024114447/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20081021-167699/Expert-on-past-dies-82|archivedate=October 24, 2008}}&lt;/ref&gt; Ang tawag ng Pambansang Museo sa artepakto (sa wikang Ingles) ay '''''Laguna Copper Plate'''''.&lt;ref&gt;{{cite web|author=[[National Museum of the Philippines]]|title=National Cultural Treasures of Philippine Archaeology|url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/nationalmuseumbeta/Collections/Archaeo/NCT.html|accessdate=13 June 2019|archive-date=18 Oktubre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181018055500/http://www.nationalmuseum.gov.ph/nationalmuseumbeta/Collections/Archaeo/NCT.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Isang taon ang nakalipas, itinala ni Antoon Postma na magkahawig ang inskripsyon sa sinaunang Indones na sulat-[[Old Kawi|Kawi]]. Naisalin niya ang kasulatan sa tanso at natuklasan ang taon ng kaganapan sa kasaysayan nito, [[Indian national calendar|taong-Siyaka]] 822 na ayon sa lumang kalendaryo ng Hindu na nauugnay sa 900 PK.&lt;ref name=&quot;bibingka&quot; /&gt; Nangangahulugan lamang na higit pang matanda ito sa pagkakatuklas ni [[Fernando de Magallanes|Ferdinand Magellan]] sa [[Pilipinas]] sa taong 1521, at maiuugnay sa pagdalaw ng opisyal ng [[Dinastiyang Song|dinastyang Song]] na ''[[History of Song|Kasaysayan ng Song]]'' ng [[Tsina]] sa kapuluan noong taong 972.&lt;ref&gt;William Henry Scott, ''Prehispanic Source Materials for the Study of Philippine History'', pg.65. {{ISBN|971-10-0226-4}}.&lt;/ref&gt;

ntropolohista na nagngangalang Ginoong [[Antoon Postma]] ang nakapuna at nagkainteres sa bagay na ito. Ang kaniyang kaalaman sa salitang [[Mangyan]] at mga panulat Kawi sa [[Timog-silangang Asya]] ay nag-udyok sa kaniya na pag-aralan ang sinaunang kasulatan na nakalimbag sa tanso. Nang maisagawa na niya ang pag-aaral, , pumatak sa ika-21&amp;nbsp;ng buwan ng Abril, taong 900. 

== Paglalarawan ==
Ang inskripsyon ay nasa manipis na tanso na may sukat na mas mababa sa 20 × 30&amp;nbsp;cm (8 × 12 pulgada) na may salitang direktang inukit sa tanso. Iba ang pagmamanupaktura nito kumpara sa mga balumbong Habanes ng panahong iyon na ikinikintal ang mga salita sa isang pinainit at pinalambot na balumbong metal.&lt;ref name=&quot;mts&quot; /&gt;

Nakalilok sa lapad na tansong ito ang taong 822 ng panahong [[Saka era|Siyaka]], ang buwan ng Waisaka, at ikaapat na araw ng lumiliit na buwan na tumutukoy sa ika-21&amp;nbsp;ng Abril, taong 900 sa [[Proleptic Gregorian calendar|proleptikong kalendaryong Gregoryano]].&lt;ref name=&quot;bibingka&quot; /&gt; Ang teksto ay nasa Lumang Malay na may mga mararaming salitang-hiram mula sa Sanskrito at iilang di-Malay na elemento sa bokabularyo na maaaring nagmula sa Lumang Habanes.&lt;ref name=&quot;Postma&quot; /&gt; Sa kasulatang ito, sinabi na ang isang huwarang tawo na si Namwaran ay naka alpas sa pagkakautang na may halaga ng timbang ng ginto na 1 kati at 8 suwarna o katumbas ng 865 na gramos.&lt;ref name=&quot;mts&quot;&gt;Morrow, Paul (July 14, 2006). [http://www.mts.net/~pmorrow/lcieng.htm &quot;Laguna Copperplate Inscription&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080205031106/http://www.mts.net/~pmorrow/lcieng.htm|date=February 5, 2008}}. Sarisari etc.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bibingka&quot;&gt;[http://www.bibingka.com/dahon/lci/lci.htm#lci_graphics &quot;The Laguna Copperplate Inscription] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141121194304/http://bibingka.com/dahon/lci/lci.htm|date=November 21, 2014}}. Accessed September 4, 2008.&lt;/ref&gt; 

==Pagsasalin==

{| class=&quot;wikitable&quot;
!Linya
! Pagsasatitik&lt;/br&gt; &lt;small&gt;Ang mga tekstong nasa ibaba ay batay sa pagsasatitik ni Hector Santos noong 1995.&lt;ref name=&quot;SantosTranslitteration1996&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.bibingka.com/dahon/lci/transcri.htm |title=Sulat sa Tanso: Transcription of the LCI |last=Santos |first=Hector |date=1996-10-26 |website=www.bibingka.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029061518/http://www.bibingka.com/dahon/lci/transcri.htm |archive-date=2014-10-29 |url-status=dead |access-date=2017-10-10}}&lt;/ref&gt; Lahat ng salin ay nakasulat sa maliliit na titik.&lt;/small&gt;
! Pagsasalin sa Tagalog&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.bagongkasaysayan.org/ebook/wp-content/uploads/2013/03/3.Ang-Tundo_Kimuell-Gabriel_Marked.pdf |access-date=2015-12-02 |archive-date=2017-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822104639/http://www.bagongkasaysayan.org/ebook/wp-content/uploads/2013/03/3.Ang-Tundo_Kimuell-Gabriel_Marked.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! Orihinal na salin ni Antoon Postma (1991) sa [[Wikang Ingles|Ingles]]
! Tala
|-
| 1 
| swasti shaka warshatita 822 waisakha masa ding jyotisha. chaturthi krishnapaksha so- 
| Mabuhay! Taong Siyaka 822, buwan ng Waisaka, ayon sa aghamtala. Ang ikaapat na araw ng pagliit ng buwan, Lunes
|''Hail! In the Saka-year 822; the month of March-April; according to the astronomer: the fourth day of the dark half of the moon; on''
|-
| 2 
| -mawara sana tatkala dayang angkatan lawan dengannya sanak barngaran si bukah 
| Dayang Angkatan sampu ng kaniyang kapatid na nagngangalang Buka (bulaklak), 
|''Monday. At that time, Lady Angkatan together with her relative, Bukah by name,''
|-
| 3 
| anakda dang hwan namwaran di bari waradana wi shuddhapat(t)ra ulih sang pamegat senapati di tundu- 
|  na mga anak ng Kagalang-galang na si Namwaran, ay ginawaran ng isang kasulatan ng lubos na kapatawaran mula sa Punong Pangkalahatan sa Tundun 
|''the child of His Honor Namwaran, was given, as a special favor, a document of full acquittal, by the Chief and Commander2 of Tundun''
|-
| 4 
| n barja(di) dang hwan nayaka tuhan pailah jayadewa. di krama dang hwan namwaran dengan dang kaya- 
|  sa pagkatawan ng Punong Kagawad ng Pailah na si Jayadewa. Sa atas na ito, sa pamamagitan ng Tagasulat, 
|''representing the Leader of Pailah, Jayadewa. This means that His Honor Namwran, through the Honorable Scribe4''
|-
| 5 
|stha shuddha nu di parlappas hutangda wale(da)nda kati 1 suwarna 8 di hadapan dang hwan nayaka tuhan pu-
| ang Kagalang-galang na si Namwaran ay pinatawad na sa lahat at inalpasan sa kaniyang utang at kaniyang mga nahuling kabayaran na 1 kati at 8 suwarna sa harapan ng Kagalang-galang na Punong Kagawad ng Puliran 
|''was totally cleared of a salary-related debt of 1 kati and 8 suwarna (weight of gold): in the presence of His Honor the Leader of Puliran,''
|-
| 6 
| liran ka sumuran. dang hwan nayaka tuhan pailah barjadi ganashakti. dang hwan nayaka tu- 
| na si Kasumuran, (sa kapangyarihan ng Kagalang-galang na Punong Kagawad ng Pailah).
|''Kasumuran; His Honor the Leader of Pailah, representing Ganasakti; (and) His Honor the Leader''
|-
| 7 
| han binwangan barjadi bishruta tathapi sadanda sanak kaparawis ulih sang pamegat de- 
| Samakatuwid ng Binwangan, ang mga nangabubuhay na inapo ng Kagalang-galang na si Namwaran ay pinatawad na sa anuman at lahat ng pagkakautang nito (ng Kagalang-galang na si Namwaran) sa Puno ng Dewata,
|''of Binwangan, representing Bisruta. And, with his whole family, on orders of the Chief of Dewata''
|-
| 8 
| wata [ba]rjadi sang pamegat medang dari bhaktinda di parhulun sang pamegat. ya makanya sadanya anak 
| Ito, kung sakali, ay magpapahayag kaninuman na mula ngayon kung may taong magsasabing hindi pa alpas sa utang ang Kagalang-galang...
|''representing the Chief of Mdang, because of his loyalty as a  subject (slave?) of the Chief, therefore all the descendants''
|-
| 9 
| chuchu dang hwan namwaran shuddha ya kaparawis di hutangda dang hwan namwaran di sang pamegat dewata. ini gerang 
| Samakatuwid, ang mga nangabubuhay na inapo ng Kagalang-galang na si Namwaran ay pinatawad na sa anuman at lahat ng pagkakautang nito 
|''of his Honor Namwaran have been cleared of the whole debt that His Honor owed the Chief of Dewata. This (document) is (issued) in case''
|-
| 10 
| syat syapanta ha pashchat ding ari kamudyan ada gerang urang barujara welung lappas hutangda dang hwa ... 
|(ng Kagalang-galang na si Namwaran) sa Puno ng Dewata, Ito, kung sakali, ay magpapahayag kaninuman na mula ngayon kung may taong magsasabing hindi pa alpas sa utang ang Kagalang-galang...
|''there is someone, whosoever, some time in the future, who will state that the debt is not yet acquitted of His Honor...''
| &lt;small&gt;* Sa ika-10 linya natapos ang sulatin.&lt;ref name=&quot;Postma&quot;/&gt;&lt;/small&gt;
|}

== Mga pangalan ng heograpikal na lugar na nakilala sa teksto ==
Ipinahiwatig ni Postma, ang unang nagsalinwika sa LCI, na kailangang aralin nang mabuti ang mga pangalan ng lugar at personal na pangalan sa LCI ng mga iskolar dahil &quot;nagbibigay sila ng mga napakahalagang badha tungkol sa sanlingang politika at topograpiko&quot; ng mundo noong mga panahon ng LCI.&lt;ref name=&quot;Postma&quot; /&gt; Pumunta sa mga detalye ng teksto, itinala niya na:&lt;ref name=&quot;Postma&quot; /&gt;&lt;blockquote&gt;''“ang mga toponimo o lugar ng pangalan ay: Pailah (linyang 4 at 6); Tundun (linyang 3); Puliran (linyang 6) at Binwangan (linyang 7). Ang Dewata (linyang 8) at Medang (linyang 8) ay maaaring personal na pangalan o toponimo.”''&lt;ref name=&quot;Postma&quot; /&gt;&lt;/blockquote&gt;Itinuring ni Postma ang tatlo sa mga toponimong ito, Binwangan, Pailah at Puliran, ay mula sa Malayo-Polynesio (malamang na Filipino),&lt;ref name=&quot;Postma&quot; /&gt; at tatlo pang toponimo, Tundun, Dewata at Mdang, ay mula sa Sanskrito.&lt;ref name=&quot;Postma&quot; /&gt; Nang isinaalang-alang nang mabuti ang mga posibleng interpretasyon ng teksto, kabilang ang posibilidad na nakatagpo ang Pailah at Puliran sa rehiyon ng Laguna de Bay, tinapos ni Postma na nagtitiwala siya na ang [[Obando, Bulacan|Binwangan]], [[History of Bulacan#Prehistory|Pailah]], at [[Pulilan|Puliran]]:&lt;ref name=&quot;Postma&quot; /&gt;&lt;blockquote&gt;''“ay may katumbas sa limitadong dawak na kilala ngayon bilang Lalawigan ng [[Bulacan]] sa Pilipinas, [at na] maaaring ituring na ang teksto nitong LCI ay tumutukoy sa mga lugar na ito, na umiiral na sa mga magkaparehong pangalan sa ikasampung siglo.”''&lt;ref name=&quot;Postma&quot; /&gt;&lt;/blockquote&gt;

== Kahalagahan ==
Ang Inskripsyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna, kabilang sa mga iba pang kamakailangang pagtuklas tulad ng [[Golden Tara|Gintong Tara]] ng [[Butuan]] at mga palayok at gintong alahas noong ika-14 na siglo sa [[Cebu]], ay napakahalaga sa pagrerebisa ng [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1521)|sinaunang kasaysayan ng Pilipinas]] na dating itinuring ng mga Kanlurang mananalaysay bilang nakahiwalay sa aspetong kultural mula sa iba pang bahagi ng Asya, dahil walang natuklasang pre-Hispanikong kasulatan noon. Inilantad ni Pilipinong mananalaysay na [[William Henry Scott (historian)|William Henry Scott]] na hindi totoo ang mga teoryang ito noong 1968 sa kanyang ''Prehispanic Source materials for the Study of Philippine History'' na sa dakong huli inilathala noong 1984.&lt;ref&gt;{{cite book|author=William Henry Scott|title=Prehispanic Source materials for the Study of Philippine History|ISBN=971-10-0226-4}}&lt;/ref&gt; 

Ipinapakita ng dokumento ang pre-Hispanikong kanulatan at kultura, at itinuturing bilang [[National treasure|pambansang kayamanan]]. Sa kasalukuyan, nakadeposito ito sa [[National Museum of Anthropology (Manila)|Pambansang Museo ng Antropolohiya]] sa [[Maynila]].

Ito ang pinakamaagang dokumento na nagpapakita ng paggamit ng sipnayan sa mga prekolonyal na lipunan ng Pilipinas. Itinatanghal ang pamantayan para sa mga bigat at sukat sa pamamagitan ng paggamit ng tiyak na pagsukat para sa ginto, at ipinapakita rin ang kaalaman sa rudimentaryong astronomiya sa pagtakda ng tumpak na araw sa loob ng buwan na may kaugnayan sa mga yugto ng buwan.&lt;ref name=&quot;manapat&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.philippinestudies.net/files/journals/1/articles/3360/public/3360-4866-1-PB.pdf |title=Mathematical Ideas in Early Philippine Society |access-date=2020-01-18 |archive-date=2019-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819022906/http://www.philippinestudies.net/files/journals/1/articles/3360/public/3360-4866-1-PB.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Palabas na Link ==
* [https://web.archive.org/web/20141121194304/http://bibingka.com/dahon/lci/lci.htm Dokumentong Pilipino ni Hector Santos na mula 900 AD]
* [https://web.archive.org/web/20080205031106/http://www.mts.net/~pmorrow/lcieng.htm &quot;Ang Inskripsiyon ng Platong Tanso ng Laguna&quot; ni Paul Morrow.]
* [https://web.archive.org/web/20220330024118/http://bayangpinagpala.blogspot.com/2006/11/test-2.html Ang Inskripsiyon ng Platong Tanso ng Laguna at ang Ruta Papuntang Paracale.]
* [https://archive.today/20121204143601/http://bayangpinagpala.blogspot.com/2006/12/laguna-copperplate-inscription-purchase.html Kwentong Pagbili ng Inskripsiyon ng Copperplate sa Laguna                                ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=gC2VBeEZQy4 Impormasyon na tungkol sa Inskripsiyon ng Platong Tanso ng Laguna na may kasamang pagbigkas]

==Mga sanggunian==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;Postma&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018|title=The Laguna Copper-Plate Inscription: Text and Commentary|jstor=42633308|last=Postma|first=Antoon|journal=Philippine Studies|volume=40|issue=2|pages=182–203|publisher=Ateneo de Manila University|date=Abril 1992|access-date=2019-10-11|archive-date=2015-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208053836/http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]]</text>
      <sha1>hkocyi0kga3wj764cdrgrfcfna5pwsq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pangunang lunas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41868</id>
    <revision>
      <id>2212426</id>
      <parentid>2106258</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T07:13:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18614" sha1="81ukrkofthonhvucqouf5kl2h4k6145" xml:space="preserve">[[Talaksan:Sign first aid.svg|thumb|right|Sagisag ng mga samahang nagbibigay ng pangunang lunas.]]
[[Talaksan:CardiopulmonaryResuscitationBabyDummy.jpg|thumb|right|Isang taong nagsasanay sa pagbibigay ng paunang tulong-panlunas sa isang bata. Ginagamit rito ang isang manikang bata.]]

Ang '''pangunang lunas'''&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.seasite.niu.edu/tagalog/new_intermediate_tagalog/reading_lessons/LESSONS/first_aid.htm | title = Paunang Lunas o First Aid | accessdate = 6 Setyembre 2017 | publisher = Center for Southeast Asian Studies, Northern Illinois University | archive-date = 2017-08-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170829040306/http://www.seasite.niu.edu/tagalog/new_intermediate_tagalog/reading_lessons/LESSONS/first_aid.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.gmanetwork.com/news/video/balitapilipinas/354265/first-aid-o-paunang-lunas-sa-mga-biktima-ng-paputok/video/ | publisher = [[GMA Network|GMA News]]|title = First aid o paunang lunas sa mga biktima ng paputok| date = 31 Disyembre 2015 | accessdate = 6 Setyembre 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url = http://www.remate.ph/2011/06/kahalagahan-ng-first-aid/|work = Remate|title = Kahalagahan ng first aid|accessdate = 6 Setyembre 2017|archive-date = 2017-09-15|archive-url = https://web.archive.org/web/20170915163330/http://www.remate.ph/2011/06/kahalagahan-ng-first-aid/|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; o '''''first aid''''' ay ang pagbibigay ng pangunahing magagawang tulong, kalinga, at pangangalaga sa mga [[tao]]ng napinsala ng [[sakuna]] o [[karamdaman]]. Isinasagawa ito ng isang [[tao]]ng pangkaraniwan hanggang sa panahong maaari nang ibigay ang mas dalubhasang tulong pansagip buhay ng mga manggagamot. Kinasasangkapan ang kasanayang ito ng mga payak, ngunit nakapagliligtas, na kasanayang may kaugnayan sa [[panggagamot]]. Maaaring makatamo ng pagsasanay ang isang pangkaraniwang tao upang maisagawa ang pagbibigay ng tulong na ito, kahit man hindi ginagamitan ng mga natatanging aparatong panggagamot. Maaari ring ibigay ang tulong na ito sa mga [[hayop]], ngunit ang artikulong ito ay tumutukoy lamang para sa magagawang paunang-tulong na pantao.

== Mga layunin ==
Ang 3 pangunahing mga layunin ng paunang tulong-panlunas, na mas kilala bilang '''3 P''' (tatlong '''P''') ang mga sumusunod:&lt;ref name=&quot;EFA&quot;&gt;''Emergency First Aid, Safety Oriented'', St. John Ambulance, nasa wikang Ingles, pangalawang edisyong pang-[[Canada]], 1984, St. John Priory of Canadian Properties, may 177 na mga pahina, ISBN 0-919434-46-0&lt;/ref&gt;

* '''Pagpapanatili ng buhay''' (Ingles: '''''Preserve life''''')
* '''Pag-iwas mula sa pagkakaroon ng mga dagdag na pinsala''' o '''pag-iwas sa paglala ng kapinsalaan o karamdaman''' (Ingles: '''''Prevent further injury or illness''''') 
* '''Pagtataguyod sa paggaling''' (Ingles: '''''Promote recovery''''')

Bilang karagdan, may ilang mga tagapagsanay na nagtuturo ng ika-apat na &quot;P&quot; - ang '''Pag-iingat ng sarili''', '''Protektahan ang sarili''', o '''Pagpapananggalang ng sarili''' (Ingles: '''''Protect yourself'''''), bagaman sinasabi ng iba na kasaklaw at nakasukob na ito sa ilalim ng ikalawang &quot;P&quot; na ''Pag-iwas mula sa mga karagdagang pinsala'' para sa kapakanan ng sarili, ng biktima o pasyente, at ng iba pang tao. Kapag maingat ang sarili - ang tagasagip o tagapagligtas - ay may kakayahan itong pangalagaan at magligtas pa ng ibang tao.

== Kasaysayan ==
Ang ''[[Knights Hospitaller]]'' (Mga Kabalyerong Manggagamot) ang sinasabing pinakaunang nagpakadalubhasa sa pangangalaga ng mga nasugatan sa pook ng digmaan. Mga kabalyero rin ang nagtatag ng Orden ni San Juan (''Order of St. John'') noong ika-11 dantaon upang sanayin ang iba pang mga kabalyero kung paano gumamot ng mga pangkaraniwang sugat at pinsala sa lugar ng digmaan.&lt;ref&gt;[http://www.medicinenet.com/script/main/art.asp?articlekey=52749 ''First Aid: From Witchdoctors &amp; Religious Knights to Modern Doctors'' (Paunang lunas: Mula sa mga [[Albularyo]] at Makarelihiyong mga Kabalyero hanggang sa mga Makabagong Manggagamot)], kinuha noong 10 Disyembre 2006.&lt;/ref&gt; Nabuo ang ''[[St. John Ambulance]]'' (Ambulansyang San Juan) noong 1877 para magturo ng pangunang lunas sa mga malalaking [[himpilan]] ng [[tren]] at mga [[distrito]]ng [[minahan]]. Ang ''Ambulansyang San Juan'' ang nagpanimula sa katawagang ''first aid''. Kumalat ang orden at ang mga itinuturo nito sa kabuuan ng [[Imperyong Britanya]] at [[Europa]].&lt;ref&gt;[http://www.sja.org.uk/history/victorian_britain.asp ''Industrial Revolution: St. John Ambulance'' (Rebolusyong Industriyal: Ambulansiyang San Juan)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070220111208/http://www.sja.org.uk/history/victorian_britain.asp |date=2007-02-20 }}, kinuha noong 10 Disyembre 2006.&lt;/ref&gt; Gayundin, noong 1859, tinulungan ni [[Henry Dunant]] ang mga mamamayan ng isang bayan sa [[Switzerland]] upang matulungan ang mga biktima ng Digmaan ng Solferino. Pagkatapos ng apat na taon, apat na mga nasyon ang nagtungo sa [[Geneva]] at nagtatag ng isang organisasyon na naging [[International Red Cross and Red Crescent Movement|Krus Roha]] (o ''[[Red Cross]]''). 
Dahil sa pagkakaroon ng mga digmaan, sumibol at lumago ang mga kalinangan sa larangan ng pagbibigay ng paunang tulong-paunlas at iba pang mga pamamaraan sa panggagamot: isa pang halimbawa ang pagtatatag ni [[Clara Barton]] ng ''[[American Red Cross]]'' ([[Pulang Krus sa Amerika]]) nang dahil sa [[Digmaang Sibil ng Amerika]].&lt;ref&gt;[http://www.redcross.org/museum/registry/profile.asp?id=33 Pulang Krus sa Amerika - Museo], kinuha noong 10 Disyembre 2006.&lt;/ref&gt; Sa ngayon, maraming mga grupo na nagtataguyod ng ''first aid'', katulad ng mga kilusan sa [[militar]] at mga [[samahang tagapagmatiyag]] (mga ''scout''). Nakatulong ang mga makabagong pamamaraan at mga kasangkapan sa pagiging payak at mabisa ng mga pangkasalukuyang pangunang lunas.

== Pagsasanay ==
[[Talaksan:Illustration of cardiopulmonary resuscitation.jpg|thumb|right|Isinasagawa sa larawang ito ang pagbibigay ng resusitasyong kardyopulmonaryo.]]

Ang pagbibigay ng paunang tulong na palunas ay kinasasangkapan ng karaniwang takbo ng pagiisip at pandama ng isang tao, at maaaring matutunan ng mga tao ang ilang bahagi nito habang namumuhay sa araw-araw (katulad halimbawa ng kung paano maglagay ng [[band aid|panapal na panghilom]] sa isang maliit na sugat sa isang daliri)

Subalit, nangangailang ng tuwirang pagsasanay ang pagbibigay ng mainam at matagumpay na pangunang lunas, particular na kung kaugnay sa isang makamamatay na karamdaman o pinsala sa katawan, katulad ng mga nangangailangan ng [[resusitasyong kardyopulmonaryo]] o [[muling-pagbibigay-buhay sa puso at baga]], sapagkat nakagagambala at maaaring makadulot ng karagdagang pinsala ang pamamaraang ito sa katawan ng taong may karamdaman o napinsala, na isa sa mga tatlong layunin na nabanggit sa itaas, isang bagay na dapat iwasan.

Tungkol sa pagsasanay, mas mainam na maganap ito bago ang tunay na [[sakuna]] o suliranin, bagaman sa ibang mga bansa ay nakapagtuturo ang mga tagapagdala ng ambulansiya habang ginagamit ang telepono, bago pa man din makarating ang ambulansiya sa pook na pinangyarihan ng sakuna.

Upang maging ganap ang kasanayan, nararapat na pumasailalim sa isang aralin ang isang tao upang magkaroon ng kataingan at kaalamang kailangan na kikilalanin sa bansa o saan man. Subalit, dahil sa kadalasang pagbabagu-bago ng mga patakaran at pamamalakad, nararapat na dumaan muli sa isang dagdag na kurso tungkol sa mga makabagong pamamaraan at kaalaman ang taong sanay na sa pagbibigay ng pangunang lunas, upang laging mabibigyan ng pinakamahusay na pagkalinga ang isang pasyente. At para maiwasan din ang pagkakaroon ng karagdagang pinsala sa taong napinsala ng sakuna o karamdaman.

Karaniwang makakakuha ng sapat na pagsasanay ang isang tao mula sa mga samahang panlipunan katulad ng [[Pulang Krus]] at [[Ambulansiyang San Juan]], sa pamamagitan ng mga tagapagsanay na binabayaran. Karaniwang ginagamit ang mga tagapagturong may bayad para sa pagbibigay kaalaman sa mga tauhan ng isang kompanya, kung sakaling magkaroon ng sakuna o karamdaman sa pook na pinaghahanapbuhayan. Maraming mga samahang panlipunan, katulad ng mga nabanggit na sa itaas, ang nagbibigay din mga paglilingkod na may bayad o humihingi ng ambag na pananalapi, na nakatutulong naman ang kinikitang salapi para sa pagpapaunlad o pagtulong sa kanilang mga gawaing panlipunan.

== Mga pangunahing kasanayan sa pagbibigay ng pangunang lunas ==
[[Talaksan:Insulfation2.jpg|thumb|right|Sa larawang ito, ipinakikita kung paano matutulungang muling-huminga ang isang taong walang-malay.]]
[[Talaksan:Direct-pressure-and-elevation.jpg|thumb|right|Para mapigil ang pagdurugo ng sugat, itinataas ang kamay at dinidiinan din ang hiwa ng sugat.]]

May mga kasanayan na itinuturing na pinakapusod ng pagbibigay ng paunang tulong-lunas, kahit saan pa man o paano man naituro ang mga ito. Tinuturuan ang mga tagapagbigay ng pangunahing tulong panlunas na laging tatandaan ang '''[[ABC (panggagamot)|ABC]]''' ng mga hakbang sa pagbibigay ng mga paunang tulong-pansagip ng buhay bago magpatuloy sa pagbibigay ng iba pang mga kalunasan:

* '''A'''irway – '''A'''ng daanan ng hangin / '''A'''ng daanang panghininga / '''A'''ng daanang-hingahan
* '''B'''reathing – '''B'''uga ng paghinga / '''B'''antayan ang katangian ng paghinga
* '''C'''irculation – '''''Si'''''rkulasyon o pagdaloy ng dugo sa katawan

Ang ibig sabihin nito ay dapat lamang na unahin munang suriin at subuking lutasin ang mga suliraning may kaugnayan sa daanan ng hangin (bibig at ilong) ng pasyente. Kung walang balakid sa daanan ng hininga at paghinga, dapat na isunod na suriin at subuking sugpuin ng tagapaglunas ang anumang suliranin at pinsala na may kaugnayan sa sirkulasyon (pagdaloy at pagikot ng dugo sa katawan). May ibang mga tagapagsanay o tagapagturo na nagdaragdag ng pang-apat na hakbang: ang '''D''' para sa [[Pagdurugo|'''D'''uguan ba ang pasyente? o '''D'''inudugo ba ang biktima?]], o kaya ay ang pagbibigay ng [[Depibrilasyon]]. Nakasalalay sa antas ng kasanayan ng tagapagbigay-lunas ang mga pagkakaiba sa mga pamamaraan ng pasisipat at pagsusuri at pagpapanatili ng mga mahahalagang ABC ng taong manlulunas. Kapag naiayos at napainam na ang mga ito, maaari nang magbigay ng mas masulong na mga gawaing-panlutas ang mga taong tagapanagip, kung kinakailangan.

May ilang mga bansa na nagtuturo ng talong '''B''' (ang '''3 B'''), na katulad ng ABC ang pagkakasunud-sunod ng kahalagahan:

* '''B'''reathing – '''B'''uga ng paghinga / '''B'''antay-hininga
* '''B'''leeding – '''B'''along ng dugo
* '''B'''ones – '''B'''utu-buto o '''B'''uto o '''B'''aling buto

Nangangahulugan ito na dapat na suriin muna at lutasin ng manlulunas ang anumang suliranin kaugnay sa Buga ng Paghinga, bago subuking sugpuin ang mga suliraning kaugnay sa Balong ng dugo mula sa katawan ng pasyente o mga Baling Buto (na hindi naman ibig sabihin nito na dapat nang kaligtaan ang mga huling mga suliranin sa mga panahong iyon – katulad ng mga pinsala sa [[gulugod]], kung saan magagamit ang pagbabago at kaibahan sa pamamaraang panlunas upang makatulong sa pagbubukas ng daanan ng hininga).

=== Pagpapanatili ng buhay ===
[[Talaksan:Heimlich-manoeuver.jpg|thumb|right|Ang [[maneobrang Heimlich]] ay isa ring uri ng pamamaraang panagip-buhay.]]
Sapagkat ang pagsagip at pagpapanatili ng buhay ang pinakasusi ng pagbibigay ng pangunang lunas, ang kaisaisang pinakamahalagang pagsasanay na matatanggap ng manlulunas ay ang paunang pagsusuri, pagkalinga at pangangalaga ng sa isang walang malay at hindi tumutugong pasyente. Ang pinakapangkaraniwang ginagamit na [[mnemonic|maikling pangalang madaling tandaan]] na makatutulong sa pagalala ng paraan sa pagsagip ng buhay ay ang [[ABC (medisina)|ABC]], na nangangahulugang '''''[[Airway]]''''', '''''[[Breath]]ing''''' at '''''[[Circulation]]''''', o '''[[Ang daanan ng hininga]]''', '''[[Buga ng hininga]]''' at '''[[Sirkulasyon ng dugo|C para sa Sirkulasyon]]''' (ginamit ang “si” bilang kasing-tunog ng titik na “C”).

Upang mapanatili ang buhay, ang lahat ng mga tao ay dapat na may bukas o walang balakid sa daanan ng hininga: kung saan makapapasok ang hangin sa pamamagitan ng [[bibig]] o [[ilong]] sa pamamagitan ng [[pharynx|daanan ng hininga]] na nasa likod ng bibig (nasa ibabaw ng [[lalamunan]]) at [[leeg]] patungong pababa sa mga [[Baga (anatomiya)|baga]] na walang pumipigil. Ang mga [[may malay]] na mga tao ay makapagpapanatili ng pagkakabukas ng sarili nilang daanan ng hininga, subalit yung mga taong walang malay (na may [[Panukat ng pagkakahimbing ni Glasgow|GCS]] na mababa pa sa 8) ay walang kakayahang panatilihing bukas ang daanan ng hangin, dahil maaaring hindi gumagana ang bahagi ng utak na likas at kusang nangangasiwa sa gawaing ito.

Kung nakahiga sa kaniyang likod ang taong walang malay, maaaring bumagsak paatras ang [[dila]], na maaaring humarang sa [[oropharynx]] (isang galaw ng dila na tinatawag din na “paglulon” o “paglunok” sa dila, bagaman hindi tumpak na katawagan). Madali itong maitatama ng manlulunas sa pamamagitan ng dahan-dahang pagaangat-tulak sa ulo papasalikod (sa pamamagitan ng paglalagay ng isang kamay sa [[noo]] ng pasyente, at habang umaalay din ang isa pang kamay na nakahawak sa ilalim ng [[baba]] ng taong walang malay).&lt;ref&gt;’’St. John Ambulance (2006). First Aid Training:First on the Scene. Student Reference Guide Activity book’’ (Pagsasanay sa Pagbibigay ng Paunang Tulong na Panlunas: Sangguniang-Gabay sa mga Gawain Para sa Mag-aaral). [[St. John Ambulance|Ambulansiyang San Juan]]. pahina 23-7. ISBN 1-894070-56-9&lt;/ref&gt;

Kung humihinga ang taong kinakalinga, karaniwang [[recovery position|inihihilig]] ng tagapagkalinga ang katawan ng pasyente, na makakasanhi ng pagtulong sa pagkakaalis ng tumatakip na dila mula sa [[pharynx|butas-hingahan ng lalamunan]]. Naiiwasan din nito ang karaniwang sanhi ng pagkamatay ng mga walang-malay na pasyente: ang [[choke|mabulunan]] o [[mahirinan]] dahil sa mga nalunok na mga bumabalik na laman-tiyan.

Maaari ding maharangan ang daanan ng hininga sa pamamagitan ng mga bagay na hindi bahagi ng katawan, na maiipit at magtatagal sa [[pharynx|butas-hingahan]] o [[larynx|bahay-boses]], na karaniwang tinatawag na [[choking|nabulunan]] o pagkakaramdam ng “pagsakal” mula sa loob ng lalamunan. Tuturuan ang isang taong nag-aaral para maging tagapagbigay-lunas ''na'' matatanggal ang ganitong suliranin sa pamamagitan ng pinagsamang ''pagbatok sa likod'' at ''pataas na pagtulak sa tiyan'' ng pasyente.

Kapag nabuksan na ang daanan ng hininga, susuriin ng manlulunas kung humihinga na ang pasyente. Kung hindi pa humihinga ang taong tinutulungan, o kung hindi ito humihinga ng tama – katulad ng [[agonal breathing|kahirapan sa paghinga]], gagawin ng tagapagkalingang-manlulunas ang maaaring isa sa pinakanakikilalang hakbang: ang [[resusitasyong kardyopulmonaryo]] o ''CPR'' (batay sa pagpapaikli sa katagurian nito sa [[wikang Ingles|Ingles]] – ang '' '''C'''ardio'''P'''ulmonary '''R'''esuscitation ''), na kinasasangkapan ng paghinga ''para sa'' pasyente, at [[masahe|paghilot]] sa [[puso]] - na tuwirang ginagamitan ng mga [[kamay]] - upang maitaguyod ang mainam na [[sistemang sirkulatoryo|pagdaloy ng dugo]] sa buong [[katawan]].

=== Pagtataguyod sa madaliang paggaling ===

Maaari ding sanayin ang nagaaral na manlulutas kung paano pangasiwaan ang mga pinsalang katulad ng mga [[sugat]], [[hiwa]], [[galos]], [[gasgas]], o mga [[bali sa buto]]. Maaaring lubos na malutas ng nagbibigay-lunas ang mga suliraning katulad ng [[paper cut|pagkahiwa dahil sa matalim na gilid ng papel]] sa pamamagitan ng paglalagay ng maliit na [[bandage|bendang]] may pandikit; o kaya ay kalingain at pangalagaan ang suliraning kinasasangkutan ng pagkabali ng isang buto hanggang sa dumating ang susunod na hakbang ng pagkalinga, panagip at pagtulong, na maibibigay sa pagdating ng mga tauhang nakasakay sa isang [[ambulansya]].

== Mga sagisag ==

Bagaman karaniwang kaugnay ng pagbibigay ng pangunang lunas, ang [[sagisag]] na may [[kulay]]-[[pula]]ng [[krus]] ay isang pananggalang na [[tanda]] ng samahan ng [[Pulang Krus]]. Ayon sa mga Pagtitipon sa [[Hinebra]] at ibang mga batas pansandaigdigan, ang paggamit ng sagisag na ito at ng mga [[International Red Cross and Red Crescent Movement#Protection symbols vs. organizational emblems|kahawig na mga palatandaan]] ay nakalaan lamang para sa mga tunay na [[agency|sangay]] ng [[Pansandaigdigang Pulang Krus at Pulang Gasuklay]], at bilang pananggalang na sagisag ng mga tauhang manggagamot at ng mga himpilan at tanggapang nasa loob ng katayuan ng pakikidigma.

Ang isang kulay-[[puti]]ng krus na may [[background|panlikod na tanawing]] [[lunti]], na nakalathala sa simula ng pahinang ito, ang sagisag ng mga tagapagbigay ng pangunahing tulong-panlunas na tinatanggap sa buong mundo.

May ilang mga samahan na maaaring gumamit ng [[Bituin ng Buhay]], bagaman karaniwang nakalaan lamang ito para sa mga palingkurang Ambulansya; o ang mga sagisag na katulad ng [[Krus ng Malta]], [[Order of Malta Ambulance Corps|Samahang Alagad Pang-ambulansya ng Malta]] at [[Ambulansyang San Juan]]; o iba pang mga sagisag.

&lt;gallery&gt;
Image:Sign_first_aid.svg | Sagisag na pangunang lunas ng [[Pandaigdigang Organisasyon sa Pagpapantay]] (ISO)
Image:Flag_of_the_Red_Cross.svg | Sagisag ng [[Pulang Krus]] (''Red Cross'')
Image:Maltese-Cross-Heraldry.svg | Krus ng [[Malta]] 
Image:Star_of_life2.svg | Tala ng Buhay
&lt;/gallery&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
{{English2|First Aid}}

== Tingnan din ==
* [[Kilusang Pandaigdig ng Krus Roha at Buwang Pula]]
* [[Pambansang Krus na Pula sa Pilipinas]]
* [[Maneobrang Heimlich]]

== Mga talaugnayang panlabas ==
* [http://www.mayoclinic.com/health/FirstAidIndex/FirstAidIndex ''First Aid Guide at the Mayo Clinic'' (Patnubay sa pagbibigay ng pangunang lunas sa Klinika ng Mayo)]
* [http://www.cdc.gov/nasd/menu/topic/firstaid.html ''First Aid References at the U.S.A. Center for Disease Control'' (Mga Sanggunian mula sa Sentro ng Pagpipigil ng mga Karamdaman ng Estados Unidos)] 
* [https://web.archive.org/web/20100115042424/http://www.bbc.co.uk/health/first_aid/index.shtml ''First Aid at BBC Health'' (pangunang lunas sa BBC Pang-kalusugan)]
* [http://firstai.de/previews/firstaidEN.html First Aid Project for Mobiles FirstAi.de (multilingual)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219224045/http://firstai.de/previews/firstaidEN.html |date=2009-02-19 }}

&lt;!--Categories--&gt;
[[Kategorya:Pangunang lunas|*]]

&lt;!--Other languages--&gt;</text>
      <sha1>81ukrkofthonhvucqouf5kl2h4k6145</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lalawigan ng Phichit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52838</id>
    <revision>
      <id>2212313</id>
      <parentid>2043587</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3575" sha1="c1nn6kr6k98hohywwosaiyu9yk3k59a" xml:space="preserve">{{Infobox Settlement
|name                   = Lalawigan ng Phichit
|native_name            = {{lang|th|พิจิตร}}
|settlement_type        = [[Mga lalawigan ng Thailand|Lalawigan]]
|seat_type              = [[Kabisera]]
|seat                   = [[Phichit]]
|area_total_km2         = 45310
|area_rank              = Ika-47
|population_total       = 572989
|population_density_km2 = auto
|population_as_of       = 2000
|population_rank        = Ika-43
|iso_code               = TH-66
|leader_title           = Gobernador
|leader_name            = Pricha Rueangchan
|leader_title1          = Bise Gobernador
|leader_name1           = 
|subdivision_type       = [[List of sovereign states|Bansa]]
|subdivision_name       = {{THA}}
|image_map              = Thailand Phichit locator map.svg
|map_caption            = Lokasyon sa [[Thailand]]
|image_seal             = Seal Phichit.png
|image_flag             = Flag of Phichit Province.png
|timezone               = ICT
|utc_offset             = +7
|area_code_type         = Kodigong pantawag
|area_code              = (+66) 55/56
|website                = {{url|phichit.go.th}}
}}
Ang '''Lalawigan ng Phichit''' (พิจิตร) ay isang [[mga lalawigan ng Thailand|lalawigan]] (''changwat'') sa [[Thailand]]. Nangangahulugang ''magandang lungsod'' ang pangalan nito.

== Sagisag ==
{|
|- valign=top 
||[[Talaksan:Seal Phichit.png|100px|Panlalawigang sagisag]]
||Ang panlalawigang sagisag ay nagpapakita ng isang batis, na tumutukoy sa lumang pangalan ng Pichit na &quot;Muerang Sra Luang'' o ''lungsod ng kataastaasang batis''. Ang puno ng [[banyan]] na nasa harap ay tumutukoy sa templo ng Wat Pho Prathab Chang. Ang templo ay itinayo noong [[1669]] hanggang [[1671]] ni Haring [[Luang Sorasak]], na ipinanganak sa nayon ng Pho Prathab Chang.

Ang panlalawigang puno ay [[Ironwood]] ''[[Mesua ferrea]]'', at ang panlalawigang bulalaklak ay ang [[Nymphaea lotus|Lotus]] (''Nymphaea lotus'')
|}

== Pagkakahating Administratibo ==
[[Talaksan:Amphoe Phichit.png|right|180px|Mapa ng Amphoe]]
Ang lalawigan ay nahahati sa 9 na distrito (''[[Amphoe]]'') at 3 mas maliit na distrito (''[[King Amphoe]]''). Ang mga ito ay nahahati pa sa 89 na communes (''[[tambon]]'') at 852 na barangay (''[[muban]]'').
{|
!|''Amphoe''
!|
!|''King Amphoe''
|--- valign=top
||
# [[Amphoe Mueang Phichit|Mueang Phichit]]
# [[Amphoe Wang Sai Phun|Wang Sai Phun]]
# [[Amphoe Pho Prathap Chang|Pho Prathap Chang]]
# [[Amphoe Taphan Hin|Taphan Hin]]
# [[Amphoe Bang Mun Nak|Bang Mun Nak]]
||
&lt;ol start=6&gt;
&lt;li&gt;[[Amphoe Pho Thale|Pho Thale]]
&lt;li&gt;[[Amphoe Sam Ngam|Sam Ngam]]
&lt;li&gt;[[Amphoe Tap Khlo|Tap Khlo]]
&lt;/ol&gt;
&lt;ol start=12&gt;
&lt;li&gt;[[Amphoe Wachirabarami|Wachirabarami]]
&lt;/ol&gt;
||
&lt;ol start=9&gt;
&lt;li&gt;[[King Amphoe Sak Lek|Sak Lek]]
&lt;li&gt;[[King Amphoe Bueng Na Rang|Bueng Na Rang]]
&lt;li&gt;[[King Amphoe Dong Charoen|Dong Charoen]]
&lt;/ol&gt;
|}

== Mga kawing panlabas ==
* [https://web.archive.org/web/20120716232259/http://www.phichit.go.th/phichit.htm Website of the province]
* [https://web.archive.org/web/20051210174359/http://www.tourismthailand.org/destinationguide/list.aspx?provinceid=53 Province page from the Tourist Authority of Thailand]
&lt;!--*[http://kanchanapisek.or.th/cgi-bin/kp8/oncc/province.cgi?prov=n8 Golden Jubilee Network province guide] currently broken--&gt;
* [http://www.thailex.info/THAILEX/THAILEXENG/LEXICON/Copy%20of%20Phichit.htm Phichit provincial map, coat of arms and postal stamp]

{{coord|16|26|38|N|100|20|52|E|type:admin1st_region:TH|display=title}}
{{Provinces of Thailand}}

[[Kategorya:Mga lalawigan ng Thailand|Phichit]]</text>
      <sha1>c1nn6kr6k98hohywwosaiyu9yk3k59a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52854</id>
    <revision>
      <id>2212412</id>
      <parentid>2210168</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T05:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77544" sha1="3lvfz9lyqizfq01ggzn9le4j3h1wycs" xml:space="preserve">{{Redirect|Beijing 2008|larong bidyo|Beijing 2008 (larong bidyo)|palarong paramlimpiko|Palarong Paralimpiko sa Tag-init 2008}}
{{Infobox Olympic games|2008|Summer|Olympics
| image = 2008 Palarong Olimpiko Beijing.png
| alt = The official logo for the 2008 Summer Olympics, featuring a depiction of the Chinese pictogram &quot;Jing&quot;, representing a dancing human figure. Below are the words &quot;Beijing 2008&quot; in stylised print, and the Olympic rings.
| host_city = [[Beijing]], China
| motto = ''One world, one dream''&lt;br&gt;''Isang mundo, isang pangarap''&lt;br&gt;({{zh|s=同一个世界 同一个梦想}})
| nations = 204
| athletes = 10,942 (4,637 women &amp; 6,305 men)
| events = 302 in 28 [[Olympic sports|sports]] (41 disciplines)
| opening = 8 Augosto
| closing = 24 Agosto
| opened_by = [[Panulo ng  Tsina|Pangulong]] [[Hu Jintao]]&lt;ref name=&quot;Opening and Cauldron&quot;&gt;{{cite press release |title=Factsheet - Opening Ceremony of the Games of the Olympiad|url=https://stillmed.olympic.org/Documents/Reference_documents_Factsheets/Opening_ceremony_of_the_Games_of_the_Olympiad.pdf|publisher=International Olympic Committee|date=9 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160814215458/https://stillmed.olympic.org/Documents/Reference_documents_Factsheets/Opening_ceremony_of_the_Games_of_the_Olympiad.pdf |archive-date=14 August 2016|access-date=22 December 2018}}&lt;/ref&gt;{{efn|name=China head of state|[[List of people who have opened the Olympic Games|IOC records]] state [[Hu Jintao]] opened the Beijing Games as &quot;[[President of the People's Republic of China|President]]&quot;, ''de jure'' head of state. Though Hu Jintao was also ''de facto'' [[Paramount leader|ruler]] as [[General Secretary of the Communist Party of China]], tnhat title is not reflected in IOC records.}}
| cauldron = [[Li Ning]]&lt;ref name=&quot;Opening and Cauldron&quot;/&gt;
| stadium = [[Beijing National Stadium]]
| summer_prev = [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2004|Athens 2004]]
| summer_next = [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012|London 2012]]
| winter_prev = [[Palarong Olimpiko sa Taglamig 2006|Torino 2006]]
| winter_next = [[Palarong Olimpiko sa Taglamig 2010|Vancouver 2010]]
}}
[[Talaksan:Beijing Olimpiko 2008.jpg|thumb|225px|right|Paskil ng Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]]

Ang '''Palarong Olimpiko 2008'''&lt;ref&gt;Sagalongos, ''&quot;Olimpiko&quot;''&lt;/ref&gt; o '''Palaro ng Ika-XXIX na Olimpiyada''' ([[Wikang Tsino|Tsino]]: 第二十九届夏季奥林匹克运动会; [[Pinyin]]: Dì Èrshíjiǔ Jiè Xiàjì Àolínpǐkè Yùndònghuì) sa panahon ng tag-init ay isang pandaigdigang paligsahang palaro na kinabibilangan ng iba't ibang mga laro, na isinagawa sa [[Beijing]], [[Republikang Bayan ng Tsina]] mula Agosto 8 hanggang 24, 2008, at sinundan ng [[Palarong Paralimpiko sa Tag-init 2008|Palarong Paralimpiko 2008]] (panahon ng tag-init) mula Setyembre 6 hanggang 17, 2008. Nilahukan ito ng 10,942 atleta na magsisipagtunggali sa 302 kaganapan sa 28 palaro, kung saan isang kaganapan ang naidagdag kung ihahambing sa orihinal na pagtatakda noong [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2004|Palarong Olimpiko 2004]]&lt;ref name=&quot;athletes_number&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.olympic.org/uk/games/beijing/full_story_uk.asp?id=1805 |title=6th Coordination Commission Visit To Begin Tomorrow |publisher=[[Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko]] |accessdate=2006-05-20}}&lt;/ref&gt; na ginanap sa [[Atenas]], [[Gresya]].

Iginawad sa [[Beijing]] ang pagganap ng [[Palarong Olimpiko]] makaraan ang botohan ng [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko]] (IOC) noong 13 Hulyo 2001. Naglalaman ang opisyal na logo ng mga palaro, na pinamagatang &quot;[[Sumasayaw na Beijing]]&quot;, ng isang ma-estilong kaligrapikong panitik na ''jīng'' (京, nangangahulugang ''kabisera''), bilang pagtukoy sa nagpupunung-abalang lungsod.  Ang limang [[Fuwa]] ay mga maskot ng Beijing 2008, na kumakatawan ang bawat isa sa isang kulay ng mga [[Mga sagisag ng Olimpiko|Singsing ng Olimpiko]] at bilang isang sagisag ng kalinangang Tsino. Tinatawag ng sawikaing pang-Olimpiko, ang ''Isang Daigidig, Isang Pangarap'', ang sandaigdigan upang magkaisa sa kaluluwa ng Olimpiko. Maraming ilang [[Pambansang Lupong Olimpiko]] (NOC) ang kinilala rin ng Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko.

Itinaguyod ng pamahalaang Tsino ang Palaro upang maging mamukod-tangi at namuhunan nang lubos sa mga bagong pasilidad at mga sistemang pantransportasyon.&lt;ref&gt;{{cite news |title=China's coming out party |publisher=Toronto Star |date=Agosto 2007 |url=http://www.thestar.com/Sports/Olympics/article/242172 |access-date=2008-07-28 |archive-date=2008-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080824222841/http://www.thestar.com/Sports/Olympics/article/242172 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=2008-Ang Taon ng Tsina? |publisher=BusinessCenter.TV |date=2007-08-07 |url=http://www.webcastr.com/videos/travel_leisure/2008-the-year-of-china.html |accessdate=2008-01-02 }}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; May kabuuang 37 pook na pinagdarausan ang ginamit para pasinayahan ang mga kaganapan kabilang ang 12 bagong-tayong mga pook. Sa maagang 2007, sinabi ng dating pangulo ng IOC na si [[Juan Antonio Samaranch]] na naniniwala siyang magiging &quot;pinakahigit sa kasaysayan ng Olimpiyada ang palaro sa Beijing.&quot;&lt;ref name=&quot;Samaranch&quot;&gt;{{cite news |url=http://en.beijing2008.cn/culture/festivals/exhibition/n214101234.shtml |title=Beijing 2008 will be best-ever Games: Samaranch |date=2007-06-25 |accessdate=2007-06-25 |publisher=BOCOG |archive-date=2008-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080801134113/http://en.beijing2008.cn/culture/festivals/exhibition/n214101234.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang paghirang ng Tsina bilang punung-abalang bansa ay nagkabunga ng mga puna ng mga ilang politiko at [[Di-pampamahalaang organisasyon|NGO]] na nag-aalintana sa tala ng karapatang pantao ng Tsina.&lt;ref&gt;Ian Traynor and Jonathan Watts: ''[http://www.guardian.co.uk/world/2008/mar/29/germany.olympicgames2008 Merkel says she will not attend opening of Beijing Olympics.]'' Guardian on-line. 29 Marso 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amnesty International: ''[http://www.amnesty.org/en/library/asset/ASA17/075/2008/en/1f55daf2-37c8-11dd-9ec6-1d6085451ee8/asa170752008eng.pdf China: The two faces of the Beijing Olympics.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080904012239/http://www.amnesty.org/en/library/asset/ASA17/075/2008/en/1f55daf2-37c8-11dd-9ec6-1d6085451ee8/asa170752008eng.pdf |date=2008-09-04 }}'' 1 Hunyo 2008.&lt;/ref&gt; Samantala, nagbabala ang Tsina at iba pa laban sa pamumulitika ng Olimpiko.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.xinhuanet.com/english/2007-10/19/content_6906706.htm|title=Do not politicize Olympic Games, warns BOCOG official  |publisher=Xinhua |date=2007-10-19 |accessdate=2008-08-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.iht.com/articles/ap/2008/04/14/asia/AS-GEN-China-Pakistan.php |title=Pakistan's Musharraf criticizes efforts to politicize Olympics |publisher=International Herald Tribune |date=2008-04-14 |accessdate=2008-08-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080414074546/http://www.iht.com/articles/ap/2008/04/14/asia/AS-GEN-China-Pakistan.php |archivedate=2008-04-14 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ang Palaro ay nakapaglikha ng 43 bagong pandaigdigang tala at 132 bagong pangkat ng mga Olimpikong tala.&lt;ref&gt;Mixed legacy likely as China's Olympics conclude, http://news.yahoo.com/s/ap/20080825/ap_on_sp_ol/oly_closing_ceremony;_ylt=AgjrQQDt0S88wMxFEm2g83us0NUE{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, David Crary, AP, 25 Agosto 2008&lt;/ref&gt; Isang tala ng 87 bansa na nanalo ng mga medalya sa panahon ng Palaro. Ang mga Tsinong manlalaro ay nakapagkamit ng 51 medalyang ginto, ang pangalawang pinakamalaking hakot ng pambansang kuponan sa isang makabagong, di-binoboykot na Palarong Tag-init.&lt;ref&gt;http://news.xinhuanet.com/english/2008-08/25/content_9706148.htm&lt;/ref&gt; Si [[Michael Phelps]] ay nakabasag ng mga tala ukol sa pinakamaraming gintong medalya sa isang Olimpiko at ukol sa gintong medalyang pangkarera para sa isang Olimpiyano. Nakahawak si [[Usain Bolt]] ng nakaugaliang titulong &quot;Pinakamabilis na Tao sa Daigdig&quot; sa pamamagitan ng mga bagong pandaigdigang tala sa mga banat ng 100m at 200m.

== Anyaya ng pag-aalok ==
{{main|Mga anyaya ng pag-aalok para sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008}}
[[Talaksan:National museum of China 2008 countdown clock.jpg|thumb|left|Pagbibilang ng panahon]]
{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;right&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot; | Mga bunga ng pag-aalok ng Palarong Olimpiko
|-
! Lungsod
! NOC
| bgcolor=&quot;silver&quot; |'''Unang yugto'''
| bgcolor=&quot;silver&quot; |'''Ika-2 yugto'''
|-
| [[Beijing]] || {{flagicon|China}} [[Tsina]] || align=&quot;center&quot;| '''44''' || align=&quot;center&quot;| '''56'''
|-
| [[Toronto]] || {{flagicon|Canada}} [[Kanada]] || align=&quot;center&quot;| 20 || align=&quot;center&quot;| 22
|-
| [[Paris]] || {{flagicon|France}} [[Pransiya]] || align=&quot;center&quot;| 15 || align=&quot;center&quot;| 18
|-
| [[Istanbul]] || {{flagicon|Turkey}} [[Turkiya]] || align=&quot;center&quot;| 17 || align=&quot;center&quot;| 9
|-
| [[Osaka]] || {{flagicon|Japan}} [[Hapon]] || align=&quot;center&quot;| 6 || align=&quot;center&quot;| —
|}
Nahalal ang Beijing bilang punung-abalang lungsod noong 13 Hulyo 2001, sa kapanahunan ng Ika-112 Pagpupulong ng [[Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko|IOC]] sa [[Moscow]], kung saan tinalunan ang [[Toronto]], [[Paris]], [[Istanbul]], at [[Osaka]]. Nauna sa pagpagpupulong, ang mga limang ibang lungsod ([[Bangkok]], [[Cairo]], [[Havana]], [[Kuala Lumpur]], at [[Seville|Sevilla]]) ay nagpasa ng paanyaya ng pag-aalok nguni't bumigong gumawa ng maikling tala noong 2000. Pagkatapos ng unang yugto ng halalan, nagkaroon ng makabuluhang pangunguna ang Beijing sa mga ibang kandidatong-lungsod. Ang Osaka ay nakatanggap ng anim na boto at iniwaksi.

Sa pangalawang yugto, nakandili ang Beijing ng [[ganap na nakararami]] ng mga naghalal, nagwawaksi ng pangangailangan ukol sa mga kasunod na yugto.&lt;ref name=&quot;Election&quot;&gt;{{cite web|url = http://www.olympic.org/uk/games/beijing/election_uk.asp |title = Beijing 2008: Halalan |publisher = Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko |accessdate = 2006-12-18}}&lt;/ref&gt;

Pagkatapos ng pagkapanalo, ipinahayag ni [[Li Lanqing]], ang pangalawang primero ng Tsina &quot;Ang pagkapanalo ng paanyaya ng pag-aalok ng 2008 Olimpiyada ay halimbawa ng katatagang panlipunan ng pandaigdigang pagkakilala ng Tsina, kaunlaran sa ekonomiya at malusog ng pamumuhay ng mga [[Tsino]].&quot; Dati-rati, nag-alok ng Beijing ang pagiging punung-abala sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2000]]. Namuno sa halalan sa mga tatlong yugto, nguni't natalo nang sa huli sa [[Sydney]] sa huling yugto noong 1993.
{{-}}

== Mga lugar ng pagdadausan ==
{{Main2|Mga lugar ng pagdadausan ng Palarong Olimpiko 2008}}
Sa Mayo 2007, nakapagsimula sa pagtatayo ang mga 31 gusali ng pagdadausan sa Beijing.&lt;ref name=&quot;Under construction&quot;&gt;{{cite news |publisher=BOCOG |date=2007-05-11 |accessdate=2007-05-11 |url=http://en.beijing2008.cn/01/32/article214073201.shtml |title=Lahat ng mga lugar ng pagdadausan na nakabatay sa Beijing ay nakatayo pa lamang |archive-date=2008-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080126161002/http://en.beijing2008.cn/01/32/article214073201.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Namuhunan din ang pamahalaan ng Tsina sa pagsasaayos at pagtatayo ng mga anim na gusali ng pagdadausan sa labas ng Beijing gayundin ang 59 na sentro ng pagsasanay. Ang mga halimbawang [[Arkitektura|pang-arkitektura]] ay mga [[Pambansang Istadyum ng Beijing]], [[Mga lugar ng pagdadausan ng Palarong Olimpiko 2008#Pambasang Istadyum na Panloob ng Beijing|Pambasang Istadyum na Panloob ng Beijing]], [[Pambansang Sentro ng Akwatika ng Beijing]], [[Mga lugar ng pagdadausan ng Palarong Olimpiko 2008#Pansamantalang lugar ng pagdadausan ng paligsahan|Sentrong Pangkumbensiyon ng Luntiang Olimpiko]], at [[Mga lugar ng pagdadausan ng Palarong Olimpiko 2008#Istadyum Panloob ng Wukesong|Sentrong Pangkulturang Wukesong at Palakasan]]. Halos 85 bahagdan ng badyet sa [[pagtatayo ng gusali]] para sa anim na pagdadarausan ay pinondohan ng [[Dolyar ng Estados Unidos|EU$]]2.1 daplot ([[Renminbi|RMB]]17.4 na daplot) sa mga korporasyong alok at salaping pambayad. Ang mga pamumuhunan ay inaasahan mula sa mga korporasyon na naghahanap ng mga karapatan sa pag-aari pagkatapos ng '''Palarong Olimpiko 2008'''. Ang mga gusali ng pagdadausan ay pag-aari at pinamahala ng ''Pangkalahatang Pamamahala ng Palakasan ng Estado'', na gagamitin na mga ito pagkatapos ng Olimpiko para sa susunod na mga pambansang kuponang pampalakasan at kaganapan.

Ang mga ibang kaganapan ay gaganapin sa labas ng Beijing, tulad ng [[Putbol sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008|putbol]] (sa [[Qinhuangdao]], [[Shanghai]], [[Shenyang]], at [[Tianjin]]), [[Paglalayag sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008|paglalayag]] (sa [[Qingdao]]), at [[Pangangabayo sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008|pangangabayo]] (sa [[Hong Kong]], dahil sa &quot;walang katiyakan ng mga sakit hinggil sa kabayo at pangunahing paghihirap sa pagtatag ng sona ng malaya sa sakit.&quot;)&lt;ref&gt;[http://en.beijing2008.com/46/67/column211716746.shtml Mga Lugar ng Pagdadausan ng Olimpiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070613133254/http://en.beijing2008.com/46/67/column211716746.shtml |date=2007-06-13 }}, Beijing 2008. Nakuha noong 15 Mayo 2006.&lt;/ref&gt;

=== Pambansang Istadyum ng Beijing ===
{{main|Pambansang Istadyum ng Beijing}}
[[Talaksan:Beijing national stadium 4.jpg|thumb|right|300px|Pambansang Istadyum ng Beijing]]
Ang puso ng Palarong Olimpiko 2008 ay nasa Pambansang Istadyum ng Beijing na may palayaw na &quot;Pugad ng Ibon&quot; dahil sa anyong pugad ng gusali.&lt;ref name=&quot;391 days left&quot;&gt;{{cite news |url=http://olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=2244 |title=Ang Palarong Olimpiko papuntang Beijing |publisher=Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko |date=2007-07-13 |accessdate=2007-07-16}}&lt;/ref&gt; Nagsimulang itayo ang istadyum noong 24 Disyembre 2003. Inanyayahan ng mga opisyal ng pamahalaan ang mga arkitekto na sumali sa paligsahan ng disenyo. Ang [[Herzog &amp; de Meuron]] Architekten AG, isang samahang pang-arkitektura mula sa [[Switzerland]] at nakipagsaubatan sa Pangkat ng Disenyong Pang-arkitektura at Pagsasalik ng Tsina, ay nanalo sa paligsahan. Ang istadyum ay nagbabantad ng [[kongkreto]]ng kalansay na may anyo ng balag na nagbubuo ng tagayang istadyum at may kakayahang magpaupo ng 80,000 katao. Ang Pambansang Istadyum ng Beijing ay pagdadarausan ng mga seremonya ng pagbubukas at pagtatapos, gayundin sa mga kaganapan ng atletika at putbol. Kamakailan, ang Nayong Olimpiko ng Beijing ay nabuksan noong 16 Hulyo 2008 at sa publiko noong 26 Hulyo 2008.

=== Sentrong Pambansa ng Akwatika ng Beijing ===
{{main|Sentrong Pambansa ng Akwatika ng Beijing}}
[[Talaksan:Beijing National Aquatics Centre 1.jpg|thumb|right|400px|Pambansang Sentro ng Akwatika ng Beijing]]
Ang mga kaganapang [[Paglalangoy sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008|paglalangoy]], [[Pagtalong-sisid sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008|pagtalong-sisid]] at [[Sabayang paglalangoy sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008|sabayang paglalangoy]] ay gaganapin sa Pambansang Sentro ng Akwatika ng Beijing sa panahon ng Olimpiyada. Ang kaganapang [[polong pantubig sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008|polong pantubig]] ay likas na gaganapin sa lugar na ito subali't lumipat sa Natatoryum na Ying Tung.

Ang '''Tubig Kubo''' o '''[H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O]&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;''', ang palayaw ng gusali, ay dinisenyo ng PTW Architects (isang Awstralyanong kompanyang [[Arkitektura|pang-arkitektura]])&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ptw.com.au/ |title=PTW&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2008-08-02 |archive-date=2008-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718174101/http://www.ptw.com.au/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, Sabansaang Disenyo ng CSCEC at [[Arup]] na may mga Inhinyerong panggusaling Arup na nagsaisip ng gusali. Itinayo ang gusali ng Korporasyon ng Inhineriyang Pagtatayo ng Estado ng Tsina (CSCEC). Binubuo ng siwang-bastagang bakal, ito ang pinakamalaking istrakturang benahang ETFE sa buong daigdig na may sukatang 100,000 metrong kubo ng unang EFTE na may walong isang-ikasanlibo ng isang dali lamang sa kabuuang kapal.&lt;ref name=&quot;pop-sci-nov06-84.85&quot;&gt;{{Harvard reference |Last=arup.com | Title=Best of What's New 2006 - Engineering | Journal=Popular Science | Volume=269 | Issue=6 | Year=2006 | Page=84-85}}&lt;/ref&gt; Ang pagbebenang ETFE ay nagkakaroon ng maraming ilaw at nakakabawas ng init nang higit kaysa sa makalumang salamin, nagdudulot ng katipiran sa halaga ng enerhiya nang 30%.&lt;ref name=&quot;pop-sci-nov06-84.85&quot;/&gt; Ang panlabas na gusali ay nakabatay sa [[istrakturang Weaire-Phelan]], isang [[linab]] (istrakturang na may anyo ng [[bula ng sabon]]).&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/7069401.stm Beijing venues - National Aquatics Centre], on BBC Sports.&lt;/ref&gt; Ang pasimundan ay hinulma sa pamamagitan ng pagbitag ng isang hiwa ng linab at napili ito sa pagtatangi sa linab na Kevin sapagka't ang higit na maraming hugnayang istrakturang Weaire-Phelan ay nagbubunga sa higit na iregular, organikong pasimundan kaysa sa mga hiwa sa pamamagitan na nakagawiang linab na Kevin.&lt;ref&gt;[http://www.guardian.co.uk/science/2004/may/06/research.science1 Welcome to WaterCube, the experiment that thinks it's a swimming pool] by Peter Rogers in The Guardian, 6 Mayo 2004&lt;/ref&gt;

Ang gusali ay may kakayahang magpaupo ng 17,000 katao sa panahon ng laro na magbabawas sa 6,000 pagkatapos. Ito ay may kabuuang lawak na 65,000 at magsasaklaw ng kabuuan ng 7.8 akre (32,000 metrong parisukat).&lt;ref name=&quot;pop-sci-nov06-84.85&quot;/&gt;

== Mga sagisag ==
[[Talaksan:Friendlies All.jpg|left|86px]]

=== Sagisag ng Olimpikong Beijing ===
{{main|Sumasayaw na Beijing}}
Ang sagisag ng Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008 ay nakikilala bilang [[Sumasayaw na Beijing]] ([[wikang Tsino|Tsino]]: 舞动的北京). Ang sagisag ay may pinaghalong pulang tatak na nakaugalian ng Tsino at isang representasyon ng [[Kaligrapiyang Tsino|kaligrapiyang]] [[Panitik na Tsino|panitik]] na ''jing'' ([[wikt:京|京]], &quot;pambansang kabisera&quot;, ito rin ang pangalawang panitik ng pangalang Tsino ng Beijing) na may anyong hinggil sa palakasan. Ang pagbubukas ng palad ng salitang kaligrapiya ay sumasagisag ng paanyaya ng Tsina sa daigdig upang ibahagi ang kanilang kultura. Tuwang-tuwa si [[Jacques Rogge]], pangulo ng [[Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko|IOC]], sa sagisag, nagsasabi, &quot;Ang inyong sagisag ay kagyat na nagbabatid ng nakakapangiming kagandahan at kapangyarihan ng Tsina kung saan naglalangkap sa iyong pamana at inyong tao.&quot;&lt;ref name=&quot;Message&quot;&gt;{{cite news |url = http://english.peopledaily.com.cn/200308/03/eng20030803_121618.shtml |title = Ang Batid ni Rogge ukol sa Paglalantad ng Sagisag ng Olimpikong Beijing |publisher = People's Daily Online |date = 2003-08-03 |accessdate = 2006-12-19}}&lt;/ref&gt;

=== Sawikain ===
Ang sawikain para sa Olimpikong 2008 ay &quot;''Isang Daigdig, Isang Pangarap''&quot; ([[Payak na panitik ng wikang Tsino|payak na Tsino]]: 同一个世界 同一个梦想; [[Nakaugaliang karakter na Tsino|tradisyunal na Tsino]]: 同一個世界 同一個夢想; [[pinyin]]: Tóng Yíge Shìjiè Tóng Yíge Mèngxiang).&lt;ref name=&quot;Slogan&quot;&gt;{{cite news |title=Napili ang 'Isang Daigdig, Isang Pangarap' bilang Sawikaing Tikha para sa Palarong Olimpiko 2008 ng Beijing |url=http://en.beijing2008.cn/75/66/article211996675.shtml |date=2005-12-25 |publisher=[[BOCOG]] |accessdate=2007-05-05 |archive-date=2008-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408065343/http://en.beijing2008.cn/75/66/article211996675.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang sawikain ay nananawagan sa buong daigdig upang maging bahagi ng diwa ng Olimpiko at isulong ang magandang kinabukasan para sa sangkatauhan. Ito ay napili mula sa mga humigit ng 210,000 lumahok na ipinasa mula sa iba't ibang panig ng daigdig.&lt;ref name=&quot;391 days left&quot; /&gt;

=== Mga maskot ===
{{main|Fuwa}}
Ang mga Maskot ng 2008 Olimpiko ay ang mga limang [[Fuwa]] ([[wikang Tsino|Tsino]]: 福娃, sa literal na kahulugan &quot;mga masuwerteng manika&quot;). Ang Fuwa ay binubuo ng mga limang kasapi na pinapahiwatig na disenyo ng [[isda]], [[panda]], [[Olimpikong Apoy]], [[antilopeng Tibet]] at [[langaylangayan]].

Ang Fuwa bawat ay may kanilang pangunahing kulay, isa sa mga kulay ng limang [[Mga sagisag ng Olimpiko|Singsing ng Olimpiko]]. Ang mga limang Fuwa ay nagngangalang Beibei, Jingjing, Huanhuan, Yingying, at Nini. Kung ang unang pantig ng mga limang pangalan ay sabay-sabay na bibigkasin, ang bunga ay ang pangungusap na {{linktext|北|京|欢|迎|你}} (Běijīng huānyíng nĭ) na nangangahulugang &quot;''Binabati ka ng Beijing sa iyong pagdating.''&quot;&lt;ref name=&quot;Fuwa&quot;&gt;{{cite news |url = http://en.beijing2008.com/37/03/column211990337.shtml |title = Ang mga Opisyal na Maskot ng Palarong Olimpiko 2008 ng Beijing |publisher = BOCOG |accessdate = 2006-12-19}}&lt;/ref&gt;

== Pagpasa ng sulo ==
[[Talaksan:Official 2008 Summer Olympics Torch in Vilnius.jpg|right|thumb|2008 Sulong Olimpiko]]
Ang disenyo ng [[Apoy ng Olimpiko|Olimpikong sulo]] ay batay sa mga nakaugaliang kalatas at gumagamit ng nakaugaliang disenyong Tsino na kinikilalang &quot;Mga Kaaya-ayang Alapaap&quot; (祥云). Dinisenyo ang sulo upang mapanatili ang pagliyab ng apoy sa 65 kilometro bawat oras na hangin, at sa ulan ng hanggang sa 50 milimetro bawat oras.

[[Talaksan:Beijing 2008 Torch Relay Route.png|left|300px|thumb|Ang landas ng 2008 Pagpasa ng Sulong Olimpiko]]

Ang pagpasa, na may tikhang '''Paglalakbay ng Kalawili''', ay inaasahang tatagal sa loob ng 130 araw at binubuhat ang sulo {{convert|137000|km|mi|abbr=on}}—ang pinakamahabang layo ng anumang pagpasa ng sulong Olimpiko mula't sapul nagsimula ang nakaugalian sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1936|Palarong Berlin 1936]].&lt;ref name=&quot;IOC torch&quot;&gt;{{cite news |date=2007-04-26 |title=Beijing 2008: Nagpahayag ng BOCOG ang Tumpa ng Pagpasa ng Sulo ng Olimpiko |url=http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=2147 |publisher=[[Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko]] |accessdate=2007-04-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nytimes.com/2008/04/09/world/09torch.html?_r=1&amp;ex=1365393600&amp;en=2c75ea71d3f9215b&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss&amp;oref=slogin|title=Mga Opisyal Inaasahang Matuloy ang Sulong Olimpiko sa Landas}}&lt;/ref&gt; Sa ngayon, ang pagpasa ng sulo ay binansagang &quot;sakunang ugnayang pampubliko&quot; ng ''The Times''&lt;ref name=&quot;Public Relations Disaster&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/olympics/article3811649.ece |title=Britain sends mandarins to China on subtle mission |date=2008-04-25 |accessdate=2007-04-27 |publisher=The Times |archive-date=2008-12-02 |archive-url=https://archive.today/20081202103227/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/olympics/article3811649.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ukol sa Tsina, na may mga protesta ng tala ng paglabag ng karapatang pantao, lalong-lalo na sa [[Tibet]].

Nagsimula ang pagpasa ng sulo noong 24 Marso 2008, sa [[Olimpiya, Gresya]]. Mula roon, naglakbay ito sa Gresya patungong [[Istadyum ng Panathinaiko]] sa [[Atenas]], at sumunod sa Beijing, na dumating noong Marso 31. Mula Beijing, sinundan ng sulo ang landas na dumadaan sa bawat [[lupalop]] maliban sa [[Antartika]]. Nakarating ang sulo sa mga lungsod sa [[Daang Seda]], na sumasagisag ng mga lumang ugnayan sa pagitan ng Tsina at mga iba't ibang panig ng daigdig. Ang kabuuan ng 21,880 tagapagdala ng sulo ay napili mula sa panig ng daigdig ng mga iba't ibang organisasyon at entidad.&lt;ref name=&quot;BOCOG relay&quot;&gt;{{cite news |publisher=[[BOCOG]] |url=http://torchrelay.beijing2008.cn/en/news/headlines/n214042288.shtml |title=Ang Nakaplanong Landas ng Pagpasa ng Sulong Olimpiko ng Beijing 2008 and Disenyo ng Sulo inilabas |date=2007-04-26 |accessdate=2007-04-26 |archive-date=2007-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070429041207/http://torchrelay.beijing2008.cn/en/news/headlines/n214042288.shtml |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080308103032/http://torchrelay.beijing2008.cn/en/news/headlines/n214042288.shtml |date=2008-03-08 }}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Tibet Protests.jpg|right|thumb|Mga nagpoprotesta para at laban sa [[Kilusan para sa Kalayaan ng Tibet]], sa kapanahunan ng pagpasa ng sulong pang-Olimpiyada sa [[San Francisco, California|San Francisco]].]]

Ang sabansaang bahagi ng pagpasa ay nagkaroon ng mga maraming suliranin, ang buwanang pandaigdigang paglakbay ay napakita ng mga malawakang protesta sa paglabag ng mga karapatang pantao ng Tsina at kasalukuyang pagpaparusa sa Tibet.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article3697392.ece| title=Sinagalsal ng mga nagpoprotesta ng Tibet ang mga nagsasaayos upang hupain ang apoy ng Olimpiko sa Paris| date=2008-04-07| publisher=[[The Times]]| last=Bremner| first=Charles| access-date=2008-08-02| archive-date=2008-07-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20080726124548/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article3697392.ece| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Nang dahil sa mga suliranin sa Londres na nagbantang papatayin ang apoy, hindi natuloy ang pagpasa ng sulo sa [[Paris]], [[Pransiya]]. Ang Amerikanong yugto ng paglalakbay sa San Francisco noong Abril 9 ay binago na walang dating babala upang maiwasan ang mga ilang pangyayari, bagama't mayroon pa ring demonstrasyon sa kahabaan ng orihinal na landas.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7339380.stm?| title= Hinahara ng kalituhan ang pagpasa ng sulo sa EU| date=2008-04-09| publisher=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt; Ang pagpasa ay higit na ipinaliban at pinadali pagkatapos ng lindol sa [[Sichuan]] na nadamay ang kanlurang Tsina.

Nakarating ang apoy sa tuktok ng [[Bundok Everest]]&lt;ref name=&quot;BOCOG relay&quot; /&gt; sa isang 108&amp;nbsp;km (67&amp;nbsp;mi) lansangan na nag-iiskala ang gilid na Tibet ng bundok lalo na naitayo para sa pagpasa. Ang $19.7 angaw na proyektong [[aspalto]] at lumawak mula [[Kundado ng Tingri]] ng [[Prepektura ng Xigazê]] sa [[Base Kampo ng Everest]].&lt;ref name=&quot;Everest road&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/007200706200340.htm |title=Ang Tsina ay gagawa ng lansangan sa Bk Everest para sa 2008 Olimpiko |date=2007-06-20 |accessdate=2007-06-25 |publisher=The Hindu}}&lt;/ref&gt; Noong Marso 2008, pinagbawalan muna ng Tsina ang mga mamumundok sa pag-akyat ng gilid ng Bundok Everest at sumunod hinikayat ang pamahalaan ng Nepal na isara ang kanilang gilid sa gayon, na tinutukoy sa mga alintanag pangkapaligiran.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/asia/climbers-banned-from-everest-as-china-seeks-to-stop-protests-on-summit-796782.html|title=Climbers banned from Everest as China seeks to stop protests on summit|date=2008-03-17|accessdate=2008-03-23|publisher=The Independent|archive-date=2008-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080405092649/http://www.independent.co.uk/news/world/asia/climbers-banned-from-everest-as-china-seeks-to-stop-protests-on-summit-796782.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ito ay nagnunuynuy rin ng mga alintana ng pamahalaang Tsino na ang mga aktibistang [[Tibet]] ay maaaring subukang sirain ang mga plano sa pagpapadala ng Olimpikong sulo paakyat sa pinakamataas na tugatog sa buong daigdig.&lt;ref name=&quot;cnn13mar08&quot;&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/03/12/china.everest.ap/index.html |title=Tsina isinara ang gilid ng Everest sa mga nag-aakyat |date=2008-03-12 |accessdate=2008-03-13 |publisher=CNN |archive-date=2008-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080315011537/http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/03/12/china.everest.ap/index.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080315011537/http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/03/12/china.everest.ap/index.html |date=2008-03-15 }}&lt;/ref&gt;

== Medalya ==
[[Talaksan:Medalya Olimpiko 2008.jpg|thumb|right|Mga medalya ng Palarong Olimpiko 2008: pilak (kaliwa), ginto (gitna), tanso (kanan)]]
Ang medalya na igagawad sa mga nagwagi sa Palarong Olimpiko 2008&amp;nbsp;ng Beijing ay pambihira sapagka't ang likod ng mga medalya ay may singsing ng [[ihada]] bilang sagisag ng pambansang kultura. Ang disenyo ay nilikha ni Propesor Hang Hai na inandukha ng Lupon ng Pagsasaayos ng Palarong Olimpiko 2008. Ang ihada na ginamit ay nagmula sa minahan sa [[Kunlun]] sapagka't may natagpuang materyal na ihada sa malaki-laking dami ay may mataas na kalidad.

Nagbigay ng dalawang kondisyon ng [[Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko]] sa pagdidisenyo ng medalya ng Palarong Olimpiko:
* Ang disenyo ay dapat pambihira; at
* Ang disenyo ay dapat may katangian ng lugar na bansa kung saan ginaganap ang Palarong Olimpiko.

Maringal at magilas, ang mga medalya ay pinaghalo ng nakaugaliang kulturang Tsino at ang Olimpismo. Nagbibigay sa mga nanalo ng Palaro ang dakilang pitagan at pagbubunyi bilang pagkilala sa kanilang naisagawang tagumpay.&lt;ref name=&quot;Medalyang Olimpiko&quot;&gt;{{cite news |url = http://en.beijing2008.cn/67/83/article214028367.shtml |title = Ang mga Medalya ng Palarong Olimpiko ng Beijing inilabas |publisher = [[BOCOG]] |accessdate = 2007-03-27 |archive-date = 2008-09-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080903120551/http://en.beijing2008.cn/67/83/article214028367.shtml |url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

Sa kanyang talumpati, sinabi ni Jiang Xiaoyu, pangalawang pangulo sa tagapagpaganap ng BOCOG, na ang mga medalya ng Palarong Beijing 2008 ay magiging pangunahing bahagi ng pamanang pang-Olimpiko para sa Tsina. Ang disenyo ng mga medalya ay bunga ng kasipagan, katiyagaan at kasiglaan ng maraming tao. Ang mga medalya, ayon sa kanya, ay naglalangkap ng matatag na istilong Tsino at matikas na sining, at may kalawiling pagsasama ng kulturang Tsino sa Olimpismo, na naging daan sa pagpapalaganap ng Diwa ng Olimpiko at mga kaisipan ng Palarong Beijing, gayundin sa pagpapakita ng sining at kulturang Tsino, at ang mataas na antas ng disenyo at teknolohiya.&lt;ref name=&quot;Medalyang Olimpiko&quot;/&gt;

== Palakasan ==
[[Talaksan:Beijing Birds Nest Olympics track .jpg|thumb|right|Sa loob ng [[Pambansang Istadyum ng Beijing]] sa kapanahunan ng Palaro]]
[[Talaksan:Athletics 2008.png|frame|left|Ang piktogramang ito ay sumasagisag ng ''Atletika sa takbo''.]]
Ang programa para sa Palarong Olimpiko ng Beijing 2008 ay halos magkatulad sa nasa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2004|Palarong Olimpiko ng Atenas]] na ginanap noong 2004. Ang Olimpiyadang 2008 ay binubuo ng mga 28 palakasan, 302 kaganapan (165 kaganapang panlalaki, 127 kaganapang pambabae at 10 kagapang pinagsamang kasarian), isang kaganapan na humigit sa kabuuan kaysa sa nasa Atenas.

Lahat-lahatang siyam na bagong kaganapan ay magaganap, kung saan kabilang ang dalawa mula sa bagong disiplina ng [[pamimisikleta]]ng [[BMX]]. Maglalaban ang mga kababaihan sa 3000 m harang pangkarera sa unang pagkakataon. Bukod pa rito, ang kaganapang maratong paglalangoy para sa mga kalalakihan at kababaihan, humigit sa layo ng 10 kilometro, ay madadagdagan sa disiplina ng [[paglalangoy]]. Ang mga kaganapang pangkuponan (kalalakihan at kababaihan) sa [[pingpong]] ay mapapalitan sa mga kaganapang dalawahan. Sa [[eskrima]], ang kababaihang kuponang oropel at kababaihang kuponang sabre ay mapapalitan sa kalalakihang kuponang oropel at kababaihang kuponang [[espadang pang-eskrima]].{{Ref_label|B|b|none}}&lt;ref name=2008programme&gt;{{cite news |url = http://olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=1797 |title = Beijing 2008: Games Programme Finalised |publisher = International Olympic Committee |date = 2006-04-27 |accessdate = 2006-05-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1056.pdf Programme of the Games of the XXIX Olympiad, Beijing 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723070956/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1056.pdf |date=2011-07-23 }}, International Olympic Committee. Retrieved on 15 Mayo 2006.&lt;/ref&gt;

Ang [[Lupon sa Pagsasaayos ng Beijing]] ay nakapaglabas ng mga [[piktograma]] ng mga 35 disiplinang Olimpiko. Ang pangkat ng mga sagisag pampalakasan ay ipinangalan sa kagandahan ng karakter na pansagisag, dahil sa bawat pagkakahawig ng piktograma sa mga Tsinong [[sulat-sagisag]].&lt;ref name=&quot;pictograms&quot;&gt;{{cite news |url = http://en.beijing2008.com/37/34/article212033437.shtml |title = Pictograms of the Beijing 2008 Olympic Games unveiled |publisher = [[BOCOG]] |date = 2006-08-07 |accessdate = 2006-08-09 |archive-date = 2008-04-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080420182436/http://en.beijing2008.com/37/34/article212033437.shtml |url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080420182436/http://en.beijing2008.com/37/34/article212033437.shtml |date=2008-04-20 }}&lt;/ref&gt;

Ang mga sumusunod ay mga palakasan na magiging bahagi ng paligsahan ng mga Palarong ito. Ang bilang ng mga kaganapan sa bawat palakasan ay nakahimatong sa mga panaklong.

{{Columns-list|colwidth=30em|
*{{GamesSport|Aquatics|Format=d}}
**{{GamesSport|Diving|Events=8|Image=No|Format=d}}
**{{GamesSport|Swimming|Events=34|Image=No|Format=d}}
**{{GamesSport|Synchronized swimming|Events=2|Image=No|Format=d}}
**{{GamesSport|Water polo|Events=2|Image=No|Format=d}}
*{{GamesSport|Archery|Events=4|Format=d}}
*{{GamesSport|Athletics|Events=47|Format=d}}
*{{GamesSport|Badminton|Events=5|Format=d}}
*{{GamesSport|Baseball|Events=1|Format=d}}
*{{GamesSport|Basketball|Events=2|Format=d}}
*{{GamesSport|Boxing|Events=11|Format=d}}
*{{GamesSport|Canoeing|Format=d}}
**Slalom &lt;small&gt;(4)&lt;/small&gt;
**Sprint &lt;small&gt;(12)&lt;/small&gt;
*{{GamesSport|Cycling|Format=d}}
**BMX &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
**Road &lt;small&gt;(4)&lt;/small&gt;
**Track &lt;small&gt;(10)&lt;/small&gt;
**Mountain bike &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
*{{GamesSport|Equestrian|Format=d}}
**Dressage &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
**Eventing &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
**Jumping &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
*{{GamesSport|Fencing|Events=10|Format=d}}
*{{GamesSport|Field hockey|Events=2|Format=d}}
*{{GamesSport|Football|Events=2|Format=d}}
*{{GamesSport|Gymnastics|Format=d}}
**Artistic &lt;small&gt;(14)&lt;/small&gt;
**Rhythmic &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
**Trampoline &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
*{{GamesSport|Handball|Events=2|Format=d}}
*{{GamesSport|Judo|Events=14|Format=d}}
*{{GamesSport|Modern pentathlon|Events=2|Format=d}}
*{{GamesSport|Rowing|Events=14|Format=d}}
*{{GamesSport|Sailing|Events=11|Format=d}}
*{{GamesSport|Shooting|Events=15|Format=d}}
*{{GamesSport|Softball|Events=1|Format=d}}
*{{GamesSport|Table tennis|Events=4|Format=d}}
*{{GamesSport|Taekwondo|Events=8|Format=d}}
*{{GamesSport|Tennis|Events=4|Format=d}}
*{{GamesSport|Triathlon|Events=2|Format=d}}
*{{GamesSport|Volleyball|Format=d}}
**Beach volleyball &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
**Volleyball &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
*{{GamesSport|Weightlifting|Events=15|Format=d}}
*{{GamesSport|Wrestling|Format=d}}
**Freestyle &lt;small&gt;(11)&lt;/small&gt;
**Greco-Roman &lt;small&gt;(7)&lt;/small&gt;
}}

== Kalendaryo ==
Sa sumusunod na kalendaryo para sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008, kumakatawan ang bawat bughaw na kahon sa isang kaganapang pampaglisahan, katulad ng pagkakataong maipakita ang mga inaasahang katangian, sa araw na iyon.  Kumakatawan ang kahong dilaw sa mga araw kung kailan gaganapin ang kahuli-hulihang may paggagawad ng mga medalyang gantimpala para sa isang palaro.  Isang panghuling kaganapan ang bawat punglong-tuldok sa loob ng mga kahong ito, na kumakatawan ang bawat bilang ng punlong-tuldok bawat kahon sa bilang ng mga huling kaganapang ititimpalak sa araw na iyon.&lt;ref name=&quot;Calendar&quot;&gt;{{cite web |url = http://en.beijing2008.cn/cptvenues/schedule |title = Talatakdaan ng Paligsahan ng Palarong Olimpiko |publisher = [[BOCOG]] |accessdate = 2007-07-05 |archive-date = 2014-08-19 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140819000350/http://en.beijing2008.cn/cptvenues/schedule/ |url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

{{Kalendaryo Palarong Olimpiko 2008}}

== Palaro ==
=== Seremonya ng pagbubukas ===
{{main|Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008 seremonya ng pagbubukas}}
[[File:Beijing Olympics 2008.jpg|thumb|Seremonya ng Pagbubukas.]]
Ang seremonya ng pagbubukas ng Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008 ay ginanap sa [[Pambansang Istadyum ng Beijing]]. Nagsimula ito sa Ika-8&amp;nbsp;ng gabi o 20:00 [[Pamantayang Oras ng Tsina]] ([[UTC+8]]) noong 8 Agosto 2008.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tickets.beijing2008.cn/browse?category=8224&amp;major_category=8224&amp;game_type=olympic|title=Tickets Information - The official ticketing website of the BEIJING 2008 Olympic Games|access-date=2008-08-09|archive-date=2008-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080916112348/http://www.tickets.beijing2008.cn/browse?category=8224&amp;major_category=8224&amp;game_type=olympic|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916112348/http://www.tickets.beijing2008.cn/browse?category=8224&amp;major_category=8224&amp;game_type=olympic |date=2008-09-16 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.travelchinaguide.com/news/show.asp?nid=138 &quot;Beijing Confirms the Opening Ceremony Time for 2008 Olympics&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080809233016/http://www.travelchinaguide.com/news/show.asp?nid=138 |date=2008-08-09 }}, Travel China Guide. Hinango noong 2 Agosto 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.beijing2008.cn/ceremonies/n214508163.shtml|title=Opening Ceremony plan released|date=2008-08-06|publisher=Official website|accessdate=2008-08-08|archive-date=2013-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514004911/http://en.beijing2008.cn/ceremonies/n214508163.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ang [[8 (bilang)|bilang walo]] ay nauugnay sa kasaganaan at panibulos sa [[Mga bilang sa kulturang Tsino|kulturang Tsino]], at dito ito ay [[888|tatluhang walo]] para sa petsa ang isa ay timbaw para sa oras (malapit sa 08:08:08&amp;nbsp;ng gabi).&lt;ref name=&quot;Eight&quot;&gt;{{cite web |url=http://afgen.com/china8.html |title=Ang Bilang na Walo at mga Tsino |accessdate=2007-04-22}}&lt;/ref&gt; Ang seremonya ay kapwa-sumailalim sa direksiyon ni [[Zhang Yimou]], isang tagagawa ng pelikula at ang tagapangasiwa sa sayaw na si [[Zhang Jigang]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://en.beijing2008.cn/culture/ceremonies/n214143744.shtml |access-date=2008-08-27 |archive-date=2009-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428200852/http://en.beijing2008.cn/culture/ceremonies/n214143744.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ipinakita ito ang mga gumanap ng humigit 15,000 tagapagtanghal, at binansagang &quot;ang pinakakamangha-manghang Seremonya ng Pagbubukas ng Olimpiko na nilikha.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.thrfeed.com/2008/07/olympics-openin.html Olympics opening ceremony to have 15,000 performers -- The Live Feed &lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

Isang mayaman na pagtitipon ng mga lumang sining at kulturang Tsino na namamayani sa seremonya. Nagbukas ito na may pagpapalo ng mga tambol na [[Fou]] para sa pagbibilang ng oras. Kasunod, inilatag ang dambuhalang kalatas na naging sentro ng mga palabas. Ang opisyal na awit ng 2008 Olimpiko ay itinaghal nina [[Sarah Brightman]] ng [[United Kingdom|Mga Nagkakaisang Kaharian]] at [[Liu Huan]] ng [[Tsina]] at pinamagatang ''[[You and Me (tikhang awit)|Ikaw at Ako]]''.&lt;ref&gt;[http://www.reuters.com/article/topNews/idUST29313420080807 FACTBOX: Fears, foul-ups and triumphs at past Olympic openings&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; Ang huling tumanggap sa pagpasa ng Olimpikong Sulo, ang dating Tsinong manlalaro ng [[himnastika]] na si [[Li Ning]] ay ang nagsindi ng [[kawang]], pagkatapos nakabitin sa hangin sa pamamagitan ng mga kawad at nakabuo ng ikot ng Pambansang Istadyum sa taas na bubong ng Istadyum sa hangin.

Ang pagpasok na parada ng mga manlalarong mananaligsa ay naiiba mula sa mga nakaraang seremonya ng Olimpiko, na ang mga pambasang kuponan ay hindi pumasok sa ayos ng mga alpabeto ng mga punong-abalang bansa. Mula nang walang alpabeto ang Tsino, ang mga kuponan ay pumasok sa ayos (pinakamababa muna) batay sa bilang ng mga guhit ng panulat ng mga pagsasalin ng [[Tsinong karakter na panitik]]; ito ay karaniwang paraan ng [[kulasyon]] ukol sa wikang Tsino, tulad ng sistemang [[ayos ng panulat ng apelyido]]. Ang bunga, ang Awstralya (karaniwang isa sa mga unang kuponan na pumapasok sa istadyum) ay naging isa sa mga huling kuponan, na ang unang karakter na panitik ng pangalang Tsino ng Awstralya (澳大利亚) na may 16 na guhit. Ang nakaugaliang Olimpiko ay mauunang pumasok ang Gresya at nananatiling mahuhuli sa pagpasok ang punung-abalang bansa (Tsina).

Ang seremonya ng pagbubukas ay pinuri ng mga manonood at mga tagamediyang pandaigdigan bilang kamangha-mangka at kaakit-akit.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5ibNAUAq-kZNOy3LmO9HAI2cN-smg|title=Press hails 'greatest ever' Olympic opening show|publisher=[[Agence France-Presse]]|date=2008-08-09|accessdate=2008-08-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080812004040/http://afp.google.com/article/ALeqM5ibNAUAq-kZNOy3LmO9HAI2cN-smg|archivedate=2008-08-12|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080812004040/http://afp.google.com/article/ALeqM5ibNAUAq-kZNOy3LmO9HAI2cN-smg |date=2008-08-12 }}&lt;/ref&gt; Si Hein Verbruggen, tagapangulo ng Komisyon sa Pakikipagtulungan ng IOC para sa Ika-XXIX na limpiko, ay tinawag ang seremonya na &quot;isang marangya, huwarang tagumpay.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Verbruggen: Opening Ceremony a grand success |url=http://en.beijing2008.cn/news/official/ioc/n214520633.shtml |access-date=2008-08-28 |archive-date=2009-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428182913/http://en.beijing2008.cn/news/official/ioc/n214520633.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Tinawag ng isang mulinsuri ng seremonya ng pagbubukas mula sa mga panig ng daigdig na &quot;marangya at walang taglay na politika&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.thrfeed.com/2008/08/olympics-review.html Olympics opening ceremony reviews -- The Live Feed &lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; Ito ay inakala na ang mga tunay na paputok ay lubos na mapanganib sa pagkunan ng pelikula mula sa helikopter; na nabanggit, ang mga ibang kuha ng kamera ay lumikha upang ibahagi ang kunwaring kuhang panghimpapawid ng tagpo. Ang isa pang pagpapaganda sa pagpupunyagi ng Tsina para sa kadalisayan ng Palarong Tag-init ay ang paggamit ng isang batang babae na itinuring higit na magandang ipalabas upang ibigkas ang awit ng isa pang batang babae sa simula ng pagbubukas ng seremonya na may pinakmagatang [[Dalit para sa Inang-bayan]].&lt;ref&gt;[http://www.wopular.com/node/980390 Olympic opening uses girl's voice, not face]{{Dead link|date=Oktubre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Ang isa pang bahagi ng seremonya ay nagtatampok ng mga 56 na bata na may bitbit na malaking watawat ng Tsina, na 55 sa kanila ay nakasuot ng mga nakaugaliang kasuotan ng [[mga katutubo sa Tsina]]. Ang mga bata na nagsusuot ng mga kasuotang pangkatutubo ay inilarawan sa opisyal na programa bilang mga kasapi ng kanilang pangkat na pangkatutubo, subali't sa knabukasan inilahad na sila ay likas na [[Tsinong Han]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/olympics/2561979/Beijing-Olympics-Ethnic-children-exposed-as-fakes-in-opening-ceremony.html |title=Beijing Olympics: 'Ethnic' children exposed as fakes in opening ceremony - Telegraph |author=By Richard Spencer in Beijing Last Updated: 11:04AM BST 15 Agosto 2008 |accessdate=2008-08-25}}&lt;/ref&gt;

Humigit 100 higpuno, puno ng estado at puno ng pamahalaan gayundin ang mga 170 Ministro ng Palakasan na dumalo sa Palarong Olimpiko ng Beijing.&lt;ref&gt;[http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=2698 Magpupulong ang Pangulo ng IOC sa mga pinunong pandaigdig]&lt;/ref&gt;

Narito ang mga ilang tagpo ng Seremonya ng Pagbubukas ng Palarong Olimpiko ng Beijing 2008:
&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Image:2008 Summer Olympics Opening Ceremony 2.jpg|Mga paputok sa kalagitnaan ng Seremonya ng Pagbubukas
Image:2008 Summer Olympics Opening Ceremony 3.jpg|Mga magagarang paputok sa Pambansang Istadyum
Image:2008 Summer Olympics Opening Ceremony 5.jpg|Ang pagtatanghal ng mga kalalakihan
Image:2008 Summer Olympics Opening Ceremony 6.jpg|Mga batang Tsino na may bitbit na watawat ng Tsina
Image:2008 Summer Olympics Opening Ceremony 8.jpg|Ang pagtatanghal ng mga kababaihan
Image:2008 Summer Olympics opening ceremony.jpg|Mga paputok sa Pambasang Istadyum habang nagtatanghal
Image:2008 Summer Olympics Opening Ceremony 7.jpg|Isang batang lumilipad habang naglalaro ng saronggola
Image:2008 Summer Olympics Opening Ceremony 9.jpg|Umiilaw ang kanilang mga kasuotan habang nagtatanghal
Image:2008 Summer Olympics Opening Ceremony 10.jpg|Nakapagbuo ng replika ng Pugad ng Ibon
Image:2008 Summer Olympics Opening Ceremony 13.jpg|Isang awstranawt na lumilipad
Image:2008 Summer Olympics Opening Ceremony 4.jpg|Ang globo na may sumasayaw
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

=== Seremonya ng pagtatapos ===
{{main|Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008 seremonya ng pagsasara}}
Ang Seremonya ng Pagtatapos ng Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008 ay nagwawakas ng Palarong Beijing noong 24 Agosto 2008. Nagsimula ito sa ika-8&amp;nbsp;ng gabi [[Pamantayang Oras ng Tsina]] ([[UTC+8]]), at ginanap sa [[Pambasang Istadyum ng Beijing]].

Ang Ceremonya ay kabilang ang paglipat ng Palaro mula Beijing sa [[Londres]]. Ipinasa ni [[Guo Jinlong]], Pununglungsod ng Beijing ang [[Mga sagisag ng Olimpiko#Watawat|watawat ng Olimipiko]] sa Pununglungsod ng Londres [[Boris Johnson]], kasunod ang palabas na inihanda ng [[Lupon sa Pagsasaayos ng Londres para sa Palarong Olimpiko]] (LOGOC).&lt;ref&gt;[http://www.wopular.com/node/1083247 Grand spectacle closes Beijing's Olympics]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== Mga lumalahok na NOC ===
[[Talaksan:2008 Summer Olympic games countries.svg|thumb|left|250px|Mga lumalahok na bansa]]
Sumunod ang Seremonya ng Pagbubukas noong 8 Agosto 2008, ang lahat maliban sa isa (Brunei) ng mga kasalukuyang 205 Pambansang Lupong Olimpiko (NOC)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.olympic.org/uk/organisation/noc/index_uk.asp |title=Mga Pambansang Lupon ng Olimpiko |publisher=Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko |accessdate=2008-03-11}}&lt;/ref&gt; ay lalahok. Ang [[Tsina sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008|Tsina]] at ang [[Estados Unidos sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008|Estados Unidos]] ay may pinakamalaking kuponan, na may bilang 639 at 595 sa kani-kanilang kuponan. Maraming bansa ay kumakatawan sa palaro sa pamamagitan ng isang manlalaro.

Ang malalangoy mula sa [[Timog Aprika]] na si [[Natalie du Toit]], (limang beses na gintong medalista sa [[Palarong Paralimpiko sa Tag-init|Paralimpiko ng Atenas 2004]]), ay nakwalipika sa pakikipagpaligsahan sa Olimpikong Beijing, kung kaya nakagawa ng kasaysayan na maging unang [[Amputasyon|naputulan]] na makwalipika para sa Palarong Olimpiko mula kay [[Olivér Halassy]] noong 1936.&lt;ref&gt;[http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=/sport/2008/05/04/sbswim104.xml &quot;Mga Pangarap nadala ni Natalie Du Toit sa Beijing&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080706000048/http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=%2Fsport%2F2008%2F05%2F04%2Fsbswim104.xml |date=2008-07-06 }}, ''The Telegraph'', 4 Mayo 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://sports.espn.go.com/oly/swimming/news/story?id=3379722 &quot;Du Toit, na nawalan ng binti sa sakuna sa iskuter, ay lalangoy sa Palarong Beijing&quot;], Reuters, 3 Mayo 2008&lt;/ref&gt; Si [[Natalia Partyka]] (na ipinanganak na walang kanang bisig) ay lalaban sa Pingpong para sa [[Polonya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/blog/2008/06/18/natalia-paralympic-and-olympic-athlete.php|title=Natalia: Paralimpiko AT manlalarong Olimpiko|accessdate=2008-07-15|archiveurl=https://archive.today/20120906040512/http://www.london2012.com/about-us/our-vision/blog-archive/blog=natalia-paralympic-and-olympic-athlete/|archivedate=2012-09-06|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120906040512/www.london2012.com/blog/2008/06/18/natalia-paralympic-and-olympic-athlete.php |date=2012-09-06 }}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Flag of Chinese Taipei for Olympic games.svg|215px|thumb|border|right|TPE]]
Tulad sa mga dating palaro mula 1984, ang mga manlalaro mula sa [[Republika ng Tsina]] ([[Taiwan|Taywan]]) ay nakikipagpaligsahan sa Olimpiko bilang ''[[Tsinong Taipei]]'' (TPE)&lt;ref&gt;[http://en.olympic.cn/china_oly/history/2004-03-27/121827.html &quot;Ang Pagbabalik sa Tungkulin sa Kilusang Olimpiko&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902174729/http://en.olympic.cn/china_oly/history/2004-03-27/121827.html |date=2017-09-02 }}, Lupong Olimpiko ng Tsina, 27 Marso 2004&lt;/ref&gt; sa ilalim ng &quot;Olimpikong watawat ng Tsinong Taipei&quot; at paggamit ng Awit ng Pambansang Palwis bilang kanilang opisyal na awit. Ang paglalahok ng Taywan ay nagkaroon ng pagdududa dahil sa mga di-pagkakaunawaan sa mga designasyon ng kuponan sa wikang Tsino, at mga alintana na ang Taywan ay magmamartsa sa Seremonya ng Pagbubukas sa kasunod na Tanging Administratibo ng Rehiyon ng Hong Kong.&lt;ref&gt;[http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,24123163-5013406,00.html &quot;Taiwan clears Games hurdle&quot;] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120526213717/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,24123163-5013406,00.html|date=2012-05-26}}, ''[[The Australian]]'', 4 Agosto 2008&lt;/ref&gt; Ang mga tagasuporta na nasa loob at labas ng lugar na pinagdadausan ay hindi pinapahintulutang ilatag ang [[watawat ng Republika ng Tsina]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121011142121/http://www.iht.com/articles/ap/2008/08/12/asia/AS-OLY-Taiwan-China.php &quot;Taiwanese plan to skirt Olympics flag ban&quot;], ''[[International Herald Tribune]] - Asia-Pacific'', 12 Agosto 2008&lt;/ref&gt;

Nasa ibaba ang isang tala ng lahat ng mga lumalahok na NOC (ang bilang ng mga mananaligsa sa bawat delegasyon ay nakadetalye sa mga saklong):

{{Mga NOC sa Palarong Olimpiko 2008}}

==== Mga pagbabago sa paglalahok ====
Ang [[Kapuluang Marshall]] at [[Tuvalu]] ay nakatipak ng kalagayan ng Pambansang Lupong Olimpiko sa 2006 at 2007.&lt;ref name=&quot;ONOC&quot;&gt;{{cite news| title = Sumali ang Kapuluang Marsiyal sa Pamilyang Olimpiko| url = http://www.oceaniasport.com/onoc/index.cgi?det=1&amp;intArticleID=331&amp;sID=12| publisher = [[ONOC]]| date = 2006-02-10| accessdate = 2006-12-17| archive-date = 2006-11-01| archive-url = https://web.archive.org/web/20061101071022/http://www.oceaniasport.com/onoc/index.cgi?det=1&amp;intArticleID=331&amp;sID=12| url-status = dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061101071022/http://www.oceaniasport.com/onoc/index.cgi?det=1&amp;intArticleID=331&amp;sID=12 |date=2006-11-01 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tuvalu&quot;&gt;{{cite news| title = Robert Meets IOC President| url = http://www.oceaniasport.com/tuvalu/| publisher = [[ONOC]]| date = 2005-04-02| accessdate = 2006-12-17| archive-date = 2005-10-18| archive-url = https://web.archive.org/web/20051018032511/http://www.oceaniasport.com/tuvalu/| url-status = dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051018032511/http://www.oceaniasport.com/tuvalu/ |date=2005-10-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;New NOCs accepted&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=2237 |title=Two new National Olympic Committees on board! |publisher=[[Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko]] |date=2007-07-06 |accessdate=2007-07-08}}&lt;/ref&gt;

Ang mga bansang [[Serbya]] at [[Montenegro]], na lumahok sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2004|Palarong Olimpiko ng Atenas 2004]] nang sama-sama bilang [[Serbya at Montenegro]], ay maglalaban na nag hiwalay. Tinanggap ang Lupong Olimpiko ng Montenegro bilang bagong Pambansang Lupong Olimpiko noong 2007.&lt;ref name=&quot;New NOCs accepted&quot; /&gt;

Ipinangako ng IOC na kilalanin ang bagong malayang Republika ng [[Kosovo]], nguni't hindi muna makipagpaligsahan sa Olimpiko sa panahong ito.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kikilalanin ng IOC ang Kosovo|publisher=News24|date=2008-02-17|url=http://www.news24.com/News24/Sport/More_Sport/0,,2-9-32_2272369,00.html|accessdate=2008-02-17|archive-date=2008-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080218125836/http://www.news24.com/News24/Sport/More_Sport/0,,2-9-32_2272369,00.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080218125836/http://www.news24.com/News24/Sport/More_Sport/0,,2-9-32_2272369,00.html |date=2008-02-18 }}&lt;/ref&gt;

Nagpulong ang [[Hilagang Korea]] at [[Timog Korea]] upang talakayin ang anumang bagay ng maaaring magpadala ng nagkaisanmg kuponan sa Olimpiko 2008,&lt;ref name=&quot;Korea1&quot;&gt;{{cite news | title = Koreas 'to unify Olympics teams'| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4396170.stm| publisher =[[BBC]] | date = 2006-05-14 | accessdate = 2006-12-17 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Korea2&quot;&gt;{{cite news | title = Two Koreas Make Progress in Creation of Unified Team| url = http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=1893| publisher =[[Pandaigdigang Lupong Olimpiko]] | date = 2006-09-05 | accessdate = 2006-09-10 }}&lt;/ref&gt; subali't nabigo ang panukala nang dahil sa mga di-pagkakaunawaan sa pagitan ng dalawang NOC sa proporsyon ng mga manlalaro mula sa mga dalawang bansa sa loob ng kuponan.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Koreas fail to agree on fielding joint team for Beijing Olympics |url=http://sports.yahoo.com/olympics/news?slug=ap-koreas-unifiedteam&amp;prov=ap&amp;type=lgns |publisher=[[Associated Press|AP]] |date=2007-02-13 |accessdate=2007-02-28 |archive-date=2016-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160924003051/http://sports.yahoo.com/olympics/news/?slug=ap-koreas-unifiedteam&amp;prov=ap&amp;type=lgns |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ang [[Brunei|Brunay]] ay dapat bahagi ng Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008. Subali't, sila'y hindi pinayagang lumahok noong Agosto 8, na nabigong magpatala ng isa sa mga manlalaro.&lt;ref&gt;{{cite news | title = Tinanggal ang Brunei Darussalam saPalarong Olimpiko ng Beijing | publisher = [[Xinhua]] | date = 2008-08-08 | url = http://www.china.org.cn/olympics/news/2008-08/08/content_16167337.htm | accessdate = 2008-08-08}}&lt;/ref&gt; Si [[Emmanuelle Moreau]], tagapagsalita ng IOC, ay nagpahayag na, &quot;ito ay malaking kahihiyan at nakakalungkot nang lubos ukol sa mga manlalaro na matalo dahil sa pasiya ng kanilang kuponan na sila'y magpatala. Sinubukan muli ng IOC para sa kanila hanggang sa huling sandali, tanghalian ng Biyernes &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;8 Agosto 2008, ang araw ng opisyal na pagbubukas], na sila'y kinakailangang magpatala, nguni't hindi nagpakita.&quot; &lt;ref&gt;[http://www.reuters.com/article/GCA-Olympics/idUSPEK32791920080808 Brunei hindi isinali sa Palarong Beijing]&lt;/ref&gt;

Ipinahayang [[Georgia (bansa)|Giyorgya]] noong 9 Agosto 2008 na ito ay kung tutuusing pag-aatras mula sa Palarong Olimpiko ng Beijing dahil sa [[Digmaan sa Timog Osetya 2008|biglaang kaguluhang pangmilitar sa Timog Osetya]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.news24.com/News24/Sport/Olympics2008/0,,2-9-2370_2372929,00.html |title=24.com - Olympics 2008 - Georgia poised to leave Beijing |date=2008-08-09 |accessdate=2008-08-25 |archive-date=2008-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080825021441/http://www.news24.com/News24/Sport/Olympics2008/0%2C%2C2-9-2370_2372929%2C00.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080825021441/http://www.news24.com/News24/Sport/Olympics2008/0%2C%2C2-9-2370_2372929%2C00.html |date=2008-08-25 }}&lt;/ref&gt;

=== Tala ng bilang ng medalya ===
{{main|Talaan ng mga medalya sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008}}
Ang pagraranggo sa talahanayang ito ay nakabatay sa kabatiran na inilaan ng [[Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko]]. Ang uring pagraranggo batay sa bilang ng mga gintong medalya ang isang bansa ay nakaipon (sa kontekstong ito ang isang bansa ay isang entidad na kumakatawan ng [[Pambansang Lupon ng Olimpiko]]). Ang bilang ng mga pilak na medalya ay nalilimi bilang kasunod at pagkatapos ang bilang ng mga tansong medalya. Kung, pagkatapos sa nasa itaas, ang mga bansa ay nananatiling pumapatas, ang magkatulad na pagraranggo ay binibigay at nakatala nang alpabetikal ng bansang-kodigo ng IOC.

Sa karagdagan, ang mga pumapatas para sa pangatlo sa [[:en:Swimming at the 2008 Summer Olympics - Men's 100 metre backstroke|100 m himbalangay panlalaki]] at [[:en:Swimming at the 2008 Summer Olympics - Men's 100 metre freestyle|100 m malayang-estilo panlalaki]] ay nangangahulugan na dalawang tansong medalya ay igagawad para sa mga kaganapang iyon.&lt;ref name=&quot;tie&quot;&gt;{{cite press release|title=GINTO: X2 PARA SA E.U.|publisher=[[The Globe and Mail]]|date=2008-08-12|url=http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/LAC.20080812.GOLDUS12/TPStory/Sports|accessdate=2008-08-12|quote=Arkady Vyatchanin ng Rusya at Hayden Stoeckel ng Awstralya ay nakapatas sa tanso.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080817100654/http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/LAC.20080812.GOLDUS12/TPStory/Sports|archivedate=2008-08-17|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Kaya, ang kabuuang bilang ng mga tansong medalya ay humigit kaysa sa kabuuang bilang ng ginto at pilak na medalya.

{{legend2|#ccf|Punung-abalang bansa (Tsina)|border=solid 1px #AAAAAA}}

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
{| {{RankedMedalTableOlimpiko|wikitable sortable}}
|-bgcolor=ccccff
| 1 ||align=left| {{flagIOCteam|CHN|Tag-init 2008}} || 51 || 21 || 28 || 100
|-
| 2 ||align=left| {{flagIOCteam|USA|Tag-init 2008}} || 36 || 38 || 36 || 110
|-
| 3 ||align=left| {{flagIOCteam|RUS|Tag-init 2008}} || 23 || 21 || 28 || 72
|-
| 4 ||align=left| {{flagIOCteam|GBR|Tag-init 2008}} || 19 || 13 || 15 || 47
|-
| 5 ||align=left| {{flagIOCteam|GER|Tag-init 2008}} || 16 || 10 || 15 || 41
|-
| 6 ||align=left| {{flagIOCteam|AUS|Tag-init 2008}} || 14 || 15 || 17 || 46
|-
| 7 ||align=left| {{flagIOCteam|KOR|Tag-init 2008}} || 13 || 10 || 8 || 31
|-
| 8 ||align=left| {{flagIOCteam|JPN|Tag-init 2008}} || 9 || 6 || 10 || 25
|-
| 9 ||align=left| {{flagIOCteam|ITA|Tag-init 2008}} || 8 || 10 || 10 || 28
|-
| 10 ||align=left| {{flagIOCteam|FRA|Tag-init 2008}} || 7 || 16 || 17 || 40
|-
| 11 ||align=left| {{flagIOCteam|UKR|Tag-init 2008}} || 7 || 5 || 15 || 27&lt;!--exclusive of the stripped medal of Lyudmila Blonska--&gt;
|-
| 12 ||align=left| {{flagIOCteam|NED|Tag-init 2008}} || 7 || 5 || 4 || 16
|-
| 13 ||align=left| {{flagIOCteam|JAM|Tag-init 2008}} || 6 || 3 || 2 || 11
|-
| 14 ||align=left| {{flagIOCteam|ESP|Tag-init 2008}} || 5 || 10 || 3 || 18
|-
| 15 ||align=left| {{flagIOCteam|KEN|Tag-init 2008}} || 5 || 5 || 4 || 14
|-
| 16 ||align=left| {{flagIOCteam|BLR|Tag-init 2008}} || 4 || 5 || 10 || 19
|-
| 17 ||align=left| {{flagIOCteam|ROU|Tag-init 2008}} || 4 || 1 || 3 || 8
|-
| 18 ||align=left| {{flagIOCteam|ETH|Tag-init 2008}} || 4 || 1 || 2 || 7
|-
| 19 ||align=left| {{flagIOCteam|CAN|Tag-init 2008}} || 3 || 9 || 6 || 18
|-
| 20 ||align=left| {{flagIOCteam|POL|Tag-init 2008}} || 3 || 6 || 1 || 10
|-
| 21 ||align=left| {{flagIOCteam|NOR|Tag-init 2008}} || 3 || 5 || 2 || 10
|-
| 21 ||align=left| {{flagIOCteam|HUN|Tag-init 2008}} || 3 || 5 || 2 || 10
|-
| 23 ||align=left| {{flagIOCteam|BRA|Tag-init 2008}} || 3 || 4 || 8 || 15
|-
| 24 ||align=left| {{flagIOCteam|CZE|Tag-init 2008}} || 3 || 3 || 0 || 6
|-
| 25 ||align=left| {{flagIOCteam|SVK|Tag-init 2008}} || 3 || 2 || 1 || 6
|-
| 26 ||align=left| {{flagIOCteam|NZL|Tag-init 2008}} || 3 || 1 || 5 || 9
|-
| 27 ||align=left| {{flagIOCteam|GEO|Tag-init 2008}} || 3 || 0 || 3 || 6
|-
| 28 ||align=left| {{flagIOCteam|CUB|Tag-init 2008}} || 2 || 11 || 11 || 24
|-
| 29 ||align=left| {{flagIOCteam|KAZ|Tag-init 2008}} || 2 || 4 || 7 || 13
|-
| 30 ||align=left| {{flagIOCteam|DEN|Tag-init 2008}} || 2 || 2 || 3 || 7
|-
| 31 ||align=left| {{flagIOCteam|MGL|Tag-init 2008}} || 2 || 2 || 0 || 4
|-
| 31 ||align=left| {{flagIOCteam|THA|Tag-init 2008}} || 2 || 2 || 0 || 4
|-
| 33 ||align=left| {{flagIOCteam|PRK|Tag-init 2008}} || 2 || 1 || 3 || 6&lt;!--exclusive of the two stripped medals of Kim Jong Su--&gt;
|-
| 34 ||align=left| {{flagIOCteam|ARG|Tag-init 2008}} || 2 || 0 || 4 || 6
|-
| 34 ||align=left| {{flagIOCteam|SUI|Tag-init 2008}} || 2 || 0 || 4 || 6
|-
| 36 ||align=left| {{flagIOCteam|MEX|Tag-init 2008}} || 2 || 0 || 2 || 4
|-
| 37 ||align=left| {{flagIOCteam|TUR|Tag-init 2008}} || 1 || 4 || 3 || 8
|-
| 38 ||align=left| {{flagIOCteam|ZIM|Tag-init 2008}} || 1 || 3 || 0 || 4
|-
| 39 ||align=left| {{flagIOCteam|AZE|Tag-init 2008}} || 1 || 2 || 4 || 7
|-
| 40 ||align=left| {{flagIOCteam|UZB|Tag-init 2008}} || 1 || 2 || 3 || 6
|-
| 41 ||align=left| {{flagIOCteam|SLO|Tag-init 2008}} || 1 || 2 || 2 || 5
|-
| 42 ||align=left| {{flagIOCteam|BUL|Tag-init 2008}} || 1 || 1 || 3 || 5
|-
| 42 ||align=left| {{flagIOCteam|INA|Tag-init 2008}} || 1 || 1 || 3 || 5
|-
| 44 ||align=left| {{flagIOCteam|FIN|Tag-init 2008}} || 1 || 1 || 2 || 4
|-
| 45 ||align=left| {{flagIOCteam|LAT|Tag-init 2008}} || 1 || 1 || 1 || 3
|-
| 46 ||align=left| {{flagIOCteam|BEL|Tag-init 2008}} || 1 || 1 || 0 || 2
|-
| 46 ||align=left| {{flagIOCteam|DOM|Tag-init 2008}} || 1 || 1 || 0 || 2
|-
| 46 ||align=left| {{flagIOCteam|EST|Tag-init 2008}} || 1 || 1 || 0 || 2
|-
| 46 ||align=left| {{flagIOCteam|POR|Tag-init 2008}} || 1 || 1 || 0 || 2
|-
| 50 ||align=left| {{flagIOCteam|IND|Tag-init 2008}} || 1 || 0 || 2 || 3
|-
| 51 ||align=left| {{flagIOCteam|IRI|Tag-init 2008}} || 1 || 0 || 1 || 2
|-
| 52 ||align=left| {{flagIOCteam|BRN|Tag-init 2008}} || 1 || 0 || 0 || 1
|-
| 52 ||align=left| {{flagIOCteam|CMR|Tag-init 2008}} || 1 || 0 || 0 || 1
|-
| 52 ||align=left| {{flagIOCteam|PAN|Tag-init 2008}} || 1 || 0 || 0 || 1
|-
| 52 ||align=left| {{flagIOCteam|TUN|Tag-init 2008}} || 1 || 0 || 0 || 1
|-
| 56 ||align=left| {{flagIOCteam|SWE|Tag-init 2008}} || 0 || 4 || 1 || 5&lt;!--exclusive of the stripped medal of Ara Abrahamian--&gt;
|-
| 57 ||align=left| {{flagIOCteam|CRO|Tag-init 2008}} || 0 || 2 || 3 || 5
|-
| 57 ||align=left| {{flagIOCteam|LTU|Tag-init 2008}} || 0 || 2 || 3 || 5
|-
| 59 ||align=left| {{flagIOCteam|GRE|Tag-init 2008}} || 0 || 2 || 2 || 4
|-
| 60 ||align=left| {{flagIOCteam|TRI|Tag-init 2008}} || 0 || 2 || 0 || 2
|-
| 61 ||align=left| {{flagIOCteam|NGR|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 3 || 4
|-
| 62 ||align=left| {{flagIOCteam|AUT|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 2 || 3
|-
| 62 ||align=left| {{flagIOCteam|IRL|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 2 || 3
|-
| 62 ||align=left| {{flagIOCteam|SRB|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 2 || 3
|-
| 65 ||align=left| {{flagIOCteam|ALG|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 1 || 2
|-
| 65 ||align=left| {{flagIOCteam|BAH|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 1 || 2
|-
| 65 ||align=left| {{flagIOCteam|KGZ|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 1 || 2
|-
| 65 ||align=left| {{flagIOCteam|COL|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 1 || 2
|-
| 65 ||align=left| {{flagIOCteam|MAR|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 1 || 2
|-
| 65 ||align=left| {{flagIOCteam|TJK|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 1 || 2
|-
| 71 ||align=left| {{flagIOCteam|VIE|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
| 71 ||align=left| {{flagIOCteam|ECU|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
| 71 ||align=left| {{flagIOCteam|ISL|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
| 71 ||align=left| {{flagIOCteam|MAS|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
| 71 ||align=left| {{flagIOCteam|RSA|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
| 71 ||align=left| {{flagIOCteam|CHI|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
| 71 ||align=left| {{flagIOCteam|SIN|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
| 71 ||align=left| {{flagIOCteam|SUD|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
| 79 ||align=left| {{flagIOCteam|ARM|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 6 || 6
|-
| 80 ||align=left| {{flagIOCteam|TPE|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 4 || 4
|-
| 81 ||align=left| {{flagIOCteam|AFG|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
| 81 ||align=left| {{flagIOCteam|VEN|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
| 81 ||align=left| {{flagIOCteam|EGY|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
| 81 ||align=left| {{flagIOCteam|ISR|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
| 81 ||align=left| {{flagIOCteam|MDA|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
| 81 ||align=left| {{flagIOCteam|MRI|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
| 81 ||align=left| {{flagIOCteam|TOG|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 1 || 1
|- class=&quot;sortbottom&quot;
!colspan=2| Lahat-lahat || 302 || 303 || 353 || 958
|}
&lt;/div&gt;

== Mga alintana at kontrobersiya ==
[[Talaksan:Human Rights Abuse Cannot Co-exist with Beijing Olympics.jpg|thumb|right|350px|Ang palwis na may nakasulat: &quot;Ang Pag-aalipusta sa Karapatang Pantao Ay Hindi Magkakatulad na Mangyari sa Olimpikong Beijing&quot;, ay nakunan ng larawan sa panahon ng pagbubukas ng kaganapang [[Pagpasa ng Sulo ng Karapatang Pantao]].]]
:''Punong lathalain: [[Kritismo ng Paralong Olimpiko sa Tag-init 2008]]''
Ang pagkakaiba-iba ng mga alintana sa palaro ay nakapaghiwatig ng iba't ibang entidad; kabilang ang mga paratang na nilabag ng Tsina ang [[Pag-alok ng Olimpikong Beijing 2008|pangakong]] ito upang payagang biksan ang paglapit ng mediya.&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2008/07/09/sports/olympics/09beijing.html?ref=olympics Two Concerns for Olympics - Air and Access - NYTimes.com]&lt;/ref&gt; iba't ibang paratang na paglabag sa karapatang pantao.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3545274,00.html|title=Protestors Rally in Europe on Eve of China Olympics|date=2008-08-07 |publisher=Deutsche Welle|accessdate=2008-08-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.canada.com/calgaryherald/news/theeditorialpage/story.html?id=c06e4f24-ea77-467c-960e-abc94721e094|title=China's un-Olympic human rights record|publisher=Calgary Herald|date=2008-08-09|accessdate=2008-08-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://canadianpress.google.com/article/ALeqM5iM4HoqRxdb5TWSCC16uQuHn2_q7g|title=Canadian protests over China's human-rights record continue prior to Games|date=2008-08-08|publisher=Haaretz|accessdate=2008-08-09}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[polusyon sa hangin]] sa lungsod ng Beijing at ang mga kalapit na lugar nito,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/olympics/2008-08/07/content_6912755.htm|title=Ji Xinpeng: Beijing welcomes you with its blue sky|accessdate=2008-08-08|work=China Daily|date=2008-08-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.yomiuri.co.jp/dy/world/20080727dy01.htm|title=Beijing failing to clear the air|date=2008-07-27|publisher=The Daily Yomiuri|accessdate=2008-08-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080803022637/http://www.yomiuri.co.jp/dy/world/20080727dy01.htm|archivedate=2008-08-03|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080803022637/http://www.yomiuri.co.jp/dy/world/20080727dy01.htm |date=2008-08-03 }}&lt;/ref&gt; iniluhog na [[Olimpikong boykoteo|boykoteo]],&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kosyrev|first=Dmitry |url=http://en.rian.ru/analysis/20080806/115849259.html|title=Beijing Olympics as a diplomatic convention|accessdate=2008-08-09|work=RIA Novosti|date=2008-08-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.haaretz.com/hasen/spages/1009630.html|first=Saul|last=Newman|title=Why Grandpa boycotted the Olympics|date=|publisher=Haaretz|accessdate=2008-08-09|archive-date=2008-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20080814031036/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1009630.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; mga babala na may anumang bagay ng maaaring mangyari na magpupunterya ng mga pangkat terorista ang Olimpikong Beijing&lt;ref&gt;[https://archive.today/20120526202130/www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20080425.wolyminterpol0425/BNStory/International/?page=rss&amp;id=RTGAM.20080425.wolyminterpol0425 ''Interpol says Olympic terror attack 'real possibility'.'' The Globe and Mail. Accessed: 25 Abril 2008]&lt;/ref&gt; nabigong [[2008 pagdaluhong ng Xinjiang|tangkang sabotahe]], nang binit na marahas na pag-aantala mula sa mga magpoprotestang maka-Tibet.&lt;ref name=&quot;interpol&quot;&gt;[http://uk.eurosport.yahoo.com/25042008/3/interpol-chief-warns-olympic-terror-threat.html ''Interpol chief warns of Olympic terror threat''. Yahoo! Eurosport UK. Accessed: 8 Agosto 2008]&lt;/ref&gt; mga kabilaning kalayaan sa relihiyon&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.voanews.com/english/2008-08-10-voa26.cfm|title=Bush Olympic Visit Highlights Religion in China|date=2008-08-10|publisher=Voice of America|first=Mike|last=O'Sullivan|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080812202904/http://www.voanews.com/english/2008-08-10-voa26.cfm|archivedate=2008-08-12|access-date=2008-08-17|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ang pagbabawal ng mga katutubong Tibet sa pagtatrabaho sa Beijing ukol sa laon ng palaro,&lt;ref&gt;[http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2008087495_olystrict02.html ''Seattle Times'' article]&lt;/ref&gt; mga puna ng mga patakaran ng may elektronikong pagmamasid nang sapilitan ng mga otel na minamay-ari nang pandaigdigan,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AFP: China plans to spy on Olympic hotel guests: US senator |url=http://afp.google.com/article/ALeqM5gAkDaSkHWHboscdhQZwdRBt6hZnw |access-date=2008-08-05 |archive-date=2008-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080805134246/http://afp.google.com/article/ALeqM5gAkDaSkHWHboscdhQZwdRBt6hZnw |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080805134246/http://afp.google.com/article/ALeqM5gAkDaSkHWHboscdhQZwdRBt6hZnw |date=2008-08-05 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-olyspy30-2008jul30,0,5823677.story Sen. Brownback says China monitoring Internet access in hotels - Los Angeles Times]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Associated Press: Senator: China spying on Internet use in hotels |url=http://ap.google.com/article/ALeqM5jiZadkVJSv7CQ7lHqBOIlkTqVmzgD927QP880 |access-date=2008-08-17 |archive-date=2008-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080826111343/http://ap.google.com/article/ALeqM5jiZadkVJSv7CQ7lHqBOIlkTqVmzgD927QP880 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080826111343/http://ap.google.com/article/ALeqM5jiZadkVJSv7CQ7lHqBOIlkTqVmzgD927QP880 |date=2008-08-26 }}&lt;/ref&gt; pag-aalis ng mga naninirahan,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/02/19/AR2008021901612.html|title=China Defends Relocation Policy|first=Maureen|last=Fan|work=[[The Washington Post]]|publisher =[[The Washington Post Company]]|date=2008-02-20|accessdate=2008-08-09|author2=Jie, Zhang}}&lt;/ref&gt; kamalasan sa tiket,&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.theage.com.au/news/web/british-fraud-ran-beijing-ticket-scam/2008/08/06/1217702097417.html|title=British fraud ran Beijing ticket scam|date=2008-08-06|publisher=theage.com.au |accessdate=2008-07-12}}&lt;/ref&gt; pananakit sa mga dayuhang mamahayag,&lt;ref name=&quot;The Washington Post&quot;&gt;{{cite web|url=http://voices.washingtonpost.com/livecoverage/2008/08/protest_zone_iii_purple_bamboo.html|title=After Friend Disappears, Ji Sizun Confronts Police and is Detained Himself|publisher=The Washington Post|date=2008-08-12|accessdate=2008-08-16|archive-date=2012-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20120112115101/http://voices.washingtonpost.com/livecoverage/2008/08/protest_zone_iii_purple_bamboo.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | first= | last= | author2= | title=Chinese police rough up British TV crew at Olympics | date=2008-08-13 | publisher=[[Google News]] | url=http://afp.google.com/article/ALeqM5irvrCdaocfBP2v4d714WFuK3cyZA | work=Associated Press | pages= | accessdate=2008-08-17 | language= | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080903002632/http://afp.google.com/article/ALeqM5irvrCdaocfBP2v4d714WFuK3cyZA | archivedate=2008-09-03 | url-status=live }}&lt;/ref&gt; mga hindi matiyak na [[lugar na protesta]],&lt;ref&gt;{{cite news | author= Jill Drew | author2= Ariana Eunjung Cha | title=No Permits, No Protests In Beijing's Special 'Pens' | date=2008-08-15 | publisher=[[The Washington Post]] | url =http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/08/14/AR2008081403420.html?hpid=topnews | work = | pages = | accessdate = 2008-08-16 | language = }}&lt;/ref&gt; gayundin ang mga paratang panggigipit, pagkulong sa bahay, mga [[sapilitang pagkawala]], pagbibilanggo, at pagpapahirap sa mga tumututol at mga aplikanteng pagpoprotesta.&lt;ref name=&quot;The Washington Post&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.time.com/time/specials/2007/time100/article/0,28804,1595326_1615754_1616169,00.html/ |title=&quot;Zeng Jinyan - The TIME 100,&quot; TIME Magazine, 14 Mayo 2007 |access-date=19 Septiyembre 2012 |archive-date=11 Oktubre 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011063556/http://www.time.com/time/specials/2007/time100/article/0,28804,1595326_1615754_1616169,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://observers.france24.com/en/content/blogger_put_prison_criticising_olympic_games &quot;Blogger put in prison for criticizing the Olympic Games&quot; The Observers by France, 15 Agosto 2008]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://english.pravda.ru/news/world/29-03-2006/78007-China-0/ &quot;Chinese rights activist Zeng Jinyan disappears&quot; International Herald Tribune, 9 Agosto 2008]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rsf.org/article.php3?id_article=28185|title=Blogger put under house arrest to prevent him going to Beijing|work=Reporters Without Borders|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080818151540/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=28185|archivedate=2008-08-18|access-date=2008-08-17|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hrw.org/english/docs/2008/08/12/china19601.htm|title=Police Detain Would-Be Olympic Protesters|date=2008-08-13|work=Human Rights Watch|accessdate=2008-08-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.praguepost.com/articles/2008/08/06/censored.php|title=Censored!|author=Dáša Van Der Horst|publisher=The Prague Post|date=2008-08-06|access-date=2008-08-17|archive-date=2008-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080818125458/http://www.praguepost.com/articles/2008/08/06/censored.php|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080818125458/http://www.praguepost.com/articles/2008/08/06/censored.php |date=2008-08-18 }}&lt;/ref&gt;

Sa karagdagan, ang mga tagapaglunsad ng [[Pandaigdigang Kilusan para sa Kalayaan ng Tibet|kalayaan ng Tibet]] ay nakapagpakita ng pag-aalimura at nagpoprotesta ng palaro,&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7550802.stm |title=Protest attempt at Olympic event|date= |publisher=[[BBC News]]|accessdate=2008-08-09}}&lt;/ref&gt; ang mga aktibista sa mga [[karapatang pantao]] na mapamuna sa katauhan ng Tsina sa [[salungatang Darfur]] ay nakahanap ng pagbabago sa patakaran,&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7503428.stm? |title=China 'is fuelling war in Darfur' |date= |publisher=[[BBC News]] |accessdate=2008-07-12}}&lt;/ref&gt; at mga tagapamagitang Kristiyano ay nakapagpahiwatig ng mga alintana tungkol sa pang-aapi ng [[mga Kristiyano sa Tsina]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Persecution of Protestant Christians in the approach to the Beijing 2008 Olympic Games|date=2008-01-06|publisher=[[Solidaridad ng Kristiyanong Pandaigdig]]|url=http://dynamic.csw.org.uk/article.asp?t=report&amp;id=95&amp;rnd=0.5403711|accessdate=2008-08-17}}&lt;/ref&gt;
{{-}}

== Talaan ==
{{ChineseText}}
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
&lt;ol type=&quot;a&quot;&gt;
&lt;li&gt;{{Note_label|A|a|none}}Inuugnay ang bilang na [[8 (bilang)|8]] sa kasaganahan at pagtitiwala sa sarili sa [[Kalinangang Tsino]].&lt;ref name=&quot;Eight&quot;/&gt;&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;{{Note_label|B|b|none}}Muling masasama sa programang eskrima (''fencing'') ang anim na mga kaganapang pang-isahan at kaganapang may apat na koponan, bagaman magiging ibang pagtatakda ang mga kaganapang pang-koponan kung ikukumpara sa ginanap noong 2004.  Hinihiling sa patakaran ng [[Pandaigdigang Pederasyon ng Eskrima]] (''[[Fédération Internationale d'Escrime]]''), hinggil at para sa mga ebentong hindi ginawa sa mga nakaraang mga Laro, na makatanggap ang mga ito ng pagpiling awtomatiko at maging para sa kahit-na-isang kaganapang pang-isahang koponan sa isang sandatang na hahawakan.  Isinagawa ang botohan upang mapag-alaman ang ikaapat na kaganapan.  Noong 2004, ginanap ang kaganapang may tatlong koponan ng mga kalalakihan at ang [[espada (eskrima)|espada]] ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''épée'', mula sa wikang Pranses para sa espada) ng mga kababaihan.  Kung gayon, sa 2008, awtomatikong napili ang [[plorete]] ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''foil'') at [[sable]] (Ingles: ''sabre'') ng mga kababaihan at ang espada ng mga kalalakihan.  Napili ang sable ng mga kalalakihan sa ibabaw ng plorete sa pamamagitan ng botong 45–20.&lt;ref name=&quot;FencingTeam&quot;&gt;{{cite web |type=pdf |url=http://www.fie.ch/download/letters/2006/urgent/09/en/decisions%20ANG.pdf |title=List of decisions of the 2006 General Assembly |date=2006-04-08 |publisher=[[Federation Internationale d'Escrime]] |accessdate=2007-04-22|format=PDF}}&lt;/ref&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/div&gt;

==Mga nota==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|3}}

== Mga panlabas na kawing ==
* [http://en.beijing2008.cn/ Opisyal na Websayt ng Palarong Olimpiko 2008 ng Beijing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061212201558/http://en.beijing2008.cn/ |date=2006-12-12 }}
* [http://www.olympic.org/uk/games/beijing/index_uk.asp Opisyal na Websayt ng Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008 - IOC]
* [http://www.youtube.com/watch?v=Xhxh3expV10 YouTube: Palarong Olimpiko ng Beijing: ''Isang Daigdig, Isang Pangarap'']
* [http://www.youtube.com/watch?v=d8xJVe049tg YouTube: Tikhang awit ng Palarong Olimpiko ng Beijing: ''Magkakaibigan, Magpakailanman'']

== Silipin din ==
* [[Palarong Paralimpiko sa Tag-init 2008]]
* [[Mga lugar ng pagdadausan ng Palarong Olimpiko 2008]]
* [[Sumasayaw na Beijing]]
* [[Fuwa]]
* [[Pilipinas sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]]

{{start box}}
{{succession box|title=''[[Palarong Olimpiko sa Tag-init]]'' &lt;br /&gt; Punong-abalang Lungsod|before=[[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2004|Atenas]]|after=[[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012|Londres]]|years=''Olimpiyadang XXIX'' (2008)}}
{{end box}}
{{Palarong Olimpiko}}

{{Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008}}

[[Kategorya:Palaro]]
[[Kategorya:Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008| ]]
[[Kategorya:Tsina]]
[[Kategorya:Mga pagdiriwang pampalakasan na pinumunuan sa Tsina]]
[[Kategorya:2008 sa Tsina]]
[[Kategorya:Palarong Olimpiko sa Tag-init]]</text>
      <sha1>3lvfz9lyqizfq01ggzn9le4j3h1wycs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nadia Comăneci</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57580</id>
    <revision>
      <id>2212381</id>
      <parentid>2196870</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T02:08:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31302" sha1="s76e1b9njkoxm6zjdembbrgvgngfknk" xml:space="preserve">{{Infobox Gymnast
|gymnastname= Nadia Comăneci
|image= NadiaComaneci76.jpg
|imagesize=204px
|caption= Si Comăneci sa Olimpikong Montreal 1976
|fullname= Nadia Elena Comaneci 
|nickname=
|country= {{ROU}}
|formercountry=
|birthdate= {{birth date and age|1961|11|12}}
|birthplace= [[Onesti]]
|hometown=
|height=  
|discipline= WAG
|level= Nakatatandang sabansaan
|natlteam=
|club=
|gym=Sentrong Pambansa ng Pagsasanay
|collegeteam=
|headcoach=
|assistcoach=
|formercoach= [[Béla Károlyi]]; [[Marta Károlyi]]
|choreographer=Geza Pozar
|music=
|eponymousskills=Comaneci salto (baretang bantilawin)
|retired= 1981
|medaltemplates= &lt;!-- see [[Template:MedalRelatedTemplates]] --&gt;
{{MedalCompetition|[[Palarong Olimpiko]]}}
{{MedalGold|1976 Montréal|Panlahatan}}
{{MedalGold|1976 Montréal|Baretang bantilawin}}
{{MedalGold|1976 Montréal|Bigang tuwasan}}
{{MedalGold|1980 Moscow|Bigang tuwasan}}
{{MedalGold|1980 Moscow|Gawaing pansahig}}
{{MedalSilver|1976 Montréal|Paligsahang pangkuponan}}
{{MedalSilver|1980 Moscow|Paligsahang pangkuponan}}
{{MedalSilver|1980 Moscow|Panlahatan}}
{{MedalBronze|1976 Montréal|Gawaing pansahig}}
{{MedalWorldChampionships}}
{{MedalGold|[[1978 Pandaigdigang Kampeonato ng Makasining Himnastika|1978 Strasbourg]]|Bigang tuwasan}}
{{MedalGold|[[1979 Pandaigdigang Kampeonato ng Makasining Himnastika|1979 Ft. Worth]]|Kuponan}}
{{MedalSilver|[[1978 Pandaigdigang Kampeonato ng Makasining Himnastika|1978 Strasbourg]]|Kuponan}}
{{MedalSilver|[[1978 Pandaigdigang Kampeonato ng Makasining Himnastika|1978 Strasbourg]]|Pagtaluon}}
{{MedalEuropeanChampionships}}
{{MedalGold|1975 Skien|Panlahatan}}
{{MedalGold|1975 Skien|Baretang bantilawin}}
{{MedalGold|1975 Skien|Bigang tuwasan}}
{{MedalGold|1975 Skien|Pagtaluon}}
{{MedalGold|1977 Prague|Panlahatan}}
{{MedalGold|1977 Prague|Baretang bantilawin}}
{{MedalGold|1979 Copenhagen|Panlahatan}}
{{MedalGold|1979 Copenhagen|Pagtaluon}}
{{MedalGold|1979 Copenhagen|Gawaing pansahig}}
{{MedalSilver|1975 Skien|Gawaing pansahig}}
{{MedalBronze|1977 Prague|Pagtaluon}}
{{MedalBronze|1979 Copenhagen|Bigang tuwasan}}
}}
Si '''Nadia Elena Comăneci''' (ipinanganak noong 12 Nobyembre 1961) ay isang  [[Rumaniya|Rumanang]] manlalaro ng [[himnastika]], nagwagi ng limang [[Palarong Olimpiko|Olimpikong]] gintong medalya, at unang manlalaro na iginawad ng ganap na punto ng 10 sa isang kaganapang Olimpiko ng himnastika. Isa siya sa mga pinakasikat na manlalaro ng himnastika sa buong daigdig, na kasabay si [[Olga Korbut]], at kinikilala sa pagpapasikat ng palakasan sa mga panig ng daigdig.&lt;ref name=&quot;infoplease&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.infoplease.com/ce6/society/A0822234.html|title=Himnastika|accessdate=6 Setyembre 2007|publisher=infoplease.com|year=2007|author=The Columbia Electronic Encyclopedia |edition=ika-6 na|language=Ingles}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;boa&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.olympics.org.uk/sporthistory.aspx?gt=S&amp;sp=GA|title=Olimpikong Kapisanan ng Britanya|accessdate=6 Setyembre 2007|publisher=Olimpikong Kapisanan ng Britanya|year=2007|author=Olimpikong Kapisanan ng Britanya|language=Ingles|archive-date=2007-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930160145/http://www.olympics.org.uk/sporthistory.aspx?gt=S&amp;sp=GA|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930160145/http://www.olympics.org.uk/sporthistory.aspx?gt=S&amp;sp=GA |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080606195206/http://www.cbc.ca/olympics/gymnastics/story/2008/05/14/f-olympics-womengymnastics-history.html &quot;Munchkin leads European charge of gymnastics&quot;] CBC sports, 3 Hunyo 2008&lt;/ref&gt;

== Talambuhay ==
Isinilang si Comaneci sa Gheorghe Gheorghiu-Dej (kasalukuyang [[Onesti]]), [[Rumaniya]], bilang anak nina Gheorghe at Stefania-Alexandrina.&lt;ref name=youngathlete&gt;[http://www.gymn-forum.net/Articles/Misc-Comaneci_YA.html &quot;Olimpikong Kampeonatong Nadia Comaneci''] ''Batang Manlalaro,'' Agosto 1978&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Letters to a Young Gymnast''. Comaneci, Nadia. 2004, Basic Books. ISBN 0-465-01276-0 pg. 4&lt;/ref&gt; Nanood ang kanyang buntis na ina ng pelikulang Ruso kung saan ang pangalan ng bayaning babae ng kuwento ay Nadia, ang [[kaliitang-salita]]ng bersyon ng Rusong pangalang ''Nadežda'' (ibig sabihin, nang literal, &quot;Pag-asa&quot;). Nagpasiya siya na ipapangalanan din ang kanyang anak na Nadia. May kapatid na lalaki na nagngangalang Adrian si Comaneci na higit na bata.&lt;ref&gt;''Letters to a Young Gymnast''. Comaneci, Nadia. 2004, Basic Books. ISBN 0-465-01276-0 pg. 5&lt;/ref&gt;

== Karera sa himnastika ==
=== Mga unang taon ===
Nagsimula si Comaneci sa [[himnastika]] noong nasa kindergarten sa isang lokal na kuponan na tinatawag na &quot;Flame&quot;, kung saan naroon sina Duncan at Munteanu.&lt;ref name=Fischer&gt;[http://www.gymnpics.com/gymnasticgreats/wag/comaneci.htm Whatever Happened to Nadia Comaneci?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090816103354/http://www.gymnpics.com/gymnasticgreats/wag/comaneci.htm |date=2009-08-16 }} Barbara Fisher at Jennifer Isbister, 2003, Himnastika Greats.com&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Letters to a Young Gymnast''. Comaneci, Nadia. 2004, Basic Books. ISBN 0-465-01276-0 pg.&lt;/ref&gt; Pagdating sa 6 na taong gulang siya ay napili upang pumasok sa himnastikang pang-eksperimentong paaralan ni [[Béla Károlyi]] pagkatapos niyang isalang siya at ang isang kaibigan sa pormang pagsirko sa loobang pampaaralan.&lt;ref&gt;[http://www.gymn-forum.com/Articles/Misc-Comaneci_YA.html &quot;Kampeonatong Olimpikong Nadia Comaneci'']{{Dead link|date=Oktubre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Young Athlete,'' Agosto 1978&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Letters to a Young Gymnast''. Comaneci, Nadia. 2004, Basic Books. ISBN 0-465-01276-0 pg. 17-19&lt;/ref&gt;&lt;ref name=si&gt;[http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1091387/2/index.htm &quot;Nadia Awed Ya''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916131138/http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1091387/2/index.htm |date=2008-09-16 }} Frank Deford, ''Sports Illustrated,'' 2 Agosto 1976&lt;/ref&gt;

Nagsanay si Comaneci kay Károlyis nang nasa 7 taong gulang, noong 1969. Isa siya sa mga unang mag-aaral ng paaralang himnastika na itinatag sa Onesti nina Béla at ang kanyang maybahay, Marta, na sumunod ay lumipat sa [[Estados Unidos|Mga Nagkakaisang Estado]] at naging tagasanay ng maraming sikat na Amerikanong manlalaro ng himnastika. Di-tulad ng maraming ng mga ibang mag-aaral sa paaralang Károlyi, nagmamasahe si Comaneci mula sa bahay sa loob ng maraming taon dahil nakatira siya sa lugar na iyon.&lt;ref&gt;''Letters to a Young Gymnast''. Comaneci, Nadia. 2004, Basic Books. ISBN 0-465-01276-0 pg. 19&lt;/ref&gt;

Nagkaroon ng ika-13 puwesto para sa kanyang unang Pambansang Kampeonato ng Rumaniya noong 1969. Pagkatapos ng taon, noong 1970, nagsimula na siyang makipagpaligsahan bilang kasapi ng kuponan ng kanyang bayan at naging pinakabatang manlalaro ng himnastika na nanalo ng mga Rumanong Pambansa.&lt;ref name=youngathlete/&gt; Noong 1971, siya ay lumahok sa kanyang unang pandaigdigang paligsahan, isang dalawahang pambatang pulong sa pagitan ng Rumaniya at Yugoslabya, nanalo ng kanyang unang panlahatan titulo at nag-ambag sa gintong pangkuponan. Sumunod ng ilang taon, siya ay nakipagpaligsahan bilang pambata sa mga pambansang kuponan sa Rumaniya at mga karagdagang dalawahang pulong sa mga karatig-bansa tulad ng [[Unggarya]], [[Italya]] at [[Polonya]].&lt;ref name=&quot;Gymn-Forum&quot;&gt;[http://www.gymn-forum.net/bios/women/comaneci.html Talaan ng resultang kompetitibo] Gymn-Forum&lt;/ref&gt; Sa taong gulang ng 11, noong 1973, nanalo siya ng panlahatang ginto, gayundin sa mga titulong pagtaluon at mga baretang bantilawin, sa Pambatang Paligsahan ng Pagkakaibigan (Druzhba), isang mahalagang pulong para sa mga batang manlalaro ng himnastika.&lt;ref name=&quot;Gymn-Forum&quot;/&gt;&lt;ref&gt;''Letters to a Young Gymnast''. Comaneci, Nadia. 2004, Basic Books. ISBN 0-465-01276-0 pg. 27-28&lt;/ref&gt;

Dumating ang unang malaking pandaigdigang tagumpay ni Comaneci sa edad ng 13, nang halos nilampaso niya ang 1975 Kampeonatong Europeo sa [[Skien]], Norwega, na nanalo ng panlahatan at mga gintong medalya sa bawat kaganapan maliban sa [[Pansahig (himnastika)|gawaing pansahig]], kung saan nakapuwesto siya nang pangalawa. Itinuloy niya upang masiyahan ang tagumpay sa mga ibang pulong noong 1975, na nanalo ng panlahatan sa paligsahang &quot;Kampeonatong Lahat&quot; at nakapuwesto ng una sa panlahatan, pagtaluon, biga at mga bareta sa Kampeonatong Pambansa ng Rumaniya. Sa kaganapang pagsusuri bago ang Olimpiko sa [[Montreal, Quebec|Montreal]], nanalo si Comaneci ng panlahatan at bigang tuwasan nang mga ginto, gayundin sa mga pilak sa pagtaluon, pansahig, at mga bareta sa likod ng tagumpay ng manlalarong Sobyet sa himnastika na si [[Nellie Kim]], na mapapatunayan na maging isa sa kanyang pinakamahusay na katunggali sa susunod na limang taon.&lt;ref name=&quot;Gymn-Forum&quot;/&gt;

Noong Marso 1976, nakipagpaligsahan si Comaneci sa edisyong pampasinaya ng Kopang Amerikano sa [[Liwasang Hardin ng Madison]] sa [[Lungsod ng New York|Bagong York]]. Nakatanggap siya ng huwarang punto ng 10.0, na nangahulugang isang sakdal na pagtatanghal na walang anumang bawas, sa [[Pagtaluon (hinmastika)|pagtaluon]] sa parehong yugto ng pauna at huling laro ng paligsahan at nanalo ng panlahatan.&lt;ref&gt;[http://www.gymn-forum.net/Articles/NYT-1976_AmCup2.html &quot;Gymnast Posts Perfect Mark&quot;] Robin Herman, ''[[New York Times]],'' 28 Marso 1976&lt;/ref&gt; Nakatanggap din si Comaneci ng mga puntong 10 sa iba pang pulong noong 1976, kabilang ang tanyag na paligsahang Kopang Chunichi sa [[Hapon]], kung saan nakatala ng mga sakdal na marka sa pagtaluon at [[baretang bantilawin]].&lt;ref&gt;[http://www.gymn-forum.net/results/CCup/Women/1976.html Scores for 1976 Chunichi Cup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090108150337/http://www.gymn-forum.net/Results/CCup/Women/1976.html |date=2009-01-08 }} Gymn-Forum&lt;/ref&gt;

Ang sabansaang pamayanan nagtala tungkol kay Comaneci: siya ay ipinangalang &quot;Babaeng Manlalaro ng Taon&quot; ng [[Nagkakaisang Taga-Mediyang Pandaigdig]] noong 1975.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UPI Mga Manlalaro ng Taon |url=http://www.hickoksports.com/history/upiaoy.shtml |access-date=2008-09-11 |archive-date=2002-02-23 |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20020223002927/http://www.hickoksports.com/history/upiaoy.shtml |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112195102/http://www.hickoksports.com/history/upiaoy.shtml |date=2013-11-12 }}&lt;/ref&gt;

=== Olimpikong Montreal ===
Sa taong gulang ng 14, naging isa sa mga bituin ng [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1976]] si Comaneci sa [[Montreal, Quebec|Montreal]]. Sa panahon ng bahaging pangkuponan ng paligsahan, ang kanyang pagtatanghal sa baretang bantilawin ay nakapunto sa 10.0. Ito ang unang pagkakataon sa kasaysayan ng makabagong Olimpiko na ang iskor na iyon ay ibinigay. Ang mga talaan ng mga iskor ay hindi ring nasangkapan upang ipakita ang mga iskor ng 10.0—kaya ang mga sakdal na marka ni Nadia ay nakaulat sa mga talaan sa 1.00 sa halip.&lt;ref name=&quot;Still A Perfect 10&quot;&gt;[http://www.olympic.org/upload/news/olympic_review/review_2005628172259_UK.pdf &quot;Still A Perfect 10&quot;] ''Olympic Review,'' Paul Ziert, 2005&lt;/ref&gt; Sa takda ng Olimpiko, nakaipon si Comaneci ng mga katagdagang 10, papunta sa pagtatamo ng mga titulong panlahatan, biga at mga bareta at isang tansong medalya sa gawaing pansahig. Ang kuponang Rumano ay nakapuwesto nang pangalawa sa paligsahang pangkuponan.&lt;ref name=&quot;InterGym&quot;&gt;[http://www.intlgymnast.com/legends/comaneci.html Legends: Nadia Comaneci] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20011006172435/http://www.intlgymnast.com/legends/comaneci.html |date=2001-10-06 }} ''International Gymnast'' magazine&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Comaneci Time.jpg|thumb|250px|left|Si Comaneci sa unang pahina ng pahayagang [[Time (magasin)|Time]].]]

Si Comaneci ay naging unang Rumanang manlalaro ng himnastika na nanalo ng panlahatang titulo sa Olimpiko. Nakahawak din siya ng tala bilang pinakabatang Olimpikong kampeon sa panlahatang himnastika sa kasaysayan; na may mga binagong kinakailangang katangiang pagdating sa edad sa palakasan (ang mga manlalaro ng himnastika ay nararapat nasa 16 na taong gulang sa kalendaryong taon upang makapagpaligsahan sa Olimpiko; noong 1976 ang mga manlalaro ay nararapat nasa 14 na taong gulang sa unang araw ng paligsahan&lt;ref&gt;[http://www.aafla.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1980/ore155/ORE155p.pdf &quot;Sa Loob ng Pandaigdigang Pederasyon&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110527003039/http://www.aafla.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1980/ore155/ORE155p.pdf |date=2011-05-27 }} (PDF). ''Olympic Review,'' 1980&lt;/ref&gt;), ito ay nairal na hindi maaaring mangyari na basagin ang talang ito nang ligal.

Ang mga naisagawa ni Comaneci sa Olimpiko ay nagdulot ng makabuluhang tawag-pansin ng mediya. Ang tikhang awit mula sa [[Estados Unidos|Amerikanong]] [[telenobela]]ng ''[[The Young and the Restless]]'' ay naging kapisan sa kanya pagkatapos gamitin ng programang pantelebisyong [[:en:Wide World of Sports (US TV series)|Malawak na Daigdig Ng Palakasan ng ABC]] bilang sanligang musika para sa mga montahe ng kanyang mga pagtatanghal. Ang awit na ito ay naging pangunahing sampu ng pangisahan sa taglagas ng 1976, at ipinangalang muli ng kompositor na si [[Barry De Vorzon]] sa &quot;[[:en:Nadia's Theme|Nadia's Theme]]&quot; bilang alaala sa kanya.&lt;ref&gt;[http://www.olympic.org/uk/athletes/profiles/bio_uk.asp?PAR_I_ID=44503 &quot;Nadia Comaneci: The Perfect 10&quot;] websayt ng Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko (IOC)&lt;/ref&gt; Gayumpaman, hindi talagang nagtatanghal si Comaneci sa &quot;Nadia's Theme.&quot; Ang kanyang musika ng gawaing pansahig ay mga pinagsamang awit na &quot;Yes Sir, That's My Baby&quot; at &quot;Jump in the Line&quot; na isinaayos para sa piyano.&lt;ref name=si /&gt;

Siya ay naging 1976 BBC Pagkataong Pampalakasan ng Taon sa kategorya ng pang-ibayong-dagat ng manlalaro&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20050418182915/http://www.bbc.co.uk/pressoffice/keyfacts/stories/spoty_overseas.shtml Talaan ng mga nanalo, BBC Pagkataong Pampalakasan ng Taon (Ibayong-dagat)] tanggapang pangmediya ng BBC&lt;/ref&gt; at 1976 &quot;Babaeng Atleta ng Taon&quot; ng [[Associated Press]].&lt;ref&gt;[http://encarta.msn.com/media_701500051_761551983_-1_1/Associated_Press_Athletes_of_the_Year.html Associated Press Mga Atleta ng Taon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091030054419/http://encarta.msn.com/media_701500051_761551983_-1_1/Associated_Press_Athletes_of_the_Year.html |date=2009-10-30 }} MSN Encarta&lt;/ref&gt; Nananatili pa rin niya ang kanyang titulo bilang Babaeng Atleta ng Taon ng UPI.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UPI Mga Atleta ng Taon |url=http://www.hickoksports.com/history/upiaoy.shtml |access-date=2008-09-11 |archive-date=2002-02-23 |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20020223002927/http://www.hickoksports.com/history/upiaoy.shtml |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112195102/http://www.hickoksports.com/history/upiaoy.shtml |date=2013-11-12 }}&lt;/ref&gt; Pag-uwi nang pabalik sa Rumaniya, ang tagumpay ni Comaneci nagbigay-daan sa kanya nang ipinangalang &quot;[[Bayani ng Sosyalistang Paggawa]];&quot; siya ay pinakabatang Rumana na nakatanggap ng ganitong pagpapakilala sa panahon ng pamamahala ni [[Nicolae Ceausescu]].&lt;ref name=Fischer/&gt;

=== 1977–1980 ===
Inadya nang matagumpay si Comaneci sa kanyang Europeong panlahatang titulo, subali't nang tumindig ang mga tanong tungkol sa pag-iiskor, inutusan ni Ceausescu ang mga Rumanong manlalaro ng himnastika na umuwi na. Sinunod ng kuponan ang mga kautusan at umalis nang kontrobersiyal sa paligsahan sa panahon ng huling laro ng kaganapan.&lt;ref name=Fischer/&gt;&lt;ref&gt;''Letters to a Young Gymnast''. Comaneci, Nadia. 2004, Basic Books. ISBN 0-465-01276-0 pg. 61-62&lt;/ref&gt;

Sumunod na 1977 Europeo, inalis ng Rumanong Pederasyon ng Himnastika si Comaneci mula sa mga tagasanay sa mahabang panahon, mga Károlyi, at dinala siya sa [[Bucharest|Bukarest]] upang sanayin siya sa hugnayang pamalakasan ng Ika-23&amp;nbsp;ng Agosto. Ang pagbabago ay hindi naaayon para kay Comaneci. Nahihirapan sa lundo sa paghihiwalay ng kanyang mga magulang at sa bagong kapaligiran ng pagsasanay, siya ay hindi masaya nang lubos at naalintana ang kanyang himnastika at panlahatang anyo ng katawan.&lt;ref name=Fischer/&gt;&lt;ref&gt;''Letters to a Young Gymnast''. Comaneci, Nadia. 2004, Basic Books. ISBN 0-465-01276-0 pg. 64-68&lt;/ref&gt; Labis sa bigat at wala sa tamang anyo nagpakita si Comaneci sa [[1978 Pandaigdigang Kampeonato ng Makasining Himnastika|1978 Pandaigdigang Kampeonato]]. Ang paghulog mula sa baretang bantilawin ay nagbunga ng pagtatapos sa ika-4 na puwesto sa panlahatan kina [[Elena Mukhina]], Nellie Kim, at [[Natalia Shaposhnikova]], subali't nanalo si Comaneci ng titulong biga.

Pagkatapos ng 1978 Pandaigdig, pinayagan si Comaneci na bumalik sa Deva at sa mga Károlyi.&lt;ref&gt;''Letters to a Young Gymnast''. Comaneci, Nadia. 2004, Basic Books. ISBN 0-465-01276-0 pg. 68 - 72&lt;/ref&gt; Noong 1979, nanalo ng isang bagong Comaneci na balingkinitan at motibado ng kanyang pangatlong magkakasunod na panlahatang titulong Europeo, na naging unang manlalaro ng himnastika, lalaki o babae, na maisagawa ng husay. Sa [[1979 Pandaigdigang Kampeonato ng Makasining Himnastika|Pandaigdigang Kampeonato]] ng Disyembreng iyon, naghantong si Comaneci sa palaruan pagkatapos ng sapilitang paligsahan nguni't naospital na nauuna sa hindi sapilitang bahagi ng paligsahang pangkuponan ukol sa paglalason sa dugo dahil sa hiwa ng kanyang pulso mula sa hawakan na bakal. Alinsuwag sa mga utos ng mga doktor, nilisan niya ang ang ospital at lumaban para sa kaganapang biga, kung saan nakapunto siya ng 9.95. Ang kanyang pagsasagawa ay nakakatulong sa pagkakaroon ng unang pangkuponang medalyang ginto para sa mga taga-Rumaniya. Pagkatapos ngb kanyang pagsasagawa, nagpalipas ng maraming araw si Comaneci sa pagpapagaling sa Ospital ng All Saints at sumailalim sa maliit na pamamaraan ng paninistis ukol sa nalalinang kamay, na nagkaroon ng [[kulani]].&lt;ref&gt;[http://www.gymn-forum.net/Articles/Misc-Comaneci-1979.html &quot;Nadia.&quot;] ''The Epistle,'' (All Saints Episcopal Hospital), Enero 1980&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Letters to a Young Gymnast''. Comaneci, Nadia. 2004, Basic Books. ISBN 0-465-01276-0 pg. 87 - 91&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Little Girls in Pretty Boxes.'' Ryan, Joan. 1995, Doubleday. ISBN 0-385-47790-2&lt;/ref&gt;

Lumahok si Comaneci sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1980]] sa [[Moscow|Moskow]], kung saan nanalo siya ng pangalwang puwesta, sa maliit na agwat, kay [[Yelena Davydova]]. Inadya niya ang kanyang titulong Olimpiko sa bigang tuwasan at tumabla kay [[Nellie Kim]] para sa gintong medalya sa gawaing pansahig. Nagtapos ang kuponang Rumano ng pangalawa sa panlahatan.
    
Nagretiro si Comaneci sa mga paligsahan noong 1981. Ang kanyang opisyal na seremonya ng pagreretiro ay ginanap sa Bukarest noong 1984 at dinalo ito ng Tagapangulo ng [[Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko]]&lt;ref name=&quot;Still A Perfect 10&quot;/&gt;

=== Pagkatapos ng pagreretiro ===
Noong 1981, lumahok si Comaneci sa isang paglilibot upang magtanghal ng himnastika sa Mga Nagkakaisang Estado.&lt;ref&gt;[http://www.gymn-forum.net/Articles/NYT-1981_Comaneci_Tour.html &quot;Miss Comaneci, 19, Makes Fresh Start&quot;]. Ira Berkow, ''New York Times,'' 6 Marso 1981&lt;/ref&gt; Sa panahon ng paglilibot, ang kanyang mga tagasanay, Béla at Marta Károlyi, kasama ang Rumanang koregrapong pangkuponan na si Géza Pozsár, ay kumalas.&lt;ref&gt;''Little Girls in Pretty Boxes.'' Ryan, Joan. 1995, Doubleday. ISBN 0-385-47790-2 pg. 201&lt;/ref&gt; Sa kanyang pagbabalik sa Rumaniya, ang mga kilos ni Comaneci ay mahigpit na minamanmanan. Pinagkalooban siya ng pahintulot upang dumalo ng Olimpikong 1984 sa [[Los Angeles]] nguni't binabantayan ng kabuuang biyahe. Bukod pa sa paglalakbay, at ilang napiling biyahe sa Moskow at Kuba, pinagbawalan ni Comaneci na umalis ng bansa sa anumang dahilan.&lt;ref name=&quot;Still A Perfect 10&quot;/&gt; &quot;Buhay...&quot; sinulat niya sa kanyang talambuhay, &quot;ay natutop sa isang bagong kapighatian.&quot;&lt;ref&gt;''Letters to a Young Gymnast''. Comaneci, Nadia. 2004, Basic Books. ISBN 0-465-01276-0 pg. 121&lt;/ref&gt;

Sa Rumaniya, sa pagitan ng 1984 at 1989, Si Comaneci at kasapi ng Rumanong Pederasyon ng Himnastika at tumulong sa pagsasanay ng mga batang Rumanong manlalaro. Noong Nobyembre 1989, mga ilang linggo bago ang Rebolusyon, siya ay kumalas kasama ang pangkat ng mga ibang batang Rumano. Siya ay naglakbay sa pamamagitan ng pagdaan sa lupa sa Unggariya, Awstriya at sa huli, sa Mga Nagkakaisang Estado.&lt;ref name=Fischer/&gt;&lt;ref name=&quot;InterGym&quot; /&gt;&lt;ref&gt;''Letters to a Young Gymnast''. Comaneci, Nadia. 2004, Basic Books. ISBN 0-465-01276-0 pg. 137 - 148&lt;/ref&gt; Ang kanyang panimulang pagdating sa Mga Nagkakaisang Estado ay naglikha ng ilang pagkailang pahayag, na tumutuon sa kanyang pagkahumaling ukol sa mabigat na kolorete at nakadamit na nagmistulang basura, ang katotohanan ay si Constantin Panait (isang Rumanong itinapon na tumulong sa kanyang pagtakas mula sa Rumaniya at naging kanyang palagiang kasama) ay isang ikinasal na ama ng apat, at nagpahiwatig ng kapansanan sa panginginain at ang hindi kanais-nais na buhay na iniwan sa Rumaniya.&lt;ref name=&quot;Up Front: After Escaping her Romanian Svengali, Nadia Comaneci Tries to Get Her Life Back on the Beam&quot;&gt;[http://www.nadiacomaneci.com/library/article052.htm Taas Harapan: Pagkatapos ng kanyang Pagtakas sa Rumanong Svengali, Sinubukang Manumbalik ni Nadia Comaneci ang Kanyang Buhay sa Biga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080914032828/http://www.nadiacomaneci.com/library/article052.htm |date=2008-09-14 }}.&lt;/ref&gt;

Nagmirmihan nang panimula si Comaneci sa Montreal. Sa tulong ng kanyang mga kaibigan, matagumpay niyang lumayo kay Panait at ang larawan ng problema ng kanyang panimulang pagdating mula sa Rumaniya. Ginugol ni Comaneci ang karamihan ng kanyang oras sa paglalakbay at pagtataguyod ng mga linya ng kagamitang pananamit at aerobiko ng himnastika. Kinuha rin siya para sa pagmomodelo, nagpapalabas sa mga patalastas para sa mga damit-pangkasal at damit-panloob ng Jockey.&lt;ref name=&quot;InterGym&quot; /&gt;

Habang naninirahan siya sa Montreal, si [[Bart Conner]], na nagkakilala sa kanya sa unang pagkakataon noong 1976 sa Kopang Amerikano, ay kumontak sa kanya at inanyayahan na tumira sa Oklahoma. Nangako sa kanilang sarili sa ngalan ng pag-ibig noong 1994. Kasama si Conner, bumalik siya sa Rumaniyasa unang pagkakataon mula sa kanyang pagkalas (at mula nang bumagsak ang [[Komunismo]] at ng Ceausescu), at ang magkatipan ay nagpakasal sa Bukarest noong 27 Abril 1996. Ang seremonya ay ipinalabas nang tuwiran sa telebisyon sa Rumaniya, at ang resepsiyon ay ginanap sa dating pampanguluhang palasyo.&lt;ref name=&quot;InterGym&quot;  /&gt;&lt;ref&gt;[http://www.highbeam.com/doc/1G1-72893201.html &quot;Nadia Tumbles over Wedding&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020031214/http://www.highbeam.com/doc/1G1-72893201.html |date=2012-10-20 }} ''Cincinnati Post,'' 6 Abril 1996&lt;/ref&gt;

Noong 29 Hunyo 2001, si Comaneci ay [[pagsasamamamayan|nabigyan ng pagkamamamayan]] ng Mga Nagkakaisang Estado. Nananatili pa rin sa kanya ang Rumanong pasaporte, na naging [[maramihang pagkamamamayan|dalawahang pagkamamamayan]].&lt;ref name=Fischer/&gt;

Nagkaroon ng unang supling sina Comaneci at Conner, na isang sanggol na lalaki na pinangalang Dylan Paul Conner, noong 3 Hunyo 2006 sa [[Lungsod ng Oklahoma, Oklahoma|Lungsod Oklahoma]], [[Oklahoma]].&lt;ref&gt;[http://www.foxnews.com/story/0,2933,198443,00.html &quot;Nadia Comaneci, Bart Conner Welcome Baby Boy&quot;] Associated Press, 6 Hunyo 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://old.jurnalul.ro/articol.php?id=60535 &quot;Former Gymnasts Nadia Comaneci and Bart Conner Baptized Their First Child, Dylan Paul&quot;]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Catalina Iancu, ''Jurnalul National,'' 28 Agosto 2006&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Comaneci05.jpg|thumb|Si Nadia Comaneci kasama si [[Condoleezza Rice]]]]

== Mga kasalukuyang gawain ==
Si Comaneci ay aktibo sa mga mararaming kawang-gawa at pandaigdigang organisasyon. Noong 1999, siya ay naging unang manlalaro na inanyayahan na magpamutawi sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] upang magpasinaya ang 2000 Pandaigdigang Taon ng mga Boluntaryo. Siya ay kasalukuyang Pangalawang-Tagapangulo ng Lupon ng mga Tagapamahala ng Pandaigdigang [[Tanging Olimpiko]] at Pangalawang Pangulo ng Lupon ng mga Tagapamahala ng [[Kapisanan ng Distropiya sa Kalamnan]].&lt;ref name=&quot;InterGym&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://www.mda.org/Publications/Quest/q74bart_nadia.html &quot;MDA's Perfect 10s&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111011140138/http://www.mda.org/Publications/Quest/q74bart_nadia.html |date=2011-10-11 }} Muscular Dystrophy Association&lt;/ref&gt; Siya rin ang nagpondo nang pansarili sa pagtatayo at pagpapatakbo ng Klinikang Pambata ni Nadia Comaneci, isang klinika sa Bukarest na nagbibigay ng mababang-halaga at libreng panggagamot at panlipunang lingap sa mga Rumanong bata.&lt;ref name=&quot;Still A Perfect 10&quot;/&gt;

Noong 2003, inatasan siya ng pamahalaang Rumano bilang Konsul-Heneral na Karangalan ng Rumaniya sa Mga Nagkakaisang Estado upang makibahagi sa mga kabilaang kaugnayan sa pagitan ng dalawang bansa. Ginagampanan niya ang tungkulin na nakabase nang sa labas ng kanyang tanggapan sa [[Norman, Oklahoma]].&lt;ref name=&quot;consul&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20060930134033/http://www.state.gov/s/cpr/rls/fco/fallwinter2/71029.htm ''Talaang Diplomatiko'', Tanggapan ng Puno ng Protokol, E.U. Kagawaran ng Estado.] Tag-init 2006. Nakuha noong 28 Enero 2007.&lt;/ref&gt;

Sa daigdig ng himnastika, naging Karangalang Pangulo ng Pederasyong Rumano ng Himnastika, Karangalang Pangulo ng Lupong Rumano ng Olimpiko, Sugo ng Palakasan ng Rumanya at kasapi ng Pundasyon ng Pandaigdigang Pederasyon ng Himnastika. Siya at ang kanyang asawa ay mga may-ari ng Akademiya ng Himnastika ni Bart Conner, ang Kompanyang Pamproduksiyong Perfect 10 at maraming tindahan ng mga kagamitang pampalakasan. Sila rin ang mga patnugot ng magasing ''International Gymnast (Pandaigdigang Manlalaro ng Himnastika)''. Sa karagdagan, nakapaglaan sina Comaneci at Conner ng kumentaryong pantelebisyon ukol sa mga maraming pulong panghimnastika, kamakailan nang karamihan ang 2005 Pandaigdigang Kampeonato sa [[Melbourne]]&lt;ref name=&quot;InterGym&quot; /&gt; at ang Palarong Olimpiko 2008 sa Beijing.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/espnmag/story?id=3540036 |title=Ang Unang Pamilya ng Himnastika |accessdate=2008-08-21 |last=Roenigk |first=Alyssa |work=ESPN The Magazine |date=2008-08-17 }}&lt;/ref&gt; Noong 2004, ang kanyang 10.0 baretang bantilawin ng Montreal ay ipinakita sa patalastas para sa [[Adidas]] na ipinalabas sa panahon ng Olimpikong Atenas.

== Mga gawad ==
Nakatanggap si Comaneci ng [[Orden ng Olimpiko]], ang pinakamataas na gawad na ibinigay ng [[Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko]], sa mga taong 1984 at 2004. Siya lamang ang tumanggap ng ganitong parangal nang dalawang beses, at siya rin ang pinakabata sa panahong iyon. Tinanggap din siya bilang kasapi ng [[Bulwagan ng Katanyagan ng Pandaigdigang Himnastika]].&lt;ref&gt;{{cite web | title = Nadia Comaneci | work = Bulwagan ng Katanyagan ng Pandaigdigang Himnastika | url = http://www.ighof.com/honorees/honorees_nadia.html | accessdate = 12 Mayo 2007 }}&lt;/ref&gt;

== Mga tanging pagkabihas ==
Nakilala si Comaneci para sa kanyang malinis na aghimo, makabago at mahirap na likas na pagkabihas, at ang kanyang estoyko, kalmadong asal sa paligsahan.&lt;ref name=si /&gt;&lt;ref name=indy&gt;[http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20040411/ai_n12753831 &quot;SPORTS ACTIVE: NO TURNING BACK - Nadia Comaneci's perfect Olympic 10&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071224175100/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20040411/ai_n12753831 |date=2007-12-24 }} George Chesterson, ''The Independent,'' 11 Abril 2004&lt;/ref&gt;&lt;ref name=leap&gt;[http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1090964/index.htm &quot;A Great Leap Backward&quot;] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130102054151/http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1090964/index.htm |date=2013-01-02 }} Anita Verschoth, ''Sports Illustrated,'' 12 Abril 1976&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,914450-3,00.html &quot;The Games: Up in the Air&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111011161647/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,914450-3,00.html |date=2011-10-11 }} ''Time'', 2 Agosto 1976&lt;/ref&gt;

Sa baretang bantilawin, nagsagawa si Comaneci ng kanyang sariling kislot na palabas, isang kip sa harapang salto. Ang pagkabihas ay ipinangalan mula sa kanya sa pambabaeng ''[[Kodigo ng mga Bito (makasining himnastika)|Kodigo ng mga Bito]]'' at, sa taong 2005, nakaranggo bilang elementong 'E'.&lt;ref name=indy /&gt;&lt;ref name=leap /&gt;

Sa bigang tuwasan, naging unang manlalaro ng himnastika si Comaneci sa pagtatanghal nang matagumpay ng mataas na lakad na panghangin at serye ng dalawang pagsirkong patalikod na panghangin. Napuri din siya bilang pagiging unang manlalaro ng himnastika na nagsagawa ng pag-ibis na palipit.&lt;ref name=si /&gt;&lt;ref name=indy /&gt;&lt;ref name=leap /&gt; Ang mga pagkabihas ni Comaneci sa gawaing pansahig ay kabilang ang dalawahang saltong pabalik at isang dalawahang pagpapalipit.&lt;ref name=leap /&gt;

== Sanggunian ==
{{reflist}}

== Tingnan din ==
* [[Himnastika sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 1976]]
* [[Himnastika sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 1980]]
* [[1978 Pandaigdigang Kampeonato ng Makasining Himnastika]]
* [[1979 Pandaigdigang Kampeonato ng Makasining Himnastika]]

== Mga panlabas na kawing ==
* [http://www.bartandnadia.com Opisyal na Pahina nina Bart Conner at Nadia Comaneci]
* [http://gymnastics.about.com/od/famousgymnasts/p/nadiacomaneci.htm Salaysay tungkol kay Nadia Comaneci] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150407100623/http://gymnastics.about.com/od/famousgymnasts/p/nadiacomaneci.htm |date=2015-04-07 }}
* [http://www.gymn-forum.net/bios/women/comaneci.html Talaan ng kompetitibong resulta sa Gymn Forum]

{{start box}}
{{succession box 
| before=[[Irena Szewińska]] |
| title=[[:en:United Press International Athlete of the Year Award#Female winners|Nagkakaisang Pangmediyang Sabansaan&lt;br /&gt;Manlalaro ng Taon]] |
| after=[[Rosemarie Ackermann]] |
| years=1975, 1976}}
{{succession box
| before=[[Billie Jean King]] |
| title=[[Gawad Pang-alaala kay Flo Hyman]] |
| after=[[Bonnie Blair]]
| years=1998}}
{{end box}}
{{authority control}}

{{DEFAULTSORT:Comaneci, Nadia}}
[[Kategorya:Mga Rumano]]
[[Kategorya:Mga manlalaro ng himnastika sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 1976]]
[[Kategorya:Mga manlalaro ng himnastika sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 1980]]
[[Kategorya:Mga nabigyan ng pagkamamamayan ng Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga Olimpikong manlalaro ng himnastika ng Rumaniya]]
[[Kategorya:Mga Olimpikong medalistang ginto para sa Rumaniya]]
[[Kategorya:Mga pandaigdigang kampeonatong manlalaro ng himnastika]]
[[Kategorya:Mga medalista sa Pandaigdigang Kampeonato ng Himnastika]]
[[Kategorya:Mga taga-Kondado ng Bacău]]
[[Kategorya:Mga Rumanang tagasanay ng himnastika]]
[[Kategorya:Mga Rumanang kumalas]]
[[Kategorya:Mga Rumanang manlalaro ng makasining na himnastika]]
[[Kategorya:Mga Rumanang-Amerikano]]
[[Kategorya:Mga pinagmulan ng mga elemento sa makasining na himnastika]]
[[Kategorya:Mga lumahok sa Amerikanong katotohanang seryeng pantelebisyon]]
[[Kategorya:Mga kalahok ng The Apprentice]]</text>
      <sha1>s76e1b9njkoxm6zjdembbrgvgngfknk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Katawan ng tao</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61076</id>
    <revision>
      <id>2212278</id>
      <parentid>2086877</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:06:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8065" sha1="8r6rnkjex2xrs0gji27e8jkgzt35jrz" xml:space="preserve">:''Tumutukoy ang lathalaing ito sa pisikal na kayarian ng katawan ng tao, para sa makaagham na pag-aaral ng katawan ng tao, tingnan [[Anatomiya ng tao]].''
[[Talaksan:Human body features-en dark skin.svg|thumb|300px|Mga bahagi at sangkap ng katawan ng tao.]]

Ang '''katawan ng tao''' ay ang buong kayariang pangkatawan o pisikal ng isang [[organismo]]ng [[tao]]. Isang bagay ang katawan na maaaring masaktan o mawalan ng buhay. Nagtatapos ang mga tungkulin nito kapag sumapit ang [[kamatayan]]. Kinabibilangan ang katawan ng tao ng [[ulo]], [[leeg]], [[punungkatawan]], dalawang [[bisig]], at dalawang [[binti]]. Isa sa mga natatanging katangian ng katawan ng tao ang pagiging [[buhay]] o pagkakaroon ng buhay.&lt;ref name=NBK&gt;{{cite-NBK|Body, Human}}&lt;/ref&gt;

== Paglalarawan ==
Pangkaraniwang taas ng isang nasa edad nang [[lalaki]]ng tao ang mga 1.8 metro (6 talampakan) at nasa mga 1.6 hanggang 1.7 metro ang isang nasa gulang na [[babae]]ng tao.  Naaayon ang taas na ito sa [[diyeta]] o mga kinakain ng tao at, pangalawa, sa [[hene]].  Naiimpluwensiyahan ng [[nutrisyon]] at [[pagsasanay]] ang [[uri ng katawan]] at [[komposisyon ng katawan]].  Sa pagsapit ng tao sa kaniyang tamang edad, naglalaman na ang katawan ng malapit sa 100 [[trilyon]]g (100,000,000,000,000) [[selula (biyolohiya)|selula]], ang pinakapayak o basikong [[yunit]] ng [[buhay]].  Magkakatulong at magkakasamang kung gumawa ang mga pangkat ng mga selula para bumuo ng [[himaymay]], na nagsasamasama naman para buuin ang mga [[laman-loob]], na sila namang nagtitipun-tipon para mabuo ang [[sistema ng mga organo]].

Sa ilang mga gawi, katulad ng isang [[makina]] ang katawan ng tao, sapagkat kailangan ng katawan ang [[enerhiya]].  Nangangailangan ang makina ng [[gasolina]], samantalang kailangan naman ng katawan ang [[pagkain]].  Subalit mas nakahihigit ang katawan kesa makina, sapagkat napagbabago ng katawan ang pagkain upang maging nabubuhay na mga materyal.  Dahil sa pagkain, lumalaki, tumataas at umuunlad ang katawan, isang katangiang hini magagawa ng isang makina.  Maaaring makadama ang mga makina: nakakakita ang mga [[kamera]] at natututo ang mga [[kompyuter]], subalit walang pandama ang mga makina, isang katangiang mayroon ang tao.  Nakakadama ang mga tao, nakakatanaw, nakapag-iisip, at natututo.  May kakayahan din ang katawan ng taong gamutin at &quot;kumpunihin&quot; ang mga sirang bahagi nito.  Nakalilikha din ng bagong buhay ang katawan ng tao.&lt;ref name=NBK/&gt;    
&lt;!----------------------------
==Study of the human body==
[[Talaksan:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|thumb|right|Leonardo da Vinci's study of the human body]]
Some people [[study]] the human body. They look at where it is different from or the same as other [[animal]]s' bodies. These animals can be alive today. Or they can be [[extinct]] animals like other [[hominid]]s. (Hominids are [[primate]]s that are close to humans. [[Neanderthal]]s and ''[[Homo erectus]]'' were hominids.) Some people study how the human body works and lives in its [[environment]]. Some people study what people think about their body. Artists study how to draw or paint the human body.

==Mga sistema==
The organ systems of the body are: the [[Musculoskeletal system]], the [[Cardiovascular system]], the [[Digestive system]], the [[Endocrine system]], the [[Integumentary system]], the [[Urinary system]], the [[Lymphatic system]], the [[Immune system]], the [[Respiratory system]], the [[Nervous system]], and the [[Reproductive system]].

===Musculoskeletal system===
''Main article: [[Musculoskeletal system]]''
''Or, see [[Muscular system]] and [[Skeletal system]]''

The human musculoskeletal system consists of the human skeleton, made by [[bones]] attached to other bones with [[joints]], and skeletal muscle attached to the skeleton by [[tendons]].

[[Talaksan:Diagram of the human heart (cropped).svg|thumb|right|150px|Anterior (frontal) view of the opened heart. White arrows indicate normal blood flow.]]

===Cardiovascular system===
''Main article: [[Cardiovascular system]]''

The Cardiovascular system comprises the [[heart]], [[veins]], [[arteries]], and [[capillaries]].  The primary function of the heart is to circulate [[blood]], and through the blood, oxygen and vital minerals, to the tissues and organs that comprise the body.  &lt;ref&gt;{{cite news | first= | last= | coauthors= | title=Cardiovascular System | date= | publisher=U.S. National Cancer Institute | url =http://training.seer.cancer.gov/module_anatomy/unit7_1_cardvasc_intro.html | work = | pages = | accessdate = 2008-09-16 | language = }}&lt;/ref&gt;

The main organ of the cardiovascular system, the heart, is generally located in the middle of the thorax.  The left side (the [[left ventricle]] and [[left atrium]]) is responsible for pumping blood to all parts of the body, while the right side ([[right ventricle]] and [[right atrium]] pumps only to the lungs.&lt;ref&gt;{{cite book |author= |title=Human Biology and Health |publisher=Pearson Prentice Hall |location=Upper Saddle River, NJ |year=1993 |pages= |isbn=0-13-981176-1 |oclc= |doi= |accessdate=}}&lt;/ref&gt;The heart itself is divided into three layers called the [[endocardium]], [[myocardium]] and [[epicardium]], which vary in thickness and function. &lt;ref&gt;{{cite news | first= | last= | coauthors= | title=The Cardiovascular System | date=2008-03-08 | publisher=SUNY Downstate Medical Center | url =http://ect.downstate.edu/courseware/histomanual/cardiovascular.html | work = | pages = | accessdate = 2008-09-16 | language = }}&lt;/ref&gt;

==Bones==
An adult skeleton consists of approximately 200 distinct bones: 
:Spine and vertebral column (26)
:Cranium (8)
:Face (14)
:Hyoid bone, sternum and ribs (26)
:Upper extremities (64)
:Lower extremities (62)
----------------&gt; 
&lt;!-----
==Additional images==
&lt;gallery&gt;
 Image:Human body features.png|Human body features
 Image:Human body of female.png|Human body features of female
 Image:Human body of male (Mikael Häggström).png|Human body features of male
&lt;/gallery&gt;
-------&gt;

== Tingnan din ==
* [[Anatomiya ng tao]]
* [[Katawan]]
* [[Katawan ng lalaki]]
* [[Katawan ng babae]]

==Mga sanggunian==
=== Talababa ===
{{reflist}}

=== Bibliyograpiya ===
* Estrada, Horacio R. ''Ang Mga Bahagi ng Katawan ng Tao'', isang masusuing paglalarawan ng anatomiya ng katawan ng taong nasusulat sa [[wikang Pilipino]], [http://www.stii.dost.gov.ph/dostpub/nrcp.htm ''NRCP Medical Series 1''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004055955/http://www.stii.dost.gov.ph/dostpub/nrcp.htm |date=2008-10-04 }}, STII.dost.gov.ph 
* Estrada, Horacio R. ''Ang Mga Selula ng Tao'', tinatalakay ng seryeng ito ang histolohiya ng mga selula at iba’t ibang uri ng mga selula, at mga bahagi ng selulang natatagpuan sa katawan ng tao; nilalarawan din nito ang dibisyon o paghahati ng mga selulas, at ang pormasyon o pagbubuo ng selula para maging isang tisyu. [http://www.stii.dost.gov.ph/dostpub/nrcp.htm ''NRCP Medical Series 2''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004055955/http://www.stii.dost.gov.ph/dostpub/nrcp.htm |date=2008-10-04 }}, STII.dost.gov.ph 
* Estrada, Horacio R. ''Ang Gawain ng Mga Organo ng Tao'', pinapaliwanang nito ang mga tungkulin ng lahat ng mga organong matatagpuan sa katawan ng tao. [http://www.stii.dost.gov.ph/dostpub/nrcp.htm ''NRCP Medical Series 3''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004055955/http://www.stii.dost.gov.ph/dostpub/nrcp.htm |date=2008-10-04 }}, STII.dost.gov.ph

== Mga kawing panlabas ==
* [https://www.neonics.co.th/thermometers/human-body-temperature.html Basal na temperatura ng katawan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210410211841/https://www.neonics.co.th/thermometers/human-body-temperature.html |date=2021-04-10 }}
* [http://www.jonsay.co.uk/dictionary.php?langa=Eng&amp;langb=Tagalog&amp;category=humanbody Katawan ng Tao / ''Human Body'', ''English-Tagalog Dictionary'' / Tagalog-Ingles Diksyonaryo], Jonsay.co.uk

{{commons|body|katawan}}

[[Kategorya:Katawan ng tao| ]]
[[Kategorya:Anatomiya ng tao]]
[[Kategorya:Sosyolohiya]]
[[Kategorya:Pisyolohiyang pantao]]</text>
      <sha1>8r6rnkjex2xrs0gji27e8jkgzt35jrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ospital ng John F. Cotton</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62335</id>
    <revision>
      <id>2212400</id>
      <parentid>2043712</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:48:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9047" sha1="3msnf4l0bpl56pmzocj9j6q3h4fxlxn" xml:space="preserve">{{Infobox Hospital
| Org/Group   = &lt;!-- optional --&gt;
| Image       = 
| Caption     = &lt;!-- optional --&gt;
| map_type    = &lt;!-- optional: uses the &quot;Template:Location map&quot; format; must have latitude and longitude if using this. --&gt;
| latitude    = &lt;!-- used only for adding a map, with map_type --&gt;
| longitude   = &lt;!-- used only for adding a map, with map_type --&gt;
| Logo        = 
| Location    = &lt;!-- optional --&gt;
| Region      = [[Lungsod ng Pasig]], [[Talaksan:Flag of the Philippines.svg|22px]]
| State       = &lt;!-- optional UK: England, Wales, Scotland, Northern Ireland. US: The US State --&gt;
| Country     = Pilipinas
| Coordinates = 
| HealthCare  = Pansarili
| Type        = Sentro ng Pangkainamang Pangkalusugan, Pagalingan (Tersiyaryo)
| Affiliation = 
| Speciality  = &lt;!-- optional --&gt;
| Standards   = [[Kagawaran ng Kalusugan (Pilipinas)|Kagawaran ng Kalusugan]]
| Beds        = 
| Founded     = 1964, naging sentro ng pangkainamang pangkalusugan noong 2004
| Closed      = &lt;!-- optional --&gt;
| Website     = 
|}}

Ang '''Sentrong Pangkainaman ng Kalusugang Pangkorporasyon ng John F. Cotton''' ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''John F. Cotton Corporate Wellness Center'' o ''John F. Cotton Hospital Center for Corporation Wellness''&lt;ref name=MySearch/&gt;), dating kilala bilang '''Ospital ng John F. Cotton''' (Ingles: ''John F. Cotton Hospital'', JFCH) lamang, ay isang pansarili at pangkompanyang ospital na matatagpuan sa loob ng bakurang pag-aari ng [[MERALCO]], isang pangunahing kompanya ng [[dagitab]] sa [[Pilipinas]].&lt;ref name=Benpres&gt;[https://web.archive.org/web/20071013225720/http://www.benpres-holdings.com/media/UEOCbFACLopez_Link_200508.pdf ''Meralco’s Cotton Hospital Transformed into CWC, A New Concept in Healthcare''], Meralco Millennium Foundation, Inc. &amp; MERALCO, Benpres-Holdings.com&lt;/ref&gt;  Dahil sa isa ngang pribadong gusali, nakalagak ito sa loob ng Sentro ng Meralco sa Abenidang Ortigas sa [[Lungsod ng Pasig]].&lt;ref name=MySearch&gt;[http://mysearch.ph/knowledge-base/hospital24.htm MySearch.ph ''John F. Cotton Hospital Center for Corporation Wellness (Pasig)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081016004100/http://mysearch.ph/knowledge-base/hospital24.htm |date=2008-10-16 }}, ''Directory of Government and Private Hospitals In Metro Manila'', MySearch.ph&lt;/ref&gt;  Dahil sa pagiging isang integradong sentro ng pagpapainam ng kalusugang pangkorporasyon ng ''JFCH'', naging pinakunang kompanya ang Kompanyang Pangelektrisidad ng Maynila na nagsagawa ng ganitong uri ng programa sa Pilipinas.&lt;ref name=Benpres/&gt;

==Kasaysayan==
===Mga simulain===
Apatnapung taon nang nagsisilbing tagapangalaga ng kalusugan ng mga manggagawa ng Kompanya ng Elektrisidad ng Maynila ang pribadong ospital na ito.  Isa itong pagamutan at pagalingan na nagbibigay ng pag-iingat at pangangalagang pangkalusugan at ng panggagamot ng mga empleyado.&lt;ref name=Meralco/&gt;  Noong Marso 2003, tinatayang nasa P5,519,190 ang halaga nito sa pamilihan ng lupa at ari-arian.&lt;ref name=ERCgov&gt;[https://web.archive.org/web/20030519065304/http://www.erc.gov.ph/pdf/573_DISPOSITIVE.pdf ''John F. Cotton Hospital, fair market value: P5,519,190''], ''Table 13: Proportionate value of land and land rights used by Meralco’s affiliates and others, ERC Case Nos. 2001–646 and 2001-900'', Komisyon ng Regulasyong Pang-enerhiya, Abenidang San Miguel, Lungsod ng Pasig, Republika ng Pilipinas, 20 Marso 2003, pp. 67 at 70 ng 104&lt;/ref&gt;

===Transpormasyon===
Pormal na naging isang Sentrong Pangpagpapainam ng Kalusugang Pangkorporasyon (Ingles: ''Corporate Wellness Center'' o CWC) ang JFCH noong 16 Setyembre 2004 upang mapanatili ang kainaman ng kalusugan at pamumuhay ng 5,000 mga trabahador ng Meralco.  Isinagawa ang pagbabagong ito ni Manuel M. Lopez, ang tagapangasiwa at punong tagapagpatupad ng Meralco, at dinisenyo upang mapalawig pa ang pananaw at pangarap ng kaniyang amang si Eugenio Lopez, Sr. (unang Pilipinong nagmay-ari ng Meralco), at nakahanay sa patakaran ng kompanya hinggil sa pagpapanatili ng kalusugan at kasaganahang pangkatawan ng kaniyang mga tauhan.  Dahil rin sa pagbabagong ito, nagamit ang isang bagong konsepto sa pangangalagang pangkalusugang pang-empleyado, na tumutuon sa pag-iingat at pag-iwas sa sakit sa halip na pagpapagaling ng karamdaman.  Opisyal na idinaos ang pagbabasbas ng gusali ng sentro noong 20 Hulyo 2005.&lt;ref name=Benpres/&gt;&lt;ref name=Meralco&gt;[http://www.meralco.com.ph/Business/invest/files/annual_2005b.pdf ''John F. Cotton Hospital'']{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''Meralco Annual Report'', p. 23 (11 ng 24), 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Lopez2&gt;[http://www.lopezgroup.org/lgfi/pubs/Selected%20Member%20Companies.pdf ''Meralco’s John F. Cotton Hospital'']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Santos, Jessica V. (puno)., ''Corporate Social Responsibility Office CSR Projects of Selected Member Companies'', p. 3 (…) ''Meralco’s John F. Cotton Hospital (…) and p. 18 (…) Area of focus: Health, Name of project: Corporate Wellness Center (formerly John F. Cotton Hospital), Outputs/Outcomes/Beneficiaries reached: to contribute to the wellness and health of the Meralco community by providing preventive medicine, Location/Partners: Meralco employees and dependents (…)'', LopezGroup.org&lt;/ref&gt;

===Pagpapatupad===
Naging sanhi ng pagsasakatuparang ng pagbabago ang pagpapadala ng mga maysakit at nagpapagamot sa Ang Lungsod na Pangpapagamot (''The Medical City''), isang malapit na ospital sa himpilan ng Meralco.  Nagpahintulot ang paglilipat na ito ng mga nagpapatingin sa pagtutuon ng pansin sa pag-iwas sa mga karamdaman imbis na mga paggamot lamang ng mga sakit, na nagbunga rin sa guguling pangpangangalaga at sa pagtaas ng produktibidad ng kompanya.&lt;ref name=Meralco/&gt;  Ngunit bagaman nagkaroon ng ganitong pagbabago, binibigyang pansin pa rin ng sentro ang mga paglilingkokd na medikal na kinasasangkutan ng mga pasyenteng hindi naglalagi o nahihimlay sa ospital at sa pagtataguyod ng malusog na pamumuhay ng mga naghahanap-buhay.  Kabilang sa mga layunin ng sentro ang pagbabago sa gawi ng pamumuhay, epektibong pagpapanatili ng kalusugan, at ang pagbibigay ng integradong at pangkabuoang gawi sa pangangalaga at pagtataguyod, na may kaugnayan din sa nutrisyon, medikal, pisikal, espirituwal, panlipunan, sikolohiyal at emosyonal na mga aspeto ng kainamang pang-empleyado.&lt;ref name=Meralco/&gt;&lt;ref name=Lopez/&gt;

===Mga palingkuran===
Kasama sa mga pasilidad at kasangkapang pangsuporta ang mga instrumentong diyagnostiko o pangpagsusuri, mga kagamitang pang-eksrey, isang laboratoryong klinikal&lt;ref name=DOH&gt;[http://doh.gov.ph/BHFS/cliniclab04_chdncr.pdf  “John F. Cotton Hospital.”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061126153308/http://www.doh.gov.ph/BHFS/cliniclab04_chdncr.pdf |date=2006-11-26 }} ''List of licensed clinical laboratories - CY 2004, Center for Health Development - Metro Manila'', p. 9 ng 20&lt;/ref&gt;, at isang sentrong pampalakasan.  Bilang karagdagan dito, mayroon ding 42 mga kantina ang kompanya sa loob ng mga nasasakupan ng prankisa.  Nagkakaloob ang pangkasalukuyang kayarian ng malawakang programang pangkalusugan para sa mga tauhan ng Meralco at kinabibilangan ng mga programa ng pag-iwas sa mga karamdamang at kontrol ng mga ito, pagtataguyod ng kawalan ng sakit at edukasyon.  Nakatuon ang paglilingkod ng ospital sa tatlong pangunahing mga area: basikong kalusugang pangkorporasyon, kainamang pangkorporasyon, at responsibilidad sa lipunan ng kompanya.&lt;ref name=Benpres/&gt;&lt;ref name=Lopez&gt;[http://www.lopezgroup.org/lgfi/mdgHome.asp?mdg=HEALTH ''John F. Cotton Hospital of Meralco''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013234100/http://lopezgroup.org/lgfi/mdgHome.asp?mdg=HEALTH |date=2007-10-13 }}, ''Corporate Wellness Center, (…) Corporate Wellness Center: In 2005, the John F. Cotton Hospital of Meralco was transformed into the Corporate Wellness Center whose services are compartmentalized into three areas: Basic Corporate Health, Corporate Wellness, and Corporate Social Responsibility (…)'', Meralco Millennium Foundation, Inc. &amp; MERALCO, LopezGroup.org&lt;/ref&gt;

===Mga tagapamalakad===
Nabuo ang isang pangunahing pangkat na kasalukuyang namumuno at nangangasiwa sa pagbibigay ng integradong mga programa sa mga empleyado.&lt;ref name=Meralco/&gt;  Sa pangkalahatan, pinamamahalaan at pinapatakbo ng manggagamot na si Dr. Efren R. Vicaldo ang sentro ng John F. Cotton, kasama ang pagbibigay ng pangangalagang panggagamot.  Pinuno rin si Vicaldo sa seksiyon ng mga Karamdamang ng Pusong Konhenital sa [[Sentrong Pampuso ng Pilipinas]] (''[[Philippine Heart Center]]'') at ng seksiyon ng [[Kardiolohiya]] ng [[FEU NRMF Medical Center|Sentro ng Panggagamot ng FEU NRMF]].&lt;ref name=Benpres/&gt;  Si Dr. Angelito P. Obillo ang direktor ng panggagamot, at isang pang administrador si Dr. Rafael B. Agra.&lt;ref name=MySearch/&gt;

==Sanggunian==
{{reflist}}

==Tingnan din==
*[[Kompanya ng Elektrisidad ng Maynila]]

[[Kategorya:Mga ospital sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>3msnf4l0bpl56pmzocj9j6q3h4fxlxn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62506</id>
    <revision>
      <id>2212413</id>
      <parentid>2167339</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T05:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147338" sha1="jreplk87o1x64ellg5y1vup9vwuy8ca" xml:space="preserve">{{Infobox Olympic games|2012|Summer|Olympics|
| image = Londres Olimpiko 2012 logo.png
| image_size = 200
| alt = Four abstract shapes placed in a quadrant formation spelling out &quot;2012&quot;. The word &quot;London&quot; is written in the shape representing the &quot;2&quot;, while the Olympic rings are placed in the shape representing the &quot;0&quot;.
| caption = Sagisag ng Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012; iba pang mga variant ng kulay ay ipinapakita sa [[#Logo at uniporme|ibaba]]
| host_city = [[Londres]], [[England]], [[Gran Britanya]]
| motto = ''Inspire a generation''&lt;br&gt;''Pumukaw ng salinlahi''
| nations = 204 (including [[Independent Olympic Athletes sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012|IOA]] team)
| athletes = 10,768 (5,992 men, 4,776 women)
| events = 302 in 26 [[Olympic sports|sports]] (39 disciplines)
| opening = {{Start date|df=y|2012|7|27}}
| closing = {{End date|df=y|2012|8|12}}
| opened_by = [[Monarchy of the United Kingdom|Reyna]] [[Elizabeth II]]&lt;ref name=&quot;Opening and Cauldron&quot;&gt;{{cite press release |title=Factsheet - Opening Ceremony of the Games of the Olympiad|url=https://stillmed.olympic.org/Documents/Reference_documents_Factsheets/Opening_ceremony_of_the_Games_of_the_Olympiad.pdf|url-status=live |publisher=International Olympic Committee|date=9 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160814215458/https://stillmed.olympic.org/Documents/Reference_documents_Factsheets/Opening_ceremony_of_the_Games_of_the_Olympiad.pdf |archive-date=14 August 2016|access-date=22 December 2018}}&lt;/ref&gt;
| closed_by = [[Pangulong ng Pandaigdigang Lupong Olimpiko|Pangulong ng IOC]] [[Jacques Rogge]]
| cauldron = {{Plainlist|
* [[Callum Airlie]]
* [[Jordan Duckitt]]
* [[Desiree Henry]]
* [[Katie Kirk]]
* [[Cameron MacRitchie]]
* Aidan Reynolds
* [[Adelle Tracey]]&lt;ref name=&quot;Opening and Cauldron&quot;/&gt;
* Austin Playfoot (relight)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/news/articles/cauldron-moved-into-position-olympic-stadium.html|title=Cauldron moved into position in Olympic Stadium|publisher=London 2012 Olympic and Paralympic Organizing Committee|date=30 July 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120731191336/http://www.london2012.com/news/articles/cauldron-moved-into-position-olympic-stadium.html|archivedate=31 July 2012|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121211061542/www.london2012.com/news/articles/cauldron-moved-into-position-olympic-stadium.html |date=11 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;}}
| stadium = [[London Stadium|Olympic Stadium]]
| summer_prev = [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008|Beijing 2008]]
| summer_next = [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2016|Rio 2016]]
| winter_prev = [[Palarong Olimpiko sa Taglamig 2010|Vancouver 2010]]
| winter_next = [[Palarong Olimpiko sa Taglamig 2014|Sochi 2014]]
}}
Ang '''Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012''', na pormal na '''Palaro ng XXX Olympiad''' &lt;ref&gt;The IOC numbers the Olympiads using [[Roman numerals]].&lt;/ref&gt; at karaniwang kilala bilang '''London 2012''', ay isang pandaigdigang palarong pampalakasan na ginanap mula 27 Hulyo hanggang 12 Agosto 2012 sa [[Londres]], [[Gran Britanya]]. Ang unang kaganapan, ang yugto ng pangkat sa futbol ng kababaihan, ay nagsimula noong ika-25 ng Hulyo sa [[Milenyong Istadyum]] sa [[Cardiff]], na sinundan ng pambungad na seremonya noong 27 Hulyo. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.olympic.org/uk/games/london/index_uk.asp|publisher=International Olympic Committee|title=London 2012|accessdate=3 August 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080801100305/http://www.olympic.org/uk/games/london/index_uk.asp|archivedate=1 August 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/olympics/2012/schedule-results/list/football/20120725|title=Olympics schedule and results – Wednesday 25 July|work=BBC Sport|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111234444/http://www.bbc.co.uk/sport/olympics/2012/schedule-results/list/football/20120725|archivedate=11 January 2016|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; May 10,768 mga atleta mula sa 204 mga [[National Olympic Committees|Pambansang Lupong Olimpiko]] (NOCs) ang lumahok. &lt;ref name=&quot;athletecount&quot; /&gt;

Kasunod ng isang bid na pinamumunuan ng dating kampeon ng Palarong Olimpiko na si Sebastian Coe at dating Alkalde ng Londres na Ken Livingstone, ang Londres ay napili bilang punong-abalang lungsod noong 6 Hulyo 2005 sa ika-117 na sesyon ng [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko]] (IOC) sa [[Singapore]], kung saan natalo ang mga bid mula sa [[Moscow]], [[New York City]], [[Madrid]], at [[Paris]]. &lt;ref name=&quot;Election&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.olympic.org/en/content/Olympic-Games/All-Future-Olympic-Games/Summer/London-2012|title=London 2012: Election|publisher=International Olympic Committee|accessdate=2 October 2009|archiveurl=https://wayback.archive-it.org/all/20120424194020/http://www.olympic.org/content/error-pages/error404/?404;http://www.olympic.org:80/en/content/olympic-games/all-future-olympic-games/summer/london-2012|archivedate=24 April 2012|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ang Londres ang naging unang lungsod na nagdaos ng modernong Olimpiko nang tatlong beses, &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/olympics_2012/4654821.stm|title=Coe promises Olympics to remember|work=BBC Sport|date=6 July 2005|accessdate=3 August 2008|url-status=live|archiveurl=http://archive.wikiwix.com/cache/20110609063729/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/olympics_2012/4654821.stm|archivedate=9 June 2011|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Athens]] has also hosted three [[International Olympic Committee|IOC]]-organised events, in [[1896 Summer Olympics|1896]], [[2004 Summer Olympics|2004]] and the [[Intercalated Games]] in [[1906 Intercalated Games|1906]]. However, the 1906 Games are no longer officially recognised by the IOC, as they do not fit with the quadrennial pattern of the modern Olympics.&lt;/ref&gt; dahil naging abala rin ito sa Palarong Tag-init noong 1908 at noong 1948.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/7361921.stm|title=London's first Olympics|work=BBC Sport|date=26 April 2008|accessdate=3 August 2008|first=Mark|last=Barden|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080501025441/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/7361921.stm|archivedate=1 May 2008|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/history/british/modern/olympics_1948_gallery.shtml|title=The 1948 London Olympics Gallery|work=BBC History|accessdate=3 August 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080718202435/http://www.bbc.co.uk/history/british/modern/olympics_1948_gallery.shtml|archivedate=18 July 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang konstruksyon para sa palaro ay kinasasangkutan ng malaking pagpapaunlad, na may diin sa pagpapanatili. Ang pangunahing pokus ay isang bagong 200-ektarya (490-acre) na Liwasang Olimpiko, na itinayo sa isang dating lugar pang-industriya sa Stratford, Timog Londres. Ginagamit din ng palaro ang mga lugar na mayroon na bago ang bid.

Ang Mga Laro ay nakatanggap ng pangkalahatang papuri para sa kanilang samahan, kasama ang mga boluntaryo, ang militar ng British at pampasigla sa publiko ay pinuri lalo na. [15] [16] [17] Ang pambungad na seremonya, na nakadirekta ni Danny Boyle, ay tumanggap ng laganap na pag-akyat sa buong mundo, partikular na papuri mula sa publiko ng Britanya at isang minorya ng malawak na dumaraming mga pagpuna mula sa ilang mga social media sites. [18] [19] Sa Mga Palaro, si Michael Phelps ay naging pinaka pinalamutian na atleta ng Olympic sa lahat ng oras, nanalo ng kanyang ika-22 medal. [20] Ang Saudi Arabia, Qatar, at Brunei ay pumasok sa mga babaeng atleta sa kauna-unahan, kaya't ang bawat kasalukuyang karapat-dapat na bansa ay nagpadala ng isang babaeng katunggali sa kahit isang manlalaro ng Olimpiko. [21] Kasama sa boksing ng kababaihan sa kauna-unahang pagkakataon, sa gayon ang Mga Laro ay naging una kung saan ang bawat isport ay may mga babaeng kakumpitensya. [22] [23] [24] Ito ang pangwakas na Larong Olimpiko sa ilalim ng panguluhan ng IOC ng Belgian na si Jacques Rogge, na humalili sa Aleman na si [[Thomas Bach]] sa susunod na taon.

Ang pangwakas na medalya tally ay pinangunahan ng [[Estados Unidos]], na sinundan ng [[China]] at nag-host ng [[Great Britain]]. Maraming mga rekord sa mundo at Olimpiko ang itinakda sa mga laro. Kahit na mayroong maraming mga kontrobersya, ang mga laro sa 2012 ay itinuturing na matagumpay sa pagtaas ng mga pamantayan ng kumpetisyon sa gitna ng mga bansa sa buong mundo, naka-pack na mga istadyum at maayos na samahan. Bukod dito, ang pagtuon sa palakasan sa palakasan at post-game venue na pagpapanatili ay nakita bilang isang plano para sa hinaharap na Olimpiko.{{Citation needed|date=May 2020}}

==Proseso ng Pag-bid==
{{main|Mga bid para sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012}}

Pagsapit ng 15 Hulyo 2003, ang deadline para sa mga interesadong lungsod na magsumite ng mga bid sa International Olympic Committee (IOC), siyam na lungsod ang nagsumite ng mga bid upang i-host ang 2012 Summer Olympics: Havana, Istanbul, Leipzig, London, Madrid, Moscow, New York City, Paris, at Rio de Janeiro. [25] Noong 18 Mayo 2004, bilang isang resulta ng isang marka ng teknikal na pagsusuri, binawasan ng IOC ang bilang ng mga lungsod sa lima: London, Madrid, Moscow, New York at Paris. [26] Ang lahat ng limang ay nagsumite ng kanilang mga file ng kandidato noong ika-19 ng Nobyembre 2004 at binisita ng pangkat ng inspeksyon ng IOC noong Pebrero at Marso 2005. Ang bid sa Paris ay nagdusa ng dalawang mga pag-aataya sa pagbisita sa inspeksyon ng IOC: maraming mga welga at demonstrasyon na magkakasabay sa mga pagbisita, at isang ulat na ang isang pangunahing kasapi ng pangkat ng bid na si Guy Drut, ay haharapin sa mga paratang sa sinasabing tiwaling pampulitika na pampinansyal na pananalapi. &lt;ref name=&quot;wrongb&quot;&gt;{{Cite news|publisher=GamesBids|accessdate=9 March 2005|url=http://www.gamesbids.com/cgi-bin/news/viewnews.cgi?category=1&amp;id=1110389129|title=Day One Of Paris 2012 Inspection By IOC|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061020064434/http://www.gamesbids.com/cgi-bin/news/viewnews.cgi?category=1&amp;id=1110389129|archivedate=20 October 2006|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

[[File:Lord Coe - World Economic Forum Annual Meeting 2012 cropped.jpg|thumb|right|upright| [[Sebastian Coe|Lord Coe]] – the head of London 2012]]

Sa buong proseso, ang Paris ay malawak na nakikita bilang paborito, lalo na dahil ito ang pangatlong bid nito sa mga nakaraang taon. Ang London ay una nang nakita bilang nahuli sa likod ng Paris ng isang malaking margin. [28] Ang posisyon nito ay nagsimulang pagbutihin pagkatapos ng appointment ni Lord Coe bilang bagong pinuno ng London 2012 noong 19 Mayo 2004. [29] Sa huling bahagi ng Agosto 2004, ang mga ulat ay hinulaang isang tali sa pagitan ng London at Paris. [30]

Noong ika-6 ng Hunyo 2005, inilabas ng IOC ang mga ulat ng pagsusuri para sa limang mga lungsod na kandidato. Hindi sila naglalaman ng anumang mga marka o ranggo, ngunit ang ulat para sa Paris ay itinuturing na pinaka positibo. Ang London ay malapit sa likuran, na isinara ang halos lahat ng puwang na sinusunod ng paunang pagsusuri noong 2004. Ang New York at Madrid ay nakatanggap din ng napaka positibong pagsusuri. [31] Noong 1 Hulyo 2005, nang tanungin kung sino ang mananalo, sinabi ni [[Jacques Rogge]], &quot;Hindi ko mahuhulaan ito dahil hindi ko alam kung paano iboboto ang mga miyembro ng IOC. Ngunit ang pakiramdam ng aking gat ay sinabi sa akin na ito ay malapit na. Marahil ay darating ito. hanggang sa isang pagkakaiba-iba ng sabihin sampung mga boto, o marahil mas mababa. &quot;[32]

Noong ika-6 ng Hulyo 2005, ang panghuling pagpili ay inihayag sa ika-117 na IOC Session sa [[Singapore]]. Ang Moscow ay ang unang lungsod na tinanggal, na sinundan ng New York at Madrid. Ang panghuling dalawang contenders ay ang London at Paris. Sa pagtatapos ng ika-apat na pag-ikot ng pagboto, nanalo ng karapatan ang London na mag-host ng 2012 Game na may 54 boto hanggang 50.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/front_page/4655555.stm|work=BBC News|title=London beats Paris to 2012 Games|date=6 July 2005|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170725072233/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/front_page/4655555.stm|archivedate=25 July 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Ang mga pagdiriwang sa London ay maikli ang buhay, na napunan ng mga bomba sa sistema ng transportasyon ng London mas mababa sa 24 na oras pagkatapos ng anunsyo.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/uk/2005/sep/02/london.Olympics2012|title=The party that never was: capital marks the games at last—Eight weeks after Olympic celebrations were cut short by bombings, London puts on a low-key but spectacle to show it means business and hard work.|work=The Guardian|location=London|date=6 July 2005|accessdate=22 August 2008|first=Andrew|last=Culf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081002091306/http://www.guardian.co.uk/uk/2005/sep/02/london.Olympics2012|archivedate=2 October 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

{| class=wikitable
|+ '''2012 host city election – ballot results'''
|-
! City
! abbr =&quot;country&quot; |NOC
| bgcolor=&quot;silver&quot; |'''Round 1'''
| bgcolor=&quot;silver&quot; |'''Round 2'''
| bgcolor=&quot;silver&quot; |'''Round 3'''
| bgcolor=&quot;silver&quot; |'''Round 4'''
|-
| [[London]] || {{flag|Great Britain}} ||'''22'''||27||'''39'''||'''54'''
|-
| [[Paris]] || {{flag|France}} ||21||25||33||50
|-
| [[Madrid]] || {{flag|Spain}} ||20||'''32'''||31||—
|-
| [[New York City]] || {{flag|United States}} ||19||17||—||—
|-
| [[Moscow]] || {{flag|Russia}} ||15||—||—||—
|}

== Mga lugar ng pagdadausan ==
{{Main2|Mga lugar ng pagdadausan ng Palarong Olimpiko at Paralimpiko sa Tag-init 2012}}

=== Istadyum ng Londres ===
{{main|Istadyum ng Londres}}
[[Talaksan:FloodlitLondonStadium.jpg|thumb|right|300px|Istadyum ng Londres]]

=== Sentrong Pambansang Akwatika ng Londres ===
{{main|Sentrong Pambansang Akwatika ng Londres}}

== Mga sagisag ==
=== Logo ===
May dalawang logo ang Londres 2012: isa para sa proseso ng pag-aanyaya na nilikha ng [http://www.kinodesign.com Kino Design], at ang pangalawa bilang tatak para sa Palaro mismo. Ang huling labas na logo, na dinisenyo ng [[Wolff Olins]], ay inilantad noong 4 Hunyo 2007 sa halagang £400,000.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/olympics_2012/6718243.stm|title=London unveils logo of 2012 Games|publisher=[[BBC Sport]]|date=4 Hunyo 2007|accessdate=2007-07-05}}&lt;/ref&gt; Ang bagong logong ito ay isang representasyon ng bilang 2012, na may [[Mga sagisag ng Olimpiko|Mga Olimpikong Singsing]] na nakatimo sa loob ng sero.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/about-newlook-video.html|title=The new London 2012 brand|publisher=London 2012|date=4 Hunyo 2007|accessdate=2007-06-04|archiveurl=https://archive.today/20120604164427/http://www.london2012.com/videos/|archivedate=2012-06-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070606204757/http://www.london2012.com/about-newlook-video.html |date=2007-06-06 }}&lt;/ref&gt; Ang logo ay nakadisenyo sa mga iba't ibang kulay.

Ito ang unang pagkakataon na ang magkatulad na ganap na logo ay gagamitin para sa mga palarong Olimpiko ''at'' Paralimpiko.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/olympics_2012/6718243.stm|title=London 2012 logo to be unveiled|publisher=[[BBC Sport]]|date=4 Hunyo 2007|accessdate=2007-06-04}}&lt;/ref&gt;

Ang logo ay ang una sa paggamit sa mga iba't ibang kulay sa kasaysayan ng Olimpiko. Ang mga pamantayang kulay ay luntian, madyenta, kahel at bughaw; gayumpaman ang logo ay dapat isinakatawan sa pagkakasamu't-sari ng mga kulay, kabilang ang [[Watawat ng Unyon]] upang isulong ang seremonya ng paglilipat.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.london2012.com/get-involved/handover/index.php |title=Maging kabilang: Paglilipat - Londres 2012 |access-date=2012-09-04 |archive-date=2008-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080829123558/http://www.london2012.com/get-involved/handover/index.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Ang pagkalubay ng logo ay nabibigyan din ng mga pagkakataon ng mga nagtataguyod na maisakatawan ng kanilang mga korporadong kulay sa bersyong pansarili, tulad ng [[Lloyds TSB]],&lt;ref&gt;http://www.lloydstsb.com/about_ltsb/sponsorship.asp Lloyds TSB - Olimpikong Londres 2012&lt;/ref&gt; [[British Airways]]&lt;ref&gt;[http://www.britishairways.com/travel/london-2012/public/en_gb British Airways - Opisyal na kawaksing pang-eruplano ng Londres 2012]&lt;/ref&gt; at [[Adidas]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=News: adidas welcomed as Tier One Partner - London 2012&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.london2012.com/news/archive/2007-09/adidas-welcomed-as-tier-one-partner.php |access-date=2007-10-19 |archive-date=2007-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071019173914/http://www.london2012.com/news/archive/2007-09/adidas-welcomed-as-tier-one-partner.php |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071019173914/http://www.london2012.com/news/archive/2007-09/adidas-welcomed-as-tier-one-partner.php |date=2007-10-19 }}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Lahat Londres 2012 mga logo.png|900px|center|frame|Ang [[Palarong Paralimpiko sa Tag-init 2012|Paralimpikong]] logo (malayong kaliwa) at mga iba't ibang opisyal na pinagsamang kulay para sa pangunahing disenyo ng logo ng [[Wolff Olins]].]]
{{-}}

==Pag-unlad at preparasyon==
{{main|Pag-unlad ng Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012}}

===Lugar===
{{main| Mga lugar ng pagdadausan ng Palarong Olimpiko at Paralimpiko sa Tag-init 2012}}

===Pampublikong transportasyon===

===Transportasyong Internasyonal===

===Gastos at Pananalapi===

===Boluntaryo===

===Tiket===

===Bilangan===

===Katiwasayan===
{{main article|Katiwasayan para sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012 }}
{{see also|Kontrobersiya ligid G4S}}

===Medalya===

===Tanglaw===

===Kapaligirang Patakaran===

===Kulturang Olimpyada===
{{main|Kulturang Olimpyada 2012}}

===Seremonya ng pagbubukas===
{{main article|Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012 seremonya ng pagbubukas|Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012 Parada ng Bansa}}
[[File:2012 Olympics opening ceremony fireworks 1.jpg|thumb|Mga paputok sa Seremonya ng Pagbubukas]]

===Seremonya ng pagsasara===
{{main|Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012 seremonya ng pagsasara|Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012 seremonya ng pagsasara mga nagdadalang bandila}}

== Laro ==
=== Mga kasali ===
&lt;!-- PLEASE READ: If you change any of the athlete numbers below without citing a source or without an explanatory edit summary, your changes will be reverted. Please take care, as the current information is all well-cited to the London 2012 website. --&gt;
[[File:2012 Summer olympics team numbers.svg|thumb|300px|Bilang ng mga kalahok bawat bansa&lt;br /&gt;
{|
|{{legend|#540000|300+}}
|{{legend|#F90000|100+}}
|{{legend|#F7931D|30+}}
|{{legend|#FFE600|10+}}
|{{legend|#00BB05|4+}}
|{{legend|#0093F7|1+}}
|}]]

Humigit kumulang 10,500 atleta mula sa 204 na [[Pambansang Lupong Olimpiko]] (NOC) na inaasahang sasali,&lt;ref name=athletecount&gt;{{Cite news |title=Olympics – Countries |quote=From the 27th of Hulyo 2012 – 204 countries will send more than 10,000 athletes to compete in 300 events |url=http://www.bbc.co.uk/sport/olympics/2012/countries |work=BBC Sport |accessdate=19 Hulyo 2012}}&lt;/ref&gt; na kung saan ay hihigit kaysa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1948]] sa London at [[Palarong Komonwelt 2002]] sa Manchester bilang pinakamalaking palarong palakasan na naganap sa Nagkakaisang Kaharian.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=City of Manchester Stadium: The Wembley rescuers |last=Hubbard |first=Alan |url=http://www.independent.co.uk/sport/city-of-manchester-stadium-the-wembley-rescuers-1132001.html |newspaper=The Independent |date=12 Disyembre 1999 |accessdate=13 Hulyo 2012 |location=London |archive-date=2019-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190429070122/https://www.independent.co.uk/sport/city-of-manchester-stadium-the-wembley-rescuers-1132001.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[Malayang Atleta ng Olimpiko sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012|Sumali nang malaya]] ang tatlong atleta mula sa [[Lupong Olimpiko ng Antilyang Olandes]], na kung saan binawi nito ang pagkakasapi sa Lupong Tagapagpaganap ng IOC sa [[Ika-123 sesyon ng Pandaigdigang Lupong Olimpiko|pagpululong nito noong Hunyo 2011]] at isa mula sa [[Timog Sudan]], na kung saan ay wala pang kinikilalang NOC, sa ilalim ng Watawat Olimpiko.&lt;ref name=&quot;AHO&quot;&gt;{{cite web |title=Curtain comes down on 123rd IOC Session |url=http://www.olympic.org/ioc?articlenewsgroup=-1&amp;articleid=133159 |publisher=IOC |accessdate=11 Hulyo 2011}}&lt;/ref&gt;
{{clear}}
&lt;div class=&quot;center&quot; &gt;
{| class=&quot;wikitable collapsible&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|-
! Mga kasaling NOC
|-
|
{{multicol}}
* {{flagIOC|AFG|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=afghanistan/index.htmx |title=Afghanistan – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205024037/http://www.london2012.com/athletes/country=afghanistan/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205024037/http://www.london2012.com/athletes/country=afghanistan/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ALB|Tag-init 2012|12}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/sport/olympics/2012/athletes?country=albania&amp;sports=&amp;gender=&amp;filter=Filter&amp;isOneToWatch=0&amp;isMedallist=0 |title=BBC Sport – London 2012 – Athletes |publisher=BBC |accessdate=28 Hulyo 2012}}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ALG|Tag-init 2012|42}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/sport/olympics/2012/athletes?gender=&amp;isOneToWatch=0&amp;country=algeria&amp;sports=&amp;isMedallist=0&amp;indexLetter=&amp;page=1#pagination |title=BBC Sport – London 2012 – Athletes |publisher=BBC |accessdate=28 Hulyo 2012}}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ASA|Tag-init 2012|5}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=american-samoa/index.htmx |title=American Samoa – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205015500/http://www.london2012.com/athletes/country=american-samoa/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205015500/http://www.london2012.com/athletes/country=american-samoa/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|AND|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=andorra/index.htmx |title=Andorra – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121204193513/http://www.london2012.com/athletes/country=andorra/index.html |archivedate=2012-12-04 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204193513/http://www.london2012.com/athletes/country=andorra/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ANG|Tag-init 2012|34}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=angola/index.htmx |title=Angola – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121204170952/http://www.london2012.com/athletes/country=angola/index.html |archivedate=2012-12-04 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204170952/http://www.london2012.com/athletes/country=angola/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ANT|Tag-init 2012|5}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=antigua-and-barbuda/index.htmx |title=Antigua and Barbuda – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205041427/http://www.london2012.com/athletes/country=antigua-and-barbuda/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205041427/http://www.london2012.com/athletes/country=antigua-and-barbuda/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ARG|Tag-init 2012|137}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=argentina/index.htmx |title=Argentina – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121204154415/http://www.london2012.com/athletes/country=argentina/index.html |archivedate=2012-12-04 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204154415/http://www.london2012.com/athletes/country=argentina/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ARM|Tag-init 2012|25}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=armenia/index.htmx |title=Armenia – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205070223/http://www.london2012.com/athletes/country=armenia/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205070223/http://www.london2012.com/athletes/country=armenia/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ARU|Tag-init 2012|4}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=aruba/index.htmx |title=Aruba – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121204162832/http://www.london2012.com/athletes/country=aruba/index.html |archivedate=2012-12-04 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204162832/www.london2012.com/athletes/country=aruba/index.htmx |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|AUS|Tag-init 2012|410}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=australia/index.htmx |title=Australia – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205083132/http://www.london2012.com/athletes/country=australia/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205083132/http://www.london2012.com/athletes/country=australia/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|AUT|Tag-init 2012|70}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=austria/index.htmx |title=Austria – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205063537/http://www.london2012.com/athletes/country=austria/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205063537/http://www.london2012.com/athletes/country=austria/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|AZE|Tag-init 2012|53}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=azerbaijan/index.htmx |title=Azerbaijan – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205102235/http://www.london2012.com/athletes/country=azerbaijan/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205102235/http://www.london2012.com/athletes/country=azerbaijan/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BAH|Tag-init 2012|24}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=bahamas/index.htmx |title=Bahamas – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205031359/http://www.london2012.com/athletes/country=bahamas/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205031359/http://www.london2012.com/athletes/country=bahamas/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BRN|Tag-init 2012|12}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=bahrain/index.htmx |title=Bahrain – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121204162758/http://www.london2012.com/athletes/country=bahrain/index.html |archivedate=2012-12-04 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204162758/http://www.london2012.com/athletes/country=bahrain/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BAN|Tag-init 2012|5}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=bangladesh/index.htmx |title=Bangladesh – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205081328/http://www.london2012.com/athletes/country=bangladesh/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205081328/http://www.london2012.com/athletes/country=bangladesh/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BAR|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=barbados/index.htmx |title=Barbados – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205001607/http://www.london2012.com/athletes/country=barbados/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205001607/http://www.london2012.com/athletes/country=barbados/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BLR|Tag-init 2012|165}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=belarus/index.htmx |title=Belarus – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121204151638/http://www.london2012.com/athletes/country=belarus/index.html |archivedate=2012-12-04 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204151638/http://www.london2012.com/athletes/country=belarus/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BEL|Tag-init 2012|115}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=belgium/index.htmx |title=Belgium – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121204160048/http://www.london2012.com/athletes/country=belgium/index.html |archivedate=2012-12-04 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204160048/http://www.london2012.com/athletes/country=belgium/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BIZ|Tag-init 2012|3}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=belize/index.htmx |title=Belize – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205093220/http://www.london2012.com/athletes/country=belize/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205093220/http://www.london2012.com/athletes/country=belize/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BEN|Tag-init 2012|5}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=benin/index.htmx |title=Benin – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205053650/http://www.london2012.com/athletes/country=benin/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205053650/http://www.london2012.com/athletes/country=benin/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BER|Tag-init 2012|8}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=bermuda/index.htmx |title=Bermuda – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121204162624/http://www.london2012.com/athletes/country=bermuda/index.html |archivedate=2012-12-04 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204162624/http://www.london2012.com/athletes/country=bermuda/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BHU|Tag-init 2012|2}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=bhutan/index.htmx |title=Buthan – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205020623/http://www.london2012.com/athletes/country=bhutan/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205020623/http://www.london2012.com/athletes/country=bhutan/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BOL|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=bolivia/index.htmx |title=Bolivia – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205073723/http://www.london2012.com/athletes/country=bolivia/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205073723/http://www.london2012.com/athletes/country=bolivia/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BIH|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=bosnia-and-herzegovina/index.htmx |title=Bosnia and Herzegovina – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205052007/http://www.london2012.com/athletes/country=bosnia-and-herzegovina/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205052007/http://www.london2012.com/athletes/country=bosnia-and-herzegovina/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BOT|Tag-init 2012|4}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=botswana/index.htmx |title=Botswana – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205075859/http://www.london2012.com/athletes/country=botswana/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205075859/http://www.london2012.com/athletes/country=botswana/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BRA|Tag-init 2012|258}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=brazil/index.htmx |title=Brazil – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121204142200/http://www.london2012.com/athletes/country=brazil/index.html |archivedate=2012-12-04 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204142200/http://www.london2012.com/athletes/country=brazil/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|IVB|Tag-init 2012|2}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=british-virgin-islands/index.htmx |title=Virgin Islands, British – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121204141645/http://www.london2012.com/athletes/country=british-virgin-islands/index.html |archivedate=2012-12-04 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204141645/http://www.london2012.com/athletes/country=british-virgin-islands/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BRU|Tag-init 2012|3}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=brunei/index.htmx |title=Brunei Darussalam – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205092832/http://www.london2012.com/athletes/country=brunei/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205092832/http://www.london2012.com/athletes/country=brunei/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BUL|Tag-init 2012|63}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=bulgaria/index.htmx |title=Bulgaria – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205095614/http://www.london2012.com/athletes/country=bulgaria/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205095614/http://www.london2012.com/athletes/country=bulgaria/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BUR|Tag-init 2012|5}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=burkina-faso/index.htmx |title=Burkina Faso – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121205021912/http://www.london2012.com/athletes/country=burkina-faso/index.html |archivedate=2012-12-05 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205021912/http://www.london2012.com/athletes/country=burkina-faso/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|BDI|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=burundi/index.htmx|title=Burundi – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205062010/http://www.london2012.com/athletes/country=burundi/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205062010/http://www.london2012.com/athletes/country=burundi/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|CAM|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=cambodia/index.htmx|title=Cambodia – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205021535/http://www.london2012.com/athletes/country=cambodia/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205021535/http://www.london2012.com/athletes/country=cambodia/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|CMR|Tag-init 2012|33}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=cameroon/index.htmx|title=Cameroon – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205053938/http://www.london2012.com/athletes/country=cameroon/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205053938/http://www.london2012.com/athletes/country=cameroon/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|CAN|Tag-init 2012|277}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=canada/index.htmx|title=Canada – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204182657/http://www.london2012.com/athletes/country=canada/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204182657/http://www.london2012.com/athletes/country=canada/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|CPV|Tag-init 2012|3}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=cape-verde/index.htmx|title=Cape Verde – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205052457/http://www.london2012.com/athletes/country=cape-verde/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205052457/http://www.london2012.com/athletes/country=cape-verde/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|CAY|Tag-init 2012|5}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=cayman-islands/index.htmx|title=Cayman Islands – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204235550/http://www.london2012.com/athletes/country=cayman-islands/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204235550/http://www.london2012.com/athletes/country=cayman-islands/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|CAF|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=central-african-republic/index.htmx|title=Central African Republic – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205081520/http://www.london2012.com/athletes/country=central-african-republic/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205081520/http://www.london2012.com/athletes/country=central-african-republic/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|CHA|Tag-init 2012|3}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=chad/index.htmx|title=Chad – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205020257/http://www.london2012.com/athletes/country=chad/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205020257/http://www.london2012.com/athletes/country=chad/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|CHI|Tag-init 2012|35}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=chile/index.htmx|title=Chile – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204150125/http://www.london2012.com/athletes/country=chile/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204150125/http://www.london2012.com/athletes/country=chile/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|CHN|Tag-init 2012|380}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=china/index.htmx|title=People's Republic of China – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204180242/http://www.london2012.com/athletes/country=china/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204180242/http://www.london2012.com/athletes/country=china/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|COL|Tag-init 2012|104}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=colombia/index.htmx|title=Colombia – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205064008/http://www.london2012.com/athletes/country=colombia/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205064008/http://www.london2012.com/athletes/country=colombia/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|COM|Tag-init 2012|3}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=comoros/index.htmx|title=Comoros – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205010055/http://www.london2012.com/athletes/country=comoros/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205010055/http://www.london2012.com/athletes/country=comoros/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|CGO|Tag-init 2012|7}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=congo/index.htmx|title=Congo – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205080121/http://www.london2012.com/athletes/country=congo/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205080121/http://www.london2012.com/athletes/country=congo/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|COD|Tag-init 2012|4}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=dr-congo/index.htmx|title=Democratic Republic of the Congo – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205030533/http://www.london2012.com/athletes/country=dr-congo/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205030533/http://www.london2012.com/athletes/country=dr-congo/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|COK|Tag-init 2012|8}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=cook-islands/index.htmx|title=Cook Islands – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205074043/http://www.london2012.com/athletes/country=cook-islands/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205074043/http://www.london2012.com/athletes/country=cook-islands/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|CRC|Tag-init 2012|11}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=costa-rica/index.htmx|title=Costa Rica – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205083037/http://www.london2012.com/athletes/country=costa-rica/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205083037/http://www.london2012.com/athletes/country=costa-rica/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|CIV|Tag-init 2012|10}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=cote-divoire/index.htmx|title=Ivory Coast – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205041228/http://www.london2012.com/athletes/country=cote-divoire/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205041228/http://www.london2012.com/athletes/country=cote-divoire/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|CRO|Tag-init 2012|108}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=croatia/index.htmx|title=Croatia – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204140812/http://www.london2012.com/athletes/country=croatia/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204140812/http://www.london2012.com/athletes/country=croatia/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|CUB|Tag-init 2012|110}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=cuba/index.htmx|title=Cuba – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205021012/http://www.london2012.com/athletes/country=cuba/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205021012/http://www.london2012.com/athletes/country=cuba/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|CYP|Tag-init 2012|13}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=cyprus/index.htmx|title=Cyprus – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205103440/http://www.london2012.com/athletes/country=cyprus/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205103440/http://www.london2012.com/athletes/country=cyprus/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|CZE|Tag-init 2012|133}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=czech-republic/index.htmx|title=Czech Republic – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204173815/http://www.london2012.com/athletes/country=czech-republic/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204173815/http://www.london2012.com/athletes/country=czech-republic/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|DEN|Tag-init 2012|113}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=denmark/index.htmx|title=Denmark – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205054001/http://www.london2012.com/athletes/country=denmark/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205054001/http://www.london2012.com/athletes/country=denmark/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|DJI|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=djibouti/index.htmx|title=Djibouti – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205042028/http://www.london2012.com/athletes/country=djibouti/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205042028/http://www.london2012.com/athletes/country=djibouti/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|DMA|Tag-init 2012|2}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=dominica/index.htmx|title=Dominica – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204160909/http://www.london2012.com/athletes/country=dominica/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204160909/http://www.london2012.com/athletes/country=dominica/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|DOM|Tag-init 2012|35}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=dominican-republic/index.htmx|title=Dominican Republic – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204151333/http://www.london2012.com/athletes/country=dominican-republic/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204151333/http://www.london2012.com/athletes/country=dominican-republic/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ECU|Tag-init 2012|36}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=ecuador/index.htmx|title=Ecuador – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204184232/http://www.london2012.com/athletes/country=ecuador/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204184232/http://www.london2012.com/athletes/country=ecuador/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|EGY|Tag-init 2012|113}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=egypt/index.htmx|title=Egypt – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204141336/http://www.london2012.com/athletes/country=egypt/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204141336/http://www.london2012.com/athletes/country=egypt/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ESA|Tag-init 2012|10}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=el-salvador/index.htmx|title=El Salvador – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204161441/http://www.london2012.com/athletes/country=el-salvador/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204161441/http://www.london2012.com/athletes/country=el-salvador/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|GEQ|Tag-init 2012|2}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=equatorial-guinea/index.htmx|title=Equatorial Guinea – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204142922/http://www.london2012.com/athletes/country=equatorial-guinea/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204142922/http://www.london2012.com/athletes/country=equatorial-guinea/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ERI|Tag-init 2012|12}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=eritrea/index.htmx|title=Eritrea – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204192519/http://www.london2012.com/athletes/country=eritrea/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204192519/http://www.london2012.com/athletes/country=eritrea/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|EST|Tag-init 2012|33}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=estonia/index.htmx|title=Estonia – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205070540/http://www.london2012.com/athletes/country=estonia/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205070540/http://www.london2012.com/athletes/country=estonia/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ETH|Tag-init 2012|35}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=ethiopia/index.htmx|title=Ethiopia – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204173309/http://www.london2012.com/athletes/country=ethiopia/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204173309/http://www.london2012.com/athletes/country=ethiopia/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|FIJ|Tag-init 2012|9}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=fiji/index.htmx|title=Fiji – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204172507/http://www.london2012.com/athletes/country=fiji/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204172507/http://www.london2012.com/athletes/country=fiji/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|FIN|Tag-init 2012|55}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=finland/index.htmx|title=Finland – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204185436/http://www.london2012.com/athletes/country=finland/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204185436/http://www.london2012.com/athletes/country=finland/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|FRA|Tag-init 2012|330}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=france/index.htmx|title=France – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204162114/http://www.london2012.com/athletes/country=france/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204162114/http://www.london2012.com/athletes/country=france/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|GAB|Tag-init 2012|24}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=gabon/index.htmx|title=Gabon – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205073249/http://www.london2012.com/athletes/country=gabon/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205073249/http://www.london2012.com/athletes/country=gabon/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|GAM|Tag-init 2012|2}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=gambia/index.htmx|title=Gambia – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204180949/http://www.london2012.com/athletes/country=gambia/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204180949/http://www.london2012.com/athletes/country=gambia/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
{{Col-break}}
* {{flagIOC|GEO|Tag-init 2012|35}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=georgia/index.htmx|title=Georgia – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204163517/http://www.london2012.com/athletes/country=georgia/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204163517/http://www.london2012.com/athletes/country=georgia/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|GER|Tag-init 2012|392}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=germany/index.htmx|title=Germany – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204163518/http://www.london2012.com/athletes/country=germany/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204163518/http://www.london2012.com/athletes/country=germany/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|GHA|Tag-init 2012|9}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=ghana/index.htmx|title=Ghana – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204142651/http://www.london2012.com/athletes/country=ghana/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204142651/http://www.london2012.com/athletes/country=ghana/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|GBR|Tag-init 2012|541}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=great-britain/index.htmx|title=Great Britain – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205040238/http://www.london2012.com/athletes/country=great-britain/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205040238/http://www.london2012.com/athletes/country=great-britain/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt; '''(host)'''
* {{flagIOC|GRE|Tag-init 2012|104}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=greece/index.htmx|title=Greece – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205015105/http://www.london2012.com/athletes/country=greece/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205015105/http://www.london2012.com/athletes/country=greece/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|GRN|Tag-init 2012|10}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=grenada/index.htmx|title=Grenada – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205095437/http://www.london2012.com/athletes/country=grenada/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205095437/http://www.london2012.com/athletes/country=grenada/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|GUM|Tag-init 2012|8}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=guam/index.htmx|title=Guam – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205093747/http://www.london2012.com/athletes/country=guam/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205093747/http://www.london2012.com/athletes/country=guam/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|GUA|Tag-init 2012|19}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=guatemala/index.htmx|title=Guatemala – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205083947/http://www.london2012.com/athletes/country=guatemala/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205083947/http://www.london2012.com/athletes/country=guatemala/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|GUI|Tag-init 2012|4}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=guinea/index.htmx|title=Guinea – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205100004/http://www.london2012.com/athletes/country=guinea/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205100004/http://www.london2012.com/athletes/country=guinea/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|GBS|Tag-init 2012|4}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=guinea-bissau/index.htmx|title=Guinea-Bissau – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204180517/http://www.london2012.com/athletes/country=guinea-bissau/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204180517/http://www.london2012.com/athletes/country=guinea-bissau/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|GUY|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=guyana/index.htmx|title=Guyana – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204153502/http://www.london2012.com/athletes/country=guyana/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204153502/http://www.london2012.com/athletes/country=guyana/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|HAI|Tag-init 2012|5}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=haiti/index.htmx|title=Haiti – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204235428/http://www.london2012.com/athletes/country=haiti/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204235428/http://www.london2012.com/athletes/country=haiti/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|HON|Tag-init 2012|27}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=honduras/index.htmx|title=Honduras – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204144954/http://www.london2012.com/athletes/country=honduras/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204144954/http://www.london2012.com/athletes/country=honduras/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|HKG|Tag-init 2012|42}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=hong-kong/index.htmx|title=Hong Kong, China – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205020736/http://www.london2012.com/athletes/country=hong-kong/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205020736/http://www.london2012.com/athletes/country=hong-kong/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|HUN|Tag-init 2012|157}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=hungary/index.htmx|title=Hungary – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205084105/http://www.london2012.com/athletes/country=hungary/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205084105/http://www.london2012.com/athletes/country=hungary/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ISL|Tag-init 2012|27}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=iceland/index.htmx|title=Iceland – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204174653/http://www.london2012.com/athletes/country=iceland/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204174653/http://www.london2012.com/athletes/country=iceland/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|IOA|Tag-init 2012|4}}&lt;ref name=&quot;IOA&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=independent-olympic-athletes/index.htmx|title=Independent Olympic Athletes – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205100950/http://www.london2012.com/athletes/country=independent-olympic-athletes/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205100950/http://www.london2012.com/athletes/country=independent-olympic-athletes/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.olympic.org/news/ioc-executive-board-meets-ahead-of-london-games/168640|title=IOC Executive Board meets ahead of London Games| publisher=Olympic.org |accessdate=21 Hulyo 2012}}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|IND|Tag-init 2012|83}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=india/index.htmx|title=India – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205022748/http://www.london2012.com/athletes/country=india/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205022748/http://www.london2012.com/athletes/country=india/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|INA|Tag-init 2012|22}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=indonesia/index.htmx|title=Indonesia – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204161946/http://www.london2012.com/athletes/country=indonesia/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204161946/http://www.london2012.com/athletes/country=indonesia/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|IRI|Tag-init 2012|53}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=iran/index.htmx|title=Islamic Republic of Iran – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205055046/http://www.london2012.com/athletes/country=iran/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205055046/http://www.london2012.com/athletes/country=iran/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|IRQ|Tag-init 2012|8}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=iraq/index.htmx|title=Iraq – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204174801/http://www.london2012.com/athletes/country=iraq/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204174801/http://www.london2012.com/athletes/country=iraq/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|IRL|Tag-init 2012|66}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=ireland/index.htmx|title=Ireland – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205095748/http://www.london2012.com/athletes/country=ireland/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205095748/http://www.london2012.com/athletes/country=ireland/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ISR|Tag-init 2012|37}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=israel/index.htmx|title=Israel – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205010959/http://www.london2012.com/athletes/country=israel/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205010959/http://www.london2012.com/athletes/country=israel/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Originally Israel had 38 participating athletes but it reduced after swimmer [[Jonatan Kopelev]] which qualified for the Olympics had to cancel his participation after removal of his appendix two weeks before the Olympics.&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ITA|Tag-init 2012|284}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=italy/index.htmx|title=Italy – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205002524/http://www.london2012.com/athletes/country=italy/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205002524/http://www.london2012.com/athletes/country=italy/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|JAM|Tag-init 2012|50}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=jamaica/index.htmx|title=Jamaica – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205054155/http://www.london2012.com/athletes/country=jamaica/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205054155/http://www.london2012.com/athletes/country=jamaica/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|JPN|Tag-init 2012|293}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=japan/index.htmx|title=Japan – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205071003/http://www.london2012.com/athletes/country=japan/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205071003/http://www.london2012.com/athletes/country=japan/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|JOR|Tag-init 2012|9}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=jordan/index.htmx|title=Jordan – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205100621/http://www.london2012.com/athletes/country=jordan/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205100621/http://www.london2012.com/athletes/country=jordan/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|KAZ|Tag-init 2012|114}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=kazakhstan/index.htmx|title=Kazakhstan – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204152403/http://www.london2012.com/athletes/country=kazakhstan/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204152403/http://www.london2012.com/athletes/country=kazakhstan/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|KEN|Tag-init 2012|47}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=kenya/index.htmx|title=Kenya – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204152113/http://www.london2012.com/athletes/country=kenya/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204152113/http://www.london2012.com/athletes/country=kenya/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|KIR|Tag-init 2012|3}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=kiribati/index.htmx|title=Kiribati – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204155318/http://www.london2012.com/athletes/country=kiribati/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204155318/http://www.london2012.com/athletes/country=kiribati/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|PRK|Tag-init 2012|51}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=north-korea/index.htmx|title=Democratic People's Republic of Korea – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204160659/http://www.london2012.com/athletes/country=north-korea/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204160659/http://www.london2012.com/athletes/country=north-korea/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|KOR|Tag-init 2012|245}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=south-korea/index.htmx|title=Republic of Korea – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204155351/http://www.london2012.com/athletes/country=south-korea/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204155351/http://www.london2012.com/athletes/country=south-korea/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|KUW|Tag-init 2012|11}}&lt;ref name=&quot;KuwaitMercury&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mercurynews.com/sports-headlines/ci_21080868/ioc-kuwait-compete-under-own-flag-at-olympics |title=IOC: Kuwait to compete under own flag at Olympics |date=15 Hulyo 2012 |accessdate=23 Hulyo 2012 |archive-date=27 Hunyo 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Hgh7VeQt?url=http://www.mercurynews.com/sports-headlines/ci_21080868/ioc-kuwait-compete-under-own-flag-at-olympics |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502162459/http://www.mercurynews.com/sports-headlines/ci_21080868/ioc-kuwait-compete-under-own-flag-at-olympics |date=2 Mayo 2013 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|KGZ|Tag-init 2012|14}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=kyrgyzstan/index.htmx|title=Kyrgyzstan – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204155508/http://www.london2012.com/athletes/country=kyrgyzstan/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204155508/http://www.london2012.com/athletes/country=kyrgyzstan/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|LAO|Tag-init 2012|3}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=laos/index.htmx|title=Lao People's Democratic Republic – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205004105/http://www.london2012.com/athletes/country=laos/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205004105/http://www.london2012.com/athletes/country=laos/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|LAT|Tag-init 2012|46}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=latvia/index.htmx|title=Latvia – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204163403/http://www.london2012.com/athletes/country=latvia/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204163403/http://www.london2012.com/athletes/country=latvia/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|LIB|Tag-init 2012|10}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=lebanon/index.htmx|title=Lebanon – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204142116/http://www.london2012.com/athletes/country=lebanon/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204142116/http://www.london2012.com/athletes/country=lebanon/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|LES|Tag-init 2012|4}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=lesotho/index.htmx|title=Lesotho – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205091814/http://www.london2012.com/athletes/country=lesotho/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205091814/http://www.london2012.com/athletes/country=lesotho/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|LBR|Tag-init 2012|4}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=liberia/index.htmx|title=Liberia – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205005801/http://www.london2012.com/athletes/country=liberia/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205005801/http://www.london2012.com/athletes/country=liberia/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|LBA|Tag-init 2012|5}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=libya/index.htmx|title=Libya – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205031719/http://www.london2012.com/athletes/country=libya/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205031719/http://www.london2012.com/athletes/country=libya/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|LIE|Tag-init 2012|3}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=liechtenstein/index.htmx|title=Liechtenstein – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205010028/http://www.london2012.com/athletes/country=liechtenstein/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205010028/http://www.london2012.com/athletes/country=liechtenstein/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|LTU|Tag-init 2012|62}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=lithuania/index.htmx|title=Lithuania – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205083712/http://www.london2012.com/athletes/country=lithuania/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205083712/http://www.london2012.com/athletes/country=lithuania/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|LUX|Tag-init 2012|9}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=luxembourg/index.htmx|title=Luxembourg – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121204151947/http://www.london2012.com/athletes/country=luxembourg/index.html|archivedate=2012-12-04|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204151947/http://www.london2012.com/athletes/country=luxembourg/index.html |date=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MKD|Tag-init 2012|4}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london2012.com/athletes/country=fmr-rep-of-macedonia/index.htmx|title=Former Rep. of Macedonia – 2012 Olympic Athletes|publisher=London 2012|accessdate=21 Hulyo 2012|archiveurl=https://archive.today/20121205045255/http://www.london2012.com/athletes/country=fmr-rep-of-macedonia/index.html|archivedate=2012-12-05|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205045255/http://www.london2012.com/athletes/country=fmr-rep-of-macedonia/index.html |date=2012-12-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MAD|Tag-init 2012|7}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=madagascar/index.htmx |title=Madagascar – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=4 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121204181552/www.london2012.com/athletes/country=madagascar/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204181552/www.london2012.com/athletes/country=madagascar/index.htmx |date=4 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MAW|Tag-init 2012|3}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=malawi/index.htmx |title=Malawi – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=4 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121204140602/www.london2012.com/athletes/country=malawi/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204140602/www.london2012.com/athletes/country=malawi/index.htmx |date=4 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MAS|Tag-init 2012|30}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=malaysia/index.htmx |title=Malaysia – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=5 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121205064852/www.london2012.com/athletes/country=malaysia/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205064852/www.london2012.com/athletes/country=malaysia/index.htmx |date=5 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MDV|Tag-init 2012|5}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=maldives/index.htmx |title=Maldives – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=4 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121204182442/www.london2012.com/athletes/country=maldives/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204182442/www.london2012.com/athletes/country=maldives/index.htmx |date=4 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MLI|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=mali/index.htmx |title=Mali – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=5 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121205015840/www.london2012.com/athletes/country=mali/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205015840/www.london2012.com/athletes/country=mali/index.htmx |date=5 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MLT|Tag-init 2012|5}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=malta/index.htmx |title=Malta – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=5 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121205055002/www.london2012.com/athletes/country=malta/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205055002/www.london2012.com/athletes/country=malta/index.htmx |date=5 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MHL|Tag-init 2012|4}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=marshall-islands/index.htmx |title=Marshall Islands – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721065005/http://www.london2012.com/athletes/country=marshall-islands/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721065005/http://www.london2012.com/athletes/country=marshall-islands/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MTN|Tag-init 2012|2}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=mauritania/index.htmx |title=Mauritania – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=4 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121204142829/www.london2012.com/athletes/country=mauritania/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204142829/www.london2012.com/athletes/country=mauritania/index.htmx |date=4 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MRI|Tag-init 2012|11}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=mauritius/index.htmx |title=Mauritius – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721040818/http://www.london2012.com/athletes/country=mauritius/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721040818/http://www.london2012.com/athletes/country=mauritius/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MEX|Tag-init 2012|102}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=mexico/index.htmx |title=Mexico – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721071228/http://www.london2012.com/athletes/country=mexico/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721071228/http://www.london2012.com/athletes/country=mexico/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|FSM|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=micronesia/index.htmx |title=Federated States of Micronesia – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721020213/http://www.london2012.com/athletes/country=micronesia/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721020213/http://www.london2012.com/athletes/country=micronesia/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MDA|Tag-init 2012|22}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=moldova/index.htmx |title=Republic of Moldova – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721091819/http://www.london2012.com/athletes/country=moldova/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721091819/http://www.london2012.com/athletes/country=moldova/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MON|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=monaco/index.htmx |title=Monaco – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721041030/http://www.london2012.com/athletes/country=monaco/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721041030/http://www.london2012.com/athletes/country=monaco/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MGL|Tag-init 2012|29}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=mongolia/index.htmx |title=Mongolia – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721063741/http://www.london2012.com/athletes/country=mongolia/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721063741/http://www.london2012.com/athletes/country=mongolia/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MNE|Tag-init 2012|33}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=montenegro/index.htmx |title=Montenegro – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721041740/http://www.london2012.com/athletes/country=montenegro/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721041740/http://www.london2012.com/athletes/country=montenegro/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MAR|Tag-init 2012|67}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=morocco/index.htmx |title=Morocco – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721092931/http://www.london2012.com/athletes/country=morocco/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721092931/http://www.london2012.com/athletes/country=morocco/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MOZ|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=mozambique/index.htmx |title=Mozambique – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721020722/http://www.london2012.com/athletes/country=mozambique/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721020722/http://www.london2012.com/athletes/country=mozambique/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|MYA|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=myanmar/index.htmx |title=Myanmar – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721054601/http://www.london2012.com/athletes/country=myanmar/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721054601/http://www.london2012.com/athletes/country=myanmar/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|NAM|Tag-init 2012|9}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=namibia/index.htmx |title=Namibia – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721054651/http://www.london2012.com/athletes/country=namibia/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721054651/http://www.london2012.com/athletes/country=namibia/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|NRU|Tag-init 2012|2}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=nauru/index.htmx |title=Nauru – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721023021/http://www.london2012.com/athletes/country=nauru/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721023021/http://www.london2012.com/athletes/country=nauru/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|NEP|Tag-init 2012|5}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=nepal/index.htmx |title=Nepal – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721091739/http://www.london2012.com/athletes/country=nepal/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120727182949/http://www.london2012.com/athletes/country=nepal/index.htmx |date=27 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|NED|Tag-init 2012|178}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=netherlands/index.htmx |title=Netherlands – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=5 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121205024623/www.london2012.com/athletes/country=netherlands/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205024623/www.london2012.com/athletes/country=netherlands/index.htmx |date=5 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|NZL|Tag-init 2012|184}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=new-zealand/index.htmx |title=New Zealand – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721024317/http://www.london2012.com/athletes/country=new-zealand/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721024317/http://www.london2012.com/athletes/country=new-zealand/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|NCA|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=nicaragua/index.htmx |title=Nicaragua – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721093653/http://www.london2012.com/athletes/country=nicaragua/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721093653/http://www.london2012.com/athletes/country=nicaragua/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|NIG|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=niger/index.htmx |title=Niger – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721072704/http://www.london2012.com/athletes/country=niger/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120815083531/http://www.london2012.com/athletes/country=niger/index.htmx |date=15 Agosto 2012 }}&lt;/ref&gt;
{{Col-break}}
* {{flagIOC|NGR|Tag-init 2012|55}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=nigeria/index.htmx |title=Nigeria – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721023031/http://www.london2012.com/athletes/country=nigeria/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721023031/http://www.london2012.com/athletes/country=nigeria/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|NOR|Tag-init 2012|64}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=norway/index.htmx |title=Norway – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721061724/http://www.london2012.com/athletes/country=norway/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721061724/http://www.london2012.com/athletes/country=norway/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|OMA|Tag-init 2012|4}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=oman/index.htmx |title=Oman – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721044938/http://www.london2012.com/athletes/country=oman/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721044938/http://www.london2012.com/athletes/country=oman/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|PAK|Tag-init 2012|21}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=pakistan/index.htmx |title=Pakistan – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721071327/http://www.london2012.com/athletes/country=pakistan/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721071327/http://www.london2012.com/athletes/country=pakistan/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|PLW|Tag-init 2012|5}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=palau/index.htmx |title=Palau – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721040850/http://www.london2012.com/athletes/country=palau/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721040850/http://www.london2012.com/athletes/country=palau/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|PLE|Tag-init 2012|5}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=palestine/index.htmx |title=Palestine – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721010616/http://www.london2012.com/athletes/country=palestine/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721010616/http://www.london2012.com/athletes/country=palestine/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|PAN|Tag-init 2012|7}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=panama/index.htmx |title=Panama – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721075853/http://www.london2012.com/athletes/country=panama/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721075853/http://www.london2012.com/athletes/country=panama/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|PNG|Tag-init 2012|8}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=papua-new-guinea/index.htmx |title=Papua New Guinea – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721025510/http://www.london2012.com/athletes/country=papua-new-guinea/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721025510/http://www.london2012.com/athletes/country=papua-new-guinea/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|PAR|Tag-init 2012|8}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=paraguay/index.htmx |title=Paraguay – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721075536/http://www.london2012.com/athletes/country=paraguay/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721075536/http://www.london2012.com/athletes/country=paraguay/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|PER|Tag-init 2012|16}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=peru/index.htmx |title=Peru – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=4 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121204184004/http://www.london2012.com/athletes/country=peru/index.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204184004/http://www.london2012.com/athletes/country=peru/index.html |date=4 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|PHI|Tag-init 2012|11}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=philippines/index.htmx |title=Philippines – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721092432/http://www.london2012.com/athletes/country=philippines/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721092432/http://www.london2012.com/athletes/country=philippines/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|POL|Tag-init 2012|218}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=poland/index.htmx |title=Poland – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721093254/http://www.london2012.com/athletes/country=poland/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721093254/http://www.london2012.com/athletes/country=poland/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|POR|Tag-init 2012|77}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=portugal/index.htmx |title=Portugal – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721041913/http://www.london2012.com/athletes/country=portugal/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721041913/http://www.london2012.com/athletes/country=portugal/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|PUR|Tag-init 2012|25}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=puerto-rico/index.htmx |title=Puerto Rico – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721024422/http://www.london2012.com/athletes/country=puerto-rico/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721024422/http://www.london2012.com/athletes/country=puerto-rico/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|QAT|Tag-init 2012|12}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=qatar/index.htmx |title=Qatar – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=4 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121204142434/www.london2012.com/athletes/country=qatar/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204142434/www.london2012.com/athletes/country=qatar/index.htmx |date=4 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ROU|Tag-init 2012|103}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=romania/index.htmx |title=Romania – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721023546/http://www.london2012.com/athletes/country=romania/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721023546/http://www.london2012.com/athletes/country=romania/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|RUS|Tag-init 2012|436}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=russia/index.htmx |title=Russian Federation – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721062725/http://www.london2012.com/athletes/country=russia/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721062725/http://www.london2012.com/athletes/country=russia/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|RWA|Tag-init 2012|7}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=rwanda/index.htmx |title=Rwanda – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721095037/http://www.london2012.com/athletes/country=rwanda/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721095037/http://www.london2012.com/athletes/country=rwanda/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SKN|Tag-init 2012|7}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=saint-kitts-and-nevis/index.htmx |title=Saint Kitts and Nevis – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721092243/http://www.london2012.com/athletes/country=saint-kitts-and-nevis/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721092243/http://www.london2012.com/athletes/country=saint-kitts-and-nevis/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|LCA|Tag-init 2012|4}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=saint-lucia/index.htmx |title=Saint Lucia – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721071912/http://www.london2012.com/athletes/country=saint-lucia/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721071912/http://www.london2012.com/athletes/country=saint-lucia/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|VIN|Tag-init 2012|3}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=stv-and-grenadines/index.htmx |title=Saint Vincent and the Grenadines – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721074621/http://www.london2012.com/athletes/country=stv-and-grenadines/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721074621/http://www.london2012.com/athletes/country=stv-and-grenadines/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SAM|Tag-init 2012|8}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=samoa/index.htmx |title=Samoa – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721065233/http://www.london2012.com/athletes/country=samoa/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721065233/http://www.london2012.com/athletes/country=samoa/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SMR|Tag-init 2012|4}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=san-marino/index.htmx |title=San Marino – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721022624/http://www.london2012.com/athletes/country=san-marino/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721022624/http://www.london2012.com/athletes/country=san-marino/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|STP|Tag-init 2012|2}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=sao-tome-and-principe/index.htmx |title=Sao Tome and Principe – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=4 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121204182841/www.london2012.com/athletes/country=sao-tome-and-principe/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204182841/www.london2012.com/athletes/country=sao-tome-and-principe/index.htmx |date=4 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|KSA|Tag-init 2012|19}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=saudi-arabia/index.htmx |title=Saudi Arabia – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721060404/http://www.london2012.com/athletes/country=saudi-arabia/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721060404/http://www.london2012.com/athletes/country=saudi-arabia/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SEN|Tag-init 2012|31}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=senegal/index.htmx |title=Senegal – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721043158/http://www.london2012.com/athletes/country=senegal/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721043158/http://www.london2012.com/athletes/country=senegal/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SRB|Tag-init 2012|115}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=serbia/index.htmx |title=Serbia – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721024032/http://www.london2012.com/athletes/country=serbia/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721024032/http://www.london2012.com/athletes/country=serbia/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SEY|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=seychelles/index.htmx |title=Seychelles – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721062707/http://www.london2012.com/athletes/country=seychelles/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721062707/http://www.london2012.com/athletes/country=seychelles/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SLE|Tag-init 2012|2}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=sierra-leone/index.htmx |title=Sierra Leone – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721092509/http://www.london2012.com/athletes/country=sierra-leone/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721092509/http://www.london2012.com/athletes/country=sierra-leone/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SIN|Tag-init 2012|23}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=singapore/index.htmx |title=Singapore – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721070741/http://www.london2012.com/athletes/country=singapore/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721070741/http://www.london2012.com/athletes/country=singapore/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SVK|Tag-init 2012|47}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=slovakia/index.htmx |title=Slovakia – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721021518/http://www.london2012.com/athletes/country=slovakia/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721021518/http://www.london2012.com/athletes/country=slovakia/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SLO|Tag-init 2012|65}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=slovenia/index.htmx |title=Slovenia – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721065244/http://www.london2012.com/athletes/country=slovenia/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721065244/http://www.london2012.com/athletes/country=slovenia/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SOL|Tag-init 2012|4}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=solomon-islands/index.htmx |title=Solomon Islands – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721060458/http://www.london2012.com/athletes/country=solomon-islands/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721060458/http://www.london2012.com/athletes/country=solomon-islands/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SOM|Tag-init 2012|2}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=somalia/index.htmx |title=Somalia – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721075034/http://www.london2012.com/athletes/country=somalia/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721075034/http://www.london2012.com/athletes/country=somalia/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|RSA|Tag-init 2012|125}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=south-africa/index.htmx |title=South Africa – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=4 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121204190342/www.london2012.com/athletes/country=south-africa/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204190342/www.london2012.com/athletes/country=south-africa/index.htmx |date=4 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ESP|Tag-init 2012|282}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=spain/index.htmx |title=Spain – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=5 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121205001650/www.london2012.com/athletes/country=spain/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205001650/www.london2012.com/athletes/country=spain/index.htmx |date=5 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SRI|Tag-init 2012|7}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=sri-lanka/index.htmx |title=Sri Lanka – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721061317/http://www.london2012.com/athletes/country=sri-lanka/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721061317/http://www.london2012.com/athletes/country=sri-lanka/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SUD|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=sudan/index.htmx |title=Sudan – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721041732/http://www.london2012.com/athletes/country=sudan/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721041732/http://www.london2012.com/athletes/country=sudan/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SUR|Tag-init 2012|5}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=suriname/index.htmx |title=Suriname – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721045019/http://www.london2012.com/athletes/country=suriname/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721045019/http://www.london2012.com/athletes/country=suriname/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SWZ|Tag-init 2012|3}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=swaziland/index.htmx |title=Swaziland – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721060834/http://www.london2012.com/athletes/country=swaziland/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721060834/http://www.london2012.com/athletes/country=swaziland/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SWE|Tag-init 2012|134}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=sweden/index.htmx |title=Sweden – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721042612/http://www.london2012.com/athletes/country=sweden/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721042612/http://www.london2012.com/athletes/country=sweden/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SUI|Tag-init 2012|102}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=switzerland/index.htmx |title=Switzerland – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721080855/http://www.london2012.com/athletes/country=switzerland/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721080855/http://www.london2012.com/athletes/country=switzerland/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|SYR|Tag-init 2012|10}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=syria/index.htmx |title=Syrian Arab Republic – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721045629/http://www.london2012.com/athletes/country=syria/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721045629/http://www.london2012.com/athletes/country=syria/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|TPE|Tag-init 2012|44}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=chinese-taipei/index.htmx |title=Chinese Taipei – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=5 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121205054609/www.london2012.com/athletes/country=chinese-taipei/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205054609/www.london2012.com/athletes/country=chinese-taipei/index.htmx |date=5 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|TJK|Tag-init 2012|16}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=tajikistan/index.htmx |title=Tajikistan – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721021124/http://www.london2012.com/athletes/country=tajikistan/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721021124/http://www.london2012.com/athletes/country=tajikistan/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|TAN|Tag-init 2012|7}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=tanzania/index.htmx |title=United Republic of Tanzania – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721094135/http://www.london2012.com/athletes/country=tanzania/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721094135/http://www.london2012.com/athletes/country=tanzania/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|THA|Tag-init 2012|37}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=thailand/index.htmx |title=Thailand – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721075156/http://www.london2012.com/athletes/country=thailand/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721075156/http://www.london2012.com/athletes/country=thailand/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|TLS|Tag-init 2012|2}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=timor-leste/index.htmx |title=Democratic Republic of Timor Leste – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=5 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121205005429/www.london2012.com/athletes/country=timor-leste/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205005429/www.london2012.com/athletes/country=timor-leste/index.htmx |date=5 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|TOG|Tag-init 2012|6}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=togo/index.htmx |title=Togo – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721020914/http://www.london2012.com/athletes/country=togo/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721020914/http://www.london2012.com/athletes/country=togo/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|TGA|Tag-init 2012|3}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=tonga/index.htmx |title=Tonga – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721023954/http://www.london2012.com/athletes/country=tonga/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721023954/http://www.london2012.com/athletes/country=tonga/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|TRI|Tag-init 2012|30}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=trinidad-and-tobago/index.htmx |title=Trinidad and Tobago – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721071937/http://www.london2012.com/athletes/country=trinidad-and-tobago/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721071937/http://www.london2012.com/athletes/country=trinidad-and-tobago/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|TUN|Tag-init 2012|83}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=tunisia/index.htmx |title=Tunisia – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721024524/http://www.london2012.com/athletes/country=tunisia/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721024524/http://www.london2012.com/athletes/country=tunisia/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|TUR|Tag-init 2012|114}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=turkey/index.htmx |title=Turkey – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721062254/http://www.london2012.com/athletes/country=turkey/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721062254/http://www.london2012.com/athletes/country=turkey/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|TKM|Tag-init 2012|10}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=turkmenistan/index.htmx |title=Turkmenistan – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=5 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121205090626/http://www.london2012.com/athletes/country=turkmenistan/index.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205090626/http://www.london2012.com/athletes/country=turkmenistan/index.html |date=5 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|TUV|Tag-init 2012|3}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=tuvalu/index.htmx |title=Tuvalu – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=4 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121204191956/www.london2012.com/athletes/country=tuvalu/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204191956/www.london2012.com/athletes/country=tuvalu/index.htmx |date=4 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|UGA|Tag-init 2012|16}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=uganda/index.htmx |title=Uganda – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721060630/http://www.london2012.com/athletes/country=uganda/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721060630/http://www.london2012.com/athletes/country=uganda/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|UKR|Tag-init 2012|237}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=ukraine/index.htmx |title=Ukraine – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721064828/http://www.london2012.com/athletes/country=ukraine/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721064828/http://www.london2012.com/athletes/country=ukraine/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|UAE|Tag-init 2012|26}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=united-arab-emirates/index.htmx |title=United Arab Emirates – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721022631/http://www.london2012.com/athletes/country=united-arab-emirates/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721022631/http://www.london2012.com/athletes/country=united-arab-emirates/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|USA|Tag-init 2012|530}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=united-states/index.htmx |title=United States of America – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721075902/http://www.london2012.com/athletes/country=united-states/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721075902/http://www.london2012.com/athletes/country=united-states/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|URU|Tag-init 2012|29}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=uruguay/index.htmx |title=Uruguay – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721044621/http://www.london2012.com/athletes/country=uruguay/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721044621/http://www.london2012.com/athletes/country=uruguay/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|UZB|Tag-init 2012|54}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=uzbekistan/index.htmx |title=Uzbekistan – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=21 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721025044/http://www.london2012.com/athletes/country=uzbekistan/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721025044/http://www.london2012.com/athletes/country=uzbekistan/index.htmx |date=21 Hulyo 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|VAN|Tag-init 2012|5}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=vanuatu/index.htmx |title=Vanuatu – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=5 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121205061332/www.london2012.com/athletes/country=vanuatu/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205061332/www.london2012.com/athletes/country=vanuatu/index.htmx |date=5 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|VEN|Tag-init 2012|70}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=venezuela/index.htmx |title=Venezuela – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=4 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121204151139/www.london2012.com/athletes/country=venezuela/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204151139/www.london2012.com/athletes/country=venezuela/index.htmx |date=4 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|VIE|Tag-init 2012|18}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=vietnam/index.htmx |title=Vietnam – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=4 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121204180934/www.london2012.com/athletes/country=vietnam/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204180934/www.london2012.com/athletes/country=vietnam/index.htmx |date=4 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ISV|Tag-init 2012|7}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=virgin-islands/index.htmx |title=Virgin Islands, US – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=4 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121204163024/www.london2012.com/athletes/country=virgin-islands/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204163024/www.london2012.com/athletes/country=virgin-islands/index.htmx |date=4 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|YEM|Tag-init 2012|4}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=yemen/index.htmx |title=Yemen – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=4 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121204185347/www.london2012.com/athletes/country=yemen/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204185347/www.london2012.com/athletes/country=yemen/index.htmx |date=4 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ZAM|Tag-init 2012|7}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=zambia/index.htmx |title=Zambia – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=4 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121204140707/www.london2012.com/athletes/country=zambia/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121204140707/www.london2012.com/athletes/country=zambia/index.htmx |date=4 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagIOC|ZIM|Tag-init 2012|7}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.london2012.com/athletes/country=zimbabwe/index.htmx |title=Zimbabwe – 2012 Olympic Athletes |publisher=London 2012 |accessdate=21 Hulyo 2012 |archive-date=5 Disyembre 2012 |archive-url=https://archive.today/20121205021719/www.london2012.com/athletes/country=zimbabwe/index.htmx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205021719/www.london2012.com/athletes/country=zimbabwe/index.htmx |date=5 Disyembre 2012 }}&lt;/ref&gt;
{{Col-end}}
|}
&lt;/div&gt;

==== Naaayos batay sa bilang ng mga manlalaro ====
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed sortable&quot;
|- style=&quot;font-size:larger&quot;
!class=&quot;unsortable&quot;| !!Bansa!! Atleta
|-
| GBR || {{flagIOC2|GBR|Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012}} || 541
|-
| USA || {{flagIOC2|USA|Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012}} || 530
|-
| RUS || {{flagIOC|RUS|Tag-init 2012}} || 436
|-
| AUS || {{flagIOC|AUS|Tag-init 2012}} || 410
|-
| GER || {{flagIOC|GER|Tag-init 2012}} || 392
|-
| CHN || {{flagIOC|CHN|Tag-init 2012}} || 380
|-
| FRA || {{flagIOC|FRA|Tag-init 2012}} || 330
|-
| JPN || {{flagIOC|JPN|Tag-init 2012}} || 293
|-
| ITA || {{flagIOC|ITA|Tag-init 2012}} || 284
|-
| ESP || {{flagIOC|ESP|Tag-init 2012}} || 282
|-
| CAN || {{flagIOC|CAN|Tag-init 2012}} || 277
|-
| BRA || {{flagIOC|BRA|Tag-init 2012}} || 258
|-
| KOR || {{flagIOC|KOR|Tag-init 2012}} || 245
|-
| UKR || {{flagIOC|UKR|Tag-init 2012}} || 237
|-
| POL || {{flagIOC|POL|Tag-init 2012}} || 218
|-
| NZL || {{flagIOC|NZL|Tag-init 2012}} || 184
|-
| NED || {{flagIOC|NED|Tag-init 2012}} || 178
|-
| BLR || {{flagIOC|BLR|Tag-init 2012}} || 165
|-
| HUN || {{flagIOC|HUN|Tag-init 2012}} || 157
|-
| ARG || {{flagIOC|ARG|Tag-init 2012}} || 137
|-
| SWE || {{flagIOC|SWE|Tag-init 2012}} || 134
|-
| CZE || {{flagIOC|CZE|Tag-init 2012}} || 133
|-
| RSA || {{flagIOC|RSA|Tag-init 2012}} || 125
|-
| BEL || {{flagIOC|BEL|Tag-init 2012}} || 115
|-
| SRB || {{flagIOC|SRB|Tag-init 2012}} || 115
|-
| KAZ || {{flagIOC|KAZ|Tag-init 2012}} || 114
|-
| TUR || {{flagIOC|TUR|Tag-init 2012}} || 114
|-
| DEN || {{flagIOC|DEN|Tag-init 2012}} || 113
|-
| EGY || {{flagIOC|EGY|Tag-init 2012}} || 113
|-
| CUB || {{flagIOC|CUB|Tag-init 2012}} || 110
|-
| CRO || {{flagIOC|CRO|Tag-init 2012}} || 108
|-
| COL || {{flagIOC|COL|Tag-init 2012}} || 104
|-
| GRE || {{flagIOC|GRE|Tag-init 2012}} || 104
|-
| ROU || {{flagIOC|ROU|Tag-init 2012}} || 103
|-
| MEX || {{flagIOC|MEX|Tag-init 2012}} || 102
|-
| SUI || {{flagIOC|SUI|Tag-init 2012}} || 102
|-
| IND || {{flagIOC|IND|Tag-init 2012}} || 83
|-
| TUN || {{flagIOC|TUN|Tag-init 2012}} || 83
|-
| POR || {{flagIOC|POR|Tag-init 2012}} || 77
|-
| AUT || {{flagIOC|AUT|Tag-init 2012}} || 70
|-
| VEN || {{flagIOC|VEN|Tag-init 2012}} || 70
|-
| MAR || {{flagIOC|MAR|Tag-init 2012}} || 67
|-
| IRL || {{flagIOC|IRL|Tag-init 2012}} || 66
|-
| SLO || {{flagIOC|SLO|Tag-init 2012}} || 65
|-
| NOR || {{flagIOC|NOR|Tag-init 2012}} || 64
|-
| BUL || {{flagIOC|BUL|Tag-init 2012}} || 63
|-
| LTU || {{flagIOC|LTU|Tag-init 2012}} || 62
|-
| FIN || {{flagIOC|FIN|Tag-init 2012}} || 55
|-
| NGR || {{flagIOC|NGR|Tag-init 2012}} || 55
|-
| UZB || {{flagIOC|UZB|Tag-init 2012}} || 54
|-
| AZE || {{flagIOC|AZE|Tag-init 2012}} || 53
|-
| IRI || {{flagIOC|IRI|Tag-init 2012}} || 53
|-
| PRK || {{flagIOC|PRK|Tag-init 2012}} || 51
|-
| JAM || {{flagIOC|JAM|Tag-init 2012}} || 50
|-
| KEN || {{flagIOC|KEN|Tag-init 2012}} || 47
|-
| SVK || {{flagIOC|SVK|Tag-init 2012}} || 47
|-
| LAT || {{flagIOC|LAT|Tag-init 2012}} || 46
|-
| TPE || {{flagIOC|TPE|Tag-init 2012}} || 44
|-
| ALG || {{flagIOC|ALG|Tag-init 2012}} || 42
|-
| HKG || {{flagIOC|HKG|Tag-init 2012}} || 42
|-
| ISR || {{flagIOC|ISR|Tag-init 2012}} || 37
|-
| THA || {{flagIOC|THA|Tag-init 2012}} || 37
|-
| ECU || {{flagIOC|ECU|Tag-init 2012}} || 36
|-
| CHI || {{flagIOC|CHI|Tag-init 2012}} || 35
|-
| DOM || {{flagIOC|DOM|Tag-init 2012}} || 35
|-
| ETH || {{flagIOC|ETH|Tag-init 2012}} || 35
|-
| GEO || {{flagIOC|GEO|Tag-init 2012}} || 35
|-
| ANG || {{flagIOC|ANG|Tag-init 2012}} || 34
|-
| CMR || {{flagIOC|CMR|Tag-init 2012}} || 33
|-
| EST || {{flagIOC|EST|Tag-init 2012}} || 33
|-
| MNE || {{flagIOC|MNE|Tag-init 2012}} || 33
|-
| SEN || {{flagIOC|SEN|Tag-init 2012}} || 31
|-
| MAS || {{flagIOC|MAS|Tag-init 2012}} || 30
|-
| TRI || {{flagIOC|TRI|Tag-init 2012}} || 30
|-
| MGL || {{flagIOC|MGL|Tag-init 2012}} || 29
|-
| URU || {{flagIOC|URU|Tag-init 2012}} || 29
|-
| HON || {{flagIOC|HON|Tag-init 2012}} || 27
|-
| ISL || {{flagIOC|ISL|Tag-init 2012}} || 27
|-
| UAE || {{flagIOC|UAE|Tag-init 2012}} || 26
|-
| ARM || {{flagIOC|ARM|Tag-init 2012}} || 25
|-
| PUR || {{flagIOC|PUR|Tag-init 2012}} || 25
|-
| BAH || {{flagIOC|BAH|Tag-init 2012}} || 24
|-
| GAB || {{flagIOC|GAB|Tag-init 2012}} || 24
|-
| SIN || {{flagIOC|SIN|Tag-init 2012}} || 23
|-
| INA || {{flagIOC|INA|Tag-init 2012}} || 22
|-
| MDA || {{flagIOC|MDA|Tag-init 2012}} || 22
|-
| PAK || {{flagIOC|PAK|Tag-init 2012}} || 21
|-
| GUA || {{flagIOC|GUA|Tag-init 2012}} || 19
|-
| KSA || {{flagIOC|KSA|Tag-init 2012}} || 19
|-
| VIE || {{flagIOC|VIE|Tag-init 2012}} || 18
|-
| PER || {{flagIOC|PER|Tag-init 2012}} || 16
|-
| TJK || {{flagIOC|TJK|Tag-init 2012}} || 16
|-
| UGA || {{flagIOC|UGA|Tag-init 2012}} || 16
|-
| KGZ || {{flagIOC|KGZ|Tag-init 2012}} || 14
|-
| CYP || {{flagIOC|CYP|Tag-init 2012}} || 13
|-
| ALB || {{flagIOC|ALB|Tag-init 2012}} || 12
|-
| BRN || {{flagIOC|BRN|Tag-init 2012}} || 12
|-
| ERI || {{flagIOC|ERI|Tag-init 2012}} || 12
|-
| QAT || {{flagIOC|QAT|Tag-init 2012}} || 12
|-
| CRC || {{flagIOC|CRC|Tag-init 2012}} || 11
|-
| KUW || {{flagIOC|KUW|Tag-init 2012}} || 11
|-
| MRI || {{flagIOC|MRI|Tag-init 2012}} || 11
|-
| PHI || {{flagIOC2|PHI|Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012}} || 11
|-
| CIV || {{flagIOC|CIV|Tag-init 2012}} || 10
|-
| ESA || {{flagIOC|ESA|Tag-init 2012}} || 10
|-
| GRN || {{flagIOC|GRN|Tag-init 2012}} || 10
|-
| LIB || {{flagIOC|LIB|Tag-init 2012}} || 10
|-
| SYR || {{flagIOC|SYR|Tag-init 2012}} || 10
|-
| TKM || {{flagIOC|TKM|Tag-init 2012}} || 10
|-
| FIJ || {{flagIOC|FIJ|Tag-init 2012}} || 9
|-
| GHA || {{flagIOC|GHA|Tag-init 2012}} || 9
|-
| JOR || {{flagIOC|JOR|Tag-init 2012}} || 9
|-
| LUX || {{flagIOC|LUX|Tag-init 2012}} || 9
|-
| NAM || {{flagIOC|NAM|Tag-init 2012}} || 9
|-
| BER || {{flagIOC|BER|Tag-init 2012}} || 8
|-
| COK || {{flagIOC|COK|Tag-init 2012}} || 8
|-
| GUM || {{flagIOC|GUM|Tag-init 2012}} || 8
|-
| IRQ || {{flagIOC|IRQ|Tag-init 2012}} || 8
|-
| PAR || {{flagIOC|PAR|Tag-init 2012}} || 8
|-
| PNG || {{flagIOC|PNG|Tag-init 2012}} || 8
|-
| SAM || {{flagIOC|SAM|Tag-init 2012}} || 8
|-
| CGO || {{flagIOC|CGO|Tag-init 2012}} || 7
|-
| ISV || {{flagIOC|ISV|Tag-init 2012}} || 7
|-
| MAD || {{flagIOC|MAD|Tag-init 2012}} || 7
|-
| PAN || {{flagIOC|PAN|Tag-init 2012}} || 7
|-
| RWA || {{flagIOC|RWA|Tag-init 2012}} || 7
|-
| SKN || {{flagIOC|SKN|Tag-init 2012}} || 7
|-
| SRI || {{flagIOC|SRI|Tag-init 2012}} || 7
|-
| TAN || {{flagIOC|TAN|Tag-init 2012}} || 7
|-
| ZAM || {{flagIOC|ZAM|Tag-init 2012}} || 7
|-
| ZIM || {{flagIOC|ZIM|Tag-init 2012}} || 7
|-
| AFG || {{flagIOC|AFG|Tag-init 2012}} || 6
|-
| AND || {{flagIOC|AND|Tag-init 2012}} || 6
|-
| BAR || {{flagIOC|BAR|Tag-init 2012}} || 6
|-
| BDI || {{flagIOC|BDI|Tag-init 2012}} || 6
|-
| BIH || {{flagIOC|BIH|Tag-init 2012}} || 6
|-
| BOL || {{flagIOC|BOL|Tag-init 2012}} || 6
|-
| CAF || {{flagIOC|CAF|Tag-init 2012}} || 6
|-
| CAM || {{flagIOC|CAM|Tag-init 2012}} || 6
|-
| DJI || {{flagIOC|DJI|Tag-init 2012}} || 6
|-
| FSM || {{flagIOC|FSM|Tag-init 2012}} || 6
|-
| GUY || {{flagIOC|GUY|Tag-init 2012}} || 6
|-
| MLI || {{flagIOC|MLI|Tag-init 2012}} || 6
|-
| MON || {{flagIOC|MON|Tag-init 2012}} || 6
|-
| MOZ || {{flagIOC|MOZ|Tag-init 2012}} || 6
|-
| MYA || {{flagIOC|MYA|Tag-init 2012}} || 6
|-
| NCA || {{flagIOC|NCA|Tag-init 2012}} || 6
|-
| NIG || {{flagIOC|NIG|Tag-init 2012}} || 6
|-
| SEY || {{flagIOC|SEY|Tag-init 2012}} || 6
|-
| SUD || {{flagIOC|SUD|Tag-init 2012}} || 6
|-
| TOG || {{flagIOC|TOG|Tag-init 2012}} || 6
|-
| ANT || {{flagIOC|ANT|Tag-init 2012}} || 5
|-
| ASA || {{flagIOC|ASA|Tag-init 2012}} || 5
|-
| BAN || {{flagIOC|BAN|Tag-init 2012}} || 5
|-
| BEN || {{flagIOC|BEN|Tag-init 2012}} || 5
|-
| BUR || {{flagIOC|BUR|Tag-init 2012}} || 5
|-
| CAY || {{flagIOC|CAY|Tag-init 2012}} || 5
|-
| HAI || {{flagIOC|HAI|Tag-init 2012}} || 5
|-
| LBA || {{flagIOC|LBA|Tag-init 2012}} || 5
|-
| MDV || {{flagIOC|MDV|Tag-init 2012}} || 5
|-
| MLT || {{flagIOC|MLT|Tag-init 2012}} || 5
|-
| NEP || {{flagIOC|NEP|Tag-init 2012}} || 5
|-
| PLE || {{flagIOC|PLE|Tag-init 2012}} || 5
|-
| PLW || {{flagIOC|PLW|Tag-init 2012}} || 5
|-
| SUR || {{flagIOC|SUR|Tag-init 2012}} || 5
|-
| VAN || {{flagIOC|VAN|Tag-init 2012}} || 5
|-
| ARU || {{flagIOC|ARU|Tag-init 2012}} || 4
|-
| BOT || {{flagIOC|BOT|Tag-init 2012}} || 4
|-
| COD || {{flagIOC|COD|Tag-init 2012}} || 4
|-
| GBS || {{flagIOC|GBS|Tag-init 2012}} || 4
|-
| GUI || {{flagIOC|GUI|Tag-init 2012}} || 4
|-
| IOA || {{flagIOC|IOA|Tag-init 2012}} || 4
|-
| LBR || {{flagIOC|LBR|Tag-init 2012}} || 4
|-
| LCA || {{flagIOC|LCA|Tag-init 2012}} || 4
|-
| LES || {{flagIOC|LES|Tag-init 2012}} || 4
|-
| MHL || {{flagIOC|MHL|Tag-init 2012}} || 4
|-
| MKD || {{flagIOC|MKD|Tag-init 2012}} || 4
|-
| OMA || {{flagIOC|OMA|Tag-init 2012}} || 4
|-
| SMR || {{flagIOC|SMR|Tag-init 2012}} || 4
|-
| SOL || {{flagIOC|SOL|Tag-init 2012}} || 4
|-
| YEM || {{flagIOC|YEM|Tag-init 2012}} || 4
|-
| BIZ || {{flagIOC|BIZ|Tag-init 2012}} || 3
|-
| BRU || {{flagIOC|BRU|Tag-init 2012}} || 3
|-
| CHA || {{flagIOC|CHA|Tag-init 2012}} || 3
|-
| COM || {{flagIOC|COM|Tag-init 2012}} || 3
|-
| CPV || {{flagIOC|CPV|Tag-init 2012}} || 3
|-
| KIR || {{flagIOC|KIR|Tag-init 2012}} || 3
|-
| LAO || {{flagIOC|LAO|Tag-init 2012}} || 3
|-
| LIE || {{flagIOC|LIE|Tag-init 2012}} || 3
|-
| MAW || {{flagIOC|MAW|Tag-init 2012}} || 3
|-
| SWZ || {{flagIOC|SWZ|Tag-init 2012}} || 3
|-
| TGA || {{flagIOC|TGA|Tag-init 2012}} || 3
|-
| TUV || {{flagIOC|TUV|Tag-init 2012}} || 3
|-
| VIN || {{flagIOC|VIN|Tag-init 2012}} || 3
|-
| BHU || {{flagIOC|BHU|Tag-init 2012}} || 2
|-
| DMA || {{flagIOC|DMA|Tag-init 2012}} || 2
|-
| GAM || {{flagIOC|GAM|Tag-init 2012}} || 2
|-
| GEQ || {{flagIOC|GEQ|Tag-init 2012}} || 2
|-
| IVB || {{flagIOC|IVB|Tag-init 2012}} || 2
|-
| MTN || {{flagIOC|MTN|Tag-init 2012}} || 2
|-
| NRU || {{flagIOC|NRU|Tag-init 2012}} || 2
|-
| SLE || {{flagIOC|SLE|Tag-init 2012}} || 2
|-
| SOM || {{flagIOC|SOM|Tag-init 2012}} || 2
|-
| STP || {{flagIOC|STP|Tag-init 2012}} || 2
|-
| TLS || {{flagIOC|TLS|Tag-init 2012}} || 2
|}
&lt;/center&gt;

=== Palakasan ===
Mayroong itinatampok na 26 na palakasan at kabuuang 39 na disiplina ang Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012: 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!2012 Summer Olympic Sports Programme
|-
|
{{Col-begin}}
{{Col-1-of-4}}
*Aquatics
**{{GamesSport|Diving|Events=8|Format=d}}
**{{GamesSport|Swimming|Events=34|Format=d}}
**{{GamesSport|Synchronized swimming|Events=2|Format=d}}
**{{GamesSport|Water polo|Events=2|Format=d}}
*{{GamesSport|Archery|Events=4|Format=d}}
*{{GamesSport|Athletics|Events=47|Format=d}}
*{{GamesSport|Badminton|Events=5|Format=d}}
*{{GamesSport|Basketball|Events=2|Format=d}}
*{{GamesSport|Boxing|Events=13|Format=d}}
{{Col-2-of-4}}
*{{GamesSport|Canoeing|Format=d}}
**Sprint &lt;small&gt;(12)&lt;/small&gt;
**Slalom &lt;small&gt;(4)&lt;/small&gt;
*{{GamesSport|Cycling|Format=d|Competitors=Talaan ng mga kakumpitensya sa Palarong Olimpiko}}
**BMX &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
**Mountain biking &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
**Road &lt;small&gt;(4)&lt;/small&gt;
**Track &lt;small&gt;(10)&lt;/small&gt;
*{{GamesSport|Equestrian|Format=d}}
**Dressage &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
**Eventing &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
**Jumping &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
{{Col-2-of-4}}
*{{GamesSport|Fencing|Events=10|Format=d}}
*{{GamesSport|Field hockey|Events=2|Format=d}}
*{{GamesSport|Football|Events=2|Format=d}}
*{{GamesSport|Gymnastics|Format=d}}
**Artistic &lt;small&gt;(14)&lt;/small&gt;
**Rhythmic &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
**Trampoline &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
*{{GamesSport|Handball|Events=2|Format=d}}
*{{GamesSport|Judo|Events=14|Format=d}}
*{{GamesSport|Modern pentathlon|Events=2|Format=d}}
*{{GamesSport|Rowing|Events=14|Format=d}}
*{{GamesSport|Sailing|Events=10|Format=d}}
{{Col-3-of-4}}
*{{GamesSport|Shooting|Events=15|Format=d}}
*{{GamesSport|Table tennis|Events=4|Format=d}}
*{{GamesSport|Taekwondo|Events=8|Format=d}}
*{{GamesSport|Tennis|Events=5|Format=d}}
*{{GamesSport|Triathlon|Events=2|Format=d}}
*{{GamesSport|Volleyball|Format=d}}
**Volleyball &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
**Beach volleyball &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
*{{GamesSport|Weightlifting|Events=15|Format=d}}
*{{GamesSport|Wrestling|Format=d}}
**Freestyle &lt;small&gt;(11)&lt;/small&gt;
**Greco-Roman &lt;small&gt;(7)&lt;/small&gt;
{{col-end}}
|}


Sa unang pagkakataon, isinama sa programa ang boksing para sa mga babae, na may 36 na atletang kalahok sa tatlong magkakaibang antas ng bigat. Mayroong [[Politikang pambaril sa Nagkakaisang Kaharian#Olimpiko 2012|espesyal na dispensasyon]] para payagan ang ilang pangyayari sa pamamaril, kung saan ay magiging ilegal sa ilalim ng [[:en:Firearms (Amendment) (No. 2) Act 1997|Batas Pambaril sa NK]].&lt;ref&gt;{{cite news|last=Fraser|first=Andrew|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/olympics_2012/4162498.stm|title=Shooters seek handgun law change|date=19 Agosto 2005|publisher=BBC News|accessdate=30 Hulyo 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=Associated Press|url=http://sports.espn.go.com/espn/wire?section=oly&amp;id=3478179|title=British government relaxes gun laws on sport ahead of 2012 Olympics|date=8 Hulyo 2008|publisher=[[ESPN]]|accessdate=30 Hulyo 2012}}&lt;/ref&gt; Sa Tenis, ibinalik muli ang magkahalong dalawahan sa programang Olimpiko sa unang pagkakataon simula noong 1924.&lt;ref&gt;[http://www.nbcolympics.com/tennis/event/mixed-doubles/index.html Tennis: Mixed Doubles Preview] NBCOlympics&lt;/ref&gt;

Itinampok ng Londres ang 28 palakasan, na kahanay lamang ng kakatapos lamang na Palarong Olimpiko sa Tag-init, subalit tinanggal ng [[beysbol]] at [[sopbol]] mula sa Larong 2012 dalawang araw lamang pagkatapos mapili ang London bilang punong-abala. Sinuportahan ng IOC ang kanilang desisyon na tanggalin ang parehang palakasan habang nagaganap ang [[Palarong Olimpiko sa Taglamig 2006]], pagkatapos mawala ang boto ng rekonsiderasyon, at huling nakatadhana sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008|Palarong Olimpiko 2008]].&lt;ref name=SportsDropped&gt;{{Cite news |url= http://www.usatoday.com/sports/olympics/2005-07-08-baseball-softball-dropped_x.htm |title=Baseball, softball bumped from Olympics |first=Vicki |last=Michaelis |accessdate=17 Agosto 2008 |date=8 Hulyo 2005 |work=USA Today }}&lt;/ref&gt; Pagkatapos ng desisyon na tanggalin ang dalawang palakasan, nagkaroon ng botohan ang IOC kung dapat palitan ang mga palakasang ito o hindi. Kinonsidera ang [[karate]], [[squash (sport)|squash]], [[golf]], [[roller sports]] at [[rugby sevens]] bilang mga pamalit. Ang Karate at squash ang dalawang huling dalawang laro, ngunit parehas itong hindi nakakuha ng sapat na boto para umabot sa kinakailangang dalawat-kapat na pangkalahatan.&lt;ref name=SportsDropped/&gt;

Kahit na tinanggal na ang mga [[palakasang demonstrasyon]] pagkatapos ng [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1992]],&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.olympic.org/uk/games/past/innovations_uk.asp?OLGT=1&amp;OLGY=1996 |title=International Olympic Committee – Olympic Games |publisher=Olympic.org |accessdate=12 Oktubre 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080912061938/http://www.olympic.org/uk/games/past/innovations_uk.asp?OLGT=1&amp;OLGY=1996 |archivedate=2008-09-12 |deadurl=no |url-status=live }}&lt;/ref&gt; may mga espesyal na patimpalak para sa mga hindi olimpikong palakasan na maaaring ganapin habang isinasagawa ang laro, tulad na lamang ng [[Wushu Tournament Beijing 2008|Patimpalak sa Wushu]] sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008.&lt;ref name=&quot;islondon&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.thaindian.com/newsportal/world-news/london-legislator-heads-for-beijing-wants-cricket-in-2012-olympics_10080420.html |title=London legislator heads for Beijing, wants cricket in 2012 Olympics |publisher=Thaindian News |author=Dipankar De Sarkar |accessdate=20 Agosto 2008 |date=6 Agosto 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080815225429/http://www.thaindian.com/newsportal/world-news/london-legislator-heads-for-beijing-wants-cricket-in-2012-olympics_10080420.html |archivedate=2008-08-15 |deadurl=no |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080815225429/http://www.thaindian.com/newsportal/world-news/london-legislator-heads-for-beijing-wants-cricket-in-2012-olympics_10080420.html |date=15 Agosto 2008 }}&lt;/ref&gt; Mayroong ilang pagtatangka na magkaroon ng [[Twenty20 cricket]],&lt;ref name=&quot;islondon&quot;/&gt; at palakasan sa [[netball]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.express.co.uk/posts/view/35597/Gordon-Brown-backs-Olympic-netball |title=Gordon Brown backs Olympic netball |work=Daily Express |location=UK |accessdate=10 Setyembre 2008 |date=20 Pebrero 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080928201036/http://www.express.co.uk/posts/view/35597/Gordon-Brown-backs-Olympic-netball |archivedate=2008-09-28 |deadurl=no |url-status=live }}&lt;/ref&gt; na kasabay lamang sa Larong 2012, subalit hindi ito naging matagumpay.

=== Kalendaryo ===
{{seealso|Sunod-sunod na buod ng Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012}}
Inilabas ang huling opisyal na gagawin sa palaro noong 15 Pebrero 2011.&lt;ref&gt;{{cite news |title=London 2012 Olympic Games schedule released |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympic_games/london_2012/9397378.stm |accessdate=25 Mayo 2011 |date=15 Pebrero 2011 |work=BBC News |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110527023300/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympic_games/london_2012/9397378.stm |archivedate=2011-05-27 |deadurl=no |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
{{Kalendaryo ng Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012}}

===Mga Talaan===
{{main article|World at Olympic talaan ng itakda para sa Palarong Olimpiko sa Tag-Init 2012}}
[[File:Mo Farah and Usain Bolt 2012 Olympics (cropped).jpg|thumb|[[Mo Farah]] with [[Usain Bolt]].]]

=== Bilang ng medalya ===
{{Main|Talaan ng mga medalya sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012}}
&lt;center&gt;
{{:Talaan ng mga medalya sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012|caption=Top ten}}
;Key
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| style=&quot;background:#ccf; width:3em;&quot;|*
|Tinutukoy ang punong-abala (Great Britain)
|}
&lt;/center&gt;

== Silipin din ==
* [[Palarong Paralimpiko sa Tag-init 2012]]

== Mga sanggunian ==
{{Reflist|3}}
* BBC (2005). [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/olympics_2012/bidding_guide/4608029.stm Pokus sa mga Plano sa Olimpiko ng Londres]. Nakuha noong 7 Hulyo 2005

== Mga panlabas na kawing ==
* [http://www.london2012.com/ Opisyan na Pahina ng Londres 2012]{{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20130228114959/http://www.london2012.com/ |date=2013-02-28 }}
* [http://blog.london2012.com/ Kumikilos sa Pagsulong:Opisyal na blog ng Palarong Olimpiko at Paralimpiko ng Londres 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070809014131/http://blog.london2012.com/ |date=2007-08-09 }}
* [http://www.flickr.com/groups/london2012/ Pangkat Flickr ng Londres 2012: Mga larawan mula sa liwasang olimpiko, at pag-aalok]
* [http://www.newham.com/2012Games Local view of the Olympics from host borough the London Borough of Newham] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211161647/http://www.newham.com/2012Games/ |date=2007-12-11 }}
* [http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=1386 Inihayag ng Opisyal na Olimpikong Websayt na ang Londres ay punong-abala na.]
* [http://www.olympic.org/common/asp/launchvideo.asp?name=117session/announcement_117session.wmv Bidyo ng pabatid mula sa Opisyal na Olimpikong Websayt] (anyong [[WMV]])
* [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/front_page/4655555.stm BBC: Nilampasan ng Londres ang Paris sa Palarong 2012]
* [http://www.gardenvisit.com/landscape/london/london-olympic-park-2012/london-olympic-park-2012.htm Mga pahayag sa Liwasang Olimpikong 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013190202/http://gardenvisit.com/landscape/london/london-olympic-park-2012/london-olympic-park-2012.htm |date=2007-10-13 }}
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/talking_point/4655235.stm BBC: Mga tugon sa mga pahayag ng punong-abalang lungsod ng Palarong Olimpikong 2012]
* [http://news.bbc.co.uk/media/avdb/sport_web/video/9012da6800173f0/bb/09012da6800176bf_16x9_bb.ram BBC: Pagpapalabas ng pahayag.]
* [http://2012olympic.proboards42.com/index.cgi 2012 Talakayan tungkol sa Ika- XXX Olimpiyadang Londres] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080926024802/http://2012olympic.proboards42.com/index.cgi |date=2008-09-26 }}
* [http://www.citymayors.com/sport/2012-olympics-london.html CityMayors 2012 FAQ]

{{start box}}
{{succession box|title=''[[Palarong Olimpiko sa Tag-init]]'' &lt;br /&gt; Punong-abalang Lungsod|before=[[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008|Beijing]]|after=[[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2016|Rio de Janeiro]]|years=''Olimpiyadang XXX'' (2012)}}
{{end box}}
{{Palarong Olimpiko}}

{{EventsAt2012SummerOlympics}}
[[Kategorya:Palarong Olimpiko sa Tag-init]]
[[Kategorya:Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012]]
[[Kategorya:Palakasan sa Londres]]
[[Kategorya:2012 sa mga palakasan]]
[[Kategorya:2012 sa United Kingdom]]
[[Kategorya:Mga kaganapang pampalakasan sa Mga Nagkakaisang Kaharian]]</text>
      <sha1>jreplk87o1x64ellg5y1vup9vwuy8ca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Canis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62594</id>
    <revision>
      <id>2212432</id>
      <parentid>2211812</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T07:48:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>79921</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>2212432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10264" sha1="2huylnk8cs5ryijgfgg5lkoseg5mzef" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| fossil_range = {{fossil range|5.332|0}} [[Miocene]] to present{{fact}}
| image = Canis portraits (excluding Lupulella).jpg
| image_caption = [[Gray wolf]] (top), [[coyote]] and [[African golden wolf]] (middle), [[Ethiopian wolf]] and [[golden jackal]] (bottom)
| taxon = Canis
| display_parents = 3
| authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]{{fact}}
| type_species = ''[[Canis lupus]]''
| type_species_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| subdivision_ranks = Species
| subdivision = Extant:
*''[[Canis aureus]]''
*''[[Canis familiaris]]''
*''[[Canis latrans]]''
*''[[Canis lupaster]]''
*''[[Canis lupus]]''
*''[[Canis rufus]]''
*''[[Canis lycaon]]''
*''[[Canis simensis]]''
Extinct:
*† ''[[Canis antonii]]''
*† ''[[Canis chihliensis]]''
*† ''[[Canis edwardii]]''
*† ''[[Canis etruscus]]''
*† ''[[Canis mosbachensis]]''
*† ''Canis palmidens''
*† ''[[Canis variabilis]]''
*† '''Subgenus ''[[Xenocyon]]'''''
**† ''[[Canis africanus]]''
**† ''[[Canis antonii]]''
**† ''[[Canis falconeri]]''
}}

Ang '''''Canis''''' ay isang [[sari]]ng naglalaman ng 7 hanggang 10 buhay pang mga uri at maraming mga wala nang mga uri, kabilang ang mga [[Lobo (paglilinaw)|lobo]], [[koyote]], at [[tsakal]].

== Mga lobo at aso ==
Mga [[Subspecies of Canis Lupus|sub-uri ng ''Canis lupus'']] ang mga lobo at mga aso.  Labis na kaiba ang itsura ng Amerikanong abong lobo mula sa mga lobong ''C. l. pallipes'', ''C. l. {{Lang|lat|arabs}}'', o ''C. l. chanco'', na maaaring mas kahalintulad ng lobong ninuno ng pangkasalukuyang aso.&lt;ref&gt;[http://www.nature.com/hdy/journal/v90/n3/full/6800224a.html ''Population Genetics: The dog that came in from the cold''], nina G. M. Acland at E. A. Ostrander, ''Heredity'' (2002) 90, 201–202. doi:10.1038/sj.hdy.6800224 Nakuha noong 30 Mayo 2008&lt;/ref&gt;

May ilan pang ibang mga nasa taksang ''Canis'' na, sa isang panahon, ay dating tinuring na nakahiwalay na mga uri na itinuturing na ngayong sub-uri ng ''Canis lupus''.  Kasama rito ang [[dinggo]] (''C. l. dingo'') mual sa [[Australya]] at [[red wolf|pulang lobo]] (''C. l. rufus'') mula sa [[Hilagang Amerika]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mammal Species of the World Canidae|url=http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=14000691|accessdate=2007-07-27|archive-date=2009-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104095141/http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=14000691|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==
Ang ''Canis'' ay salitang Latin para sa ''aso''.

== Mga species ==
{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item (concat(&quot;''[[&quot;, ?taxonname, &quot;]]''&quot;) as ?taxonLink) 
  (concat(&quot;[http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=&quot;, ?msw, &quot; Mammal Species of the World]&quot;) as ?mswLink)
WHERE {
  ?item wdt:P31 wd:Q16521 ;
        wdt:P105 wd:Q7432 ;
        wdt:P171* wd:Q149892 ;
        wdt:P225 ?taxonname .
  
  optional { ?item wdt:P959 ?msw . }   
}
|columns=P18:Larawan,?taxonLink:Species,P1843:Ibang tawag,?mswLink:MSW
|section=
|min_section=3
|sort=P225
|links=text
|thumb=128
|autolist=fallback
}}
{| class='wikitable sortable'
! Larawan
! Species
! Ibang tawag
! MSW
|-
| 
| ''[[Canis accitanus]]''
| 
| 
|-
| [[Talaksan:Side-striped Jackal.jpg|center|128px]]
| ''[[Canis adustus]]''
| en:Side-striped jackal&lt;br/&gt;fr:Le Chacal À Flancs Rayés&lt;br/&gt;en:Side-striped Jackal&lt;br/&gt;de:Streifenschakal
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=14000697 Mammal Species of the World]
|-
| 
| ''[[Canis alopex]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis alpinus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis antarticus]]''
| 
| 
|-
| [[Talaksan:Golden wolf small.jpg|center|128px]]
| ''[[Canis anthus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis argentatus]]''
| fr:Le renard argenté
| 
|-
| 
| ''[[Canis argentatus]]''
| 
| 
|-
| [[Talaksan:033 Golden jackal in Keoladeo National Park Photo by Giles Laurent.jpg|center|128px]]
| ''[[Canis aureus]]''
| en:Golden jackal&lt;br/&gt;ar:ابن آوى الذهبي&lt;br/&gt;ca:Xacal daurat&lt;br/&gt;cs:šakal obecný/Šakal zlatý&lt;br/&gt;da:Guldsjakal&lt;br/&gt;de:Goldschakal&lt;br/&gt;el:Χρυσόμαλλο τσακάλι&lt;br/&gt;eo:Orŝakalo&lt;br/&gt;es:Chacal dorado&lt;br/&gt;et:Harilik šaakal&lt;br/&gt;et:Šaakal&lt;br/&gt;fi:Kultasakaali&lt;br/&gt;fr:Chacal doré&lt;br/&gt;gu:શિયાળ&lt;br/&gt;he:תן זהוב&lt;br/&gt;he:תן מצוי&lt;br/&gt;hu:Aranysakál&lt;br/&gt;it:Sciacallo dorato&lt;br/&gt;ko:황금자칼&lt;br/&gt;nl:Gewone jakhals&lt;br/&gt;nb:Gullsjakal&lt;br/&gt;pl:Szakal złocisty&lt;br/&gt;pt:Chacal-dourado&lt;br/&gt;ru:Шакал обыкновенный&lt;br/&gt;sh:Zlatni šakal / Златни шакал&lt;br/&gt;sv:Guldschakal&lt;br/&gt;th:หมาจิ้งจอก&lt;br/&gt;th:หมาจิ้งจอกทอง&lt;br/&gt;th:หมาจิ้งจอกเอเชีย&lt;br/&gt;tr:Altın çakal&lt;br/&gt;tr:Bayağı çakal&lt;br/&gt;uk:Шакал&lt;br/&gt;zh:亞洲胡狼&lt;br/&gt;zh:金豺&lt;br/&gt;es:Chacal&lt;br/&gt;fr:Chacal Commun&lt;br/&gt;fr:Chacal Doré&lt;br/&gt;en:Asiatic Jackal&lt;br/&gt;en:Common Jackal&lt;br/&gt;en:Golden Jackal&lt;br/&gt;nl:Goudjakhals&lt;br/&gt;zh:亚洲胡狼&lt;br/&gt;sl:evrazijski šakal&lt;br/&gt;ro:Șacalul auriu
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=14000704 Mammal Species of the World]
|-
| 
| ''[[Canis aurus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis australis]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis avicularius]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis brachyurus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis cautleyi]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis cerdo]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis ceylonicus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis chama]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis chanco]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis chrysurus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis cinereoargenteus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis corsac]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis crocuta]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis culpaeus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis curvipalatus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis decussatus]]''
| 
| 
|-
| [[Talaksan:Canis dingo (The Mammals of Australia III.52).jpg|center|128px]]
| ''[[Canis dingo]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis dukhunensis]]''
| 
| 
|-
| [[Talaksan:Canisfalc.JPG|center|128px]]
| ''[[Canis falconeri]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis familiaris]]''
| en:Domestic Dog&lt;br/&gt;sl:domači pes
| 
|-
| 
| ''[[Canis floridanus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis group]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis himalaicus]]''
| 
| 
|-
| [[Talaksan:Wolf.JPG|center|128px]]
| ''[[Canis himalayensis]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis hispanicus]]''
| 
| 
|-
| [[Talaksan:Fauna Japonica (1833) Canis hodophylax.jpg|center|128px]]
| ''[[Canis hodophilax]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis hyaena]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis karagan]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis lagopus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis lanka]]''
| 
| 
|-
| [[Talaksan:CanisLateralisKeulemans.jpg|center|128px]]
| ''[[Canis lateralis]]''
| 
| 
|-
| [[Talaksan:Coyote Tule Lake CA.jpg|center|128px]]
| ''[[Canis latrans]]''
| en:coyote&lt;br/&gt;en:American jackal&lt;br/&gt;en:brush wolf&lt;br/&gt;en:prairie wolf&lt;br/&gt;de:Kojote&lt;br/&gt;pl:kojot preriowy&lt;br/&gt;pl:kojot&lt;br/&gt;pl:kujot&lt;br/&gt;it:coyote&lt;br/&gt;it:coiote&lt;br/&gt;it:lupo della prateria&lt;br/&gt;hu:prérifarkas&lt;br/&gt;hu:kojot&lt;br/&gt;fi:kojootti&lt;br/&gt;ast:coyote&lt;br/&gt;sl:kojot&lt;br/&gt;chn:Tallapus&lt;br/&gt;es:coyote&lt;br/&gt;fr:coyote
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=14000718 Mammal Species of the World]
|-
| [[Talaksan:Captivecoywolfhybrid.jpg|center|128px]]
| ''[[Canis latrans var.]]''
| 
| 
|-
| [[Talaksan:Grey jackal from Haizer Algeria 4.jpeg|center|128px]]
| ''[[Canis lupaster]]''
| 
| 
|-
| [[Talaksan:Eurasian wolf 2.jpg|center|128px]]
| ''[[Canis lupus]]''
| en:Grey Wolf&lt;br/&gt;en-us:Gray Wolf&lt;br/&gt;en:common wolf&lt;br/&gt;fr:loup&lt;br/&gt;cs:vlk obecný&lt;br/&gt;fr:Loup gris&lt;br/&gt;fr:Loup vulgaire&lt;br/&gt;es:Lobo&lt;br/&gt;en:timber wolf&lt;br/&gt;en:wolf&lt;br/&gt;de:Wolfe&lt;br/&gt;sv:varg&lt;br/&gt;sv:gråvarg&lt;br/&gt;sv:ulv&lt;br/&gt;fr:Loup commun&lt;br/&gt;nl:wolf&lt;br/&gt;fi:susi&lt;br/&gt;pt:Lobo&lt;br/&gt;es:Lobo gris&lt;br/&gt;pl:wilk&lt;br/&gt;pl:wilk szary&lt;br/&gt;zh:狼&lt;br/&gt;nb:ulv&lt;br/&gt;it:lupo grigio&lt;br/&gt;ja:オオカミ&lt;br/&gt;ks:رامہٕ ہوٗن
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=14000738 Mammal Species of the World]
|-
| [[Talaksan:Eastern wolf in Algonquin Provincial Park 01.jpg|center|128px]]
| ''[[Canis lycaon]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis megalotis]]''
| 
| 
|-
| [[Talaksan:2012-bb-jackal-1.jpg|center|128px]]
| ''[[Canis mesomelas]]''
| en:Black-backed Jackal&lt;br/&gt;fr:chacal à chabraque&lt;br/&gt;de:Schabrackenschakal&lt;br/&gt;en:Silver-backed Jackal&lt;br/&gt;en:Black-backed jackal&lt;br/&gt;ast:chacal de llombu prietu
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=14000776 Mammal Species of the World]
|-
| 
| ''[[Canis mexicanus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis microtis]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis naria]]''
| 
| 
|-
| [[Talaksan:Canis nubilus - 1833-1866 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ22200387.tif|center|128px]]
| ''[[Canis nubilus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis othmanii]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis parvidens]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis primaevus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis procyonoides]]''
| 
| 
|-
| [[Talaksan:07-03-23RedWolfAlbanyGAChehaw.jpg|center|128px]]
| ''[[Canis rufus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis sechurae]]''
| 
| 
|-
| [[Talaksan:Ethiopian wolf (Canis simensis citernii) 2.jpg|center|128px]]
| ''[[Canis simensis]]''
| es:Lobo Etiope&lt;br/&gt;fr:Loup d'Abyssinie&lt;br/&gt;en:Ethiopian Wolf&lt;br/&gt;en:Simien Fox&lt;br/&gt;en:Simien Jackal&lt;br/&gt;de:Abessinischer Fuchs&lt;br/&gt;de:Äthiopischer Wolf&lt;br/&gt;fr:Loup d'Éthiopie&lt;br/&gt;fr:Cabéru&lt;br/&gt;fr:Chacal du Simien&lt;br/&gt;en:Simien fox&lt;br/&gt;en:Simian jackal&lt;br/&gt;ast:llobu etíope&lt;br/&gt;sl:etiopski volk
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=14000779 Mammal Species of the World]
|-
| [[Talaksan:Canis sladeni Smit.jpg|center|128px]]
| ''[[Canis sladeni]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis thous]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis tricolor]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis urostictus]]''
| 
| 
|-
| [[Talaksan:Hemicyon sansaniensis.JPG|center|128px]]
| ''[[Canis ursinus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis velox]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis vetulus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis virginianus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis viverrinus]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis vulpes]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis walgie]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[Canis zerda]]''
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
&lt;!----
==See also==
* [[List of Canis species and subspecies|List of ''Canis'' species]]
----&gt;
&lt;!---{{Canidae nav}}---&gt;

&lt;!---[[Kategorya:Canine]]--&gt;

[[Kategorya:Caninae]]</text>
      <sha1>2huylnk8cs5ryijgfgg5lkoseg5mzef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mga wikang Austronesyo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71104</id>
    <revision>
      <id>2212359</id>
      <parentid>2200248</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T23:42:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Garvin555</username>
        <id>161817</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2212359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36570" sha1="h3r8f7lbhc4yrvd5n6p1grmzony98f7" xml:space="preserve">{{Infobox language family
|name=Austronesian
|region=[[Maritimong Timog-Silangang Asya]], [[Oceania|Oseanya]], [[Madagaskar]], [[Taiwan]], [[Sri Lanka]], [[Andaman Islands|Lanka archipelago]][[Indonesya]]
|familycolor=Austronesian
|family=Isa sa mga pangunahing pamilya ng mga wika ng mundo
|protoname=[[Proto-Austronesian language|Proto-Awstronesyo]]
|child1 = [[Rukai language|Rukai]] ([[Formosan languages|Pormosyano]])[[Taiwan]]
|child2 = [[Tsou language|Tsou]] ([[Formosan languages|Pormosyano]])
|child3 = [[Puyuma language|Puyuma]] ([[Formosan languages|Pormosyano]])
|child4 = Nuclear Austronesian&lt;br /&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;Iba pang [[Formosan languages|mga wikang Pormosyano]] &lt;br /&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;(higit pang mga pangunahing sanga)&lt;br /&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Indonesya]]
|iso2=map
|iso5=map
|glotto=aust1307
|glottorefname=Austronesian
|map=Austroneske jazyky.jpg
|mapcaption=Distribusyon ng mga wikang Awstronesyo
}}

Ang mga '''wikang Austronesyo'''&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Journal_of_Northern_Luzon/VY27AAAAIAAJ |title=Journal of Northern Luzon |date=1977 |publisher=Saint Mary's College |pages=56, 77 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Masaklaw_na_Filipino/5LwaRWiFNM8C |title=Masaklaw na Filipino |date=1990 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |isbn=978-971-23-0527-6 |pages=4 |language=tl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Kasaysayan_at_pag_unlad_ng_Wikang_Pamban/5k10vA7aBcAC |title=Kasaysayan at pag-unlad ng Wikang Pambansa ng Pilipinas |date=2008 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |isbn=978-971-23-3321-7 |pages=2 |language=tl}}&lt;/ref&gt; ([[Wikang Espanyol]]: ''len·guas aus·tro·ne·sias''; [[Ingles]]: ''Austronesian languages'') ay isang [[pamilyang wika]] na malayang nakakalat sa mga kapuluan ng [[Timog-Silangang Asya]] at ng [[Pasipiko]], na may ibang kasapi ginagamit sa mismong kontinente ng [[Asya]]. Katulad siya ng mga mag-anak na wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]], [[Mga wikang Apro-Asyatiko|Apro-Asyatiko]], at [[Mga wikang Uraliko|Uraliko]] bilang isa sa mga tanging establisadong mga sinaunang pamilyang wika. Ang pangalang '''Austronesyo''' ay nagmula sa [[Wikang Latin|Lating]] ''auster'' (hangin mula sa timog), at ng [[Wikang Griyego|Griyegong]] ''nêsos'' (pulo). Ang naturang pamilya ay pinangalanan bilang sa pangmadlang ng mga wikang Awstronesyo na ginagamit sa mga kapuluan: ngunit may mga wika tulad ng [[[[Indonesya]][[Wikang Kastila]]at mga [[Wikang Tsamiko]],[[Taiwan]] na katutubo sa mismong kontinente ng Asya. Karamihan sa mga wikang Awstronesyo ay kaunting katutubong tagapagsalita, ngunit ang mga [[Tala ng mga wikang Awstronesyo|pangunahing wikang Awstronesyo]] ay ginagamit ng milyun-milyong katao. Si [[Otto Dempwolff]], isang Alemang iskolar, ay ang unang tagapagsaliksik na malayong nassaliksik ang Awstronesyo ayon sa tradisyonal na [[paraang paghahambing]].

Iba't ibang pinagmumulan ng mga wika ang naiiba, ngunit ang Austronesyo at Niger-Congo ay ang dalawang pinakamalaking pamilya ng wika sa mundo sa bilang ng mga wika na naglalaman ng mga ito, bawat isa ay may halos isang-ikalima sa kabuuang wika na binibilang sa mundo. Ang heograpikong pagkakalat ng mga lupain ng mga wika ay isa sa mga pinakamalawak, na nagsisimula sa [[Madagaskar]] hanggang sa [[Pulo ng Paskuwa]]. Ang mga wikang [[Wikang Hawayano|Hawayano]], [[Wikang Rapanui|Rapanui]] at [[Wikang Malgatse|Malgatse]] (ginagamit sa [[Madagaskar]] ay ang mga hangganang heograpiko ng pamilyang Awstronesyo.

Ang pamilyang Awstronesyo ay may maraming pangunahing sanga, maliban sa isa na matatagpuan lamang sa [[Taywan]]. Ang [[mga wikang Pormosyano]] ng Taiwan ay ipinangkat bilang kasingdami ng siyam na unang subgrupo ng Awstronesyo. Ang lahat ng wikang Awstronesyo na ginagamit sa labas ng Taiwan (kasama ang [[Wikang Yami]]) ay nabibilang sa sangang [[Mga wikang i[[Indonesya]], na minsan ding tinatawag na ''Extrapormosyano''.

Marami sa mga wikang Awstronesyo ang nagungulang ng mahabang kasaysayan ng nakasulat na atestasyon (patotoo ng pag-iral). Ang pinakalumang inskripsyon sa [[wikang Tsam]], ang [[Inskripsyong Dong Yen Chau|Inskripsyong Đông Yên Châu]], na tinatayang naisagawa noong ika-6 na siglo sa pinakahuli nito, ay ang unang patotoo rin ng isang wikang Awstronesyo.

==Kabalangkasan==
[[Talaksan:Malayo-Polynesian.svg|300px|thumb|right|Mga bansang Malayo-Polinesyo]]
[[Talaksan:Oceanic languages.svg|300px|thumb|right|Mga bansang Oseaniko]]
Sadyang mahirap ang pagbigay ng tuntuning panlahat ng tungkol sa wika na ganap na diberso katulad ng Awstronesyo. Sa pangakalahatan, mahahati ang Awstronesyo sa tatlong pangkat ng mga wika: Pilipino (''Philippine type''), Indonesyo at Post-Indonesyo. 
:* Nabibilang sa unang pangkat, bukod sa mga wika ng [[Pilipinas]], ang mga wikang Awstronesyo ng Taiwan, Sabah, hilagang Sulawesi at Madagaskar. Pangunahing mayroong katangian ang mga iyon ng pagpapanatili ng orihinal na sistemang ''[[Awstronesyong pagkakahanay|Philippine-type voice alternations]]'' kung saan karaniwang binibigyang-tiyak ng mga tatlo o apat na tinig kung aling semantiko ang binibigyang-papel ang &quot;paksa&quot; na binibigyang-pahayag (maaaring bigyang-pahayag ang tagagawa, ang binibigyang-gawa, ang kinaroroonan at ang benepisyaryo, o iba pang mga pangkalagayang ganap katulad ng mga instrumento o kaugnay).Bukod dito, ang pagpili ng boses ay naiimpluwensyahan ng pagiging tiyak ng mga kalahok. Ang utos ng salita ay may matinding pagkahilig na maging paunang salita.
:* Sa kabaligtaran, ang mas makabagong mga lengguwahe ng Indonesian na uri, na partikular na kinakatawan sa Malaysia at kanlurang Indonesya, ay binawasan ang sistema ng boses sa pagkakaiba sa pagitan ng dalawa lamang na boses (voice actor at &quot;undergoer&quot; na boses), ngunit ang mga ito ay suplementado ng [ [pang-aplikadong boses | applicative]] mga morpolohiya na aparato (orihinal na dalawa: mas direktang * '' - i '' at mas pahilig * '' - isang / - [a] kən ''), na nagsisilbi upang baguhin ang semantiko na papel ng &quot;undergoer&quot;. Ang mga ito ay din nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng mga nahahalina clitic pronouns. Hindi tulad ng uri ng Pilipinas, karamihan sa mga wikang ito ay may posibilidad na maging verb-second word-order. Ang ilang mga wika, tulad ng [[Wikang Batak]], [[Lumang Habanes]], [[Wikang Balines| Balinese]], [[Wikang Sasak| Sasak]] at ilang mga wika ng Sulawesi ay mukhang kumakatawan sa isang intermediate na yugto sa pagitan ang dalawang uri na ito.&lt;ref&gt;Adelaar, K. Alexander and Nikolaus Limmelmann. 2005. The Austronesian Languages of Asia and Madagascar. P.6-7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Croft, William. 2012 Verbs: Aspect and Causal Structure. P.261
&lt;/ref&gt; 
* Sa wakas, sa ilang mga wika, kung saan tinatawag ni Ross ang &quot;post-Indonesian&quot;, ang orihinal na sistema ng boses ay ganap na nasira at ang mga affixes ng voice-mark ay hindi na panatilihin ang kanilang mga function.

Nagagamit din sa mga wikang Awstronesyo ang tinatawag na &quot;reduplikasyon&quot; (pag-uulit ng lahat o bahagi ng isang salita, katulad ng ''wiki-wiki'' o ''[[Agar|agar-agar]]'', o dahan-dahan), at, katulad ng karamihan sa mga wika ng [[Silangang Asya|Silangan]] at [[Timog-silangang Asya]], karamihan ay mayroong mahigpit na mataas na [[ponotaktiko]], na kalimitang mayroong munting bilang ng mga [[ponema]] at nakakaraming mga pantig na katinig-patinig. Matatag o estable naman ang ilan sa mga kognado.

==Leksiko==
Naitatag ang pamilya ng wikang Awstronesyo ng mga pamamaraang paghahambing na linggwistiko batay sa mga kognado, pangkat ng mga salitang magkakawangis sa tunog at kahulugan na nagpapahiwatig na nagmula ang mga iyon mula sa parehong salitang ansestral sa [[Wikang Proto-Awstronesyo|Proto-Awstronesyo]] ayon sa pagkalahatang alituntunin. Ang salita para sa ''mata'' sa mga wikang Awstronesyo ay '''mata''' rin (karamihan sa mga wikang Awstronesyo sa bandang hilaga, mga [[Mga wikang Pormosyano|wikang Pormosyano]] katulad ng [[Wikang Bunan|Bunun]] at [[Wikang Amis|Amis]] at papunta na sa katimugan na [[Wikang Maori|Maori]]). Mahirap din namang isagawa ang rekonstruksyon (pagmuling-tatag) ng ibang mga salita. Estable rin ang salita para sa ''dalawa'', na siyang nalitaw sa halos kabuuan ng pamilyang Awstronesyo, ngunit ang ilan sa mga anyo (hal. [[Wikang Bunun|Bunun]] '''rusya''', '''lusha'''; [[Wikang Amis|Amis]] '''tusa'''; [[Wikang Māori|Maori]] '''tahi''', '''rua''') ay nangangailangan ng kadalubhasaang pang-aghamwika upang mabigyang-kilanlan. 

==Klasipikasyon==
Masikot at mahirap unawain ang panloobang kaanyuan ng mga wikang Awstronesyo. Binubuo ang pamilyang ito ng pare-pareho at magkakalapit na magkakaugnay na mga wika na may mga malalaking bilang ng tinatawag na ''[[diyalektong kontinyuwum]]'', na nagpapahirap sa hangganan ng mga pagitan ng mga sanga ng pamilya. Ganoon pa man, malinaw na ang pinakamalaking dibersidad na pang-akan (henealohiko) ay makikita sa [[mga wikang Pormosyano]] ng Taiwan, at ang pinakamunting dibersidad naman sa mga kapuluan sa Pasipiko, na nagbibigay-batid ng pagkaka-kalat ng pamilya na mula sa Tsina o Taiwan.

==Pagkakahambing==
Nasa bandang ibaba ang tsart ng komparasyon ng mga wika Awstronesyo.

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | [[Wikang Tagalog|Tagalog]] ([[Wikang Pilipino|Pilipino]])
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | isa
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | dalawa
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | tatlo
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | apat
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | tao
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | bahay
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | aso
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | daan
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | araw
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | bago
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | tayo (kata)
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | ano
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | apoy
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Tetum|Tetum]]'''
|ida
|rua
|tolu
|haat
|ema
|uma
|asu
|dalan
|loron
|foun
|ita
|saida
|ahi
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Amis|Amis]]'''
|cecay
|tosa
|tolo
|sepat
|tamdaw
|luma
|wacu
|lalan
|cidal
|faroh
|kita
|uman
|namal
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Puyuma|Puyuma]]'''
|sa
|dua
|telu
|pat
|taw
|rumah
|soan
|dalan
|wari
|vekar
|mi
|amanai
|apue,&lt;br /&gt;asi
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Bikol Rinconada|West Miraya.EsternMiraya.CentralBicolMasbatenyo bisakol.Bisaya.Hiligaynon.Cebuono]]
|əsad
|darwā
|tolō
|əpat
|tawō
|baləy
|ayam
|raran
|aldəw
|bāgo
|kitā
|onō
|kalayō
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Cebuano|Cebuano]]'''
|usa,&lt;br /&gt;isa
|duha
|tulo
|upat
|tawo
|balay
|iro
|dalan
|adlaw
|bag-o
|kita
|unsa
|kalayo
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Waray|Waray]]'''
|usa
|duha
|tulo
|upat
|tawo
|balay
|ayam,&lt;br /&gt;ido
|dalan
|adlaw
|bag-o
|kita
|anu
|kalayo
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]]'''
|isa
|duha
|tatlo
|apat
|tawo
|balay
|ido
|dalan
|adlaw
|bag-o
|kita
|ano
|kalayo
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Aklanon|Aklanon]]'''
|isaea,&lt;br /&gt;sambilog
|daywa
|tatlo
|ap-at
|tawo
|baeay
|ayam
|dayan
|adlaw
|bag-o
|kita
|ano
|kaeayo
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Kinaray-a|Kinaray-a]]'''
|sara
|darwa
|tatlo
|apat
|tawo
|balay
|ayam
|aragyan
|adlaw
|bag-o
|kita
|ano
|kalayo
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Tausug|Tausug]]'''
|hambuuk
|duwa
|tu
|upat
|tau
|bay
|iru'
|dan
|adlaw
|ba-gu
|kitaniyu
|unu
|kayu
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Maranao|Maranao]]'''
|isa
|dowa
|t'lo
|phat
|taw
|walay
|aso
|lalan
|gawi'e
|bago
|tano
|tonaa
|apoy
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]'''
|metung
|adwa
|atlu
|apat
|tau
|bale
|asu
|dalan
|aldo
|bayu
|ikatamu
|nanu
|api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Pangasinan|Pangasinense]]'''
|sakey
|dua,&lt;br /&gt;duara
|talo,&lt;br /&gt;talora
|apat,&lt;br /&gt;apatira
|too
|abong
|aso
|dalan
|ageo
|balo
|sikatayo
|anto
|pool
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Ilokano|Ilokano]]'''
|maysa
|dua
|tallo
|uppat
|tao
|balay
|aso
|dalan
|aldaw
|baro
|datayo
|ania
|apoy
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Ivatan|Ivatan]]'''
|asa
|dadowa
|tatdo
|apat
|tao
|vahay
|chito
|rarahan
|araw
|va-yo
|yaten
|ango
|apoy
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Ibanag|Ibanag]]'''
|tadday
|dua
|tallu
|appa'
|tolay
|balay
|kitu
|dalan
|aggaw
|bagu
|sittam
|anni
|afi
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Yogad|Yogad]]'''
|tata
|addu
|tallu
|appat
|tolay
|binalay
|atu
|daddaman
|agaw
|bagu
|sikitam
|gani
|afuy
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Gaddang|Gaddang]]'''
|antet
|addwa
|tallo
|appat
|tolay
|balay
|atu
|dallan
|aw
|bawu
|ikkanetam
|sanenay
|afuy
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Tboli|Tboli]]'''
|sotu
|lewu
|tlu
|fat
|tau
|gunu
|ohu
|lan
|kdaw
|lomi
|tekuy
|tedu
|ofih
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Malay|Malay]]'''
|satu
|dua
|tiga&lt;ref&gt;In Kedukan Bukit inscription appears the numeral Tlu ratus as Three hundred, Tlu as Three, in http://www.wordsense.eu/telu/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160401172144/http://www.wordsense.eu/telu/ |date=2016-04-01 }} the word Telu is referred as Three in Malay and Indonesian Language although the use of Telu is very rare.&lt;/ref&gt;
|empat
|orang
|rumah,&lt;br /&gt;balai
|anjing
|jalan
|hari
|baru
|kita
|apa,&lt;br /&gt;anu
|api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Lumang Habanes|Lumang Habanes]]'''
|esa,&lt;br /&gt;tunggal
|rwa,&lt;br /&gt;kalih
|tĕlu,&lt;br /&gt;tiga
|pat,&lt;br /&gt;sakawan&lt;ref&gt;s.v. kawan, ''Old Javanese-English Dictionary'', P.J. Zoetmulder and Stuart Robson, 1982&lt;/ref&gt;
|wwang
|umah 
|asu
|dalan
|dina
|hañar, añar&lt;ref&gt;s.v. hañar, ''Old Javanese-English Dictionary'', P.J. Zoetmulder and Stuart Robson, 1982&lt;/ref&gt;
|kami&lt;ref&gt;s.v. kami, this could mean both first person singular and plural, ''Old Javanese-English Dictionary'', P.J. Zoetmulder and Stuart Robson, 1982&lt;/ref&gt;
|apa,&lt;br /&gt;aparan
|apuy,&lt;br /&gt;agni
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Habanes|Habanes]]'''
|siji,&lt;br /&gt;setunggal
|loro,&lt;br /&gt;kalih
|tĕlu,&lt;br /&gt;tiga&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;''Javanese English Dictionary'', Stuart Robson and Singgih Wibisono, 2002&lt;/ref&gt;
|papat,&lt;br /&gt;sekawan
|uwong,&lt;br /&gt;tiyang,&lt;br /&gt;priyantun&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|omah,&lt;br /&gt;griya,&lt;br /&gt;dalem&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt; 
|asu,&lt;br /&gt;sĕgawon
|dalan,&lt;br /&gt;gili&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|dina,&lt;br /&gt;dinten&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|anyar,&lt;br /&gt;énggal&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|awaké dhéwé,&lt;br /&gt;kula panjenengan&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|apa,&lt;br /&gt;punapa&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|gĕni,&lt;br /&gt;latu,&lt;br /&gt;brama&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Sundanes|Sundanes]]'''
|hiji
|dua
|tilu
|opat
|urang
|imah
|anjing
|jalan
|poe
|anyar,&lt;br /&gt;enggal
|arurang
|naon
|seuneu
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Acehnes|Acehnes]]'''
|sa
|duwa
|lhèë
|peuët
|ureuëng
|rumoh,&lt;br /&gt;balèë
|asèë
|ret
|uroë
|barô
|(geu)tanyoë
|peuë
|apuy
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Minangkabau|Minangkabau]]'''
|ciek
|duo
|tigo
|ampek
|urang
|rumah
|anjiang
|labuah,&lt;br /&gt;jalan
|hari
|baru
|awak
|apo
|api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Lampung|Lampung]]'''
|sai
|khua
|telu
|pak
|jelema
|lamban
|kaci
|ranlaya
|khani
|baru
|kham
|api
|apui
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Bugines language|Bugines]]'''
|sedi
|dua
|tellu
|eppa
|tau
|bola
|asu
|lalen
|esso
|baru
|idi
|aga
|api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Temuano|Temuano]]'''
|satuk
|duak
|tigak
|empat
|uwang,&lt;br /&gt;eang
|gumah,&lt;br /&gt;umah
|anying,&lt;br /&gt;koyok
|jalan
|aik,&lt;br /&gt;haik
|bahauk
|kitak
|apak
|apik
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Toba Batak language|Bataknese]]'''
|sada
|dua
|tolu
|opat
|halak
|jabu
|biang
|dalan
|ari
|baru
|hita
|aha
|api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Kelantan-Pattani Malay|Kelantan-Pattani]]'''
|so
|duwo
|tigo
|pak
|oghe
|ghumoh,&lt;br /&gt;dumoh
|anjing
|jale
|aghi
|baghu
|kito
|gapo
|api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Chamorro|Chamorro]]'''
|håcha,&lt;br /&gt;maisa
|hugua
|tulu
|fatfat
|taotao
|guma
|ga'lågu&lt;ref&gt;From [[Wikang Espanyol|Espanyol]] &quot;[[:es:Galgo|galgo]]&quot;&lt;/ref&gt;
|chålan
|ha'åni
|nuebu&lt;ref&gt;From [[Wikang Espanyol|Espanyol]] &quot;[[:es:Nuevo|nuevo]]&quot;&lt;/ref&gt;
|hita
|håfa
|guafi
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Motu|Motu]]'''
|ta,&lt;br /&gt;tamona
|rua
|toi
|hani
|tau
|ruma
|sisia
|dala
|dina
|matamata
|ita,&lt;br /&gt;ai
|dahaka
|lahi
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Maori|Maori]]'''
|tahi
|rua
|toru
|wha
|tangata
|whare
|kuri
|ara
|ra
|hou
|taua
|aha
|ahi
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Tubaluano|Tubaluano]]'''
|tasi
|lua
|tolu
|fá
|toko
|fale
|kuli
|ala,&lt;br /&gt;tuu
|aso
|fou
|tāua 
|a
|afi
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Hawayano|Hawayano]]'''
|kahi
|lua
|kolu
|hā
|kanaka
|hale
|'īlio
|ala
|ao
|hou
|kākou
|aha
|ahi
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Banjar|Banjar]]'''
| asa
| duwa
| talu
| ampat
| urang
| rūmah
| hadupan
| heko
| hǎri
| hanyar
| kami
| apa
| api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Malgatse|Malgatse]]'''
|isa
|roa
|telo
|efatra
|olona
|trano
|alika
|lalana
|andro
|vaovao
|isika
|inona
|afo
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Gitnang Dusun|Dusun]]'''
| iso
| duo
| tolu
| apat
| tulun
| walai,&lt;br /&gt;lamin
| tasu
| ralan
| tadau
| wagu
| tokou
| onu/nu
| tapui
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Kadazan|Kadazan]]'''
| iso
| duvo
| tohu
| apat
| tuhun
| hamin
| tasu
| lahan
| tadau
| vagu
| tokou
| onu,&lt;br /&gt;nunu
| tapui
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Rungus|Rungus]]'''
| iso
| duvo
| tolu,&lt;br /&gt;tolzu
| apat
| tulun,&lt;br /&gt;tulzun
| valai,&lt;br /&gt;valzai
| tasu
| dalan
| tadau
| vagu
| tokou
| nunu
| tapui,&lt;br /&gt;apui
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Tambanuo|Sungai/Tambanuo]]'''
| ido
| duo
| tolu
| opat
| lobuw
| waloi
| asu
| ralan
| runat
| wagu
| toko
| onu
| apui
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Iban|Iban]]'''
| satu, sa,&lt;br /&gt;siti, sigi
| dua
| tiga
| empat
| orang,&lt;br /&gt;urang
| rumah
| ukui,&lt;br /&gt;uduk
| jalai
| hari
| baru
| kitai
| nama
| api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Sarawak Malay]]'''
| satu,&lt;br /&gt;sigek
| dua
| tiga
| empat
| orang
| rumah
| asuk
| jalan
| ari
| baru
| kita
| apa
| api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Terengganu Malay|Terengganu]]
| se
| duwe
| tige 
| pak 
| oghang
| ghumoh,&lt;br /&gt;dumoh
| anjing 
| jalang
| aghi
| baghu 
| kite 
| mende, ape,&lt;br /&gt;gape, nape
| api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Kanayatn Language|Kanayatn]]'''
| sa
| dua
| talu 
| ampat 
| urakng
| rumah
| asu' 
| jalatn
| ari
| baru 
| kami',&lt;br /&gt;diri'
| ahe
| api
|-
|}

==Tingnan din==
*[[Mga taong Austronesyo]]

==Sanggunian==
{{refbegin}}
* {{cite journal
                    | title = The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages
                    | url = https://archive.org/details/sim_scientific-american_1991-07_265_1/page/88
                    | last = Bellwood
                    | first = Peter
                    | date = July 1991
                    | journal = Scientific American
                    | volume = 265
                    | pages = 88–93
                    | doi = 10.1038/scientificamerican0791-88
                    | ref = harv
                    | issue = 1
                    }}
* {{cite book
                    | title = Prehistory of the Indo-Malaysian archipelago
                    | url = https://archive.org/details/prehistoryofindo0000bell
                    | last = Bellwood
                    | first = Peter
                    | year = 1997
                    | publisher = University of Hawai'i Press
                    | place = Honolulu
                    | ref = harv
                    }}
* {{cite journal    | title = Taiwan and the Prehistory of the Austronesians-speaking Peoples
                    | last = Bellwood | first=Peter
                    | year = 1998
                    | journal = Review of Archaeology | volume = 18 | pages = 39–48
                    | ref=harv
}}
* {{cite book       | title = The Austronesians: Historical and comparative perspectives
                    | last = Bellwood | first=Peter| last2 = Fox | first2 = James | last3 = Tryon | first3 = Darrell
                    | publisher=Department of Anthropology, Australian National University
                    | year=1995
                    | isbn=0-7315-2132-3
                    | ref=harv
}}
* {{cite journal
 |title   = Human Migrations in Continental East Asia and Taiwan: Genetic, Linguistic, and Archaeological Evidence
 |url     = https://archive.org/details/sim_current-anthropology_2005-06_46_3/page/480
 |author  = Bellwood, Peter &amp; Alicia Sanchez-Mazas
 |journal = Current Anthropology
 |date    = June 2005
 |volume  = 46
 |pages   = 480–484
 |ref     = harv
 |issue   = 3
 |doi     = 10.1086/430018
}}
* {{cite conference
 |title        = Stratification in the peopling of China: how far does the linguistic evidence match genetics and archaeology?
 |last         = Blench
 |first        = Roger
 |year         = 2004
 |url          = http://www.rogerblench.info/Language/China/Geneva%20paper%202004%20submit.pdf
 |format       = PDF
 |accessdate   = 
 |conference   = Human migrations in continental East Asia and Taiwan: genetic, linguistic and archaeological evidence
 |place        = Geneva
 |date         = June 10–13, 2004
 |ref          = harv
 |archive-date = 2019-12-27
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20191227212426/http://www.rogerblench.info/Language/China/Geneva%20paper%202004%20submit.pdf
 |url-status   = dead
}}
* {{cite journal
 |title        = A Long Lost Sister of Proto-Austronesian? Proto-Ongan, Mother of Jarawa and Onge of the Andaman Islands
 |last         = Blevins
 |first        = Juliette
 |year         = 2007
 |journal      = Oceanic Linguistics
 |volume       = 46
 |issue        = 1
 |pages        = 154–198
 |url          = http://email.eva.mpg.de/~blevins/pdf/webpub2007a.pdf
 |doi          = 10.1353/ol.2007.0015
 |ref          = harv
 |access-date  = 2015-12-08
 |archive-date = 2011-01-11
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20110111172242/http://email.eva.mpg.de/~blevins/pdf/webpub2007a.pdf
 |url-status   = dead
}}
* {{cite journal    | title=Austronesian Dispersal
                    | author=Blundell, David
                    | journal=Newsletter of Chinese Ethnology | year= | volume=35 | pages=1–26
                    | ref=harv
}}
* {{cite journal    | title = The Austronesian Homeland: A Linguistic Perspective
                    | last = Blust | first = Robert
                    | journal=Asian Perspectives | year=1985 | volume=26 | pages=46–67
                    | ref=harv
}}
* {{cite book       | chapter = Subgrouping, circularity and extinction: some issues in Austronesian comparative                     | last=Blust|first=Robert                     | year = 1999                     | editor1-first=E.|editor1-last=Zeitoun |editor2-first=P.J.K |editor2-last=Li                     | title=Selected papers from the Eighth International Conference on Austronesian Linguistics | pages=31–94                     | publisher=Academia Sinica | place=Taipei                     | ref=harv }}
* {{cite book       | contribution=Languages of the world
                    | last = Comrie | first=Bernard
                    | year = 2001
                    | title = The Handbook of LinguisticsLanguages of the world | pages = 19–42
                    | editor1-first = Mark | editor1-last = Aronoff | editor2-first = Janie |editor2-last = Rees-Miller,
                    | publisher = Blackwell | place = Oxford
                    | ref = harv
}}
* {{cite journal
 |title        = Taiwan's gift to the world
 |last         = Diamond
 |first        = Jared M
 |authorlink   = Jared Diamond
 |year         = 2000
 |url          = http://faculty.washington.edu/plape/pacificarchwin06/readings/Diamond%20nature%202000.pdf
 |format       = PDF
 |journal      = Nature
 |volume       = 403
 |pages        = 709–10
 |ref          = harv
 |doi          = 10.1038/35001685
 |pmid         = 10693781
 |issue        = 6771
 |access-date  = 2015-12-08
 |archive-date = 2006-09-16
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20060916193454/http://faculty.washington.edu/plape/pacificarchwin06/readings/Diamond%20nature%202000.pdf
 |url-status   = dead
}}
* {{cite journal    | title=A Lexicostatistical classification of the Austronesian languages
                    | last=Dyen | first=Isidore | author-link=Isidore Dyen
                    | year=1965
                    | journal=International Journal of American Linguistics | issue=Memoir 19
                    | ref=harv
}}
* {{cite conference | title = Current Developments in Comparative Austronesian Studies | last = Fox | first = James J. | url = http://dspace.anu.edu.au/bitstream/1885/43158/1/Comparative_Austronesian_Studies.pdf | format = PDF | conference = Symposium Austronesia Pascasarjana Linguististik dan Kajian Budaya | place = Universitas Udayana, Bali | date = 19–20 August 2004 | ref = harv | access-date = 8 Disyembre 2015 | archive-date = 12 Oktubre 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061012145718/http://dspace.anu.edu.au/bitstream/1885/43158/1/Comparative_Austronesian_Studies.pdf | url-status = dead }}
* {{cite web
                    | title=Reading the Full Picture
                    | author=Fuller, Peter
                    | publisher=Canberra, Australia: Research School of Pacific and Asian Studies
                    | year=2002
                    | work=Asia Pacific Research
                    | url=http://rspas.anu.edu.au/qb/articleFile.php?searchterm=3-4-3
                    | accessdate=July 28, 2005
                    | archive-date=Septiyembre 27, 2011
                    | archive-url=https://web.archive.org/web/20110927085103/http://rspas.anu.edu.au/qb/articleFile.php?searchterm=3-4-3
                    | url-status=dead
                    }}
* {{cite journal | title = The Austronesian Basic Vocabulary Database: From Bioinformatics to Lexomics | last1 = Greenhill | first = S.J. | last2 = Blust | first2 = R. | last3 = Gray | first3 = R.D | year = 2008 | url = http://language.psy.auckland.ac.nz/publications/index.php?pub=Greenhill_et_al2008 | journal = Evolutionary Bioinformatics | volume = 4 | pages = 271&amp;ndash;283 | ref = harv | access-date = 2015-12-08 | archive-date = 2017-04-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170421162644/http://language.psy.auckland.ac.nz/publications/index.php?pub=Greenhill_et_al2008 | url-status = dead }}.
* {{cite web
                    | title=Homepage of linguist Dr. Lawrence Reid
                    | url=http://www2.hawaii.edu/~reid/
                    | accessdate=July 28, 2005
                    | ref=harv
                    }}
* {{cite journal    | title = Origins of the East Formosans:Basay, Kavalan, Amis, and Siraya
                    | year = 2004
                    | last1 = Li | first = Paul Jen-kuei
                    | journal=Language and Linguistics | volume=5 | pages=363&amp;ndash;376
                    | ref=harv | issue=2
}}
* {{cite conference | title=The Internal Relationships of Formosan Languages | last=Li | first=Paul Jen-kuei | url=http://www.sil.org/asia/philippines/ical/papers/Li-internal%20relationships%20formosan | format=PDF | accessdate= | conference=Tenth International Conference on Austronesian Linguistics (ICAL) | date=17–20 January 2006 | place=Puerto Princesa City, Palawan, Philippines | ref=harv }}
* {{cite book       | title = The Oceanic languages
                    | place = Richmond, Surrey | publisher = Curzon Press
                    | year = 2002
                    | author = [[John Lynch (linguist)|Lynch, John]], [[Malcolm Ross (linguist)|Malcolm Ross]] and [[Terry Crowley (linguist)|Terry Crowley]]
}}
* {{cite journal    | title=Genetic evidence for the proto-Austronesian homeland in Asia: mtDNA and nuclear DNA variation in Taiwanese aboriginal tribes
                    | year = 1998
                    | accessdate=
                    | journal = American Journal of Human Genetics | volume=63 | pages=1807–23
                    | ref = {{harvid|Melton et al.|1998}} | pmc=1377653 | pmid=9837834
                    | author=Melton T., Clifford S., Martinson J., Batzer M., &amp; Stoneking M.    | doi=10.1086/302131    | issue=6
}}
* {{cite book       | contribution = Kra–Dai and Austronesian: Notes on phonological correspondences and vocabulary distribution
                    | last = Ostapirat | first = Weera
                    | year = 2005
                    | editors = Laurent Sagart, Roger Blench &amp; Alicia Sanchez-Mazas
                    | title = The Peopling of East Asia: Putting Together Archaeology, Linguistics and Genetics | pages = 107–131
                    | place = London | publisher = Routledge Curzon
                    | ref = harv
}}
* {{cite conference | title= Austronesian: What linguists know and what they believe they know
                    | last=Peiros| first=Ilia
                    | year = 2004
                    | conference = the workshop on Human migrations in continental East Asia and Taiwan
                    | place= Geneva | date = June 10–13, 2004
                    | ref=harv
}}
* {{cite book | chapter= Proto Austronesian verbal morphology: a reappraisal
                    | year= 2009
                    | last= Ross | first= Malcolm
                    | title= Austronesian Historical Linguistics and Culture History: A Festschrift for Robert Blust
                    | editor1-last= Adelaar | editor1-first= K. Alexander 
                    | editor2-last= Pawley | editor2-first= Andrew
                    | location= Canberra
                    | publisher= Pacific Linguistics
                    | pp= 295–326
                    | ref= harv
}}
* {{cite journal
 |title   = Austronesian historical linguistics and culture history
 |url     = https://archive.org/details/sim_annual-review-of-anthropology_1993_22/page/425
 |author  = [[Malcolm Ross (linguist)|Ross, Malcolm]] &amp; Andrew Pawley
 |journal = Annual Review of Anthropology
 |year    = 1993
 |volume  = 22
 |pages   = 425–459
 |doi     = 10.1146/annurev.an.22.100193.002233
 |ref     = harv
 |oclc    = 1783647
}}
* {{cite book       | chapter=Final words: research themes in the history and typology of western Austronesian languages
                    | last=Ross | first=John
                    | editor1-last=Wouk|editor1-first=Fay|editor2-first=Malcolm|editor2-last=Ross|year=2002
                    | title=The history and typology of Western Austronesian voice systems | pages=451–474
                    | place=Canberra | publisher=Pacific Linguistics
                    | ref=harv
}}
* {{cite conference
                    | title = Sino-Tibeto-Austronesian: An updated and improved argument
                    | last = Sagart
                    | first = Laurent
                    | date = 8–11 January 2002
                    | url = http://halshs.ccsd.cnrs.fr/docs/00/08/50/59/PDF/canberra.pdf
                    | format = PDF
                    | accessdate = 
                    | conference = Ninth International  Conference on Austronesian Linguistics (ICAL9)
                    | place = Canberra, Australia
                    | ref = harv
                    }}
* {{cite journal    | title = The higher phylogeny of Austronesian and the position of Tai–Kadai
                    | last = Sagart | first = Laurent
                    | year = 2004
                    | journal = Oceanic Linguistics | volume=43 | pages = 411–440
                    | ref = harv | doi=10.1353/ol.2005.0012 
}}
* {{cite book
                    | contribution = Sino-Tibeto-Austronesian: An updated and improved argument
                    | last = Sagart
                    | first = Laurent
                    | year = 2005
                    | editor-first = Roger
                    | editor-last = Blench
                    | editor2-first = Alicia
                    | editor2-last = Sanchez-Mazas
                    | title = The Peopling of East Asia: Putting Together Archaeology, Linguistics and Genetics
                    | url = https://archive.org/details/peoplingofeastas0000unse
                    | pages = [https://archive.org/details/peoplingofeastas0000unse/page/n192 161]–176
                    | publisher = Routledge Curzon
                    | place = London
                    | ref = harv
                    }}
* {{cite book
                    | contribution = Time perspective in aboriginal American culture: a study in method
                    | last = Sapir
                    | first = Edward
                    | year = 1968
                    | title = Selected writings of Edward Sapir in language, culture and personality
                    | url = https://archive.org/details/selectedwritings0000unse_t1d1
                    | pages = [https://archive.org/details/selectedwritings0000unse_t1d1/page/389 389]–467
                    | editor-first = D.G.
                    | editor-last = Mandelbaum
                    | place = Berkeley
                    | publisher = University of California Press
                    | ref = harv
                    }}
* {{cite journal    | title=A ramble through southern Formosa
                    | last1=Taylor | first=G.
                    | year=1888
                    | journal=The China Review | volume=16 | pages=137&amp;ndash;161
                    | ref=harv
}}
* {{cite journal    | title=Introduction: 'Austronesia' and the great Austronesian migration
                    | last=Terrell | first=John Edward
                    | journal=World Archaeology |date=December 2004 | volume=36 | pages=586–590
                    | ref=harv | issue =4    | doi=10.1080/0043824042000303764
}}
* {{Cite journal    | title=From Ancient Cham to Modern Dialects. Two Thousand Years of Language Contact and Change. Oceanic Linguistics Special Publications No. 28
                    | last1=Thurgood | first=Graham
                    | publisher=University of Hawai'i Press| place=Honolulu
                    | year=1999  | ref=harv
}}
* {{cite journal | title = Traces of archaic mitochondrial lineages persist in Austronesian-speaking Formosan populations | year = 2005 | url = http://biology.plosjournals.org/perlserv?request=get-pdf&amp;file=10.1371_journal.pbio.0030247-p-S.pdf | format = PDF | accessdate =  | journal = PLoS Biol | volume = 3 | page = e247 | ref = {{harvid|Trejaut et al.|2005}} | author2 = Kivisild T | author3 = Loo JH | author4 = Lee CL | author5 = He CL | author = Trejaut JA | issue = 8 | doi = 10.1371/journal.pbio.0030247 | pmid = 15984912 | pmc = 1166350 }}
* Wouk, Fay and [[Malcolm Ross (linguist)|Malcolm Ross]], eds. (2002), ''The history and typology of western Austronesian voice systems.'' Pacific Linguistics. Canberra: Australian National University.
{{refend}}

== Mga kawing panlabas ==
* [http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=89851 Ethnologue report for Austronesian.]
* [http://language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/ Basic vocabulary database for over 450 Austronesian Languages.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170503020518/http://language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/ |date=2017-05-03 }}
* [http://www.sil.org/pacific/png Summer Institute of Linguistics site showing languages (Austronesian and Papuan) of Papua New Guinea.]
* [http://www-personal.umich.edu/~rustyb/112/austronesian.htm Austronesian Language Resources] (''defunct?'' ''moved?'') ([http://web.archive.org/web/20041122214717/http://www-personal.umich.edu/~rustyb/112/austronesian.htm @ ''archive.org''])
* [http://coconutstudio.com/Austro%20Nos%20Mar2008%2011-3.xls Spreadsheet of 1600+ Austronesian and Papuan number names and systems - ongoing study to determine their relationships and distribution]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.nvtc.gov/lotw/months/june/austronesianLanguageFamily.html Languages of the World: The Austronesian (Malayo-Polynesian) Language Family] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090117213110/http://www.nvtc.gov/lotw/months/june/austronesianLanguageFamily.html |date=2009-01-17 }}

[[Kategorya:Pamilya ng mga wikang Awstronesyo| ]]</text>
      <sha1>h3r8f7lbhc4yrvd5n6p1grmzony98f7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212366</id>
      <parentid>2212359</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Garvin555</username>
        <id>161817</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2212366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36640" sha1="7uwy77l43pr32dpmaei4ez33mbg4w6e" xml:space="preserve">{{Infobox language family
|name=Austronesian
|region=[[Maritimong Timog-Silangang Asya]], [[Oceania|Oseanya]], [[Madagaskar]], [[Taiwan]], [[Sri Lanka]], [[Andaman Islands|Lanka archipelago]][[Indonesya]]
|familycolor=Austronesian
|family=Isa sa mga pangunahing pamilya ng mga wika ng mundo
|protoname=[[Proto-Austronesian language|Proto-Awstronesyo]]
|child1 = [[Rukai language|Rukai]] ([[Formosan languages|Pormosyano]])[[Taiwan]]
|child2 = [[Tsou language|Tsou]] ([[Formosan languages|Pormosyano]])
|child3 = [[Puyuma language|Puyuma]] ([[Formosan languages|Pormosyano]])
|child4 = Nuclear Austronesian&lt;br /&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;Iba pang [[Formosan languages|mga wikang Pormosyano]] &lt;br /&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;(higit pang mga pangunahing sanga)&lt;br /&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Indonesya]]
|iso2=map
|iso5=map
|glotto=aust1307
|glottorefname=Austronesian
|map=Austroneske jazyky.jpg
|mapcaption=Distribusyon ng mga wikang Awstronesyo
}}

Ang mga '''wikang Austronesyo'''&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Journal_of_Northern_Luzon/VY27AAAAIAAJ |title=Journal of Northern Luzon |date=1977 |publisher=Saint Mary's College |pages=56, 77 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Masaklaw_na_Filipino/5LwaRWiFNM8C |title=Masaklaw na Filipino |date=1990 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |isbn=978-971-23-0527-6 |pages=4 |language=tl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Kasaysayan_at_pag_unlad_ng_Wikang_Pamban/5k10vA7aBcAC |title=Kasaysayan at pag-unlad ng Wikang Pambansa ng Pilipinas |date=2008 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |isbn=978-971-23-3321-7 |pages=2 |language=tl}}&lt;/ref&gt; ([[Wikang Espanyol]]: ''len·guas aus·tro·ne·sias''; [[Ingles]]: ''Austronesian languages'') ay isang [[pamilyang wika]] na malayang nakakalat sa mga kapuluan ng [[Timog-Silangang Asya]] at ng [[Pasipiko]], na may ibang kasapi ginagamit sa mismong kontinente ng [[Asya]]. Katulad siya ng mga mag-anak na wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]], [[Mga wikang Apro-Asyatiko|Apro-Asyatiko]], at [[Mga wikang Uraliko|Uraliko]] bilang isa sa mga tanging establisadong mga sinaunang pamilyang wika. Ang pangalang '''Austronesyo''' ay nagmula sa [[Wikang Latin|Lating]] ''auster'' (hangin mula sa timog), at ng [[Wikang Griyego|Griyegong]] ''nêsos'' (pulo). Ang naturang pamilya ay pinangalanan bilang sa pangmadlang ng mga wikang Awstronesyo na ginagamit sa mga kapuluan: ngunit may mga wika tulad ng [[[[Indonesya]][[Wikang Kastila]]at mga [[Wikang Tsamiko]],[[Taiwan]] na katutubo sa mismong kontinente ng Asya. Karamihan sa mga wikang Awstronesyo ay kaunting katutubong tagapagsalita, ngunit ang mga [[Tala ng mga wikang Awstronesyo|pangunahing wikang Awstronesyo]] ay ginagamit ng milyun-milyong katao. Si [[Otto Dempwolff]], isang Alemang iskolar, ay ang unang tagapagsaliksik na malayong nassaliksik ang Awstronesyo ayon sa tradisyonal na [[paraang paghahambing]].

Iba't ibang pinagmumulan ng mga wika ang naiiba, ngunit ang Austronesyo at Niger-Congo ay ang dalawang pinakamalaking pamilya ng wika sa mundo sa bilang ng mga wika na naglalaman ng mga ito, bawat isa ay may halos isang-ikalima sa kabuuang wika na binibilang sa mundo. Ang heograpikong pagkakalat ng mga lupain ng mga wika ay isa sa mga pinakamalawak, na nagsisimula sa [[Madagaskar]] hanggang sa [[Pulo ng Paskuwa]]. Ang mga wikang [[Wikang Hawayano|Hawayano]], [[Wikang Rapanui|Rapanui]] at [[Wikang Malgatse|Malgatse]] (ginagamit sa [[Madagaskar]] ay ang mga hangganang heograpiko ng pamilyang Awstronesyo.

Ang pamilyang Awstronesyo ay may maraming pangunahing sanga, maliban sa isa na matatagpuan lamang sa [[Taywan]]. Ang [[mga wikang Pormosyano]] ng Taiwan ay ipinangkat bilang kasingdami ng siyam na unang subgrupo ng Awstronesyo. Ang lahat ng wikang Awstronesyo na ginagamit sa labas ng Taiwan (kasama ang [[Wikang Yami]]) ay nabibilang sa sangang [[Mga wikang i[[Indonesya]], na minsan ding tinatawag na ''Extrapormosyano''.

Marami sa mga wikang Awstronesyo ang nagungulang ng mahabang kasaysayan ng nakasulat na atestasyon (patotoo ng pag-iral). Ang pinakalumang inskripsyon sa [[wikang Tsam]], ang [[Inskripsyong Dong Yen Chau|Inskripsyong Đông Yên Châu]], na tinatayang naisagawa noong ika-6 na siglo sa pinakahuli nito, ay ang unang patotoo rin ng isang wikang Awstronesyo.

==Kabalangkasan==
[[Talaksan:Malayo-Polynesian.svg|300px|thumb|right|Mga bansang Malayo-Polinesyo]]
[[Talaksan:Oceanic languages.svg|300px|thumb|right|Mga bansang Oseaniko]]
Sadyang mahirap ang pagbigay ng tuntuning panlahat ng tungkol sa wika na ganap na diberso katulad ng Awstronesyo. Sa pangakalahatan, mahahati ang Awstronesyo sa tatlong pangkat ng mga wika: Pilipino (''Philippine type''), Indonesyo at Post-Indonesyo. 
:* Nabibilang sa unang pangkat, bukod sa mga wika ng [[Pilipinas]], ang mga wikang Awstronesyo ng Taiwan, Sabah, hilagang Sulawesi at Madagaskar. Pangunahing mayroong katangian ang mga iyon ng pagpapanatili ng orihinal na sistemang ''[[Awstronesyong pagkakahanay|Philippine-type voice alternations]]'' kung saan karaniwang binibigyang-tiyak ng mga tatlo o apat na tinig kung aling semantiko ang binibigyang-papel ang &quot;paksa&quot; na binibigyang-pahayag (maaaring bigyang-pahayag ang tagagawa, ang binibigyang-gawa, ang kinaroroonan at ang benepisyaryo, o iba pang mga pangkalagayang ganap katulad ng mga instrumento o kaugnay).Bukod dito, ang pagpili ng boses ay naiimpluwensyahan ng pagiging tiyak ng mga kalahok. Ang utos ng salita ay may matinding pagkahilig na maging paunang salita.
:* Sa kabaligtaran, ang mas makabagong mga lengguwahe ng Indonesian na uri, na partikular na kinakatawan sa Malaysia at kanlurang Indonesya, ay binawasan ang sistema ng boses sa pagkakaiba sa pagitan ng dalawa lamang na boses (voice actor at &quot;undergoer&quot; na boses), ngunit ang mga ito ay suplementado ng [ [pang-aplikadong boses | applicative]] mga morpolohiya na aparato (orihinal na dalawa: mas direktang * '' - i '' at mas pahilig * '' - isang / - [a] kən ''), na nagsisilbi upang baguhin ang semantiko na papel ng &quot;undergoer&quot;. Ang mga ito ay din nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng mga nahahalina clitic pronouns. Hindi tulad ng uri ng Pilipinas, karamihan sa mga wikang ito ay may posibilidad na maging verb-second word-order. Ang ilang mga wika, tulad ng [[Wikang Batak]], [[Lumang Habanes]], [[Wikang Balines| Balinese]], [[Wikang Sasak| Sasak]] at ilang mga wika ng Sulawesi ay mukhang kumakatawan sa isang intermediate na yugto sa pagitan ang dalawang uri na ito.&lt;ref&gt;Adelaar, K. Alexander and Nikolaus Limmelmann. 2005. The Austronesian Languages of Asia and Madagascar. P.6-7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Croft, William. 2012 Verbs: Aspect and Causal Structure. P.261
&lt;/ref&gt; 
* Sa wakas, sa ilang mga wika, kung saan tinatawag ni Ross ang &quot;post-Indonesian&quot;, ang orihinal na sistema ng boses ay ganap na nasira at ang mga affixes ng voice-mark ay hindi na panatilihin ang kanilang mga function.

Nagagamit din sa mga wikang Awstronesyo ang tinatawag na &quot;reduplikasyon&quot; (pag-uulit ng lahat o bahagi ng isang salita, katulad ng ''wiki-wiki'' o ''[[Agar|agar-agar]]'', o dahan-dahan), at, katulad ng karamihan sa mga wika ng [[Silangang Asya|Silangan]] at [[Timog-silangang Asya]], karamihan ay mayroong mahigpit na mataas na [[ponotaktiko]], na kalimitang mayroong munting bilang ng mga [[ponema]] at nakakaraming mga pantig na katinig-patinig. Matatag o estable naman ang ilan sa mga kognado.

==Leksiko==
Naitatag ang pamilya ng wikang Awstronesyo ng mga pamamaraang paghahambing na linggwistiko batay sa mga kognado, pangkat ng mga salitang magkakawangis sa tunog at kahulugan na nagpapahiwatig na nagmula ang mga iyon mula sa parehong salitang ansestral sa [[Wikang Proto-Awstronesyo|Proto-Awstronesyo]] ayon sa pagkalahatang alituntunin. Ang salita para sa ''mata'' sa mga wikang Awstronesyo ay '''mata''' rin (karamihan sa mga wikang Awstronesyo sa bandang hilaga, mga [[Mga wikang Pormosyano|wikang Pormosyano]] katulad ng [[Wikang Bunan|Bunun]] at [[Wikang Amis|Amis]] at papunta na sa katimugan na [[Wikang Maori|Maori]]). Mahirap din namang isagawa ang rekonstruksyon (pagmuling-tatag) ng ibang mga salita. Estable rin ang salita para sa ''dalawa'', na siyang nalitaw sa halos kabuuan ng pamilyang Awstronesyo, ngunit ang ilan sa mga anyo (hal. [[Wikang Bunun|Bunun]] '''rusya''', '''lusha'''; [[Wikang Amis|Amis]] '''tusa'''; [[Wikang Māori|Maori]] '''tahi''', '''rua''') ay nangangailangan ng kadalubhasaang pang-aghamwika upang mabigyang-kilanlan. 

==Klasipikasyon==
Masikot at mahirap unawain ang panloobang kaanyuan ng mga wikang Awstronesyo. Binubuo ang pamilyang ito ng pare-pareho at magkakalapit na magkakaugnay na mga wika na may mga malalaking bilang ng tinatawag na ''[[diyalektong kontinyuwum]]'', na nagpapahirap sa hangganan ng mga pagitan ng mga sanga ng pamilya. Ganoon pa man, malinaw na ang pinakamalaking dibersidad na pang-akan (henealohiko) ay makikita sa [[mga wikang Pormosyano]] ng Taiwan, at ang pinakamunting dibersidad naman sa mga kapuluan sa Pasipiko, na nagbibigay-batid ng pagkaka-kalat ng pamilya na mula sa Tsina o Taiwan.

==Pagkakahambing==
Nasa bandang ibaba ang tsart ng komparasyon ng mga wika Awstronesyo.

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | [[Wikang Tagalog|Tagalog]] ([[Wikang Pilipino|Pilipino]])
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | isa
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | dalawa
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | tatlo
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | apat
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | tao
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | bahay
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | aso
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | daan
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | araw
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | bago
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | tayo (kata)
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | ano
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | apoy
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Tetum|Tetum]]'''
|ida
|rua
|tolu
|haat
|ema
|uma
|asu
|dalan
|loron
|foun
|ita
|saida
|ahi
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Amis|Amis]]'''
|cecay
|tosa
|tolo
|sepat
|tamdaw
|luma
|wacu
|lalan
|cidal
|faroh
|kita
|uman
|namal
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Puyuma|Puyuma]]'''
|sa
|dua
|telu
|pat
|taw
|rumah
|soan
|dalan
|wari
|vekar
|mi
|amanai
|apue,&lt;br /&gt;asi
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Bikol Rinconada|West Miraya.EsternMiraya.CentralBicolMasbatenyo bisakol.Bisaya.Hiligaynon.Cebuono]]
|əsad
|darwā
|tolō
|əpat
|tawō
|baləy
|ayam
|raran
|aldəw
|bāgo
|kitā
|onō
|kalayō
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Cebuano|Cebuano]]'''
|usa,&lt;br /&gt;isa
|duha
|tulo
|upat
|tawo
|balay
|iro
|dalan
|adlaw
|bag-o
|kita
|unsa
|kalayo
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Waray|Waray]]'''
|usa
|duha
|tulo
|upat
|tawo
|balay
|ayam,&lt;br /&gt;ido
|dalan
|adlaw
|bag-o
|kita
|anu
|kalayo
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]]'''
|isa
|duha
|tatlo
|apat
|tawo
|balay
|ido
|dalan
|adlaw
|bag-o
|kita
|ano
|kalayo
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Aklanon|Aklanon]]'''
|isaea,&lt;br /&gt;sambilog
|daywa
|tatlo
|ap-at
|tawo
|baeay
|ayam
|dayan
|adlaw
|bag-o
|kita
|ano
|kaeayo
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Kinaray-a|Kinaray-a]]'''
|sara
|darwa
|tatlo
|apat
|tawo
|balay
|ayam
|aragyan
|adlaw
|bag-o
|kita
|ano
|kalayo
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Tausug|Tausug]]'''
|hambuuk
|duwa
|tu
|upat
|tau
|bay
|iru'
|dan
|adlaw
|ba-gu
|kitaniyu
|unu
|kayu
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Maranao|Maranao]]'''
|isa
|dowa
|t'lo
|phat
|taw
|walay
|aso
|lalan
|gawi'e
|bago
|tano
|tonaa
|apoy
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]'''
|metung
|adwa
|atlu
|apat
|tau
|bale
|asu
|dalan
|aldo
|bayu
|ikatamu
|nanu
|api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Pangasinan|Pangasinense]]'''
|sakey
|dua,&lt;br /&gt;duara
|talo,&lt;br /&gt;talora
|apat,&lt;br /&gt;apatira
|too
|abong
|aso
|dalan
|ageo
|balo
|sikatayo
|anto
|pool
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Ilokano|Ilokano]]'''
|maysa
|dua
|tallo
|uppat
|tao
|balay
|aso
|dalan
|aldaw
|baro
|datayo
|ania
|apoy
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Ivatan|Ivatan]]'''
|asa
|dadowa
|tatdo
|apat
|tao
|vahay
|chito
|rarahan
|araw
|va-yo
|yaten
|ango
|apoy
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Ibanag|Ibanag]]'''
|tadday
|dua
|tallu
|appa'
|tolay
|balay
|kitu
|dalan
|aggaw
|bagu
|sittam
|anni
|afi
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Yogad|Yogad]]'''
|tata
|addu
|tallu
|appat
|tolay
|binalay
|atu
|daddaman
|agaw
|bagu
|sikitam
|gani
|afuy
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Gaddang|Gaddang]]'''
|antet
|addwa
|tallo
|appat
|tolay
|balay
|atu
|dallan
|aw
|bawu
|ikkanetam
|sanenay
|afuy
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Tboli|Tboli]]'''
|sotu
|lewu
|tlu
|fat
|tau
|gunu
|ohu
|lan
|kdaw
|lomi
|tekuy
|tedu
|ofih
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Malay|Malay]]'''
|satu
|dua
|tiga&lt;ref&gt;In Kedukan Bukit inscription appears the numeral Tlu ratus as Three hundred, Tlu as Three, in http://www.wordsense.eu/telu/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160401172144/http://www.wordsense.eu/telu/ |date=2016-04-01 }} the word Telu is referred as Three in Malay and Indonesian Language although the use of Telu is very rare.&lt;/ref&gt;
|empat
|orang
|rumah,&lt;br /&gt;balai
|anjing
|jalan
|hari
|baru
|kita
|apa,&lt;br /&gt;anu
|api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Lumang Habanes|Lumang Habanes]]'''
|esa,&lt;br /&gt;tunggal
|rwa,&lt;br /&gt;kalih
|tĕlu,&lt;br /&gt;tiga
|pat,&lt;br /&gt;sakawan&lt;ref&gt;s.v. kawan, ''Old Javanese-English Dictionary'', P.J. Zoetmulder and Stuart Robson, 1982&lt;/ref&gt;
|wwang
|umah 
|asu
|dalan
|dina
|hañar, añar&lt;ref&gt;s.v. hañar, ''Old Javanese-English Dictionary'', P.J. Zoetmulder and Stuart Robson, 1982&lt;/ref&gt;
|kami&lt;ref&gt;s.v. kami, this could mean both first person singular and plural, ''Old Javanese-English Dictionary'', P.J. Zoetmulder and Stuart Robson, 1982&lt;/ref&gt;
|apa,&lt;br /&gt;aparan
|apuy,&lt;br /&gt;agni
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Habanes|Habanes]]'''
|siji,&lt;br /&gt;setunggal
|loro,&lt;br /&gt;kalih
|tĕlu,&lt;br /&gt;tiga&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;''Javanese English Dictionary'', Stuart Robson and Singgih Wibisono, 2002&lt;/ref&gt;
|papat,&lt;br /&gt;sekawan
|uwong,&lt;br /&gt;tiyang,&lt;br /&gt;priyantun&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|omah,&lt;br /&gt;griya,&lt;br /&gt;dalem&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt; 
|asu,&lt;br /&gt;sĕgawon
|dalan,&lt;br /&gt;gili&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|dina,&lt;br /&gt;dinten&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|anyar,&lt;br /&gt;énggal&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|awaké dhéwé,&lt;br /&gt;kula panjenengan&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|apa,&lt;br /&gt;punapa&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|gĕni,&lt;br /&gt;latu,&lt;br /&gt;brama&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Sundanes|Sundanes]]'''
|hiji
|dua
|tilu
|opat
|urang
|imah
|anjing
|jalan
|poe
|anyar,&lt;br /&gt;enggal
|arurang
|naon
|seuneu
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Acehnes|Acehnes]]'''
|sa
|duwa
|lhèë
|peuët
|ureuëng
|rumoh,&lt;br /&gt;balèë
|asèë
|ret
|uroë
|barô
|(geu)tanyoë
|peuë
|apuy
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Minangkabau|Minangkabau]]'''
|ciek
|duo
|tigo
|ampek
|urang
|rumah
|anjiang
|labuah,&lt;br /&gt;jalan
|hari
|baru
|awak
|apo
|api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Lampung|Lampung]]'''
|sai
|khua
|telu
|pak
|jelema
|lamban
|kaci
|ranlaya
|khani
|baru
|kham
|api
|apui
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Bugines language|Bugines]]'''
|sedi
|dua
|tellu
|eppa
|tau
|bola
|asu
|lalen
|esso
|baru
|idi
|aga
|api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Temuano|Temuano]]'''
|satuk
|duak
|tigak
|empat
|uwang,&lt;br /&gt;eang
|gumah,&lt;br /&gt;umah
|anying,&lt;br /&gt;koyok
|jalan
|aik,&lt;br /&gt;haik
|bahauk
|kitak
|apak
|apik
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Toba Batak language|Bataknese]]'''
|sada
|dua
|tolu
|opat
|halak
|jabu
|biang
|dalan
|ari
|baru
|hita
|aha
|api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Kelantan-Pattani Malay|Kelantan-Pattani]]'''
|so
|duwo
|tigo
|pak
|oghe
|ghumoh,&lt;br /&gt;dumoh
|anjing
|jale
|aghi
|baghu
|kito
|gapo
|api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Chamorro|Chamorro]]'''
|håcha,&lt;br /&gt;maisa
|hugua
|tulu
|fatfat
|taotao
|guma
|ga'lågu&lt;ref&gt;From [[Wikang Espanyol|Espanyol]] &quot;[[:es:Galgo|galgo]]&quot;&lt;/ref&gt;
|chålan
|ha'åni
|nuebu&lt;ref&gt;From [[Wikang Espanyol|Espanyol]] &quot;[[:es:Nuevo|nuevo]]&quot;&lt;/ref&gt;
|hita
|håfa
|guafi
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Motu|Motu]]'''
|ta,&lt;br /&gt;tamona
|rua
|toi
|hani
|tau
|ruma
|sisia
|dala
|dina
|matamata
|ita,&lt;br /&gt;ai
|dahaka
|lahi
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Maori|Maori]]'''
|tahi
|rua
|toru
|wha
|tangata
|whare
|kuri
|ara
|ra
|hou
|taua
|aha
|ahi
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Tubaluano|Tubaluano]]'''
|tasi
|lua
|tolu
|fá
|toko
|fale
|kuli
|ala,&lt;br /&gt;tuu
|aso
|fou
|tāua 
|a
|afi
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Hawayano|Hawayano]]'''
|kahi
|lua
|kolu
|hā
|kanaka
|hale
|'īlio
|ala
|ao
|hou
|kākou
|aha
|ahi
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Banjar|Banjar]]'''
| asa
| duwa
| talu
| ampat
| urang
| rūmah
| hadupan
| heko
| hǎri
| hanyar
| kami
| apa
| api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Malgatse|Malgatse]]'''
|isa
|roa
|telo
|efatra
|olona
|trano
|alika
|lalana
|andro
|vaovao
|isika
|inona
|afo
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Gitnang Dusun|Dusun]]'''
| iso
| duo
| tolu
| apat
| tulun
| walai,&lt;br /&gt;lamin
| tasu
| ralan
| tadau
| wagu
| tokou
| onu/nu
| tapui
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Kadazan|Kadazan]]'''
| iso
| duvo
| tohu
| apat
| tuhun
| hamin
| tasu
| lahan
| tadau
| vagu
| tokou
| onu,&lt;br /&gt;nunu
| tapui
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Rungus|Rungus]]'''
| iso
| duvo
| tolu,&lt;br /&gt;tolzu
| apat
| tulun,&lt;br /&gt;tulzun
| valai,&lt;br /&gt;valzai
| tasu
| dalan
| tadau
| vagu
| tokou
| nunu
| tapui,&lt;br /&gt;apui
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Tambanuo|Sungai/Tambanuo]]'''
| ido
| duo
| tolu
| opat
| lobuw
| waloi
| asu
| ralan
| runat
| wagu
| toko
| onu
| apui
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Iban|Iban]]'''
| satu, sa,&lt;br /&gt;siti, sigi
| dua
| tiga
| empat
| orang,&lt;br /&gt;urang
| rumah
| ukui,&lt;br /&gt;uduk
| jalai
| hari
| baru
| kitai
| nama
| api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Sarawak Malay]]'''
| satu,&lt;br /&gt;sigek
| dua
| tiga
| empat
| orang
| rumah
| asuk
| jalan
| ari
| baru
| kita
| apa
| api
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[[[Wika Indonesya]] similar and difference
|Aku/ako
|Kami
|Kamu
|ayam
|mukha
|Lima
|tela
/|pinto/pintu
|tulong
|sakit
|mata
|banggi
|buwan
|ulan
kalender 
|Bawang
/Ribu/Ribu
|Bato/Batu
Langit
|Basah
/|utak/otak
|anak
|buka
|Kambing/Kamping
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | '''[[Wikang Kanayatn Language|Kanayatn]]'''
| sa
| dua
| talu 
| ampat 
| urakng
| rumah
| asu' 
| jalatn
| ari
| baru 
| kami',&lt;br /&gt;diri'
| ahe
| api
|-
|}

==Tingnan din==
*[[Mga taong Austronesyo]]

==Sanggunian==
{{refbegin}}
* {{cite journal
                    | title = The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages
                    | url = https://archive.org/details/sim_scientific-american_1991-07_265_1/page/88
                    | last = Bellwood
                    | first = Peter
                    | date = July 1991
                    | journal = Scientific American
                    | volume = 265
                    | pages = 88–93
                    | doi = 10.1038/scientificamerican0791-88
                    | ref = harv
                    | issue = 1
                    }}
* {{cite book
                    | title = Prehistory of the Indo-Malaysian archipelago
                    | url = https://archive.org/details/prehistoryofindo0000bell
                    | last = Bellwood
                    | first = Peter
                    | year = 1997
                    | publisher = University of Hawai'i Press
                    | place = Honolulu
                    | ref = harv
                    }}
* {{cite journal    | title = Taiwan and the Prehistory of the Austronesians-speaking Peoples
                    | last = Bellwood | first=Peter
                    | year = 1998
                    | journal = Review of Archaeology | volume = 18 | pages = 39–48
                    | ref=harv
}}
* {{cite book       | title = The Austronesians: Historical and comparative perspectives
                    | last = Bellwood | first=Peter| last2 = Fox | first2 = James | last3 = Tryon | first3 = Darrell
                    | publisher=Department of Anthropology, Australian National University
                    | year=1995
                    | isbn=0-7315-2132-3
                    | ref=harv
}}
* {{cite journal
 |title   = Human Migrations in Continental East Asia and Taiwan: Genetic, Linguistic, and Archaeological Evidence
 |url     = https://archive.org/details/sim_current-anthropology_2005-06_46_3/page/480
 |author  = Bellwood, Peter &amp; Alicia Sanchez-Mazas
 |journal = Current Anthropology
 |date    = June 2005
 |volume  = 46
 |pages   = 480–484
 |ref     = harv
 |issue   = 3
 |doi     = 10.1086/430018
}}
* {{cite conference
 |title        = Stratification in the peopling of China: how far does the linguistic evidence match genetics and archaeology?
 |last         = Blench
 |first        = Roger
 |year         = 2004
 |url          = http://www.rogerblench.info/Language/China/Geneva%20paper%202004%20submit.pdf
 |format       = PDF
 |accessdate   = 
 |conference   = Human migrations in continental East Asia and Taiwan: genetic, linguistic and archaeological evidence
 |place        = Geneva
 |date         = June 10–13, 2004
 |ref          = harv
 |archive-date = 2019-12-27
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20191227212426/http://www.rogerblench.info/Language/China/Geneva%20paper%202004%20submit.pdf
 |url-status   = dead
}}
* {{cite journal
 |title        = A Long Lost Sister of Proto-Austronesian? Proto-Ongan, Mother of Jarawa and Onge of the Andaman Islands
 |last         = Blevins
 |first        = Juliette
 |year         = 2007
 |journal      = Oceanic Linguistics
 |volume       = 46
 |issue        = 1
 |pages        = 154–198
 |url          = http://email.eva.mpg.de/~blevins/pdf/webpub2007a.pdf
 |doi          = 10.1353/ol.2007.0015
 |ref          = harv
 |access-date  = 2015-12-08
 |archive-date = 2011-01-11
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20110111172242/http://email.eva.mpg.de/~blevins/pdf/webpub2007a.pdf
 |url-status   = dead
}}
* {{cite journal    | title=Austronesian Dispersal
                    | author=Blundell, David
                    | journal=Newsletter of Chinese Ethnology | year= | volume=35 | pages=1–26
                    | ref=harv
}}
* {{cite journal    | title = The Austronesian Homeland: A Linguistic Perspective
                    | last = Blust | first = Robert
                    | journal=Asian Perspectives | year=1985 | volume=26 | pages=46–67
                    | ref=harv
}}
* {{cite book       | chapter = Subgrouping, circularity and extinction: some issues in Austronesian comparative                     | last=Blust|first=Robert                     | year = 1999                     | editor1-first=E.|editor1-last=Zeitoun |editor2-first=P.J.K |editor2-last=Li                     | title=Selected papers from the Eighth International Conference on Austronesian Linguistics | pages=31–94                     | publisher=Academia Sinica | place=Taipei                     | ref=harv }}
* {{cite book       | contribution=Languages of the world
                    | last = Comrie | first=Bernard
                    | year = 2001
                    | title = The Handbook of LinguisticsLanguages of the world | pages = 19–42
                    | editor1-first = Mark | editor1-last = Aronoff | editor2-first = Janie |editor2-last = Rees-Miller,
                    | publisher = Blackwell | place = Oxford
                    | ref = harv
}}
* {{cite journal
 |title        = Taiwan's gift to the world
 |last         = Diamond
 |first        = Jared M
 |authorlink   = Jared Diamond
 |year         = 2000
 |url          = http://faculty.washington.edu/plape/pacificarchwin06/readings/Diamond%20nature%202000.pdf
 |format       = PDF
 |journal      = Nature
 |volume       = 403
 |pages        = 709–10
 |ref          = harv
 |doi          = 10.1038/35001685
 |pmid         = 10693781
 |issue        = 6771
 |access-date  = 2015-12-08
 |archive-date = 2006-09-16
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20060916193454/http://faculty.washington.edu/plape/pacificarchwin06/readings/Diamond%20nature%202000.pdf
 |url-status   = dead
}}
* {{cite journal    | title=A Lexicostatistical classification of the Austronesian languages
                    | last=Dyen | first=Isidore | author-link=Isidore Dyen
                    | year=1965
                    | journal=International Journal of American Linguistics | issue=Memoir 19
                    | ref=harv
}}
* {{cite conference | title = Current Developments in Comparative Austronesian Studies | last = Fox | first = James J. | url = http://dspace.anu.edu.au/bitstream/1885/43158/1/Comparative_Austronesian_Studies.pdf | format = PDF | conference = Symposium Austronesia Pascasarjana Linguististik dan Kajian Budaya | place = Universitas Udayana, Bali | date = 19–20 August 2004 | ref = harv | access-date = 8 Disyembre 2015 | archive-date = 12 Oktubre 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061012145718/http://dspace.anu.edu.au/bitstream/1885/43158/1/Comparative_Austronesian_Studies.pdf | url-status = dead }}
* {{cite web
                    | title=Reading the Full Picture
                    | author=Fuller, Peter
                    | publisher=Canberra, Australia: Research School of Pacific and Asian Studies
                    | year=2002
                    | work=Asia Pacific Research
                    | url=http://rspas.anu.edu.au/qb/articleFile.php?searchterm=3-4-3
                    | accessdate=July 28, 2005
                    | archive-date=Septiyembre 27, 2011
                    | archive-url=https://web.archive.org/web/20110927085103/http://rspas.anu.edu.au/qb/articleFile.php?searchterm=3-4-3
                    | url-status=dead
                    }}
* {{cite journal | title = The Austronesian Basic Vocabulary Database: From Bioinformatics to Lexomics | last1 = Greenhill | first = S.J. | last2 = Blust | first2 = R. | last3 = Gray | first3 = R.D | year = 2008 | url = http://language.psy.auckland.ac.nz/publications/index.php?pub=Greenhill_et_al2008 | journal = Evolutionary Bioinformatics | volume = 4 | pages = 271&amp;ndash;283 | ref = harv | access-date = 2015-12-08 | archive-date = 2017-04-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170421162644/http://language.psy.auckland.ac.nz/publications/index.php?pub=Greenhill_et_al2008 | url-status = dead }}.
* {{cite web
                    | title=Homepage of linguist Dr. Lawrence Reid
                    | url=http://www2.hawaii.edu/~reid/
                    | accessdate=July 28, 2005
                    | ref=harv
                    }}
* {{cite journal    | title = Origins of the East Formosans:Basay, Kavalan, Amis, and Siraya
                    | year = 2004
                    | last1 = Li | first = Paul Jen-kuei
                    | journal=Language and Linguistics | volume=5 | pages=363&amp;ndash;376
                    | ref=harv | issue=2
}}
* {{cite conference | title=The Internal Relationships of Formosan Languages | last=Li | first=Paul Jen-kuei | url=http://www.sil.org/asia/philippines/ical/papers/Li-internal%20relationships%20formosan | format=PDF | accessdate= | conference=Tenth International Conference on Austronesian Linguistics (ICAL) | date=17–20 January 2006 | place=Puerto Princesa City, Palawan, Philippines | ref=harv }}
* {{cite book       | title = The Oceanic languages
                    | place = Richmond, Surrey | publisher = Curzon Press
                    | year = 2002
                    | author = [[John Lynch (linguist)|Lynch, John]], [[Malcolm Ross (linguist)|Malcolm Ross]] and [[Terry Crowley (linguist)|Terry Crowley]]
}}
* {{cite journal    | title=Genetic evidence for the proto-Austronesian homeland in Asia: mtDNA and nuclear DNA variation in Taiwanese aboriginal tribes
                    | year = 1998
                    | accessdate=
                    | journal = American Journal of Human Genetics | volume=63 | pages=1807–23
                    | ref = {{harvid|Melton et al.|1998}} | pmc=1377653 | pmid=9837834
                    | author=Melton T., Clifford S., Martinson J., Batzer M., &amp; Stoneking M.    | doi=10.1086/302131    | issue=6
}}
* {{cite book       | contribution = Kra–Dai and Austronesian: Notes on phonological correspondences and vocabulary distribution
                    | last = Ostapirat | first = Weera
                    | year = 2005
                    | editors = Laurent Sagart, Roger Blench &amp; Alicia Sanchez-Mazas
                    | title = The Peopling of East Asia: Putting Together Archaeology, Linguistics and Genetics | pages = 107–131
                    | place = London | publisher = Routledge Curzon
                    | ref = harv
}}
* {{cite conference | title= Austronesian: What linguists know and what they believe they know
                    | last=Peiros| first=Ilia
                    | year = 2004
                    | conference = the workshop on Human migrations in continental East Asia and Taiwan
                    | place= Geneva | date = June 10–13, 2004
                    | ref=harv
}}
* {{cite book | chapter= Proto Austronesian verbal morphology: a reappraisal
                    | year= 2009
                    | last= Ross | first= Malcolm
                    | title= Austronesian Historical Linguistics and Culture History: A Festschrift for Robert Blust
                    | editor1-last= Adelaar | editor1-first= K. Alexander 
                    | editor2-last= Pawley | editor2-first= Andrew
                    | location= Canberra
                    | publisher= Pacific Linguistics
                    | pp= 295–326
                    | ref= harv
}}
* {{cite journal
 |title   = Austronesian historical linguistics and culture history
 |url     = https://archive.org/details/sim_annual-review-of-anthropology_1993_22/page/425
 |author  = [[Malcolm Ross (linguist)|Ross, Malcolm]] &amp; Andrew Pawley
 |journal = Annual Review of Anthropology
 |year    = 1993
 |volume  = 22
 |pages   = 425–459
 |doi     = 10.1146/annurev.an.22.100193.002233
 |ref     = harv
 |oclc    = 1783647
}}
* {{cite book       | chapter=Final words: research themes in the history and typology of western Austronesian languages
                    | last=Ross | first=John
                    | editor1-last=Wouk|editor1-first=Fay|editor2-first=Malcolm|editor2-last=Ross|year=2002
                    | title=The history and typology of Western Austronesian voice systems | pages=451–474
                    | place=Canberra | publisher=Pacific Linguistics
                    | ref=harv
}}
* {{cite conference
                    | title = Sino-Tibeto-Austronesian: An updated and improved argument
                    | last = Sagart
                    | first = Laurent
                    | date = 8–11 January 2002
                    | url = http://halshs.ccsd.cnrs.fr/docs/00/08/50/59/PDF/canberra.pdf
                    | format = PDF
                    | accessdate = 
                    | conference = Ninth International  Conference on Austronesian Linguistics (ICAL9)
                    | place = Canberra, Australia
                    | ref = harv
                    }}
* {{cite journal    | title = The higher phylogeny of Austronesian and the position of Tai–Kadai
                    | last = Sagart | first = Laurent
                    | year = 2004
                    | journal = Oceanic Linguistics | volume=43 | pages = 411–440
                    | ref = harv | doi=10.1353/ol.2005.0012 
}}
* {{cite book
                    | contribution = Sino-Tibeto-Austronesian: An updated and improved argument
                    | last = Sagart
                    | first = Laurent
                    | year = 2005
                    | editor-first = Roger
                    | editor-last = Blench
                    | editor2-first = Alicia
                    | editor2-last = Sanchez-Mazas
                    | title = The Peopling of East Asia: Putting Together Archaeology, Linguistics and Genetics
                    | url = https://archive.org/details/peoplingofeastas0000unse
                    | pages = [https://archive.org/details/peoplingofeastas0000unse/page/n192 161]–176
                    | publisher = Routledge Curzon
                    | place = London
                    | ref = harv
                    }}
* {{cite book
                    | contribution = Time perspective in aboriginal American culture: a study in method
                    | last = Sapir
                    | first = Edward
                    | year = 1968
                    | title = Selected writings of Edward Sapir in language, culture and personality
                    | url = https://archive.org/details/selectedwritings0000unse_t1d1
                    | pages = [https://archive.org/details/selectedwritings0000unse_t1d1/page/389 389]–467
                    | editor-first = D.G.
                    | editor-last = Mandelbaum
                    | place = Berkeley
                    | publisher = University of California Press
                    | ref = harv
                    }}
* {{cite journal    | title=A ramble through southern Formosa
                    | last1=Taylor | first=G.
                    | year=1888
                    | journal=The China Review | volume=16 | pages=137&amp;ndash;161
                    | ref=harv
}}
* {{cite journal    | title=Introduction: 'Austronesia' and the great Austronesian migration
                    | last=Terrell | first=John Edward
                    | journal=World Archaeology |date=December 2004 | volume=36 | pages=586–590
                    | ref=harv | issue =4    | doi=10.1080/0043824042000303764
}}
* {{Cite journal    | title=From Ancient Cham to Modern Dialects. Two Thousand Years of Language Contact and Change. Oceanic Linguistics Special Publications No. 28
                    | last1=Thurgood | first=Graham
                    | publisher=University of Hawai'i Press| place=Honolulu
                    | year=1999  | ref=harv
}}
* {{cite journal | title = Traces of archaic mitochondrial lineages persist in Austronesian-speaking Formosan populations | year = 2005 | url = http://biology.plosjournals.org/perlserv?request=get-pdf&amp;file=10.1371_journal.pbio.0030247-p-S.pdf | format = PDF | accessdate =  | journal = PLoS Biol | volume = 3 | page = e247 | ref = {{harvid|Trejaut et al.|2005}} | author2 = Kivisild T | author3 = Loo JH | author4 = Lee CL | author5 = He CL | author = Trejaut JA | issue = 8 | doi = 10.1371/journal.pbio.0030247 | pmid = 15984912 | pmc = 1166350 }}
* Wouk, Fay and [[Malcolm Ross (linguist)|Malcolm Ross]], eds. (2002), ''The history and typology of western Austronesian voice systems.'' Pacific Linguistics. Canberra: Australian National University.
{{refend}}

== Mga kawing panlabas ==
* [http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=89851 Ethnologue report for Austronesian.]
* [http://language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/ Basic vocabulary database for over 450 Austronesian Languages.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170503020518/http://language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/ |date=2017-05-03 }}
* [http://www.sil.org/pacific/png Summer Institute of Linguistics site showing languages (Austronesian and Papuan) of Papua New Guinea.]
* [http://www-personal.umich.edu/~rustyb/112/austronesian.htm Austronesian Language Resources] (''defunct?'' ''moved?'') ([http://web.archive.org/web/20041122214717/http://www-personal.umich.edu/~rustyb/112/austronesian.htm @ ''archive.org''])
* [http://coconutstudio.com/Austro%20Nos%20Mar2008%2011-3.xls Spreadsheet of 1600+ Austronesian and Papuan number names and systems - ongoing study to determine their relationships and distribution]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.nvtc.gov/lotw/months/june/austronesianLanguageFamily.html Languages of the World: The Austronesian (Malayo-Polynesian) Language Family] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090117213110/http://www.nvtc.gov/lotw/months/june/austronesianLanguageFamily.html |date=2009-01-17 }}

[[Kategorya:Pamilya ng mga wikang Awstronesyo| ]]</text>
      <sha1>7uwy77l43pr32dpmaei4ez33mbg4w6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unang Hirit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71650</id>
    <revision>
      <id>2212361</id>
      <parentid>2188565</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T23:54:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Danielmedia30</username>
        <id>163167</id>
      </contributor>
      <comment>/* Panauhing Co-hosts */</comment>
      <origin>2212361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6972" sha1="mkuj6fpv6dvaz3twws5y0c54i49smiz" xml:space="preserve">{{Infobox television
| image                = Unang Hirit.png
| image_upright        = 
| image_size           = 
| image_alt            = 
| caption              = ''Title card'' ng ''Unang Hirit'' noong 2008–09
| alt_name             = 
| native_name          = 
| genre                = [[morning show|morning news and talk show]]
| creator              = [[GMA Network]]
| based_on             = 
| inspired_by          = 
| developer            = 
| writer               = 
| screenplay           = 
| story                = 
| director             = 
| creative_director    = 
| presenter            = 
| starring             = [[#Unang Hirit Barkada|Unang Hirit Barkada]]
| judges               = 
| voices               = 
| narrated             = 
| theme_music_composer = 
| open_theme           = 
| end_theme            = 
| composer             = 
| country              = [[Philippines]]
| language             = 
| num_seasons          = 
| num_episodes         = n/a
| list_episodes        = 
| executive_producer   = 
| producer             = 
| news_editor          = 
| location             = 
| cinematography       = 
| animator             = 
| editor               = 
| camera               = [[multicamera setup]]
| runtime              = 3 hours and 15 minuites
| company              = 
| distributor          = 
| budget               = 
| network              = [[GMA Network]]
| picture_format       = [[480i]] [[SDTV]]
| audio_format         = 
| first_run            = 
| released             = 
| first_aired          = {{start date|1999|12|6}}
| last_aired           = kasalukuyan
| preceded_by          = [[Mornings @ GMA]]
| followed_by          = 
| related              = 
| website              = http://www.unanghirit.tv
| website_title        = 
| production_website   = 
| production_website_title = 
}}

Ang '''Unang Hirit''' ay isang pang-umagang palabas sa [[Pilipinas]] na sumasahimpapawid mula Lunes hanggang Biyernes sa [[GMA Network]].  Ito ay nag-umpisa noong 6 Disyembre 1999 at hanggang ngayon sa nasa himpapawid pa.

==Kasaysayan==
Ang Unang Hirit ay unang sumahimpapawid sa GMA noong 6 Disyembre 1999, na pumalit sa [[Mornings @ GMA]]. Ito ay pinangunahan ng mga orihinal na host na sina [[Lyn Ching]], [[Suzi Entrata]], [[Ryan Agoncillo]] at ng mga bagong mukha nina [[Mickey Ferriols]], [[Arnold Clavio]], at [[Miriam Quiambao]] at itinapat sa ''Alas Singko Y Medya ng [[ABS-CBN]]. Napanalunan ng Unang Hirit ang unang Pinakamahusay ng Palabas Pang-Umaga at mga Host sa PMPC Star Award para sa Telebisyon, at sa parehong kategorya ay nanalo noong sa Anak TV Seal Award noong 2006.

Noong 2009, ipinagdiwang ng Unang Hirit ang kanilang ikasampung taon, na nagmarka sa kanila bilang pinakamahabang umagang palabas sa Pilipinas.

==Mga personalidad==
{{col-begin}}
{{col-2}}
*[[Arnold Clavio]] (1999-kasalukuyan)
*Suzi Entrata-Abrera (1999-kasalukuyan)
*Lyn Ching-Pascual (1999-kasalukuyan)
*Lhar Santiago (2001-kasalukuyan)
*Love Añover-Llanko (2002-2022)
*Regine Tolentino (2004-2010)
*Winnie Monsod (2005-2012)
*Atty.  Gaby Concepcion (2006-kasalukuyan)
*Susan Enriquez (2009-2012; 2013-kasalukuyan)
*[[Connie Sison]] (2010-2023)
*Luane Dy (2010-2020)
*Nathaniel &quot;Mang Tani&quot; Cruz (2012-2022)
*Ivan Mayrina (2012-kasalukuyan)
*Juancho Trivinio (2015-2017)
*Joyce Pring (2018-2020)
*Mariz Umali (2019-kasalukuyan)
{{col-2}}
{{col-end}}

==Panauhing Co-hosts==
*[[Pia Arcangel|Pia Archangel-Halili]]
*[[Connie Sison]]
*[[Baus Rufo]]

==Mga dating Segment host==

*[[Jackie Lou Blanco]] (Feel Good With J-lou)
*Kat Manalo (Liga ng Kagandahan, stylist)
*Fanny Serrano
*Cory Quirino
*Rene Salud
*Drs. Manny and Pie Calayan
*Jerry Liao
*Luchi Cruz-Valdes (At Your Service)

==Mga dating hosts==
*Eagle Riggs (2000–2010; moved to [[UNTV 37]] 2010–present)
*[[Ryan Agoncillo]] (1999–2001; moved to [[ABS-CBN]] 2001-2010; back to [[GMA Network]] 2009–present; TV5 2008–present)
*[[Mickey Ferriols]] (1999–2001)
*[[TJ Manotoc]] (2001–2004)
*Hans Montenegro (2000–2003)
*[[Miriam Quiambao]] (1999–2003)
*[[Daniel Razon|Daniel &quot;Kaka&quot; Razon]] (2001–2005; [[UNTV 37]] 2005–present)
*[[Nikki Dacullo]] (2008–2009)
*[[Sunshine Dizon]] (2009)
*[[Jolina Magdangal]] (2005–2009)
*[[Paolo Bediones]] (2007–2009, moved to TV5 2009–present)
*Barbie Salvador
*Patricia Fernandez
*Monica Santiago
*Oscar Oida (Currently a GMA News reporter)
*Martin Andanar (2001–2004, moved to TV5 2004–present)
*[[JC Tiuseco]] (2009)
*Patani (2008)
*[[Susan Enriquez]] (2010-2012)
*[[Ivan Mayrina]]
*[[Diana Zubiri]]
==Mga Segments==
===Kasalukuyang Segments===
*Top Hirits - '''Current News Bulletins''' (Formerly known as &quot;Top News&quot;)
*Ronda Reports - '''Police Reports''' (Formerly known as &quot;Aksiyon Balita&quot;)
*Banner Stories - '''News in Newspapers and Internet from [http://www.gmanews.tv/ GMANews.tv] and [http://www.inquirer.net/ Inquirer.net]''' (Formerly known as &quot;Frontpage&quot;)
*Breaking News
*Unang Balita - '''News'''
**Breaking News
**Headline Balita - '''Headlines'''
**Ratsada Probinsiya - '''Provincial News'''
**Hirit Presyo - '''Public Market Price News'''
**Unang Ronda - '''Police Reports''' (Formerly known as &quot;Aksiyon at Emergency and Ronda Balita&quot;)
**Balitang Abroad - '''World News'''
**Serbisyong Totoo - '''Public Service''' (This segment every month)
**Sports Balita
**Amazing Balita
**Buenas Balita - '''Good News'''
**High-Tech Balita - '''Technology News'''
**Unang Chika - '''Entertainment News''' (Local &amp; Foreign)
**Rhea Reports - '''News that is reported by anchor Rhea Santos'''
**Health Watch - '''Health News'''
**You Scoop - '''Citizen Journalism'''
*GMA Weather - '''Weather Update''' 
*Hirit Trapiko - '''Traffic Update''' (Formerly known as &quot;Reyna ng Kalsada&quot;)
*Talakayan with Igan (Formerly known as &quot;One-on-One with Igan&quot;)
*Showbiz Hirit - '''Entertainment News''' (Formerly known as &quot;Showbiz Hot na Hot&quot;)
*In3ga Express - '''Entertainment Headlines''' (Formerly known as &quot;Showbiz Headlines&quot;)
*Kapuso sa Batas
*People, Places &amp; Events
*Araw-araw Sarap Magnolia

===Dating mga Segments===
*Tanong sa Bayan
*Liga ng Kagandahan
*Feel Good with J-Lou
*Boses ni Pareng Oca
*Hirit ni Mareng Winnie
*Stylist
*UH Mobile Tambayan
*UH Tube
*U Got A Look A Like
*[[DZBB|Super Radyo DZBB 594 AM kHz]] Pasada Balita
*Boses ng Masa
*At Your Service
*Beauty Patrol
*Balitang Hollywood - '''Hollywood Entertainment News'''
*Horoscope
*UH Hiritan 2010
*Ikaw na Ba?
*Kape at Balita
*Fitness 101
*Entertainment with Eagle
*Hollywood Hirit
*Good Parents
*Ingat-Kalusugan
*Showbiz Headlines
*Showbiz Banner
*Bitz Biz

==Mga Kawing panlabas==
* [http://www.unanghirit.tv/ Unang Hirit Official Website]
* [http://telebisyon.net/Unang-Hirit/ Unang Hirit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117082956/http://telebisyon.net/Unang-Hirit/ |date=2013-01-17 }} at Telebisyon.net

{{GMA News and Public Affairs}}

[[Kategorya:GMA Network]]
[[Kategorya:Mga seryeng pantelebisyon mula sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>mkuj6fpv6dvaz3twws5y0c54i49smiz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kapibara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73121</id>
    <revision>
      <id>2212258</id>
      <parentid>2210645</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7049" sha1="2mzx0x5rtd46rgaay13rrmjbkh9iirh" xml:space="preserve">{{cleanup-translation|date=Nobyembre 2009}}
{{copyedit|date=Nobyembre 2009}}

{{Taxobox
| name = Kapibara&lt;ref name=msw3&gt;{{MSW3 Woods|id=13400218}}&lt;/ref&gt;
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| status_ref = &lt;ref name=iucn&gt;{{IUCN2008|assessors=Queirolo, D., Vieira, E. &amp; Reid, F.|year=2008|id=10300|title=Hydrochoerus hydrochaeris|downloaded=5 Enero 2009}}&lt;/ref&gt;
| image = Capybara Hattiesburg Zoo (70909b-42) 2560x1600.jpg
| image_width = 270px
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[Chordate|Chordata]]
| subphylum = [[Vertebrata]]
| classis = [[Mammal]]ia
| ordo = [[Rodent]]ia
| subordo = [[Hystricomorpha]]
| familia = [[Caviidae]]
| subfamilia = [[Hydrochoerinae]]
| genus = '''''Hydrochoerus'''''
| genus_authority = [[Brisson]], 1762
| species = '''''H. hydrochaeris'''''
| binomial = ''Hydrochoerus hydrochaeris''
| binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766)
| range_map = Capybara-range.png
| range_map_width = 200px
| range_map_caption = Nasasakupan ng kapibara.
}}

Ang '''kapibara'''&lt;ref name=Gaboy&gt;{{cite-Gaboy|''Capybara''}}&lt;/ref&gt; (Ingles: ''capybara'') o ''Hydrochoerus hydrochaeris''&lt;ref name=msw3/&gt;&lt;ref name=&quot;UMichigan&quot;&gt;[http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/classification/Hydrochoerus_hydrochaeris.html Hydrochoerus hydrochaeris (capybara).] Museo ng Soolohiya ng Pamantasan ng Misigan, ''Animal Diversity Web''.  Nakuha noong [[Disyembre 16]], [[2007]].&lt;/ref&gt; ay isang uri ng hayop na may katawang kamukha ng sa [[baboy]] at ngusong kahawig naman ng [[daga]].  Natatagpuan sila [[Timog Amerika]].&lt;ref name=Gaboy/&gt;  Kilala rin sila bilang ''capibara'', ''chigüire'' sa [[Beneswela]], ''chigüiro'', at ''carpincho'' sa [[wikang Kastila|Kastila]],&lt;ref name=&quot;RevBiolTrop&quot;&gt;{{in lang|es}} J. Forero-Montana, J. Betancur, J. Cavelier. [http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0034-77442003000200029&amp;lng=es&amp;nrm=iso &quot;Dieta del capibara ''Hydrochaeris hydrochaeris'' (Rodentia: Hydrochaeridae) en Caño Limón, Arauca, Colombia&quot;], ''Rev. biol. trop'', Hunyo 2003, tomo 51, blg. 2, pp. 571–578. ISSN 0034-7744. [http://rbt.biologia.ucr.ac.cr/revistas/F51-2%20%5B2003%5D.pdf/29-Forero-Dieta.pdf mayroong makukuhang PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325001404/http://rbt.biologia.ucr.ac.cr/revistas/F51-2%20%5B2003%5D.pdf/29-Forero-Dieta.pdf |date=2009-03-25 }} [http://translate.google.com/translate?u=http%3A%2F%2Fwww.scielo.sa.cr%2Fscielo.php%3Fscript%3Dsci_arttext%26pid%3DS0034-77442003000200029%26lng%3Des%26nrm%3Diso&amp;langpair=es%7Cen&amp;hl=en&amp;ie=UTF8 (Salin sa Ingles)]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jungle&quot;&gt;[http://www.junglephotos.com/amazon/amanimals/ammammals/capybaranathist.shtml Capybara Natural History.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101221092856/http://www.junglephotos.com/amazon/amanimals/ammammals/capybaranathist.shtml |date=2010-12-21 }}  JunglePhotos.com.  Nakuha noong [[Disyembre 16]], [[2007]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;inRich&quot;&gt;[http://www.inrich.com/cva/ric/sports/outdoors.apx.-content-articles-RTD-2008-01-18-0043.html &quot;Trip to South America gives new meaning to outdoors life&quot; mula sa inRich.com]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Kawing huling nakuha/napatunayan noong 17 Enero 2008)&lt;/ref&gt; at ''capivara'' sa [[wikang Portuges|Portuges]]&lt;ref name=&quot;Jungle&quot;/&gt;, ay ang pinakamalaking [[daga]] sa mundo.&lt;ref name=&quot;SFZoo&quot;&gt;[http://www.sfzoo.org/openrosters/ViewOrgPageLink.asp?LinkKey=13247&amp;orgkey=1900 Capybara.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080121165649/http://www.sfzoo.org/openrosters/ViewOrgPageLink.asp?LinkKey=13247&amp;orgkey=1900 |date=2008-01-21 }} Soo ng San Francisco. Nakuha noong [[Disyembre 17]], [[2007]].&lt;/ref&gt;  Kamag-anak ito ng ''[[agouti]]'', ''[[chinchilla]]'', ''[[nutria]]'' o ''[[coyphilla]]'', at [[guinea pig|dagang puti]] (kilala rin bilang [[dagang kuneho]], [[dagang kosta]] o ''[[guinea pig]]'').&lt;ref name=&quot;Chester&quot;&gt;[http://www.chesterzoo.org/AnimalsandPlants/Mammals/Rodents/Capybara.aspx Capybara (Hydrochoerus hydrochaeris).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080121143842/http://www.chesterzoo.org/AnimalsandPlants/Mammals/Rodents/Capybara.aspx |date=2008-01-21 }} Soo ng Chester (Nagkakaisang Kaharian).  Nakuha noong [[Disyembre 17]], [[2007]]&lt;/ref&gt;  Hinango ang karaniwang pangalan nito mula sa ''kapiÿva'' ng [[wikang Guarani]],&lt;ref name=&quot;Jungle&quot;/&gt; na may ibig sabihing &quot;panginoon ng mga damuhan&quot;&lt;ref name=&quot;Bristol&quot;&gt;[http://www.bristolzoo.org.uk/learning/animals/mammals/capybara Capybara.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070918183854/http://www.bristolzoo.org.uk/learning/animals/mammals/capybara |date=2007-09-18 }} Halamanang Soo ng Bristol (UK).  Nakuha noong [[Disyembre 16]], [[2007]].&lt;/ref&gt; habang mula naman sa [[wikang Griyego|Griyegong]] ''hydrochaeris'' ang pangalan nito sa agham o siyentipikong pangalan, na nangangahulugang &quot;tubig-baboy&quot;.&lt;ref name=&quot;Chester&quot;/&gt;

May mabibigat na mga pangangatawan ang mga kapibara na kahugis ng bariles at may maiikling mga ulo.  Mayroon din silang balahibong mamulamula't kayumanggi sa gawing itaas ng kanilang mga katawan na nagiging dilawaing kayumanggi sa ilalim.  Lumalaki na hanggang {{convert|130|cm|ft|1}} at umaabot sa timbang na {{convert|65|kg|lb|abbr=on}} ang mga nasa huston gulang nang mga kabipara.&lt;ref name=&quot;Smithsonian&quot;&gt;[http://nationalzoo.si.edu/Animals/Amazonia/Facts/capybarafacts.cfm Mga katotohanan hinggil sa Kapibara.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050930231549/http://nationalzoo.si.edu/Animals/Amazonia/Facts/capybarafacts.cfm |date=2005-09-30 }} Pambansang Liwasang Soolohiko ng Smithsonian.  Nakuha noong [[Disyembre 16]], [[2007]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hattiesburg&quot;&gt;Soo ng Hattiesburg, Hattiesburg, Misisipi ([[:Image:Capybara Hattiesburg Zoo (70909b-49) 1280x800.jpg|''Capybara exhibit marker'']])&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;Ang ''Encyclopædia Britannica'' (1910) ''Capybara'' (mula sa Mga Aklat ng Google)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Palm Beach Zoo&quot;&gt;[http://www.palmbeachzoo.org/animals/capybara.html Capybara.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425060556/http://www.palmbeachzoo.org/animals/capybara.html |date=2012-04-25 }} Soo ng Palm Beach. Nakuha noong  [[Disyembre 17]], [[2007]].&lt;/ref&gt; May bahagyang masapot na mga paa ang mga kapibara, walang buntot,&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20090115025613/http://www.bbc.co.uk/nature/wildfacts/factfiles/594.shtml ''Capybara''.] British Broadcasting Corp.: ''Science and Nature: Animals''.  Nakuha noong [[Disyembre 16]], [[2007]].&lt;/ref&gt; at 20 mga ngipin.&lt;ref name=&quot;rebsig-questionable-resource&quot;&gt;[http://www.rebsig.com/capybara/capyfacts.htm ''Capybara fact sheet'']&lt;/ref&gt;  Bahagyang mas mahaba ang panlikurang mga paa nila kaysa nasa harap at pulpol ang kanilang mga nguso na may mga mata, mga butas ng ilong, at mga taingang nasa itaas ng kanilang mga ulo.&lt;ref name=&quot;BBC&quot;/&gt;  Mas mabigat ng kauni ang mga kababaihan kung ihahambing sa mga kalalakihan.&lt;ref name=&quot;Chester&quot;/&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

{{Commonscat|Hydrochoeris hydrochaeris}}

[[Kategorya:Rodentia]]</text>
      <sha1>2mzx0x5rtd46rgaay13rrmjbkh9iirh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Insiang</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74242</id>
    <revision>
      <id>2212238</id>
      <parentid>2043335</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7341" sha1="m2e4mmqtys0ahfobtoywl52cjjgox94" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = Insiang
| image          = Insiang.jpg
| image_size     = 300px
| caption        = Si Hilda Koronel na gumanap bilang Insiang
| director       = [[Lino Brocka]]
| producer       = [[Ruby Tiong Tan]]
| writer         = [[Mario O'Hara]]&lt;br&gt;[[Lamberto E. Antonio]] 
| narrator       = 
| starring       = [[Hilda Koronel]]&lt;br&gt;[[Mona Lisa]]
| music          = [[Minda Azarcon]]
| cinematography = [[Conrado Baltazar]]       
| editing        = [[Augusto Salvador]] 
| distributor    = [[Korporasyong CineManila]]
| released       = 1976
| runtime        = 
| country        = Pilipinas
| language       = Filipino
| budget         = 
}}
Ang '''''Insiang''''' ay isa sa mga namumukod-tanging pelikulang dramatiko noong 1976 sa direksiyon ni [[Lino Brocka]], kung saan ipinamalas ang pambihirang ugnayan ng mag-ina, mag-amain, at magkasintahan sa madilim na pook ng kahirapan.

Ito ang kauna-unahang pelikulang Pilipino na itinampok sa [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Cannes]]. Ito ay kuwento ng babaeng ginahasa ng kabit ng kaniyang ina na nagtulak sa kaniya upang maghiganti. Dahil sa kanyang husay sa pag-arte sa pelikulang ito ay nakilala si Hilda Koronel bilang isa sa mga natatanging aktres ng [[pelikulang Pilipino]].

Ang Insiang ay umani ng maraming karangalan sa [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Maynila]] noong 1976. Tinukoy ng mga kritiko ang kapangyarihan ng mga tauhan ni Lino Brocka na dalhin sa katahimikan ang isang kalabisan ng mga damdamin na may lalim at sidhi.&lt;ref name=&quot;ccp&quot;&gt;M. Tajan, CCP Encyclopedia of Phil. Art, Vol. VIII (Phil. Film), p. 166&lt;/ref&gt;

==Mga tauhan==
Ang mga nagsiganap sa pelikulang ito ay ang mga sumusunod:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! width=&quot;120px&quot; | Mga nagsiganap !! width=&quot;150px&quot; | Ginampanan bilang&lt;/tr&gt;
|-
| [[Hilda Koronel]] || Insiang&lt;/tr&gt;
| [[Mona Lisa]] || Tonya&lt;/tr&gt;
| [[Ruel Vernal]] || Dado&lt;/tr&gt;
| [[Rez Cortez]] || Bebot&lt;/tr&gt;
| [[Marlon Ramirez]] || &lt;/tr&gt;
|-[[Rodolfo Atutubo]]
|}

==Buod ng pelikula==
[[Talaksan:Insiang larawangkuha.jpg|thumb|left|220px|Ang pag-uusap nina Insiang at Tonya habang nagmamanman si Dado]]
Si Insiang (Hilda Koronel) ay tanging anak ni Tonya (Mona Lisa), isang tindera sa palengke na iniwan ng kanyang asawa. Ang mag-ina ay nakatira sa dampa sa pook ng mga iskwater kasama ang mga parasitong kamag-anak ng asawa ni Tonya. Ang kasamang kabiyak sa labas ni Tonya ay si Dado (Ruel Vernal), isang butangero na umaakit din kay Insiang. Nagseselos si Tonya sa kanyang anak na babae. Nagsimulang magalit lalo si Insiang kina Tonya at Dado, nang hinadlang ni Dado si Bebot (Rez Cortez), ang kanyang kasintahan, mula sa pagsusulat ng liham sa kanya.

Ginagahasa ni Dado si Insiang, subali't pinapaniwalaan ni Tonya ang salaysay ni Dado na hinihibo siya ni Insiang. Nakiusap ang desperadong Insiang sa kanyang kasintahan na lumayo na siya sa kanya. Pagkatapos ang pagtatalik nila ni Bebot sa isang mumurahing motel, iniwan siya nito. Bumalik si Insiang sa kanyang ina na tinanggap siya nguni't binalaang iwasan niya ang &quot;panghihibo&quot; kay Dado. Na may paghihiganti sa isip, sumuko si Insiang sa mga digang pagtatalik ni Dado, at pinaikot-ikot ang isip niya sa paggugulpi kay Bebot sa isang tapunan ng mga basura. Samantala, lumaki lalo ang hinala ni Tonya sa kanyang anak at Dado. Isiniwalat ni Insiang ang kanyang kaugnayan kay Dado at pinatay ni Tonya si Dado.

Sa katapusan, dumalaw si Insiang kay Tonya sa bilangguan at humingi ng kapatawaran subali't tinanggap lamang ang mapait na kalamigan ni Tonya. Lumisan si Insiang na hindi lumingon kay Tonya, na pinagmamasdan nang lubos sa nakarehas na bintana ng kanyang kulungan, ang kanyang mukha ay puno ng kapitahan, pag-ibig at kapatawaran.&lt;ref name=&quot;ccp&quot;/&gt;

==Mga gawad==
===Gawad FAMAS===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=50%
|-
!Taon
!Resulta
!Kategorya/(Mga) nakatanggap
|-
|rowspan=2|&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;&quot;&gt;1977&lt;/div&gt;
|&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;&quot;&gt;Nanalo
|''Pinakamahusay na Pangalawang Aktres''&lt;br&gt;[[Mona Lisa]]&lt;/div&gt;
|-
|&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;&quot;&gt;Nanomina&lt;/div&gt;
|''Pinakamahusay na Aktres''&lt;br&gt;[[Hilda Koronel]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Direktor''&lt;br&gt;[[Lino Brocka]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pangalawang Aktor''&lt;br&gt;[[Ruel Vernal]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pelikula''&lt;/div&gt;
|-
|}

===Gawad Urian===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=50%
|-
!Taon
!Resulta
!Kategorya/(Mga) nakatanggap
|-
|rowspan=2|&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;&quot;&gt;1977&lt;/div&gt;
|&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;&quot;&gt;Nanalo&lt;/div&gt;
|''Pinakamahusay na Pangunahing Aktor''&lt;br&gt;[[Ruel Vernal]]
|-
|&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;&quot;&gt;Nanomina&lt;/div&gt;
|''Pinakamahusay na Pangunahing Aktres''&lt;br&gt;[[Hilda Koronel]]&lt;br&gt;[[Mona Lisa]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Direksiyon''&lt;br&gt;[[Lino Brocka]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Editing''&lt;br&gt;[[Augusto Salvador]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Dulang Pampelikula''&lt;br&gt;[[Mario O'Hara]]&lt;br&gt;[[Lamberto E. Antonio]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Disenyong Pamproduksiyon''&lt;br&gt;[[Fiel Zabat]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Sinematograpiya''&lt;br&gt;[[Conrado Baltazar]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pelikula''
|-
|}

===Paligsahan ng mga Pelikula ng Kalakhang Maynila===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=50%
|-
!Taon
!Resulta
!Kategorya/(Mga) nakatanggap
|-
|rowspan=2|&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;&quot;&gt;1976&lt;/div&gt;
|&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;&quot;&gt;Nanalo&lt;div&gt;
|''Pinakamahusay na Aktres''&lt;br&gt;[[Hilda Koronel]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Sinematograpiya''&lt;br&gt;[[Conrado Baltazar]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pangalawang Aktor''&lt;br&gt;[[Ruel Vernal]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pangalawang Aktres''&lt;br&gt;[[Mona Lisa]]
|-
|}

==Tingnan din==
*[[Lino Brocka]]
*[[Hilda Koronel]]

==Sanggunian==
{{reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*[http://www.imdb.com/title/tt0077740/ Insiang] sa [[Internet Movie Database|Datobaseng Pelikula ng Internet]]
*[https://web.archive.org/web/20011005155533/http://www.geocities.com/philmovies/films/insiang/insiang.html Database of Philippine Movies: Insiang]
*[https://web.archive.org/web/20111114021050/http://sari-saringsinengpinoy.blogspot.com/2006/06/anong-uring-babae-si-insiang.html Sari-Saring Sineng Pinoy: Ano'ng Uring Babae Si INSIANG?]
*[http://www.reverseshot.com/article/insiang Reverse Shot: Insiang]
*[http://www.kabayancentral.com/video/others/cpotinsiang.html kabayancentral.com: Insiang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229163212/http://www.kabayancentral.com/video/others/cpotinsiang.html |date=2008-12-29 }}
*[http://www.slantmagazine.com/film/film_review.asp?ID=2541 Slant Magazine/Film: Insiang]
* {{cite news |title=25 Most Memorable Films |url=http://www.philstar.com/Article.aspx?publicationSubCategoryId=70&amp;articleId=710342 |first=Mario A. |last=Hernando |date=27 Hulyo 2011 |newspaper=The Philippine Star |accessdate=28 Hulyo 2011 }}{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga pelikulang likha ni Lino Brocka]]
[[Kategorya:Mga pelikula ni Hilda Koronel]]
[[Kategorya:Mga pelikula ng 1976]]</text>
      <sha1>m2e4mmqtys0ahfobtoywl52cjjgox94</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kakabakaba Ka Ba?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74777</id>
    <revision>
      <id>2212253</id>
      <parentid>2111169</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:06:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7681" sha1="pgj7bvrhi93qo5bqf4s8cujhn2c6mva" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = Kakabakaba Ka Ba?
| image          = Kakabakaba Ka Ba 1980.jpg
| image_size     = 250px
| caption        = Ang paskil ng ''Kakabakaba Ka Ba?''
| director       = [[Mike De Leon]]
| producer       = [[Manuel De Leon]]&lt;br&gt;[[Encarnacion De Leon]]
| writer         = [[Clodualdo Del Mundo]]&lt;br&gt;[[Raquel Villavicencio]]&lt;br&gt;[[Mike De Leon]]
| narrator       = 
| starring       = [[Christopher De Leon]]&lt;br&gt;[[Charo Santos]]&lt;br&gt;[[Jay Ilagan]]&lt;br&gt;[[Sandy Andolong]]
| music          = [[Lorrie Ilustre]]
| cinematography = [[Rody Lacap]]
| editing        = [[Ike Jarlego|Ike Jarlego, Jr.]]
| distributor    = [[LVN Pictures]]
| released       = {{start date|1980|8|8}}
| runtime        = 104 minuto
| country        = Pilipinas
| language       = Filipino
| budget         = 
| gross          = 
}}
Ang '''''Kakabakaba Ka Ba?''''' ay isang nakakahimanting, nakakauyam at [[pelikulang komedya|nakakatawang]] [[pelikulang pangmusika]] na nilikha sa ilalim ng direksiyon ni [[Mike De Leon]]. Ito ay pagbabalik na produksiyon para sa [[LVN Pictures]] na naging di-aktibo sa loob ng mga mararaming taon at para kay De Leon na gumawa ng pelikulang ito pagkatapos ng isang tatlong-taong hakdaw.&lt;ref name=&quot;ccp&quot;&gt;M. Tajan, CCP Encyclopedia of Phil. Art, Vol. VIII (Phil. Film), p. 170&lt;/ref&gt;

Ito ay tungkol sa mga riwara ng dalawang tambal na talisuyo na naipit sa salimbayan ng putok sa pagitan ng mga nagbabakang ahenteng [[Hapones]] at [[Tsino]]ng mangangalakal ng droga.&lt;ref name=&quot;ccp&quot;/&gt;

==Mga tauhan==
Ang mga nagsiganap sa pelikulang ito ay ang mga sumusunod:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! width=&quot;140px&quot; | Mga nagsiganap !! width=&quot;150px&quot; | Ginampanan bilang&lt;/tr&gt;
|-
| [[Christopher De Leon]] || Johnny&lt;/tr&gt;
| [[Charo Santos]] || Melanie&lt;/tr&gt;
| [[Jay Ilagan]] || Nonong&lt;/tr&gt;
| [[Sandy Andolong]] || Nancy&lt;/tr&gt;
| [[Boboy Garovillo]] || Onota&lt;/tr&gt;
| [[Johnny Delgado]] || Father Master &lt;/tr&gt;
| [[Armida Siguion-Reyna]] || Madame Lily&lt;/tr&gt;
| [[Leo Martinez]] || Padre Blanco&lt;/tr&gt;
| [[Nanette Inventor]] || Madreng Superyora&lt;/tr&gt;
| [[Joe Jardi]] || Goon&lt;/tr&gt;
| [[Moody Diaz]] || Melody / Virgie&lt;/tr&gt;
| [[Danny Javier]] || Sampagita&lt;/tr&gt;
| [[George Javier]] || Grand Master&lt;/tr&gt;
| [[UP Concert Chorus]] || mga pekeng pari at madre&lt;/tr&gt;
|-
|}

==Buod ng pelikula==
[[Talaksan:Kkkb 1980.jpg|thumb|left|222px|Ang pagdiriwang ng tagumpay ng sindikatong Hapones]]
Nagpuslit ng Hapones na si Onota (Garovillo) sa bansa ang isang kargamento ng opyo na matalinong nakabalumbon sa isang kahita. Di-napansin, ang kahita ay inilagay sa bulsa ng dyaket ni Johnny (De Leon), isang binatang Pilipino na bumalik mula sa bansang [[Hapon]]. Ang binata, ang kanyang babae na si Melanie (Santos), at ang kanilang mga kaibigan, na sila ay talisuyo din (Ilagan, Andolong), ay tinutugaygayan ng Hapones na hinahanap upang mabawi ang kalakal na puslit. Ang mga ahenteng Tsino ay sumisilakbo rin sa kanilang pagsusubaybay. Kumakabig para sa kanilang mga buhay, ang mga talisuyo ay nakarating sa [[Baguio]].

Umaasang mahanap ang kanlungan, ang mga nag-iibigan ay pumasok sa isang simbahan upang alamin lamang na ito ay ang himpilan ng sindikatong Hapones. Inihantad nila ang isang sabwatan ng sindikato na gagamit ng mga pekeng pari at madre para sa malawakang pagpapalaganap ng opyo sa bansa. Ang pamamaraan ay isinasapantaha na ilagay ang bansa sa ilalim ng kontrol ng mga Hapones. Sa huli, ang mga ahenteng Tsino ay pumasok sa himpilang Hapones at ang isang magulo at nakakatawang labanan ay sumunod: Ang mga Tsino laban sa mga Hapones at kapwa laban sa mga [[Mga Pilipino|Pilipino]]. Nanalo ang mga Pilipino at nagpakasal ang mga talisuyo.&lt;ref name=&quot;ccp&quot;/&gt;

[[Talaksan:Kakaba kaba kaba 1980.jpg|thumb|300px|Ang patalastas ng ''Kakabakaba Ka Ba?'' sa pahayagan]]

==Pagsusuri ng pelikula==
Ang pelikula ay itinuturing ng mga tagapuna bilang isa sa mga patutong pelikula ng dekadang 80 dahil sa balintuna, makomiko, at walang-pitagang pakikitungo ng isang kaibang masidhing tikha tungkol sa pagtaban ng dayuhan sa [[ekonomiya ng Pilipinas]]. Ito ay kinakailangan na lumampas sa mga tagapuna, na likas na nagsumikap na ipagbawalan ang pelikula ukol sa mga ipinaratang pagdaluhong na panrasismo laban sa mga Hapones at mga Tsino.&lt;ref name=&quot;ccp&quot;/&gt;

==Mga gawad==
===Gawad FAMAS===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=50%
|-
!Taon
!Resulta
!Kategorya/(Mga) nakatanggap
|-
|rowspan=2|&lt;center&gt;1981
|&lt;center&gt;Nanomina
|''Pinakamahusay na Direktor''&lt;br&gt;[[Mike De Leon]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pangalawang Aktor''&lt;br&gt;[[Johnny Delgado]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pelikula''
|-
|}

===Gawad Urian===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=50%
|-
!Taon
!Resulta
!Kategorya/(Mga) nakatanggap
|-
|rowspan=2|&lt;center&gt;1981
|&lt;center&gt;Nanalo
|''Pinakamahusay na Direksiyon''&lt;br&gt;[[Mike De Leon]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Editing''&lt;br&gt;[[Ike Jarlego|Ike Jarlego, Jr.]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Musika''&lt;br&gt;[[Lorrie Ilustre]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Tunog''&lt;br&gt;[[Ramon Reyes]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pangalawang Aktor''&lt;br&gt;[[Johnny Delgado]]
|-
|&lt;center&gt;Nanomina
|''Pinakamahusay na Pangalawang Aktor''&lt;br&gt;[[Boboy Garovillo]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pangalawang Aktres''&lt;br&gt;[[Nanette Inventor]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pangalawang Aktres''&lt;br&gt;[[Armida Siguion-Reyna]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Dulang Pampelikula''&lt;br&gt;[[Clodualdo Del Mundo|Clodualdo Del Mundo Jr.]]&lt;br&gt;[[Mike De Leon]]&lt;br&gt;[[Raquel Villavicencio]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Disenyong Pamproduksiyon''&lt;br&gt;[[Raquel Villavicencio]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Sinematograpiya''&lt;br&gt;[[Rody Lacap]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pelikula''
|-
|}

==Tingnan din==
*[[Mike De Leon]]
*[[Christopher De Leon]]
*[[Charo Santos]]
*[[Jay Ilagan]]
*[[Sandy Andolong]]
*[[Johnny Delgado]]

==Sanggunian==
{{reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*[http://www.imdb.com/title/tt0138939/ Kakabakaba ka ba?] sa [[Internet Movie Database|Datobaseng Pelikula ng Internet]]
*[https://web.archive.org/web/20011005165321/http://www.geocities.com/philmovies/films/kakabakaba/kakabakaba.html Database of Philippine Movies: Kakabakaba Ka Ba?]
*[https://web.archive.org/web/20111113223636/http://sari-saringsinengpinoy.blogspot.com/2007/10/bawat-pintig-bawat-tibok-kakabakaba-ba.html Sari-Saring Sineng Pinoy: Bawat Pintig... Bawat Tibok... KAKABAKABA BA BA?]
*[http://www.kabayancentral.com/video/lvn/cplvnkkkb.html kabayancentral.com - Kakaba Kaba Ka Ba?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081224001921/http://www.kabayancentral.com/video/lvn/cplvnkkkb.html |date=2008-12-24 }}
*[http://eboydonato.blogspot.com/2007/08/kakabakaba-ka-ba-1980.html Buhay/Pelicula - Kakabakaba Ka Ba? (1980)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080707094426/http://eboydonato.blogspot.com/2007/08/kakabakaba-ka-ba-1980.html |date=2008-07-07 }}
*[http://now.abs-cbn.com/moviedetails.aspx?epid=48056 ABS-CBNnow! Movie Channel - Movie Details: Kakaba Kaba Ka Ba?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090130090930/http://now.abs-cbn.com/moviedetails.aspx?epid=48056 |date=2009-01-30 }}
*[http://misas.nhb.gov.sg/avs/public/internetSearch/catalogueForm.jsp?command=loadUpdate&amp;id=2005005301&amp;total=589&amp;searchType=1&amp;startIndex=30&amp;currentPageNo=4&amp;startPageNo=1&amp;startNoBatch=0&amp;count=10&amp;source=Asian%20Film%20Archive Moving Image and Sound Archives Singapore - Kakabakaba, Ka Ba?]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga pelikulang likha ni Mike de Leon]]
[[Kategorya:Mga pelikula ni Christopher de Leon]]
[[Kategorya:Mga pelikula ni Charo Santos]]
[[Kategorya:Mga pelikula ni Jay Ilagan]]
[[Kategorya:Mga pelikula ni Johnny Delgado]]
[[Kategorya:Mga pelikula ng 1980]]</text>
      <sha1>pgj7bvrhi93qo5bqf4s8cujhn2c6mva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karnal (pelikula)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75104</id>
    <revision>
      <id>2212264</id>
      <parentid>2141075</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7077" sha1="s97nng23tggcaq6ad038hv3o7z90gs6" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = Karnal
| image          = Karnal paskil 1983.jpg
| image_size     = 300px
| caption        = Ang paskil ng ''Karnal''
| director       = [[Marilou Diaz-Abaya]]
| producer       = [[Benjamin Yalung]]
| writer         = [[Ricardo Lee]]
| narrator       = 
| starring       = {{plainlist|
*[[Charito Solis]]
*[[Phillip Salvador]]
*[[Vic Silayan]]
*[[Joel Torre]]
*[[Cecille Castillo]]}}
| music          = [[Ryan Cayabyab]]
| cinematography = [[Manolo Abaya]]
| editing        = [[Marc Tarnate]]
| distributor    = [[Cine Suerte]]
| released       = {{start date|1983|12|25}}
| runtime        = 123 minuto
| country        = Pilipinas
| language       = Filipino
| budget         = 
| gross          = 
}}
Ang '''''Karnal''''' ay isang [[Pelikulang Drama|pelikulang dramang]] [[pelikulang katatakutan|katatakutan]] mula 1983 na sa direksiyon ni Marilou Diaz-Abaya mula sa dulang pampelikula na isinulat ni Ricky Lee, na nagmula sa kuwentong legal na &quot;To Take a Life&quot; ni Teresa Añover Rodriguez.

==Buod ng pelikula==
Isang matandang dalaga (Solis) na nasa kalagitnaan ng gulang, na gumaganap bilang tagapagsalaysay, ay inilantad ang kalunos-lunos na drama ng isang kilalang pamilya na pinumunuan ng isang mayaman na may-ari ng lupa.

Ang bagong kasal na Narcing (Salvador) at Puring (Castillo) ay dumating mula sa syudad para manirahan sa tinubuang bayan ng lalaki na Mulawin. Ang kanyang ama, Gusting (Silayan), ay natimo sa pagkakahalintulad ni Puring sa kanyang pumanaw na asawa. Ito ang nagtulak kay Gusting na halayin ang kanyang manugang. Pwersahan nyang pinilit na makipagtalik kay Puring, habang idinadahilan ang kanyang hinanakit sa pamamagitan ng pagbubuyo kay Narcing sa pagiging higit na mapaggiit. Sa oras ding iyon, kinakailangang niya na maglatag na may ngitngit ng mga taga-baryo sa kanyang pagkakaibigan sa isang pipi't bingi na si Gorio (Torre). sa marahas na alitang pampamilya na sumunod, nilusob ni Narcing ang kanyang ama na may mahabang kumpit na pampangangaso, at kanya itong pinugutan.

Habang nasa bilangguan ang kanyang asawa, nanganak si Puring ng isang sumpong na sanggol na babae, na itinuturing ng mga taga-baryo na anak ng demonyo. Pagkatapos ilibing ang kanyang anak upang takasin ang mapalunging kalagayan, lumisang pabalik sa Puring sa lungsod kasama si Narcing na tumakas mula sa piitan. Subalit hinuli si Narcing ng mga awtoridad at kinalauna'y sa bilangguan nagpakamatay.

Ang tagapagpahayag ng salaysay ay nagbunyag ang kanyang pagkakakilanlan bilang pamangkin nina Narcing at Puring. Ang kanyang ina na si Doray (Amilbangsa) ay kapatid na babae ni Narcing. Sapilitang pinakasalan ng kanyang ama na ang kanyang ina kahit hindi nito nais, mangyaring tumakas si Doray mula sa tahanan ng pamilya kasama ang kanyang talisuyo. Ganundin, biktima rin siya ng katibungan ng pamilya noong nakaraan.&lt;ref name=&quot;ccp&quot;&gt;L. Pareja, CCP Encyclopedia of Phil. Art, Vol. VIII (Phil. Film), p. 170&lt;/ref&gt;

==Mga tauhan==
*[[Charito Solis]] bilang Tagapagsalaysay
*[[Phillip Salvador]] bilang Narcing
*[[Vic Silayan]] bilang Gusting
*Cecille Castillo bilang Puring
*[[Joel Torre]] bilang Goryo
*Grace Amilbangsa bilang Doray
*[[Pen Medina|Crispin Medina]] bilang Menardo
*[[Joonee Gamboa]] bilang Pekto
*[[Rolando Tinio]] bilang Bino
*Ella Luansing bilang Suling
*[[Vangie Labalan]] bilang Rosing
*Gil de Leon bilang Padre Julian
*[[Rustica Carpio]] bilang Talia

==Mga gawad==
{|| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! width=&quot;10%&quot;| Taon
! width=&quot;30%&quot;| Gantimpala
! width=&quot;25%&quot;| Kategorya
! width=&quot;25%&quot;| Nominado
! width=&quot;10%&quot;| Resulta
|-
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| [[1983 Metro Manila Film Festival|1983]]
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot;| [[Metro Manila Film Festival]]
| align=&quot;left&quot;| [[Metro Manila Film Festival Award for Best Picture|Best Film]]
| align=&quot;center&quot;| ''Karnal''
| {{won}}
|-
| align=&quot;left&quot;| [[Metro Manila Film Festival Award for Best Sound Engineering|Best Sound Engineering]]
| align=&quot;center&quot;|Rudy Baldovino
|{{won}}
|-
| align=&quot;left&quot;| [[Metro Manila Film Festival Award for Best Cinematography|Best Cinematography]]
| align=&quot;center&quot;|Manolo Abaya
|{{won}}
|-
| align=&quot;left&quot;| [[Metro Manila Film Festival Award for Best Production Design|Best Art Direction]]
| align=&quot;center&quot;|Fiel Zabat
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;23&quot; align=&quot;center&quot;| 1984
| rowspan=&quot;6&quot; align=&quot;left&quot;| [[FAMAS Award]]s
| align=&quot;left&quot;| [[FAMAS Award for Best Picture|Best Picture]]
| align=&quot;center&quot;| ''Karnal''
| {{won}}
|-
| align=&quot;left&quot;| [[FAMAS Award for Best Supporting Actor|Best Supporting Actor]]
| align=&quot;center&quot;| Vic Silayan
| {{won}}
|-
| align=&quot;left&quot;| [[FAMAS Award for Best Director|Best Director]]
| align=&quot;center&quot;| Marilou Diaz-Abaya
| {{won}}
|-
| align=&quot;left&quot;| Best Music
| align=&quot;center&quot;| Ryan Cayabyab
| {{won}}
|-
| align=&quot;left&quot;| [[FAMAS Award for Best Actor|Best Actor]]
| align=&quot;center&quot;| Phillip Salvador
| {{nominated}}
|-
| align=&quot;left&quot;| [[FAMAS Award for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]]
| align=&quot;center&quot;| Grace Amilbangsa
| {{nominated}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot;| FAP Awards
| align=&quot;left&quot;| Best Director
| align=&quot;center&quot;| Marilou Diaz-Abaya
| {{won}}
|-
| align=&quot;left&quot;| Best Supporting Actress
| align=&quot;center&quot;| Charito Solis
| {{won}}
|-
| align=&quot;left&quot;| Best Production Design
| align=&quot;center&quot;| Fiel Zabat
| {{won}}
|-
| rowspan=&quot;14&quot; align=&quot;left&quot;| [[Gawad Urian]]
| align=&quot;left&quot;| Best Actor
| align=&quot;center&quot;| Phillip Salvador
| {{won}}
|-
| align=&quot;left&quot;| Best Director
| align=&quot;center&quot;| Marilou Diaz-Abaya
| {{nominated}}
|-
| align=&quot;left&quot;| Best Supporting Actor
| align=&quot;center&quot;| Vic Silayan
| {{won}}
|-
| align=&quot;left&quot;| Best Cinematography
| align=&quot;center&quot;| Manolo Abaya
| {{won}}
|-
| align=&quot;left&quot;| Best Music
| align=&quot;center&quot;| Ryan Cayabyab
| {{won}}
|-
| align=&quot;left&quot;| Best Supporting Actress
| align=&quot;center&quot;| Charito Solis
| {{won}}
|-
| align=&quot;left&quot;| Best Production Design
| align=&quot;center&quot;| Fiel Zabat
| {{won}}
|-
| align=&quot;left&quot;| Best Picture
| align=&quot;center&quot;| ''Karnal''
| {{nominated}}
|-
| align=&quot;left&quot;| Best Supporting Actor
| align=&quot;center&quot;| Joel Torre
| {{nominated}}
|-
| align=&quot;left&quot;| Best Actress
| align=&quot;center&quot;| Cecille Castillo
| {{nominated}}
|-
| align=&quot;left&quot;| Best Supporting Actress
| align=&quot;center&quot;| Grace Amilbangsa
| {{nominated}}
|-
| align=&quot;left&quot;| Best Sound
| align=&quot;center&quot;| Rudy Baldovino
| {{nominated}}
|-
| align=&quot;left&quot;| Best Screenplay
| align=&quot;center&quot;| Ricky Lee
| {{nominated}}
|-
| align=&quot;left&quot;| Best Editing
| align=&quot;center&quot;| Marc Tarnate
| {{nominated}}
|-
|}

==Tingnan din==
*[[Marilou Diaz-Abaya]]
*[[Vic Silayan]]
*[[Phillip Salvador]]
*[[Charito Solis]]

==Sanggunian==
{{reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*[http://www.imdb.com/title/tt0312863/ Karnal] sa [[Internet Movie Database|Datobaseng Pelikula ng Internet]]
*[https://web.archive.org/web/20120405075447/http://sari-saringsinengpinoy.blogspot.com/2006/06/tawag-ng-laman-pagnanasang-karnal.html Sari-Saring Sineng Pinoy: Tawag Ng Laman... Pagnanasang KARNAL]

[[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga pelikulang idinirek ni Marilou Diaz-Abaya]]
[[Kategorya:Mga pelikula ng 1983]]</text>
      <sha1>s97nng23tggcaq6ad038hv3o7z90gs6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oro, Plata, Mata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75911</id>
    <revision>
      <id>2212397</id>
      <parentid>2111159</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:42:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16756" sha1="m983wl2j79iwknxuabcuis9idykotz3" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = Oro, Plata, Mata
| image          = Oro Plata Mata.jpg
| image_size     = 250px
| caption        = Ang paskil ng ''Oro Plata Mata''
| director       = [[Peque Gallaga]]
| producer       = [[Charo Santos-Concio]]
| writer         = [[Jose Javier Reyes]]
| narrator       = 
| starring       = [[Cherie Gil]]&lt;br&gt;[[Sandy Andolong]]&lt;br&gt;[[Joel Torre]]&lt;br&gt;[[Liza Lorena]]&lt;br&gt;[[Fides Cuyungan-Asencio]]&lt;br&gt;[[Manny Ojeda]]&lt;br&gt;[[Mitch Valdez|Maya Valdez]]&lt;br&gt;[[Lorli Villanueva]]&lt;br&gt;[[Ronnie Lazaro]]
| music          = [[Jose Gentica V]]  
| cinematography = [[Rody Lacap]]
| editing        = [[Jesus Navarro]]
| distributor    = [[Sinemang Eksperimental ng Pilipinas]]
| released       = {{start date|1982|1|27}}
| runtime        = 194 na minuto
| country        = Pilipinas
| language       = Filipino
| budget         = 
| gross          = 
}}
Ang '''''Oro, Plata, Mata''''' ay isang pelikulang dramatikong maraming napanalunan ng mga gawad na nilikha sa direksiyon ni [[Peque Gallaga]] noong 1982, at itinuturing niyang pinakamakabuluhang ambag sa [[Pelikula sa Pilipinas|pelikulang Pilipino]]. Kinunan bilang mga tagpo sa lalawigan ng [[Negros]] sa kapanahunan ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ito ay nagkukuwento kung paano nakaraos ang dalawang pamila pag-aari ng mga [[asyenda]] na may mga pagbabago na dinala ng digmaan.&lt;ref name=&quot;cover&quot;&gt;{{cite DVD-notes
 | title = Oro, Plata, Mata
 | titlelink= Oro, Plata, Mata
 | titleyear = 1982
 | director = Peque Gallaga
 | format = takip na harapan
 | publisher = Star Recording/ ABS CBN
 | location = Diliman, Lungsod Quezon
 | publisherid = 17-75237-8
 | year = 2008
}}&lt;/ref&gt;

Ang pelikula ay nagbubunsod ng karerang pampelikula ni [[Joel Torre]] at una at pinakamahalagang pelikula ni [[Peque Gallaga]].&lt;ref name=&quot;ccp&quot;&gt;L. Sicat, CCP Encyclopedia of Phil. Art, Vol. VIII (Phil. Film), p. 181&lt;/ref&gt; Ang mga ilang tagpo ay kinunan sa mga lumang bahay ng mga asindero sa [[Lungsod ng Silay]], [[Negros Occidental|Silangang Negros]].

==Pamagat ng pelikula==
Sa pagsasalinwika, ang pelikula ay kinikilala rin bilang &quot;Ginto, Pilak, Kamalasan&quot; o &quot;Ginto, Pilak, Kamatayan.&quot;&lt;ref&gt;{{Citation 
  | last =  
  | first =  
  | author-link =  
  | last2 =  
  | first2 =  
  | author2-link =  
  | title = ORO, PLATA, MATA (1983) 
  | date =  
  | year =  
  | url = http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/title/305190 
  | accessdate = 2008-05-11 
  | archive-date = 2008-09-09 
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20080909103858/http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/title/305190 
  | url-status = dead 
  }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080909103858/http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/title/305190 |date=2008-09-09 }}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Don claudio ojeda opm.jpg|thumb|300px|left|Si Don Claudio Ojeda bilang asindero]]
Ang pamagat ay tumutuon sa isang lumang Pilipinong pamahiing pang-arkitektura na nagsasabing ang mga mulangkap na disenyo sa isang bahay (lalong-lalo na ang mga hagdanan) ay hindi dapat nabibingit sa isang kalambal ng tatlo, nananatili na may parisan ng ''oro'' (ginto), ''plata'' (pilak), at ''mata'' (kamalasan).

===Kahulugan ng bawat salita ng pamagat===
Ang pelikula ay isinaayos sa tatlong bahagi na naglalarawan ng parisan na tinapos sa mga buhay ng mga pangunahing tauhan:
*'''''Oro''''' - mula sa isang buhay ng karangyaan at talaghay sa lungsod,
*'''''Plata''''' - sa isang nananatiling marangyang panahon ng timbula sa isang panlalawigang asyenda,
*'''''Mata''''' - at sa huli sa isang pag-iwas na higit na malayo sa mga bundok, kung saan sila ay lininlang ng mga tulisang gerilya.&lt;ref name=&quot;cover&quot;/&gt;

==Mga tauhan==
[[Talaksan:Trining maggie opm.jpg|thumb|250px|Nag-uusap sina Maggie at Trining tungkol sa pag-ibig kay Miguel.]]
Ang mga nagsiganap sa pelikulang ito ay ang mga sumusunod:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! width=&quot;145px&quot; | Mga nagsiganap !! width=&quot;130px&quot; | Ginampanan bilang&lt;/tr&gt;
|-
| [[Manny Ojeda]] || Don Claudio Ojeda&lt;/tr&gt;
| [[Liza Lorena]] || Nena Ojeda&lt;/tr&gt;
| [[Sandy Andolong]] || Maggie Ojeda&lt;/tr&gt;
| [[Cherie Gil]] || Trining Ojeda&lt;/tr&gt;
| [[Fides Cuyugan-Asensio]] || Inday Lorenzo&lt;/tr&gt;
| [[Joel Torre]] || Miguel Lorenzo&lt;/tr&gt;
| [[Mitch Valdez|Maya Valdez]] || Jo Russell&lt;/tr&gt;
| [[Lorli Villanueva]] || Viring Ravillo&lt;/tr&gt;
| [[Ronnie Lazaro]] || Hermes Mercurio&lt;/tr&gt;
| [[Abbo De La Cruz]] || Melchor&lt;/tr&gt;
| [[Mely Mallari]] || Estrella&lt;/tr&gt;
| [[Mary Walter]] || Yaya Tating&lt;/tr&gt;
| [[Agustin Gatia]] || Lucio&lt;/tr&gt;
| [[Robert Antonio]] || Carlos Placido&lt;/tr&gt;
| [[Benjamin Delina]] || Primo&lt;/tr&gt;
| [[Carmelo Sta. Maria]] || Milo&lt;/tr&gt;
| [[Wilbert Cardeñas]] || Tibo&lt;/tr&gt;
| [[Noel Soriano]] || Termiong&lt;/tr&gt;
| [[Kuh Ledesma]] || Diwata&lt;/tr&gt;
| [[Gigi Dueñas]] || Maring&lt;/tr&gt;
| [[Fe de los Reyes]] || Pacita&lt;/tr&gt;
| [[Dwight Gaston]] || umaawit na gerilya&lt;/tr&gt;
| [[Ben Morro]] || Hapones na sundalo&lt;/tr&gt;
| [[Jeffrey Valdes]] || pinunong tulisan&lt;/tr&gt;
| [[Benny Warden]] || Amerikanong opisyal&lt;/tr&gt;
| [[Jaime Fabregas]] || Minggoy&lt;/tr&gt;
| [[Ricardo Gallaga]] || Pascual&lt;/tr&gt;
| [[Jose Castillo]] || Danding&lt;/tr&gt;
| [[Manny Castañeda]] || Emilio&lt;/tr&gt;
| [[Andoni Alonso]] || Ramon&lt;/tr&gt;
| [[Anne Marie Ledesma]] || Elena&lt;/tr&gt;
| [[Chita Castillo]] || Inez&lt;/tr&gt;
| [[Ma. Teresa Urra]] || Naty&lt;/tr&gt;
| [[Mona Lisa]] || Lola Desta&lt;/tr&gt;
| [[Peter Garcia]] || Bobby&lt;/tr&gt;
| [[Jed Arboleda]] || Tommy&lt;/tr&gt;
| [[Chichona Saiz]] || Madre Carmen&lt;/tr&gt;
| [[Luis Clauor]] || Obispo&lt;/tr&gt;
| [[Jose Javier Reyes]] || Tsinong kusinero&lt;/tr&gt;
| [[Odo Abaquin]] || kaibigan ni Ramon&lt;/tr&gt;
| [[Nonoy Rio]] || asawa ni Elena&lt;/tr&gt;
| Jesus Pernas Jr. || bata sa handaan&lt;/tr&gt;
| Jose Pernas || bata sa handaan&lt;/tr&gt;
| Maita Suarez || bata sa handaan&lt;/tr&gt;
| Gaita Jalandoni || bata sa handaan&lt;/tr&gt;
| Maya Castillo || bata sa handaan&lt;/tr&gt;
| Miguel Gallaga || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Jesus Pernas Sr. || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Victor Gaston || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Benjie Torre || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Rene Hinojales || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Alex Kramer || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Gerry Perez || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| [[J.C. Bonnin]] || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| John Bonnin || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Nicky Kramer || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Jojo Bonnin || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Gerry Fernandez || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Martin Rodriguez || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Adrian Campos || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Pilar Gallaga || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| China Gallaga || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Rica Suarez || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Isabel Campos || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Chona Valles || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Betty Puey || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Conchita Gallaga || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Luz Torre || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Peachie Villanueva || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Miren Bilbao || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Socorro Monfort || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Lolita Bonnin || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Rosina Gallaga || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Ione Baldivia || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Hera Baldivia || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Lydia Gaston || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Nicole Gaston || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Bo-Peep Golez || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Bobbie Cua || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Vicky Franco || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Christine Azcona || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| [[Sandy Hontiveros]] || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Dee Hontiveros || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Bambi Arambulo || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Douglas Nierras || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Lani Fernando || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Steven Lovina || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Eric Ver || panauhin sa handaan&lt;/tr&gt;
| Jose Marie Siy || &lt;/tr&gt;
| Mario Ontal || &lt;/tr&gt;	
| Lyndon Estañol || &lt;/tr&gt;	
| Toot Alcala || &lt;/tr&gt;
| Martin Lachica || &lt;/tr&gt;
| Mario Octavio || &lt;/tr&gt;
| Jimjim Lim || &lt;/tr&gt;
| Ramon Mongcal || &lt;/tr&gt;
| Rembert Espares || &lt;/tr&gt;	
| Chuck Ontal || &lt;/tr&gt;
| Carlos Jaud || &lt;/tr&gt;
| Proceso Jaud || &lt;/tr&gt;
| Rodolfo Padilla || &lt;/tr&gt;	
| Juan Badoy || &lt;/tr&gt;
| Pablo Cambronero || &lt;/tr&gt;
| Peter Demerin || &lt;/tr&gt;
| Ondo Coronico || &lt;/tr&gt;
| Bonifacio Arroyo || &lt;/tr&gt;
| Filomeno Martin || &lt;/tr&gt;
| Gaudencio Alilain || &lt;/tr&gt;
| Vic Groyon || &lt;/tr&gt;
| Melissa Jimenez || &lt;/tr&gt;
| Rowena Santillan || &lt;/tr&gt;
| Jeanne Macani || &lt;/tr&gt;
| Cynthia Ta-ala || &lt;/tr&gt;
| Mitzi Samson || &lt;/tr&gt;
| Anna Marie Mongcal || &lt;/tr&gt;
| Ma. Paz Martinez || &lt;/tr&gt;
| Charito Ferrer-Motus || &lt;/tr&gt;
| Dolly Sinay || &lt;/tr&gt;
| Lui Zayco || &lt;/tr&gt;
| Tata Zayco || &lt;/tr&gt;
| Juliet Matti || &lt;/tr&gt;
| Madeleine Gallaga || &lt;/tr&gt;
| Fergus Martir || &lt;/tr&gt;
| Johnny Martinez || &lt;/tr&gt;
| Constant Medez || &lt;/tr&gt;
| Ronnie Pabular || &lt;/tr&gt;
| Arturo Traviles || &lt;/tr&gt;
| Mario Lubrico || &lt;/tr&gt;
| Rene Sevelleno || &lt;/tr&gt;
| Badot Balmeo || &lt;/tr&gt;
| Joel Lubrico || &lt;/tr&gt;
| Dodoy Guantia || &lt;/tr&gt;
| Mentong Martinez || &lt;/tr&gt;
| Reynaldo Diog || &lt;/tr&gt;
| Jimmy Vizon || &lt;/tr&gt;
| Jorge Ledesma || &lt;/tr&gt;
| Blanco Bubod || &lt;/tr&gt;
| Eddie Magdaraog || &lt;/tr&gt;
| Genaro Asuncion || &lt;/tr&gt;
| Peter Tison || &lt;/tr&gt;
| Boboy Gonzaga || &lt;/tr&gt;
| Boy Manuel || &lt;/tr&gt;
| Loreto Ortega || &lt;/tr&gt;
|-
|}

==Buod ng pelikula==
[[Talaksan:Sunog bukid opm.jpg|thumb|275px|left|Ang nasusunog na taniman sa asyenda habang sila'y lumilihis nang palayo.]]
Isang sine na tungkol sa pagbagsak ng dalawang aristokratikong pamilya sa Negros sa kapanahunan ng [[Digmaang Pasipiko]], nagsimula ito sa dibu ni Maggie Ojeda (Andolong). Sa hardin, nagkaroon si Trining  (Gil) ng kanyang unang halik mula sa kanyang kasintahan mula pagkabata na si Miguel (Torre). Si Don Claudio Ojeda (Ojeda) at ang kanyang kapwa asindero ay nagtalakayan sa digmaan. Ang di-pagsama ni Miguel sa hukbo ay nabanggit at tinutuya siya sa pagiging isang &quot;Mama's boy.&quot; Ang balita sa pagbagsak ng [[Corregidor]] ay nagpatigil sa pagdiriwang.

Nang sumapit ang digmaan sa lungsod, ang mga Ojeda ay nagpasiya na tanggapin ang kanlungan sa mga Lorenzo, ang kanilang kaibigang angkan sa mahabang panahon, sa kanilang panlalawigang ''hacienda''. Ang mga matriyarka ng dalawang pamilyang ito ay nagpatuloy sa kanilang aristrokratikong istilo ng pamumuhay. Ang kanilang mahinay na pagtanggi sa pagtanggap na ang digmaan ay naiga ng mga madalas na malubay na sasal ni Maggie na naghihimatong para sa kanyang katipan, at ang mga pagbabago nina Miguel at Trining mula sa mapaglarong bata sa mapagsapalarang balubata.

Ang dalawang kaibigan, Jo Russell (Valdez) at Viring (Villanueva), ay sumanib sa mga Ojeda at mga Lorenzo. Nang sumasapit ang mga kaaway, nagpasiya ang mga angkan na lumipat nang higit na malayo sa bahay-pahingaan sa kagubatan ng mga Lorenzo. Ang pangkamag-anak na kapayapaan ay nabasag nang dumating ang pangkat na madambong na gerilya. Hinilom ni Jo ang kanilang mga sugat. Naiwan ang isa sa mga sugatan, si Mercurio (Lazaro). Tinuya muli ng pamilya si Miguel ukol sa kanyang pananabang at karuwagan; sinabi ni Trining kay Miguel na walang ginawa nang ang sundalong Hapones ay pumapatay ng isang babaeng naliligo sa tabing-ilog. Si Mercurio ang pumatay sa Hapones. Inaliw ni Maggie si Miguel, at nagpasiya ang binata na mag-aral sa pamamaril mula kay Mercurio.

Pagkatapos ninakaw ni Melchor (De la Cruz) ang mga alahas ni Viring, nagbibigay-dahilan ng pagnanakaw bilang kabayaran para sa kanyang paglilingkod. Nagtangka siya na basagin na ang katapatan ng mga iba pang alila at tumaboy. Kinabukasan, tinutop ni Melchor ang paghihiganti nang bumalik siya sa kubo kasama ang mga tulisan. Kinuha ang mga pangangailangan, ginahasa si Inday (Asensio), iniwa ang daliri ni Viring nang tumanggi siyang isuko ang kanyang singsing. Sa kabila ng pinsala na ginawa sa kanyang pamilya, sumama si Trining sa mga tulisan.

[[Talaksan:Miguel lorenzo opm.jpg|thumb|200px|Ang giting ni Miguel ay pinalitan ng kaululang lunggati.]]

Ang karanasan ay nakabuo ng isang bigkis sa pagitan nina Maggie at Miguel; ang mga naulila ay nakaraos sa pamamagitan ng pagpapatuloy ng kanilang mga pulong sa [[madyong]]. Nagpasiya si Miguel na tugisin ang mga tulisan at manumbalik si Trining. Nahanap niya ang mga tulisan, nguni't ang kanyang bagong-hanap na giting ay pinalitan ng isang kaululang lunggati na pumatay. Ang madugong karurukan ay sumunod sa isang epilogo. Ang mga tagpo ay magkatulad, subali't ang panahon ay katatapos lamang ng digmaan. Nagpahayag sina Maggie at Miguel ang kanilang tipanan. Ang mga naulila ay nagsumikap na ipagpatuloy ang kanilang lumang istilo ng pamumuhay sa kabila ng kanilang mga pilat mula sa digmaan.&lt;ref name=&quot;ccp&quot;/&gt;

==Pagsusuri ng pelikula==
Binunyi ng mga manunuri ang pelikulang ito bilang sinematikong &quot;pakitang-lakas&quot; at isang nakapagpapanutong tagumpay. Ipinapakita na ang digmaan ay nagdudulot ng pinakamalala sa mga tao. Ang antas ng epiko at disenyong pamproduksiyon ay &quot;operatiko.&quot;&lt;ref name=&quot;ccp&quot;/&gt;

==Simbolismo==
Mula isinulat ang pelikula sa mga taong pagkatapos ng [[Batas Militar]], ang mga asal ni Melchor ay maaaring nakikita sa dalawang paraan:
#'''Salaming Sosyo-Pampolitika ng mga taong '80''': Noong panahon ng mga kapanahunan, ang mga kabaka ng mga tao ay hindi banyaga, at sa pangyayari, ang mga palaban na hukbong banyaga ay mahihina (sumasagisag ng naghihingalong sundalong Hapones na binigo ni Miguel na patayin). Ang mga kabaka ng mga tao kung gayon ay ang kanilang mga sariling kababayan: Ang mga hukbong militar at pulisya ni Marcos.
#'''Marxistang asal ni Melchor ay isang babala na maaaring mangyari sa mga nasa higit na mataas na antas sa lipunan''', na namamayani sa mga [[Politika sa Pilipinas|politikang Pilipino]] sa panahong iyon. Samantala, ang gawain ng [[Bagong Hukbong Bayan]] (NPA) (ang militanteng hukbo ng [[Partidong Komunista ng Pilipinas]]) ay ang pinakamalakas sa kapanahunan ng pagpapalabas ng pelikula.

==Mga gawad==
===Gawad FAP===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=50%
|-
!Taon
!Resulta
!Kategorya/(Mga) nakatanggap
|-
|rowspan=2|&lt;center&gt;1983
|&lt;center&gt;Nanalo
|''Pinakamahusay na Disenyong Pamproduksiyon''&lt;br&gt;[[Don Escudero]]&lt;br&gt;[[Rodell Cruz]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pangalawang Aktres''&lt;br&gt;[[Liza Lorena]]
|-
|}

===Gawad Urian===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=50%
|-
!Taon
!Resulta
!Kategorya/(Mga) nakatanggap
|-
|rowspan=2|&lt;center&gt;1983
|&lt;center&gt;Nanalo
|''Pinakamahusay na Sinematograpiy''&lt;br&gt;[[Rody Lacap]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Direksiyon''&lt;br&gt;[[Peque Gallaga]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Musika''&lt;br&gt;[[Toto Gentica]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Disenyong Pamproduksiyon''&lt;br&gt;[[Rodell Cruz]]&lt;br&gt;[[Don Escudero]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Tunog''&lt;br&gt;[[Ramon Reyes]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pelikula''
|-
|&lt;center&gt;Nanomina
|''Pinakamahusay na Pangunahing Aktor''&lt;br&gt;[[Joel Torre]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Editing''&lt;br&gt;[[Jess Navarro]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Dulang Pampelikula''&lt;br&gt;[[Jose Javier Reyes]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pangalawang Aktor''&lt;br&gt;[[Ronnie Lazaro]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pangalawang Aktor''&lt;br&gt;[[Manny Ojeda]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pangalawang Aktres''&lt;br&gt;[[Liza Lorena]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''Pinakamahusay na Pangalawang Aktres''&lt;br&gt;[[Mitch Valdez]]
|-
|}

==Tingnan din==
*[[Peque Gallaga]]
*[[Sandy Andolong]]
*[[Cherie Gil]]
*[[Joel Torre]]
*[[Liza Lorena]]
*[[Fides Cuyugan-Asensio]]
*[[Mitch Valdez]]
*[[Manny Ojeda]]
*[[Ronnie Lazaro]]
*[[Lorli Villanueva]]

==Sanggunian==
{{reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*[http://www.imdb.com/title/tt0086056/ Oro, Plata, Mata] sa [[Internet Movie Database|Datobaseng Pelikula ng Internet]]
*[https://web.archive.org/web/20111113232553/http://sari-saringsinengpinoy.blogspot.com/2006/08/oro-plata-mata-isang-pagbabalik-tanaw.html Sari-Saring Sineng Pinoy: ORO, PLATA, MATA... Pakikipagsapalaran Sa Gitna Ng Digmaaan]
*[http://www.kabayancentral.com/video/star/cpstoropm.html kabayancentral.com - Oro, Plata, Mata] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081225100404/http://www.kabayancentral.com/video/star/cpstoropm.html |date=2008-12-25 }}
*[http://movies.nytimes.com/movie/152488/Oro-Plata-Mata/overview The New York Times: Overview of Oro, Plata, Mata]
*[http://guides.clickthecity.com/movies/?p=3782 ClickTheCity.com - On Our Shelves: Oro, Plata, Mata]
*[http://www.pinoyexchange.com/forums/showthread.php?t=165892  What can you say about Oro Plata Mata?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080925091052/http://www.pinoyexchange.com/forums/showthread.php?t=165892 |date=2008-09-25 }}

===Palabas sa YouTube===
Kung nais ninyong mapanood ang kabuuang pelikula sa YouTube, maaaring ninyong pasukin ang kawing na ito:
*[http://www.youtube.com/watch?v=ac1G6wYiVDE&amp;feature=PlayList&amp;p=D02C019092D23F58&amp;index=0&amp;playnext=1 Oro, Plata, Mata]

[[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga pelikulang likha ni Peque Gallaga]]
[[Kategorya:Mga pelikula ni Sandy Andolong]]
[[Kategorya:Mga pelikula ni Cherie Gil]]
[[Kategorya:Mga pelikula ni Joel Torre]]
[[Kategorya:Mga pelikula ni Ronnie Lazaro]]
[[Kategorya:Mga pelikula ng 1982]]</text>
      <sha1>m983wl2j79iwknxuabcuis9idykotz3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kodansha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91696</id>
    <revision>
      <id>2212305</id>
      <parentid>1909594</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:10:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>まる子2026</username>
        <id>163159</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */</comment>
      <origin>2212305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5412" sha1="h6mhvbfsdk0kuwdzl32ijuvptj2of6s" xml:space="preserve">[[Image:Kodansha (head office).jpg|thumb|right|Ang punong tanggapan o ulong opisina ng ng Kodansha.]]
Ang {{nihongo|'''Kodansha Limited'''|株式会社講談社|Kabushiki-gaisha Kōdansha}} ay ang pinakamalaking manlilimbag sa bansang Hapon. Nakabase ang kompanyang ito sa Bunkyo, Tokyo. Nililimbag ng '''kodansha''' ang maraming magasing [[manga]] tulad ng Nakayoshi, Afternoon, Evening, at Weekly Shonen Magazine. Nililimbag din nito ang magasing pampanitikan tulad ng Gunzō, Shūkan Gendai, at ang diksyunaryong Hapones na nagngangalang ''Nihongo Daijiten''.

==Kasaysayan==
Ang Kodansha ay sinmulan ni Seiji Noma noong 1909 bilang isang spinoff ng Dai-Nippon Yūbenkai (Greater Japan Oratical Society). Ang kanyang unang publikasyon ay ang pampanitikan magasin Yūben. Ang pangalan Kodansha (kinuha mula sa &quot;Kōdan Club&quot;, wala na ngayon ng isang magasin na nai-publish sa pamamagitan ng kompanya) ay unang ginamit noong 1911 kapag ang mga publisher na pormal ipinagsama sa Dai-Nippon Yūbenkai. Ang kompanya ay kasalukuyang legal na pangalan ay ginagamit simula 1958. Ang kanyang motto ay &quot;Omoshirokute tame ni naru&quot; (Upang maging kawili-wili at nakapagbenepisyo).

Ang kompanya rin ang may-ari ng Otowa Group, na namamahala ng isang subsidiary compahy tulad ng King Records at Kobunsha, at naglilimbag ng Nikkan Gendai, ang isang pang-araw-araw tabloid. Ito rin ay may malapit na kaugnayan sa Ang [[Walt Disney]] Company, at ito ay isang opisyal na isponsor ng Tokyo Disneyland.

Ito ay ang pinakamalaking maglalathala sa bansang Hapon, at sa isang punto, ang taunang kita ay higit sa ¥ 200 bilyon. Subalit dahil sa mga recession at downturn sa iundustryang ito, mga kita nito ay bumababa, at ang mga kompanya ay nagkaroon ng malaking loss noong 2002 financial year, sa unang panahon nito mula matapos ang pangalawang Gyerang Pandaigdigan. Ang ikalawang pinakamalaking tagapaglathala, ang Shogakukan, ay nakahahalina na rin - noong 2003 financial year, ang kita ng Kodansha ay nasa ¥ 167 bilyon, bilang kung ihahambing sa Shogakukan ay ¥ 150 bilyon, ang isang kaibahan ng ¥ 17 bilyon; sa pinakamatas na sales ng kodansha, Kodansha na lumamang sa Shogakukan ng higit na ¥ 50 bilyon.

Ang Kodansha rin ay nag-iisponsor ng prestihiyoso Kodansha manga Award, na kung saan ay tumatakbo hanggang sa kasalukuyang panahon mula 1977 (simula 1960 sa ilalim ng ibang pangalan).

Ang himpilan ng Kodansha Tokyo ay lilala ng ilang dekada dahil sa mga Japanese kendo circles bilang ng bahay ng noma Dojo, isang fencing practice hall, o dōjō, na itinatag ni Seiji Noma noong 1925. Ang dōjō, ang tanging buhay na halimbawa ng mga uri, ay inilarawan sa pamamagitan ng Japanese media bilang isang &quot;banal na lugar&quot; para sa kendo enthusiasts at sa pamamagitan ng gusali preservationists bilang isang mahalagang halimbawa ng martial arts architecuture. Gayunman, binuwag ang hall ng Kodansah noong [[Nobyembre]] 2007, pinalitan ito ng isang lugar ng pagsasanay sa isang malapit na bagong corporate building.

==Relasyon sa ibang kompanya==
Ang kompanya ay isang kasapi ng [[mamumuhunan]] sa iba't-ibang broadcasters sa buong bansang Hapon, at ito ay believed na humawak ng 20% ng TBS Group stock. Ito rin ay humahawak ng stock sa Nippon Cultural Broadcasting, kasama ang mga Kobunsha. Sa mga kamakailan-lamang na pagkuha ng Nippon Broadcasting System sa kapangyarihan ng digmaan sa pagitan ng Livedoor at Fuji TV, ang Kodansha ay suportado sa Fuji TV sa pamamagitan ng nagbebenta ng kanilang mga stock sa kanila.

Ang Kodansha din ay may tila maylaban na relasyon sa NHK, ang pambansang radyo. Habang marami sa mga manga at mga nobelang inilathala ng Kodansha na ginawa sa anime, tulad ng Cardcaptor Sakura, may pinalabas sa NHK's Eisei Anime Gekijō timeslot, at ang inilathala ng Kodansha na kasama ng isang magasin sa NHK na pambatang palabas na Okāsan sa Issho, sa editoria ay ang dalawang kompanya ng madalas na nagtatalo. Ang Oktubre 2000 isyu ng Gendai akusado NHK ng sukat sa talampakan ng dula na ginagamit sa isang balita na ulat sa 1997 ukol sa mga dinamita na ginagamit sa pangingisda sa [[Indonesia]]. Ang Kodansha ay dinala ng NHK sa Tokyo District Court, na kung saan ang ang Kodansha ay iniutos na mag-publish ng isang pagbawi at bayaran ¥ 4 milyon na danyos. Ang Kodansha ang nag-apela ang desisyon, at ang isang kasunduan ay naabot na kung saan Kodansha lamang nagkaroon na-issue ang isang bahagyang pagbawi, at magbayad ng walang danyos.[http://engei.s17.xrea.com/gendai1/0001.html] Sa desisyon na ito, gayunpaman, ay hindi tumigil sa ang sister magasin ng Gendai na Shūkan Gendai mula sa pag-iimprenta ng mga artikulo sa mula sa mga kontrobersiyal na footage sa mas determinadong NHK.

===Mga Parangal===
*Japan Foundation: Japan Foundation Special Prize, 1994.&lt;ref&gt;[http://www.jpf.go.jp/e/about/award/index.html  Japan Foundation Special Prize, 1994.]&lt;/ref&gt;

==Mga Nilathala==
* Gunzo Magazine, isang monthly literary magazine

==Sanggunian==
{{reflist}}

==Mga Link sa Labas==
{{commonscat|Kodansha}}
* [http://www.kodanclub.com/ KodanClub] - manga information site ng Kodansha
* [http://www.kodansha-intl.com/ Kodansha International] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916131801/http://www.kodansha-intl.com/ |date=2008-09-16 }}
* [http://www.kodansha.co.jp/ Kodansha Japanese website] (sa [[Wikang Hapones]])

[[Kategorya:Manga]]
[[Kategorya:Mga kompanyang nakabase sa Tokyo]]</text>
      <sha1>h6mhvbfsdk0kuwdzl32ijuvptj2of6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tropiko ng Kanser</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102766</id>
    <revision>
      <id>2212403</id>
      <parentid>2211988</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:59:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Garvin555</username>
        <id>161817</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2212403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1662" sha1="oj6sikn1v074t9fpwbijqa90zdjgnf2" xml:space="preserve">[[Talaksan:World map with tropic of cancer.svg|350px|thumb|Mapa ng mundo na pinapakita ang Tropiko ng Kanser]]
Ang '''Tropiko ng Kanser''', o '''Hilagang Tropiko''', ay isa sa limang pangunahing panukat ng digri o pangunahing mga bilog ng [[latitud]] na minamarkahan ang mga mapa ng [[Daigdig]]. Ito ang pinakahilagang latitud kung saan maaaring magpakita ang [[Araw (astronomiya)|Araw]] ng diretso sa ibabaw sa tanghali.

==Heograpiya==
Ito ay nakapaloob sa [[Hilagang Emisperyo]] kung saan matatagpuan ang bahaging hilaga-itaas ng mundo ang mga kontinente ng [[Hilagang Amerika]], kalahati ng [[Mehiko]], [[Europa]], [[Rusya]], [[Kanlurang Asya]] at [[Silangang Asya]] na siyang dahilan mula sa [[Hilagang Polo]] sa [[Arktik]]. Ito ay kasalungat ng [[Tropiko ng Kaprikorn]] Bahagi ng Southeast Asia [[Pilipinas]][[Hilagang Vietnam]]mula sa ibaba ng mundo

==mga bansa naka paloob sa Tropiko Kancer na  clima==

*[Batanes islands [Northern most part of the *Philippines]]
*[[Hilagang Luzon]]
*[[Gitnang Luzon]]
*[[Hapon]]
*[[Timog Asya]]
*[[Amerika]]
*[[Saudi Arabia]]
*[[Taiwan]] [[Northern ]]
*[[Timog Taiwan]]
*[[Timog Luzon]][[ Philippines ]]
*[[Batanes]] [[Philippines ]]
*[[Lambak ng Cagayan]]
*[[Baguio]]
*[[Bicol]]
*[[Maynila]]
*[[Vietnam]] [[Northern Vietnam ]]
*[[Hong Kong]]
*[[Laguna]]
*[[China]] [[Timog]]

==Tropiko Kancer Relevant climate==
*[[Tropiko]] [[Moonson clima ]]
*[[Tropiko]][[ Savanna clima]]
*[[Tropiko Humid Subtropikal]]

==Sakop ng Tropiko Kancer==

*Exact Location line  Lantitude 23
*Location Lantitude 30
*location Lantitude 15 
*location Lantitude 13
{{stub|Heograpiya}}

[[Kategorya:Mga guhit ng latitude  hilagang hemispero]]</text>
      <sha1>oj6sikn1v074t9fpwbijqa90zdjgnf2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Urusei Yatsura</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102795</id>
    <revision>
      <id>2212307</id>
      <parentid>2211453</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>まる子2026</username>
        <id>163159</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>2212307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7386" sha1="gxymeh92oo39h0fhqv1rzephw4vb6rs" xml:space="preserve">{{Infobox animanga/Header
| name            = Urusei Yatsura
| image           = Urusei.jpg
| caption         = Poster ng ''Urusei Yatsura'' sa Harajuku, [[Tokyo]]
| ja_kanji        = うる星やつら
| genre           = [[Komedya]], [[Romansa]], ''[[Sci-fi]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.animenewsnetwork.com/review/urusei-yatsura/dvd-boxset|title=Urusei Yatsura DVD Boxset - Review|website=[[Anime News Network]] |date= |accessdate= 27 Mayo 2018 |language=Ingles}}&lt;/ref&gt;
}}
{{Infobox animanga/Manga|
 title=
 |author=[[Rumiko Takahashi]]
 |publisher=Shogakukan
 |first_run=1978
 |last_run=1987
 |serialized=Weekly Shonen Sunday
 |num_volumes=34 
}}
{{Infobox animanga/Video
 |type= series
 |title=
 |director=[[Mamoru Oshii]] &amp; Kazuo Yamazaki
 |studio=[[Studio Pierrot]], Studio Deen &amp; Kitty Films
 |network=[[Fuji Television]], [[Animax]]
 |first=14 Oktubre 1981
 |last=19 Marso 1986
 |episodes=195 
}}
{{Infobox animanga/OVA
| studio          = Kitty Films
| episodes    = 12
| first        = 1985
| last = 2010
}}
{{Infobox animanga/Other|
 title=Tinampok na mga pelikula
|content=&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
# ''Only You''
# ''Beautiful Dreamer''
# ''Remember My Love''
# ''Lum the Forever''
# ''The Final Chapter''
# ''Always, My Darling''
}}
{{Infobox animanga/Footer}}

Ang '''Urusei Yatsura''' (うる星やつら) ay isang Hapones na serye ng [[manga]] na isinulat at iginuhit ni [[Rumiko Takahashi]]. Ito ay inilathala sa [[Weekly Shōnen Sunday]] ng Shogakukan mula Setyembre 1978 hanggang Pebrero 1987. Ang mga 366 na indibidwal na kabanata nito ay nailathala sa 34 na volumes ng [[tankōbon]]. Ipinapakita nito ang kuwento ni Ataru Moroboshi at ng alien na si Lum, na naniniwala na siya ay asawa ni Ataru matapos siyang aksidenteng mag-propose dito. Ginagamit ng serye ang maraming elementong mula sa Hapones na mitolohiya, kultura, at mga biro. Ito ay in-adapt rin sa isang anime na serye ng telebisyon na ginawa ng Kitty Films at ipinalabas sa mga affiliate ng Fuji Television mula Oktubre 1981 hanggang Marso 1986, may kabuuang 194 na kalahating oras na mga episode. Sumunod ang labindalawang OVAs at anim na pampelikulang palabas, at ang serye ay inilabas sa iba't-ibang format ng home video.

Ang serye ng manga ay muli naging bahagi ng iba't-ibang format sa Japan. Inilabas ng Viz Media ang serye sa Hilagang Amerika noong dekada ng 1990 sa mga pangalang Lum * Urusei Yatsura at The Return of Lum, ngunit ito'y itinigil matapos ang walong isyu. Ini-renew nila ang lisensya sa manga at nagsimulang maglabas ng isang omnibus na edisyon sa ilalim ng orihinal na pangalan nito na may mga bagong pagsasalin noong 2019. Ang serye ng telebisyon, OVAs, at limang palabas na pampelikula ay inilabas sa Hilagang Amerika na may mga Ingles na subtitle, pati na rin ang isang dub para sa mga pelikula ng AnimEigo. Nagbigay sila ng malawakang mga tala hinggil sa serye upang mapagtanto ng mga tao ang maraming kultural na sanggunian at mga biro sa serye na karaniwang hindi nauunawaan ng mga hindi Hapones. Ang natirang pelikula, ang Beautiful Dreamer, ay inilabas ng bilingual ng Central Park Media. Limang mga pelikula, pati na rin ang mga OVAs, ay magagamit mula sa MVM Films sa United Kingdom. Inilabas ang serye sa telebisyon sa Timog-silangang Asya bilang Lamu the Invader Girl. Ang serye at mga pelikula ay kinuha ulit ng Discotek Media para sa isang paglabas sa Blu-ray. Ang ikalawang adaptasyon ng anime na serye sa telebisyon na may 46 na episode na ginawa ng David Production ay ipinalabas sa bloke ng programang Noitamina sa Fuji TV noong Oktubre 2022, eksaktong 41 na taon matapos ang unang palabas. Ang seryeng ito ay may lisensya mula sa Sentai Filmworks at ini-stream sa HIDIVE.

Ang Urusei Yatsura ay nagpasiklab ng karera ni Takahashi at tumanggap ng positibong pagtanggap mula sa mga tagahanga at kritiko, hindi lamang sa Japan kundi pati sa ibang bansa. Ang manga ay may higit sa 35 milyong kopya sa sirkulasyon, kaya't ito ay isa sa mga pinakamabentang serye ng manga sa lahat ng panahon. Noong 1980, ito'y nanalo ng ika-26 na Shogakukan Manga Award sa kategoryang shōnen, at nanalo rin ito ng ika-18 na Seiun Award para sa Best Comic category noong 1987.

== Salaysay ==
Tignan din:[[:en:List_of_Urusei_Yatsura_characters|List of Urusei Yatsura characters]]

Isang lahi ng alien na kilala bilang ang mga Oni ang dumating sa Earth upang sakupin ang planeta. Sa halip na agawin ang planeta sa pamamagitan ng puwersa, ibinibigay ng mga Oni ang mga tao ng pagkakataon na labanan ang karapatan sa planeta sa pamamagitan ng paglahok sa isang kompetisyon. Ang kompetisyon ay isang uri ng laro ng tag na kilala bilang &quot;the game of the Oni&quot; sa Hapones, kung saan ang tao ay kailangang magdampi sa mga sungay sa ulo ng Oni player sa loob ng isang linggo. Ang napiling tao ng computer na maglalaro ay si Ataru Moroboshi, isang mahilig sa babae, malas at hindi matalino sa paaralan na taga- Tomobiki Town (友引町) sa Nerima, Japan, at ang Oni player naman ay si Lum, ang anak ng lider ng mga alien invaders. Sa kabila ng kanyang unang pagsalansang na sumali sa kompetisyon, na-interes si Ataru sa laro nang makilala niya si Lum. Nang magsimula ang kompetisyon, nagulat ang lahat nang biglang lumipad si Lum palayo at hindi kayang habulin ni Ataru. Bago ang huling araw ng kompetisyon, hinihikayat ni Shinobu Miyake, ang kasintahan ni Ataru, si Ataru na lumahok at ipinangako niyang pakakasalan siya kung mananalo siya. Sa huling araw ng kompetisyon, nanalo si Ataru sa laro sa pamamagitan ng pagnanakaw ng bikini top ni Lum, na nagresulta sa hindi niya pagprotekta sa kanyang mga sungay sa halip ay sa kanyang kahiyahan. Sa pagdiriwang ng kanyang tagumpay, ipinahayag ni Ataru ang kanyang kasiyahan sa pagkakataon na makapag-asawa; subalit, maling iniinterpret ni Lum ito bilang isang proposal mula kay Ataru at tinanggap ito sa pangunahing worldwide live television broadcast ng kompetisyon. Sa kabila ng pagkakamali, nahulog si Lum sa pag-ibig kay Ataru at nanirahan ito sa kanyang bahay.

Sa kabila ng kakulangan ng interes ni Ataru kay Lum at mga pagtatangkang muling buhayin ang kanyang relasyon kay Shinobu, madalas na makikialam si Lum at mawawalan ng interes si Shinobu kay Ataru. Gayunpaman, nananatili pa rin ang hilig ni Ataru sa pagpapakalalake sa kabila ng atensyon ni Lum. Sinusubukan ni Lum na pigilan siya mula sa pang-aasar, na nagreresulta sa matinding pag-atake ng electric shock mula kay Lum bilang parusa. Dalawang katangian ni Ataru ang lalong makapangyarihan: ang kanyang kalibugan at ang kanyang masamang swerte na nagdadala sa kanya sa lahat ng kakaibang naninirahan sa planeta, sa mundo ng mga espiritu, at maging sa galaksiya. Nagsimula si Lum na pumasok sa parehong paaralan ni Ataru kahit sa kanyang pagtutol. Nagkaroon si Lum ng mga tagahanga sa mga lalaki sa paaralan, kasama na si Shutaro Mendo, ang mayaman at gwapong tagapagmana ng malaking korporasyon na kinahuhumalingan ng lahat ng mga babae sa Tomobiki. Sa kabila ng kanilang romanticong interes, wala sa mga tagahanga ni Lum ang magtataksil kay Lum na subukang paghiwalayin sila ni Ataru, bagaman hindi ito nagpapigil sa kanila na subukan na parusahan si Ataru dahil sa kanyang masamang pag-uugali, at makialam tuwing magiging malapit ang dalawa.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Hapon]]
[[Kategorya:Guhit-larawan]]
[[Kategorya:Mga serye sa telebisyon mula sa Hapon]]</text>
      <sha1>gxymeh92oo39h0fhqv1rzephw4vb6rs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mga pag-atake noong Setyembre 11</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103721</id>
    <revision>
      <id>2212346</id>
      <parentid>2204069</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T21:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38917" sha1="jtbvzrpnz7vxnjsptpq65kldoyg3r2a" xml:space="preserve">{{copyedit|date=Nobyembre 2011|note=kondehan - kondado}}
{{Infobox terrorist attack
|title=Mga pag-atake noong 9/11
|image_size = 300px
|image=UA Flight 175 hits WTC south tower 9-11 edit.jpeg
|caption=Larawang kuha sa kambal na gusali ng [[World Trade Center]] habang nasusunog.
|location=[[Lungsod ng New York]]; [[Kondehan ng Arlington, Virginia]]; at malapit sa [[Shanksville, Pennsylvania]].
|date= Martes, 11 Setyembre 2001
|time-begin= Martes, 11 Setyembre 2001 8:46&amp;nbsp;am
|time-end= Martes, 11 Setyembre 2001 10:28&amp;nbsp;am
|timezone=[[Coordinated Universal Time|UTC]]-4
|type= [[Pananambang sa eroplano]], [[Maramihang pagpatay]], [[Pagpapakamatay habang umaatake]]
|fatalities=3,017 (kabilang ang 24 na inakalang patay na at 19 na nanambang)
|injuries=6,291+
|perps=[[Al-Qaeda]] na pinamumunuan ni [[Osama bin Laden]], at iba pa.}}

Ang '''mga pag-atake noong ika-11&amp;nbsp;ng Setyembre''' (madalas na tawagin bilang '''9/11''' o ''September 11 attacks'' sa [[wikang Ingles|Ingles]]) ay serye ng isang planadong [[pag-atake habang nagpapakamatay]] na isinagawa ng grupong [[Al-Qaeda]] sa [[Estados Unidos]] noong 11 Setyembre 2001. Sa umagang iyon, 19 na [[terorista]] ng [[Al-Qaeda]] ang [[Hijack|tumambang]] sa apat na pangkalakalan ''(commercial)'' na [[eruplanong sumisingasing na pampasahero|eroplanong pampasahero]].&lt;ref name=&quot;SecCounc&quot;&gt;{{cite web|title=Security Council Condemns, 'In Strongest Terms', Terrorist Attacks on the United States|publisher=United Nations|date=12 Setyembre 2001|url=http://www.un.org/News/Press/docs/2001/SC7143.doc.htm|accessdate=2006-09-11|archive-date=2011-08-26|archive-url=https://www.webcitation.org/61DXEKRnU?url=http://www.un.org/News/Press/docs/2001/SC7143.doc.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cbc-2004&quot;&gt;{{cite news | title = Bin Laden claims responsibility for 9/11 | publisher = CBC News | date= 2004-10-29 | url = http://www.cbc.ca/world/story/2004/10/29/binladen_message041029.html | accessdate = 2009-01-11}}&lt;/ref&gt; Sinadya ng mga mananambang na itama ang dalawa sa mga eroplano sa kambal na gusali ng [[World Trade Center]] sa [[Lungsod ng New York]] na kumitil sa lahat ng mga nakasakay sa eroplano at mga ilang nagtatrabaho sa WTC. Ang kambal na gusali ay gumuho pagkatapos kung saan sa loob ng dalawang oras ay nagdulot ng labis na pagkawasak maging sa mga katabing establisimyento nito. Ang mga nanambang ay nagpatama pa ng ikatlong eroplano sa gusaling [[Pentagon]] sa [[Arlington, Virginia]] sa labas lang ng [[Washington, DC]]. Ang ikaapat na eroplano ay tumama sa isang palayan na malapit sa [[Shanksville]], isang pook-rural sa [[Pennsylvania]] matapos ang ilan sa mga pasahero at mga tauhan ng eroplano ang nagtangkang bawiin ang kontrol ng eroplano mula sa mga nanambang. Sa halip na tumama sa kabisera ng [[Estados Unidos]], ito ay bumagsak na lamang sa nabanggit na lugar. Walang mga nakaligtas mula sa alinman sa mga eroplanong ito.

Sa kabuuang 2,993 mga tao, kabilang ang mga nangha-hijack, ay namatay sa atake.&lt;ref&gt;{{cite news |title=War Casualties Pass 9/11 Death Toll |url=http://www.cbsnews.com/stories/2006/09/22/terror/main2035427.shtml |work= |publisher=[[CBS News]] |date=22 Setyembre 2006 |accessdate=2008-09-24 |archive-date=2013-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131003091638/http://www.cbsnews.com/stories/2006/09/22/terror/main2035427.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://nymag.com/news/articles/wtc/1year/numbers.htm |title=Death, destruction, charity, salvation, war, money, real estate, spouses, babies, and other Setyembre 11 statistics |accessdate=2008-09-24 |publisher=''[[New York (magazine)|New York]]''}}&lt;/ref&gt; Ang napakalaki karamihan ng mga casualties ay [[sibilyan]], kabilang ang mga mamamayan ng higit sa 90 mga bansa. Sa karagdagan, ang pagkamatay ng hindi bababa sa isang tao mula sa [[sakit sa baga]] ay pinasiyahan sa pamamagitan ng isang medikal na tagasuri na maging isang resulta ng paglanghap sa alikabok mula sa pagbagsak ng World Trade Center.&lt;ref name=&quot;DustDeath&quot;&gt;{{cite web | title=Toxic dust adds to WTC death toll | publisher=msnbc.com | date=2007-05-24 | work= | url=http://www.msnbc.msn.com/id/18831750/ | accessdate=2009-09-06 | archive-date=2011-05-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110512052811/http://www.msnbc.msn.com/id/18831750/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang [[Estados Unidos]] ay tumugon sa pag-atake sa pamamagitan ng paglulunsad ng isang &quot;[[Digmaan sa Terorismo]] &quot;, pag-atake sa [[Afghanistan]] upang atakihin ang mga [[Taliban]] na kaanib ng mga Al-Qaeda, at nakakabisa ang [[Batas Pangkamakabayan ng Estados Unidos]]. Maraming mga ibang bansa rin pinalakas ang kanilang laban sa terorismo na batas at mga pinalawak na pagpapatupad ng batas kapangyarihan. Ang ilang mga American [[stock exchange]] ay nanatiling sarado na para sa ang magpahinga ng linggong iyon matapos pagsunod ng mga atake, at nagkaroon ng isang malaking pagkalugi sa muling pagbubukas, lalo na sa industriyang eroplano at insurance. Ang pagkasira ng bilyun-bilyong dolyar halaga ng mga opisina ng puwang na sanhi ng malubhang pinsala sa ekonomiya ng [[Manhattan]].

== Mga pag-atake ==
[[Talaksan:National_Park_Service_9-11_Statue_of_Liberty_and_WTC_fire.jpg|thumb|Ang Twin Towers kuha mula sa Lungsod ng [[New Jersey]]]].
Noong umaga ng 11 Setyembre 2001, labinsiyam na nangha-hijack ang kumuha sa kontrol ng apat na eroplanong pangkalakalan na mga pupuntahang [[San Francisco]] papuntang [[Los Angeles]] mula [[Boston]], [[Newark]] at [[Washington, D.C.]] ([[Washington Dulles International Airport]]).&lt;ref name=&quot;SecCounc&quot; /&gt; Noong 8:46&amp;nbsp;ng umaga, ang [[Amercan Airlines Flight 11]] ay tumama sa North Tower ng World trade Center, na sinundan ng [[United Airlines Flight 175]] na tumama sa South Tower noong 9:03&amp;nbsp;ng umaga.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ntsb.gov/info/Flight_%20Path_%20Study_AA11.pdf |title=Flight Path Study - American Airlines Flight 11 |publisher=National Transportation Safety Board |date=2002-02-19 |format=PDF}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ntsb.gov/info/Flight_%20Path%20_Study_UA175.pdf |title=Flight Path Study - United Airlines Flight 175 |publisher=National Transportation Safety Board |date=2002-02-19 |format=PDF}}&lt;/ref&gt; Isa pang pangkat ng mga nangha-hijack ay pinatama ang [[America Arilines Flight 77]] sa [[Pentagon]] noong 9:37&amp;nbsp;ng umaga.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ntsb.gov/info/Flight_%20Path_%20Study_AA77.pdf |title=Flight Path Study - American Airlines Flight 77 |publisher=National Transportation Safety Board |date=2002-02-19 |format=PDF}}&lt;/ref&gt; Ang ikaapat na eroplano na nagngangalang [[United Airlines Flight 93]] ay bumagsak sa Shanksville, Pennsylvania noong 10:30&amp;nbsp;ng umaga matapos mnakipag-agawan ang mga pasahero at nangha-hijack ng eroplano ng kontrol dito. Ang talagang dapat tamaan ng United Airlines Flight 93 ay sinasabing ang [[Kapitolyo ng Estados Unidos]] o ang [[Puting Kabahayan]].&lt;ref name=&quot;Chap7&quot;&gt;{{cite book |chapter=The Attack Looms |url=http://govinfo.library.unt.edu/911/report/911Report_Ch7.htm |year=2004 |title=9/11 Commission Report |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |accessdate=2008-07-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ntsb.gov/info/Flight%20_Path_%20Study_UA93.pdf |title=Flight Path Study - United Airlines Flight 93 |publisher=National Transportation Safety Board |date=2002-02-19 |format=PDF}}&lt;/ref&gt;

Habang hinahijack ang mga eroplano, ang mga nangha-hijack ay gumamit ng mga sandata para saksakin at/o patayin ang mga [[aviator|piloto]], mga [[tagapag-asikasong panghimpapawid]] at ang mga pasahero. Ang mga balita mula sa mga pasaherong tumatawag gamit ang mga cell phones ay nagsasabing ang mga kutsilyo rin ng mga nangha-hijack para sumaksak ng mga attendants at sa isang pangyayari, isang pasahero na naganap sa dalawang paghahaijack.&lt;ref name=911-ch1&gt;{{cite book|url=http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch1.pdf|title=9/11 Commission Report|chapter=Chapter 1.1: 'We Have Some Planes': Inside the Four Flights|year=2004|publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States|accessdate=2009-04-22|format=PDF|pages=4–14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0201/06/lklw.00.html |title=Encore Presentation: Barbara Olson Remembered |work=Larry King Live |publisher=CNN |date=2002-01-06 |accessdate=2008-11-12}}&lt;/ref&gt; Ang ilang mga pasahero ay nakagatawag gamit ang serbisyong [[eropono]] at ang kanilang mga [[teleponong selular]] &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.post-gazette.com/headlines/20010916phonecallnat3p3.asp |title=The phone line from Flight 93 was still open when a GTE operator heard Todd Beamer say: 'Are you guys ready? Let's roll' |publisher=Pittsburgh Post-Gazette |date=2001-09-16 |author=McKinnon, Jim |accessdate=2008-05-18 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225171951/http://old.post-gazette.com/headlines/20010916phonecallnat3p3.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://archives.cnn.com/2001/US/09/12/family.reacts/index.html |title=Relatives wait for news as rescuers dig |publisher=CNN |date=2001-09-13 |accessdate=2008-05-20 |archive-date=2008-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080522050524/http://archives.cnn.com/2001/US/09/12/family.reacts/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; at nakapagbigay ng mga detalye, kasama ang ilang nangha-hijack na nasa bawat eroplano, ang [[pangwisik na Mace|mace]] o iba pang uri ng lubhang mapaminsalang mga kimikang wisik, gaya ng [[gas na nakapagpapaluha]] o [[pambuga ng paminta]] ay nagamit at ang ibang tao ay nasaksak.&lt;ref name=&quot;wilgoren&quot;&gt;{{cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B03E5DB1038F930A2575AC0A9679C8B63 |title=On Doomed Flight, Passengers Vowed To Perish Fighting |author=Wilgoren, Jodi and Edward Wong |date=2001-09-13 |publisher=The New York Times |accessdate=2008-11-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.latimes.com/2006/apr/11/nation/na-moussa11 |title=Moussaoui Jury Hears the Panic From 9/11 |author=Serrano, Richard A. |publisher=Los Angeles Times |date=2006-04-11 |accessdate=2008-10-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2004/01/28/MNGQ04JEEH1.DTL |title=Hijackers used Mace, knives to take over airplanes |publisher=San Francisco Chronicle |date=2004-01-28 |author=Goo, Sara Kehaulani, Dan Eggen |accessdate=2008-11-12 }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CNN1&quot;&gt;{{cite news | last = Ahlers| first = Mike M. | title = 9/11 panel: Hijackers may have had utility knives | publisher= CBS News |date= 27 Enero 2004| url=http://www.cnn.com/2004/US/01/27/911.commis.knife/ | accessdate = 2006-09-07 }}&lt;/ref&gt;

Ang [[Komisyong 9/11]] ay nagsasabing ang dalawa sa mga nangha-hijack ay kabibili lang ng [[Leatherman]] multi-function hand tools.&lt;ref name=commission&gt;{{cite web| title=National Commission Upon Terrorist Attacks in the United States| url=http://www.9-11commission.gov/archive/hearing7/9-11Commission_Hearing_2004-01-27.htm| publisher=National Commission Upon Terrorist Attacks in the United States| accessdate=2008-01-24| date=2004-01-27}}&lt;/ref&gt; Isang flight attendant sa Flight 11, isang pasahero sa Flight 175, at mga pasahero sa Flight 93 ay nagsasabing ang mga nangha-hijack ay may mga bomba, ngunit ang isang pasahero ay nagsasabing ang mga bomba ay hindi tunay. Walang naiwang bakas ng mga pampasabog ang nakita sa mga lugar ng pagtama ng mga eroplano at pinaniniwalaan ng Komisyong 9/11 na ang mga bombang iyon ay malamang hindi tunay.&lt;ref name=911-ch1/&gt;

Sa United Airlines Flight 93, isang [[black box]] recordings ay nagpakita na ang mga kawani at ang mga pasahero ay nagtangkang agawin ang kontrol ng eroplano mula sa mga nangha-hijack matapos malaman na gamit sa mga tawag sa teleponong selular na ang mga kaparehong mga na-hijack na mga eroplano ay tumama sa mga gusali nang umagang iyon.&lt;ref name=&quot;WP93&quot;&gt;{{cite news |first=David |last=Snyder |title=Families Hear Flight 93's Final Moments |url=http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A12262-2002Apr18 |publisher=The Washington Post |date=2002-04-19 |accessdate=2008-04-23 |archive-date=2011-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110224024014/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A12262-2002Apr18 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ayon sa transkripto ng recorder ng Flight 93, isa sa mga nangha-hijack ay nagbigay ng hudyat na [[Yaw, pitch, at roll|i-rolyo]] ang eroplano kung malapit nang makuha ng mga pasahero at mga kawani ang kontrol sa nasabing eroplano.&lt;ref name=&quot;Fox93Xscript&quot;&gt;{{cite web |title=Text of Flight 93 Recording |publisher=Fox News |date=2006-04-12 |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,191520,00.html |accessdate=2008-04-22}}&lt;/ref&gt; Matapos noon, ang eroplano ay bumagsak sa isang palayan malapit sa Shanksville sa [[Stonycreek Township]], [[Kondado ng Somerset]], [[Pennsylvania]], noong 10:03:11&amp;nbsp;ng umaga local time (14:03:11 UTC). Si [[Khalid Sheikh Mohammed]], ang nagsagawa ng mga atake, ay nagsabi sa isang interview noong 2002 kasama ni [[Yosri Fouda]], isang mamahayag na [[al Jazeera]] na ang punterya ng Flight 93 ay ang [[Kapitolyo ng Estdos Unidos]], na nabugyan ng hudya na &quot;the Faculty of Law&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Fouda, Yosri and Nick Fielding |title=Masterminds of Terror |publisher=Arcade Publishing |year=2004 |pages=158–159}}&lt;/ref&gt; Tatlong gusali sa World Trade Center Complex ang bumagsak dahil sa pagkasira noong araw ng atake.&lt;ref name=&quot;WPCollapse&quot;&gt;{{cite news |first=Bill |last=Miller |title=Report Assesses Trade Center's Collapse |url=http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A11614-2002Apr30?language=printer |publisher=The Washington Post |date=2002-05-01 |accessdate=2008-04-23 |archiveurl=https://archive.today/20120524210245/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A11614-2002Apr30?language=printer |archivedate=2012-05-24 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ang South Tower (2 WTC) ay bumagsak noong 9:59&amp;nbsp;ng umaga, matapos masunog ng 56 na minuto sa apoy na dulot ng pagtama ng United Airlines Flight 175.&lt;ref name=&quot;WPCollapse&quot; /&gt; Ang North Tower (1WTC) ay bumagsak noong 10:28&amp;nbsp;ng umaga, matapos masunog ng mahigit kumulang na 102 na minuto.&lt;ref name=&quot;WPCollapse&quot; /&gt; Nang bumagsak ang North Tower, nagkalat ang mga kalat ng guhong gusali na nakasira sa gusaling nagngangalang 7 World Trade Center (7 WTC). Ang katatagan ng gusali ay napahina pa ng mga apoy at tuluyang bumagsak noong 5:20&amp;nbsp;ng tanghali.&lt;ref name=&quot;NIST-june2004&quot;&gt;{{cite web |year = 2004 |url = http://wtc.nist.gov/progress_report_june04/appendixl.pdf | format = PDF | title = Interim Report on WTC 7 | work = Appendix L | publisher = National Institute of Standards and Technology |accessdate = 2007-08-20}}&lt;/ref&gt;

Ang mga pag-atake ay nakalikha ng malakihang kaguluhan sa mga samahan sa balita at ang mga [[tagapagtaban ng trapiko sa himpapawid]] ng Estados Unidos. Lahat ng pandaigdigang air traffic na pangsibilyan ay pinagbawal muna sa Estados Unidos ng tatlong araw.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Profiles of 9/11 - About 9/11 |url=http://www.biography.com/profiles-of-9-11/about911.jsp |work=[[The Biography Channel]] |publisher=[[A&amp;E Television Networks]] |accessdate=2007-12-12}}&lt;/ref&gt; Ang mga eroplanong papunta na ay pinapabalik sa mga [[paliparan]] ng mga kalapit na bansa gaya ng [[Kanada]] at [[Mehiko]]. Ang mga balita noong araw na iyon ay hindi pa kumpirmado at may mga hindi-makatotohanang balita. Isa sa mga laganap na balita ay nagbabalita ng isang [[bomba sa kotse]] na natigil sa himpilan ng [[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] sa Washington, D.C.&lt;ref name=errors2&gt;{{cite web |last=Miller |first=Mark |title=Broadcasting and Cable |url=http://www.broadcastingcable.com/article/CA240241.html |date=2002-08-26 |work=[[Broadcasting &amp; Cable]] |publisher=[[Reed Business Information]] |accessdate=2008-02-15}}&lt;/ref&gt; Matapos magbalita nang unang pagkakataon sa pag-atake sa Pentagon, ang [[CNN]] at ang iba pang midya ay nagbalita na isang apoy ang tumupok sa [[Pasyalang Pangmadla ng Washington]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edition.cnn.com/TRANSCRIPTS/0109/11/bn.03.html |title=CNN.com&amp;nbsp;— Transcripts |accessdate=2008-05-02 |date=2001-09-11 |publisher=CNN |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172114/http://edition.cnn.com/TRANSCRIPTS/0109/11/bn.03.html%20 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ISa pang balita ay lumabas ng linya ng [[Kalapian ng mga Mamamahayag]] na nagsasabing ang Delta Air Lines airliner—[[Flight 1989]]—ay na-hijack. Ang balitang ito ay isang pagkakamali at ang eroplano ay sinabing isang paglalarawan ng isang panganib ng pagha-hijack nunit ito ay nagbigay ng balita sa mga controller at lumapag nang ligtas sa [[Cleveland, Ohio]].&lt;ref name=&quot;wkyc&quot;&gt;{{cite web | last = O'Mara| first = Michael | title = 9/11: 'Fifth Plane' terror alert at Cleveland Hopkins Airport | publisher= WKYC News |date=2006-09-11| url=http://www.wkyc.com/news/news_article.aspx?storyid=56706 | accessdate = 2009-09-08}}&lt;/ref&gt;

== Mga nasira ==
=== World Trade Center ===
Ang [[World Trade Center]] ay tinamaan ng dalawang na-hijacked na eroplano at pareho silang bumagsak malipas ang dalawang oras.
&lt;gallery&gt;
Talaksan:World-Trade-Center 9-11.jpg|Ang kasukdulan ng mga pangyayari noong Setyembre 11
Talaksan:6-wtc-photo.jpg|Mga labi ng &quot;Lupang Sero&quot; ng World Trade Center 
Talaksan:September 14 2001.jpg|14 Setyembre 2001 
Talaksan:September 17 2001.jpg|17 Setyembre 2001 
Talaksan:State Department Images WTC 9-11 Welders in the North Tower.jpg|Paghalungkat sa mga labi ng World Trade Center
&lt;/gallery&gt;
Dagdag pa sa mga nasira na twin towers may mga gusali rin sa World Trade Center site na nawasak o malubhang nasira gaya ng [[7 World Trade Center]], [[6 World Trade Center]], [[5 World Trade Center]], [[4 World Trade Center]], [[Marriott World Trade Center (3 WTC)]], at ang hugnayan ng [[Lunduyang Pampananalapi ng Daigdig]] at [[Griyegong Simbahang Ortodokso ni San Nikolas]].&lt;ref name=&quot;wtcstudy&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.fema.gov/rebuild/mat/wtcstudy.shtm |title=World Trade Center Building Performance Study |month=May | year=2002 |publisher=FEMA |accessdate=2007-07-12}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Gusali ng Bangkong Deutsche]] sa kahabaan ng [[Daang Liberty]] sa World Trade Center complex ay iniwanan matapos ang mga atake dahil sa pagiging hindi kanais-nais, kundisyon na nakalalason sa loob ng office tower, at sumasailalim sa pagbubuwag ng gusali.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fema.gov/pdf/library/fema403_ch6.pdf |title=World Trade Center Building Performance Study - Bankers Trust Building |month=May | year=2002 |publisher=FEMA |accessdate=2007-07-12|format=PDF}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=The Deutsche Bank Building at 130 Liberty Street | publisher=Lower Manhattan Construction Command Center| url=http://www.renewnyc.com/plan_des_dev/130Liberty/default.asp | accessdate=2007-07-12}}&lt;/ref&gt;

=== Ang pentagon ===
Ang na-hijacked na [[American Airlines Flight 77]] ay tumama sa Pentagon na kumitil sa 189 na katao na binubou ng 64 na katao mula sa eroplano at 125 na katao na nagtatrabaho sa Pentagon.&lt;ref&gt;[http://www.pentagon.mil/home/features/2008/0908_dedication/ DefenseLink.mil - Pentagon Memorial Dedication] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722212740/http://www.pentagon.mil/home/features/2008/0908_dedication/ |date=2011-07-22 }} (accessed 27 Mayo 2009)&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt;
Talaksan:Aerial_view_of_the_Pentagon_during_rescue_operations_post-September_11_attack.JPEG|Ang crash site ng Pentagon 
Talaksan:Pentagon video security4.jpg|Isang kuha ng security video sa pagtama ng eroplano sa Pentagon
&lt;/gallery&gt;

=== Shanksville, Pennsylvania ===
Ang ikaapat na eroplano ay tumama sa palayan malapit sa Shanksville sa Pennsylvania na ang dapat titirahin ay ang [[Kapitolyo ng Estados Unidos]] o ang [[Puting Tahanan]].

&lt;gallery&gt;
Talaksan:UA93 crash site noborder.jpg|Crash site sa Shanksville
&lt;/gallery&gt;

== Mga nasawi ==
{| class=&quot;bordered infobox&quot; width=&quot;280px&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
!colspan=&quot;3&quot;| Mga nasawi (maliban sa mga nangha-hijack)
|-
!rowspan=&quot;3&quot;| Lungsod ng Bagong York
| [[World Trade Center]]
| 2,604 namatay at 24 ay nawawala pa rin simula ng pangyayari&lt;ref name=&quot;hirschkorn&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.nysun.com/new-york/missing-doctor-added-to-list-of-9-11-victims/81626/ |title=2008 9/11 Death Toll |date=Hulyo 2008 |publisher=Associated Press |accessdate=2006-09-11 |archive-date=2008-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205021652/http://www.nysun.com/new-york/missing-doctor-added-to-list-of-9-11-victims/81626/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[American Airlines Flight 11|American 11]]
| 87&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/lists/by-location/page93.html |title=American Airlines Flight 11 |publisher=CNN |accessdate=2006-09-07}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[United Airlines Flight 175|United 175]]
| 59&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/lists/by-location/page100.html |title=United Airlines Flight 175 |publisher=CNN |accessdate=2006-09-07}}&lt;/ref&gt;
|-
!rowspan=&quot;2&quot;| Arlington
| [[Pentagon]]
| 125&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/lists/by-location/page88.html |title=American Airlines Flight 77 |publisher=CNN |accessdate=2006-09-07}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[American Airlines Flight 77|American 77]] || 59&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/lists/by-location/page96.html |title=American Airlines Flight 77 |publisher=CNN |accessdate=2006-09-07}}&lt;/ref&gt;
|-
! Shanksville
| [[United Airlines Flight 93|United 93]]
| 40&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.post-gazette.com/headlines/20011028flt93mainstoryp7.asp |title=Flight 93: Forty lives, one destiny |publisher=Pittsburgh Post-Gazette |date=Oktubre 2001 |last=Roddy |first=Dennis B. |authorlink=Dennis Roddy |accessdate=2006-09-07 |archive-date=2006-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061205063710/http://post-gazette.com/headlines/20011028flt93mainstoryp7.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Kabuuan
| 2,974 ang patay ngunit 24 pa rin ang itinalagang nawawala.
|}
Umabot sa 2,993 ang bilang ng mga namatay.&lt;ref&gt;http://newsnidea.com/12739/history-of-911-twin-towers-of-the-world-trade-center-photos/{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} History of 9/11 Twin Towers of the World Trade Center (Photos)&lt;/ref&gt; Ang mga namatay ay ang 19 na nangha-hijack, 246 sa apat na eroplano (ngunit walang nakaligatas sa mga pagtama ng mga eroplno), 2,603 sa Lungsod ng Bagong York sa World Trade Center at sa paligid nito, at 125 naman sa Pentagon.&lt;ref name=&quot;Chrono&quot;&gt;{{cite web| url = http://archives.cnn.com/2001/US/09/11/chronology.attack/index.html| title = Setyembre 11: Chronology of terror| publisher = CNN| accessdate = 2006-09-07| archive-date = 2004-11-12| archive-url = https://web.archive.org/web/20041112020231/http://archives.cnn.com/2001/US/09/11/chronology.attack/index.html| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2006/US/05/16/pentagon.video/index.html|title=First video of Pentagon 9/11 attack released|date=16 Mayo 2006|publisher=CNN|accessdate=2006-09-10}}&lt;/ref&gt; Dagdag pa roon, may 24 na tao ang itinatalang nawawala.&lt;ref name=&quot;hirschkorn&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.september11victims.com/september11victims/STATISTIC.asp |title=24 Remain Missing |date=2006, Agosto 12 |publisher=Setyembre 11 Victims |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071218170906/http://www.september11victims.com/september11victims/STATISTIC.asp |archivedate=2007-12-18 |accessdate=2006-09-07 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Lahat ng mga nasawi ay ay mga sibilyan maliban sa 55 mga tauhang militar.&lt;ref&gt;{{cite news |author=Stone, Andrea |url=http://www.usatoday.com/news/sept11/2002-08-20-pentagon_x.htm |title=Military's aid and comfort ease 9/11 survivors' burden |publisher=USA Today |date=2002-08-20 |accessdate=2008-05-20}}&lt;/ref&gt; Mahigit sa 90 na mga bansa ay nasawian ng kani-kanilang mga mamamayan &lt;ref&gt;{{cite web| last=Walker| first=Carolee| title=Five-Year 9/11 Remembrance Honors Victims from 90 Countries| url=http://www.america.gov/st/washfile-english/2006/September/20060911141954bcreklaw0.9791071.html| publisher=[[United States Department of State]]| date=2006-09-11| accessdate=2008-05-18| archiveurl=https://web.archive.org/web/20080115102024/http://www.america.gov/st/washfile-english/2006/September/20060911141954bcreklaw0.9791071.html| archivedate=2008-01-15| url-status=live}}&lt;/ref&gt; kasama na ang 15 mula sa Pilipinas.&lt;ref&gt;http://filipinolibrarian.blogspot.com/2006/07/ground-zero-911.html Ground Zero, 9/11&lt;/ref&gt;

== Mga umatake ==
Ang mga umatake ay kasapi ng Al-Qaeda. Ang mga kasangkot na kasapi ng grupo ay sina [[Osama bin Laden]], [[Khalid Sheikh Mohammed]] at iba pang mga kasapi.

== Pangmatagalan na mga bunga ==
=== Ang ekonomiya ===
Ang mga atakeng ito ay may napalaking bunga sa ekonomiya ng Estados unidos at sa pandaigdigang mga pamilihan.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Makinen, Gail |url=http://www.fas.org/irp/crs/RL31617.pdf |title=The Economic Effects of 9/11: A Retrospective Assessment |page=17 |date=2002-09-27 |work=Congressional Research Service |publisher=[[Library of Congress]] |accessdate=2008-05-21 |format=PDF |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172027/https://fas.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang [[New York Stock Exchange]] (NYSE), ang [[American Stock Exchange]] (AMEX) at ang [[NASDAQ]] ay sarado noong ika-11&amp;nbsp;ng Styembre hanggang sa ika-17&amp;nbsp;ng Setyembre. Nang magbukas ang mga [[stock exchange]], ang [[Dow Jones Industrial Average]] (DJIA) stock market index ay bumaba ng 684 na puntos, o 7.1 na bahagdan (percent), sa 8921, na isang record-breaking na pagbaba sa loob ng isang araw.&lt;ref&gt;{{cite web| title=Markets reopen, plunge| last=Barnhart| first=Bill| url=http://www.chicagotribune.com/business/chi-010917markets,1,2882341.story| publisher=Chicago Tribune| date=2001-09-17| accessdate=2008-05-03}}&lt;/ref&gt;

=== Mga bunga sa kalusugan ===
Ang libu-libong tonelada ng mga nakakalasong mga bahagi na bunga ng pagbagasak ng Twin Towers ay may higit sa 2,500 na contaminants kasama na ang ilang mga kilalang carcinogen.&lt;ref&gt;{{cite news| first=Anita |last=Gates |title=Buildings Rise from Rubble while Health Crumbles |publisher=[[The New York Times]] |date=2006-09-11 |url=http://www.nytimes.com/2006/09/11/arts/television/11dust.html?ref=nyregionspecial3 |accessdate=2008-05-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/imagepages/2006/09/05/nyregion/20060905_HEALTH_GRAPHIC.html |title=What was Found in the Dust |publisher=New York Times |date=5 Setyembre 2006|accessdate=2006-09-08}}&lt;/ref&gt; Ag mga ito ay humantong sa mga [[sakit]] na natamo ng mga nanliligtas na marami sa kanila ay nagsasabing may exposure sila sa mga bahaging natira.&lt;ref name=&quot;DustDeath&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.nytimes.com/2006/05/13/nyregion/13symptoms.html| title=Tracing Lung Ailments That Rose With 9/11 Dust| last=DePalma| first=Anthony| date=2006-05-13| publisher=The New York Times| accessdate=2008-05-03}}&lt;/ref&gt; Ang isang halimbawa ay ang NYPD Officer Frank Marci ay namatay sa kanser sa baga na kumalat sa kanyang katawan noong 3 Setyembre 2007; ang kanyang pamilay ay nagsasabing ang kanser na iyon ay dulot o bunga ng napakahabang oras sa sayt na iyon at sila ay tumalaga sa mga benepisyo na ibibigay ng pamahalaan ng Lungsod ng Bagong York.&lt;ref&gt;{{cite news| last=Shapiro| first=Rich| title=Cancer ends his fitness life after toil at the Pit| publisher=New York Daily News| date=2007-09-10| url=http://www.nydailynews.com/news/2007/09/10/2007-09-10_cancer_ends_his_fitness_life_after_toil_.html| accessdate=2008-05-03| archive-date=2018-12-25| archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172445/https://www.nydailynews.com/news/cancer-ends-fitness-life-toil-pit-article-1.242993| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Mga pag-aalala ==
[[Talaksan:Wtc-2004-memorial.jpg|thumb|left|Ang [[Papintuhong May Liwanag]]]]
Matapos ang trahedya, iba't ibang mga pag-aalala at vigil ang ginawa sa ibat-ibang parte ng mundo.&lt;ref&gt;{{cite news | title = Honoring the fallen, From New York to Texas, Americans pay respect to the victims of terrorism| publisher = [[The Dallas Morning News]]| date= 2001-09-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | last = Ahrens| first = Frank | title = Sorrow's Legions; Washingtonians Gather With Candles, Prayers And a Shared Grief| publisher = Washington Post| date= 2001-09-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title = Bush Thanks Canadians for Helping After 9/11| publisher = [[Fox News Channel|Fox News]]| date= 2004-12-01| url = http://www.foxnews.com/story/0,2933,140098,00.html| accessdate = 2007-07-21 }}&lt;/ref&gt; Karagdagan, maraming mga larawan ang inilagay sa [[Lupang Sero]]. Isang nakakakita ay naglarawan na hindi &quot;makaalis sa mga mukha mga inosenteng mga biktimang namatay. Ang kanilang mga larawan ay nakikita kahit saan, sa mga telepono, mga ilaw sa lansangan, mga pader ng mga trambiya. Ang lahat ay nagpatanda sa akin ng isang napakalaking libingan, mga taong tahimik at malungkot, ngunit sobrang bait din. noon, ang Bagong York ay nagbigay sa akin ng malamig na pakiramdam; ngayon ang mga tao ay nagtutulungan para matulungan ang isa't isa.&quot;&lt;ref name=&quot;Sigmund&quot;&gt;{{cite web | publisher=Construction Equipment Guide | first=Pete | last=Sigmund | date=2001-09-26 | accessdate=2008-01-24 | title=Crews Assist Rescuers in Massive WTC Search | url=http://www.cegltd.com/story.asp?story=1531&amp;headline=Crews%20Assist%20Rescuers%20in%20Massive%20WTC%20Search | archive-date=2008-02-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080224043838/http://www.cegltd.com/story.asp?story=1531&amp;headline=Crews%20Assist%20Rescuers%20in%20Massive%20WTC%20Search | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ang ilan sa mga unang pag-aalala, ang [[Papintuhong May Liwanag]] (''Tribute in Light'' sa Ingles), ay ang paglalagay ng 88 na ilaw sa mga paanan ng Wprld Trade Center na umilaw ng dalawang tuwid na ilaw sa langit..&lt;ref&gt;{{cite news| title = Tribute in light to New York victims| publisher = BBC News| date= 2002-03-06| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/1857699.stm| accessdate = 2007-07-21 }}&lt;/ref&gt; Sa Bagong York, ang [[Paligsahan para sa Pook na Bantayog ng World Trade Center]] ay iginawad para makagawa ng disenyo para sa isang kanais-nais na pag-aalala sa lugar.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wtcsitememorial.org/about.html |title=About the World Trade Center Site Memorial Competition |accessdate=2008-09-12 |publisher=World Trade Center Site Memorial Competition |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172259/http://wtcsitememorial.org/about.html%20 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang nanalong disenyo, ''[[National Setyembre 11 Memorial &amp; Museum|Reflecting Absence]]'', ay napili noong Agosto 2006 at binubuo ng pares ng sumasalamin na palanguyan sa mga paanan ng mga tore, na pinalilibutan ng isang listahan ng mga pangalan ng mga biktima sa isang lugar ng pag-aalala sa ilalim ng lupa.&lt;ref&gt;{{cite web| author2 = [[Kalapian ng mga Mamamahayag]]| title = WTC Memorial Construction Begins| publisher = [[CBS News]]| date = 2006-03-06| url = http://www.cbsnews.com/stories/2006/03/13/national/main1393070.shtml| accessdate = 2007-07-22| archive-date = 2018-12-25| archive-url = https://web.archive.org/web/20181225172053/https://www.cbsnews.com/news/wtc-memorial-construction-begins/| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; Ang mga plano para sa museo sa sayt ay naitigil, kasunod ng pag-iwan sa [[International Freedom Center]] sa reaksiyon ng mga mungkahi ng mga pamilya ng maraming mga biktima.&lt;ref&gt;{{cite news| last=Dunlap| first=David| title=Governor Bars Freedom Center at Ground Zero| url=http://www.nytimes.com/2005/09/29/nyregion/29freedom.html| publisher=The New York Times| date=2005-09-25| accessdate=2008-05-21}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Liwasang ng Pentagon]] ay natapos at ibinukas sa publiko sa ika-7 pagdiriwang ng mga atake, 11 Setyembre 2008.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Nick |last=Miroff |title=Creating a Place Like No Other |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/10/AR2008091000018.html |work=[[The Washington Post]] |publisher=[[The Washington Post Company]] |date=2008-09-11 |accessdate=2008-09-12 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |first=Nick |last=Miroff |title=A Long-Awaited Opening, Bringing Closure to Many |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/11/AR2008091100579.html?hpid=topnews |work=The Washington Post |publisher=The Washington Post Company |date=2008-09-11 |accessdate=2008-09-11 }}&lt;/ref&gt; Ito ay binubuo ng isang pinagandang tanawin na may 184 na upuan na nakaharap sa Pentagon.&lt;ref name=&quot;dwyer-may2007&quot;&gt;{{cite news |last=Dwyer |first=Timothy |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/25/AR2007052502284.html |title=Pentagon Memorial Progress Is Step Forward for Families |date=2007-05-26 |publisher=The Washington Post |accessdate=2008-05-21}}&lt;/ref&gt; Nang ayusin ang Pentagon noong 2001-2002, isang pribadong kapilya at isang pag-aalalang panloob ay isinali na mattagpuan sa mismong lugar na kung saan tumama ang Flight 77 sa gusali.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.defenselink.mil/photos/newsphoto.aspx?newsphotoid=4018 |title=DefenseLINK News Photos - Pentagon's America's Heroes Memorial |publisher=Department of Defense |accessdate=2007-07-24 |archive-date=2009-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091130081905/http://www.defenselink.mil/photos/newsphoto.aspx?newsphotoid=4018 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Sa Shanksville isang permanenteng [[Flight 93 National Memorial]] ay nakaplano na maglagay ng nalilok na mga puno na bumubou ng pabilog sa sayt na nahati ng daanan ng eroplano habang ang wind chime ay humahawak sa ngalan ng mga biktima.&lt;ref&gt;{{cite web| author2 = [[Kalapian ng mga Mamamahayag]]| title = Sept. 11 Flight 93 Memorial Design Chosen| publisher = [[Fox News Channel|Fox News]]| date= 2005-09-08| url = http://www.foxnews.com/story/0,2933,168821,00.html| accessdate = 2007-07-22}}&lt;/ref&gt; Isang panandaliang pag-aalala ang nasa 500 yardo ang layo sa lugar ng pagtama.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nps.gov/flni |title=Flight 93 Memorial Project |publisher=Flight 93 Memorial Project / National Park Service |accessdate=2008-04-14}}&lt;/ref&gt; Ang mga mamamatay sunog ng Lungsod ng Bagong York ay nagbigay ng pag-aalala sa [[Kagawaran ng Kusang-loob na Mamumuksa ng Sunog ng Shanksville]]. Ito ay isang krus na gawa sa bakal na mula sa World trade Center at nakatayo sa isang maliit na plataporma na hugis Pentagon.&lt;ref&gt;{{cite news
|last=Ganassi
|first=Michelle
|title=NY firefighter donating steel to Shanksville
|url=http://www.dailyamerican.com/articles/2008/08/22/news/news/news808.txt
|date=2008-08-25
|work=Daily American
|accessdate=2008-08-22
}}{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; It was installed outside the firehouse on 25 Agosto 2008.&lt;ref&gt;{{cite news
|last=Gaskell |first=Stephanie
|title=Pa. site of 9/11 crash gets WTC beam |url=http://www.nytimes.com/2008/05/05/us/05memorial.html
|date=2008-08-25
|work=New York Daily news
|accessdate=2008-08-25}}&lt;/ref&gt;

Marami pang mg permanenteng mga pag-aalala ang itinatayo kung saan, at mga kaloob pangkapahaman at pagtlong ay naitatag ng mga pamilya ng biktim, kasama ng ilang mga samahan at iba pa.&lt;ref&gt;{{cite news| last=Fessenden| first=Ford| title= 9/11; After the World Gave: Where $2 Billion in Kindness Ended Up| url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9505E3DB1030F93BA25752C1A9649C8B63| publisher=The New York Times| date=2002-11-18| accessdate=2008-05-21}}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

== Mga kawing panlabas ==
* [http://www.9-11commission.gov/ National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States] ''punong komisyong websayt''
* [http://memory.loc.gov/ammem/collections/911_archive/ 11 Setyembre 2001, Documentary Project] mula sa [[Silid aklatan ng kongreso]] ng Estados Unidos, ''Memory.loc.gov''
* [https://web.archive.org/web/20130103063415/http://lcweb2.loc.gov/diglib/lcwa/html/sept11/sept11-overview.html 11 Setyembre 2001, Web Archive] mula sa [[Silid aklatan ng kongreso]] ng Estados Unidos, ''Minerva''
* [http://911digitalarchive.org/ Setyembre 11 Digital Archive: Saving the Histories of 11 Setyembre 2001] mula sa ''Sentro para sa Kasaysayan at Makabagong Midya'' at ang ''Proyektong Pangkasaysayang Panlipunan ng Amerika/Sentro ng Midya at Pag-aaral''
* {{dmoz|Society/Issues/Terrorism/Incidents/September_11,_2001}}
* [http://www.thememoryhole.org/911/fdny_dispatches.htm New York Fire Department audio tapes from 11 Setyembre 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100513033137/http://www.thememoryhole.org/911/fdny_dispatches.htm |date=2010-05-13 }} mula sa ''TheMemoryHole.org''
* [[s:Verbatim Transcript of Combatant Status Review Tribunal Hearing for ISN 10024|DoD: Khalid Sheikh Mohammed Verbatim Transcript of Combatant Status Review Tribunal Hearing for ISN 10024]], mula sa WikiSource
* [http://www.defenselink.mil/news/commissionsCo-conspirators.html Sept. 11 Co-Conspirators] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091130081910/http://www.defenselink.mil/news/commissionsCo-conspirators.html |date=2009-11-30 }} mula sa [[Kagawaran ng Pagtatangol ng Estados Unidos]] sa komisyong Hukbo kasama ang mga ksaong dokumento kay Khalid Sheikh Mohammed at iba pa.
* [http://www.thememoryhole.org/911/joint-report/ Joint Inquiry into Intelligence Community Activities before and after the Terrorist Attacks of 11 Setyembre 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100513040245/http://www.thememoryhole.org/911/joint-report/ |date=2010-05-13 }} mula sa ''TheMemoryHole.org''

=== Multimidya ===
* [http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/trade.center/multimedia.day.html CNN.com] - Arkibo ng Video, mula sa ikauna at ikalawang mga eroplano.
* [http://channel.nationalgeographic.com/channel/inside911/ Inside 9/11] - [[Samahan ng National Geographic]]
* [http://www.time.com/time/photoessays/shattered/ Time.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110426162005/http://www.time.com/time/photoessays/shattered/ |date=2011-04-26 }} - 'Shattered: a remarkable collection of photographs', [[James Nachtwey]]
* [http://www.interactivepublishing.net/september/ 11 Setyembre 2001 Screenshot Archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010916223638/http://www.interactivepublishing.net/september/ |date=2001-09-16 }} - Pagkukuhanan ng 230 na retrato mula sa mga balitang websayt sa buong mundo.
* {{newseum front page archive|month=09|day=12|year=01}}

=== Mga pag-aalala ===
* [http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/ CNN Setyembre 11 Memorial] - Talaan ng mga biktima at mga retrato.

[[Kategorya:Kasaysayan ng Estados Unidos]]
[[Kategorya:Relihiyon at karahasan]]
[[Kategorya:Terorismo]]
[[Kategorya:Mga kontrobersiyang kaugnay ng Islam]]
[[Kategorya:2001]]</text>
      <sha1>jtbvzrpnz7vxnjsptpq65kldoyg3r2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Khloé Kardashian</title>
    <ns>0</ns>
    <id>105918</id>
    <revision>
      <id>2212287</id>
      <parentid>2188971</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:47:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11589" sha1="jm275w94stlfs1nngczs0tewtt4rn1e" xml:space="preserve">{{Orphan|date=Agosto 2011}}
{{cleanup-translation|date=Nobyembre 2009}}
{{copyedit|date=Nobyembre 2009}}

{{Infobox person
| name = Khloé Kardashian
| image = Khloe_Kardashian_2009.jpg
| image_size =
| caption = Khloé Kardashian sa pagtungo niya sa [[Maxim (magazine)|Maxim]]'s 10th Annual  Santa Monica, CA noong 13 Mayo 2009
| birth_name = Khloé Alexandra Kardashian
| birth_date = {{birth date and age|1984|06|27|}}
| birth_place = [[Los Angeles, California]], [[United States|U.S.]]
| nationality = [[United States|Americkano]]
| known_for = Reality show ''[[Keeping Up with the Kardashians]]'', ''[[The Apprentice (U.S. season 8)|The Celebrity Apprentice]]'',
| occupation = Entrepreneur&lt;br /&gt;Socialite&lt;br /&gt;Personalidad sa telebisyon&lt;br /&gt;Personalidad sa radyo&lt;br /&gt;Modelo
| years_active = 2007–kasalukuyan
| height = {{height|ft=5|in=9|wiki=yes}}
| partner = [[Lamar Odom]]
| parents = [[Robert Kardashian]]&lt;br /&gt;[[Kris Jenner]]
| relatives = [[Kim Kardashian]](kapatid)&lt;br /&gt;[[Kourtney Kardashian]](kapatid)&lt;br /&gt;[[Rob Kardashian|Robert Kardashian Jr.]](kapatid)
&lt;br /&gt;[[Kendall Jenner]] (kalahating kapatid)&lt;br /&gt;[[Kylie Jenner]] (kalahating kapatid)&lt;br /&gt;Burt Jenner (kapatid sa labas)&lt;br /&gt;Casey Jenner (kapatid sa labas)&lt;br /&gt;Brandon Jenner (apatid sa labas)&lt;br /&gt;[[Brody Jenner]] (kapatid sa labas)
}}

Si '''Khloé Alexandra Kardashian''' (ipinanganak 27 Hunyo 1984) ay isang [[United States|Amerikanong]] personalidad sa telebisyon at radyo, [[celebutante]], at [[socialite]]. Kilala siya sa pagganap niya sa ''[[Keeping Up with the Kardashians]]'' at '' [[Kourtney and Khloé Take Miami]]''.

== Personal na buhay ==
May lahi si Khloe na [[Armenya|Armeniyanong]] sa ama at [[Scotland|Scottish]]-[[Olandes]] sa ina descent.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.kimkardashian.com/cgi-bin/mt/mt-search.cgi?tag=Armenian&amp;IncludeBlogs=13&amp;IncludeBlogs=13 |access-date=2009-09-25 |archive-date=2020-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601213255/http://www.kimkardashian.com/cgi-bin/mt/mt-search.cgi?tag=Armenian&amp;IncludeBlogs=13&amp;IncludeBlogs=13%2F |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ipinanganak siya sa [[Los Angeles, California]]&lt;ref name=askmen&gt;{{cite web|url=http://www.askmen.com/women/celeb_profiles_model_60/70_khloe_kardashian.html#bio|title=Khloe Kardashian Biography|publisher=Askmen.com|accessdate=2008-05-01|archive-date=2012-04-21|archive-url=https://www.webcitation.org/675TJfNKy?url=http://www.askmen.com/celebs/women/celeb_profiles_model_60/70_khloe_kardashian.html#bio|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; sa abogadong si [[Robert Kardashian]] at kay [[Kris Jenner|Kris Jenner (née Houghton)]]. Namatay si Robert noong 30 Setyembre 2003.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cnn.com/2003/US//10/01/OJattorney.dead/|title=Former O.J. Simpson lawyer, Kardashian, dies|date=2003-10-01|publisher=CNN.com|accessdate=2008-05-01}}{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Khloe's mother Kris divorced Robert in 1989 and married [[Olympic Games|Olympian]] [[Bruce Jenner]] in 1991.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0675/is_n1_v12/ai_14832566|title=First family of fitness - Bruce and Kris Jenner|last=Jordan|first=Peg|date=Enero 1994|publisher=American Fitness|accessdate=2008-05-01|archiveurl=https://archive.today/20120527061146/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0675/is_n1_v12/ai_14832566/|archivedate=2012-05-27|url-status=live}}&lt;/ref&gt; May apat siyang kapatid na babae: sina [[Kourtney Kardashian|Kourtney]] at [[Kim Kardashian]] at sina [[Kendall Jenner|Kendall]] at [[Kylie Jenner]], at isang nakababtang kapatid na lalaki, si [[Rob Kardashian|Rob]]. Meron din siyang tatlog kapatid na lalaki sa labas: Burt, Brandon, and [[Brody Jenner]], at isang kapatid na babae sa labas, si Casey Jenner.&lt;ref name=abcnews&gt;{{cite web|url=http://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=3887162&amp;page=1|title=The Kardashians: The Bradys Meet Reality TV|last=Marikar|first=Sheila|date=2007-11-20|publisher=abcnews.com|accessdate=2008-05-02}}&lt;/ref&gt;

Gaya nang nakikita sa ''[[Keeping Up with the Kardashians]]'', si Khloéay nagmamay-ari at nagpapatakbo ng isang tindahan ng damit, ang [[D-A-S-H]], sa [[Calabasas, California]] kasama nina Kourtney and Kim.

Matapos ang 6 na linggong nakikipag-relasyon, inannsyo ni Khloe na nobyo na niya ang [[NBA]] [[Los Angeles Lakers]] na manlalarong si [[Lamar Odom]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://omg.yahoo.com/news/khloe-kardashian-to-wed-within-the-next-two-weeks/28103?nc |access-date=2009-09-25 |archive-date=2009-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091001021617/http://omg.yahoo.com/news/khloe-kardashian-to-wed-within-the-next-two-weeks/28103?nc |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Magaganap ang kasalan sa Bel Air estate of music mogul [[Irving Azoff]] sa Linngo, Set 27.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://snarkfood.com/khloe-kardashian-and-lamar-last-minute-wedding-plans/34734/|title=Khloe Kardashian and Lamar Odom Last Minute Wedding Plans|publisher=SnarkFood.com|access-date=2009-09-25|archive-date=2009-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20091002211500/http://snarkfood.com/khloe-kardashian-and-lamar-last-minute-wedding-plans/34734/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Insidenteng DUI ===
Gaya nang napakita sa ''Keeping Up with the Kardashians'' noong 12 Nobyembre 2007 na pinamagatang &quot;Remembering Dad,&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tvguide.com/detail/tv-show.aspx?tvobjectid=290833&amp;more=ucepisodelist&amp;episodeid=7213430|title=''Keeping Up With the Kardashians'': Episode Guide|publisher=Tvguide.com}}&lt;/ref&gt; nahuli si Khloe dahil sa rasong [[driving under the influence]].&lt;ref name=abcnews /&gt; Hindi and aktwal na pangyayari ang ipinakita sa palabas kundi isang pagganap lamang.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.buddytv.com/articles/keeping-up-with-the-kardashians/keeping-up-with-the-kardashian-13590.aspx|last=Kubicek|first=John|date=2007-11-11|title=''Keeping Up With the Kardashians'': Episode 5 &quot;Remembering Dad&quot; Recap|publisher=BuddyTV.com|accessdate=2008-05-02|archive-date=2008-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20080419112906/http://www.buddytv.com/articles/keeping-up-with-the-kardashians/keeping-up-with-the-kardashian-13590.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ipinakitang ang rason nito ay ang paghihirap na dinadanas niya sa kapanahunan ng pag-alala sa pagkamatay ng kanyang ama.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://tv.yahoo.com/keeping-up-with-the-kardashians/show/remembering-dad/episode/152385;_ylt=Akb5y2w6SRfuG7oZnzLf_A3oFZB4|title=''Keeping Up With the Kardashians'': &quot;Remembering Dad&quot;, Season 2, Episode 5|publisher=tv.yahoo.com}}&lt;/ref&gt;

Noong 18 Hulyo 2008, Ihinathalang nahuli uli si Khloe dahil sa palabag niya sa probasyion para sa kanyang insidenteng DUI. Makukulong dapat siya ng 30 araw at sasali dapat siya sa isang programang pampagamot sa adiksiyon sa alkohol ng 3 linggo matapos makalaya. Pinalaya siya ng wala ang 3 oras dahil sa kasikipa ng kulungan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20213426,00.html|title=Khloe Kardashian Enters – and Leaves – Jail|last=Fleeman|first=Mike |author2=Lee, Ken|date=2008-07-18|publisher=people.com|accessdate=2008-12-19}}&lt;/ref&gt; Sa isang panayam matapos siya makulong sinabi ni Khloe na &quot;I'm still grateful that this happened to me, because I'm the one that gets to now really teach my family. I've learned a lot and now I'm always the advocate to my friends.&quot; (Nagpapasalamat ako na kahit nangyari sa akin ito, may natutunan ako. Ngayon ako na ang magiging halimbawa sa aking pamilya. Parati k ri itong ipaaalala sa aking mga kaibigan.)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pr.com/article/1117|title=Khloe Kardashian: The Keeping Up With The Kardashians Star on Her Hollywood Family, Dating and Reality TV|publisher=PR.com Interview with Khloé Kardashian}}&lt;/ref&gt;

== Trabaho ==
Noong 2007, naanyayahan si Khloe na gumanap sa isang bagong palabas sa [[E!]] na ''Keeping Up with the Kardashians'', isang reality show na umiikot sa buhay niya at sa mga kapatid niyang sina Kim and Kourtney. Simula pa ng palabas, naging malaki na ang bahagi niya dito, at nagkaroon na siya ng mga fans.&lt;ref name=askmen /&gt;

Is si Khloe na gumanap sa palabas ni [[Donald Trump]] na ''[[The Apprentice (U.S. season 8)|The Celebrity Apprentice]]''. Ipinalabas ito noong 2009.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nypost.com/seven/08222008/tv/donald_takes_khloe_125476.htm|title=Donald Takes Khole|last=Starr|first=Michael|date=2008-08-22|publisher=''The New York Post''|accessdate=2008-12-19|archive-date=2009-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090118210408/http://www.nypost.com/seven/08222008/tv/donald_takes_khloe_125476.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Lahat ng kalahok ay may charity; kay Khloe ay ang [[Robert Shapiro (lawyer)|Brent Shapiro Foundation for Alcohol and Drug Awareness]].&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/aponline/2009/01/08/arts/AP-TV-Celebrity-Apprentice.html?_r=1 Trump Rounds Up Celebs for New Season of the Apprentice] NY Times, 8 Enero 2009&lt;/ref&gt; Project Manager siya sa ikalawang pagsubok, at nanalo ang kupunan niya kaya nakakuha siya ng [[United States dollar|$]]20,000 para sa kanyang charity. Umalis siya sa palabas sa ika-6 na kabanata dahil sa kanyang DUI, na nalaman lamang ni Trump noong kabanatang iyon.

Noong Abril 2009, sina Kourtney and Khloé ay inanunsyong magkakaroon sila ng reality TV spin-off, na sumunod sa pagbubukas nila ng tindahan ng Dash sa[[Miami, Florida]]. Ang palabas ay ipinamagatang, ''[[Kourtney and Khloe Take Miami]]'', na ipinalabas sa [[E!]] noong 16 Agosto 2009&amp;nbsp;ng alas-10&amp;nbsp;ng gabi.&lt;ref&gt;[http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=8053 From The Futon Critic (21 Abril 2009)]&lt;/ref&gt; Sa gitnang taping, si Khloé ay nagtratrabaho sa isang radyo simula 29 Mayo 2009. Ito ay sa Miami [[Top 40 Mainstream]] outlet [[WHYI]] para sa isang lingguhang apat na oras na palabas..&lt;ref&gt;Nabawasan siya ng 20 timbang at lumabas siya sa cover ng Life and Style magasin
[http://www.radioandrecords.com/RRWebsite20/members/ShowHeadline.aspx?ContentID=49471&amp;ContentTypeID=106&amp;FormatId=5 &quot;Caution: Kardashian Brand Extension&quot; From R&amp;R (14 Mayo 2009)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090527111545/http://www.radioandrecords.com/RRWebsite20/members/ShowHeadline.aspx?ContentID=49471&amp;ContentTypeID=106&amp;FormatId=5 |date=2009-05-27 }}&lt;/ref&gt;

== Iba pang gawain ==
Kasama ng kanyang mga kapatid na sina, Kim and Kourtney, pagmamay-ari nila ang tindahan ng [[D-A-S-H]] sa Calabasas at Miami.

Noong Hunyo 2009, si Khloé at ang kanyang mga kapatid ay nakipagtulungan sa  Natural Products Association para gumawa ng isang teeth whitening pen na tiawag na Idol White.{{fact|date=Agosto 2011}}

== Mga paglabas sa telebisyon ==
* ''[[Kourtney and Khloe Take Miami|Kourtney and Khloé Take Miami]]'' (2009)
* ''[[Keeping Up with the Kardashians]]'' (2007–2009)
* ''[[Chelsea Lately]]'' (3 Enero 2008 and 20 Abril 2009)
* ''[[Celebrity Family Feud]]'' (2008)
* ''[[The Celebrity Apprentice]]'' (2009)
* ''[[Mad TV]]'' (2009)

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga kawing panlabas ==
* {{commonscat-inline}}
* [http://khloekardashian.celebuzz.com/ Khloé Kardashian Official Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907113831/http://khloekardashian.celebuzz.com/ |date=2008-09-07 }}
* [http://www.myspace.com/khloeakardashian1 Khloé Kardashian Official Myspace]
* {{imdb name|id=2835957|name=Khloé Kardashian}}
* [https://web.archive.org/web/20091122063653/http://www.eonline.com/uberblog/celebs/c134743_khloeacute_kardashian.html Khloe Kardashian] Bio, Pics and News from E!

[[Kategorya:Mga Amerikano]]</text>
      <sha1>jm275w94stlfs1nngczs0tewtt4rn1e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lindol sa Haiti noong 2010</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116445</id>
    <revision>
      <id>2212322</id>
      <parentid>2150060</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T18:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17630" sha1="kaud2e84xdh44bv5839kdo75l82o1zs" xml:space="preserve">{{FixBunching|beg}}
{{Lindol
|title =&lt;big&gt;Lindol sa Haiti noong 2010&lt;/big&gt;
|date = {{Start date|2010|01|12|21|53|09|Z|df=yes}}
|map = Haiti-2010-quake.png
|magnitude = 7.0 [[Moment magnitude scale|M&lt;sub&gt;w&lt;/sub&gt;]]
|depth= {{convert|6.2|mi|km}}
|location= {{Coord|18.4514|N|72.4452|W|display=inline,title}}
|countries affected = {{Flag|Haiti}}&lt;br /&gt;{{Flag|Dominican Republic}}&lt;br /&gt;{{Flag|Cuba}}&lt;br /&gt;{{Flag|Jamaica}}
|intensity = [[Mercalli intensity scale|MM]] X&lt;ref&gt;http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/pager/events/us/2010rja6/index.html&lt;/ref&gt;
|tsunami= Oo &lt;ref name=&quot;USGS_Haiti&quot;/&gt;
| aftershocks= 5.9, 5.5
|casualties = Nasa pagitan ng 100,000 at 316,000&lt;ref name=&quot;USGS_Haiti&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Columbia&quot;&gt;[https://www.cjr.org/behind_the_news/one_year_later_haitian_earthqu.php?page=all] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160130060859/http://www.cjr.org/behind_the_news/one_year_later_haitian_earthqu.php?page=all |date=30 Enero 2016 }}  ''[[Columbia Journalism Review]]'', &quot;Two Years Later, Haitian Earthquake Death Toll in Dispute&quot;, 20 Enero 2012&lt;/ref&gt;
}}

{{FixBunching|mid}}
{{wikinews|7.0 magnitude earthquake strikes off Haitian coast}}
{{FixBunching|end}}
Ang '''Lindol sa Haiti noong 2010''' ay isang [[lindol]] na nagtala ng 7.0 sa [[Eskalang sismolohikong Richter]] na tumama may {{convert|10|mi|km}} mula sa [[Port-au-Prince]], [[Haiti]] sa ganap na 04:53:09 PM (sa episentro) noong Martes 12 Enero 2010.&lt;ref name=&quot;USGS_Haiti&quot;&gt;{{Cite web | last =  | first =  | title = USGS Magnitude 7.0 - HAITI REGION | url = http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2010/us2010rja6/ | publisher =  | date =  | accessdate = 13 January 2010 | archive-date = 15 Enero 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100115110510/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2010/us2010rja6/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Ang lindol ay nagunita sa lalim ng {{convert|6.2|mi|km}}. Nakapagtala ang [[Heolohikal na Pagsisiyasat ng Estados Unidos]] ng ilang serye ng mga [[aftershock]], sampu sa mga ito ang mataas sa 5.0 na kalakhan,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/quakes_big.php|title=Latest Earthquakes M5.0+ in the World – Past 7 days|last=Earthquake Center|first=USGS|work=Earthquake Hazards Program|publisher=United States Geological Survery|accessdate=13 January 2010|archive-date=23 Disyembre 2010|archive-url=https://www.webcitation.org/5vC4K2OKx?url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/quakes_big.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; kasama na ang isang 5.9 at 5.5.

Karamihan sa mga pangunahing palatandaan sa Port-au-Prince ang nasira ng lindol, kasama na ang [[Pambansang Palasyo (Haiti)|Pambansang Palasyo ng Pangulo ng Haiti]], ang gusali ng [[Pambansang Asambleya ng Haiti|Pambansang Asambleya]], ang [[Katedral ng Port-au-Prince]] at hindi bababa sa isang [[pagamutan|ospital]].&lt;ref name=catholic&gt;{{cite news |first=Keith |last=Fournier |title=Devastating 7.0 Earthquake Hammers Beleagured Island Nation of Haiti |url=http://www.catholic.org/international/international_story.php?id=35181 |work=[[Catholic Online]] |publisher= |date=2010-01-13 |accessdate=2010-01-13 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511112454/http://www.catholic.org/international/international_story.php?id=35181 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=smh&gt;{{cite news |first=|last=|title=Quake 'levels Haiti presidential palace' |url=http://news.smh.com.au/breaking-news-world/hundreds-feared-dead-in-haiti-earthquake-20100113-m5d3.html |work=[[Sydney Morning Herald]] |publisher= |date=2010-01-13 |accessdate=2010-01-13}}&lt;/ref&gt; Iniulat ng [[Nagkakaisang mga Bansa]] na ang punong tanggapan ng [[Misyong Pagpapapanatag ng Nagkakaisang mga Bansa sa Haiti]], na matatagpuan sa kabisera, ay napinsala ng grabe ang bilat sa mga empleyado ang hindi makita.&lt;ref&gt;{{cite news |first=|last=|title= Statement from the Under-Secretary-General for Peacekeeping Operations Alain Le Roy |url=http://www.un.org/apps/sg/sgstats.asp?nid=4335 |work=[[United Nations]] |publisher= |date=2010-01-13 |accessdate=2010-01-13 }}&lt;/ref&gt;

== Detalye ng lindol ==
[[Talaksan:2010 haiti shake map.jpg|thumb|left|275px|USGS intensity map]]
Naganap ang lindol noong 12 Enero 2010, tinatayang {{convert|10|mi|km}} WSW mula sa [[Port-au-Prince]] sa lalim na {{convert|6.2|mi|km}} sa ganap na 16:53 [[UTC-5]].&lt;ref name=&quot;USGS_Haiti&quot; /&gt; Strong shaking with [[Mercalli intensity scale|MM]] VII was recorded in Port-au-Prince.&lt;ref&gt;[http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/pager/events/us/2010rja6/index.html &quot;PAGER – M 7.0 – HAITI REGION&quot;], [[Heolohikal na Pagsisiyasat ng Estados Unidos]], January, 12 2010.&lt;/ref&gt; It was also felt in [[Cuba]] (MM III in Guantánamo), [[Jamaica]] (MM II in Kingston), [[Venezuela]] (MM II in Caracas), and the bordering country of [[Dominican Republic]] (MM III in Santo Domingo).&lt;ref&gt;[http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/dyfi/events/us/2010rja6/us/index.html &quot;Magnitude 7.0 – HAITI REGION USGS Community Internet Intensity Map&quot;], [[Heolohikal na Pagsisiyasat ng Estados Unidos]], 12 January 2010.&lt;/ref&gt;

Naitala ng [[Heolohikal na Pagsisiyasat ng Estados Unidos]] ang hindi bababa sa anim na [[aftershock]] sa loob ng dalawang oras matapos ang pagyanig. Nasukat nila na nasa 5.9,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/us2010rja7.php |title=Magnitude 5.9 – HAITI REGION |date=2010-01-12 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2010-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100115110554/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/us2010rja7.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 5.5,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/us2010rja8.php |title=Magnitude 5.5 – HAITI REGION |date=2010-01-12 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2010-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100115110600/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/us2010rja8.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 5.1,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/us2010rjbg.php |title=Magnitude 5.1 – HAITI REGION |date=2010-01-12 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2010-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100115110621/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/us2010rjbg.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 4.8,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/us2010rjbk.php |title=Magnitude 4.8 – HAITI REGION |date=2010-01-12 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2010-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100115110626/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/us2010rjbk.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 4.5,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/us2010rjbl.php |title=Magnitude 4.5 – HAITI REGION |date=2010-01-12 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2010-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116075619/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/us2010rjbl.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; and 4.5.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/us2010rjbr.php |title=Magnitude 4.5 – HAITI REGION |date=2010-01-12 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2010-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116075624/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/us2010rjbr.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ayon sa isang kasapi ng Heolohikal na Pagsisiyasat ng EU, base sa lakas at lokasyon ng pagyanig, umaabot sa tatlong milyong tao ang naapektuhan. Dagdag pa rito, dahil nangyari ang pagyanig sa ilalim ng lupa imbes na sa tubig, ang mga istruktura at mga tao sa ibabaw ay direktang naapektuhan ng pagyanig, lalo na't mababaw lamang ang fault.&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/8455629.stm|title=Haiti earthquake feared to have killed many |date=13 January 2010|publisher=BBC|accessdate=13 January 2010}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga ulat ng balita, ang huling lindol na tumama sa [[Haiti]] na ganito kalakas ay noon pang 1751.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2010/01/13/world/americas/13haiti.html|title=Quake Rocks Haiti, Causing Widespread Damage |last=Romero|first=Simon|author2=Robbins, Liz|date=12 January 2010|publisher=''[[The New York Times]]''|accessdate=13 January 2010}}&lt;/ref&gt;

Agad na nagpalabas ng babala ang [[Sentro ng Babala sa Tsunami sa Pasipiko]] sa [[tsunami]] matapos ang pagyanig,&lt;ref name=&quot;AJC&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.ajc.com/news/nation-world/many-casualties-expected-after-273518.html|title=Many casualties expected after big quake in Haiti|last=Katz|first=Jonathan M.|date=12 January 2010|work=Atlanta Journal-Constitution|accessdate=12 January 2010|archive-date=18 Pebrero 2021|archive-url=https://archive.today/20210218231427/https://www.webcitation.org/5mqlD7Ktw?url=http://www.ajc.com/news/nation-world/many-casualties-expected-after-273518.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; subalit agad rin naman itong binawi ilang oras ang makalipas.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.prh.noaa.gov/ptwc/messages/caribe/2010/caribe.2010.01.12.233517.txt|title=Tsunami Message Number 3|publisher=NOAA|accessdate=12 January 2010}}&lt;/ref&gt;

== Resulta ==
[[Talaksan:Palacio presidencial de Haiti.jpg|thumb|right|200px|Gumuho ang [[Pambansang Palasyo (Haiti)|Palasyo ng Pangulo ng Haiti]] sa kasagsagan ng lindol.]]
Ayon sa isang mamamahayag ng telibisyon sa Haiti, ang &quot;Haitipal&quot;, ang mga gusali ng Pambansang Palasyo, ministeryo ng pananalapi, ministeryo ng pagawaing bayan, ministeryo ng komunikasyon at kultura, ang Palasyon ng Katarungan, ang Superior Normal School, ang Parlamento, at ang [[Katedral ng Port-au-Prince]] ay gumuho.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tv5.org/cms/chaine-francophone/info/p-1911-Haiti_devaste_par_un_puissant_seisme.htm?&amp;rub=2&amp;xml=newsmlmmd.05873741d56221f6a2a803c7248a9429.b11.xml |title=Archive copy |access-date=2010-01-13 |archive-date=2012-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324200917/http://www.tv5.org/cms/chaine-francophone/info/p-1911-Haiti_devaste_par_un_puissant_seisme.htm?&amp;rub=2&amp;xml=newsmlmmd.05873741d56221f6a2a803c7248a9429.b11.xml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.straitstimes.com/BreakingNews/World/Story/STIStory_476705.html &quot;Haitian palace collapses&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100117035802/http://www.straitstimes.com/BreakingNews/World/Story/STIStory_476705.html |date=2010-01-17 }}. ''[[The Straits Times]]''. 13 January 2010.&lt;/ref&gt; Dagdag pa rito, naiulat na isang ospital ang gumuho.&lt;ref name=&quot;AJC&quot;/&gt; Malubha ring nasira ang komunikasyon, kung saan sinabi ng isang dimplomat ng Haiti, &quot;Imposible talaga ang komunikasyon ... Sinusubukan kong tawagan ang aking miniteryo pero hindi ko magawa.&quot;&lt;ref name=&quot;AJC&quot;/&gt; Isa ospital rin sa [[Pétionville]], kalapit-bayan ng Port-au-Prince, ang gumuho dahil sa lindol.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/aponline/2010/01/12/world/AP-CB-Haiti-Earthquake.html|title=Haitian Earthquake Causes Hospital Collapse|date=12 January 2010|work=The New York Times|accessdate=12 January 2010}}{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Ilang mga gusali ng pamahalaan ang gumuho at ang gusali ng punong himpilan ng grupong pangkapayapaan ng [[Nagkakaisang mga Bansa]] ay naiulat na malubhang napinsala. Subalit isang opisyal ng UN ang nagsabi sa CNN na ang punong himpilan ay gumuho.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.canada.com/news/Earthquake+wreaks+havoc+Haiti/2433727/story.html|title=Canada ready to help Haiti: PM|last=Ling|first=Philip|author2=Allison Cross; Jorge Berrera|date=12 January 2010|work=CanWest News Service|publisher=canada.com|accessdate=13 January 2010}}{{Dead link|date=Nobiyembre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article6985798.ece|title=Thousands feared dead as huge earthquake destroys Haiti presidential palace|last=Foreign Staff|first=The Times|date=13 January 2010|publisher=''[[The Times]]''|accessdate=13 January 2010|archive-date=4 Hunyo 2011|archive-url=https://archive.today/20110604143442/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article6985798.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Iniulat ng CNN na maraming alikabok ang lumabas matapos ang paglindol sa Port-au-Prince. Tinatayang galing sa mga gusaling kongreto ang mga alikabok na walang rebar o iba pang suporta. Pinangangambahang marami sa mga gusaling iyon ang gumuho.&lt;ref&gt;http://edition.cnn.com/2010/WORLD/americas/01/12/haiti.earthquake/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231203051329/http://edition.cnn.com/2010/WORLD/americas/01/12/haiti.earthquake/index.html |date=2023-12-03 }} news about the earthquake on CNN&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga naunang ulat libo-libo ang pinangangambahang namatay.&lt;ref name=&quot;thosands feared dead&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/centralamericaandthecaribbean/haiti/6977931/Haiti-earthquake-thousands-feared-dead.html |title=Haiti earthquake: thousands feared dead|publisher=''[[The Daily Telegraph]]''|date=13 January 2010}}&lt;/ref&gt; Ang mga ulat tulad ng bilang ng namatay at mga napinsalang gusali ay inaasahang sa Miyerkules pa ng umaga matatanggap dahil na rin sa probleman ng komunikasyon dulot ng lindol.{{Fact|date=Enero 2010}}

== Internasyunal na tulong ==
Umapela para sa internasyunal na tulong ang embahador ng Haiti sa [[Estados Unidos]] na si [[Raymond Joseph]] gayundin ang kanyang pamangkin at mang-aawit na si [[Wyclef Jean]],&lt;ref&gt;[http://edition.cnn.com/2010/WORLD/americas/01/12/haiti.aid/ &quot;Appeals for aid after quake strikes Haiti&quot;], CNN (13 January 2010), retrieved 13 January 2010.&lt;/ref&gt; na siya din ang &quot;roving ambassador&quot; para sa Haiti.&lt;ref&gt;http://www.msnbc.msn.com/id/16459449/&lt;/ref&gt;

Pagkatapos ng lindol, agad na sinabi ni [[Hillary Clinton]], [[Kalihim ng Estado ng Estados Unidos|Kalihim ng]] [[Estados Unidos]] na magbibigay ng tulong at makataong tulong sa Haiti.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Clinton says U.S. pledges quake help for Haiti |url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE60C08A20100113?type=politicsNews |publisher=Reuters |date=2010-01-12 |accessdate=2010-01-13}}&lt;/ref&gt;

Magpapadala ang [[USAID]] ng grupong tutulong sa Haiti. Ipapadala rin ang Fairfax County (Va.) Urban Search and Rescue Team at ang Los Angeles County Search and Rescue Team para makatulong.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US sending rescue teams to Haiti after big quake |url=http://news.yahoo.com/s/ap/20100113/ap_on_go_pr_wh/us_us_haiti_earthquake |access-date=2010-01-14 |archive-date=2010-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100114205236/http://news.yahoo.com/s/ap/20100113/ap_on_go_pr_wh/us_us_haiti_earthquake |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.yahoo.com/s/usnw/20100113/pl_usnw/DC36884_1;_ylt=A0geu0siWk1LulkAKAGspph4 USAID Responds Immediately to Haiti Earthquake]&lt;/ref&gt;

Sinabi ni [[Lawrence Cannon]], ministrong panlabas ng [[Kanada]] na maaaring magpadala ang [[Kanada]] ng grupo ng [[Disaster Assistance Response Team|DART]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.theglobeandmail.com/news/world/strong-quake-strikes-haiti-leaves-disaster-in-its-wake/article1428806/|title=Strong quake strikes Haiti, leaves disaster in its wake|last=Associated Press|author2=Global and Mail update|date=12 January 2010|publisher=''[[The Globe and Mail]]''|accessdate=13 January 2010|archiveurl=https://archive.today/20120530194413/http://www.theglobeandmail.com/subscribe.jsp?art=1428806|archivedate=30 May 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Nagpadala nang grupo ang [[Turkish Red Crescent]] sa rehiyon.&lt;ref&gt;http://www.hurriyet.com.tr/dunya/13460958.asp?gid=229&lt;/ref&gt;

Magbibigay rin ang [[HAM (Amateur) Radio Operators]] ng tulong para sa kalamidad.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.iresc.org/ |title=Archive copy |access-date=2010-01-13 |archive-date=2009-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091217150202/http://www.iresc.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
Ang Haiti ay isang mahirap na bansa, ika-149 sa [[Talatuntunan ng Kaunlaran ng Tao]].&lt;ref&gt;[http://hdrstats.undp.org/en/countries/country_fact_sheets/cty_fs_HTI.html &quot;Human Development Report 2009 Haiti&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091214071927/http://hdrstats.undp.org/en/countries/country_fact_sheets/cty_fs_HTI.html|date=2009-12-14}}, [[United Nations Development Programme]], retrieved 13 January 2010.&lt;/ref&gt; May pag-aalala tungkol kakayanan ng [[emergency services]]' na makayanan ang mga sakuna,&lt;ref&gt;[http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Haiti &quot;Travel Advice – Haiti&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091029105029/http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Haiti |date=2009-10-29 }}, Smartraveller: The Australian Government's travel advisory and consular assistance service, retrieved 13 January 2010.&lt;/ref&gt; at ang bansa ay itinuturing na &quot;mahina ang ekonomiya&quot; ng [[Food and Agriculture Organization]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5gV7dSp1H3MOP1oJjqeolVcym8J8g|title=Fears of major catastrophe as 7.0 quake rocks Haiti|last=Renois|first=Clarens|date=12 January 2010|publisher=[[Agence France-Presse]]|accessdate=13 January 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100115155121/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5gV7dSp1H3MOP1oJjqeolVcym8J8g|archivedate=15 January 2010|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Tingnan rin ==
* [[Lindol sa Hamayka noong 1692]]

== Mga sanggunian ==
{{reflist|2}}

{{Mga lindol noong 2010}}

[[Kategorya:2010 sa Haiti]]
[[Kategorya:Mga lindol sa Haiti]]
[[Kategorya:Mga lindol noong 2010|H]]</text>
      <sha1>kaud2e84xdh44bv5839kdo75l82o1zs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanlurang Java</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119545</id>
    <revision>
      <id>2212257</id>
      <parentid>2145696</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3548" sha1="320pbz9a8dtjzwoh7rkbao31vsuxuo9" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = Kanlurang Java
| native_name = {{lang|id|Jawa Barat}}&lt;br&gt;{{lang|su|ᮏᮝ ᮊᮥᮜᮧᮔ᮪}}
| settlement_type = [[Mga lalawigan ng Indonesia|Lalawigan]]
| subdivision_type = [[Bansa]]
| subdivision_name = {{IDN}}
| image_seal = Coat of arms of West Java.svg
| image_flag = Flag of West Java (vectorised).svg
| motto = {{lang-su|ᮌᮨᮙᮂ ᮛᮤᮕᮂ ᮛᮨᮕᮨᮂ ᮛᮕᮤᮂ}} &lt;br /&gt;{{lang-en|The prosper along with its peaceful and harmonic inhabitant}}&lt;ref&gt;Sigar, Edi. ''Buku Pintar Indonesia''. Jakarta: Pustaka Delaprasta, 1996&lt;/ref&gt;
| seat_type = [[Kabisera]]
| seat = [[Bandung]]
| population_total = 41483729
| population_as_of = 2007
| area_total_km2 = 34816.96
| coordinates = {{coord|6|45|S|107|30|E|region:ID_type:adm1st|display=inline,title}}
| timezone = [[Oras sa Indonesia|IWST]]
| utc_offset = +7
| demographics_type1 = Demographics
| demographics1_title1 = {{nowrap|[[Pangkat etniko]]}}
| demographics1_info1 = [[Mga Sunda|Sundanes]] (74%)&lt;br&gt;[[Mga Habanes|Habanes]] (11%)&lt;br&gt;[[Mga Betawi|Betawi]] (5%)&lt;br&gt;[[Mga Cirebones|Cirebones]] (5%)&lt;ref&gt;
{{cite book
 | last =
 | first =
 | publisher = Institute of Southeast Asian Studies
 | title = Indonesia's Population: Ethnicity and Religion in a Changing Political Landscape
 | date =
 | year = 2003
 | url =https://archive.org/details/indonesiaspopula0000sury
 | accessdate =
}}&lt;/ref&gt;
| demographics1_title2 = [[Relihiyon]]
| demographics1_info2 = [[Islam]] (96.5%)&lt;br&gt;[[Protestantismo]] (1.2%)&lt;br&gt;[[Katolisismo]] (0.7%)&lt;br&gt;[[Confucianismo]] (0.3%)&lt;br&gt;[[Budismo]] (0.2%)&lt;br&gt;[[Hinduismo]] (0.1%)
| demographics1_title3 = [[Wika]]
| demographics1_info3 = [[Wikang Indones|Indones]] (opisyal)&lt;br&gt;[[Wikang Sunda|Sundanes]] (rehiyonal)
| leader_title = Governador
| leader_name = [[Ahmad Heryawan]]
| leader_title1 = Vice Gobernador
| leader_name1 = Yusuf Macan Effendi
| website = {{url|jabar.go.id}}
| image_map = IndonesiaWestJava.png|
}}
Ang '''Kanlurang Java''' o Kanlurang Java ({{lang-id|Jawa Barat}}, {{lang-su|ᮏᮝ ᮊᮥᮜᮧᮔ᮪}}), dinadaglat ''jabar'' na mayroong populasyon na 41.48&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jabar.go.id:Hasil Survei Sosial Ekonomi Daerah 2007 |url=http://www.jabarprov.go.id/jabar/public/85701/menu.htm?id=85701 |access-date=2010-02-24 |archive-date=2019-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190106094150/http://www.jabarprov.go.id/jabar/public/85701/menu.htm?id=85701 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; milyon (2007), ang pinakamataong [[Mga lalawigan ng Indonesia|lalawigan]] ng [[Indonesia]], at matatagpuan sa [[Java (pulo)|Pulo ng Java]]. Ang [[kabisera]] nito ay ang [[Bandung]].

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
* {{cite book |last=Taylor |first=Jean Gelman|title=Indonesia |year=2003 |url=https://archive.org/details/indonesia00jean |publisher=Yale University Press |location=New Haven and London |isbn=0-300-10518-5}}

== Mga kawing panlabas ==

{{portal|Indonesia}}
* [http://www.jabar.go.id/lang/main/ Official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060513211131/http://www.jabar.go.id/lang/main/ |date=2006-05-13 }}
* [http://www.arumba.net/ Arumba angklung bamboo music] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218043837/http://www.arumba.net/ |date=2010-02-18 }}
* {{wikivoyage|Indonesia}}
* [http://bandung.citypose.com/ Komunitas Bandung]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090503171217/http://bandung.citypose.com/ |date=2009-05-03 }}

{{Kanlurang Java|state=uncollapsed}}
{{Indonesia}}

[[Kategorya:Mga lalawigan ng Indonesia]]
[[Kategorya:Kanlurang Java| ]]</text>
      <sha1>320pbz9a8dtjzwoh7rkbao31vsuxuo9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luxor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119699</id>
    <revision>
      <id>2212331</id>
      <parentid>2043591</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T18:57:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7722" sha1="k92jp0r7ono1lr3q5059mes70ifmk5r" xml:space="preserve">{{ibanggamit}}
{{Infobox settlement
&lt;!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--&gt;
&lt;!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--&gt;
&lt;!-- Basic info  ----------------&gt;
|name                   =Luxor &lt;!-- at least one of the first two fields must be filled in --&gt;
|official_name          = 
|other_name             =
|native_name            = الأقصر ''al-Uqṣur''
|native_name_lang       =ar  &lt;!-- Use ISO639 code, e.g. &quot;fr&quot; for French.
                           If there is more than one native name, in different languages,
                           enter those names using {{tl|lang}}, instead --&gt;
|nickname               = 
|settlement_type        = &lt;!-- e.g. Town, Village, City, etc.--&gt;
|total_type             = &lt;!-- to set a non-standard label for total area and population rows --&gt;
|motto                  =
&lt;!-- images and maps  -----------&gt;
|image_skyline          = PONTY-Collage Luxor.png
|imagesize              = 250px
|image_caption          = 
|image_flag             = File:Eg luxor1.png
|flag_size              = 125px
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_shield           = 
|shield_size            =
|image_blank_emblem     =
|blank_emblem_type      =
|blank_emblem_size      =
|image_map              = 
|mapsize                = 
|map_caption            = 
|image_map1             = 
|mapsize1               = 
|map_caption1           = 
|image_dot_map          =
|dot_mapsize            =
|dot_map_caption        =
|dot_x =  |dot_y =
|pushpin_map            =Egypt &lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
|pushpin_label_position = &lt;!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --&gt;
|pushpin_map_caption    =Lokasyon ng Luxor sa Ehipto
|pushpin_mapsize        =300
|coordinates            = {{coord|25|41|N|32|39|E|region:EG|display=inline,title}}
|coor_pinpoint          =&lt;!-- can be used to specify exactly where/what the coordinates refer to --&gt;
&lt;!-- Location ------------------&gt;
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = {{flag|Egypt}}
|subdivision_type1      = Governorate
|subdivision_name1      = [[Luxor Governorate]]
|subdivision_type2      = 
|subdivision_name2      = 
&lt;!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government --&gt;
|seat_type              =
|seat                   =
|parts_type             =
|parts_style            = &lt;!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format)
                               Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--&gt;
|parts                  = &lt;!-- parts text, or header for parts list --&gt;
|p1                     =
|p2                     = &lt;!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--&gt; 
&lt;!-- Politics -----------------&gt;
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           =
|leader_name            =  &lt;!--add   (no-break space) to leader names to disable automatic links--&gt;
|leader_title1          =  
|leader_name1           =
|established_title      =  &lt;!-- Settled --&gt;
|established_date       = 
&lt;!-- Area    ---------------------&gt;
|area_magnitude         = 
|unit_pref                = &lt;!--Enter: Imperial, to display imperial  before metric--&gt;
|area_footnotes           =&lt;ref name=99stats/&gt;
|area_total_km2           =416 &lt;!-- ALL fields with measurements are subject to automatic unit conversion--&gt;
|area_land_km2            = &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion--&gt;
|area_water_km2           =
|area_total_sq_mi         =
|area_land_sq_mi          =
|area_water_sq_mi         =
|area_water_percent       =
&lt;!-- Elevation --------------------------&gt;
|elevation_footnotes    =  &lt;!--for references: use &lt;ref&gt; tags--&gt;
|elevation_m            = 
|elevation_ft           =
|elevation_max_m            = 
|elevation_max_ft           =
|elevation_min_m            = 
|elevation_min_ft           =
&lt;!-- Population   -----------------------&gt;
|population_as_of               = 2020
|population_footnotes           = 
|population_note                =
|population_total               = 1,328,429
|population_density_km2         = &lt;!--For automatic calculation, any density field may contain: auto --&gt;
|population_density_sq_mi       =
&lt;!-- General information  ---------------&gt;
|timezone               = [[Eastern European Time|EET]]
|utc_offset             = +02:00
|timezone_DST           = 
|utc_offset_DST         = 
&lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
|postal_code_type       =  &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
|postal_code            = 85511
|area_code              = (+20) 95
|website                = [http://www.luxor.gov.eg www.luxor.gov.eg]
|footnotes              = {{designation list | embed = yes
| notes          = 
| designation1            = WHS
| designation1_offname    = [[Ancient Thebes with its Necropolis]]
| designation1_type       = Cultural
| designation1_criteria   = i, iii, vi
| designation1_date       = 1979 (3rd [[World Heritage Committee|session]])
| designation1_number     = [https://whc.unesco.org/en/list/87 87]
| designation1_free1name  = Region
| designation1_free1value = [[Egypt|Egyptian Governorates]], [[North Africa|Northern Africa]], [[African Union]]
}}
}} 
Ang '''Luxor''' (sa [[Wikang Arabe|Arabe]]: '''الأقصر''' ''al-Uqṣur'') ay isang lungsod sa Mataas (katimugang) [[Ehipto]] at ang kabisera ng [[Luxor Governorate]]. Mayroon itong populasyon na 127,994 (2020), at may lawak na tinatayang {{convert|417|km2}} &lt;ref name=99stats&gt;{{Cite web |title=luxor.gov.eg |url=http://www.luxor.gov.eg/population.htm |access-date=2010-03-01 |archive-date=2007-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609233846/http://www.luxor.gov.eg/population.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Bilang pook ng dating lungsod ng [[Thebes, Egypt|Thebes]], malimit na itinuturing ang Luxor bilang &quot;pinakamalaking bukas na museo sa buong mundo&quot;, dahil matatagpuan pa rin dito ang mga guho ng mga templo sa [[Karnak]] at [[Templo ng Luxor|Luxor]]. Sa kabilang ibayo naman ng [[Ilog Nile]], matatagpuan ang mga monumento, templo, at mga libingan sa [[Theban Necropolis|Necropolis]] sa kanlurang pampang, kung saan kasama ang [[Lambak ng mga Hari]] at [[Lambak ng mga Reyna]]. Libo-libong mga internasyunal na [[turista]] ang dumadagsa rito taun-taon  na nakakatulong sa ekonomiya ng modernong lungsod.

== Mga sanggunian ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== Mga kawing na panlabas ==
{{Commons|Luxor}}
* [http://www.thebanmappingproject.com/ Theban Mapping Project]: website devoted to the Valley of the Kings and other sites in the Theban Necropolis
* [http://www.WHTour.org/87 Luxor World Heritage Site in panographies]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241130120016/http://www.whtour.org/87 |date=2024-11-30 }} - 360 degree interactive imaging
* [http://www.fallingrain.com/world/EG/23/Al_Uqsur.html FallingRain Map - elevation = 76m (Red dots are railways)]
* {{cite news|author=Kamil, Jill|title=The Development Plan for Luxor|date=November, 2008|work=[[Al-Ahram Weekly]], Issue No. 921|url=http://weekly.ahram.org.eg/2008/921/heritage.htm|access-date=2010-03-01|archive-date=2009-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090806204807/http://weekly.ahram.org.eg/2008/921/heritage.htm|url-status=dead}}
* [http://www.remains.se/picturem.php?ObjectID=133&amp;Browse=AREA Luxor Temple picture gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100825062231/http://remains.se/picturem.php?ObjectID=133&amp;Browse=AREA |date=2010-08-25 }} at Remains.se

{{Usbong|Ehipto}}
{{Mga lungsod sa Ehipto}}

[[Kategorya:Mga pamayanan sa Ehipto]]
[[Kaurian:Luxor]]</text>
      <sha1>k92jp0r7ono1lr3q5059mes70ifmk5r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Robert Mugabe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119813</id>
    <revision>
      <id>2212447</id>
      <parentid>2204698</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T10:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8748" sha1="a2gcv7afarg6xtmhigg5667z55vwb2b" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
|name          = Robert Mugabe
|image         = Mugabe 1979 a.jpg
|imagesize     = 
|office        = [[Talaan ng mga Pangulo ng Zimbabwe|Pangulo ng Simbabwe]]
|primeminister = [[Morgan Tsvangirai]]
|vicepresident = [[Simon Muzenda]]&lt;br&gt;[[Joseph Msika]]&lt;br&gt;[[Joice Mujuru]]
|term_start    = 31 Disyembre 1987
|term_end      = 21 Nobyembre 2017
|predecessor   = [[Canaan Banana]]
|successor     = [[Emmerson Mnangagwa]]
|office2       = [[Punong Ministro ng Simbabwe]]
|president2    = [[Canaan Banana]]
|term_start2   = 18 Abril 1980
|term_end2     = 31 Disyembre 1987
|predecessor2  = [[Abel Muzorewa]] &lt;small&gt;([[Punong Ministro ng Rhodesia|Simbabwe Rhodesia]])&lt;/small&gt;
|successor2    = Nilansag &lt;small&gt;Muling binuhay 2009: [[Morgan Tsvangirai]]&lt;/small&gt;
|office3       = [[Non-Aligned Movement|Secretary-General of the Non-Aligned Movement]]
|term_start3   = 6 Setyembre 1986
|term_end3     = 7 Setyembre 1989
|predecessor3  = [[Zail Singh]]
|successor3    = [[Janez Drnovsek]]
|birth_date    = {{Birth date|1924|02|21|df=y}}
|birth_place   = Kutama, [[Harare|Salisbury]], [[Katimugang Rhodesia]]
| death_date  = {{Death date and age|2019|09|06|1924|2|21|df=y}}
| death_place = [[Gleneagles Hospital]], [[Singapore]]
|spouse        = [[Sally Hayfron]] (patay na)&lt;br /&gt;[[Grace Marufu]]
|party         = [[Simbabwe African National Union – Patriotic Front|ZANU-PF]] &lt;small&gt;(1987–2017)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Simbabwe African National Union|ZANU]] &lt;small&gt;(1963–1987)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Simbabwe African People's Union|ZAPU]] &lt;small&gt;(1961–1963)&lt;/small&gt;
|alma_mater    = [[Pamantasan ng Fort Hare]]&lt;br /&gt;[[Pamantasan ng Oxford]]&lt;br /&gt;[[Pamantasan ng Timog Aprika]]&lt;br /&gt;[[Pamantasan ng London]]
|signature     = Signature of Robert Mugabe clear.svg
}}

Si '''Robert Gabriel Karigamombe Mugabe''' (ipinanganak 21 Pebrero 1924 – 6 Setyembre 2019) ay dating nanungkulan bilang ikalawang [[Talaan ng mga Pangulo ng Simbabwe|Pangulo]] ng [[Simbabwe]] mula 1987 hanggang 2017. Nanungkulan muna siya bilang [[pinuno ng pamahalaan]] simula 1980, bilang [[Punong Ministro ng Simbabwe|Punong Ministro]] mula 1980 hanggang 1987.&lt;ref name=&quot;chan2003&quot;&gt;{{cite book
|first=Stephen|last=Chan
|title=Robert Mugabe: A Life of Power and Violence
|url=https://archive.org/details/robertmugabelife00chan|year=2003
|page=[https://archive.org/details/robertmugabelife00chan/page/123 123]}}&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==

*[[Ubu Roi]]
*[[ZANU-PF]]

== Mga sanggunian ==
* [[South African Press Association|SAPA]]-[[Deutsche Presse-Agentur|DPA]]. &quot;[http://www.iol.co.za/index.php?from=rss_Africa&amp;set_id=1&amp;click_id=68&amp;art_id=nw20081221092151134C488254 Bob vows to hold power].&quot; ''[[IOL]]''. 21 December 2008. (accessed February 21, 2009).

===Mga tala===
{{reflist|2}}
=== Talambuhay ===
*{{citebook|author=Chan, Stephen|title=Robert Mugabe: A life of power and violence|url=https://archive.org/details/robertmugabelife0000step|year=2003|publisher=IB Taurus|location=London|isbn=9781860648731}}
* East, R. and Thomas, Richard J. ''Profiles of People in Power: The World ´s Government Leaders'', 2003 ISBN 185743126X.
* Holland, Heidi. ''Dinner with Mugabe'', 2008. Penguin, South Africa. ISBN 9780143025573.
* Meredith, Martin : ''Mugabe: Power and Plunder in Simbabwe '', 2003. Oxford [rev. updated ed.] ISBN 1586482130 (American ed.: ''Our votes, our guns''
*Mwakikagile, Godfrey. ''Nyerere and Africa: End of an Era'', 2006, Chapter Eight: &quot;The Rhodesian Crisis: Tanzania's Role.&quot; New Africa Press, South Africa. ISBN 9780980253412.
* Nolan, Cathal J. ''Notable U.S. Ambassadors Since 1775: A Biographical Dictionary'', 1997 ISBN 0313291950
* The Times (SA) Online. [http://www.thetimes.co.za/PrintEdition/Insight/Article.aspx?id=717837 'The angry little boy who showed them all'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080624081816/http://www.thetimes.co.za/PrintEdition/Insight/Article.aspx?id=717837 |date=2008-06-24 }}. Published: 01 Mar 2008.
* Who's Who : African Nationalist Leaders in Rhodesia by Robert Cary and Diana Mitchell, 1977,1980,1994 Reprinted by Mardon Printers (PTY) Ltd, Harare.

== Mga kawing panlabas ==
{{sisterlinks}}
* [http://www.un.org/ga/63/generaldebate/zimbabwe.shtml President Mugabe's address to the 63rd session of the United Nations General Assembly], September 25, 2008
* [http://www.swans.com/library/art8/gowans21.html &quot;Mugging Mugabe&quot;] (a commentary in defence of Mugabe)
* [http://www.newzimbabwe.com/pages/palace.html &quot;The truth about Mugabe&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120328195503/http://www.newzimbabwe.com/pages/palace.html |date=2012-03-28 }} (an anti-Mugabe commentary)
* [http://www.lalkar.demon.co.uk/issues/contents/jul2000/Zimbabwe.htm &quot;Zimbabwe election – a defeat for imperialism&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050308203914/http://www.lalkar.demon.co.uk/issues/contents/jul2000/Zimbabwe.htm |date=2005-03-08 }}
* [http://www.crisisweb.org/home/index.cfm?id=2192&amp;l=1 &quot;Zimbabwe's silent selective starvation&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050323215551/http://www.crisisweb.org/home/index.cfm?id=2192&amp;l=1 |date=2005-03-23 }}
* [http://www.iwmf.org/features/4240 &quot;Robert Mugabe's War to Crush Press Freedom in Zimbabwe&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120420004042/http://iwmf.org/features/4240 |date=2012-04-20 }}
* [https://web.archive.org/web/20020606110353/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=1088 Reporters Without Borders profile on Mugabe]
* [http://www.africanconnections.com/Robert_Mugabe_pre.html Opening Remarks - 4th African-African American Summit, Harare 1997 (video excerpt)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311183839/http://www.africanconnections.com/Robert_Mugabe_pre.html |date=2012-03-11 }}
* [https://web.archive.org/web/20040606143849/http://www.freedomhouse.org/research/freeworld/2003/countryratings/zimbabwe.htm Freedom House report on Zimbabwe]
* [http://www.ifex.org/en/content/view/full/65364/ IFEX– Media Coverage Favours Mugabe]
* [http://openvault.wgbh.org/ton/MLA000476/index.html: &quot;Robert Mugabe at UMass&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090902220224/http://openvault.wgbh.org/ton/MLA000476/index.html: |date=2009-09-02 }} from the WGBH series, Ten O'clock News
* [https://web.archive.org/web/20060108200647/http://www.iht.com/articles/2005/12/27/opinion/edellis.php Indict Zimbabwe's demagogue before the International Criminal Court]
* [http://www.usip.org/pubs/specialreports/sr92.html &quot;Zimbabwe and the Politics of Torture&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060322140727/http://www.usip.org/pubs/specialreports/sr92.html |date=2006-03-22 }}
* [https://web.archive.org/web/20101010014015/http://www.hrw.org/doc?t=africa&amp;c=zimbab Human Rights Watch on Zimbabwe]
* [http://zimbabwemetro.com/2007/11/30/comrade-mugabe-is-our-leader%e2%80%9dwar-vets-march-for-mugabe/ “Comrade Mugabe is our leader”, War Vets million man march for Mugabe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131126013732/http://zimbabwemetro.com/2007/11/30/comrade-mugabe-is-our-leader%e2%80%9dwar-vets-march-for-mugabe/ |date=2013-11-26 }} Zimbabwe Metro
* [http://www.newyorker.com/reporting/2008/10/27/081027fa_fact_anderson &quot;The Destroyer: ''Robert Mugabe and the destruction of Zimbabwe''&quot;.]

{{start box}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[Abel Muzorewa]]|as=[[Punong Ministro ng Zimbabwe Rhodesia]]}}
{{s-ttl|title=[[Prime Minister of Zimbabwe]]|years=1980–1987}}
{{s-vac|reason=Post abolished 1987 &amp;ndash; 2009|next=[[Morgan Tsvangirai]]}}
|-
{{s-bef|before=[[Zail Singh]]}}
{{s-ttl|title=[[Non-Aligned Movement#Secretaries General|Secretary General of Non-Aligned Movement]]|years=1986–1989}}
{{s-aft|after=[[Janez Drnovšek]]}}
|-
{{s-bef|before=[[Canaan Banana]]}}
{{s-ttl|title=[[President of Zimbabwe]]|years=1987 – kasalukuyan}}
{{s-inc}}
|-
{{s-bef|before=[[Paul Biya]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Cameroon]]&lt;/small&gt;}}
{{s-ttl|title=[[Chairperson of the African Union]]|years=1997–1998}}
{{s-aft|after=[[Blaise Compaoré]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Burkina Faso]]&lt;/small&gt;}}
{{s-ppo}}
{{s-bef|before=[[Herbert Chitepo]]}}
{{s-ttl|title=Leader of the [[Zimbabwe African National Union]]|years=1975–1987}}
{{s-non|reason=Merged with ZAPU}}
|-
{{s-new|party|reason=ZANU/ZAPU merger}}
{{s-ttl|title=Leader of the [[Zimbabwe African National Union-Patriotic Front]]|years=1987 – kasalukuyan}}
{{s-inc}}
{{end box}}

{{Robert Mugabe}}
&lt;!--{{Mga ministro ng pamahalaan ng Zimbabwe}}
{{African Union chairpersons}}--&gt;
{{Mga pangulo ng Zimbabwe}}
{{Mga Punong Ministro ng Zimbabwe}}

{{NAMSecretary-General}}

&lt;!--Metadata (see [[Wikipedia:Persondata]])--&gt;

{{BD|1924|2019|Mugabe, Robert}}

[[Kategorya:Mga pangulo ng Zimbabwe]]
[[Kategorya:Katoliko Romanong taga Zimbabwe]]</text>
      <sha1>a2gcv7afarg6xtmhigg5667z55vwb2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Intramuros</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120985</id>
    <revision>
      <id>2212241</id>
      <parentid>2207038</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:29:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35274" sha1="26ec21ufkjpa9abq0u6hrsppowxvj3s" xml:space="preserve">{{redirect|Napapaderang Lungsod|artikulong tungkol sa mga nakapader na lungsod|nagsasanggalang na pader}}
{{Infobox settlement
|name                   = Intramuros
|nickname               = Napapaderang Lungsod
|image_skyline          = {{Photomontage
| photo1a = Cathedral-Basilica of the Immaculate Conception.jpg
| photo1b = Pamantasan_ng_Lungsod_ng_Maynila.jpg
| photo2a = FvfIntramuros2720 27.JPG
| photo2b = 02407jfManila Intramuros Streets Buildings Churches Landmarksfvf 08.jpg
| photo3a = Entrance_of_Fort_Santiago,_Intramuros,_Manila_-_panoramio.jpg
| photo3b = &lt;!-- FvfManilaCathedralPlaza0445 32.JPG --&gt;	
| size = 280
| spacing = 1
| color = transparent
| border = 0
}}
|image_caption          = Pakanan: [[Katedral ng Maynila]], Baluarte de San Diego, Plaza San Luis, Palacio del Gobernador, [[Kutang Santiago]], at [[Simbahan ng San Agustin]]
| image_seal             = Logo of the Intramuros Administration.svg
| seal_size              = 150x80px
| seal_link              = Administrasyon ng Intramuros
| seal_type              = Logo ng Administrasyon ng Intramuros

| motto                  = ''Insigne y siempre leal Ciudad de Manila''&lt;br&gt;Natatangi at Matapat na Lungsod ng Maynila
| coordinates            = {{coord|14.59147|N|120.97356|E|region:PH-}}
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = [[Pilipinas]]
|subdivision_type1      = Rehiyon
|subdivision_name1      = [[Kalakhang Maynila|Pambansang Punong Rehiyon]]
|subdivision_type2      = Lungsod
|subdivision_name2      = [[Maynila]]
|subdivision_type3      = 
|subdivision_name3      = 
|subdivision_type4      = Mga [[barangay]]
|subdivision_name4      = [[#Barangay|5]]
|area_total_km2         = 0.67
|area_total_sq_mi       = 0.26
|population_as_of       = 2007&lt;ref name=census07&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov.ph/data/census2007/index.html |title=Final Results - 2007 Census of Population |publisher=Philippine Census Bureau |accessdate=2010-03-28 |archive-date=2008-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081120024509/http://www.census.gov.ph/data/census2007/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|population_total       = 5015
|population_density_km2 = auto
}}

Ang '''Intramuros''' (wikang [[Latin]] ng &quot;loob ng kuta&quot;) sa Maynila ay ang [[kuta]] at ang pinakamatandang kabayanan ng [[Maynila]].

May lawak itong 67 ektarya at ang nangangasiwa dito ay ang [[Administrasyon ng Intramuros]] (IA), na nilikha sa pamamagitan ng ''Presidential Decree No.'' 1616, na nilagdaan noong 1979.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.officialgazette.gov.ph/1979/04/10/presidential-decree-no-1616-s-1979/ |title=Presidential Decree No. 1616, s. 1979 |date= |website= |publisher=[[Official Gazette of the Republic of the Philippines]] |access-date=July 12, 2017 |archive-date=Nobiyembre 14, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114202749/http://www.officialgazette.gov.ph/1979/04/10/presidential-decree-no-1616-s-1979/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang tungkulin ng IA ay paunlarin, pangalagaan, pangasiwaan, at itayo muli ang mga gusali at istraktura, pati na ang mga kuta ng Intramuros.

Ang Intramuros ay tinatawag ding '''Napapaderang Lungsod''' (Ingles:Walled City), at nung panahon ng mga Kastila ay itinuturing bilang ang lungsod ng Maynila. Ang tawag sa mga distrito sa labas ng pader ay ''extramuros'', na nangangahulugang &quot;sa labas ng pader&quot;.&lt;ref name=&quot;AFS&quot;&gt;{{cite book |title=Journal of American Folklore, Volumes 17-18 |last= |first= |authorlink= |year=1904 |publisher=American Folklore Society |location=[[United States]] |isbn=1248746058 |page=283 |pages= |accessdate=2012-08-12 |url=http://books.google.com.ph/books?id=U5cqAAAAYAAJ&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Manila, the Pearl of the Orient |last=O'Connell |first=Daniel |authorlink= |year=1908 |publisher=Manila Merchants' Association |location= |isbn=0217014798 |page=20 |pages= |accessdate=2012-08-12 |url=http://books.google.com.ph/books?id=9mlCAAAAIAAJ&amp;pg=PA30&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt;

Sinimulan ng pamahalaang kolonyal ng Kastila ang pagtatayo ng pader na pananggalang noong huling mga bahagi ng ika-16 siglo upang masangga ang lungsod mula sa mga mananakop sa ibayo. Ang 0.67 km2 na nakapader na lungsod ay naunang matatagpuan sa baybayin ng [[Look ng Maynila]], timog ng pasukan ng [[Ilog Pasig]]. Ang [[Fort Santiago]] ang nakatalagang tagabantay ng lungsod, kung saan ang kuta nito ay matatagpuan sa bunganga ng ilog. Dahil sa pagbalik ng lupa na ginawa noong unang mga bahagi ng ika-20 siglo naatras ang mga pader at kuta nito mula sa baybayin.

Lubusang nawasak ang Intramuros dahil sa pagpapaaabog sa labanan upang mabawi ang lungsod mula sa kilusang Hapon noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Sinimulan ang pagtatayong muli ng mga haligi noong 1951 kung kailan itinatag ang Intramuros bilang Pambansang Makasaysayang Bantayog, kung saan isinasagawa parin ito hanggang sa kasalukuyan ng Administrasyong Intramuros ''(Intramuros Administration, IA)''.

Sa ulat na ''[[Saving Our Vanishing Heritage]]'' (Sagipin Ang Ating Naglalahong Mga Pamana) nilabas ng ''[[Global Heritage Fund]]'' noong 2010, nakatala ang Intramuros sa isa sa mga 12 mga pook sa buong daigdig na nanganganib mawasak at mawala,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://globalheritagefund.org/index.php/what_we_do/sites_on_the_verge/ |title=Global Heritage in the Peril: Sites on the Verge |publisher=[[Global Heritage Fund]] |accessdate=August 25, 2012 |archive-date=August 20, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120820022935/http://globalheritagefund.org/index.php/what_we_do/sites_on_the_verge/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; kung saan nabanggit ang hindi maayos na pamamalakad at paggigipit sa pag-unlad.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Intramuros, Manila |first=Rose Beatrix C. |last=Angeles |url=http://globalnation.inquirer.net/mindfeeds/mindfeeds/view/20080709-147344/Intramuros-Manila |newspaper=''[[Philippine Daily Inquirer]]'' |date=July 9, 2008 |accessdate=August 25, 2012 |archive-date=27 Pebrero 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120227104758/http://globalnation.inquirer.net/mindfeeds/mindfeeds/view/20080709-147344/Intramuros-Manila |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Pangalan ==
Ang '''Lungsod na Nakapader''' o '''Napapaderang Lungsod''' ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''Walled City'') ang bansag sa [[Intramuros, Maynila|Intramuros]] at [[Kutang Santiago]] at dati, sa buong [[Lungsod ng Maynila]].&lt;ref name=&quot;Walls&quot;&gt;''Philippines' [http://www99.epinions.com/content_4232421508 Walled City]&lt;/ref&gt; Ang mga lugar na nasasakupan nito ay may mga antigong tindahan at ang pamumuhay ng mga tao dito ay sumasalaysay sa kasaysayan at ugali ng pamumuhay na ibinigay ng mga Espanyol.&lt;ref name=&quot;Walls&quot; /&gt; Ito ang pinakasikat na dinadayo ng mga turista sa buong [[Kalakhang Maynila]] dahil ito na lang ang natitirang makasaysayang pook sa [[Kalakhang Maynila]].&lt;ref&gt;The [https://web.archive.org/web/20071118180802/http://www.associatedcontent.com/article/371968/the_walled_city_called_intramuros_in.html Walled City]&lt;/ref&gt; Tumukoy na rin ang taguri na &quot;Walled City&quot; sa [[Lungsod ng Maynila]] dahil ang tunay na Maynila ay nasa loob ng pader.&lt;ref&gt;Ang [http://www.military.com/Travel/Content1/0,,TS_012204,00.html Makalumang Maynila]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Sa may hilaga nito ang [[Kutang Santiago|ilan pa sa mga lugar ng Kutang Santiago]], at doon din matatagpuan ang &quot;''[[Labanan sa Maynila (1945)#Pagugunita|Shrine of Freedom]]''&quot;, na gumugunita sa mahigit 100,000 Pilipino na napatay sa pagpapalaya ng lungsod ng Maynila mula sa magkasanib na mga sundalong Pilipino at Amerikano noong 1945.

== Kasaysayan ==
{{multiple image
| align     = left 
| direction = vertical
| image1    = Santa-lucia-gate-intramuros.jpg
| caption1  = Pintuan ni Santa Lucia noong taong 1873
| image2    =  Puerta de Santa Lucia gate of Intramuros in front of Augustinian convento, Manila, Philippines – 1899.jpg
| caption2  = Pintuan ni Santa Lucia sa Intramuros sa harapan ng salamuhaan o kumbento ng mga paring Agustino sa Pilipinas noong taong 1899.
}}

===Kutang Maynila ng kaharian ng Lusóng===
Noong kapanahunan ng kaharian ng Lusóng, ang kuta ng Maynila ay humaharap sa look ng Maynila at bumubungad sa bahagi ng Ilog Pasig. Ang Maynila ang naging pinakamahalagang bayan sa mga Tagalog at Kapampangan. Noong taong 1570, ang Maynila ang kinalalagyan ng karurukan ng kaharian ni Ladya Atsi Matanda at gayon din ang tahanan ng pamangkin niyang si Ladya Mura Sulayman, tagapagmana ng kapangyarihan. Sa Maynila nakikipag-usap at nakikipagkalakalan sa mga sugo at mangangalakal mula sa iba't ibang kaharian katulad ng Bunláy (i.e., Brunei), Sungsóng (i.e., Tsina), at Hapon. Ang mga ito ay pawang pinapatawan ng buwis ng kaharian ng Lusóng.

===Pag-agaw ng kaharian ng mga Espanya at ng mga India sa kuta===

====Pagsira ng mga Kastila sa Maynila====
Noong 1564, nagpalayag ang ika-2 Felipeng hari ng Kastila patungong Asia upang matiyak lamang na magkakaroon ng kalakalan sa pagitan ng mga lupalop ng Asia at Amerika. Inatasan ang kinatawan ng haring Kastila sa [[Nueva España|bagong Espanya]] sa lupalop ng Amerika upang maghalal ng mamumuno sa pagpapalayag na ito, at nabigyan ng pamumuno ang tagapamahala ng bayan ng Mexico na si [[Miguel Lopez de Legaspi]]. Nakarating ang paglalayag na ito sa [[Cebu|Sugbo]] o Cebu noong 13 Pebrero 1565. Dito niya sinimulan ang unang pananahan ng Kastila sa Pilipinas. Noong mapag-alaman niya ang tungkol sa masaganang bayan ng [[Maynila]] na karurukan ng kaharian ng Lusóng, nagpadala siya ng dalawa sa kaniyang mga punong-alagad, sina Martin de Goiti at Juan Salcedo upang dumalaw at makipagkilala sa hari ng Lusóng.

Nakarating ang mga Kastila sa kaharian ng Lusóng noong taong 1570. Nagkaroon ng hindi pagkakaunawaan ang mga namunong Lusong at Kastila at nagkaroon ng labanan. Matapos ang ilang matagal na pakikipaglaban, nakipagkasundo ang mga Kastila kina Ladya Atsi Matanda, Ladya Mura Sulayman, at Lakan Dula patungkol sa magiging panuntunan dapat ng paghahari sa Maynila.

Itinatag ni Legazpi ang lugar sa Maynila bilang bagong kabisera ng kolonyang Espanya noong 24 Hunyo 1571, dahil sa kaniyang mainam na lokasyon at masaganang yaman. Itinatag din niya ang kahigpunuan ng Kaharian ng Espanya sa buong kapuluan. Nagalak si Haring Felipe II ng Espanya sa bagong pagsakop na ginawa ni Legazpi at ang kaniyang mga tauhan, at iginawad sa lungsod ang eskudo at itinatag ito bilang ''Ciudad Insigne y Siempre Leal'' (Dakila At Magpakailanmang Tapat Na Lungsod). Simula noon ang Intramuros ang nagsilbing lundo ng pulitika, militar, at relihiyon ng Imperyong Kastila sa Asiya.

====Pagpapatayo ng kutang kahoy ng Kastila====
[[File:Intramuros Within the Walls.JPG|thumb|Ang balwarte ng San Diego na itinayo noong 1644.]]
Ang lungsod ay nahaharap sa panganib ng mga unos na dala ng kalikasan at ng tao, at maging sa mga mananalakay sa labas. Noong 1574, nilusob ng isang pulutong ng piratang Intsik na pinamumunuan ni Limahong ang lungsod, at nawasak nila ito bago pa sila tuluyang naitaboy ng mga Kastila. Itinayo muli ng mga nakaligtas ang kolonya.&lt;ref name=&quot;Vibal Publishing House&quot;&gt;{{cite book|last1=Torres|first1=Jose Victor|title=Ciudad Murada, A Walk Through Historic Intramuros|publisher=Vibal Publishing House|isbn=971-07-2276-X|pages=5}}&lt;/ref&gt; Dahil sa pag-atakeng ito ay ginawa ang pagpapatayo ng pader. Sa panahon ni Gobernador-Heneral Santiago de Vera ang paggamit ng bato sa pagpapatayo ng lungsod.&lt;ref name=&quot;R1903-435&quot;/&gt;  Ang lungsod ay binalak at ipinatupad ng isang Heswitang pari, si Antonio Sedeno&lt;ref name=&quot;Vibal Publishing House&quot;/&gt; at sinang-ayunan ni Haring Felipe sa pamamagitan ng kaniyang kautusan na iginawad sa San Lorenzo de El Escoria, Espanya. Dinala ng sumunod na Gobernador Heneral na si Gomez Peres Dasmariñas ang kautusan na nagsasabi na paligidan ang lungsod ng mga bato at magpatayo ng [[portipikasyon|moog]] kung saan magsasalubong ang dagat at ang ilog. Ang proyekto ay pinamunuan ni Leonardo Iturriano, isang Kastilang inhenyerong militar na nag-eespesyalista sa tanggulan. Ang mga naging trabahador na gumawa ng pader ay ang mga Intsik at mga Pilipino. Pinatayong muli ang Fort Santiago, at isang moog na paikot, na kilala bilang Nuestra Señora de Guia, ay itinayo upang depensahin ang lupa at dagat sa timog-kanlurang bahagi ng lungsod. Pinondohan ang proyektong ito mula sa monopolyo ng baraha at sa mga multa mula sa labis na paglalaro nito. Binuwis ang mga produktong Intsik ng dalawang taon. Sinimulan ang pagpapatayo ng pader noong 1590 at nagpatuloy pa ito sa ilalim ng mga sumunod na Gobernador-Heneral hanggang 1872. Sa kalagitnaan ng 1592, sinulatan ni Dasmariñas ang Hari upang iulat ang mainam na pagpapatayo ng bagong pader at tanggulan.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite book|last1=Torres|first1=Jose Victor|title=Ciudad Murada, A Walk Through Historic Intramuros|publisher=Vibal Publishing House|isbn=971-07-2276-X|pages=6}}&lt;/ref&gt; Ang pader ay itinayo ng wala man lang na napagkasunduang iisang balak dahil sa paglalaktaw-laktaw na paggawa nito na ang ilan sa mga ito ay napakatagal ang pagitan sa isa't isa.&lt;ref name=&quot;R1903-435&quot;&gt;U.S. War Department 1903, p. 435.&lt;/ref&gt;

Maraming mga pagpapainam ang ginawa pa sa ilalim ng mga humaliling Gobernador-Heneral. Ang isang proyekto sa kuta na sinimulan ni Gobernador-Heneral Juan de Silva noong 1689 ay pinainam ni Juan Niño de Tabora noong 1626, at pinainam pa ni Diego Fajardo Chacon noong 1644. Noong taong din iyon natapos ang pagpapatayo ng [[Baluarte de San Diego]]. Ang balwarteng ito na naghuhugis na &quot;alas ng pala&quot; ay ang pinakatimog na bahagi ng pader at ang kauna-unahan sa mga balwarte na idinagdag sa pumapalibot na pader, na noon ay hindi pa lubusang natatapos.&lt;ref&gt;U.S. War Department 1903, p. 436.&lt;/ref&gt; Nasa lugar na ito ng dating ''Nuestra Señora de Guia'', ang kauna-unahang batong kuta ng Maynila.&lt;ref&gt;[http://intramuros.ph/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=53&amp;Itemid=75 &quot;Baluarte de San Diego&quot;]. Intramuros, the Walled City. Retrieved on 2011-11-13.&lt;/ref&gt; Idinagdag din ang mga rabelin at mga ''reducto'' upang patatagin ang mga mahinang bahagi at upang magsilbi ding panlabas na sanggalang. Naghukay din ng kanal (moat) sa paligid ng Intramuros, kung saan ang Ilog Pasig ay nagsisilbing likas na pananggalang sa hilagang bahagi. Bandang ika-18 siglo, lubos na napapaligiran na ang lungsod. Ang huling pagpapatayo ay natapos sa pagsisimula ng ika-19 siglo.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

====Sa ''Intramuros'' (o loob ng kuta) ng Kastila====
[[File:Manila 1851.jpg|thumb|left|Ang mapa ng Intramuros noong 1851]]

&lt;center&gt;
[[File:Santa Lucia Gate, Intramuros, Manila, Philippines, Late 19th or early 20th Century.jpg|thumb|Pintuang-daan ng Sta Lucia, Intramuros, ika-19-20 siglo]]
&lt;/center&gt;

Ang pangunahing plaza ng lungsod ng Maynila ay ''Plaza Mayor'' (na kinalauna'y naging Plaza McKinley at ''Plaza de Roma'') sa harap ng [[Katedral ng Maynila]]. Sa silangan ng plazay ay ang [[Ayuntamiento]] (pamahalaang panglungsod) at nakaharap dito ang Palacio de Gobernador, ang opisyal na tirahan ng Kastilang Viceroy sa Pilipinas. Noong 3 Hunyo 1863 yumanig ang isang lindol na ikinawasak ng tatlong mga gusaling ito at sa malaking bahagi ng lungsod. Inilipat ang tirahan ng Gobernador-Heneral sa [[Palasyo ng Malakanyang]] na matatagpuan 3&amp;nbsp;km pagbagtas ng Ilog Pasig. Itinayo ang dalawang naunang mga gusali ngunit hindi ang Palacio de Gobernador.

Mayroong ibang mga simbahang Romano Katoliko sa loob ng pader. Ang pinakamatanda sa mga ito ay ang [[Simbahan ng San Agustin]] (Agustino) na itinayo noong 1607. Ang iba pang mga simbahan ay itinayo ng iba't ibang mga orden, tulad ng Simbahan ng San Nicolas de Tolentino ng mga Recoletos, Simbahan ng San Francisco ng mga Franciscano, Simbahan ng Ikatlong Kagalang-galangang Orden ng Ikatlong Orden ni San Francisco, Simbahan ng Santo Domingo ng mga Dominikano, Simbahang Lourdes ng mga Capuchin at ang Simbahan ng San Ignacio ng mga Heswita. Dahil dito binansagan ding ''Lungsod ng mga Simbahan'' ang Intramuros.

Sa Intramuros din ang naging sentro ng edukasyon sa bansa.&lt;ref name=&quot;AFS&quot;/&gt; Tulad ng mga simbahan, iba't ibang mga kumbento at mga paaralan ng simbahan ang itinayo ng iba't ibang mga orden. Itinatag ng mga Dominikano ang [[Pamantasan ng Santo Tomas]] noong 1611 at ang [[Colegio de San Juan de Letran]] noong 1620. Itinatag ng mga Heswita ang [[Pamantasan ng San Ignacio]] noong 1590, na naging kauna-unahang pamantasan sa bansa, ngunit napasara noong 1768 sa kasagsagan ng pag-uusig at pagpapalayas ng mga Heswita sa bansa. Matapos na payagan ang mga Heswita na makabalik sa bansa, itinatag nila ang [[Pamantasan ng Ateneo de Manila|Ateneo Municipal de Manila]] noong 1859.&lt;ref name=Ateneo&gt;[http://www.ateneo.edu/index.php?p=110 &quot;History&quot;]. Ateneo de Manila University. Retrieved on 2012-10-11.&lt;/ref&gt;

====Kasalukuyang anyo ng kuta====
[[File:Manilajf8528 29.JPG|thumb|Anyo ng labas ng kuta sa Maynila.]]
Ilang mga balwarte, rabelin at reducto ang maingat na inilagay sa iba't ibang bahagi ng malaking pader na isinunod sa medyebal na pagkukuta. Ang pitong mga balwarte (paorasan, mula Fort Santiago) ay ang Balwarte ng Tenerias, Aduana, San Gabriel, San Lorenzo, San Andres, San Diego at Plano.&lt;ref name=&quot;WDp443&quot;/&gt; Dahil ang bawat balwarte ay itinayo sa iba't ibang kapanahunan, iba't iba ang naging anyo ng mga ito. Ang pinakamatanda sa mga ito ay ang Balwarte ng San Diego.

Sa Fort Santiago, may mga balwarte sa bawat sulok ng patatsulok na kuta. Ang Balwarte ng Santa Barbara ay nakaharap sa look at sa Ilog Pasig, ang Balwarte ng San Miguel ay nakaharap sa look, at ang Medio Balwarte de San Francisco naman ay nakaharap sa Ilog Pasig.&lt;ref&gt;[http://intramuros.ph/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=170&amp;Itemid=153 &quot;Intramuros Walkthrough&quot;]. Intramuros, the Walled City. Retrieved on 2011-10-01.&lt;/ref&gt;

====Ang mga pintuan papasok ng kuta====
[[File:IsabellaIIGate.JPG|thumb|Pintuan ng ika-2 Isabel na haring babae, o reyna, ng Kastila.]]
Bago ang panahon ng mga Amerikano, ang mga lagusan ng lungsod ay sa mga walong pintuang-daan, na tinatawag ding ''Puerta''. Ang mga ito ay (pa-orasan, mula Fort Santiago) ''Puerta Almacenes'', ''Puerta de la Aduana'', ''Puerta de Santo Domingo'', ''Puerta Isabel II'', ''Puerta de Parian'', ''Puerta de Real'', ''Puerta Sta. Lucia'' at ''Puerta del Postigo''.&lt;ref&gt;[http://intramuros.ph/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=171&amp;Itemid=154&amp;limitstart=5 &quot;IA Trivia - Eight main gates of Intramuros&quot;]. Intramuros, the Walled City. Retrieved on 2011-09-14.&lt;/ref&gt; Noong una, itinataas at ibinababa ng mga bantay ang puente lebadiso (drawbridge) mula 11:00&amp;nbsp;ng gabi hanggang 4:00&amp;nbsp;ng umaga. Nagpatuloy ito hanggang 1852, kung saan dahil sa naganap na lindol noong taong iyon, ipinag-utos na mananatiling bukas ang mga pintuang-daan araw at gabi.&lt;ref name=&quot;WDp443&quot;&gt;U.S. War Department 1903, p.443.&lt;/ref&gt;

===Panahon ng mga Amerikano===
Matapos ang [[Digmaang Kastila-Amerikano]] sa ilang kapuluan sa lupalop ng Amerika, isinuko ng Kastila ang lahat ng salita ng pang-aangkin nito sa Pilipinas, bagama't halos wala na silang mga mananandata roon nang matalo ng mga Pilipino, at ang iba pang mga teritoryo ng Kastila sa Amerika nang umaayon sa [[Kasunduan sa Paris]] sa halagang $20 milyon. Itinaas ang watawat ng Amerika sa [[Fort Santiago]] noong 13 Agosto 1898 na tandang pumapalit na ang Amerika sa pananahan sa kuta, sa harap ng pumapalibot na sandatahang Pilipino. Ang sanggunian o ''ayuntamiento'' ang naging luklukan ng mga katiwala sa Pilipinas o ng [[komisyong Pilipino]] ng Estados Unidos noong 1901 at naging punong-tanggapan ng bahagi o dibisyon ng Pilipinas sa hukbong Amerikano ang Tanggulan ni Santiago (o Fuerte de Santiago).

Maraming mga binago ang mga Amerikano sa lungsod, gaya noong 1903 kung saan giniba ang pader mula Puerta Santo Domingo hanggang Puerta Almacenes at ang pantalan sa timog na bahagi ng Ilog Pasig ay pinainam. Ang mga tinanggal na bato ay ginamit sa paggawa sa iba pang bahagi ng lungsod. Binutas din ang pader sa apat na bahagi nito upang madaling makapasok sa lungsod: ang timog-kanlurang bahagi ng ''Calle Aduana'' (ngayo'y Abenida Andres Soriano Jr), ang silangang dulo ng ''Calle Anda'', ang hilagang-silangang dulo ng ''Calle Victoria'' (na dati'y ''Calle de la Escuela''), at ang timog-silangang dulo ng ''Calle Palacio'' (ngayo'y Kalye Heneral Luna). Ang dalawang sapa na nakapaligid sa Intramuros ay binansagang marumi at tinabunan ito ng putik na galing sa Look ng Maynila kung saan matatagpuan ang kaslaukuyang Daungan ng Maynila. Ang mga dating nakapaligid na sapa ay ginawang ''golf course'' ng lungsod.

Ang mga reklamasyong ginawa sa paggawa ng Daungan ng Maynila, Manila Hotel, at ng Liwasang Rizal ay tumakip sa mga haligi at tanawin ng lungsod mula sa [[Look ng Maynila]].&lt;ref&gt;City of Manila. [http://books.google.com/books?id=xwJW--X_hLkC &quot;Annual Report of the City of Manila, 1905&quot;], p.71. Manila Bureau of Printing.&lt;/ref&gt; Itinatag ng mga Amerikano ang kauna-unahang paaralan sa ilalim ng bagong pamunuan, ang [[Manila High School]] (Mataas na Paaralan ng Maynila) noong 11 Hunyo 1906 sa Kalye Victoria.&lt;ref&gt;[http://www.hmdb.org/marker.asp?marker=25235 &quot;Manila High School&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160826005909/http://www.hmdb.org/marker.asp?marker=25235 |date=2016-08-26 }}. The Historical Marker Database. Retrieved on 2012-10-11.&lt;/ref&gt;

===Ikalawang Digmaang Pandaigdig===
{{multiple image
| align             = left
| direction         = vertical
| image1            = Manila Walled City Destruction May 1945.jpg
| caption1          = Guho ng lungsod noong Labanan sa Maynila noong 1945
| image2            = 
| caption2          = Ang Bantayog ng Memorare Manila upang gunitain ang mga nasawing mga inosenteng sibilyan sa pagpapalaya ng Maynila.
}}

Noong Disyembre 1941, sinakop ng mga Hapon ang Pilipinas. Ang unang mga pagwasak na naganap sa Intramuros sanhi ng digmaan ay ang pagwasak sa Simbahan ng Sto. Domingo at ang orihinal na Pamantasan ng Santo Tomas sa naganap na labanan. Dahil hindi kayang mapagtanggol ang Maynila, itinatag ni Heneral [[Douglas MacArthur]] ang buong Lungsod ng Maynila bilang &quot;[[Open City]]&quot; (bukas na lungsod).

Noong 1945, sinimulan ang pagpapalaya ng Maynila nang tinangka ng mga puwersang Amerikano na makuhang muli ang Maynila noong Enero 1945. Nagkaroon ng matinding labanan sa pagitan ng pinagsanib na puwersa ng Amerikano at Pilipino sa ilalim ng Hukbong Sandatahan ng Estados Unidos at ng Hukbo ng Komonwelt ng Pilipinas kasama ang mga gerilya, laban sa 30,000 na tagapagtanggol na mga Hapon. Habang rumagasa ang labanan ay nagtamo ng matindi at malawakang pagkawasak ang lungsod na binunsod pa ng [[Masaker sa Manila]] ng mga Hapon. Napaurong ang Hukbong Imperyo ng Hapon na siyang nagkuta sa Intramuros. Bagaman tutol si MacArthur na bombahin ang nakapader na lungsod, ay sinang-ayunan pa rin niya ang pagbobomba nito na nagdulot ng pagkasawi ng 16,665 na mga Hapon sa Intramuros.&lt;ref&gt;Ramsey, Russell Wilcox (1993). [http://books.google.com/books?id=TD1mNmgB2DoC &quot;On Law &amp; Country&quot;], pg. 41. Braden Publishing Company, Boston.&lt;/ref&gt; Dalawa sa walong pintuang-daan ng Intramuros ang nagtamo ng matinding pinsala galing sa mga tangkeng Amerikano. Sa naganap na pagbobomba, nawasak ang halos buong lungsod maging ang halos kalahati ng nakapalibot na pader.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.paclas.org.ph/article_intramuros.pdf |title=A SHORT HISTORY AND GUIDE TO INTRAMUROS |author=Esperanza Bunag Gatbonton|date=|publisher=Philippine Academic Consortium for Latin American Studies |location=|accessdate=2013-12-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Sack of Manila&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.battlingbastardsbataan.com/som.htm |title=The Sack of Manila |publisher=The Battling Bastards of Bataan (battlingbastardsbataan.com) |archiveurl=https://www.webcitation.org/5rnvf1Dhk?url=http://www.battlingbastardsbataan.com/som.htm |archivedate=2010-08-07 |accessdate=2010-08-07 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Sa labanang ito mahigit 100,000 mga Pilipinong sibilyan ang nasawi.

Matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig, halos buong Intramuros ang nawasak, ang tangi lamang natirang nakatayo ay ang Simbahan ng San Agustin, bagama't nagtamo din ito ng kaunting pinsala.
&lt;ref name=&quot;The Sack of Manila&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.palhbooks.com/escoda.htm |title=Genocide in Manila |first=Miguel A. |last=Bernad |publisher=Philippine American Literary House (palhbooks.com) |location=California, USA |at=PALH Book |archiveurl=https://www.webcitation.org/5rnry0cFo?url=http://www.palhbooks.com/escoda.htm |archivedate=2010-08-07 |accessdate=2010-08-07 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://archive.arabnews.com/?page=7&amp;section=0&amp;article=91871&amp;d=7&amp;m=2&amp;y=2007&amp;pix=opinion.jpg&amp;category=Opinion |title=The Warsaw of Asia: How Manila was Flattened in WWII |first=Manuel L. |last=Quezon III |authorlink=Manuel L. Quezon III |date=2007-02-07 |publisher=Arab News Online (archive.arabnews.com) |location=Jeddah, Saudi Arabia |at=Opinion |archiveurl=https://www.webcitation.org/5rnvPQM3p?url=http://archive.arabnews.com/?page=7 |archivedate=2010-08-07 |accessdate=2010-08-07 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== Rehabilitasyon at ang Administrasyong Intramuros ===
Noong 1951, itinatag bilang Pambansang Bantayog ang Intramuros maging ang Fort Santiago sa ilalim ng Batas Republika Blg 597, na siya ring nagtatakda ng patakaran ng pagbabalik, pagpapatayong-muli at pagbabalak-urban ng Intramuros. Ilang mga katulad na batas din ang itinakda ngunit dahil sa kakulangan sa pondo ay hindi naging maganda ang kinalabasan.&lt;ref&gt;[http://intramuros.ph/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=117&amp;Itemid=106 &quot;History of Intramuros&quot;]. Intramuros, the Walled City. Retrieved on 2011-09-14.&lt;/ref&gt; Noong 1979, sa ilalim ng Kautusan ng Pangulo Blg 1616, na nilagdaan ni Pangulong [[Ferdinand Marcos]], ay itinatag ang Administrasyong Intramuros.&lt;ref&gt;[http://www.lawphil.net/statutes/presdecs/pd1979/pd_1616_1979.html &quot;Presidential Decree no. 1616&quot;]. The LawPhil Project. Retrieved on 2012-04-04.&lt;/ref&gt;

Sa ngayon sinisikap ng Administrasyong Intramuros (''Intramuros Administration'', IA) ang pagbabalik ng mga pader, maging ang ilang mga detalye ng kuta, at ang pinapalibutan nitong lungsod. Ang mga natitirang limang pintuang-bayan o puerta ay ibinalik: ang Puerta Isabel II, Puerta Parian, Puerta Real, Puerta Santa Lucia at ang Puerta Postigo. Ang apat na mga bahagi ng pader na binutas ng mga Amerikano ay dinadangkalan ngayon ng tulayan na siyang nagsisilbi ding dugtungan, na siya ding nagbibigay ng kaurian sa tunay na pader.

== Kasalukuyang Intramuros ==
[[File:Allan Jay Quesada- DSC 3996 Intendencia Ruins, Intramuros, Manila.JPG|Guho ng Intendencia, Intramuros, Maynila|thumb]]
Sa kasalukuyan ang Intramuros na lamang ang nagsisilbing distrito sa Maynila kung saan makikita pa rin ang maraming impluwensyang iniwan ng mga Kastila. Isa na ngayong pasyalan ang Intramuros na siya ring mabuting pinapangalagaan, at isa rin itong bantog na atraksyon ng mga turista. Sa tabi ng Fort Santiago ay ang Pader ng Maestranza na itinayong ulit, noong panahon ng mga Amerikano ito ay giniba upang palawakin ang mga pantalan na siyang nagbubukas sa lungsod sa Ilog Pasig. Ang isa sa mga balak ng Intramuros sa hinaharap ay ang pagtapos sa pagbuo ng pader upang lubusan na itong pumalibot sa lungsod sa pamamagitan ng tulayan sa ibabaw ng mga pader.&lt;ref&gt;philstarcom (2010-06-18). [http://www.youtube.com/watch?v=yZeZJjRtG_E &quot;Maestranza Wall Restoration&quot;]. YouTube.com. Retrieved on 2011-09-18.&lt;/ref&gt;

May bahagya ding komersyalismong nagaganap sa loob ng distrito sa kabila ng pagsisikap restorasyon. Ilang mga modernong kainan na kung tawagi'y fastfood ay nagtayo ng mga tindahan pagdating ng ika-21 siglo upang pagsilbihan ang mga estudyanteng namamasukan sa Intramuros.

===Mga paaralan===
{{multiple image
| align             = right
| direction         = vertical
| image1            = Letran Admin.jpg
| caption1          = [[Colegio de San Juan de Letran]]
| image2            = FvfIntramuros2980 29.JPG
| caption2          = [[Pamantasan ng Lungsod ng Maynila]]
}}

Nananatili pa ring tahanan ang Intramuros ang sa mga pinakamatandang paaralan sa Pilipinas, ang [[Colegio de San Juan de Letran]] na tinatag noong 1620, kung saan ito ay itinayo sa parehong lugar matapos ang pagkawasak noong digmaan.  Ang [[Colegio de Santa Rosa]] at ang [[Mataas na Paaralan ng Maynila]] ay itinayo ding muli sa kanilang orihinal na lugar. Ang [[Pamantasan ng Santo Tomas]] (UST) ay lumipat sa mas malawak pa nitong kampus sa Sampaloc noong 1927 dahil sa dumaraming nitong mga mag-aaral; tanging ang mga kursong Batas Sibil at Medisina ang naiwan sa Intramuros. Pagkatapos ng digmaan, hindi na bumalik ang pamantasan sa Imtramuros. Lumipat naman ang Ateneo sa [[Ermita]] matapos mawasak ng sunog ang orihinal nitong gusali noong 1932. Matapos mawasak ng digmaan ang kampus nito sa Ermita (na kasalukuyang kinatitirikan ng [[Robinsons Ermita]]) ay lumipat ito sa kasalukuyan nitong kampus sa Loyola Heights noong 1976.&lt;ref name=Ateneo/&gt; Ang Colegio de Santa Isabel naman ay lumipat din sa bago nitong kampus sa Ermita sa labas ng Intramuros matapos ang digmaan.

May mga bago ding mga paaralang hindi pinapatakbo ng simbahan ang itinayo sa Intramuros. Ang [[Pamantasan ng Lungsod ng Maynila]] na itinatag ng pamahalan ng Maynila nong 1965 ay itinayo sa lumang Cuartel España. Ang [[Pamantasang Liseo ng Pilipinas]] na pampribadong pamantasan na itinirik noong 1952&amp;nbsp;ng dating Pangulo ng Pilipinas na si [[Jose P. Laurel]] ay itinayo sa lupa ng [[Ospital ng San Juan de Dios]] na siyang lumipat sa [[Bulebar Roxas]]. Ang [[Suriang Mapua ng Teknolohiya]] na itinatag noong 1925 sa Quiapo ay lumipat sa Intramuros matapos ang digmaan. Ang bagong kampus nito ay nilipat sa lote ng nawasak na Simbahan ng San Francisco sa panulukan ng Kalye Solana at San Francisco. Ang tatlong mga paaralang ito at ang Colegio de San Juan de Letran ay nagtatag ng samahang pang-paaralan na kung tawagin ay [[Intramuros Consortium]] (Kasunduang Intramuros) upang pangasiwaan ang mga pinagkukunan ng mga paaralan.

=== Mga simbahan ===
{{multiple image
| align             = right
| direction         = vertical
| image1            = FvfIntramuros2720 24.JPG
| caption1          = Ang [[Simbahan ng San Agustin]], isang [[Pandaigdigang Pook Pamana ng UNESCO]]
| image2            = Manila Cathedral - front view (Intramuros, Manila; 2014-10-17) 02.jpg
| caption2          = [[Katedral ng Maynila]]
| image3            = San Ignacio Church ruins.jpg
| caption3          = Guho ng Simbahan ng San Ignacio
}}

Sa mga orihinal na pitong simbahan na nasa loob ng pader, dalawa lamang sa mga ito ang nananatili: ang [[Simbahan ng San Agustin]], ang pinakamatandang gusaling nakatayo sa Maynila na itinayo noong 1607, at ang [[Katedral ng Maynila]], na luklukan ng [[Arkdiyosesis ng Romano Katoliko ng Maynila]], na siyang pinatayong muli noong dekada 1950. Ang mga natitirang mga simbahan ay itinayo ng kanilang mga sariling orden sa labas ng Intramuros matapos ang pagkaguho ng mga ito noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Itinayo ng mga Dominikano ang [[Simbahan ng Santo Domingo]] sa Abenida Quezon sa Lungsod Quezon noong 1952. Idineklara na itong Pambansang Dambana.&lt;ref&gt;admin (2006-07-29). [http://heritageconservation.wordpress.com/2006/07/29/santo-domingo-church-quezon-city/ &quot;Santo Domingo Church (Quezon City)&quot;]. Heritage Conservation Society. Retrieved on 2013-03-07.&lt;/ref&gt; Inilipat naman ng mga Agustinong Rekoleto ang isa pa sa kanilang simbahan, ang [[Simbahan ng San Sebastian]], 2.5&amp;nbsp;km hilagang-silangan ng nakapader na lungsod. Nilipat ng mga Capuchin ang Simbahang Lourdes noong 1951 sa panulukan ng Kalye Kanlaon at Retiro (ngayo'y Abenida Amoranto) sa Lungsod Quezon. Idineklara itong Pambansang Dambana noong 1997.&lt;ref&gt;Joann (2012-12-05). [http://iamjoannroyal.wordpress.com/2012/12/15/national-shrine-of-our-lady-of-lourdes/ &quot;National Shrine of Our Lady of Lourdes&quot;]. Joann's Corner. Retrieved on 2013-03-06.&lt;/ref&gt; Kasalukuyang tinatayo muli ang Simbahang San Ignacio kung saan hinahango ang orihinal nitong harapan habang nakapanatili dito ang tanggapan at isang museo ng simbahan. Ang katabi nitong Tahanan ng Misyong Heswita ay itinatayo ding muli bilang bahagi ng pagpapatayong muli ng Simbahan ng San Ignacio.

=== Mga bantayog na tumagal ng siglo ===
Bagaman nawasak ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iba pang mga kalamidad ang karamihan sa mga lumang gusali sa bansa, marami ding mga bantayog na itinayo noong panahon ng mga Kastila ang nakapanatili sa pagdaan ng panahon. Ang mga sumusunod ay makikita pa rin sa Intramuros sa kasalukuyan.
* Bantayog ng Anda
* Bantayog ng Legaspi - Urdaneta
* Bantayog ni Reyna Isabel II
* Replika ng Bantayog ni Benavides (ang orihinal na bantayog nito ay nilipat sa kasalukuyang kampus ng Pamantasan ng Santo Tomas)
* Bantayog ni Carlos IV&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Torres|first1=Jose Victor|title=Ciudad Murada|publisher=Vibal Publishing House, Inc.|isbn=971-07-2276-X|pages=64}}&lt;/ref&gt;
[[File:Intramuros - May 30, 2007.jpg|Katedral ng Maynila at [[Plaza Roma]] Intramuros-30 Mayo 2007|thumb]]
[[File:FvfIntramurosb0790 15.JPG|[[Haring Carlos IV]] sa [[Plaza Roma]]|thumb]]

==Mga Barangay==
Binubuo ang Intramuros ng limang barangay na may bilang 654, 655, 656, 657 at 658. Ang limang barangay na ito ay nangangasiwa lamang sa kapakanan ng kanilang mga mamamayan dahil wala silang kapangyarihang ehekutibo at pambatas. Ang Administrasyon ng Intramuros ang nangangasiwa sa distrito, kabilang na ang pagbibigay ng mga permiso, pangangasiwa sa daloy ng trapiko, at iba pa.

&lt;center&gt;
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|+ Mga Barangay ng Intramuros
! width=&quot;150&quot; ! style=&quot;background:#CEE0F2&quot; | Barangay 
! width=&quot;200&quot; ! style=&quot;background:#CEE0F2&quot; | Populasyon (2015)
|--align=center
| Barangay 654 || {{nts|1,137}}
|--align=center
| Barangay 655 || {{nts|1,671}}
|--align=center
| Barangay 656 || {{nts|369}}
|--align=center
| Barangay 657 || {{nts|677}}
|--align=center
| Barangay 658 || {{nts|2,081}}
|} &lt;/center&gt;

== Larwanan ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt; &lt;!-- ADD ADDITIONAL IMAGES ONLY TO COMMONS Category:Intramuros --&gt;
&lt;!-- File:FvfManilaCathedralPlaza0445 32.JPG|Palcio de Gobernador, ang dating tahanan ng gobernador-heneral at kasalukuyang punong-tanggapan ng [[Komisyon ng Halalan]] --&gt;
File:CasaManilajf1591 12.JPG|[[Casa Manila]], isang makasaysayang museong bahay na naglalaman ng pamana ng Kolonyalismong Kastila
File:IntendenciaMurallaAduanaIntersection.JPG|Guho ng [[Gusaling Aduana]]
File:General Luna Street Entrance 06.jpg|Ang timog na lagusan ng Intramuros sa Kalye Heneral Luna
File:FvfManila0350 37.JPG|Gusali ng [[Ayuntamiento de Manila]] na itinayong muli
Image:A_statue_of_Queen_Isabel_II_in_Intramuros.jpg|Istatwa ni [[Reyna Isabel II]] sa lagusan ng Puerta de Isabel II
File:DOLEIntramurosjf0430 04.JPG|Tanggapanng ehekutibo ng [[Kagawaran ng Paggawa at Empleyo]] sa Kalye Muralla
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

{{Lungsod ng Maynila}}

== Tignan din ==
* [[Fort Santiago]]
* [[Kasaysayan ng Maynila]]
* [[Kaharian ng Maynila]]

==Mga Sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Distrito ng Maynila]]
[[Kategorya:Kasaysayan ng Maynila]]</text>
      <sha1>26ec21ufkjpa9abq0u6hrsppowxvj3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Haruhi Suzumiya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123273</id>
    <revision>
      <id>2212308</id>
      <parentid>2122353</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:12:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>まる子2026</username>
        <id>163159</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>2212308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79779" sha1="hol7zgokhfl0dn90zc80uac0lp590th" xml:space="preserve">{{Infobox animanga/Header|italic title=yes|name=Suzumiya Haruhi|image=Haruhi book 01 s.jpg|paglalarawan=Pabalat ng unang bolyum ng serye.|ja_kanji=涼宮ハルヒ|filipino=Haruhi Suzumiya|genre=[[Komedya]], [[Science fiction]]|creator=[[Nagaru Tanigawa]]}}{{Infobox animanga/Print|type=light novel|author=Nagaru Tanigawa|illustrator=[[Noizi Ito]]|publisher=[[Kadokawa Shoten]]|publisher_en=[[Yen Press]]|imprint={{unbulleted list|[[Kadokawa Sneaker Bunko]]|Kadokawa Tsubasa Bunko|Kadokawa Bunko}}|volumes=12|magazine=The Sneaker{{efn|1=Mga maiiksing kwento lamang.|group=note|name=note1}}|demographic=Lalaki|first={{Start date|2003|06|06|df=y}}|volume_list=Haruhi Suzumiya#Talaan ng nobela}}{{Infobox animanga/Print|type=manga|title=Suzumiya Haruhi no Yuuutsu|filipino=Ang Kalungkutan ni Haruhi Suzumiya|publisher=Kadokawa Shoten|volumes=1|first={{Start date|2004|05|df=y}}|last={{End date|2004|12|df=y}}|demographic=[[Shonen]]|magazine=[[Shonen Ace]]|author=Makoto Mizuno}}{{Infobox animanga/Print|type=manga|author=Gaku Tsugano|title=Suzumiya Haruhi no Yuuutsu|filipino=Ang Kalungkutan ni Haruhi Suzumiya|publisher=Kadokawa Shoten|publisher_en={{English manga publisher|NA=[[Yen Press]]}}|first={{Start date|2005|09|26|df=y}}|last={{End date|2013|09|26|df=y}}|volumes=20|magazine=Shonen Ace|demographic=Shonen}}{{Infobox animanga/Video|type=tv series|title=Suzumiya Haruhi no Yuuutsu|filipino=Ang Kalungkutan ni Haruhi Suzumiya|director=[[Tatsuya Ishihara]]|producer={{unbulleted list|Hideaki Hatta|Atushi Itou}}|musika=[[Satoru Kōsaki]]|studio=[[Kyoto Animation]]|licensee={{English anime licensee|AUS=[[Madman Entertainment]]}}{{English anime licensee|NA=[[Funimation]]}}{{English anime licensee|SEA={{unbulleted list|[[Odex]]|Medialink}}}}{{English anime licensee|UK={{unbulleted list|[[Anime Limited]] {{small|(S1)}}|[[Manga Entertainment]]}} {{small|(S2)}} }}|inere=CTC, SUN, Tokyo MX, TVA, TVh, tvk, TVS|inere-en={{English anime licensee|SEA=[[Animax]]}}|inere-fil={{unbulleted list|[[TV5]] {{small|(''AniMega'')}}|[[TeleAsia|TeleAsia Filipino]]}}|episodes={{unbulleted list|14 {{small|(''orihinal'')}}|28 {{small|(''muling pag-ere'')}} }}|episode_list=Talaan ng mga episode ng Suzumiya Haruhi no Yuuutsu|released='''Orihinal:'''&lt;br/&gt;{{Start date|2006|04|02|df=y}} – {{End date|2006|07|02|df=y}}&lt;br/&gt; '''Muling pag-ere:''' &lt;br/&gt;{{small|(''na may bagong episode'')}} &lt;br/&gt;{{Start date|2009|04|03|df=y}} – {{End date|2009|10|09|df=y}}}}{{Infobox animanga/Print|title=Suzumiya Haruhi-chan no Yuuutsu|filipino=Ang Kalungkutan ni Haruhi-chan Suzumiya|author=Puyo|publisher=Kadokawa Shoten|publisher_en={{English manga publisher|NA = Yen Press}}|magazine={{unbulleted list|Shonen Ace|The Sneaker}}|demographic=Shonen|first={{Start date|2007|07|26|df=y}}|last={{End date|2018|12|26|df=y}}|volumes=12}}{{Infobox animanga/Print|author=Eretto|title=Nyorōn Churuya-san|publisher=Kadokawa Shoten|magazine=[[Comp Ace]]|demographic=Shonen|first={{Start date|2008|11}}|last={{End date|2009|10}}|volumes=1}}{{Infobox animanga/Video|type=ona|title=Suzumiya Haruhi-chan no Yuuutsu|filipino=Ang Kalungkutan ni Haruhi-chan Suzumiya|director=[[Yasuhiro Takemoto]]|studio=Kyoto Animation|licensee={{English anime licensee|AUS=Madman Entertainment}}{{English anime licensee|NA=Funimation}}{{English anime licensee|UK=Manga Entertainment}}|first={{Start date|2009|02|13|df=y}}|last={{End date|2009|05|15|df=y}}|runtime=2-8 minuto|episodes=25}}{{Infobox animanga/Video|title=Nyorōn Churuya-san|type=ona|director=Yasuhiro Takemoto|studio=Kyoto Animation|licensee={{English anime licensee|AUS=Madman Entertainment}}{{English anime licensee|NA=Funimation}}{{English anime licensee|UK=Manga Entertainment}}|first={{Start date|2009|02|13|df=y}}|last={{End date|2009|05|15|df=y}}|runtime=2 minuto|episodes=13}}{{Infobox animanga/Print|title=Koizumi Itsuki no Inbou|author=Puyo|publisher=Kadokawa Shoten|publisher_en={{English manga publisher|NA = Yen Press}}|magazine=[[Altima Ace]]|demographic=Seinen|filipino=Ang Pakikipagsabwatan ni Itsuki Koizumi|first={{Start date|2012|04|18}}|last={{End date|2012|10|18}}}}{{Infobox animanga/Other|content=''[[Suzumiya Haruhi no Shoushitsu]]''&lt;br&gt;''[[Nagato Yuki-chan no Shoushitsu]]''}}{{Infobox animanga/Footer|portal=yes}}

Ang '''''Haruhi Suzumiya{{Efn|涼宮ハルヒ ''Suzumiya Haruhi''|group=lower-alpha|name=pamagat}}''''' ay ang pangkalahatang tawag sa serye ng mga [[nobelang magaan]] na isinulat ni [[Nagaru Tanigawa]] sa [[wikang Hapones]] at may guhit ni [[Noizi Ito]]. Kuwento ito ng isang lalaking nangangalang Kyon at ang kanyang pagsasalaysay tungkol sa titular na karakter ng serye na si Haruhi Suzumiya, isang masigasig na babaeng walang kaalam-alam na may itinatago siyang kapangyarihan na baguhin ang mundo kung nanaiisin niya.

May 12 bolyum ang serye. Ang una sa mga ito, ang ''Haruhi Suzumiya no Yuuutsu'',''{{Efn|涼宮ハルヒの憂鬱, [[Filipino]]: ''Ang Kalumbayan ni Haruhi Suzumiya''|group=lower-alpha|name=yuuutsu}}'' ay inilabas noong ika-6&amp;nbsp;ng Hunyo 2003.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kadokawa.co.jp/product/200303000354/|language=ja|script-title=ja: 涼宮ハルヒの憂鬱|trans-title=Suzumiya Haruhi no Yuuutsu|access-date=Enero 21, 2021|url-status=live|website=Kadokawa}}&lt;/ref&gt; Nagkaroon ito ng dalawang [[anime]], isang [[Suzumiya Haruhi no Shoushitsu|pelikulang anime]], apat na [[manga]], dalawang [[Original net animation|ONA]], at anim na [[Larong bidyo|laro]].

Mabilis na sumikat ang serye sa bansang Hapón dahil sa pag-usbong ng Internet noong huling bahagi ng dekada 2000s.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|title=Why Was the Haruhi Suzumiya Series a Big Deal?|url=https://www.animenewsnetwork.com/feature/2020-11-30/why-was-the-haruhi-suzumiya-series-a-big-deal/.166228|website=Anime News Network|access-date=Enero 21, 2021|date=Disyembre 1, 2020|first=Kim|last=Morrissy|url-status=live|language=en|trans-title=Bakit 'Big Deal' ang Seryeng Haruhi Suzumiya?}}&lt;/ref&gt; Ginawan ito ng [[Kyoto Animation]] ng teleseryeng anime noong 2006, na sinundan ng isang muling pagsasaere na may kasamang bagong episode noon 2009. Ang sayaw na kaakibat ng kantang pangwakas ng unang season nito, ang ''Hare Hare Yukai'', ay naging isang ''dance craze'' at Internet phenomenon.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

== Kuwento ==
Si Kyon, ang tagapagsalaysay ng serye, ay isang bagong-pasok na estudyante sa Mataas na Paaralang Hilaga{{Efn|{{nihongo|北高校|Kita Koukou}}. Nasa ikasampung baitang si Kyon sa simula ng serye; ito ang unang taon ng ''senior high school'' sa bansang Hapón.|group=note|name=shs}} sa [[Nishinomiya]]. Doon, nakilala niya si Haruhi Suzumiya, isang babaeng may kakaibang hilig sa mga supernatural na bagay at nilalang. Sumali si Suzumiya sa iba't ibang mga club, ngunit agad din siyang umaalis dahil sa pagkabagot sa mga ito. Isang araw, niyaya niya si Kyon na itatag ang isang club, ang ''SOS-dan'',{{Efn|Ang ibig sabihin ng ''SOS'' rito ay '''''S'''ekai o '''Ō'''ini Moriageru Tame no '''S'''uzumiya Haruhi no Dan'' ({{lang-ja|世界を大いに盛り上げるための涼宮ハルヒの団}}), literal na &quot;''Palaganapin ang Kasiyahan sa Buong Mundo kasama ang Brigada ni Haruhi Suzumiya''.&quot;|name=sosdan|group=note}} na may misyong hanapin at imbestigahan ang mga pangyayaring misteryoso o supernatural. Pilit man, sumali si Kyon dito.

Kalaunan, nadagdagan ng miyembro ang club - si Mikuru Asahina, Yuki Nagato, at si Itsuki Koizumi. Bagamat sa unang tingin ay normal sila, binulgar nila ang totoong identidad nila kay Kyon kalaunan - si Asahina ay isang manlalakbay-oras, si Nagato ay isang ''alien'', habang ''esper'' naman si Koizumi. Sila-sila ay mga magkakaibang misyon na may iisang layunin - ang panatilihing interesado si Haruhi sa mga ginagawa niya. Dahil ito sa kanilang paniniwala na maaaring aksidenteng magamit ni Haruhi ang kanyang kapangyarihang na lingid sa kaalaman niya - ang baguhin ang mundo kung nanaiisin niya.

== Tauhan ==

=== Brigada SOS ===
{{Nihongo|'''Kyon'''|キョン}}

Ang tagapagsalaysay ng kuwento. Siya rin ang pangunahing karakter nito kasama ni Haruhi Suzumiya. Hindi kailanman binanggit ang tunay niyang pangalan, at ang &quot;''Kyon''&quot; ay isa lamang palayaw na binigay ng kanyang tita.

Sa simula ng serye, pumasok siya sa Mataas na Paaralang Hilaga, kung saan nakilala niya si Haruhi. Nahumaling siya sa kakaibang ugali nito, kaya araw-araw niya itong kinakausap. Madalas siyang naiirita sa mga utos ni Suzumiya.

Isa siya sa mga nagtatag ng Brigada SOS, isang club na napag-isipang buuin ni Suzumiya para &quot;maghanap ng di-natural.&quot; Kalaunan, nagkaroon ito ng mga miyembro na pawang mga &quot;di-natural.&quot; Naniniwala ang mga ito na mahalaga siya dahil siya lang ang normal na taong pinili ni Haruhi na kausapin.

{{Nihongo|'''Haruhi Suzumiya'''|涼宮 ハルヒ|Suzumiya Haruhi}}

Ang titular na karakter ng serye, isa rin siya sa mga pangunahing karakter. Masigla at kakaiba, binuo niya ang Brigada SOS kasama ni Kyon upang &quot;hanapin ang di-natural.&quot; Kahit na matalino, maganda, at masigla, kakaiba siya simula pa nung nasa gitnang paaralan pa lang sila. Marami siyang ginawang &quot;kakaiba,&quot; ang pinakanotable ay ang malaking hiroglipong iginuhit niya sa quadrangle.

Siya ang pinuno ng Brigada SOS. Madali siyang mabangot kapag wala siyang ginagawa, kaya naman napipilitan ang mga kasamahan niyang gumawa at sumali sa mga bagay na gustong gawin niya. Wala siyang kaalam-alam na may kapangyarihan siyang baguhin ang mundo kung nanaiisin niya - ang bagay na pilit pinipigilang mangyari ng mga kasamahan lingid sa kaalaman niya.

{{Nihongo|'''Yuki Nagato'''|長門 有希|Nagato Yuki}}

Isa siyang dayo o ''alien'' na mahilig magbasa. Ginawa siya ng isang mala-diyos na nilalang na kilala sa tawag na ''Johou Tougou Shinen-tai'' at may misyong imbestigahan ang di-mapaliwanag na &quot;pagsabog ng datos&quot; na nanggagaling kay Haruhi. Kaya niyang baguhin ang kahit ano (tinatawag niyang &quot;mga datos&quot;) sa paligid niya. Kapag natanong kung anong masasabi niya sa librong binabasa niya, sasabihin niyang &quot;medyo interesado&quot; siya sa libro. Dahil dayo siya, bihira lang siyang magpakita ng emosyon, pero paminsan-minsan siyang nagpapakita ng interes tulad ng sa pagpoprograma sa mga laro sa [[kompyuter]] at ang paglalaro sa mga ito.

{{Nihongo|'''Mikuru Asahina'''|朝比奈 みくる|Asahina Mikuru}}

Isa siyang manlalakbay-oras (''time traveler'') mula sa malayong hinaharap na may misyong imbestigahan kung bakit hindi posible ang paglalakbay sa oras na hihigit pa sa tatlong taon bago ang kasalukuyang panahon ng serye. Ang pinakamababa sa mga ahente ng Komite ng mga Manlalakbay-Oras, mahinahon siyang magsalita at madalas gamitin ni Haruhi dahil sa ''sex appeal'' nito. Gusto niyang mapaliwanag ang mga nangyayari pero matindi ang pagsesensor sa kanya dahil sa isang di-tinukoy na teknolohiya sa hinaharap na nagpapalit sa mga sinasabi niyang di siya otorisadong sabihin bilang &quot;tinatagong impormasyon.&quot; Madalas siyang pagsuotin ni Haruhi ng mga ''costume'' mula sa nars hanggang sa ''bunny suit'', dahil ayon kay Haruhi, siya ang &quot;mascot&quot; ng Brigada.

{{Nihongo|'''Itsuki Koizumi'''|古泉 一樹|Koizumi Itsuki}}

Isa siyang ''esper'' sa ilalim ng tinatawag niyang &quot;Pangasiwaan&quot; (''agency''). Bigla niyang natanggap ang kapangyarihang magalugad ang &quot;Saradong Espasyo&quot; at kalabanin ang mga ''shinjin'' na ginagawa ni Haruhi kapag nai-stress siya tatlong taon bago ang kasalukuyan. Palagi siyang nakangiti. Naiirita si Kyon sa ugali niyang ilapit ang mukha niya sa kausap, gayundin sa mga teorya niyang pabago-bago at ang pang-aasar niya sa relasyon ni Kyon at Haruhi.

== Limbag ==

=== Nobelang magaan ===
Ang serye ay isinulat ni [[Nagaru Tanigawa]]. Ang mga ilustrasyong nakalagay naman sa mga bolyum nito ay iginuhit ni Noizi Ito. Inilathala noong ika-6&amp;nbsp;ng Hunyo 2003 ang unang bolyum nito, ''Suzumiya Haruhi no Yuuutsu''. Matapos nito, nagkaroon ito ng karagdagang 11 bolyum.

Pasalit-salit ang nilalaman ng bawat bolyum bilang isang tunay na nobela, at isang koleksyon ng mga maiikling kuwentong unang lumabas sa magasing ''The Sneaker''. Ayon kay Tanigawa noong 2011 sa opisyal na ''guidebook'' ng serye na ''Suzumiya Haruhi no Kansoku'', may nagawa na siyang kuwento para sa isa pang bolyum ng serye.&lt;ref name=&quot;ia-nobela&quot;&gt;{{cite web|url=https://archive.org/details/manga_Suzumiya_Haruhi/page/n119|title=NOVEL: Suzumiya Haruhi|last=|first=|date=|website=|publisher=Internet Archive|access-date=Setyembre 10, 2020|quote=The plot is done, but I've not been able to write it down yet. I'm in the middle of writing it and sending it away (''Tapos na yung kuwento, pero 'di ko pa ito nasusulat. Nasa kalagitnaan na ako ng pagsulat no'n at pagpadala agad no'n.'')|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Noong ika-18&amp;nbsp;ng Oktubre 2018, naglabas ng isang [[maikling kuwento]] ang serye para sa isang espesyal na ''one-time revival'' na isyu ng ''The Sneaker''.&lt;ref name=&quot;ann-espesyal&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-09-25/the-sneaker-light-novel-magazine-special-issue-includes-haruhi-short-story/.137271|title=The Sneaker Light Novel Magazine's Special Issue Includes Haruhi Short Story|work=[[Anime News Network]]|date=Setyembre 25, 2018|accessdate=Setyembre 10, 2020|trans-title=Kabilang ang isang maikling kuwento ng [seryeng] ''Haruhi'' sa espesyal na isyu ng magasin ng mga nobelang magaan na  ''The Sneaker''|language=en}}&lt;/ref&gt;

Matapos ng siyam na taong ''hiatus'', inanunsyo noong Agosto 2020 na ilalathala ang ika-12 bolyum nitong pinamagatang ''Suzumiya Haruhi no Chokkan''.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Harding|first1=Daryl|title=The Endless Wait is Over, 12th Haruhi Suzumiya Novel To be Released on November 25 After 9 Year Break|url=https://www.crunchyroll.com/anime-news/2020/08/30-1/the-endless-wait-is-over-12th-haruhi-suzumiya-novel-to-be-released-on-november-25-after-9-year-break|website=[[Crunchyroll]]|language=en|date=Agosto 30, 2020|trans-title=Tapos na ang Walang Katapusang Paghihintay, ika-12 nobela ng ''Haruhi Suzumiya'', ilalabas sa darating na Nobyembre 25 matapos ng 9 na taong pahinga|access-date=Setyembre 10, 2020}}&lt;/ref&gt; Inilabas ito sa bansang Hapón noong ika-25&amp;nbsp;ng Nobyembre 2020, kasabay ng opisyal na salin nito sa Ingles para sa digital na bersyon nito.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|title=Yen Press Releases New Haruhi Suzumiya Novel Simultaneously With Japan|trans-title=Ilalabas ng Yen Press ang bagong nobela ng Haruhi Suzumiya nang sabay sa Hapón|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-08-31/yen-press-releases-new-haruhi-suzumiya-novel-simultaneously-with-japan/.163516|date=Setyembre 1, 2020|access-date=Enero 16, 2021|last=Pineda|first=Rafael Antonio|language=en|website=Anime News Network}}&lt;/ref&gt; Ilalabas naman ang pisikal na kopya nito sa Hunyo 2021.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-10-13/yen-press-releases-new-haruhi-suzumiya-novel-in-print-in-june-2021/.165169|website=Anime News Network|first=Alex|last=Mateo|date=Oktubre 14, 2020|access-date=Enero 16, 2021|title=Yen Press Releases New Haruhi Suzumiya Novel in Print in June 2021|language=en|trans-title=Ilalabas ng Yen Press ang bagong nobela ng Haruhi Suzumiya nang nakalimbag [pisikal] sa Hunyo 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|website=Crunchyroll|language=en|title=Yen Press to Release New Haruhi Suzumiya Light Novel in Hardcover in June 2021|trans-title=Ilalabas ng Yen Press ang bagong nobelang magaan ng Haruhi Suzumiya nang naka-''hardcover'' sa darating na Hunyo 2021|url=https://www.crunchyroll.com/anime-news/2020/10/12/yen-press-to-release-new-haruhi-suzumiya-light-novel-in-hardcover-in-june-2021|url-status=live|first=Daryl|last=Harding|date=Oktubre 13, 2020|accessdate=Oktubre 15, 2020}}&lt;/ref&gt;

Lisensyado ang [[Yen Press]] upang ilathala ang serye sa [[Hilagang Amerika]] sa wikang Ingles.&lt;ref name=&quot;pub-week-novels2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.publishersweekly.com/enewsletter/CA6552340/2788.html#Rights_Report|publisher=Publishers Weekly|title=Rights Report|work=PW Children's Bookshelf|access-date=Abril 17, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080421102542/http://www.publishersweekly.com/enewsletter/CA6552340/2788.html#Rights_Report|archive-date=Abril 21, 2008|trans-title=Ulat sa mga Karapatan|language=en}}&lt;/ref&gt; Noong Agosto 2020, inanunsyo ng Yen Press na muling iimprenta ang mga naunang nobela bilang paggunita sa bagong bolyum ng serye. Iimprenta ito sa ilalim ng imprentang ''Yen On'' ng Yen Press.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; Lisensyado rin ang [[Little, Brown and Company|Little, Brown]] Books for Young Readers para ilabas din ang serye sa wikang Ingles sa Hilagang Amerika.&lt;ref name=&quot;pub-week-novels2&quot; /&gt;

Samantala, lisensyado ang [[Kadokawa Shoten|Kadokawa Media]] para ilabas ang serye sa [[Taiwan]], [[Hong Kong]], at [[Tsina]]. Lisensyado rin ang [[Daiwon CI]] para ilabas ang serye sa [[Timog Korea]]. Sa [[Espanya]] at [[Arhentina]] naman lisensyado ang [[Editorial Ivrea]].

==== Talaan ng nobela ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%;margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; text-align:center;&quot;
!{{Abbr|Blg.|Bilang}}
!Pamagat
!Petsa ng paglabas {{Small|(Hapón)}}
!ISBN {{Small|(Hapón)}}
|-
|1
|{{Nihongo|'''Suzumiya Haruhi no Yuuutsu'''|涼宮ハルヒの憂鬱|''Ang Pagkalungkot ni Haruhi Suzumiya''}}
|{{Start date|2003|06|06}}
|{{ISBN|978-4-04-429201-0}}
|-
|2
|{{Nihongo|'''Suzumiya Haruhi no Tameiki'''|涼宮ハルヒの溜息|''Ang Pagbuntong-hininga ni Haruhi Suzumiya''}}
|{{Start date|2003|09|30}}
|{{ISBN|978-4-04-429202-7}}
|-
|3
|{{Nihongo|'''Suzumiya Haruhi no Taikutsu'''|涼宮ハルヒの退屈|''Ang Pagkabagot ni Haruhi Suzumiya''}}
|{{Start date|2003|12|27}}
|{{ISBN|978-4-04-429203-4}}
|-
|4
|{{Nihongo|'''Suzumiya Haruhi no Shoushitsu'''|涼宮ハルヒの消失|''Ang Paglaho ni Haruhi Suzumiya''}}
|{{Start date|2004|07|31}}
|{{ISBN|978-4-04-429204-1}}
|-
|5
|{{Nihongo|'''Suzumiya Haruhi no Bousou'''|涼宮ハルヒの暴走|''Ang Pagwala ni Haruhi Suzumiya''}}
|{{Start date|2004|10|01}}
|{{ISBN|978-4-04-429205-8}}
|-
|6
|{{Nihongo|'''Suzumiya Haruhi no Douyou'''|涼宮ハルヒの動揺|''Ang Pagbulabog ni Haruhi Suzumiya''}}
|{{Start date|2005|03|21}}
|{{ISBN|978-4-04-429206-5}}
|-
|7
|{{Nihongo|'''Suzumiya Haruhi no Inbou'''|涼宮ハルヒの陰謀|''Ang Pakikipagsabwatan ni Haruhi Suzumiya''}}
|{{Start date|2005|08|31}}
|{{ISBN|978-4-04-429207-2}}
|-
|8
|{{Nihongo|'''Suzumiya Haruhi no Fungai'''|涼宮ハルヒの憤慨|''Ang Pagkapoot ni Haruhi Suzumiya''}}
|{{Start date|2006|05|01}}
|{{ISBN|978-4-04-429208-9}}
|-
|9
|{{Nihongo|'''Suzumiya Haruhi no Bunretsu'''|涼宮ハルヒの分裂|''Ang Pagkalas ni Haruhi Suzumiya''}}
|{{Start date|2007|04|01}}
|{{ISBN|978-4-04-429209-6}}
|-
|10
|{{Nihongo|'''Suzumiya Haruhi no Kyougaku (Zen)'''|涼宮ハルヒの驚愕 (前)|''Ang Pagkabigla ni Haruhi Suzumiya (Una)''}}
|{{Start date|2011|05|25}} ({{Abbr|lim.|limitadong edisyon}})

{{Start date|2011|06|15}} ({{Abbr|reg.|regulár na edisyon}})
|{{ISBN|978-4-04-429210-2}} ({{Abbr|lim.|limitadong edisyon}})
{{ISBN|978-4-04-429211-9}} ({{Abbr|reg.|regulár na edisyon}})
|-
|11
|{{Nihongo|'''Suzumiya Haruhi no Kyougaku (Go)'''|涼宮ハルヒの驚愕 (後)|''Ang Pagkabigla ni Haruhi Suzumiya (Hulí)''}}
|{{Start date|2011|05|25}} ({{Abbr|lim.|limitadong edisyon}})

{{Start date|2011|06|15}} ({{Abbr|reg.|regulár na edisyon}})
|{{ISBN|978-4-04-429210-2}} ({{Abbr|lim.|limitadong edisyon}})
{{ISBN|978-4-04-429212-6}}
|-
|12
|{{Nihongo|'''Suzumiya Haruhi no Chokkan'''|涼宮ハルヒの直観|''Ang Kutob ni Haruhi Suzumiya''}}
|{{Start date|2020|11|25}}
|{{ISBN|978-4-04-110792-8}}
|}

=== Manga ===
May dalawang [[manga]] na nakabase sa mga [[nobelang magaan]] ang inilathala. Iginuhit ito ng dalawang magkaibang may-akda, at parehong gumagamit ito ng ''Suzumiya Haruhi no Yuuutsu'' bilang pamagat nito. Samantala, may dalawa ring spinoff parody na manga ang inilathala, ang ''Suzumiya Haruhi-chan no Yuuutsu'' at ''Nyoron! Churuya-san''. Nagkaroon rin ito ng isang spinoff na manga na sumesentro kay Yuki Nagato, at pinamagatang ''Nagato Yuki-chan no Shoushitsu''. Ang ''Koizumi Itsuki no Inbou'' naman ay isang maiksing manga na sumesentro kay Itsuki Koizumi. Isinama ito sa ika-9 na bolyum ng ''Haruhi-chan''.

Bukod sa mga ito, nagkaroon rin ng antolohiya ang serye.

==== ''Suzumiya Haruhi no Yuuutsu'' (Mizuno) ====
Noong 2004, nagsimulang ilimbag ang unang manga ng serye. Pinamagatang ''Suzumiya Haruhi no Yuuutsu'' (ang pamagat ng unang nobela), ito ay iginuhit ni Makoto Mizuno. Malaki ang pinagkaiba nito sa mga nangyari sa mga nobela at kaunti lamang ang ambag ni Nagaru Tanigawa rito. May limang kabanata ito. Inilimbag ito ng Kadokawa Shoten. Ginawan ito ng isang bolyum, na inilabas naman noong ika-1&amp;nbsp;ng Setyembre 2004.

Hindi ito opisyal na naisalin sa wikang Ingles.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%;margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; text-align:center;&quot;
!{{Abbr|Blg.|Bilang}}
!Petsa ng paglabas {{Small|(Hapón)}}
!ISBN {{Small|(Hapón)}}
|-
|1
|{{Start date|2004|09|01}}
|{{ISBN|4-04-713658-1}}
|}

==== ''Suzumiya Haruhi no Yuuutsu'' (Tsugano) ====
Ang ikalawang manga ng serye ay iginuhit naman ni Gaku Tsugano. Tulad ng naunang manga, ginamit rin nito ang pamagat ng unang nobela ng serye. Nagkaroon ito ng 20 bolyum at tumakbo mula ika-25&amp;nbsp;ng Setyembre 2005 hanggang ika-26&amp;nbsp;ng Setyembre 2013. Inilabas ang unang bolyum nito noong ika-21&amp;nbsp;ng Abril 2006, at ang huli noong ika-26&amp;nbsp;ng Disyembre 2013. Nagkaroon ito ng 105 kabanata.

Lisensyado ang Yen Press para ilathala ang serye sa wikang Ingles sa Hilagang Amerika.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-04-17/yen-press-acquires-haruhi-suzumiya-manga-in-n-america|title=Yen Press Acquires ''Haruhi Suzumiya'' Manga in N. America|last=Loo|first=Egan|date=Abril 17, 2008|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 10, 2020|quote=|url-status=live|trans-title=Nakuha ng Yen Press ang mangang ''Haruhi Suzumiya'' [para] sa Hilagang Amerika.|language=en}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%;margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; text-align:center;&quot;
!{{Abbr|Blg.|Bilang}}
!Petsa ng paglabas {{Small|(Hapón)}}
!ISBN {{Small|(Hapón)}}
|-
|1
|{{Start date|2006|04|21}}
|{{ISBN|978-4-04713-811-7}}
|-
|2
|{{Start date|2006|06|22}}
|{{ISBN|978-404713-831-5}}
|-
|3
|{{Start date|2006|12|21}}
|{{ISBN|978-404713-885-8}}
|-
|4
|{{Start date|2007|06|22}}
|{{ISBN|978-404713-923-7}}
|-
|5
|{{Start date|2007|10|24}}
|{{ISBN|978-404713-981-7}}
|-
|6
|{{Start date|2008|05|22}}
|{{ISBN|978-404715-061-4}}
|-
|7
|{{Start date|2008|12|20}}
|{{ISBN|978-404715-148-2}}
|-
|8
|{{Start date|2009|03|24}}
|{{ISBN|978-404715-208-3}}
|-
|9
|{{Start date|2009|07|22}}
|{{ISBN|978-404715-269-4}}
|-
|10
|{{Start date|2009|10|22}}
|{{ISBN|978-404715-302-8}}
|-
|11
|{{Start date|2010|04|21}}
|{{ISBN|978-404715-429-2}}
|-
|12
|{{Start date|2010|10|22}}
|{{ISBN|978-404715-544-2}}
|-
|13
|{{Start date|2011|02|23}}
|{{ISBN|978-404715-656-2}}
|-
|14
|{{Start date|2011|04|24}}
|{{ISBN|978-404715-698-2}}
|-
|15
|{{Start date|2011|12|21}}
|{{ISBN|978-404715-804-7}}
|-
|16
|{{Start date|2012|03|17}}
|{{ISBN|978-404120-185-5}}
|-
|17
|{{Start date|2012|11|21}}
|{{ISBN|978-404120-459-7}}
|-
|18
|{{Start date|2013|03|19}}
|{{ISBN|978-404120-644-7}}
|-
|19
|{{Start date|2013|06|21}}
|{{ISBN|978-404120-741-3}}
|-
|20
|{{Start date|2013|12|26}}
|{{ISBN|978-404120-956-1}}
|}

==== ''Suzumiya Haruhi-chan no Yuuutsu'' ====
Noong ika-26&amp;nbsp;ng Hulyo 2007, sinimulang ilathala ang mga kabanata ng opisyal na parody manga ng serye sa magasings ''Shonen Ace''. Pinamagatang ''Suzumiya Haruhi-chan no Yuuutsu'', ang manga ay isang yonkoma at nagtatampok sa mga karakter ng serye sa anyong chibi. Si Puyo ang gumuhit sa manga. Nagsimula rin itong ilathala sa magasing ''The Sneaker'' noong ika-30&amp;nbsp;ng Agosto 2007. Nagkaroon ito ng 12 bolyum, na isa-isang inilathala mula ika-26&amp;nbsp;ng Mayo 2008 hanggang ika-1&amp;nbsp;ng Mayo 2019.

Nakuha ng Yen Press ang lisensiya para maisalin ito sa wikang Ingles para sa Hilagang Amerika.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-02-03/yen-press-adds-haruhi-chan-k-on-manga-bungaku-shoujo|title=Yen Press Adds ''Haruhi-Chan'', ''K-On!'' Manga, ''Bungaku Shoujo''|last=Loo|first=Egan|date=Pebrero 3, 2010|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 10, 2020|quote=|url-status=live|trans-title=Dinagdag ng Yen Press ang [mga] mangang ''Haruhi-Chan'', ''K-On!'', ''Bungaku Shoujo''|language=en}}&lt;/ref&gt; Nagsimula itong ilabas noong ika-26&amp;nbsp;ng Oktubre 2010&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-05-19/bandai-entertainment-adds-haruhi-chan-churuya-san|title=Bandai Entertainment Adds Haruhi-chan, Churuya-san|last=Loo|first=Egan|date=Mayo 19, 2010|website=|publisher=[[Anime News Network]]|access-date=Setyembre 10, 2020|quote=|language=en|trans-title=Dinagdag ng Bandai Entertainment ang ''Haruhi-chan'', ''Churuya-san''|url-status=live}}&lt;/ref&gt; at nagtapos noong ika-26&amp;nbsp;ng Mayo 2020.

Ang ika-9 na bolyum nito ay naglalaman ng mga kabanata ng ''Koizumi Itsuki no Inbou''.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%;margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; text-align:center;&quot;
!{{Abbr|Blg.|Bilang}}
!Petsa ng paglabas {{Small|(Hapón)}}
!ISBN {{Small|(Hapón)}}
|-
|1
|{{Start date|2008|05|26}}
|{{ISBN|978-404715-062-1}}
|-
|2
|{{Start date|2008|12|20}}
|{{ISBN|978-404715-158-1}}
|-
|3
|{{Start date|2009|07|25}}
|{{ISBN|978-404715-263-2}}
|-
|4
|{{Start date|2009|12|23}}
|{{ISBN|978-404715-352-3}}
|-
|5
|{{Start date|2010|11|26}}
|{{ISBN|978-404715-561-9}}
|-
|6
|{{Start date|2011|09|26}}
|{{ISBN|978-404715-779-8}}
|-
|7
|{{Start date|2012|11|26}}
|{{ISBN|978-404120-493-1}}
|-
|8
|{{Start date|2013|12|26}}
|{{ISBN|978-404120-955-4}}
|-
|9
|{{Start date|2014|03|04}}
|{{ISBN|978-404121-040-6}}
|-
|10
|{{Start date|2015|03|26}}
|{{ISBN|978-404102-878-0}}
|-
|11
|{{Start date|2017|02|04}}
|{{ISBN|978-404105-043-9}}
|-
|12
|{{Start date|2019|05|01}}
|{{ISBN|978-404107-906-5}}
|}

==== ''Nyoron! Churuya-san'' ====
Isang opisyal na ''doujinshi'' ang ''Nyoron! Churuya-san''. Iginuhit ito ni Eretto, at nagkaroon ng tatlong bolyum, na inilabas mula Agosto 2006 hanggang Oktubre 2007. Matapos nito, inilabas rin ito sa magasing ''Comp Ace'' simula noong Nobyembre 2008 hanggang Oktubre 2009. Naglabas rin ng hiwalay na bolyum para sa mga kabanatang inilathala sa nasabing magasin noong 2009.

==== ''Koizumi Itsuki no Inbou'' ====
Nagsimulang ilathala ang ''Koizumi Itsuki no Inbou'' noong ika-18&amp;nbsp;ng Abril 2012 sa magasing ''Altima Ace'' ng Kadokawa Shoten. Nagtapos ito noong ika-18&amp;nbsp;ng Oktubre 2012, sa huling isyu ng naturang magasin bago ang pagsasara nito. Tinipon ang mga kabanata nito sa ika-9 na bolyum ng ''Haruhi-chan''.

==== Antolohiya ====
Nagkaroon ng tatlong bolyum ang antolohiya ng ''Haruhi Suzumiya''. Lahat ay inilabas sa tatlong magkakahiwalay na buwan ng taóng 2009 sa bansang Hapón. Naglalaman ang tatlong bolyum ng mga maiiksing kwento mula sa iba't ibang mga [[mangaka]]. Iginuhit ni Noizi Ito ang mga pabalat nito, at may maiksing mensahe sa dulo ng bawat bolyum ang mga kalahok na mangaka.

Noong ika-4&amp;nbsp;ng Marso 2014, inanunsyo ng Yen Press na nakuha nila ang lisensiya para ilabas ang antolohiya sa Hilagang Amerika. Ang tatlong bolyum ay magkasamang nilagay sa loob ng iisang bolyum sa ilalim ng pamagat na ''The Celebration of Haruhi Suzumiya''. Inilabas nila ito noong ika-30&amp;nbsp;ng Oktubre 2014.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%;margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; text-align:center;&quot;
!{{Abbr|Blg.|Bilang}}
!Pamagat
!Petsa ng paglabas {{Small|(Hapón)}}
!ISBN {{Small|(Hapón)}}
|-
|1
|{{Nihongo|'''Suzumiya Haruhi no Kyouen'''|涼宮ハルヒの競演|Ang Paligsahan ni Haruhi Suzumiya}}
|{{Start date|2009|03|24}}
|{{ISBN|978-404715-226-7}}
|-
|2
|{{Nihongo|'''Suzumiya Haruhi no Shukusai'''|涼宮ハルヒの祝祭|Ang Pista ni Haruhi Suzumiya}}
|{{Start date|2009|07|23}}
|{{ISBN|978-404715-277-9}}
|-
|3
|{{Nihongo|'''Suzumiya Haruhi no Kenran'''|涼宮ハルヒの祝祭|Ang Napakagandang Haruhi Suzumiya}}
|{{Start date|2009|12|23}}
|{{ISBN|978-404715-346-2}}
|}

==== ''Kyon &amp; Koizumi no Sainan'' ====
Isang koleksyon ng mga maiiksing kwento na isinulat at iginuhit ng 15 mangaka ang ''Kyon &amp; Koizumi no Sainan''. Si Aya Shouto ang gumuhit ng pabalat nito, at may maiiksing mensahe rin ang mga kalahok na mangaka sa dulo ng bolyum.

Noong ika-8&amp;nbsp;ng Abril 2012, inanunsyo ng Yen Press na nakuha nila ang lisensiya para ilathala ito sa Wikang Ingles para sa Hilagang Amerika. Inilabas nila ito noong ika-26&amp;nbsp;ng Pebrero 2013.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%;margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; text-align:center;&quot;
!{{Abbr|Blg.|Bilang}}
!Petsa ng paglabas {{Small|(Hapón)}}
!ISBN {{Small|(Hapón)}}
|-
|1
|{{Start date|2009|12|26}}
|{{ISBN|978-404715-359-2}}
|}

==== ''Nagato Yuki-chan no Shoushitsu'' ====
Isang spinoff manga ang ''Nagato Yuki-chan no Shoushitsu''. Iginuhit at isinulat ito ni Puyo. Ang kwento nito ay hiwalay sa mga pangyayari sa serye. Naka-set ito sa ibang mundong unang ipinakilala sa ''Suzumiya Haruhi no Shoushitsu'', at pinagbibidahan ito ni Yuki Nagato. Dito, siya ay isang mahiyaing babaeng may gusto kay Kyon. Nagkaroon ito ng sampung bolyum, na isa-isang inilabas mula ika-4&amp;nbsp;ng Pebrero 2010 hanggang ika-4&amp;nbsp;ng Pebrero 2017.

Lisensiyado ang Yen Press para ilabas ito sa wikang Ingles para sa Hilagang Amerika. Inilabas nila ang unang bolyum nito noong ika-24&amp;nbsp;ng Hulyo 2012 at ang huli noong ika-31&amp;nbsp;ng Oktubre 2017.

Nagkaroon ito ng isang anime noong 2015. Ginawa ito ng Satelight.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%;margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; text-align:center;&quot;
!{{Abbr|Blg.|Bilang}}
!Petsa ng paglabas {{Small|(Hapón)}}
!ISBN {{Small|(Hapón)}}
|-
|1
|{{Start date|2010|02|04}}
|{{ISBN|978-4-04-715405-6}}
|-
|2
|{{Start date|2010|11|26}}
|{{ISBN|978-4-04-715562-6}}
|-
|3
|{{Start date|2011|09|03}}
|{{ISBN|978-4-04-715773-6}}
|-
|4
|{{Start date|2012|05|04}}
|{{ISBN|978-4-04-120217-3}}
|-
|5
|{{Start date|2012|11|26}}
|{{ISBN|978-4-04-120498-6}}
|-
|6
|{{Start date|2013|12|26}}
|{{ISBN|978-4-04-120960-8}}
|-
|7
|{{Start date|2014|09|04}}
|{{ISBN|978-4-04-101754-8}}
|-
|8
|{{Start date|2015|03|26}}
|{{ISBN|978-4-04-101755-5}}
|-
|9
|{{Start date|2015|10|26}}
|{{ISBN|978-4-04-102882-7}}
|-
|10
|{{Start date|2017|02|04}}
|{{ISBN|978-4-04-105044-6}}
|}
== Anime ==
{{Pangunahin|Talaan ng mga episode ng Suzumiya Haruhi no Yuuutsu}}
Nagkaroon ang Haruhi Suzumiya ng isang anime noong 2006 sa ilalim ng pamagat ng una nitong nobela, ''Suzumiya Haruhi no Yuuutsu.''{{Efn||name=yuuutsu}} Ginawa ito ng [[Kyoto Animation]] at idinerekta ni [[Tatsuya Ishihara]]. Naglalaman ito ng 14 na episode na pinalabas sa ayos na di-tuwid (''nonlinear order'') at umere sa bansang Hapon mula ika-2&amp;nbsp;ng Abril hanggang ika-2&amp;nbsp;ng Hulyo ng taong 2006. Dahil sa ayos ng pagpapalabas nito, ang panimula at ang unang pitong kabanata ng unang nobela ay inihalo sa mga kabanata ng mga susunod na nobela, at ang &quot;abangan&quot; na pasilip sa dulo ng bawat episode ay may dalawang magkaibang paraan ng pagbilang: isa na galing kay Haruhi na bumibilang base sa pagkakuwento (''chronological order'') at isa naman mula kay Kyon na bumibilang base sa paano ito pinalabas (''broadcast order''). Nagsimula ang DVD release nito sa &quot;Episode 00&quot; at nasa kronolohikal itong ayos.

Lisensyado ang anime ng [[Bandai Entertainment]], na siya ring namamahagi ng apat nitong DVD na nilabas mula Mayo hanggang Nobyembre 2007. Inilabas naman ang kumpletong box set nito noong ika-29&amp;nbsp;ng Hulyo 2008. Ang bawat inilabas sa Hilagang Amerika ay may isang limitadong ''collector's set'' na itinatampok ang naka-dub sa Ingles na DVD na nakaayos nang kronolohikal, isang DVD na may subtitle sa Ingles at nakaayos sa orihinal nitong pagpapalabas, at ang opisyal na CD ng mga kantang pambungad, pangwakas, at isiningit mula sa anime.

Inanunsyo naman ang ikalawang season nito sa isang buong-pahinang patalastas sa ''[[Asahi Shimbun]]'' noong ika-7&amp;nbsp;ng Hulyo 2007 sa bansang Hapon. Isang ''live-action'' na ''promotional video'', base sa kabanatang &quot;''Sasa no Ha Rapusodi''&quot;{{Efn|笹の葉ラプソディ, [[Filipino]]: ''Rapsodya ng Dahon ng Kawayan''|group=lower-alpha|name=rapsodya}} ng ikatlong nobela ng serye, ang inilabas na nagpapakita ng isang ''CCTV video'' kung saan makikita sina Haruhi at Kyon na pumasok nang walang paalam sa paaralan nila. Noong ika-18&amp;nbsp;ng Disyembre 2007, biglang &quot;naglaho&quot; ang websayt at pinalitan ito ng isang pekeng pahina ng 404 error na may limang ''form-input field''. Ito ay isang ''reference'' sa unang araw na tinukoy sa ikaapat na nobela ng serye, ang ''[[Suzumiya Haruhi no Shoushitsu]]''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2007-12-17/new-haruhi-suzumiya-anime-series-details-revealed|title=New Haruhi Suzumiya Anime Series Details Revealed|last=Loo|first=Egan|date=Disyembre 18, 2007|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|url-status=live|language=en|trans-title=Binunyag na ang mga detalye ng bagong anime serye ng ''Haruhi Suzumiya''.}}&lt;/ref&gt;

Nagsimulang iere muli ang unang season ng serye noong Abril 2009.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2009-02-03/haruhi-suzumiya-tv-anime-reportedly-to-relaunch-in-april|title=Haruhi Suzumiya TV Anime Reportedly to Relaunch in April (Update 2)|last=Loo|first=Egan|date=Pebrero 4, 2009|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|url-status=|language=en|trans-title=Iniulat na ilulunsad muli ang TV anime ng ''Haruhi Suzumiya'' sa Abril (Ikalawang Update)}}&lt;/ref&gt; Matapos sabihin ng [[Television Saitama|Teletama]] (isa sa mga istasyon na nag-eere ng palabas) na magkakaroon ang anime ng 28 episode, nagkaroon ng mga haka-haka na ang ikalawang season ay ipapalabas matapos ng pag-ere sa unang season, kahit na hindi ito kinumpirma mismo ng Kadokawa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2009-04-03/gigazine-and-j-cast/2009-haruhi-will-be-28-episodes-long|title=Gigazine &amp; J-Cast: 2009 Haruhi Will Be 28 Episodes Long|last=Loo|first=Egan|date=Abril 3, 2009|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|language=en|url-status=live|trans-title=Gigazine at J-Cast: 28 episode ang haba ng ''Haruhi'' [Suzumiya anime] ng 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.j-cast.com/2009/04/03038834.html|title=&quot;Suzumiya Haruhi&quot; Shinsaku Soudou Kanzen na Saihousou datta ga...|last=|first=|date=Abril 3, 2009|website=[[J-Cast]]|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|trans-title=Kaguluhan sa bagong &quot;''Haruhi Suzumiya'':&quot; Muling Pagsasaere nga, pero...|url-status=live|language=ja|script-title=ja:「涼宮ハルヒ」新作騒動　完全な再放送だったが…}}&lt;/ref&gt; Inere ang unang bagong episode, ang ''Sasa no Ha Rapusodi'',{{Efn||name=rapsodya}} noong ika-21&amp;nbsp;ng Mayo 2009 bilang ikawalong episode ng muling pagsasaere ng anime.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2009-05-21/new-haruhi-suzumiya-anime-episode-airs|title=New Haruhi Suzumiya Anime Episode Airs (Update 4)|last=Loo|first=Egan|date=Hunyo 21, 2009|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|language=en|url-status=live|trans-title=Inere ang isang bagong episode ng anime na ''Haruhi Suzumiya'' (Ikaapat na Update)}}&lt;/ref&gt; Di tulad ng nakaraang pagsasaere, sumusunod ang naturang season sa ayos ayon sa pagkakakuwento, at sinama ang mga bagong episode sa mga luma. Matapos umere, inilabas ng Kadokawa ang mga episode sa kanilang channel sa [[YouTube]] na may Ingles na subtitle. Nalisensyahan ang Bandai Entertainment para sa ikalawang season nito,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2010-01-25/new-video-mentions-2nd-haruhi-season-license|title=2nd Haruhi Anime Season's DVDs Mentioned in New Video|last=Hodgkins|first=Crystalyn|date=Enero 26, 2010|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|language=en|url-status=live|trans-title=Binanggit sa [isang] bagong bidyo ang mga DVD ng ikalawang season ng anime na ''Haruhi'' [Suzumiya]}}&lt;/ref&gt; at naglabas ng isang kumpletong koleksyon sa Hilagang Amerika noong ika-14&amp;nbsp;ng Setyembre 2010.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://store.bandai-ent.com/The_Melancholy_of_Haruhi_Suzumiya_Season_2_p/669198208492pre.htm|title=The Melancholy of Haruhi Suzumiya Season 2 [PRE-ORDER 09/14]|date=|access-date=Setyembre 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902164409/http://store.bandai-ent.com/The_Melancholy_of_Haruhi_Suzumiya_Season_2_p/669198208492pre.htm|archive-date=Setyembre 2, 2010|language=en|trans-title=''Ang Kalumbayan ni Haruhi Suzumiya'' Ikalawang Season [PRE-ORDER 09/14]|website=[[Bandai Entertainment]]}}&lt;/ref&gt; Samantala, inilabas naman ng Manga Entertainment noong ika-4&amp;nbsp;ng Hulyo 2011 sa UK ang buong serye sa isang DVD box set na may apat na CD, kabilang na ang mga mini-episode ng ''Haruhi-chan'' na spinoff.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2011-04-13/new-manga-dvd/br-release-dates-announced|title=New Manga DVD/BR Release Dates Announced|last=Osmond|first=Andrew|date=Abril 13, 2011|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|language=en|trans-title=Inanunsyo ang mga petsa ng paglabas ng mga bagong DVD/BR ng Manga [Entertainment]|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Matapos magsara noong 2012 ang Bandai Entertainment, inanunsyo ng [[Funimation]] sa Otakon 2014 na nakuha nila ang lisensiya ng anime.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-08-09/funimation-licenses-haruhi-suzumiya-lucky-star-anime-strike-witches-steins-gate-films/.77477|title=Funimation Licenses Haruhi Suzumiya, Lucky Star Anime; Strike Witches, Steins;Gate Films|last=Ressler|first=Karen|date=Agosto 10, 2014|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|trans-title=Nalisensiyahan ang Funimation para sa mga anime na ''Haruhi Suzumiya'', [at] ''Lucky Star''; mga pelikulang ''Strike Witches'', [at] ''Steins;Gate''|url-status=live|language=en}}&lt;/ref&gt; Simula Hulyo 2019, sinimulang i-stream ng [[Netflix]] ng [[Pilipinas]] ang dalawang season nito, kasama na ang pelikula.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animepilipinas.com/2019/07/05/netflix-ph-adds-spice-and-wolf-haruhi-suzumiya-streaming-line-up/|title=Netflix PH adds Spice and Wolf, Haruhi Suzumiya to streaming line-up|last=Melegrito|first=JM|date=Hulyo 5, 2019|website=Animé Pilipinas|publisher=|access-date=Setyembre 21, 2020|quote=|language=en|url-status=dead|trans-title=Dinagdag ng Netflix PH and ''Spice and Wolf'', ''Haruhi Suzumiya'' sa mga ii-stream.|archive-date=Septiyembre 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924095436/https://www.animepilipinas.com/2019/07/05/netflix-ph-adds-spice-and-wolf-haruhi-suzumiya-streaming-line-up/}}&lt;/ref&gt;

==== Spinoff ====
Inanunsyo sa Oktubre 2008 na isyu ng magasing ''[[Shōnen Ace]]'' ang dalawang [[original net animation]] na spinoff ng mga parody manga na ''Suzumiya Haruhi-chan no Yuuutsu''{{fact}} ni Puyo at ''Nyoro~n Churuya-san''{{fact}} ni Eretto. Parehong ini-stream sa wikang [[Wikang Hapones|Hapon]] na may Ingles na subtitle sa Youtube channel ng Kadokawa ang dalawang serye mula ika-13&amp;nbsp;ng Pebrero hanggang ika-15&amp;nbsp;ng Mayo 2009.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-01-23/haruhi-chan-churuya-san-anime-to-debut-on-february-13|title=Haruhi-chan, Churuya-san Anime to Debut on February 13|last=Loo|first=Egan|date=Enero 23, 2009|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 10, 2020|quote=|trans-title=Magdedebu ang [mga] anime na ''Haruhi-chan'', ''Churuya-san'' sa Pebrero 13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2009-02-14/haruhi-chan-churuya-san-streamed-with-english-subs|title=''Haruhi-chan'', ''Churuya-san'' Streamed with English Subs|last=Loo|first=Egan|date=Pebrero 14, 2009|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|language=en|url-status=live|trans-title=Ini-stream ang ''Haruhi-chan'', [at] ''Churuya-san'' na may Ingles na sub[title]}}&lt;/ref&gt; Ginampanan muli ng lahat ng mga nagsipagboses ang kani-kanilang pagganap para sa parehong serye. Inilabas sa bansang Hapon ang unang DVD ng dalawang serye noong ika-29&amp;nbsp;ng Mayo 2009 at sa [[BlueRay Disk|Blue-ray]] noong ika-27&amp;nbsp;ng Agosto 2010. Lisensyado ang Bandai Entertainment para sa dalawang serye, at ginawan ng dub ng [[Bang Zoom! Entertainment]] para sa DVD nito. Unang inilabas ito noong ika-5&amp;nbsp;ng Oktubre 2010.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://store.bandai-ent.com/The_Melancholy_of_Haruhi_chan_Suzumiya_Nyoron_C_p/669198208546.htm|title=The Melancholy of Haruhi-chan Suzumiya &amp; Nyoron! Churuya-san Vol 1 [AVAIL 10/05, PRE-ORDER NOW!]|last=|first=|date=|website=[[Bandai Entertainment]]|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|archive-url=https://www.webcitation.org/5syYhPZ2K?url=http://store.bandai-ent.com/The_Melancholy_of_Haruhi_chan_Suzumiya_Nyoron_C_p/669198208546.htm|archive-date=Setyembre 24, 2010|url-status=dead|language=en|trans-title=''Ang Kalumbayan ni Haruhi-chan Suzumiya'' at ''Nyoron! Churuya-san'' Tomo 1 [AVAIL 10/05, MAG-PREORDER NA!]}}&lt;/ref&gt; Tulad din ng orihinal na anime nito, parehong nakuha ng [[Funimation]] ang lisensiya ng mga ito matapos magsara ang Bandai Entertainment.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Samantala, nagkaroon ng isang anime ang isa pang spinoff ng serye na ''[[The Disappearance of Nagato Yuki-chan|Nagato Yuki-chan no Shoushitsu]]''{{fact}} at umere noong 2015.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-08-29/the-disappearance-of-nagato-yuki-chan-tv-anime-slated-for-2015/.78158|title=The Disappearance of Nagato Yuki-chan TV Anime Slated for 2015|last=Nelkin|first=Sarah|date=Agosto 30, 2014|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|language=en|url-status=live|trans-title=Sa 2015 na ang TV anime ng ''Ang Kalumbayan ni Nagato Yuki-chan''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-12-17/the-disappearance-of-nagato-yuki-chan-anime-cast-staff-unveiled/.82295|title=The Disappearance of Nagato Yuki-chan Anime's Cast, Staff Unveiled|last=Ressler|first=Karen|date=Disyembre 18, 2014|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|trans-title=Ibinunyag ang Cast, Staff ng anime ng ''Ang Kalumbayan ni Nagato Yuki-chan''|url-status=live|language=en}}&lt;/ref&gt; Isang buwan matapos umere ang naturang anime sa bansang Hapon, inilabas ng Funimation ang Ingles na dub nito kasabay sa pagsasaere.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2015-05-28/the-disappearance-of-nagato-yuki-chan-english-dub-reunites-haruhi-cast/.88652|title=The Disappearance of Nagato Yuki-chan English Dub Reunites Haruhi Cast|last=Ressler|first=Karen|date=Mayo 29, 2015|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|trans-title=Nagsama-sama muli ang cast ng ''Haruhi'' [Suzumiya] sa dub sa Ingles ng ''Ang Kalumbayan ni Nagato Yuki-chan''|language=en|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==== Pelikula ====

{{Main|Suzumiya Haruhi no Shoushitsu}}

Isinapelikula ng [[Kyoto Animation]] ang ikaapat na nobela ng serye, ang ''[[The Disappearance of Haruhi Suzumiya|Suzumiya Haruhi no Shoushitsu]]'',{{fact}} na lumabas sa mga sinehan noong ika-6&amp;nbsp;ng Pebrero 2010. Una itong inanusyo sa pamamagitan ng isang ''teaser'' na ipinakita sa pagtatapos ng pagsasaereng muli ng anime noong 2009.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2009-10-08/disappearance-of-haruhi-suzumiya-film-announced-for-2010|title=Disappearance of Haruhi Suzumiya Film Announced for 2010 (Update 2)|last=Loo|first=Egan|date=Oktubre 9, 2009|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|trans-title=Pelikulang ''[Ang] Paglaho ni Haruhi Suzumiya'', inanunsyong [ilalabas] sa 2010 (Ikalawang Update)|url-status=live|language=en}}&lt;/ref&gt; Lisensyado rin ang [[Bandai Entertainment]] para rito, at nilabas nila ito sa Hilagang Amerika noong  ika-20&amp;nbsp;ng Setyembre 2011.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mania.com/bandai-makes-solid-new-york-anime-festival-announcements_article_125686.html|title=Bandai Makes Solid New York Anime Festival Announcements|last=Beveridge|first=Chris|date=Oktubre 9, 2010|website=[[Mania]]|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|archive-url=https://web.archive.org/web/20101011100352/http://www.mania.com/bandai-makes-solid-new-york-anime-festival-announcements_article_125686.html|archive-date=Oktubre 11, 2010|url-status=dead|language=en|trans-title=Ang gaganda ng mga inanunsyo ng Bandai [Entertainment] sa New York Anime Festival}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://store.bandai-ent.com/product_p/669198208584.htm|title=The Disappearance of Haruhi Suzumiya (BLU-RAY + DVD COMBO) (AVAIL 09/20/2011, PRE-ORDER NOW)|last=|first=|date=|website=[[Bandai Entertainment]]|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|archive-url=https://web.archive.org/web/20101011100352/http://www.mania.com/bandai-makes-solid-new-york-anime-festival-announcements_article_125686.html|archive-date=Agosto 19, 2011|language=en|url-status=dead|trans-title=''Ang Paglaho ni Haruhi Suzumiya'' (BLU-RAY + DVD COMBO) (AVAIL 09/20/2011), MAG-PREORDER NA)}}&lt;/ref&gt;

== Iba pang midya ==

=== Audio drama ===
May inilabas ding isang serye ng mga [[radyo drama]]. Inilabas ang una sa mga ito, ang ''SOS Dan Rajio Shibu Bangai Hen CD Vol. 1'',{{Efn|SOS団ラジオ支部 番外編CD Vol.1, [[Filipino]]: ''Sangay Pangradyo ng Brigada SOS Karagdagang Edisyon CD Vol. 1''|group=lower-alpha|name=radyo}} noong ika-5&amp;nbsp;ng Hulyo 2006&amp;nbsp;ng [[Lantis]]. Ito ay nakabase sa anime ng serye. Ang ikalawang tomo naman nito ay inilabas noong ika-21&amp;nbsp;ng Setyembre ng kaparehong taon, na sinundan naman ng ikatlo noong ika-21&amp;nbsp;ng Disyembre ng taong ding iyon. May isa pang radyo dramang inilabas, ang ''Sound Around'',{{Efn|サウンドアラウンド, ''Saundo Araundo'', literal na ''Pumapalibot na Tunog''|name=sound|group=lower-alpha}} na base rin sa anime, at inilabas ng Lantis noong ika-24&amp;nbsp;ng Enero 2007.

=== Laro ===
Anim ang nagawang [[Larong bidyo|larong]] base sa anime. Gumawa ng isang larong pakikipagsapalaran (''adventure game'') ang [[Namco Bandai Games]], ang ''Suzumiya Haruhi no Yakusoku''{{Efn|涼宮ハルヒの約束, [[Filipino]]: ''Ang Pangako ni Haruhi Suzumiya''|group=lower-alpha|name=yakusoku}} para sa [[PlayStation Portable]] (PSP) noong ika-27&amp;nbsp;ng Disyembre 2007.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://b.bngi-channel.jp/psp-haruhi/product.html|title=Suzumiya Haruhi no Yakusoku|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=Setyembre 12, 2020|quote=通常版 [...] 発売日: 2007年12月27日発売　(''Normal na Bersyon [...] Petsa ng Paglabas: inilabas noong ika-27 ng Disyembre 2007'')|trans-title=''Ang Pangako ni Haruhi Suzumiya''|language=ja|url-status=live|script-title=ja:涼宮ハルヒの約束}}&lt;/ref&gt; Gumawa rin ng isa pang larong pakikipagsapalaran ang [[Banpresto]] para sa [[PlayStation 2]] (PS2) noong ika-31&amp;nbsp;ng Enero 2008 na pinamagatang ''Suzumiya Haruhi no Tomadoi''.{{Efn|宮ハルヒの戸惑, [[Filipino]]: ''Ang Pagkalito ni Haruhi Suzumiya''|group=lower-alpha|name=tomadoi}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://haruhi-bp.com/main.html|title=Suzumiya Haruhi no Tomadoi ~Official Site~|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=Setyembre 12, 2020|quote=|language=ja|archive-date=Hulyo 1, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070701141946/http://haruhi-bp.com/main.html|script-title=ja:涼宮ハルヒの戸惑~Official Site~|trans-title=''Ang Pagkalito ni Haruhi Suzumiya'' ~Opisyal na Sayt~|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Nakabenta ito ng 139, 425 na kopya, ang ika-95 pinakamabentang laro ng 2008 sa bansang Hapon.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kyoto.zaq.ne.jp/dkbkq103/yso/top100/2008.htm|title=2008-nenkan Toppu 100|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=Setyembre 12, 2020|quote=|script-title=ja:2008年間トップ１００|trans-title=Top 100 ng taong 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090224013816/http://www.kyoto.zaq.ne.jp/dkbkq103/yso/top100/2008.htm|archive-date=Pebrero 24, 2009|language=ja}}&lt;/ref&gt;

Inilabas naman ang ikatlong laro ng serye, ginawa ng [[Kadokawa Shoten]] para sa [[Wii]] ang ''Suzumiya Haruhi no Gekidou''{{Efn|涼宮ハルヒの激動, [[Filipino]]: ''Ang Kilig ni Haruhi Suzumiya''|group=lower-alpha|name=gekidou}} noong ika-27&amp;nbsp;ng Nobyembre 2008.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.haruhi-wii.com/|title=2008-nen 11-gatsu 27-nichi Hatsubai Yotei!! 6-gatsu 10-nichi yori Yoyaku An'nai Suta~to! Kadokawa Shoten Media Oudan Kyanpe~n! Suzumiya Haruhi no Kyouzou Korekushon kuwashiku wa kochira|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=Setyembre 11, 2020|quote=|script-title=ja:2008年11月27日発売予定！！6月10日より予約案内スタート！ 角川書店メディア横断キャンペーン！！涼宮ハルヒの胸像コレクション　詳しくはこちら|trans-title=Ilalabas ngayong ika-27 ng Nobyembre 2008!! Impormasyon sa pagre-reserve simula ngayong ika-10 ng Hunyo! Ang Kampanya ng Kadokawa Shoten, ''cross-media''! Mga pigura ni Haruhi Suzumiya, pindutin ito para sa mga detalye|archive-url=https://web.archive.org/web/20080613101034/http://www.haruhi-wii.com/|archive-date=Hunyo 13, 2008|url-status=dead|language=ja}}&lt;/ref&gt; Ang ikaapat, ginawa ng [[Sega]] para sa Wii at pinamagatang ''Suzumiya Haruhi no Heiretsu'',{{Efn|涼宮ハルヒの並列, [[Filipino]]: ''Ang Kapantay ni Haruhi Suzumiya''|group=lower-alpha|name=heiretsu}} ay inilabas naman noong ika-26&amp;nbsp;ng Marso 2009.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://haruhi-rendou.sega.jp/|title=Suzumiya Haruhi no Rendou Kyanpe~n|last=|first=|date=|website=[[Sega]]|publisher=|access-date=Setyembre 12, 2020|quote=|script-title=ja:涼宮ハルヒの連動キャンペーン|trans-title=Ang Magkakaugnay na Kampanya ni Haruhi Suzumiya|archive-url=https://web.archive.org/web/20081230005240/http://haruhi-rendou.sega.jp/|archive-date=Disyembre 30, 2008|url-status=dead|language=ja}}&lt;/ref&gt; Ginawa rin ng Sega ang ikalima nitong laro para naman sa [[Nintendo DS]], ang ''Suzumiya Haruhi no Chokuretsu''{{Efn|涼宮ハルヒの直列, [[Filipino]]: ''Ang Serye ni Haruhi Suzumiya''|group=lower-alpha|name=chokuretsu}} na lumabas noong ika-28&amp;nbsp;ng Mayo 2009 matapos ng tatlong buwang pagkaantala.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://gonintendo.com/?p=73309|title=HARUHI SUZUMIYA DS DELAYED|last=|first=|date=Pebrero 19, 2009|website=GoNintendo|publisher=|access-date=Setyembre 12, 2020|quote=|author=rawmeatcowboy|url-status=live|trans-title=[Larong] Haruhi Suzumiya [sa] DS, naantala|language=en}}&lt;/ref&gt; Noong Pebrero 2010, inilabas naman ng Kadokawa Shoten ang ''The Day of Sagittarius III'', isang larong base sa laro ng kaparehong pangalan na pinakita sa serye, sa [[App Store (iOS)|App Store]] ng Apple sa wikang Hapon at Ingles.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2010-02-17/haruhi-day-of-sagittarius-iii-game-offered-on-iphone|title=Haruhi's Day of Sagittarius III Game Offered on iPhone|last=Loo|first=Egan|date=Pebrero 17, 2010|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 12, 2020|quote=|trans-title=Inaalok sa iPhone ang larong [galing sa] ''Haruhi'' na ''Day of Sagittarius III''|url-status=live|language=en}}&lt;/ref&gt;

Inilabas naman ng Namco Bandai Games ang isang laro para sa [[PlayStation 3]] (PS3) at sa PSP ang ''Suzumiya Haruhi no Tsuisou''{{Efn|涼宮ハルヒの追想, [[Filipino]]: ''Ang Paggunita ni Haruhi Suzumiya''|group=lower-alpha|name=tsuisou}} noong ika-12&amp;nbsp;ng Mayo 2011.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2010-10-19/suzumiya-haruhi-no-tsuiso-psp/ps3-game-to-ship-in-2011|title=Suzumiya Haruhi no Tsuisō PSP/PS3 Game to Ship in 2011 (Update 2)|last=Loo|first=Egan|date=Oktubre 19, 2010|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 12, 2020|quote=|trans-title=Lalabas sa 2011 ang PSP/PS3 na larong ''Ang Paggunita ni Haruhi Suzumiya'' (Ikalawang Update)|language=en}}&lt;/ref&gt; Kasunod (''sequel'') ito ng [[Suzumiya Haruhi no Shoushitsu|pelikula]]. 33,784 na kopya ang kabuuang naibenta ng PS3 at PSP na bersyon ng laro sa unang apat na araw ng pagbenta nito.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.4gamer.net/games/117/G011794/20110518061/|title=&quot;Ge~mu sofuto Shuukan Hanban Rankingu&quot;, &quot;Suzumiya Haruhi no Tsuisou&quot;, &quot;Suti~ru Daiba~&quot;, &quot;planetarian~ Chiisana Hoshi no Yume~&quot; nado ga Ranku'in|last=|first=|date=|website=4Gamer|publisher=|access-date=Setyembre 12, 2020|quote=|script-title=ja:「ゲームソフト週間販売ランキング」，「涼宮ハルヒの追想」「スティールダイバー」「planetarian～ちいさなほしのゆめ～」などがランクイン|trans-title=&quot;Ranggo ng Lingguhang Benta ng mga Laro&quot;, ''Ang Paggunita ni Haruhi Suzumiya'', ''Steel Diver'', ''Planetarian ~ Ang Panaginip ng Maliit ng Bituin ~'', pasok[!]|language=ja|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Lumabas din ang mga karakter ng serye sa isang ''crossover'' na laro sa PSP, [[Nendoroid|''Nendoroid Generation'']] ng Namco Bandai Games, [[Good Smile Company]], at Banpresto.

== Musika ==
May dalawang pambungad na tema (''opening theme'') ang anime nito noong 2006: ang ''Koi no Mikuru Densetsu''{{Efn|恋のミクル伝説, [[Filipino]]: ''Ang Alamat ng Pag-ibig ni Mikuru''|group=lower-alpha|name=op1}} na kinanta ni [[Yuki Goto]] na ginamit para sa unang episode (mas kilalang &quot;Episode 00&quot;),&lt;ref&gt;{{cite AV media|people=[[Yuki Goto|Goto, Yuki]] (umawit ng ''Koi no Mikuru Densetsu''); [[Yutaka Yamamato|Yamamoto, Yutaka]] (direktor)|date=Abril 2, 2006|title=Suzumiya Haruhi no Yuuutsu|trans-title=Ang Kalumbayan ni Haruhi Suzumiya Episode 00|medium=[[anime]]|language=ja|url=|access-date=|archive-url=|archive-date=|format=|time=|location=|publisher=[[Kyoto Animation]]|id=|isbn=|oclc=|quote=|ref=|script-title=ja:涼宮ハルヒの憂鬱|chapter=Asahina Mikuru no Bouken Episode 00|script-chapter=ja:朝比奈ミクルの冒険 Episode00|trans-chapter=Ang Paglalakbay ni Mikuru Asahina}}&lt;/ref&gt; at ang ''Bouken Desho? Desho?''{{Efn|冒険でしょでしょ?, [[Filipino]]: ''Paglalakbay 'To, Diba? Diba?''|group=lower-alpha|name=op2}}   na kinanta naman ni [[Aya Hirano]] at ginamit mula ikalawa hanggang ika-14 na episode ng anime. Ang ginamit namang pangwakas na tema (''ending theme'') ay ang kantang ''Hare Hare Yukai''{{Efn|ハレ晴レユカイ, [[Filipino]]: ''Masayang Magandang Panahon''|group=lower-alpha|name=ed1}} na kinanta nina Hirano, Goto, at ni [[Minoru Chihara]] mula sa simula hanggang sa ika-13 episode. Ginamit naman ang pinahabang bersyon ng ''Bouken Desho? Desho?''{{Efn||name=op2}}&lt;ref&gt;{{cite AV media|people=[[Aya Hirano|Hirano, Aya]] (umawit ng ''Bouken Desho? Desho?''); [[Tatsuya Ishihara|Ishihara, Tatsuya]] (direktor)|format=|title=Suzumiya Haruhi no Yuuutsu|trans-title=Ang Kalumbayan ni Haruhi Suzumiya|medium=[[anime]]|language=ja|url=|access-date=|archive-url=|archive-date=|date=Hulyo 2, 2006|location=|time=|publisher=[[Kyoto Animation]]|id=|isbn=|oclc=|quote=|ref=|script-chapter=ja:涼宮ハルヒの憂鬱VI|chapter=Suzumiya Haruhi no Yuuutsu VI|trans-chapter=Ang Kalumbayan ni Haruhi Suzumiya VI}}&lt;/ref&gt; Para naman sa mga bagong episode ng muling pagsasaere ng anime noong 2009, ginamit ang kantang ''Super Driver''{{Efn|literal na ''Dakilang Tagamaneho''|group=lower-alpha|name=op3}} ni Hirano bilang pambungad na tema, at ''Tomare!''{{Efn|止マレ!, [[Filipino]]: ''Tigil!'' o ''Hinto!''|group=lower-alpha|name=ed2}} kinanta nina Hirano, Goto, at Chihara, ang pangwakas na tema ng mga ito. Nilabas ang ''single'' ng ''Super Driver''{{Efn||name=op3}} noong ika-22&amp;nbsp;ng Hulyo 2009,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/prof/285552/products/824438/1/|title=Super Driver {{!}} 平野綾 {{!}} ORICON NEWS|last=|first=|date=|website=[[Oricon]]|publisher=|access-date=Setyembre 13, 2020|quote=発売日 2009年07月22日 (''Petsa Inilabas: ika-22 ng Hulyo 2009'')|language=ja}}&lt;/ref&gt; habang noong ika-26&amp;nbsp;ng Agosto 2009 naman inilabas ang ''single'' ng ''Tomare!''{{Efn||name=ed2}}&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Ginamit din ng pelikula bilang pambungad na tema ang ''Bouken Deshou? Deshou?''{{Efn||name=op3}} at ang kantang ''Yasashii Boukyaku''{{Efn|優しい忘却, [[Filipino]]: ''Magiliw na Paglimot''|group=lower-alpha|name=oppelikula}} naman ang pangunahing tema nito, na kinanta ni Chihara.

Ang mga kantang ''God Knows...''{{Efn|literal na ''Alam ng Diyos...''|name=godknows|group=lower-alpha}} at ''Lost My Music''{{Efn|literal na ''Nawala Musika Ko''|name=lostmusic|group=lower-alpha}} ay ang mga kantang ginamit para sa ika-12 episode ng anime.&lt;ref&gt;{{cite AV media|people=[[Hirano, Aya|Aya Hirano]] (umawit ng ''God Knows...'' at ''Lost My Music'' sa Hapón); [[Wendee Lee|Lee, Wendee]] (umawit ng ''God Knows...'' at ''Lost My Music'' sa Ingles); [[Yamamoto, Yutaka|Yutaka Yamamoto]] (direktor)|location=|script-chapter=ja:ライブアライブ|chapter=Raibu Araibu|script-title=ja:涼宮ハルヒの憂鬱|ref=|quote=|oclc=|isbn=|id=|publisher=[[Kyoto Animation]]|time=|date=Hunyo 18, 2006|format=|archive-date=|archive-url=|access-date=|url=|language=ja|medium=[[anime]]|trans-title=Ang Kalumbayan ni Haruhi Suzumiya|title=Suzumiya Haruhi no Yuuutsu|trans-chapter=Live Alive}}&lt;/ref&gt; Kinanta ito pareho ni Aya Hirano sa wikang Hapon at ni [[Wendee Lee]] sa wikang Ingles. Samantala, ang ilang bahagi ng mga piyesang ''[[Symphony No. 4 (Tchaikovsky)|Simponiya Blg. 4 sa F Minor]]'' ni [[Peter Ilyich Tchaikovsky]],&lt;ref&gt;{{cite AV media|people=[[Peter Ilyich Tchaikovsky|Tchaikovsky, Peter Ilyich]] (gumawa ng ''Simponiya Blg. 4''); [[Yasuhiro Takemoto|Takemoto, Yasuhiro]] (direktor)|location=|chapter=Iteza no Hi|script-chapter=ja:射手座の日|script-title=ja:涼宮ハルヒの憂鬱|ref=|quote=|oclc=|isbn=|id=|publisher=[[Kyoto Animation]]|time=|date=Hunyo 11, 2006|format=|archive-date=|archive-url=|access-date=|url=|language=ja|medium=[[anime]]|trans-title=Ang Kalumbayan ni Haruhi Suzumiya|title=Suzumiya Haruhi no Yuuutsu|trans-chapter=Ang Araw ng Sagittarius}}&lt;/ref&gt; ''[[Symphony No. 7 (Shostakovich)|Simponiya Blg. 7 sa C Major, &quot;Leningrad&quot;]]'' ni [[Dmitri Shostakovich]],&lt;ref&gt;{{cite AV media|people=[[Dmitri Shostakovich|Shostakovich, Dmitri]] (gumawa ng ''Leningrad''); [[Yasuhiro Takemoto|Takemoto, Yasuhiro]] (direktor)|location=|script-title=ja:涼宮ハルヒの憂鬱|trans-chapter=Ang Araw ng Sagittarius|chapter=Iteza no Hi|ref=|quote=|oclc=|isbn=|id=|publisher=[[Kyoto Animation]]|time=|date=Hunyo 11, 2006|format=|archive-date=|archive-url=|access-date=|url=|language=ja|medium=[[anime]]|trans-title=Ang Kalumbayan ni Haruhi Suzumiya|title=Suzumiya Haruhi no Yuuutsu|script-chapter=ja:射手座の日}}&lt;/ref&gt; at ''[[Daphnis et Chloé]]'' ni [[Maurice Ravel]]&lt;ref&gt;{{cite AV media|people=[[Maurice Ravel|Ravel, Maurice]] (gumawa ng ''Daphnis et Chloé''); [[Yasuhiro Takemoto|Takemoto, Yasuhiro]] (direktor)|location=|script-title=ja:涼宮ハルヒの憂鬱|trans-chapter=Ang Araw ng Sagittarius|chapter=Iteza no Hi|ref=|quote=|oclc=|isbn=|id=|publisher=[[Kyoto Animation]]|time=|date=Hunyo 11, 2006|format=|archive-date=|archive-url=|access-date=|url=|language=ja|medium=[[anime]]|trans-title=Ang Kalumbayan ni Haruhi Suzumiya|title=Suzumiya Haruhi no Yuuutsu|script-chapter=ja:射手座の日}}&lt;/ref&gt; ay ginamit sa ika-11 episode, habang ginamit naman sa ika-14 na episode ang ''[[Symphony No. 8 (Mahler)|Simponiya Blg. 8 sa E♭ Major, &quot;Simponiya ng Sanlibo&quot;]]'' ni [[Gustav Mahler]].&lt;ref&gt;{{cite AV media|people=[[Gustav Mahler|Mahler, Gustav]] (gumawa ng ''Simponiya ng Sanlibo''); [[Tatsuya Ishihara|Ishihara, Tatsuya]] (direktor)|location=|script-title=ja:涼宮ハルヒの憂鬱|trans-chapter=Ang Kalumbayan ni Haruhi Suzumiya VI|chapter=Suzumiya Haruhi no Yuuutsu VI|ref=|quote=|oclc=|isbn=|id=|publisher=[[Kyoto Animation]]|time=|date=Hulyo 2, 2006|format=|archive-date=|archive-url=|access-date=|url=|language=ja|medium=[[anime]]|trans-title=Ang Kalumbayan ni Haruhi Suzumiya|title=Suzumiya Haruhi no Yuuutsu|script-chapter=ja:涼宮ハルヒの憂鬱VI}}&lt;/ref&gt;

Itinanghal sa Omiya Sonic City noong ika-18&amp;nbsp;ng Marso 2007 ang isang ''live'' na konsiyerto na ''Suzumiya Haruhi no Gekisou.''{{Efn|涼宮ハルヒの激奏, [[Filipino]]: ''Ang Luho ni Haruhi Suzumiya''|group=lower-alpha|name=gekisou}} Kinanta rito ng mga nagsipagboses ang mga kantang itinampok sa anime. Nilabas noong ika-27&amp;nbsp;ng Hulyo 2007 ang DVD ng konsiyerto. Itinanghal naman ng [[Tokyo Philharmonic Orchestra]] noong ika-29&amp;nbsp;ng Abril 2009 ang ''Suzumiya Haruhi no Gensou''{{Efn|涼宮ハルヒの弦奏, [[Filipino]]: ''Ang Simponiya ni Haruhi Suzumiya''|name=gensou|group=lower-alpha}} sa [[Tokyo]]. Kinumpas ni Philip Chu, pinatugtog ng orkestra ang mga kanta at piyesa ng musikang galing sa anime sa anyong [[Musikang klasiko|klasikal]]. Nilabas noong ika-24&amp;nbsp;ng Hunyo 2009 ang CD nito.

Ang ginamit na pangunahin at pambungad na tema ng spinoff ONA na ''Suzumiya Haruhi-chan no Yuuutsu''{{fact}} ay ''Ima Made no Arasuji''{{Efn|いままでのあらすじ, [[Filipino]]: ''Ang Buod ng Kuwento Sa Puntong 'To''|name=opchan|group=lower-alpha}} habang ang ''Atogaki ga You na Mono''{{Efn|あとがきのようなもの, [[Filipino]]: ''Mala-dulo ng Libro''|name=edchan|group=lower-alpha}} ang pangwakas na tema nito. Parehong kinanta ang dalawang kantang nabanggit nina Hirano, Chihara, Goto, [[Tomokazu Sugita]], at [[Daisuke Ono]]. Pareho ring nilabas ang single ng dalawang kantang ito noong ika-20&amp;nbsp;ng Abril 2009. May tatlong single ring galing sa ''Nyoro~n Churuya-san''{{fact}} ang nilabas, lahat ay kinanta ni [[Yuki Matsuoka]].

== Pagtanggap ==
Ginawaran ang unang nobela ng serye ng &quot;Pinakamataas na Gatimpala&quot; sa ikawalong taunang Gawad Sneaker - ang ikatlong nabigyan sa kasaysayan ng parangal. Isang malaking tagumpay para sa mga nobelang magaan ang serye sa bansang Hapon, na nakabenta ng mahigit 4,300,000 kopya noong Setyembre 2007.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kobe-np.co.jp/kobenews/sg/0000426847.shtml|title=Raitonoberu-kai, Hyougo yukari no Wakate Sakka ga Sekken|last=|first=|date=Hunyo 30, 2007|website=Kobe News|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=一方、累計四百三十万部を売り上げる「涼宮（すずみや）ハルヒ」シリーズの作者谷川さんは西宮市出身で現在も同市在住。 (''Sa kabilang banda naman, galing at patuloy na naninirahan pa rin sa lungsod ng Nishinomiya si Mr. Tanigawa, ang gumawa ng seryeng &quot;Haruhi Suzumiya,&quot; na nakabenta na ng 4.3 milyong kopya.'')|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926234805/http://www.kobe-np.co.jp/kobenews/sg/0000426847.shtml|archive-date=Setyembre 26, 2007|language=ja|script-title=ja:ライトノベル界、兵庫ゆかりの若手作家が席巻|trans-title=Mga batang manunulat mula Hyougo, dinodomina ang mundo ng mga nobelang magaan|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Pagkaraan ng paglabas sa ika-10 at ika-11 nobela ng serye, narating nito ang 8,000,000 kopyang nabenta noong Mayo 2011 matapos makagawa ng record na 513,000 unang imprenta para sa mga nobelang magaan ang mga limitadong edisyon nito.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2011-04-20/next-haruhi-novel-gets-record-513000-set-1st-printing|title=Next Haruhi Novel Gets Record 513,000-Set 1st Printing|last=Loo|first=Egan|date=Abril 21, 2011|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|url-status=live|trans-title=Nakuha ng susunod na nobela ng [seryeng] ''Haruhi'' [Suzumiya] ang record na 513,000 unang pag-imprenta|language=en}}&lt;/ref&gt; Mahigit 20 milyong kopya ng lahat ng mga nobelang magaan at tomo ng manga ang naimprenta hanggang 2017.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2017-12-10/haruhi-suzumiya-light-novel-series-has-20-million-copies-in-print-worldwide/.125089|title=Haruhi Suzumiya Light Novel Series Has 20 Million Copies in Print Worldwide|last=Hodgkins|first=Crystalyn|date=Disyembre 10, 2017|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|trans-title=May 20 milyong kopya na'ng nalimbag ang serye ng mga nobelang magaan ng ''Haruhi Suzumiya'' sa buong mundo.|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa magasing ''[[Newtype USA]]'', ang anime nito ay ang pinakasikat na anime sa bansang Hapon nung panahong iyon.&lt;ref&gt;{{cite magazine|last=|first=|date=Disyembre 2006|title=Big in Japan|trans-title=Sikat sa bansang Hapón|url=|language=en|magazine=[[Newtype USA]]|location=|publisher=|access-date=|issue=12|page=97|volume=5|issn=1541-4817}}&lt;/ref&gt; Nakabenta ng 70,000 yunit ang unang bahagi nito at 90,000 naman sa ikalawa. Ikalima ito sa ''top ten'' na anime ng taong 2007 ayon sa [[IGN]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ign.com/articles/2007/12/22/the-top-ten-anime-of-2007?page=2|title=The Top Ten Anime of 2007|last=Isler|first=Ramsey|date=Hunyo 14, 2012|website=[[IGN]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|orig-year=Disyembre 23, 2007|trans-title=Ang Top Ten na Anime ng taóng 2007|language=en}}&lt;/ref&gt; Pumang-apat naman sa isang ''poll'' na isinagawa ng [[TV Asahi]] para sa kanilang 100 pinakapaboritong TV anime sa lahat ng panahon ang anime.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2006-10-13/japans-favorite-tv-anime|title=Japan's Favorite TV Anime|last=Macdonald|first=Christopher|date=Oktubre 13, 2006|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|url-status=live|trans-title=Ang [mga] [Pinaka]paborito TV anime ng bansang Hapón|language=en}}&lt;/ref&gt; Pagsapit ng ikapitong bahagi ng anime, nakabenta na ito ng 45,000 yunit.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2008-01-01/best-selling-anime-of-2007|title=Japanese Animation DVD Ranking: Top 20 DVDs of 2007|last=Koulikov|first=Mikhail|date=Disyembre 30, 2007|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|url-status=live|language=en|trans-title=Ranggo ng mga DVD na animasyon ng bansang Hapón: [Ang] Top 20 na DVD ng taóng 2007}}&lt;/ref&gt; Nanalo ang anime nito ng Parangal para sa TV ''feature'' sa Animation Kobe ng taong 2006.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anime-kobe.jp/archive/index2.htm|title=Dai 11-kai Anime~shon Koube|last=|first=|date=Nobyembre 19, 2006|website=[[Animation Kobe]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|archive-url=https://web.archive.org/web/20070820014253/http://www.anime-kobe.jp/archive/index2.htm|url-status=dead|archive-date=Agosto 20, 2007|trans-title=Ang ika-11 Animation Kobe|script-title=ja:第１１回　アニメーション神戸|language=ja}}&lt;/ref&gt; Naipanalo rin ng anime ang kategoryang Pinakamahusay na TV Anime sa ikaanim na taon ng Parangal Pang-anime ng Tokyo, kasama ng mga anime na ''[[Code Geass]]'' at ''[[Death Note]]''.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2007-03-19/results-anime-awards|title=Results of 6th Annual Tokyo Anime Awards Announced|last=Miller|first=Evan|date=Marso 20, 2007|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|url-status=live|language=en|trans-title=Inanunsyo na ang mga resulta ng ika-6 na taon ng Tokyo Anime Awards}}&lt;/ref&gt; Nanalo rin sa naturang gawad-parangal ang nagboses kay Haruhi Suzumiya, si Aya Hirano, ng Pinakamahusay na Pagboses.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Samantala, nanalo rin ang dalawang spinoff nito ng Parangal sa ''Network'' sa ika-14 na Parangal ng Animation Kobe.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2009-09-04/wall-e-eden-of-the-east-haruhi-chan-win-anime-kobe-awards|title=WALL-E, Eden of the East, Haruhi-chan Win Anime Kobe Awards (Updated)|last=Loo|first=Egan|date=Setyembre 4, 2009|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|language=en|url-status=live|trans-title=''WALL-E'', ''Eden ng Silangan'', ''Haruhi-chan'', nanalo sa Anime Kobe Awards (Ini-update)}}&lt;/ref&gt;

Sa Anime Expo ng taong 2008, nakatanggap ang serye ng samu't saring mga parangal mula sa Kapisanan para sa Pagtataguyod ng Animasyong Hapon (''Society for the Promotion of Japanese Animation''). Natanggap ni Tomokazu Sugita, ang nagboses kay Kyon, ang Pinakamahusay na Lalaking Nagboses (Hapon), si Aya Hirano naman sa Pinakamahusay na Babaeng Nagboses (Hapon), si Kaeko Sakamoto sa Pinakamahusay na Direksyon sa Cast, si Shoko Ikeda sa Pinakamahusay na Disensyo ng Karakter, ang karakter na si Haruhi Suzumiya sa Pinakamahusay na Babaeng Karakter, at ang kantang ''Hare Hare Yukai'' bilang Pinakamahusay na Orihinal na Kanta.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://community.anime-expo.org/topic/9398-anime-expoa®-2008-announces-the-2008-spja-award-winners/|title=Anime Expo® 2008 Announces the 2008 SPJA Award Winners|last=|first=|date=Hulyo 9, 2008|website=[[Anime Expo]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|authors=BenC|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150113150242/http://community.anime-expo.org/topic/9398-anime-expoa%C2%AE-2008-announces-the-2008-spja-award-winners/|archive-date=Enero 13, 2015|language=en|trans-title=Inanunsyo sa Anime Expo® 2008 ang mga nanalo sa SPJA Award ng 2008}}&lt;/ref&gt;

=== Epekto sa kultura ===
Naging isang ''[[Internet phenomenon]]'' ang anime sa bansang [[Hapon]], sa kontinente ng [[Asya]], at sa mga bansang [[Wikang Ingles|Ingles]] ang salita.  Mahigit-kumulang 2,000 mga klip mula sa anime at mga parody ng mga user pati mga pintuho (''homage'') ang  nai-post sa mga websayt na tulad ng [[YouTube]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newsweek.com/japan-too-youtube-109401|title=Japan Too, YouTube?|last=|first=|date=Setyembre 3, 2006|website=[[Newsweek]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=A cartoon ''[sic]'' aired by a local TV station, ''The Melancholy of Haruhi Suzumiya'', has become a national phenomenon, thanks to more than 2,000 related clips, including parodies, now available on YouTube. (''Naging isang phenomenon sa buong bansa ang isang cartoon [sic] na inere ng isang lokál na istasyon ng TV, ang &quot;Ang Kalumbayan ni Haruhi Suzumiya,&quot; salamat sa mahigit 2,000 klip na mula sa serye, kasama mga parody, na [mapapanood] sa YouTube.'')|authors=Newsweek Staff|url-status=live|url-access=subscription|trans-title=[Bansang] Hapón Din, YouTube?|language=en}}&lt;/ref&gt; at [[Nico Nico Douga]]. Dahil sa kasikatan ng mga ito (pati na rin ng iba pang mga anime), naghain ang [[JASRAC|Kapisanang Hapon para sa mga Karapatan ng May-akda, Kompositor, at Tagalathala]] (JASRAC) ng isang hiling sa YouTube na tanggalin ang mga klip na sinasabing sakop ng karapatang-sipi ng mga miyembro nila.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2006-12-12/jasrac-asks-youtube-to-improve-anti-piracy-measures|title=JASRAC Asks YouTube to Improve Anti-Piracy Measures|last=Macdonald|first=Christopher|date=Disyembre 12, 2006|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|url-status=live|language=en|trans-title=Nakiusap ang JASRAC sa YouTube na paigtingin ang mga hakbang laban sa pagpipirata}}&lt;/ref&gt;

Ang kasikatan rin ng anime ang nagpatulak kay Aya Hirano na maging isa sa mga pinakaunang halimbawa ng isang &quot;[[Idol (Hapon)|idolong]] mamboboses&quot; (''idol voice actor'') noong huling bahagi ng dekada 2000s. Nagpakita sa kauna-unahang pagkakataon sa isang patalastas ng Lotte Acuo Gum noong Marso 2010 sa bansang Hapón ang mga karakter na sina Haruhi, Yuki, at Mikuru (binosesan nina Aya Hirano, Minoru Chihara, at Yuko Goto), kasama ang Hapon na aktor na si [[Toma Ikuta]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2010-03-31/haruhi-suzumiya-and-toma-ikuta-gum-tv-ad-streamed|title=Haruhi Suzumiya &amp; Toma Ikuta's Gum TV Ad Streamed|last=Loo|first=Egan|date=Marso 31, 2010|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|language=en|url-status=live|trans-title=Pinalabas na ang patalastas sa TV nina Haruhi Suzumiya at Toma Ikuta}}&lt;/ref&gt;

Nakagawa ng isang problema sa matematika ang di-tuwid na pag-eere ng anime: &quot;''Ano ang pinakamababang dami ng mga episode ng'' Haruhi ''ang kinakailangan para mapanood ang lahat ng orihinal na 14 na episode sa lahat ng posibleng kaparaanan?''&quot; Ang naturang problema ay kilala sa tawag na &quot;''Ang Problemang Haruhi''&quot; (''The Haruhi Problem''). Dahil sa tanong na ito, noong 2011, isang ''proof'' na pinaskil sa website na [[4chan]] ng isang di-kilala user, nadiskubre lamang ng isang matematiko noong 2018, ang naging sagot na hinahanap-hanap ng mga matematiko para sa mababang hangganan (''lower bound'') ng pinakamaiksing haba ng ''[[superpermutation]]'', isang tanong na di nasagot mula pa noong 1993.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theverge.com/2018/10/24/18019464/4chan-anon-anime-haruhi-math-mystery|title=An anonymous 4chan post could help solve a 25-year-old math mystery|last=Griggs|first=Mary Beth|date=Oktubre 24, 2018|website=[[The Verge]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|url-status=live|trans-title=Mukhang makakatulong ang isang di-kilalang post sa 4chan sa pagsagot sa 25-taóng misteryo sa matematika|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Brigada ASOS ===
Noong Disyembre 2006, inirehistro ng Bandai Entertainment ang website na ''asosbrigade.com'' (di na ngayon aktibo).&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2006-12-18/haruhi-suzumiya-website|title=Haruhi Suzumiya Website|last=Bertschy|first=Zac|date=Disyembre 19, 2006|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|url-status=live|trans-title=Websayt ng ''Haruhi Suzumiya''|language=en}}&lt;/ref&gt; Noong ika-22&amp;nbsp;ng Disyembre ng taong iyon, nagbukas ang websayt at nagpakita ng isang pagtatanghal na itinatampok ang isang mala-''fanmade'' na produksiyon na nagpapakita kina Haruka Inoue at Akiyo Yamamoto bilang sina Mikuru Asahina at Yuki Nagato, at si [[Patricia Ja Lee]] naman bilang si Haruhi Suzumiya.&lt;ref name=&quot;asos-brigade&quot;&gt;{{Cite web|title=ASOS Brigade&amp;nbsp;— The Melancholy of Haruhi Suzumiya&amp;nbsp;— North America|url=http://asosbrigade.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070101232949/http://www.asosbrigade.com/|trans-title=Brigada ASOS&amp;nbsp;— ''Ang Kalumbayan ni Haruhi Suzumiya''&amp;nbsp;— Hilagang Amerika|archive-date=Enero 1, 2007|language=en}}&lt;/ref&gt; Kinumpirma ng bidyong naka-Hapon ang kasunduan sa paglilisensiya. Makaraan ng ilang araw, pinalitan ito ng isang naka-subtitle na bidyo sa Ingles, at sinalin ang orihinal na anunsyo sa wikang Hapon papuntang wikang Ingles.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2006-12-28/more-haruhi-suzumiya-auditions|title=More Haruhi Suzumiya Auditions|last=Macdonald|first=Christopher|date=Disyembre 29, 2006|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=Episode 00 on the main page has also been updated with English subtitles for the Japanese portions. (''Ini-update ang Episode 00 sa pinakapahina na may subtitle sa Ingles para sa mga bahaging naka-Hapón.'')|trans-title=Karagdagang mga audition sa Haruhi Suzumiya|language=en|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ni-link ng website ang isang blog sa isang [[Social networking service|social networking site]] na [[MySpace|Myspace]], na nakapasok 50 pinakabinisitang pahina sa Myspace sa loob ng 24 na oras.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/press-release/2006-12-23/haruhi-myspace-blog-among-top-50|title=Haruhi Myspace Blog Among Top 50|last=|first=|date=Disyembre 24, 2006|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|url-status=live|language=en|trans-title=Blog sa Myspace ng Haruhi, kasama sa Top 50}}&lt;/ref&gt;

Inanunsyo noong ika-30&amp;nbsp;ng Mayo 2007 ang ''SOS Brigade Invasion Tour'' para sa [[Anime Expo]] 2007 sa ka-30&amp;nbsp;ng Hunyo. Kasama sina Aya Hirano, Minoru Chihara, at Yuki Goto sa ''event'' na ito &quot;diretso mula pa sa bansang Hapon.&quot; Nakalahok ang mga pumunta sa ''ASOS Dance Contest'' kung saan ang mga nanalo ay nakakuha ng tiyansang makasayaw sa entablado kasama ng tatlo.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.asosbrigade.com/cms/content/view/34|title=ASOS Brigade - Japanese Haruhi VAs Invades USA|last=|first=|date=Mayo 30, 2007|website=ASOS Brigade|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|authors=Administrator|url-status=dead|language=en|trans-title=Brigada ASOS - Mga Nagsipagboses sa Hapóng Haruhi, sasalakayin ang Amerika|archive-url=https://web.archive.org/web/20071120090927/http://www.asosbrigade.com/cms/content/view/34|archive-date=Nobyembre 20, 2007}}&lt;/ref&gt; Simula nung inanunsyo ang nasabing ''event'', kinailangan ng mga opisyales ng AX na bawasan ang mga binebentang tiket dahil sa rami ng mga bumili ng paunang tiket (''advanced ticket''), kahit na libreng pumunta sa ''event''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://asosbrigade.com/cms/content/view/37/|title=Haruhi AX Concert Update|last=|first=|date=Hunyo 8, 2007|website=ASOS Brigade|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|authors=Tsuruya-san|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011081502/http://asosbrigade.com/cms/content/view/37/|archive-date=Oktubre 11, 2007|trans-title=Update sa Haruhi AX Concert}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://asosbrigade.com/cms/content/view/38/|title=Haruhi Concert Clarification v2.0|last=|first=|date=Hunyo 10, 2007|website=ASOS Brigade|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|authors=Tsuruya-san|url-status=dead|language=en|trans-title=Paglilinaw sa Haruhi Concert v2.0|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011080624/http://asosbrigade.com/cms/content/view/38/|archive-date=Oktubre 11, 2007}}&lt;/ref&gt;

Naglabas muli noong 2010&amp;nbsp;ng isa pang serye ng mga bidyo para sa pag-aanunsyo sa ikalawang season ng mga naka-dub na episode sa Ingles. Itinatampok rito sina [[Cristina Vee]] bilang si Haruhi, Karrie Shirou bilang si Mikuru, at sina Gina Lee (unang episode) at Alice bilang si Yuki.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2010-01-25/new-video-mentions-2nd-haruhi-season-license|title=2nd Haruhi Anime Season's DVDs Mentioned in New Video|last=Hodgkins|first=Crystalyn|date=Enero 26, 2010|website=[[Anime News Network]]|publisher=|access-date=Setyembre 14, 2020|quote=|language=en|trans-title=Nasabi sa isang bagong bidyo ang mga DVD ng ikalawang season ng Haruhi anime|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Talababa ==
&lt;references group=&quot;note&quot; /&gt;
'''Salin'''{{Notelist|group=lower-alpha}}

== Sanggunian ==
&lt;references responsive=&quot;&quot; /&gt;

== Kawing panlabas ==

* Ang serye ng [https://sneakerbunko.jp/series/haruhi/ Haruhi Suzumiya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200902030321/https://sneakerbunko.jp/series/haruhi/ |date=2020-09-02 }} sa sayt ng [[Kadokawa Shoten]] (sa wikang Hapón).
* [http://www.haruhi.tv/ haruhi.tv] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151218073719/http://www.haruhi.tv/ |date=2015-12-18 }} - Ang opisyal na websayt ng anime na ''Suzumiya Haruhi no Yuuutsu'' (sa wikang Hapón).
* Ang [http://www.kyotoanimation.co.jp/haruhi/ pahina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415032538/http://www.kyotoanimation.co.jp/haruhi/ |date=2009-04-15 }} ng anime sa websayt ng [[Kyoto Animation.|Kyoto Animation]] (sa wikang Hapón).
* Ang websayt ng [https://web.archive.org/web/20070101232949/http://www.asosbrigade.com/ Brigada ASOS] sa [[Wayback Machine]]. (sa wikang Hapón).
* {{Ann|id=12524|title=Suzumiya Haruhi no Yuuutsu|type=light novel|noparen=true}} (sa wikang Ingles)
{{Clear}}{{Haruhi Suzumiya}}

[[Kategorya:Nobelang magaan]]</text>
      <sha1>hol7zgokhfl0dn90zc80uac0lp590th</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kylie Minogue</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123794</id>
    <revision>
      <id>2212300</id>
      <parentid>2146996</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T16:44:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9822" sha1="8sxaacyv0bgpj4y1c179ltka8ch6gqj" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist &lt;!-- See Wikipedia:WikiProject_Musicians --&gt;
| name                = Kylie Minogue
| image                 = Kylie Minogue Cannes.jpg
| image_size            = 400
| caption            = Kylie Minogue in Cannes (2008)
| landscape           = 
| background          = solo_singer &lt;!-- huwag isalin --&gt;
| birth_name          = Kylie Ann Minogue
| alias               = 
| birth_date                = {{birth date and age|1968|5|28}}
| birth_place = [[Melbourne]], [[Victoria, Australya|Victoria]], [[Australya]]
| origin              = 
| genre               = [[Musikang pop|Pop]], [[musikang disko|disko]], [[dance-pop]], [[synthpop]], [[electro-pop]]
| instrument          = 
| occupation          = [[Mang-aawit]], [[aktres]]
| years_active        = 1987–kasalukuyan (mang-aawit)&lt;br /&gt;1979–kasalukuyan (aktres)
| label               = PWL, Geffen Records, Mushroom Records, Deconstruction Records, Parlophone
| website                 = http://kylie.com
}}

Si '''Kylie Ann Minogue''', [[Officer of the Order of the British Empire|OBE]] ({{IPAc-en|icon|ˈ|k|aɪ|l|iː|_|m|ɨ|ˈ|n|oʊ|ɡ}}; ipinanganak noong 28 Mayo 1968)&amp;nbsp;— kadalasang [[Mononymous person|nakikilala lamang bilang]] '''Kylie'''&amp;nbsp;— ay isang [[Australia|Australyanang]] mang-aawit, artistang nagrerekord, manunulat ng awitin, [[showgirl|babaeng nagpapalabas]], at aktres. Pagkaraang umpisahan ang kanyang karera bilang isang batang aktres sa telebisyong Australyano, nagkamit siya ng pagkilala sa pamamagitan ng kanyang gampanin sa ''soap opera'' na pangtelebisyong ''[[Neighbours]]'', bago simulan ang kanyang karera bilang isang artistang nagrerekord noong 1987. Ang kanyang unang singgulo, &quot;[[The Locomotion (Kylie Minogue song)|Locomotion]]&quot;, ay nanatili ng pitong mga linggo bilang nangunguna sa talangguhitan ng mga singgulo sa Australia at naging pinakamabentang singgulo ng dekada. Humantong ito sa isang kontrata sa ilalim ng mga manunulat ng awitin at mga produser ng rekord ng [[Stock Aitken Waterman|Stock, Aitken &amp; Waterman]]. Ang kanyang album ng pagpapasinaya na ''[[Kylie (album)|Kylie]]'' (1988), at ang singgulong &quot;[[I Should Be So Lucky]]&quot;, ang bawat isa ay nangunguna sa Nagkakaisang Kaharian, at sa loob ng susunod na dalawang mga taon, ang kanyang unang 13 mga singgulo ay umabot sa pangunahing sampu sa Britanya. Ang kanyang pelikula ng pagpapasinaya na ''[[The Delinquents (pelikula noong 1989)|The Delinquents]]'' (1989) ay isang patok sa takilya sa Australia at sa Nagkakaisang Kaharian, at pangkalahatang nakatanggap ng mga pagsusuring positibo.

Unang naiharap bilang isang ''&quot;[[girl next door]]&quot;'' (ang babae sa kabilang pinto o kapit-bahay na babae), nagtangka si Minogue na makapagpamalas ng isang mas estilong mas nasa wastong gulang sa kanyang musika at pampublikong imahe. Ang kanyang mga singgulo ay naging katanggap-tanggap, subalit pagkaraan ng apat na mga album naging dahan-dahan ang pagbaba ng pagiging mabenta ng kanyang mga rekord, at nilisan niya ang Stock, Aitken &amp; Waterman noong 1992 upang ilunsad ang sarili niya bilang isang independiyenteng manananghal. Ang kanyang sumunod na singgulong &quot;[[Confide in Me]]&quot; ay umabot sa pagiging nangunguna sa Australia at naging isa ring patok na tugtugin sa ilang mga bansang Europeo noong 1994, at ang isang tambalan o duetong kasama si [[Nick Cave]] na pinamagatang &quot;[[Where the Wild Roses Grow]]&quot; ang nakapagdala kay Minogue ng mas malaking kaantasan ng mas makatotohanang kasiningan. Sa pagkuha ng inspirasyon mula sa isang saklaw ng mga estilong pangmusika at ibang mga artista, malikhaing tinabanan ni Minogue ang pagsusulat ng awitin para sa kanyang sumunod na album, ang ''[[Impossible Princess]]'' (1997). Nabigo ito sa pag-akit ng malalakas na mga pagsusuri at mga pagbebenta sa Nagkakaisang Kaharian, subalit naging matagumpay sa Australia.

Nanumbalik ang kabantugan ni Minogue noong 2000 sa pamamagitan ng singgulong &quot;[[Spinning Around]]&quot; at ang ibinagay na pangsayaw na album na ''[[Light Years (album ni Kylie Minogue)|Light Years]]'', at nagtanghal siya noong isinasagawa ang mga seremonya ng pagwawakas ng [[2000 Summer Olympics|Olimpiko sa Sydney noong 2000]]. Ang kanyang mga bidyong pangmusika ay nagpamalas ng katauhang mas nakakapukaw ng seksuwalidad at kakirihan at ilan pang mga patok na mga singgulo ang sumunod. Ang &quot;[[Can't Get You Out of My Head]]&quot; ay nakarating sa pangunguna sa mahigit sa 40 mga bansa, at ang album na ''[[Fever (album ni Kylie Minogue)|Fever]]'' (2001) ay naging patok sa maraming mga bansa, kabilang na ang Estados Unidos, isang pamilihan kung saan dating nakatanggap si Minogue na maliit na pagkilala. Nakipagkasundo si Minogue para sa isang paglalakbay na pangkonsiyerto subalit kinansela ito nang mapag-alamang mayroon siyang [[kanser sa suso]] noong Mayo 2005. Pagkaraan ng siruhiya at kemoterapiya, ipinagpatuloy niya ang kanyang karera noong 2006 sa pamamagitan ng ''[[Showgirl: The Homecoming Tour]]''. Ang kanyang pansampung album na pang-estudyo na ''[[X (album ni Kylie Minogue)|X]]'' ay inilabas noong 2007 at nasundan ng paglalakbay na ''[[KylieX2008]]''. Noong 2009, isinagawa niya ang ''[[For You, For Me Tour]]'', ang una niyang paglalakbay na pangkonsiyerto sa Estados Unidos at Canada, at noong sumunod na taon ay nagpakawal ng kanyang panglabing-isang album na pang-estudyo, ang ''[[Aphrodite (album)|Aphrodite]]''.

Nagkamit si Minogue ng pangbuong mundong benta ng mga rekord na mahigit kaysa sa 68&amp;nbsp;milyon,&lt;ref name=KylieMillions&gt;{{cite web|title=Kylie Minogue&amp;nbsp;— Line of Enquiry|url=http://www.bbc.co.uk/radio2/contact-us/line-of-enquiry/|work=[[BBC Radio 2]]|publisher=BBC|accessdate=29 Enero 2011|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.bbc.co.uk%2Fradio2%2Fcontact-us%2Fline-of-enquiry%2F&amp;date=2011-01-29|archivedate=2011-01-29|quote=She’s sold over 68 million records worldwide, won numerous prestigious awards and adorned the covers of numerous magazines.|url-status=live}}&lt;/ref&gt; at nakatanggap ng katangi-tanging mga gantimpalang pangmusika, kabilang na ang maraming mga gantimpalang  [[ARIA Award|ARIA]] at [[Brit Award|Brit]] at isang [[Gantimpalang Grammy]]. Nagsakatuparan siya ng ilang matatagumpay at napagbunyi ng mga manunuri na mga pandaigdigang pampaglalakbay na mga konsiyerto at tumanggap ng isang [[Mo Award|Gantimpalang Mo]] para sa pagiging &quot;Australian Entertainer of the Year&quot; (Australyanong Mang-aaliw ng Taon) dahil sa kanyang mga aktuwal na pagtatanghal. Mula sa paggagawa ng Reyna ng Australia na si [[Elizabeth II|Reyna Elizabeth II]], siya ay ginawang isang [[Officer of the Order of the British Empire|Opisyal ng Orden ng Imperyong Britaniko]] (O.B.E.) sa  [[Palasyon ng Buckingham]] noong 2008 &quot;dahil sa mga paglilingkod sa tugtugin&quot;.  Noong taon ding iyon, ginantimpalaan siya ng pinaka mataas na karangalan ng Pransiya, ang [[Ordre des Arts et des Lettres]], mula sa pamahalaang Pranses dahil sa kanyang mga naiambag sa kalinangang Pranses. Noong 2011, ang ''[[I Should Be So Lucky]]'' niya ay naidagdag sa [[National Film and Sound Archive|Pambansang Arkibo ng Pelikula at Tunog]] ng patalaan ng [[Sounds of Australia]] ng Australia.&lt;ref&gt;National Film and Sound Archive: 'I Should Be So Lucky' on the [http://nfsa.gov.au/collection/sound/sounds-australia/ Sounds of Australia registry]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;National Film and Sound Archive: [http://aso.gov.au/titles/music/i-should-be-so-lucky/ 'I Should Be So Lucky'] on [http://aso.gov.au/ australianscreen online]&lt;/ref&gt;  Noon pa ding 2011, nagantimpalaan si Minogue ng isang honoraryong degri na [[Doctor of Health Science|Duktor ng Agham ng Kalusugan]] (D.H.Sc.) ng [[Anglia Ruskin University|Pamantasang Anglia Ruskin]] sa Nagkakaisang Kaharian dahil sa kanyang mga nagawa sa pagpapataas ng kamalayan hinggil sa kanser sa suso.  Noong 27 Nobyembre 2011, sa ika-25 anibersaryo ng [[ARIA Music Awards]], si Kylie Minogue iniluklok ng [[Australian Recording Industry Association]] sa [[ARIA Hall of Fame|Bulwagan ng Kabantugan ng ARIA]].&lt;ref&gt;Daily Telegraph Australia: Prime Minister [[Julia Gillard]] to honour pop princess Kylie Minogue: [http://www.dailytelegraph.com.au/entertainment/prime-minister-julia-gillard-to-honour-pop-princess-kylie-minogue/story-e6frewyr-1226205421573] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111127050253/http://www.dailytelegraph.com.au/entertainment/prime-minister-julia-gillard-to-honour-pop-princess-kylie-minogue/story-e6frewyr-1226205421573 |date=2011-11-27 }}&lt;/ref&gt; Noong 2011 pa rin, napangalanan siya bilang isa sa ''&quot;100 Hottest Women of All-Time&quot;'' (100 Pinaka Maiinit na mga Babae sa Lahat ng Panahon) ng ''[[Men's Health (magasin)|Men's Health]]''.&lt;ref name=MH&gt;{{cite web|title=The 100 Hottest Women of All-Time|url=http://www.menshealth.com/sex-women/hottest-women-all-time#ixzz1qwRq4e5z|work=[[Men's Health (magasin)|Men's Health]]|accessdate=6 Abril 2012|year=2011}}&lt;/ref&gt;

== Diskograpiya ==
*''Kylie'' (1988)
*''Enjoy Yourself'' (1989)
*''Rhythm of Love'' (1990)
*''Let's Get to It'' (1991)
*''Kylie Minogue'' (1994)
*''Impossible Princess'' (1997)
*''[[Light Years (album ni Kylie Minogue)|Light Years]]'' (2000)
*''Fever'' (2001)
*''Body Language'' (2003)
*''X'' (2007)
*''Aphrodite'' (2010)
*''Kiss Me Once'' (2014)
*''Golden'' (2018)
*''Disco'' (2020)
*''Tension'' (2023)
*''Tension II (2024)''

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga kawing panlabas ==
{{Commons category|Kylie Minogue}}
* [http://kylie.com Opisyal na websayt] {{in lang|en}}
* {{imdb name|id=0001541|name=Kylie Minogue}}
* [http://www.facebook.com/kylieminogue Kylie Minogue] sa [[Facebook]] {{in lang|en}}
* [http://twitter.com/kylieminogue Kylie Minogue] sa [[Twitter]]

{{BD|1968||Minogue, Kylie}}

{{Authority control}}

[[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Australia]]
[[Kategorya:Mga artista mula sa Australia]]</text>
      <sha1>8sxaacyv0bgpj4y1c179ltka8ch6gqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Midyang panlahat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128408</id>
    <revision>
      <id>2212349</id>
      <parentid>2171806</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T21:52:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6262" sha1="7e5xcpukr7henog94ga82782n5vj0te" xml:space="preserve">[[File:Diarioeluniverso.JPG|thumb|Kopya ng isang [[pahayagan]] ({{Lang|es|El Universo}}), isang halimbawa ng midyang pangmasa]]
Ang '''midyang pangmasa''' o '''midyang panlahat''' ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''mass media'') ay kinabibilangan ng iba't ibang [[midya]] na naabot ang malaking madla sa pamamagitan ng komunikasyong panlahat.

Elektronikong naghahatid ng impormasyon ang '''midyang brodkast''' o '''midyang pagsasahimpapawid''' sa pamamagitan ng midya tulad ng mga [[pelikula]], [[radyo]], [[musika]]ng ni-rekord, o [[telebisyon]]. Binubuo ang '''midyang dihital''' ng parehong [[Internet]] at mobile na komunikasyong panlahat. Binubuo ang '''''midyang Internet''''' ng mga serbisyo tulad ng [[email]], mga sayt para sa [[hatirang pangmadla]], mga [[websayt]], at radyo at telebisyon na nasa Internet. Maraming ibang sangay ng midyang panlahat ang mayroong karagdagang presensya sa web, sa pamamagitan ng mga kaparaanang tulad ng pagli-link sa o pagpapatakbo ng mga [[patalastas]] pantelebisyon sa online, o pamamahagi ng mga kodigong QR na nakikita sa labas o midyang imprenta upang idirekta ang mga tagagamit ng mobile sa isang websayt. Sa paraang ito, madali nilang mapapasok at maabot ang mga kakayahan na inaalok ng Internet, sa gayon, madaling i-brodkast ang impormasyon sa maraming iba't ibang rehiyon ng mundo ng sabay-sabay at menus-[[gastos]]. Nagpapadala ang  '''''midyang panlabas''''' na nagpapadala ng impormasyon sa pamamagitan ng midya tulad ng pagpapatalastas gamit ang AR; mga paskilan (o ''billboard''); mga [[blimp]]; mga lumilipad na paskil (mga karatula na hila-hila ng mga [[eroplano]]); plakard o kiyosko na nakalagay sa loob at labas ng bus, gusaling komersyal, tindahan, istadyum [[palakasan|pampalakasan]], bagon ng subway o tren; mga karatula; o pagsusulat sa langit.&lt;ref name=&quot;enotes&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.enotes.com/homework-help/topic/mass-media | title=Mass Media | publisher=eNotes.com | access-date=25 Hunyo 2019 | language=en | archive-date=7 Abril 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200407092226/https://www.enotes.com/homework-help/topic/mass-media | url-status=live }}&lt;/ref&gt; Nagpapadala ng impormasyon ang '''''midyang imprenta''''' sa pamamagitan ng mga bagay na pisikal, tulad ng [[aklat]], [[komiks]], [[magasin]], [[pahayagan]], o polyeto.&lt;ref&gt;Riesman ''et al.'' (1950) ch. 2 p. 50 (sa Ingles)&lt;/ref&gt; Tinuturing din ang pag-organisa ng kaganapan at [[pampublikong pamamahayag|pagtatalumpating pampubliko]] na mga anyo ng midyang panlahat.&lt;ref name=&quot;buzzle&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.buzzle.com/articles/different-types-of-mass-media.html | title=Different Types of Mass Media | publisher=Buzzle.com | access-date=26 Nobyembre 2011 | author=Manohar, Uttara | archive-url=https://web.archive.org/web/20111114011523/http://www.buzzle.com/articles/different-types-of-mass-media.html | archive-date=14 Nobyembre 2011 | url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Salahzulfikar1961.jpg|thumb|upright=175|175px|Ang artistang taga-[[Ehipto]] na si Salah Zulfikar sa pabalat ng magasin na Al-Kawakeb, Marso 1961, isang halimbawa ng midyang panlahat]]

Ang mga organisasayon na kinokontrol ang mga teknolohiyang ito, tulad ng mga istudiyong pampelikula, at mga himpilan ng radyo at telebisyon, ay kilala din bilang midyang panlahat.&lt;ref name=&quot;dictionary&quot;&gt;{{cite book|chapter=Mass media|title=Oxford English Dictionary|postscript=,}} bersyong online Nobyembre 2010 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Arguing for a general framework for mass media scholarship&quot;&gt;{{cite book|author=Potter, W. James|title=Arguing for a general framework for mass media scholarship|publisher=Sage|year=2008|isbn=978-1-4129-6471-5|page=32|url=https://books.google.com/books?id=H9u9E2wsVjAC&amp;pg=PA32|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga isyu sa kahulugan ==

Noong huling ika-20 dantaon, maaring iuri ang midyang panlahat sa walong industriya ng midyang panlahat: mga aklat, ang Internet, pelikula, pahayagan, radyo, rekording at telebisyon. Ang pagputok ng teknolohiyang komunikasyong dihital noong huling ika-20 at maagang 21 dantaon ay ginawang prominente ang tanong na: anong anyo ng midya ang dapat na nakauri bilang &quot;midyang panlahat&quot;? Halimbawa, kontrobersyal ba kung isasama ang mga [[teleponong selular]] at [[larong bidyo]] sa kahulugan. Noong maagang dekada 2000, isang klasipikasyon na tinawag na &quot;''seven mass media''&quot; o &quot;pitong midyang panlahat&quot; ang ginamit.&lt;ref&gt;Sashwat Yogi &quot;Role Of Media In Social Awareness (A Review Study).&quot; ''Humanities &amp; Social Sciences Reviews'' 1.1 (2013): 71-73, [https://mgesjournals.com/hssr/article/view/hssr1111 online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240105152533/https://mgesjournals.com/hssr/article/view/hssr1111 |date=2024-01-05 }}) (sa Ingles).&lt;/ref&gt; Ito ang mga iyon ayon sa pagpapakila sa kanila:

# [[Paglilimbag|Imprenta]] (aklat, polyeto, pahayagan, magasin, paskil, atbp.) mula noong huling ika-15 dantaon
# Mga rekording (mga rekord sa gramopono, mga teyp na magnetiko, mga kasete (o ''[[casette]]''), mga ''cartridge'', mga [[CD]] at [[DVD]]) mula sa huling ika-19 na dantaon
# [[Pelikula]] mula noong mga 1900
# [[Radyo]] mula noong mga 1910
# [[Telebisyon]] mula noong mga 1950
# Ang [[Internet]] mula noong mga 1990
# Mga [[teleponong selular]] mula noong mga 2000

Bawat midyum panlahat ay may sarili nilang uri ng nilalaman, artistang malikhain, tekniko at modelo ng negosyo. Halimbawa, kinabibilangan ang Internet ng mga [[blog]], podkast, at [[websayt]] at iba't ibang teknolohiya sa taas ng pangkalahatang network ng pamamahagi. Ang midyang ikaanim at ikapito, ang Internet at teleponong selular, ay kadalasang tinutukoy na midyang dihital kapag pinagsama; at ang ikapaat at ikalima, ang radyo at telebisyon, bilang midyang pambrodkast. May nagsasabing umunlad ang [[larong bidyo]] sa isang naiibang anyong panlahat ng midya.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.economist.com/node/21541164 |title=All the world's a game |newspaper=The Economist |date=10 Disyembre 2011 |access-date=28 Hunyo 2013 |archive-date=27 Hunyo 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130627031412/http://www.economist.com/node/21541164 |url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Midyang panlahat| ]]
[[Kategorya:Mga pangunahing paksa]]</text>
      <sha1>7e5xcpukr7henog94ga82782n5vj0te</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pinzolo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129542</id>
    <revision>
      <id>2212441</id>
      <parentid>2207568</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T08:34:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4600" sha1="9ufcutkgihxbhdqelv08s5mlq1x9lp0" xml:space="preserve">{{Infobox Italian comune|name=Pinzolo|official_name=Comune di Pinzolo|native_name={{native name|lmo|Pinsöl}}|image_skyline=Pinzolo Chiesa San Vigilio.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahan ng San Vigilio.|image_shield=Pinzolo.gif|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|10|N|10|45|E|region:IT_type:city|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Trentino-Alto Adigio]]|province=[[Lalawigang Awtonomo ng Trento]] (TN)|frazioni=[[Madonna di Campiglio]], S. Antonio di Mavignola|mayor_party=|mayor=Michele Cereghini|area_footnotes=|area_total_km2=69.32|population_footnotes=|population_total=3118|population_as_of=Disyembre 31, 2015|pop_density_footnotes=|population_demonym=Pinzolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=800|twin1=|twin1_country=|saint=[[Lorenzo ng Roma|San Lorenzo]]|day=Agosto 10|postal_code=38086|area_code=0465|website={{official website|http://www.comune.pinzolo.tn.it}}|footnotes=}}

Ang '''Pinzolo''' (Silangang Lombard: ''Pinsöl'') ay isang maliit na bayan at ''[[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigang Awtonomo ng Trento|comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Val Renena]] sa [[Lalawigang Awtonomo ng Trento]], rehiyon ng [[Trentino-Alto Adigio|Trentino Alto Adigio]], hilagang-silangang [[Italya]] sa hilagang Italyanong [[Alpes]] sa taas na {{Convert|800|m|ft}} . Ang [[San Vigilio, Pinzolo|Simbahan ng San Vigilio ng Trento]] ay nakatayo sa bayan.

Ito ay pangunahing kilala bilang isang ski resort sa mga buwan ng taglamig at bilang isang sikat na destinasyong panturista sa tag-araw.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.campigliodolomiti.it/files/getbyid/stat_giugno_luglio_2106,32605.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170325025929/http://www.campigliodolomiti.it/files/getbyid/stat_giugno_luglio_2106,32605.pdf |archive-date=2017-03-25 |access-date=2017-03-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rendena |first=© Azienda per il Turismo S.p.A. Madonna di Campiglio Pinzolo Val |date=7 May 2014 |title=Statistiche arrivi/presenze, Madonna di Campiglio Pinzolo Val Rendena ApT, info turistiche e hotel per vacanze in montagna |url=http://www.campigliodolomiti.it/lang/IT/pagine/dettaglio/newsletter_pagine_varie_operatori,131/statistiche_arrivi_presenze,878.html |access-date=19 April 2018 |website=Campigliodolomiti.it |archive-date=17 Mayo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170517025647/http://www.campigliodolomiti.it/lang/IT/pagine/dettaglio/newsletter_pagine_varie_operatori,131/statistiche_arrivi_presenze,878.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Noong Enero 2017 naging Mamamayang Onoraryo ng bayan si [[Valentino Rossi]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MotoGP : Valentino Rossi honorary resident of Pinzolo... with a skid |url=https://www.gpone.com/en |access-date=5 July 2022 |website=GPone.com}}&lt;/ref&gt;

== Turismo ==
Ang lokasyon ay tinatangkilik ang napakataas na puntahan kapuwa sa taglamig at tag-araw. Mayroong maraming mga pasilidad sa palakasan sa Pinzolo at sa lambak: tennis, futbol, basketball, volleyball, at beach volleyball court, golf course, bowls, ice rink, swimming pool, archery, mini golf, gym, mountain biking, paragliding, mga landas ng buhay.

Ayon sa isang pag-aaral na isinagawa noong 2018, ang Pinzolo ang pinakamurang resort ng ski sa Italya.&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.quotidiano.net/magazine/tempo%20libero/sciare-low-cost-1.4295261/|titolo=Sciare low cost in Italia, Holidu: &quot;Ecco le località più convenienti&quot;|urlarchivio=https://archive.today/20200107150353/https://www.quotidiano.net/magazine/tempo%20libero/sciare-low-cost-1.4295261/amp|dataarchivio=7 gennaio 2020|urlmorto=no|accesso=7 gennaio 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230730022326/https://www.quotidiano.net/magazine/tempo%20libero/sciare-low-cost-1.4295261 |date=2023-07-30 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|autore=Stefania Cardinale|url=https://www.lenius.it/il-turismo-sciistico-in-europa/|titolo=Il turismo sciistico in Europa: ricezione, clima e mete più economiche del 2018|data=17 dicembre 2018|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20200107151142/https://www.lenius.it/il-turismo-sciistico-in-europa/#respond|dataarchivio=7 gennaio 2020|urlmorto=sì|accesso=7 gennaio 2020}}&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==

* [[Sarca]]

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.pinzolo.tn.it Opisyal na website] {{In lang|it}}
{{Province of Trento}}
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>9ufcutkgihxbhdqelv08s5mlq1x9lp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lalawigan ng Nuoro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130371</id>
    <revision>
      <id>2212312</id>
      <parentid>2118640</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3983" sha1="k15jvbdzlqqptb9tpwp6i70az898duz" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=Lalawigan ng Nuoro|native_name=|native_name_lang=it&lt;!-- ISO 639-2 code e.g. &quot;it&quot; for Italian --&gt;|settlement_type=[[Provinces of Italy|Lalawigan]]|image_skyline=Oliena - Supramonte (17).JPG|image_alt=|image_caption=Tanaw ng kabundukan ng [[Supramonte]] na matatagpuan sa lalawigan.|image_flag=|flag_alt=|image_shield=|shield_alt=|image_map=Map of province of Nuoro (region Sardinia, Italy) as of 2016.svg|map_alt=|map_caption=Map highlighting the location of the province of Nuoro in Sardania|coordinates=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=Country|subdivision_name={{flag|Italy}}|subdivision_type1=Rehiyon|subdivision_name1=[[Cerdeña]]|established_title=|established_date=|seat_type=Kabesera|seat=[[Nuoro]]|parts_type=[[Conume]]|parts_style=para|p1=74|government_footnotes=|leader_party=|leader_title=Pangulo|leader_name=Costantino Tidu|unit_pref=Metric&lt;!-- or US or UK --&gt;|area_footnotes=|area_total_km2=5638.06|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_footnotes=|population_total=210972|population_as_of=July 31, 2017|population_density_km2=auto|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|postal_code_type=Postal code|postal_code=08010-08040, 08042-08049, 08100|area_code_type=Telephone prefix|area_code=070, 079, 0484, 0782, 0784, 0785|iso_code=|registration_plate=[[Italian car number plates|NU]]|blank_name_sec1=[[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]|blank_info_sec1=091|website=&lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;|footnotes=}}

Ang '''lalawigan ng Nuoro''' ({{Lang-it|provincia di Nuoro}}; {{lang-sc|provìntzia de Nùgoro}}) ay isang [[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]] sa awtonomong pulo ng [[Mga rehiyon ng Italya|rehiyon]] ng [[Cerdeña]], [[Italya]]. Ang kabisera nito ay ang lungsod ng [[Nuoro]].

Ito ay may lawak na {{Convert|5638|km2|mi2}}, at, magmula noong 2017, isang kabuuang populasyon na 210,972. Ang lalawigan ay nahahati sa 74 na ''[[comune]]'', ang pinakamalaki sa mga ito ay [[Nuoro]] (36,925 na naninirahan), [[Siniscola]] (11,492), [[Macomer]] (10,043), at [[Dorgali]] (8,576).&lt;ref&gt;Population data source: Italian National Institute of Statistics ([http://demo.istat.it/pop2009/index_e.html ISTAT] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190430195049/http://demo.istat.it/pop2009/index_e.html |date=2019-04-30 }}) .&lt;/ref&gt; Ang iba pang mga komunidad sa pangkalahatan ay hindi gaanong kalaki, kahit na ang [[Oliena]] (''7,123'' naninirahan) at [[Orosei]] (7,025) ay maaaring isaalang-alang pati na rin ang mga bayan na may populasyon.

Ang lalawigan ay itinatag noong 1927.&lt;ref&gt;''Columbia-Lippincott Gazetteer'' (New York: Columbia University Press, 1952) p. 1356.&lt;/ref&gt; Noong 2005, ang teritoryo ng Lalawigan ng Nuoro ay nabawasan nang malaki bilang resulta ng pagkakatatag sa isla ng [[Cerdeña|apat na bagong lalawigan]]; ang kasunod na mga repormang pang-administratibo ay muling tumaas ang laki nito noong 2016, sa pamamagitan ng pagsasanib ng 22 sa 23 mga komunidad na bumubuo sa panandaliang [[Ogliastra]].

Kasama sa mga liwasan na matatagpuan sa lalawigan ang [[Pambansang Liwasan ng Golpo ng Orosei at Gennargentu]].

Ang Lalawigan ng Nuoro ay isa sa mga lugar sa [[Timog Europa]] na hindi gaanong makapal ang populasyon.{{Fact|date=August 2013}} Gayunpaman, kilala ito sa mataas na konsentrasyon ng mga [[Mga sentenaryo|sentenaryo]] at [[Mga supersentenaryo|supersentenaryo]]. Mula 5 Marso 2001 hanggang 3 Enero 2002, si [[Talaan ng mga Italyanong supersentenaryo|Antonio Todde]], mula sa [[Tiana]], ang [[Listahan ng mga na-verify na pinakamatandang lalaki|pinakamatandang tao sa mundo]].

== Tingnan din ==

* [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Nuoro]]

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [https://web.archive.org/web/20121201013318/http://www.provincia.nuoro.it/ Opisyal na website] {{In lang|it}}
{{Sardinia}}{{Lalawigan ng Nuoro|nocat=yes}}

[[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya]]</text>
      <sha1>k15jvbdzlqqptb9tpwp6i70az898duz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Weekly Shōnen Jump</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131661</id>
    <revision>
      <id>2212310</id>
      <parentid>2148721</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>まる子2026</username>
        <id>163159</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>2212310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16307" sha1="dmftdkewh4smrqoltehsrtxrme0oujq" xml:space="preserve">{{Infobox Magazine
|              title = Weekly Shōnen Jump
|         image_file = Jump-Cover-1.jpg
|         image_size = 215px
|      image_caption = Pabalat ng unang isyu ng ''Weekly Shōnen Jump'', na nilabas noong 1968
|             editor = Yū Saitō&lt;ref&gt;{{cite web|last=Tai|first=Anita|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-06-26/hiroyuki-nakano-steps-down-as-weekly-shonen-jump-editor-in-chief/.212426|title=Hiroyuki Nakano Steps Down as Weekly Shonen Jump Editor-in-Chief  |publisher=Anime News Network |date=June 26, 2024|access-date=December 10, 2024}}&lt;/ref&gt;
|          frequency = Biweekly (1968–1969)&lt;br /&gt;Weekly (Oktubre 1969–kasalukuyan)
|        circulation = 1,390,000&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(January–December 2021)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;2021circs&quot;&gt;{{cite web |title=Shueisha Media Guide 2022 |url=https://adnavi.shueisha.co.jp/wp-content/uploads/2020/05/mediaguide2022.pdf |access-date=June 3, 2022 |date=June 3, 2022}}&lt;/ref&gt;
|           category = [[Shōnen manga]]
|            company = Shueisha
|          publisher = 
|          firstdate = {{start date and age|1968|8|1}}
|          finaldate = 
|            country = Hapon
|              based = Tokyo
|           language = [[wikang Hapones|Hapones]]
| website = [http://shonenjump.com/e/ shonenjump.com/e/]
|               issn = 
 }}
Ang {{nihongo|'''''Weekly Shōnen Jump'''''|週刊少年ジャンプ|Shūkan Shōnen Janpu|inistilo sa Ingles bilang ''WEEKLY JUMP''|lead=yes}} ay isang lingguhang antolohiyang [[Shōnen manga|manga na ''shōnen'']] na nilathala sa bansang [[Hapon]] ng [[Shueisha]] sa ilalim ng linya ng [[magasin]] na ''Jump''. Ito ang pinakamabentang magasin na [[manga]],&lt;ref name=&quot;bestselling&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-01-18/2009-japanese-manga-magazine-circulation-numbers |title=2009 Japanese Manga Magazine Circulation Numbers|publisher=[[Anime News Network]]|date=18 Enero 2009|access-date=30 Nobyembre 2013|quote=The bestselling manga magazine, Shueisha's Weekly Shonen Jump, rose in circulation from 2.79 million copies to 2.81 million.|language=Ingles}}&lt;/ref&gt; gayon din bilang ang matagal nang umiiral; ang unang isyu ay nailabas na may petsa ng pabalat na 1 Agosto 1968. Ang seryeng manga sa loob ng magasin ay tinatarget ang mga batang lalaki na mambabasa at madalas na binubuo ng mga eksenang aksyon at ilang [[komedya]]. Ang mga kabanata ng serye na tumatakbo sa ''Weekly Shōnen Jump'' ay kinokolekta at nilalathala sa mga bolyum na ''[[tankōbon]]'' sa ilalim ng  &quot;Jump Comics&quot; na imprenta sa kada dalawa hanggang tatlong buwan.

== Mga lathala ==
=== Serye ===
Kasalukuyang mayroong mga 23 na pamagat ng manga na ini-serialize sa ''Weekly Shonen Jump''. Sa kanila, ang pagpapatuloy ng mangang ''Burn the Witch'' ay hindi pa ina-anunsyo habang ang mangang ''[[Hunter × Hunter]]'' ay nalathala sa iregular na iskedyul.
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;background: #FFF;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Pamagat
! scope=&quot;col&quot; | May-akda
! scope=&quot;col&quot; | Unang lumabas
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Sanggunian
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo||あかね噺|Akane-banashi}}
| Yuki Suenaga, Takamasa Moue
| {{dts|2022|2}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Magu-chan Manga Ends as 2 New Manga Launch in Shonen Jump|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-02-06/magu-chan-manga-ends-as-2-new-manga-launch-in-shonen-jump/.182289|publisher=[[Anime News Network]]|date=February 6, 2022|access-date=November 18, 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''Astro Royale''|願いのアストロ|Negai no Asutoro}}
| Ken Wakui
| {{dts|2024|4}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|last=Tai|first=Anita|title=Tokyo Revengers' Ken Wakui, 2 Others Launch New Manga in Shonen Jump (Updated)|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-04-07/tokyo-revengers-ken-wakui-2-others-launch-new-manga-in-shonen-jump/.209617|publisher=[[Anime News Network]]|date=April 7, 2024|access-date=November 18, 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''Blue Box''|アオのハコ|Ao no Hako}}
| Kouji Miura
| {{dts|2021|4}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Shonen Jump Magazine Launches 2 New Manga as Phantom Seer Ends|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-04-04/shonen-jump-magazine-launches-2-new-manga-as-phantom-seer-ends/.171437|publisher=[[Anime News Network]]|date=April 4, 2021|access-date=November 18, 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''Burn the Witch''
| Tite Kubo
| {{dts|2020|8}}{{efn|{{ubl|'''Season 1:''' August–September 2020|'''Season 2:''' scheduled&lt;ref&gt;{{cite web|last=Sherman|first=Jennifer|title=Tite Kubo to Draw Burn the Witch 'Season 2' Sequel Manga|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-09-13/tite-kubo-to-draw-burn-the-witch-season-2-sequel-manga/.163937|publisher=[[Anime News Network]]|date=September 13, 2020|access-date=November 18, 2024}}&lt;/ref&gt;}}}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Tite Kubo's 4-Chapter Burn the Witch Manga Debuts on August 24|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-08-10/tite-kubo-4-chapter-burn-the-witch-manga-debuts-on-august-24/.162724|publisher=[[Anime News Network]]|date=August 10, 2020|access-date=November 18, 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''Hakutaku''|白卓 HAKUTAKU}}
| Kōki Ishikawa
| {{dts|2024|9}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:高校生がゲーム作りの世界に飛び込む、ジャンプのバディ青春物語「白卓 HAKUTAKU」|url=https://natalie.mu/comic/news/592169|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|date=September 24, 2024|access-date=November 18, 2024|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''[[Hima-Ten!]]''|ひまてん！}}
| Genki Ono
| {{dts|2024|7}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:「フルドライブ」の小野玄暉が描く、家事代行男子と女子高生社長のラブコメ|url=https://natalie.mu/comic/news/581326|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|date=July 8, 2024|access-date=November 18, 2024|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Hunter × Hunter]]''
| [[Yoshihiro Togashi]]
| {{dts|1998|3}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:週刊少年ジャンプ 1998/03/16 表示号数14|url=https://mediaarts-db.bunka.go.jp/mg/magazines/321850|website=Media Arts Database|publisher=[[Agency for Cultural Affairs]]|access-date=November 18, 2024|language=ja|archive-date=March 6, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306111318/https://mediaarts-db.bunka.go.jp/mg/magazines/321850}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''Ichi the Witch''|魔男のイチ|Madan no Ichi}}
| Osamu Nishi, Shiro Usazaki
| {{dts|2024|9}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=act-age Artist Shiro Usazaki, Iruma-kun's Osamu Nishi Launch New Manga|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-09-01/act-age-artist-shiro-usazaki-iruma-kun-osamu-nishi-launch-new-manga/.215020|publisher=[[Anime News Network]]|date=September 1, 2024|access-date=November 18, 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''Kagurabachi''|カグラバチ}}
| Takeru Hokazono
| {{dts|2023|9}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:父のもとで刀匠を目指していたはずが…憎しみに駆られた少年の剣戟バトルアクション|url=https://natalie.mu/comic/news/541554|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|date=September 19, 2023|access-date=November 18, 2024|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''Kill Blue''|キルアオ|Kiru Ao}}
| [[Tadatoshi Fujimaki]]
| {{dts|2023|4}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:藤巻忠俊が描く学園アサシンやり直しコメディ、39歳の殺し屋が中学生に|url=https://natalie.mu/comic/news/521072|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|date=April 17, 2023|access-date=November 18, 2024|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''Me &amp; Roboco''|僕とロボコ|Boku to Roboko}}
| Shuhei Miyazaki
| {{dts|2020|7}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:美少女メイドロボを注文したはずが？宮崎周平のジャンプ新連載「僕とロボコ」|url=https://natalie.mu/comic/news/386382|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|date=July 6, 2020|access-date=November 18, 2024|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''Mission: Yozakura Family''|夜桜さんちの大作戦|Yozakura-san Chi no Daisakusen}}
| Hitsuji Gondaira
| {{dts|2019|8}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:「ポロの留学記」の権平ひつじによるスパイコメディがジャンプでスタート|url=https://natalie.mu/comic/news/344998|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|date=August 26, 2019|access-date=November 18, 2024|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''Nue's Exorcist''|鵺の陰陽師|Nue no Onmyōji}}
| Kōta Kawae
| {{dts|2023|5}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:&quot;幻妖&quot;と呼ばれる謎の存在が見える少年の現代陰陽師譚がジャンプで|url=https://natalie.mu/comic/news/524536|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|date=May 15, 2023|access-date=November 18, 2024|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[One Piece]]''
| [[Eiichiro Oda]]
| {{dts|1997|7}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Shonen Jump Magazine Outlines 10 Projects Included in One Piece 20th Anniversary Issue on July 15|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2017-07-08/shonen-jump-magazine-outlines-10-projects-included-in-one-piece-20th-anniversary-issue-on-july-15/.118584|publisher=[[Anime News Network]]|date=July 8, 2017|access-date=November 18, 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''RuriDragon''|ルリドラゴン|Ruridoragon}}
| Masaoki Shindo
| {{dts|2022|6}}{{efn|Only published in the digital version since April 2024, in parallel with ''Shōnen Jump+''&lt;ref&gt;{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=RuriDragon Manga Confirms Short Print Return Before Going Semi-Monthly Digitally|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-02-21/ruridragon-manga-confirms-short-print-return-before-going-semi-monthly-digitally/.207815|publisher=[[Anime News Network]]|date=February 21, 2024|access-date=November 18, 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:朝起きたら角が生えていて…少女のファンタジーな日常描く新連載「ルリドラゴン」|url=https://natalie.mu/comic/news/481377|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|date=June 13, 2022|access-date=November 18, 2024|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''Sakamoto Days''
| Yuto Suzuki
| {{dts|2020|11}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:最強の殺し屋が突然引退して…ジャンプのコメディアクション「SAKAMOTO DAYS」|url=https://natalie.mu/comic/news/405735|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|date=November 21, 2020|access-date=November 18, 2024|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''Shinobi Undercover''|しのびごと|Shinobigoto}}
| Ippon Takegushi, Santa Mitarashi
| {{dts|2024|9}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:少女を秘密裏に護衛せよ、「アメノフル」コンビが描く忍者譚がジャンプで|url=https://natalie.mu/comic/news/591236|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|date=September 17, 2024|access-date=November 18, 2024|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''Super Psychic Policeman Chojo''|超巡！超条先輩|Chōjun! Chōjō Senpai}}
| Shun Numa
| {{dts|2024|2}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:「左門くん」の沼駿、「タイパラ」コンビが描く読み切りがジャンプに|url=https://natalie.mu/comic/news/522003|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|date=April 24, 2023|access-date=November 18, 2024|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''Syd Craft: Love Is a Mystery''|シド・クラフトの最終推理|Shido Kurafuto no Saishū Suiri}}
| Taishi Tsutsui
| {{dts|2024|11}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:「ぼく勉」の筒井大志、新連載は名探偵のミステリーラブコメ ジャンプで始動|url=https://natalie.mu/comic/news/599823|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|date=November 18, 2024|access-date=November 18, 2024|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''The Elusive Samurai''|逃げ上手の若君|Nige Jōzu no Wakagimi}}
| Yusei Matsui
| {{dts|2021|1}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:松井優征の新作は歴史の狭間で&quot;逃げる&quot;英雄を描く逃亡譚、ジャンプでスタート|url=https://natalie.mu/comic/news/413667|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|date=January 25, 2021|access-date=November 18, 2024|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''Ultimate Exorcist Kiyoshi''|悪祓士のキヨシくん|Ekusoshisuto no Kiyoshi-kun}}
| Shōichi Usui
| {{dts|2024|6}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:超天才ながらビビりな悪祓士を描くバトルコメディ「悪祓士のキヨシくん」|url=https://natalie.mu/comic/news/579066|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|date=June 24, 2024|access-date=November 18, 2024|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''Undead Unluck''|アンデッドアンラック|Andeddo Anrakku}}
| Yoshifumi Tozuka 
| {{dts|2020|1}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:死を求める男と不運を与える少女のピカレスクヒーローものがジャンプで|url=https://natalie.mu/comic/news/363796|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|date=January 20, 2020|access-date=November 18, 2024|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{nihongo|''Witch Watch''|ウィッチウォッチ|Witchi Wotchi}}
| Kenta Shinohara
| {{dts|2021|2}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:篠原健太がジャンプに帰還、新連載は魔女と使い魔を描くマジカルコメディ|url=https://natalie.mu/comic/news/415455|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|date=February 8, 2021|access-date=November 18, 2024|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|}

== Espesyal na pagpapalabas ==
=== ''Akamaru Jump'' ===
;{{nihongo|''Akamaru Jump''|赤マルジャンプ|Akamaru Janpu}}

;{{nihongo|''Aomaru Jump''|青マルジャンプ|Aomaru Janpu}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.shueisha.co.jp/CGI/magazine/rack.cgi/magazine/other.html?key=detail&amp;zashimei=other&amp;janru=boyc&amp;id=0602 |title=週刊少年ジャンプ増刊 青マルジャンプ |publisher=Shueisha |language=ja |date= |author= |access-date=2008-11-22 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216072121/http://www.shueisha.co.jp/CGI/magazine/rack.cgi/magazine/other.html?key=detail&amp;zashimei=other&amp;janru=boyc&amp;id=0602 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.shueisha.co.jp/CGI/magazine/rack.cgi/magazine/other_detail.html?key=detail_b&amp;zashimei=other&amp;id=0602|title=週刊少年ジャンプ増刊 青マルジャンプ 目次|publisher=Shueisha|language=ja|date=|author=|access-date=2008-11-22|archive-date=2008-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216072126/http://www.shueisha.co.jp/CGI/magazine/rack.cgi/magazine/other_detail.html?key=detail_b&amp;zashimei=other&amp;id=0602|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

* {{nihongo|''Jump the Revolution!''|ジャンプ the REVOLUTION!}}

== Talababa ==
{{Cleanup section|date=Pebrero 2025|reason=Translation needed}}
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist|2}}

== Mga panlabas na link ==
* {{Official|http://shonenjump.com/e/}}
* {{Official|http://shonenjump.com/j/}} {{jp icon}}
* [http://web.archive.org/*/jump.shueisha.co.jp/ Pop Web Jump] (Archive)
* [http://www.jumpland.com/ Official ''Jumpland'' website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041021040450/http://www.jumpland.com/ |date=2004-10-21 }} {{jp icon}}

{{DEFAULTSORT:Shonen Jump, Weekly}}
[[Kategorya:Manga]]
[[Kategorya:Shōnen manga]]</text>
      <sha1>dmftdkewh4smrqoltehsrtxrme0oujq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Riva presso Chieri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137548</id>
    <revision>
      <id>2212446</id>
      <parentid>2027993</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T10:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2981" sha1="5zz73kelwmbh0z351gny5npgui5xvua" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Riva presso Chieri|official_name=Comune di Riva presso Chieri|native_name=|image_skyline=Riva presso Chieri (1).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Riva presso Chieri-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|59|N|7|52|E|type:city(3,849)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] (TO)|frazioni=San Giovanni|mayor_party=|mayor=Alex Maggio &lt;small&gt;hinalal 2004-06-13&lt;/small&gt;|area_footnotes=|area_total_km2=35.8|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_demonym=Rivesi|elevation_footnotes=|elevation_m=262|saint=San Albano (isa sa mga bahagi ng [[Lehiyon Tebana]])&lt;ref&gt;[http://www.santiebeati.it/dettaglio/34800 santiebeati.it :: Martiri della Legione Tebea]{{in lang|it}}&lt;/ref&gt;|day=Setyembre 22|postal_code=10020|area_code=011|website={{official website|http://www.comune.rivapressochieri.to.it/}}|footnotes=}}
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
Ang '''Riva presso Chieri''', madalas na tawaging '''Riva di Chieri''',&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lastampa.it/2018/03/27/cronaca/embraco-siglato-laccordo-aziendasindacati-nel-esuberi-congelati-VHQqfP7GNWJbhaq5kduuHJ/pagina.html |title=Embraco, siglato l’accordo azienda-sindacati: nel 2018 esuberi congelati |access-date=2023-05-25 |archive-date=2018-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180705011956/http://www.lastampa.it/2018/03/27/cronaca/embraco-siglato-laccordo-aziendasindacati-nel-esuberi-congelati-VHQqfP7GNWJbhaq5kduuHJ/pagina.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ([[Wikang Piamontes|Piamontes]]: ''Riva 'd Cher'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Turin]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|15|km|mi|0}} timog-silangan ng [[Turin]]. Ito ay may 4,467 na naninirahan.

Ang munisipalidad ay matatagpuan malapit sa [[Chieri]], sa timog-silangan na direksiyon ng [[Turin|kabesera]] ng [[Mga kalakhang lungsod ng Italya|kalakhang lungsod]] ng Turin.

Ang toponimo ay tumutukoy sa pampang (&quot;ripa&quot;) ng batis na malapit sa pampang kung saan nakatayo ang mga tirahan. Ang munisipalidad ay matatagpuan sa isang lugar na partikular na malamig at mahamog sa taglamig, kumpara sa mga kalapit na munisipalidad. Ang Riva ay may malaking pang-industriya na lugar kung saan matatagpuan ang Bioteck.

== Mga mamamayan ==

* [[Domingo Savio|Domenico Savio]], ikinanonisa [[Papa Pio XII]] noong 1954.

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga pinagkuhanan ==

* {{Cite web |title=Riva Presso Chieri |url=http://www.comuni-italiani.it/001/215/index.html |access-date=2006-11-17 |publisher=Comuni-Italiani.it}}
{{Lalawigan ng Turin}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]]</text>
      <sha1>5zz73kelwmbh0z351gny5npgui5xvua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>San Francesco al Campo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137574</id>
    <revision>
      <id>2212456</id>
      <parentid>2028474</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:32:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3069" sha1="511ja04ny105gh8zepfr3188bg4hapd" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
{{Infobox Italian comune|name=San Francesco al Campo|official_name=Comune di San Francesco al Campo|native_name=|image_skyline=Chiesa Parrocchiale di San Francesco.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=San Francesco al Campo-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|17|N|7|37|E|type:city(4,440)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] (TO)|frazioni=Coriasco, Grangia, Banni, Centro, Madonna, Sant'Anna, Bonina e Gamberi|mayor_party=|mayor=Diego Coriasco|area_footnotes=|area_total_km2=|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_total=4877|population_as_of=Disyembre 31, 2010|pop_density_footnotes=|population_demonym=Sanfranceschesi|elevation_footnotes=|elevation_m=327|twin1=|twin1_country=|saint=San Francisco ng Asis|day=Unang Linggo ng Oktubre|postal_code=10070|area_code=011|website={{official website|http://www.comune.sanfrancescoalcampo.to.it}}|footnotes=}}

Ang '''San Francesco al Campo''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Turin]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|21|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Turin]].

== Pisikal na heograpiya ==
Ang San Francesco al Campo ay tumataas ng 21 kilometro hilaga-kanluran mula sa sentro ng lungsod ng Turin, sa talampas ng Vauda, ​​isang terminong Selta na nangangahulugang kagubatan.&lt;ref&gt;[http://www.parks.it/riserva.vauda/com_dettaglio.php?id=1240 Parks.it]&lt;/ref&gt; Ang hilagang bahagi ng teritoryo nito ay nasa loob ng [[Likas na Reserba ng Vauda]].

== Kamakailang kasaysayan ==
Noong Oktubre 8, 1996, ang bayan ay pinangyarihan ng isang malubhang pagbagsak ng eroplano. Ang isang [[Antonov An-124]] na ginamit para sa serbisyo ng kargamento, para sa mga kadahilanang hindi pa ganap na natiyak, ay sinubukang ibalik ang taas pagkatapos na masakop ang isang kahabaan ng runway ng paliparan ng Turin-Caselle. Nabigo ang maniobra at nahulog ang dambuhalang eroplano sa isang bahay-kanayunan, na naging sanhi ng pagkamatay ng dalawang tripulante at mga may-ari ng bahay-kanayunan.&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://www.lastampa.it/2016/10/08/cronaca/a-san-francesco-al-campo-il-ricordo-del-ventennale-della-tragedia-dellantonov-YKQQagdGkVUWii5E697POL/pagina.html |titolo=Nelle scuole di San Francesco al Campo il ricordo dei 20 anni dell'aereo precipitato su una cascina |data=9 ottobre 2016 |accesso=3 febbraio 2020 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170205090703/http://www.lastampa.it/2016/10/08/cronaca/a-san-francesco-al-campo-il-ricordo-del-ventennale-della-tragedia-dellantonov-YKQQagdGkVUWii5E697POL/pagina.html |date=2017-02-05 }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}{{Lalawigan ng Turin}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]]</text>
      <sha1>511ja04ny105gh8zepfr3188bg4hapd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lonato del Garda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140008</id>
    <revision>
      <id>2212325</id>
      <parentid>2041314</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T18:26:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3707" sha1="goeud2q91rv2ce4qsjojp7k74fh7sv1" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Lonato del Garda|official_name=Comune di Lonato del Garda|native_name={{native name|lmo|Lonad}}|image_skyline=Lonato Italia.jpg|image_caption=Tanaw ng lumang bayan|image_shield=Lonato-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|27|40|N|10|29|04|E|region:IT_type:city|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Brescia|Brescia]] (BS)|frazioni=Esenta, Sedena, Malocco, Castelvenzago, Campagna, Barcuzzi, Lido, Madonna della Scoperta, Centenaro|mayor_party=[[Forza Italia (2013)|FI]]|mayor=Roberto Tardani|area_footnotes=&lt;ref&gt;{{cite web|title=ISTAT |url=http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html |publisher=demo.istat.it |access-date=30 September 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184737/http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html |archive-date=3 March 2016 }}&lt;/ref&gt;|area_total_km2=70|population_demonym=Lonatesi|elevation_footnotes=|elevation_m=188|saint=[[Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|postal_code=25017|area_code=030|website={{official website|http://www.comune.lonato.bs.it/}}|footnotes=}}

Ang '''Lonato del Garda''' (bago ang 1 Hulyo 2007 simpleng '''Lonato'''; [[Diyalektong Silangang Lombard|Silangang Lombard]]: ''Lonad'', {{IPA-lmo|luˈna(t)|local}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' sa [[lalawigan ng Brescia]], sa rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]]. Ang Lonato ay matatagpuan halos kalahati sa pagitan ng [[Milan]] at [[Venecia]], sa timog-kanlurang baybayin ng [[Lawa ng Garda]], ang pinakamalaking lawa sa Italya.

Ang mga karatig na komuna ay [[Castiglione delle Stiviere]], [[Desenzano del Garda]], [[Calcinato]], [[Bedizzole]], [[Calvagese della Riviera]], [[Padenghe sul Garda]], [[Pozzolengo]], [[Montichiari]], at [[Solferino]]. Ang bayan ay isang puntahan tuwing holiday dahil sa magandang lokasyon sa tabing lawa nito na humigit-kumulang {{Convert|5|km|mi|0}} mula sa lawa) at ang maraming makasaysayang at masining na mga monumento at museo, mga prehistorikong pook (mga [[bahay na nakatiyakad]]), mga guhong [[Imperyong Romano|Romano]], Kastilyong medyebal, mga simbahang [[Estilong Baroko|Baroko]], at modernong museo.

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Lonatolake2.jpg|left|thumb|200x200px| Lawa ng Garda mula sa Lonato.]]
Ang bayan ay nasa tanawin ng Morenong Burol, sa timog-kanlurang bahagi ng [[Lawa ng Garda]]. Dito lumitaw ang mga unang pamayanan ng tao sa [[Panahon ng Tanso]] sa mga [[bahay na tiyakad]], gaya ng pinatotohanan ng mga natuklasang arkeolohiko sa mga lugar ng [[Kulturang Polada|Polada]] at Lavagnone. Ang pangalang Lonato ay pinaniniwalaan mula sa ilang mga iskolar na nagmula sa Seltang terminong &quot;Lona&quot; na nangangahulugang maliit na lawa.

Noong panahon ng imperyal na [[Roma|Romano]], tinawid ang Lonato sa daan ng Basilica Emilia, na dating nag-uugnay sa [[Galia]] sa [[Aquileia]]. Natagpuan ang mga guho ng Romano sa lugar ng Monte Mario at Pozzo (Naghihintay kay Godot).

== Mga panlabas na link ==

* [https://web.archive.org/web/20070310144715/http://www.fondazioneugodacomo.it/ugodacomo.php?page=pages/home Website ng Fondation Ugo da Como]
* [https://web.archive.org/web/20040606112007/http://www.prolocolonato.it/ Lonato Turism Website (italian)]
* [https://web.archive.org/web/20011016152345/http://www.geocities.com/Athens/Atrium/3047/indice.htm La Polada (italian)]
* [https://web.archive.org/web/20060717185131/http://www.trasportibrescia.it/ricerca.asp Brescia Transports]

== Mga pinagmumulan ==
{{Reflist}}{{Lago di Garda}}{{Lalawigan ng Brescia}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]</text>
      <sha1>goeud2q91rv2ce4qsjojp7k74fh7sv1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Akiko Wada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142314</id>
    <revision>
      <id>2212386</id>
      <parentid>2211477</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T02:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36066-35</username>
        <id>163173</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2211477 ni [[Special:Contributions/~2026-35077-85|~2026-35077-85]] ([[User talk:~2026-35077-85|Usapan]])</comment>
      <origin>2212386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3035" sha1="2666azbewv3a26lc494rwz4skenylxc" xml:space="preserve">{{Infobox person/Wikidata}}
{{Infobox Chinese
| title             = Pangalan ng entablado
| kanji             = 和田アキ子
| romaji            = Wada Akiko
| hiragana          = わだ あきこ
}}
{{Infobox Chinese
| title             = Tunay na pangalan
| kanji             = 飯塚 現子
| romaji            = Iizuka Akiko
| hiragana          = いいづか あきこ
}}
{{Portal|Tugtugin}}
Si {{Nihongo|'''Akiko Wada'''|和田アキ子|Wada Akiko|extra=10 Abril 1950 –}} ay isang mang-aawit mula sa bansang [[Hapon]]. Ang kanyang palayaw ay '''Akko'''. Ipinanganak siya sa [[Osaka]] bilang isang Koreano sa Japan. Ang kanyang tunay na pangalan ay {{Nihongo|'''Akiko Iizuka'''|飯塚 現子|}}.

== Diskograpiya ==
*'''Pag-iisa sa kalangitan ng bituin'''; {{Nihongo|Solitude in the starry sky|星空の孤独|Hoshizora no kodoku|extra=[[1968]]}}
*'''Tumawa at magpatawad'''; {{Nihongo|Laugh and forgive|笑って許して|Waratte yurushite|extra=[[1970]]}}
*'''Ang mga blues ng isang libot'''; {{Nihongo|The blues of a wandering|さすらいのブルース|Sasurai no burūsu|extra=[[1970]]}}
*'''Monopolizing ka'''; {{Nihongo|Monopolizing you|貴方をひとりじめ|Anata o hitorijime|extra=[[1970]]}}
*'''Panata ng luha'''; {{Nihongo|Vow of tears|涙の誓い|Namida no chikai|extra=[[1971]]}}
*'''Tumunog ang kampanilya para sa akin'''; {{Nihongo|Ring the bell for me|あの鐘を鳴らすのはあなた|Ano kane o narasunowa anata|extra=[[1972]]}}
*'''Kalungkutan'''; {{Nihongo|Loneliness|孤独|Kodoku|extra=[[1972]]}}
*'''Lumang diary'''; {{Nihongo|Old diary|古い日記|Furui nikki|extra=[[1974]]}}
*'''Maaraw at pagkatapos ay maulap'''; {{Nihongo|Sunny and then cloudy|晴れのち曇り|Hare nochi kumori|extra=[[1974]]}}
*'''Kapag muli kumuha ng isang Pagkakataon'''; {{Nihongo|Once More Take A Chance|ワンス・モア・テイク・エー・チャンス|Wansu moa teiku ē chansu|extra=[[1983]]}}
*'''Dahil hindi ko ito matulungan'''; {{Nihongo|Because I can't help it|だってしょうがないじゃない|Datte shōganai janai|extra=[[1988]]}}
*'''Maabot ka ba ng pag-ibig?'''; {{Nihongo|Will love reach you?|愛、とどきますか|Ai todokimasu ka|extra=[[1992]]}}
*'''Ngayon ay isang pakikipagsapalaran'''; {{Nihongo|Now it ’s an adventure|さあ冒険だ|Sā bōken da|extra=[[1995]]}}
*'''Tulad ng hangin, parang langit'''; {{Nihongo|Like the wind, like the sky|風のように空のように|Kaze no yōni, sora no yōni|extra=[[1997]]}}
*'''23:00 sa isang midsummer night'''; {{Nihongo|Midsummer night at 11pm|真夏の夜の23時|Manatsu no yoru no nijūsan ji|extra=[[1998]]}}

== Mga kawing panlabas ==
*{{Official website|https://ameblo.jp/wadaakiko-official/|Opisyal na blog}} {{ja icon}}
*{{Official website|https://www.ako50.com/}} {{ja icon}}
*[http://www.japan-zone.com/modern/wada_akiko.shtml japan-zone.com article]

{{stub|mang-aawit|Hapon}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Wada, Akiko}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1950|Wada, Akiko]]
[[Kaurian:Mga mang-aawit mula sa Hapon]]</text>
      <sha1>2666azbewv3a26lc494rwz4skenylxc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Laveno-Mombello</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142765</id>
    <revision>
      <id>2212320</id>
      <parentid>2154965</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:35:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5867" sha1="2zgcpbx8uwsk6jaju3atp2yudm4iy2w" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;

{{Infobox Italian comune|name=Laveno-Mombello|official_name=Comune di Laveno-Mombello|native_name=|image_skyline=[[File:LavenoHarbourFront.jpeg|frameless|centre]]
[[File:LakeMaggioreSunset.jpg|frameless|centre]]|image_caption=|image_shield=Laveno-Mombello-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=Map of comune of Laveno-Mombello (province of Varese, region Lombardy, Italy).svg|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|54|N|8|37|E|type:city(8,991)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[lalawigan ng Varese|Varese]] (VA)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=25.9|population_footnotes=|population_total=8991|population_as_of=Disyembre 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=Lavenesi, mombellesi, cerresi|elevation_footnotes=|elevation_m=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=21014|area_code=0332|website=|footnotes=}}

'''Ang Laveno-Mombello''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Varese]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|75|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Milan]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Varese]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 8,991 at may lawak na {{Convert|25.9|km2|mi2}}.&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt; Matatagpuan ito sa paanan ng [[Sasso del Ferro]].

== Kasaysayan ==
Ang pangalan ng Laveno ay nagmula sa dalawang denominasyon: ang una ay mula sa salitang Latin na &quot;labes&quot;, na nangangahulugang &quot;pagguho ng lupa&quot;; ang pangalawang denominasyon ay mula sa Romanong heneral na si [[Titus Labienus]], na nagbibigay ng kanyang pangalan sa daungan (Portus Labienus) at pagkatapos ay sa nakapaligid na lugar. Ang ''radix'' o ugat ng pangalan ay nasa pangunahing kalsada lamang ng bayan, sa pamamagitan ng Labiena. Si Titus Labienus ay itinuturing na responsable sa pagbibigay din ng pangalan kay Mombello, pagkatapos ng labanan laban sa mga Galo (&quot;mons belli&quot; ay nangangahulugang &quot;burol ng digmaan&quot;). Sinasabi ng ibang interpretasyon na ang kahulugan ay &quot;monte bello&quot;, na &quot;magandang burol&quot;.

Noong ika-19 na siglo, ang Laveno Mombello ay tahanan ng mahahalagang industriya ng seramika. Ngayon, ito ay isang bayang pantalan na nag-uugnay sa lalawigan ng Varese sa [[Verbania]] at sa tanyag na [[mga Isla ng Borromeo]] sa kabila ng [[Lawa ng Maggiore]].

Ang munisipalidad ay nabuo noong 1927 upang sakupin ang dating magkahiwalay na mga sentro ng Laveno, Mombello, at Cerro.

== Mga pangunahing tanawin ==
{{Wide image|Laveno Mombello, panorama-2.jpg|1000px|''Ang pantalan sa Laveno Mombello''}}

== Ebolusyong demograpiko ==
&lt;timeline&gt;
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:9500
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:3136
 bar:1871 from: 0 till:3368
 bar:1881 from: 0 till:3843
 bar:1901 from: 0 till:4277
 bar:1911 from: 0 till:5050
 bar:1921 from: 0 till:5133
 bar:1931 from: 0 till:5798
 bar:1936 from: 0 till:5954
 bar:1951 from: 0 till:6749
 bar:1961 from: 0 till:7399
 bar:1971 from: 0 till:8695
 bar:1981 from: 0 till:9037
 bar:1991 from: 0 till:8883
 bar:2001 from: 0 till:8736
 bar:2011 from: 0 till:8905

PlotData=

 bar:1861 at:3136 fontsize:XS text: 3136 shift:(-8,5)
 bar:1871 at:3368 fontsize:XS text: 3368 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:3843 fontsize:XS text: 3843 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:4277 fontsize:XS text: 4277 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:5050 fontsize:XS text: 5050 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:5133 fontsize:XS text: 5133 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:5798 fontsize:XS text: 5798 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:5954 fontsize:XS text: 5954 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:6749 fontsize:XS text: 6749 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:7399 fontsize:XS text: 7399 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:8695 fontsize:XS text: 8695 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:9037 fontsize:XS text: 9037 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:8883 fontsize:XS text: 8883 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:8736 fontsize:XS text: 8736 shift:(-8,5)
 bar:2011 at:8905 fontsize:XS text: 8905 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Datos mula sa ISTAT

&lt;/timeline&gt;

== Mga panlabas na link ==

* [https://web.archive.org/web/20130705184039/http://www.turismo.regione.lombardia.it/en/places/laveno/ Regione Lombardia (Laveno)]
* [http://en.lagomaggiore.net/laveno-mombello.htm LagoMaggiore.net/laveno-mombello] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120514021901/http://en.lagomaggiore.net/laveno-mombello.htm |date=2012-05-14 }}
* [http://www.casavarese.com/laveno-video.html Laveno sa Lake Maggiore - Photograph Gallery.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241208120300/http://www.casavarese.com/laveno-video.html |date=2024-12-08 }}

== Mga sanggunian ==
&lt;references /&gt;
{{Lago Maggiore}}{{Lalawigan ng Varese}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]]
[[Kategorya:Pages using infobox settlement with possible demonym list]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>2zgcpbx8uwsk6jaju3atp2yudm4iy2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pieve Emanuele</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143821</id>
    <revision>
      <id>2212438</id>
      <parentid>2099620</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T08:22:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3503" sha1="rd1bo8qfnimgnqlde4g190e1p6wtskz" xml:space="preserve">{{Infobox Italian comune|Pavia|name=Pieve Emanuele|official_name=Comune di  Pieve Emanuele|native_name=|image_skyline=Pieve Emanuele (MI) - Chiesa parrocchiale Sant'Alessandro.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Pieve Emanuele-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|21|N|9|12|E|type:city(15,684)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|frazioni=Fizzonasco, Tolcinasco|mayor_party=[[Democratic Party (Italy)|PD]]|mayor=Paolo Festa|area_footnotes=|area_total_km2=13.1|population_footnotes=&lt;ref&gt;Population data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]&lt;/ref&gt;|population_total=16179|population_as_of=Disyembre 31, 2014|pop_density_footnotes=|population_demonym=Pievesi|elevation_footnotes=|elevation_m=97|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=20090|area_code=02|website={{official website|http://www.comune.pieveemanuele.mi.it}}|footnotes=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan (MI)]]}}

Ang '''Pieve Emanuele''' ([[Wikang Lombardo|Lombardo]]: ''Piev'' [ˈpjeːf]) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Milan]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|13|km|mi|0}} timog ng [[Milan]], at mga {{Convert|20|km|mi|0}} hilaga ng [[Pavia, Lombardia|Pavia]].

Ang Pieve Emanuele ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Rozzano]], [[Opera, Lombardia|Opera]], [[Locate di Triulzi]], [[Basiglio]], [[Lacchiarella]], at [[Siziano]].

Pinaglilingkuran ito ng [[Estasyon ng Tren ng Pieve Emanuele]].

== Kasaysayan ==
Ang unang impormasyon sa mga populasyon na naninirahan sa lugar ng Pieve Emanuele ay nagsimula noong ika-2 siglo BK. sa pamamagitan ng mga populasyon ng [[Mga Selta|Selta]]-[[Mga Galo|Galo]] na pinagmulan. Noong [[Gitnang Kapanahunan]] ang pangalan ng nayon ay Pieve di Leucate at kasama rin sa teritoryo nito ang kasalukuyang [[Locate di Triulzi]]. Ang pangalang &quot;[[Pieve]]&quot; ay nagpapahiwatig ng lugar kung saan nagtitipon ang mga tao para sa mga gawaing panrelihiyon at nagmula sa Latin na plebs o plebe o mga taong nagtitipon sa paligid ng isang rural na simbahan, habang ang Leucate ay nagpapahiwatig ng [[marcita]], isang tradisyanal na pamamaraan ng paglilinang ng Mababang Kapatagan na nagsasamantala, at pa rin gumagamit ng mainit na tubig ng mga bukal.

== Ugnayang pandaigdig ==
Ang Pieve Emanuele ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa:

* {{Flagicon|ROU}} [[Zimnicea]], Rumanya&lt;ref name=&quot;Zimnicea twinnings&quot;&gt;{{Cite web |title=Lista municipiilor înfrățite din România |trans-title=List of municipality twinnings in Romania |url=http://www.ana.gov.ro/rom/20.10.2006/LISTA%20MUNICIPIILOR%20INFRATITE%20DIN%20ROMANIA.doc |archive-url=https://web.archive.org/web/20091222065207/http://www.ana.gov.ro/rom/20.10.2006/LISTA%20MUNICIPIILOR%20INFRATITE%20DIN%20ROMANIA.doc |archive-date=2009-12-22 |access-date=2017-02-04 |language=ro}}&lt;/ref&gt;
* {{Flagicon|MLT}} [[Attard]], Malta

== Tingnan din ==

* [[Castello di Tosinasco, Pieve Emanuele]]

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.pieveemanuele.mi.it Opisyal na website]
* [https://web.archive.org/web/20130215203445/http://pieveemanuele.blogolandia.it/ Pieve Emanuele Urban blog]
{{Lalawigan ng Milan}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]</text>
      <sha1>rd1bo8qfnimgnqlde4g190e1p6wtskz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trapp Family Story</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153108</id>
    <revision>
      <id>2212302</id>
      <parentid>2211508</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:08:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>まる子2026</username>
        <id>163159</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */</comment>
      <origin>2212302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23698" sha1="7375plj31av88315mtpyiuheaw8s7vd" xml:space="preserve">{{Orphan|date=Mayo 2021}}

{{Infobox animanga/Header
| name            = Trapp Family Story
| image           = Sonrisas y lagrimas.JPG
| caption         = 
| ja_kanji        = トラップ一家物語
| ja_romaji       = Torappu Ikka Monogatari
| genre           = [[Drama]]
}}
{{Infobox animanga/Anime
| title           = 
| director        = [[Kôzô Kusuha]]
| studio          = [[Nippon Animation]]
| network         = [[RTL 2]]
| first           = 13 Enero 1991
| last            = 28 Disyembre 1991
| episodes        = 40
}}
{{Infobox animanga/Footer}}
Ang {{nihongo|'''''Trapp Family Story'''''|トラップ一家物語|Torappu Ikka Monogatari}} ay isang [[Hapon]]es na seryeng [[anime]] ng [[Nippon Animation]].

Ito ay nakabase sa nobelang ''[[The Story of the Trapp Family Singers]]'' ni [[Maria von Trapp]], na kung saan ay nagbigay inspirasyon sa sikat na buong mundo na awit manunulat Richard Rogers at Oscar Hammerstien (Ang Tunong ng Musika) ''[[The Sound of Music]]''  Nakatitig ni Dane Julie Andrews, Christopher Plummer, Charmain Carr, Nicholas Hamond, Heather Menzies, Duane Chase, Angela Cartwright, Debbie Turner at Kym Karath.

== Balankas ==
Nawalan ng dalawang magulang si Maria Kutschera sa murang edad at kinailangang harapin ang maraming paghihirap. Sa edad na labingwalong taon, pabalik mula sa kanyang pagtatapos mula sa paaralan ng pagsasanay ng mga guro, bigla siyang nagpasya na maging isang madre. Pumunta siya sa Salzburg at binisita ang Nonnberg Abbey, na kilala bilang pinakamahigpit na kumbento, kung saan siya nag-aplay at tinanggap bilang isang baguhan. Gayunpaman, ang masayahin at masiglang personalidad ni Maria at ang kanyang kawalang-bahala sa mga kaugalian at disiplina ay unti-unting nagtulak sa kanya na makita bilang isang problematikong presensya sa kumbento, dahil ang mga madre ay umaasa sa disiplina at wastong asal higit sa lahat. Sinubukan ni Maria na baguhin ang kanyang pamumuhay, ngunit hindi niya ito nagustuhan; mas gusto niyang parangalan ang kanyang Panginoon sa pamamagitan ng kagalakan at pasasalamat para sa buhay at lahat ng narito.

Isang araw, ipinadala ng Ina Superior si Maria sa bahay ni Baron Georg von Trapp, isang bayani at aristokratang Austrian, sa loob ng siyam na buwan bilang governess ng kanyang pangalawang anak na babae, isang mahinang bata na nagngangalang Maria din. Ang Baron ay isang balo, at wala sa dalawampu't limang governess na dati niyang kinuha ang tinanggap ng kanyang pitong anak. Noong una, ang mga bata ay mahiyain at rebelde, ngunit unti-unti nilang nabuksan ang kanilang mga mata sa pagiging inosente at tapat ni Maria. Pagkaraan ng ilang panahon, sa pamamagitan ng kagalakan, awit, at tula, nakuha ni Maria ang puso at respeto ng mga bata, na pinupuno silang lahat ng kaligayahan. Nakuha rin ni Maria ang pagmamahal ng Baron.

Napagtanto ni Georg na umiibig siya kay Maria at pinutol ang kanyang pakikipagtipan sa kanyang kasintahang si Lady Yvonne. Kalaunan, sa pagpupumilit ng kanyang mga anak, hiniling niya kay Maria na pakasalan siya, laban sa opinyon ni Baroness Matilda, isang aristokrata na namamahala sa sambahayan. Noong una, nag-alangan si Maria at bumalik sa kumbento nang ilang panahon, ngunit di-nagtagal ay naunawaan niya ang kanyang nararamdaman at bumalik upang pakasalan ang Baron at maging isang ina ng kanyang mga anak.

Sa harap ng mga kahirapan sa pananalapi, ginawang panauhin ng pamilyang Trapp ang kanilang villa. Natuklasan ni Lotte Lehmann, isang bumibisitang mang-aawit ng opera, ang mga batang kumakanta at hinikayat silang magtanghal sa Salzburg Pista. Sa kabila ng pagiging baguhan, ang kanilang sigasig at mga awiting-bayan ay nakakuha ng puso ng mga manonood, na humantong sa mga paglabas sa radyo, isang pagtatanghal sa Kleine Halle ng Vienna, at isang pakikipagkita sa Amerikanong impresario na si Mr. Dennis Wagner, na nag-alok sa kanila ng isang paglilibot sa Estados Unidos ng Amerika, na kanilang tinanggihan noong una.

Gayunpaman, lumitaw ang mga problema sa pagdating ng mga banta ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], habang kinontrol ng mga Nazi ang Austria, isang taon bago ang tunggalian. Hindi masaya ang pamilyang Trapp sa kanilang bagong buhay at nagalit sa katotohanan na si Adolf Hitler mismo ang nais na kumanta sila sa kanyang mga salu-salo. Si Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp, isang bayani ng digmaan at makabayan, ay tumangging makipagtulungan sa rehimen, at natuklasan nila na ang kanilang butler na si Hans ay isang tagasuporta ng Nazi na itinalaga upang bantayan sila. Dahil dito, nagpasya silang umalis sa Austria upang pumunta sa malayo upang simulan ang kanilang bagong buhay, malayo sa digmaan. Sa tulong ng pinagkakatiwalaang kaibigang si Franz, sina Georg, Maria (na ngayon ay buntis), at ang pitong anak ay palihim na tumakas sa kanilang tahanan, tumawid sa mga bundok patungong Italya, at kalaunan ay nakarating sa New York sa Estados Unidos, kung saan, sa tulong ni Wagner, sila ay sumikat sa pagtugtog ng kanilang mga katutubong awiting-bayan.

== Adaptasyon ==
Nang ipadala si Maria sa pamilyang Von Trapp, siya ay 21 taong gulang ayon sa mga talaang pangkasaysayan at sa orihinal na talambuhay. Ang pagkakaiba sa edad nina Georg at Maria ay 25 taon (20 taon sa adaptasyong ito). Ang pagkakasunod-sunod ng mga bata ay bahagyang naiiba rin: sa katotohanan, ito ay: Rupert, Hedwig,  Werner, Johanna, Martina, Agathe at Maria Agatha Fraziska Gorbetina 'Mitzi' samantalang ang adaptasyon ay muling nag-aayos sa kanila. Bukod pa rito, ang orihinal na pangalan ng ina ay Agathe. Sa kasaysayan, mahigit sampung taon ang lumipas sa pagitan ng kasal nina Georg at Maria at ng paglipat ng pamilya sa Estados Unidos (mga isang taon sa serye). Sa panahong iyon, nagkaroon sila ng dalawang anak na babae, sina Rosmarie at Eleonore. Si Maria ay buntis din noong pagtakas, at kalaunan ay nanganak sa bunsong anak, si Johannes. Ang mayordoma, si Hans Schweiger, ay isang miyembro ng partidong Nazi ngunit nakipagtulungan sa pamilya, binabalaan silang huwag pag-usapan ang politika sa harap niya at iminungkahi ang kanilang pagtakas kapag may mga pagkakataon sa konsiyerto sa Estados Unidos ng Amerika.

Ang ilan pang mga pagkakaiba at detalye ay hiniram mula sa musikal na Richard Rodgers at Oscar Hammerstein Ang Ika-pangalawa Ang Tunong ng Musika o The Sound of Music. Sa parehong makasaysayang salaysay at sa orihinal na autobiography, si '''Maria''' '''Agusuta Kutschera von Trapp''' ay isang postulant pa rin nang siya ay ipadala upang maging isang governess, hindi isang baguhan. Gayunpaman, sa adaptasyong ito— tulad ng sa musikal na pelikula—siya ay ipinadala bilang isang baguhan na may pansamantalang appointment, kalaunan ay umalis sa kumbento at pinakasalan si Georg, kasunod ng parehong arko ng naratibo tulad ng pelikula. Sa anime, tinukso ni Maria si Georg ng isang saludong militar, isang detalyeng hiniram mula sa musikal at wala sa nobela. Sa nobela, tinanggap si Maria ng mga bata nang walang kahirap-hirap. Sa kabaligtaran, ang pelikula ay nagpapakilala ng paunang tensyon, lalo na kay Liesl (Hedwig sa anime), na lumaban sa bagong governess. Hiniram ng anime ang elementong ito mula sa pelikula, na ginagawa itong isang pangunahing tema.

Sa episodyo 16 ng anime at sa musikal Ang Bahay na Walang Fräulein Maria, Si Maria Agathe Franiska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp hangganan mag-ulat sa ama Captain Georg Ritter von Trapp si Maria Augusta Kutschera von Trapp wala sa Villa Mansion panandaliang bumalik si Maria sa Nonnberg Abbey kumbento — pagkatapos ng muntik nang aksidente ni Martina sa ilog sa anime, at dahil napagtanto niyang mahal niya si Georg sa pelikula. Sa anime, tinangka nina Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' at Johanna Karoline Gorbetina von Trapp sa Nonnberg Abbey na bisitahin siya nang palihim ngunit hinarangan sila ng mga madre; sa pelikula, sinubukan ng lahat ng mga bata na maabot siya sa lungsod ngunit napigilan din sila. Sa nobela, hindi talaga umalis si Maria papunta sa kumbento, naisip niyang umalis nang mapansin niya ang pagmamahal ni Georg ngunit nahikayat siyang manatili kay Yvonne. Sa yugto 39 ng anime at sa pelikula Pagmamalaki at Paniniwala, tinanggal ni Georg ang bandila ng Nazi mula sa bintana ng villa at pinunit ito. Sa nobela, ang insidente ay hindi gaanong mahalaga, binanggit lamang nang palampas upang ipahiwatig na hindi ipinakita ni Georg ang bandila ayon sa iniutos ng mga Nazi. Bukod sa mga puntong ito, may iba pang maliliit na pagkakaiba, ngunit sa pangkalahatan, ang adaptasyon ay mas naaayon sa mga makasaysayang pangyayari kaysa sa bersyon ng musikal.

Bukod pa rito, tulad ng musikal, inangkop lamang ng anime ang unang bahagi ng nobela. Gayunpaman, ang ilang mga eksena mula sa ikalawang bahagi ay isinama sa serye. Sa episodyo 35 Pag-awit sa Hangin, habang nasa isang pagtatanghal sa Kleine Halle sa Vienna, isang langaw ang pumasok sa bibig ng batang si Johanna, na nagtulak sa kanya na laktawan ang kanyang solo. Sa nobela, nangyari ang insidenteng ito kay Maria habang nasa isang konsiyerto sa Amerika, na lumikha ng tawanan at nakatulong sa koro ng pamilyang Trapp na kumonekta sa mga manonood. Sa episodyo 40 Paalam sa Aking Bansa ang huli episodyo, habang tumatakas ang pamilya mula sa Salzburg Austria, tinawid nila ang Oetzal Alps Tyrol na nakatago sa isang karwahe para sa libing. Sa nobela, isang katulad na yugto ang kinasasangkutan ng pamilya na nag-iimprovise ng transportasyon pagkatapos ng isang konsiyerto dahil sa pagtitipid noong panahon ng digmaan, gamit ang isang karwahe para sa libing upang makarating sa Austria Italya Krus ng Hangganan Brenner/Bennero Istasyon. 

== Boses Talento sa Haponesa at Filipino Tagalog ==
'''Maria Agusta Kutschera von Trapp''' (boses ni: Masako Katsuki sa Haponesa, Gloria 'Ollie' De Guzman at Rowena Benavidez sa Tagalog) edad 18 taon gulang Pagkatapos ng pagtatapos sa Vienna Normal Paaralan siya ay nagiging isang baguhan Madre sa Nonberg Abbey sa Salzburg Austria ipinadala sa von Trapp Mansion sa loob ng siyam na buwan upang maging dalawampu't anim governess ng Trapp pamilyang Siya ay tinatawag na ''''Fräulein Maria Augusta Kutschera'''&lt;nowiki/&gt;' Babae siya ay karaniwang palakaibigan at masayahin, at kung minsan ay malamya, ngunit matapang din siyang ipahayag ang kanyang mga opinyon nang walang pag-aatubili at tapat na aminin ang kanyang mga pagkakamali kapag nagawa niya ang mga ito. Sa Ginang Yvonne's Regalo episodyo ika-labingsiyam at Buhay ng Bawat Tao ika-dalawampu episodyo, Yvonne Bervedere napatilok ang formal panamit na mahaba palda bigla hulog sa hadanan bilang Maria Augusta Kutschera na surpresa si Yvonne Belvedere mahulog bigla na lang ligtas dahil sa bariles rolyo at sa huli Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp makahilo o stun Guro Maria! Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp tinawag ni Yvonn Bervedere na bangon at napilayan ang bukung-bukong pero si Maria Augusta Kutschera traumatikong tama sa ulo pinsala binili ni Yvonne Bervedere at Maria Agusta Kutschera pumunta sa ospital. Sa episodyo 31 Diyos Decree Ika 5 AM maaga umaga sa Nonnburg Abbey Si Maria Augusta Kutschera von Trapp mga nagmamadaling bumaba ng hagdan mula anim Nonnbergstiege patungo sa Kaigasse Straße sa tabi Motzartplatz, Motzard Tulay at tinitingnan ang tanawin sa itaas sa Nonnberg Abbey, Ika 6 AM maaga umaga si Maria Augusta von Trapp pagbabalik sa von Trapp Villa Mansion sa Traunstraße 34, Aigen, 5026 pag-bukas pinto nakakagulat Captain  Baron Georg Ludwig  Ritter von Trapp pag-tayo upuan pag-hinatay ni Fräulein Maria Augusta von Trapp, Maria Augusta von Trapp tumakbo sa isang pagyakap na iyak lahat pito bata sina Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp pagdadala Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp, Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp, Johanna Karolina Gorbetina von Trapp at Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp pag-gising ang padating ni Maria Augusta von Trapp, lahat na pito bata sina Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina pagdadala Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp, Werner Georg Gorbertus Ritter 'Knight' von Trapp, Johanna Karolina Gorbetina von Trapp at Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp gamiting salita Bumalik ka na po Maria Teacher, habang madali sila bilang si Maria Augusta von Trapp gamit salita Nakabalik na ako sa lahat! Habang madali sila pag-baba sa hagdanan sa likurang hanay Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp pagdadala Martina Alice Gorbetina von Trapp at Hedwig Adolphine von Trapp pagdadala Agathe Johanna Erwina von Trapp sa harapang hanay si Johanna Karolina von Trapp, Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp yakapin at panghuli ay si Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp muntik mahulog baba sa hagdanan. Pagkatapos ng kasal, nalampasan niya ang iba't ibang krisis na dumarating sa pamilya, at ipinakita ang kanyang sarili bilang isang mabuting asawa at ina. Pangunahing mang-aawit bokalista at Guitarista.

'''Mga dekorasyon at parangal'''

# 1949 – Medalyang Benemerenti (Papa Pio XII), bilang pagkilala sa mga benepisyo ng Tulong sa Austria ng Pamilyang Trapp para sa mga nangangailangang Austriyano.
# 1952 – Dame ng ang Utos ng ang Banal Sepulchre (Batikano-Papa Pius XII)
# 1956 – Katolikong Ina ng Taon sa Estados Unidos. Natatanggap ng mga kababaihan ang parangal na titulong ito, upang kilalanin ang huwarang pag-uugali.
# 1957 – Dekorasyon ng Karangalan sa Ginto para sa mga Serbisyo sa Republika ng Austria.
# 1962 – Medalya ng Siena – isang parangal na ibinibigay ng kapatiran ng kababaihan ng Theta Phi Alpha sa &quot;isang natatanging babae upang kilalanin siya para sa kanyang pagtitiis at dakilang tagumpay.&quot; Ang medalya ang pinakamataas na parangal na ipinagkakaloob ng organisasyon sa isang hindi miyembro at ipinangalan kay Santa Catherine ng Siena.
# 1967 – Austrian Krus ng Honour para sa Agham at Sining, unang baitang.
# 2007 - Natanggap ng Pamilya von Trapp ang Egon Ranshofen Wertheimer Gantimpala sa Braunau am Inn.
# 2012 - Pagpapangalan kay Maria Trapp-Platz sa Donaustadt (ika 22 Distrikto ng Vienna)
'''Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp''' (boses ni: Katsunosuke Hori sa Haponesa, Richie Padilia at Danny Deopante sa Tagalog) edad 38 taon gulang Submarino Austriano Hukbong Dagat  at nag alaga ng 7 bata bago siya namatay ang ina Agathe Whitehead von Trapp. Dahil naglingkod siya sa hukbong-dagat, tila mahilig siya sa dagat, at sa kuwento ay gumugol siya ng halos isang buwan sa paglalayag ng isang yate sa [[Dagat Mediteraneo]] at panghuhuli ng isda sa pamamagitan ng malayang pagsisida at Manggagawa Karpinteriya at Paggawa ng Muwebles. 

'''Mga dekorasyon at parangal'''
# Krus ng Kabalyero ng Imperyal na Orden ng Leopold.
# Kabalyero ng Ika-2 Klase ng Orden ng  Bakal na Krus (1917)
# Pilak Militar Merito Medalya (&quot;Signum Laudis&quot;)
# Militar Merito Krus.
# 1898 Jubilee Medalya.
# 1908 Jubilee Krus
# Guera Medalya 1914–1918 may Espada.
# Krus ng Mahabang Serbisyo (18 taon)
# Bakal na Krus Ika 1 at Ika 2 Klase (Aleman Imperyo)
# Lakat Medalya (Ottoman Imperyo)
# Orden ng Santo Stanilaus (Russo Imperyo)
* '''Rupert Georg Ritter 'Knight' von Trapp''' (boses ni: Shinobu Adachi sa Haponesa at Rafael Miranda sa Tagalog) edad 14 taon gulang Pagkamatay ni Agatha, siya at ang kanyang mga nakababatang kapatid ang nanguna sa pagpigil sa gurong pumupunta sa sambahayan ng mga Trapp na maging malapit sa kanila. Siya ay responsable, seryoso, at kalmado, ngunit medyo mahiyain at madalas na natatalo ng kanyang matibay na loob na nakababatang kapatid na babae, si Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp. nag aral sa 'Universität die Innsbruck -  Universidad de Inssbruck' Unibersidad ng Innsbruck Pangunahin Kampus sa Tyrol Estado matatagpuan isang daan at pitumpu't siyam na kilometro mula sa Salzburg sa kurso gamot at pumasa sa pagsusulit ganap na kwalipikadong doktor at lumipat sa Estados Unidos ng Amerika taon 1943 sumali sa Estados Unidos Hukbong Sandatahan ika 10 Bundok Dibisyon bilang Tekniko sa Ika-3/Ika-5 Baitang Siruhano Heneral kinita Dalawa Bronze Service Stars, Isa Bronze Star at Medalya Medikal para sa Labanan Tsapa at bumalik sa Stowe Vermont nagtapos Digri sa Medisina sa Unibersidad ng Vermont at nang tayo ng klinika sa 27 Main Street, Adamsville, Little Compton Rhode Island may Asawa ni Henriette Lajoie at nakataas anim bata, bokalista bass unang instrumento accordion at Paggawa ng Pilak na alahas.
* '''Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Maria Kawamura sa Haponesa at Vilma Borromeos sa Tagalog) edad 13 taon gulang Dahil nasa kanyang pagbibinata, siya ay matatag ang loob at madalas na iginigiit ang kanyang emosyonal na kalagayan, ngunit sa panimula ay isa siyang taong nakatuon sa pamilya. Tulad ng maraming tinedyer, madalas siyang magrebelde sa mga matatanda at may matinding pagmamalaki, kaya nahihirapan siyang maging tapat. Batay sa kanyang karanasan, hindi siya nagtitiwala sa mga governess at itinuturing silang mga kaaway, at noong una, siya ang nagrebelde laban sa kanya poot bago mga governess Madrasta ang pinakamarami sa kanyang mga kapatid. Gayunpaman, medyo natagalan siya kaysa sa kanyang mga kapatid, ngunit kalaunan ay nagsalita na siya kay Maria. Tinutulan din niya ang kasal ng kanyang ama kay Yvonne at tumakas pa sa bahay sa pagtatangkang putulin ang kanilang kasunduan, alto bokalista at Mga kagamitang gawa sa katad.
* '''Werner Georg Ritter 'Knight' von Trapp''' (boses ni: Yōko Matsuoka sa Haponesa) edad 10 taon gulang Isa siyang masigla at pilyong batang lalaki, at dahil nasa edad '''&lt;nowiki/&gt;'''na siya na mahilig&lt;nowiki/&gt; maglaro, madalas niyang inuuna ang paggawa ng gusto niya at hindi sumusunod sa mga tagubilin, dahil kulang siya sa responsibilidad. Ang pinakaayaw niya sa mga aristokratikong kaugalian sa kanyang mga kapatid, siya ay isang napaka mapaglaro lalaki. Sa Niyebe ng Alps yugto ika dalawampu't lima nag-lakbay sa bayan ng Kitzbühel Tyrol Estado nag kasama si Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp, Rupert Georg Ritter von Trapp, Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp Johanna Karolina Gorbetina von Trapp, Martina Alice Gorbetina von Trapp, Agathe Johanna von Trapp, Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at Maria Augusta Kutschera nag sakay pasahero bagon na tren mula 'Salzburg Bahnhof' Salzburg Estasyon sa 'Kitzbühel Bahnhof' Kitzbühel Estasyon habang nasa ski tunguhan sumusunod sa likuran si Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp pababa rampa ng niyebe pag-angat pero nahulog pagbagsak ang sanghi pilay sa bukung-bukong sa aksidente, kasama binili Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp at Hedwig Adolphine Gorbetina von Trapp patungo sa klinika, taon 1943 Pandaigdig Digmaan Dalawa  ang kuya ni  '''Rupert von Trapp''' ng von Trapp Mga Kapatid sumali sa Estados Unidos Hukbong Sandatahan ika10 Bundok Dibisyon elite ski pangkat Italiyano Kampanya sa Aleman Gothic Linya sa Apennine Bundok may Asawa ni Erika Klambauer at nakataas anim bata mga instrumento recorders, viola da gamba at spinet.
* '''Maria Agathe Franziska Gorbetina''' '''&lt;nowiki/&gt;'&lt;nowiki/&gt;M&lt;nowiki/&gt;'''&lt;nowiki/&gt;'''itzi''''&lt;nowiki/&gt;'''&lt;nowiki/&gt;''' '''von Trapp''' (boses ni: Yuri Shiratori sa Haponesa at Charvie Abeletes sa Tagalog) Edad 8 taon gulang upang maiba b'''&lt;nowiki/&gt;'''abae siya kay Mari&lt;nowiki/&gt;a. Babae Siya ang pinakamalapit sa kanyang ina sa mga bata. Dal'''&lt;nowiki/&gt;'''awang &lt;nowiki/&gt;taon na an&lt;nowiki/&gt;g nakalilipas, nagkaroon siya ng iskarlata lagnat, ang parehong sakit na dinanas ng kanyang ina, mahina ang puso at umatras, tumangging kumain. Gayunpaman, pagkatapos makilala si Maria, mabilis siyang gumaling at sa loob ng ilang buwan ay naging sapat ang lakas upang tumakbo, Siya ay may mahinahon at maamo na personalidad, Anak na Babae sa tabi ni '''Maria Augusta Kutschera von Trapp''' Madrasta unang pangunahin instrumeto '''Violin''', piano, cello, clarinet, recorder, accordion, Pag-ukit sa Kahoy at Pag-iimprenta nang mag-isa.
* '''Johanna Karolina Gobertina von Trapp''' (boses ni: Hiromi Ishikawa) edad 6 taon gulang May mga pekas siya sa kanyang mga pisngi. Siya ang mood-maker ng pamilyang Trapp. Siya ay masayahin at madaling maaliw, tumatawa sa pinakamaliit na bagay, at napaka-mausisa. Bukod pa rito, siya ay isang pilyong tomboy na madalas mapasama sa mga kakaibang pangyayari, tulad ng pagkaligaw, pagsusuot ng kakaibang gumawapataas, na madalas tumawa at isinailalim din sa pangangalaga ni Maria, sa Isang Nobya noong Hulyo yugto ika-tatlumpu't dalawa binili ni Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' at Johanna Karolina von Trapp nag-dala balde gumawa ng bangkito pumunta sa labas sa binta ng aklatan talakayan pag-uusap Baronesa Mathilda tungkol sa pag-pakasal Johanna Karolina Gorbetina von Trapp nag-desisyon gumawa ng sulat, una Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp bumaba sa balde bangkito pero si Johanna Karolina Gorbetina von Trapp nawalang balanse ang kanyang kaliwang paa, sumigaw, takpan bibig at natumba pag-bagsak sa sahig, Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp pagsasabi Johanna Karolina Gorbetina von Trapp ayos lang! Binili Maria Augusta von Trapp at Captain Baron Georg Ludwi'''&lt;nowiki/&gt;'''g ''&lt;nowiki/&gt;''Ritter von Trapp nakarinig kawan ng malakas na ingay na pagkatok na balde kalansing n'''&lt;nowiki/&gt;'''g '''&lt;nowiki/&gt;'''pagbagsak sa labas pagmamadali binili ni Maria Augusta von&lt;nowiki/&gt; Tr&lt;nowiki/&gt;app''&lt;nowiki/&gt;'' (Madre at Governess) at Captain Baron Georg Ludwig Ritter von Trapp binuksan bintana nakakagulat si Maria Agathe Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at Johanna Karolina Gorbetina von Trapp, si Captain Baron George Ludwig Ritter von Trapp abisong babala tinawag na Mga anak na babae na tomboy na 'to! Binili ni Maria Agatha Franziska Gorbetina 'Mitzi' von Trapp at Johanna Karolina Gorbetina von Trapp tinuro abisong babala na pag-ka busted sa pag-espiya, soprano mang-aawit at Pagguhit, Pagpipinta, at Paglililok.
* '''Mar'''&lt;nowiki/&gt;'''t'''&lt;nowiki/&gt;'''ina''' '''Alice Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Saori Suzuki sa Haponesa) 4 taon gulang kasa&lt;nowiki/&gt;ma niya saanman siya magpunta, at sinasabi ng kanyang pamilya, at kahit hindi siya masyadong nagsasalita, minsan ay nakakagulat ang mga sinasabi niya Laging niyang dinala ang Teddy Oso kanya si Nikola  kahit saan, mang-aawit ikalawa suprano at Pagpipinta ng Kahoy.
* '''Agathe Johanna Erwina Gorbetina von Trapp''' (boses ni: Naoto Watanabe) 3 taon gulang ang bunsong anak na babae ni Baron von Trapp Dahil siya ang bunso, pinalayaw siya, inosente, at mahilig magbiro, at mang-aawit unang suprano, piano at gutarista.

==Musika==
===Pambungad na Tema===
Ang pambungad na tema ay naiiba sa batay sa pagpapalabas. Ang unang ginamit ng serye ay ang &quot;Doremi no Uta (Doremi Song)&quot; bilang unang kanta, subalit, ang dvd at ang bersiyong bidyo ng serye ay ginamit ang &quot;Hohemi no Mahou (Smile Magic)&quot; bilang bagong pambungad na kanta.

#&quot;''Doremi Song'' [ドレミのうた] (Do-Re-Mi no Uta)&quot; ni Eri Itoh at Children's Choir of the Forest (bersiyon ng unang pagpapalabas) manunulat ng kanta Richard Rogers at Oscar Hammerstein Ang pangalawa.

#&quot;''Magic of the Smile'' [ほほえみの魔法](Hohoemi no Mahou)&quot; ni Eri Itoh (bidyo, dvd, at huling bersiyon ng pag'''&lt;nowiki/&gt;'''pa''&lt;nowiki/&gt;''palabas)

===Pangwakas na Tema===
# ''&quot;With Outstretched Hands'''' [両手を広げて](Ryoute wo hiroge'''&lt;nowiki/&gt;'''te'''&lt;nowiki/&gt;''')&quot; ni Eri Itoh

== Ugnay Panlabas ==
*{{ann|anime|1758}}

[[Kategorya:Dramang anime at manga]]
[[Kategorya:Anime ng 1991]]
[[Kategorya:Mga serye sa telebisyon]]


{{anime-series-stub}}</text>
      <sha1>7375plj31av88315mtpyiuheaw8s7vd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koi Koi Seven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154995</id>
    <revision>
      <id>2212291</id>
      <parentid>2159560</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T16:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2530" sha1="1rut36br0foe9j8j9slb5g587h6vcxz" xml:space="preserve">{{Infobox animanga/Header
| name            = Koi Koi Seven
| image           = 
| caption         = 
| ja_kanji        = こいこい7
| ja_romaji       = Koi Koi 7
| genre           = [[Parodiya]], [[Harem (genre)|Harem]]
}}
{{Infobox animanga/Print
| type            = manga
| author          = [[Morishige]]
| publisher       = Akita Shoten
| demographic     = ''[[Shōnen manga|Shōnen]]''
| magazine        = [[Champion Red]]
| first           = 2002
| last            = 2007
| volumes         = 9
| volume_list     = 
}}
{{Infobox animanga/Video
| type            = tv series
| director        = [[Yoshitaka Fujimoto]]
| producer        = 
| writer          = 
| music           = 
| studio          = [[Studio Flag]], [[Trinet Entertainment]]
| network         = 
| first           = 4 Abril 2005
| last            = 26 Hunyo 2005
| episodes        = 13
| episode_list    = 
}}
{{Infobox animanga/Footer}}

Ang {{nihongo|'''''Koi Koi Seven'''''|こいこい7}} ay isang [[Hapon]]es na [[manga]] na isinulat at inilustra ng [[Morishige]] at inilathala ng [[Akita Shoten]]. Itinatampok ng istorya ang isang grupong mandirigma na binubuo ng anim na kababaihan (Koi Koi Seven) na makikita sa Gokoh Academy na kung saan ay araw-araw na nakikipaglaban para protektahan ang kapayapaan at kinabukasan ng mundo, pati na rin ang walang pag-asang si Tanaka Tetsuro. Sinimulan inuran ang ''Koi Koi Seven'' sa magasing may temang [[shōnen manga]] na ''[[Champion Red]]'' noong 2002 at nagtapos noong 2006. Inadap ang serye sa labing-tatlong episodyong adapsiyong anime, na ipinalabas sa pagitan ng 4 Abril 2005 hanggang 26 Hunyo 2005.

== Medya ==
=== Manga ===
Binubuo ng siyam na bolyum ang manga ng Koi Koi Seven; na ang bawat bolyum ay naglalaman ng 4-5 kabanata. Kasama rin sa manga ang maraming impormasyon na ukol sa anime. Hindi tulad ng anime, mayroong katapusan ang manga.

=== Anime ===
Binubuo naman ng 13 episodyo ang subalit mayroon itong [[plothole]] sa pagitan ng mga kabanatang: 12 - 13

==Ugnay Panlabas==
*[http://trinet.cata.jp/koikoi7/ Opisyal na Websayt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204080114/http://trinet.cata.jp/koikoi7/ |date=2008-12-04 }} {{jp icon}}
*[http://www.enokifilmsusa.com/library/koikoi_n.htm Pelikulang Enoki]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101216123342/http://enokifilmsusa.com/library/koikoi_n.htm |date=2010-12-16 }}
*{{Ann|manga|7494}}

[[Kategorya:Anime ng 2005]]
[[Kategorya:Manga ng 2002]]
[[Kategorya:Shōnen manga]]
[[Kategorya:Harem anime at manga]]</text>
      <sha1>1rut36br0foe9j8j9slb5g587h6vcxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kasaysayan ng Anime</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159171</id>
    <revision>
      <id>2212268</id>
      <parentid>2138089</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21178" sha1="f4s0i1gd2ss85clot1xyx08jqh6vhy8" xml:space="preserve">[[Talaksan:Momotaro's Divine Sea Warriors-screeny.JPG|thumb|right|Isang maikling kuha mula sa unang mahabang apelikulang anime, ang ''Momotaro's Divine Sea Warriors'' (1944).]]

Ang anime ay nagsimula noong ika-20 siglo na kung saan ang mga Hapon na gumagawa ng mga pelikula ay nag-experimento sa mga pamamaraan ng animasyon na natuklasan din sa [[Pransiya]], [[Alemanya]], [[Estados Unidos]] at [[Rusya]].&lt;ref name=&quot;manga!&quot;&gt;{{cite book |last=Schodt |first=Frederik L. | title=Manga! Manga!: The World of Japanese Comics |url=https://archive.org/details/mangamanga00fred |publisher=[[Kodansha]] International |date=Reprint edition (18 Agosto 1997) |location =Tokyo, Japan |isbn=ISBN 0-87011-752-1 }}&lt;/ref&gt; Ang pinakalumang anime ay napalabas noong 1917. Ito ay isang dalawand minutong tagpo ng isang samurai na sumusubok sa kanyang bagong espada, ngunit magtitiis lang sa pagkatalo.&lt;ref&gt;[http://imprinttalk.com/?p=1557 &quot;Japan’s oldest animation films,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090904024724/http://imprinttalk.com/?p=1557 |date=2009-09-04 }} ''ImprintTALK.'' 31 Marso 2008; {{cite web | url = http://www.hdrjapan.com/japan/japan-news/historic-91%11year%11old-anime-discovered-in-osaka// | title = Historic 91-year-old anime discovered in Osaka | publisher = HDR Japan | date = 2008-03-30 | accessdate = 2008-05-12 | archive-date = 2008-04-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080402012234/http://www.hdrjapan.com/japan/japan-news/historic-91%11year%11old-anime-discovered-in-osaka/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
Ang kauna-unahang anime na may salita ay ang ''[[Chikara to Onna no Yo no Naka]]'' na pinalabas noong 1933.&lt;ref name=&quot;animeguide&quot;&gt;{{cite book |title=Anime: A Guide to Japanese Animation (1958-1988) |last=Baricordi |first=Andrea |author2=de Giovanni, Massimiliano; Pietroni, Andrea; Rossi, Barbara; Tunesi, Sabrina |date=Disyembre 2000 |publisher=[[Protoculture Inc.]] |location=[[Montreal, Quebec]], [[Canada]] |isbn=2-9805759-0-9 |page= 12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kodanasha1993&quot;&gt;{{cite book |title=Japan: An Illustrated Encyclopedia |url=https://archive.org/details/japanillustrated0001unse |year=1993 |publisher=[[Kodansha]] |location=[[Tokyo]], [[Japan]] |isbn=9784062064897 |page= |pages= }}&lt;/ref&gt;

Noong 1930, naging kapalit ng animasyon ang mga ayos ng pagsasabuhay na kung saan ay hindi pa umuunlad sa mga aksiyong pangkasalukuyan sa Hapon. Hindi tulad ng [[Estados Unidos]], ang aksiyong pangkasalukuyan na industriya sa Hapon ay naiiwan na isang maliit na merkado at nahirapan mula sa pagbabadyet, lokasyon, at sa mga gumaganap. Ang kawalan ng mga aktor na mukhang banyaga, lalo na sa mga pelikula na kung saan ang lokasyon ng kuwehto ay sa ibang bansa o sa pantasya na hindi naman angkop sa tagpuan ng bansang Hapon. Nagbukas ng pribelehiyo ang animasyon sa mga artista para gumawa ng anumang mga tauhan at tagpuan.&lt;ref name=&quot;manga characters look white&quot;&gt;{{cite web|title=Do Manga Characters Look &quot;White&quot;?|url=http://web.archive.org/web/20060517194357sh_re_/www.matt-thorn.com/mangagaku/faceoftheother.html &lt;!-- ([[Internet Archive]] backup) --&gt; | accessdate = 11 Disyembre 2005 }}
&lt;/ref&gt;

Ang tagumpay ng pelikula ng [[Disney]] na [[Snow White at ang pitong duwende]] noong 1937 ay may malaking impluwensiya sa mga animatyor na Hapones.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.corneredangel.com/amwess/papers/history.html|title=A Brief History of Anime|year=1999|accessdate=2007-09-11|work=Michael O'Connell, Otakon 1999 Program Book|archive-date=2007-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20070824124913/http://www.corneredangel.com/amwess/papers/history.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
Noong 1960, si [[Ozamu Tezuka]] ay gumamit ng maraming pamamaraan ng animasyon ng Disney upang mabawasan ang mga gastos at bilang ng mga pramo sa produksiyon. Siya ay hinangaan nang ito ay mapabilang sa isang pansamantalang hakbang na nagpapahintulot sa kanya na gumawa ng mga materyal sa isang mahigpit na iskedyul sa mga baguhan animatyor.

Nakakita ang paglago ng anime noong dekada 1970 sa pagkilala ng mga [[manga]] na kung saan ay madalas na nagiging anime lalo na ang mga manga ni [[Osamu Tezuka]] at siya ay tinatawag na isang &quot;[[alamat]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.asahi.com/english/Herald-asahi/TKY200605110157.html| archiveurl = https://web.archive.org/web/20060520053910/http://www.asahi.com/english/Herald-asahi/TKY200605110157.html| archivedate = 2006-05-20| title = 5 missing manga pieces by Osamu Tezuka found in U.S.| accessdate = 2006-08-29| last = Ohara| first = Atsushi| authorlink = | author2 = [[Asahi Shimbun]]| date = 11 Mayo 2006| publisher = Asahi.com| url-status = live}}&lt;/ref&gt; at ang &quot;[[diyos]] ng [[manga]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.abcb.com/ency/t/tezuka_osamu.htm| title = Dr. Osamu Tezuka| accessdate = 2006-08-29| date = 2000-03-14| work = The Anime Encyclopedia| publisher = The Anime Café}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.paulgravett.com/articles/006_tezuka/006_tezuka.htm| title = Osamu Tezuka: The God of Manga| accessdate = 2006-08-29| last = Gravett| first = Paul|year = 2003}}&lt;/ref&gt; Ang kanyang mga gawa, kasama na ng iba pang mga tagapanguna ay nakapagbigay-buhay sa mga katangian at genre na naging haligi ng anime sa kasulukuyang panahon. Ang higanteng [[robot]] o demakinang gamit (kilala na [[Mecha]] sa labas ng bansang Hapon), ay nagsimula kay Tezuka na paunlarin ito bilang ''Super Robot Benre'' sa ilalim nina [[Go Nagai]] at iba pa, at mas lalo pang napaunlad ang mga ito pagkatapos ng dekada ni [[Yoshiyuki Tomino]] at siya ang nakapagpaunlad ng ''Real Robot Genre''. Ang demakinang anime tulad ng [[Gundam]] at [[Macross]] ay naging klasiko noong 1980 at ang genre na ito ay laganap hindi lamang sa Hapon kung hindi pati na rin sa buong mundo. Noong 1980, ang anime ay naging parte na ng telebisyon sa bansang Hapon at nagkaroon ng paglaki sa produksiyon. Pagkatapos ng ilang tagumpay na paghalay ng anime sa ibang bansa noong 1980, ang anime ay nakatanggap pa ng mas malaking bahagi sa merkado noong 1990 at hanggang ngayon sa 2000.

&lt;!-- unknown source [[File:Chikara to onna.jpg|left|thumb|200px|Isang imahe mula sa ''Chikara to onna no yo no naka'' (&quot;Ang anu ang bagay sa mundo kung wala ang lakas ng lalaki at babae&quot;) ni Kenzo Masaoka, 1932]] --&gt;

==Pagkatapos ng Digmaan==

Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], biglang nagbago ang sitwasyon ng [[Hapon]]es na anime sa kamalayan ng mga tao na nagresulta sa malubhang pang-ekonomiyang krisis. Ito ay kinuha ng ilang mga taon para sa mga gawain upang ipagpatuloy sa isang pare-pareho ang paraan, at produksiyon na minarkahan ang tunay na simula ng &quot;bagong panahon ng animation Japan&quot;&lt;ref&gt;Luca Raffaelli, ''op. cit.'', p. 194.&lt;/ref&gt; ay din ang unang animated tampok na pelikula sa kulay, at ang unang ng bagong Toei Doga : ito ay {{nihongo|''[[Hakujaden]]''|白蛇伝}} ng Taiji Yabushita (co-founder ng ​​Toei na may Sanae Yamamoto), na binuo sa 1958 at ipinamamahagi sa West (sa Italya sa ilalim ng pamagat ng &quot;Ang Legend ng White ahas&quot;) . Ito ay sinundan ng ilan pang mga pelikulang tampok na ginawa ng Toei, kabilang ang {{nihongo|''Shōnen Sarutobi Sasuke''|少年猿飛佐助}} sa 1959 , at {{nihongo|''Saiyuki''|最遊記}} batay sa isang manga sa pamamagitan ng Osamu Tezuka sa 1960 , {{nihongo|''[[Anju to Zushiōmaru]]''|安寿と厨子王丸}} sa parehong taon, at {{nihongo|''Arabian nights - Sindbad no boken''|アラビアンナイト シンドバッドの冒険}} sa 1962 , sila rin ipinamamahagi sa West .&lt;ref&gt;cfr. Marco Pellitteri, ''Mazinga Nostalgia'', cit., p. 136. In particolare, il primo fu distribuito in Italia con il titolo ''Le tredici fatiche di Ercolino'', il secondo con quello di ''Shirab, il ragazzo di Bagdad'', mentre il terzo fu intitolato ''[[Robin e i due moschettieri e mezzo]]''.&lt;/ref&gt;
&lt;!-- unknown source [[File:Momotaro.jpg|right|thumb|150px|Imaheng kinuha sa ''Momotaro umi no shinpei'' ni Mitsuyo Seo, 1943]] --&gt;

==Kapanganakan ng Industriyang Manga sa Telebisyon==

Gayunman, ang industriya ng 'modernong mga diwa ay dapat tiyak ang kanyang kapanganakan at ang kanyang kapalaran sa dalawang kadahilanan: una, ang pagkakaroon ng isang market sa Japan dating pabalik sa komiks (manga) lubos na masigla at matagumpay, ang iba pang mga 'pagdating ng telebisyon sa ang mga ikaanimnapung taon .&lt;ref&gt;cfr. Davide Castellazzi, ''op. cit.'', p. 11, pp. 21 e segg.&lt;/ref&gt; Sa 1 Enero 1963 , ang araw ng pagsasahimpapawid sa unang episode ng telebisyon serye sa black and white Tetsuwan Atom ( Astro Boy ) sa pamamagitan ng Osamu Tezuka, maaari samakatuwid tiyak na isaalang-alang petsa ng kapanganakan ng modernong Hapon animation:&lt;ref&gt;cfr. Luca Raffaelli, ''op. cit.'', p. 193 e segg.&lt;/ref&gt; na ginawa ng Mushi Productions , Tezuka itinatag sa pamamagitan ng parehong, at kinuha mula sa kanyang eponymous manga, serye ay isang mahusay na tagumpay sa ibang bansa, at magkakaroon ng 193 na rin sa dulo episodes, ang huling ng kung saan aired sa Japan sa katapusan ng 1966 .&lt;ref&gt;cfr. Saburo Murakami. ''Anime in TV – Storia dei cartoni animati giapponesi prodotti per la televisione''. Milano, Yamato, 1998, pp. 6 e segg.&lt;/ref&gt; Ang unang Anime telebisyon serial episodes ng tatlumpung minuto, Tetsuwan Atom, kasama ang mga kapanahon Tetsujin 28-Pumunta (Super Robot 28) kinuha mula sa manga sa pamamagitan ng Yokoyama Mitsuteru , din ang unang Anime robot, ang tagapagtatag ng isang tinapay tiyak na kabilang sa mga pinaka-kinatawan ng Hapon,&lt;ref name=&quot;Marco Pellitteri p. 137&quot;&gt;cfr. Marco Pellitteri, ''op. cit.'', p. 137.&lt;/ref&gt; upang madagdagan ang kanyang tugatog sa seventies sa sagas ng sobrang robot Pumunta Nagai [18] at pagiging totoo inaugurated sa pamamagitan ng Yoshiyuki Tomino .&lt;ref&gt;cfr. Arianna Mognato. ''Super Robot Anime – Eroi e robot da Mazinga Z a Evangelion''. Milano, Yamato Video, 1999, pp. 31 e segg.&lt;/ref&gt; Dagdag dito, tiyak na mapalakas sa baguhan industriya animation ng Tumataas na Araw sa pamamagitan ng Osamu Tezuka ay pagkatapos ay muli, na sa 1965 na maisasakatuparan laging may Mushi din ang unang animated telebisyon serye kulay ng tagumpay, Kagubatan Taitei ( Kimba ang Lion White ), batay sa isa pang ng kanyang manga,&lt;ref&gt;cfr. Francesco Prandoni, ''op. cit.'', p. 43; la prima serie a colori in assoluto fu ''Dolphin oji'' della ''TV Doga'', interrotta però dopo soli tre episodi per lo scarso gradimento incontrato nell'aprile del 1965 (cfr. Saburo Murakami, ''op. cit.'', p. 15).&lt;/ref&gt; mula sa ito, dalawang taon mamaya, may-akda ang Drew ang tampok na pelikula ng parehong pangalan, magkano ang mas pino, na dumating sa Italya &quot;disguised&quot; sa pamamagitan ng Amerikano produksiyon sa ilalim ng pamagat Leo ang Hari ng Kagubatan , at kung kanino Tezuka nanalo ng Golden Lion sa Festival Venice Film para sa mga bata XIX ng Venice.&lt;ref name=&quot;Marco Pellitteri p. 137&quot;/&gt;

==Pagsikat==
Dahil ang kalagitnaan ng mga ikaanimnapung taon sa pinangyarihan ng Hapon nakakaalam malaki ang patuloy na paglago, ang Studios ay ang pagtaas, higit pa at higit pa diskarte ay pinuhin, at mga pribadong mga channel sa telebisyon, pati na rin ang estado tagapagbalita sa radyo NHK progressively dagdagan ang kanilang demand animated serye. Bukod pa rito, mula sa simula at increasingly, ang Anime character ay pinagsamantalahan upang mag-advertise ng iba't-ibang mga produkto at sa gayon, tinitiyak ng karagdagang kita sa Studios, at din na nagsisimula sa magtuloy direct financing ng serye mula sa mga producer ng mga laruan, lalo na sa konteksto ng pangkalahatang robotics, na naglalayong sirain ang susunod na merchandising ng mga gadget at mga modelo .&lt;ref&gt;cfr. Francesco Prandoni, ''op. cit.'', p. 31; Arianna Mognato, ''op. cit.'', p. 29.&lt;/ref&gt; Hanggang sa ang eytis , samakatuwid, ay tinalakay bilang isang tunay na boom sa Anime,&lt;ref name=&quot;Marco Pellitteri p. 137&quot;/&gt; din fueled sa pamamagitan ng ang pagkalat ng VCR at ang kasunod na pagsabog ng merkado, home video , na kung saan ay earmarked para sa isang partikular na uri ng produksiyon, ang tinatawag na Orihinal Video Anime (OVA) ay opisyal na itinatag sa 1983 na may ang gawain ng science fiction Dallos .&lt;ref&gt;cfr. Andrea Fontana; Davide Tarò. ''ANIME – Storia dell'animazione giapponese 1984-2007''. Piombino, Il Foglio, 2007, p. 19.&lt;/ref&gt; Para sa higit sa tatlumpung taon, pagkatapos, produksiyon, upang matugunan ang mga pangangailangan ng isang increasingly malawak at iba-iba, ay binubuo ng iba't-ibang mga genres at subgenres, lubos na hindi kilala sa Western mundo ng telebisyon, at ito ay tumatagal sa parehong mga kamay mula sa malaking imbakan ng tubig ng mga creative at manga ng mga tradisyunal na kultura ng Hapon, parehong sa paglitaw ng orihinal na may-akda na markahan ang kasaysayan, na bukod sa iba pang Isao Takahata , Hayao Miyazaki , Mamoru Oshii at Katsuhiro Otomo , na ang blockbuster mga pelikula Akira ng 1988 , sa partikular, ay ambag tiyak ang pagkalat at tagumpay ng Anime sa West.&lt;ref&gt;cfr. Susan J. Napier, ''op. cit.'', p. 41.&lt;/ref&gt; Dahil ang digmaan sa kalagitnaan ng nineties , ito ay tinatayang sila ay ginawa, kabilang ang TV serye, OVAs at pelikula, ng isang kabuuang tungkol sa 3000 gumagana opisyal,&lt;ref name=&quot;Francesco Prandoni p. 2&quot;&gt;cfr. Francesco Prandoni, ''op. cit.'', p. 2.&lt;/ref&gt; tinukoy sa 1990 bilang maraming bilang 350-import sa Italya.&lt;ref name=&quot;Francesco Prandoni p. 2&quot;/&gt; di cui al 1990 ben 350 importate in Italia.&lt;ref&gt;cfr. Marco Pellitteri, ''ibidem''.&lt;/ref&gt;
[[File:Studio GAINAX.jpg|left|thumb|200px|Ang lumang opisina ng [[GAINAX]] sa [[Tokyo]], ang gumawa ng ''[[Neon Genesis Evangelion]]''.]]

==Bagong Pagnuran ng Anime==
Sa huli eytis at nineties, gayunpaman, kung ang produksiyon ay pinagsama-samang home video, animation, telebisyon serial alam, gayunpaman, ang isang tunay na pagiging pagod, kahit na para sa napakalaki paglago ng merkado para sa mga laro video mula sa bahay. Pagkatapos ay tumagal ng ilang taon para sa creative animation Japan makahanap ng isang epektibong pagtugon sa krisis ng mga ideya, na kinilala sa pamamagitan ng pinaka sa mga serye Shin Seiki Evangelion ( neon Genesis Evangelion ) sa pamamagitan ng Hideaki taon , na sa 1995 ipataw ang tinatawag na mga bayarin sa tagumpay &quot;Bagong Animation Serial&quot; Japanese.&lt;ref&gt;cfr. Stefano Gariglio in A. Fontana; D. Tarò, ''op. cit.'', pp. 105 e ss.&lt;/ref&gt; Sa trabahong ito, sa katunayan, paradigmatically maaaring karanasan sa lahat ng mga makabagong-likha na pinayagan ang teknikal at artistikong malay-tao ng 'pag-akda Anime sa telebisyon o higit pa, ang konsentrasyon ng mga mapagkukunan sa mas kakaunting ng episodes (13 o maximum na 26), ng patnugot diskarte kahit na mas malapit sa film sa totoong buhay, isang marahas pagbabawas ng dependency ratio ng paksa ng manga at higit kalayaan mula sa mga hadlang ng paninda.&lt;ref&gt;cfr. Stefano Gariglio, ''op. cit.'', pp. 105 e ss.&lt;/ref&gt; Ito ay sa loob ng ito taasan bagong talento sumulpot, at samakatuwid ang reference numero kung saan, bukod pa sa nabanggit Hideaki taon, Satoshi Kon , at Shinichiro Watanabe .

==Industriya at Merkado==

[[File:Anime DVDs.JPG|right|thumb|200px| Mga handa nang ibentang ''anime'' sa [[DVD]].]]

Maaari isa sabihin na ang Anime, salamat din sa karagdagang paglago ng merkado home video sa ang pagdating ng mga DVD at cost competitiveness, at kaya maging isang internasyonal na kababalaghan, na may -export umaangat steadily, kaya na sa 2004 , 60 % ng animation sa sirkulasyon sa buong mundo ay ginawa sa bansang Hapon.

Ang Anime industriya, na ang taunang market ay nagkakahalaga ng humigit-kumulang 200,000,000,000 yen (higit sa 1 at kalahating bilyon euros ), ay tungkol sa 430 mga kompanya produksiyon sa Japan, kung saan higit sa kalahati (264) ay matatagpuan sa gitnang distrito ng Tokyo , na may isang sapilitan napakalaking. Ang gastos ng paggawa ng isang episode ng TV para sa 30 minuto sa average na hovers sa paligid ng ¥ 10,000,000 (80,000 €) ngunit maaari drop sa limang.&lt;ref&gt;JETRO, [http://www.jetro.go.jp/en/reports/market/pdf/2005_35_r.pdf ''Japan Animation Industry Trends''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721214211/http://www.jetro.go.jp/en/reports/market/pdf/2005_35_r.pdf |date=2011-07-21 }} in &quot;Japan Economic Monthly&quot;, giugno 2005, pp. 2 e segg.&lt;/ref&gt; tiyak na upang maglaman ng mga gastos, higit pa at mas madalas japanese studies major outsource ilang mga yugto ng produksiyon sa mga banyagang kompanya, lalo na sa China , South Korea at sa Pilipinas , kung hindi direktang buksan ang mga sangay sa mga bansang iyon, tulad ng ginawa ng Toei Animation.&lt;ref&gt;[http://www.toeiphil.com/ ''Toeiphil.com''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303224454/http://www.toeiphil.com/ |date=2011-03-03 }}.&lt;/ref&gt;

Ang Trade Japan Panlabas na Organisasyon sa 2004 Papel JETRO White sa International Trade at Foreign Direct Investment ay nagpapahiwatig ng nilalaman ng industriya, at animation sa partikular, bilang isang makabuluhang palatandaan at produksiyon bilang isang &quot;mahalaga sa kultura mapagkukunan at turista&quot;&lt;ref&gt;JETRO, [http://www.jetro.go.jp/en/stats/white_paper/2004.pdf ''2004 JETRO White Paper on International Trade and Foreign Direct Investment''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060505172944/http://www.jetro.go.jp/en/stats/white_paper/2004.pdf |date=2006-05-05 }}, p. 35.&lt;/ref&gt; napakahalaga para sa na nagsusulong ng mga imahe ng bansang Hapon sa buong mundo ( malambot na kapangyarihan ) ninanais sa view ng paglikha, sa ilalim ng kanyang pamumuno, ng isang libreng lugar kalakalan sa Malayong Silangan .

==Talababa==
{{reflist}}

===Pinagkuhanang mga gawa===

* {{Cite book|author=Clements, Jonathan and Helen McCarthy|year=2001|title=The anime Encyclopedia: A Guide to Japanese Animation Since 1917|url=https://archive.org/details/animeencyclopedi0000clem|publisher=Stone Bridge Press|id=ISBN 1-880656-64-7}}
* {{Cite book|author=Drazen, Patrick|year=2003|title=[[Anime Explosion!: The What? Why? &amp; Wow! of Japanese Animation]]|publisher= Stone Bridge Press|id=ISBN 1-880656-72-8}}
* [http://www.pelleas.net/animators/ Ettinger, Benjamin &quot;Karisuma Animators&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130627012744/http://www.pelleas.net/animators/ |date=2013-06-27 }}
* [http://www.pelleas.net/aniTOP/index.php?p=66&amp;more=1&amp;c=1&amp;tb=1&amp;pb=1#comments Ettinger Benjamin &quot;Toei Doga&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716150423/http://www.pelleas.net/aniTOP/index.php?p=66&amp;more=1&amp;c=1&amp;tb=1&amp;pb=1#comments |date=2011-07-16 }} ([http://www.pelleas.net/aniTOP/index.php?p=67&amp;more=1&amp;c=1&amp;tb=1&amp;pb=1#comments Part 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716150629/http://www.pelleas.net/aniTOP/index.php?p=67&amp;more=1&amp;c=1&amp;tb=1&amp;pb=1#comments |date=2011-07-16 }}) ''Anipages Daily.'' 7/25/2004 and 7/26/2004.
* [http://www.nausicaa.net/miyazaki/interviews/aboutanime.html Miyazaki, Hayao trans. Ryoko Toyama &quot;About Japanese Animation&quot;]
* {{Cite book|author=Murakami, Takashi|year=2003|title=Super Flat| publisher=Last Gasp|id=ISBN 4-944079-20-6}}
* Okada, Toshio et al. (2005), &quot;Otaku Talk&quot;. ''Little Boy: The Arts of Japan's Exploding Subculture''. Ed. Takashi Murakami. Japan Society and Yale University Press. ISBN 0-913304-57-3.
* [http://www.midnighteye.com/features/pioneers-of-anime.shtml/ Sharp, Jasper &quot;Pioneers of Japanese Animation at PIFan&quot; ''Midnight Eye'' 9/25/2004]
* {{Cite book|author=Richie, Donald|year=2005|title=A Hundred Years of Japanese Film: A Concise History, with a Selective Guide to DVDs and Videos|publisher=Kodansha America|id=ISBN 4-7700-2995-0}}
* [http://www.ex.org/3.3/14-column_riap.html Kime, Chad. &quot;American Anime: Blend or Bastardization?&quot; EX Online Anime Magazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060901114713/http://www.ex.org/3.3/14-column_riap.html |date=2006-09-01 }}

== Mga kawing panlabas ==
{{portal box|Anime at Manga|Animasyon|Pelikula|Hapon}}
* [http://www.tapanime.com/General-Info/historyanime.php HISTORY OF ANIME: Osamu Tezuka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512151819/http://www.tapanime.com/General-Info/historyanime.php |date=2008-05-12 }}
* [http://www.awn.com/mag/issue1.5/articles/patten1.5.html A Capsule History of Anime]
* [http://animeresearch.com/ AnimeResearch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509092720/http://www.animeresearch.com/ |date=2008-05-09 }}{{in lang|en}} — katalog ng mga kaurian ng anime.
* [http://www.corneredangel.com/amwess/ Online Bibliography of Anime and Manga Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160112103921/http://corneredangel.com/amwess/ |date=2016-01-12 }}{{in lang|en}}

; Hornal
* [http://www.animemagazine.ru/ Online аниме-журнал Animemaniacs]
* [http://www.aniguide.ru/ Сайт журнала «Lahat ng mga Anime»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081002162313/http://www.aniguide.ru/ |date=2008-10-02 }}

; Kategorya ng Anime at manga
* {{dmoz|Arts/Animation/Anime}}
* {{dmoz|World/Russian/Искусство/Анимация/Аниме/|Anime}}.
* [http://www.animeoxide.com/ Anime] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033346/http://www.animeoxide.com/ |date=2009-03-20 }}

{{DEFAULTSORT:History Of Anime}}
[[Kategorya:Kasaysayan]]
[[Kategorya:Anime]]</text>
      <sha1>f4s0i1gd2ss85clot1xyx08jqh6vhy8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Laura Marling</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162537</id>
    <revision>
      <id>2212319</id>
      <parentid>2131320</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:33:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9539" sha1="2513dt78z8zf0f7jzahkakpnxoz07n9" xml:space="preserve">{{Orphan|date=Setyembre 2021}}

{{Infobox musical artist
| name              = Laura Marling
| image               = Laura Marling 3.jpg
| caption          = &lt;small&gt;Laura Marling, 2009&lt;/small&gt;
| image_size          = 237
| background        = solo_singer
| birth_date      = {{birth date and age|1990|2|1|df=yes}}
| birth_place         = [[Eversley]], [[Hampshire]], [[England]]
| instrument       = [[Singing|Vocals]], [[guitar]], [[bass guitar|bass]], [[piano]]
| genre             = [[folk music|Contemporary folk]], [[folk rock]]
| occupation           = Singer/songwriter
| years_active      = 2006–present
| label             = [[WayOutWest Records|WayOutWest]], [[Virgin Records|Virgin]]
| website               = [http://www.lauramarling.com/ LauraMarling.com]
| associated_acts   = [[Noah and the Whale]], [[The Rakes]], [[Mystery Jets]], [[Johnny Flynn]], [[Mumford &amp; Sons]]
}}
Si '''Laura Beatrice Marling''' (ipinanganak noong 1 Pebrero 1990) ay isang [[England|Ingles]] na [[folk music|folk]] ''musician'' mula sa [[Eversley]], [[Hampshire]].

Siya ay unang sumikat sa eksenang [[London]] [[Folk music|folk]], ngunit siya ay nakalibot at nakatugtog na sa iba’t ibang bansa kasama ang ilang kilalang ''indie'' na banda sa UK. Ang kanyang istilo ay makikilala sa kanyang magagandang ''melodies'' at makatang mga titik. Ang kanyang una at ikalawang mga album ''[[Alas, I Cannot Swim]]'' at ''[[I Speak Because I Can]]'' ay parehong naging nominado para sa [[Mercury Music Prize]] 2008 at 2010. Siya ay nanalong ''Best Female Solo Artist'' sa [[2011 Brit Awards]].

==Pagkabata==
Si Laura ay ipinanganak sa Hampshire, England at natutong tumugtog ng gitara sa murang edad. Siya ay unang nakarinig ng [[folk music]] mula sa kanyang tatay na si Sir Charles William Somerset Marling, Ika-limang Baronet, na nagmamay-ari ng [[recording studio]]. Siya ay nag-aral sa [[Leighton Park School]], isang pribadong [[Quaker]] na paaralan sa [[Reading, Berkshire]].&lt;ref name=Gdn26Oct2008/&gt; Noong siya ay bata pa, nakaranas siya ng malalang [[Social anxiety|social unease]] at [[fear of death|takot sa kamatayan]].&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article7022316.ece | title = Laura Marling is cut from different cloth | first = Dan | last = Cairns | date = 14 February 2010 | work = timesonline.com | accessdate = 23 February 2011 }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Si Laura ay miyembro ng unang hanay ng ''indie'' na bandang  [[Folk music|folk]] na [[Noah and the Whale]]. Nasasabing nagkaroon sila ng mang-aawit/gitarista nitong si Charlie Fink ng romantikong relasyon.&lt;ref name=Gdn26Oct2008&gt;{{cite news | url=http://www.guardian.co.uk/music/2008/oct/26/popandrock | title=Little gal with a full-grown talent | publisher=''[[The Observer]]'' | first=Alice | last=Fisher | date=26 October 2008 | accessdate=25 January 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Gdn23Aug2009&gt;{{cite news | url=http://www.guardian.co.uk/music/2009/aug/23/noah-whale-charlie-fink-marling | title=Tell Laura I love her – at least I used to | date=23 August 2009 | publisher=''[[The Observer]]'' | first=Alice | last=Fisher | accessdate=25 January 2010 }}&lt;/ref&gt; Maririnig ang kanyang pag-awit sa kanilang unang ''album'' na pinamagatang ''[[Peaceful, the World Lays Me Down]]''; ngunit iniwan niya ang grupo at siya ay nakipaghiwalay kay Charlie Fink bago mailabas ang kanyang sariling ''album'' noong 2008.&lt;ref name=Gdn23Aug2009 /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.bbc.co.uk/music/reviews/n8mq | publisher=[[BBC]] | title=Fans of Belle &amp; Sebastian, Arcade Fire and Bill Callahan may well enjoy this disc (review, ''Peaceful, The World Lays Me Down'') | date=8 August 2008 | first=Jon | last=Lusk | accessdate=28 January 2010}}&lt;/ref&gt; Siya rin ay umawit sa kantang “Suspicious Eyes” ng bandang [[The Rakes]] sa kanilang ''album'' noong 2007 na pinamagatang ''[[Ten New Messages]]'' na kung saan nakapangalan siyang 'Laura Marlin'. Pagkatapos nito ay umawit rin siya sa kantang &quot;[[&quot;Young Love&quot; (Mystery Jets song)|Young Love]]&quot; ng [[Mystery Jets]] na inilabas noong 10 Marso 2008.

==''Alas I Cannot Swim''==
Siya ay personal na inimbitahan ni [[Jamie T]] na sumama sa kanyang ''tour'' matapos na siya ay mapanood sa pangalawa pa lamang nitong pagkakataon umawit na mag-isa. Siya rin ay sumama at umawit sa ''tour'' ng maraming musikero at mga banda mula sa UK at iba pang mga bansa, katulad na lamang ni [[Adam Green (musician)|Adam Green]] na mula sa [[anti-folk]] na bandang [[The Moldy Peaches]]. Tumugtog rin siya sa [[O2 Wireless Festival|O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; Wireless Festival]] at sa unang [[Underage Festival]] noong Agosto 2007 sa [[Victoria Park, East London]], bago nailabas ang kanyang unang EP na &quot;London Town&quot; sa [[WayOutWest Records]].

Ang kanyang unang ''album'' na pinamagatang  ''[[Alas, I Cannot Swim]]'' ay inilabas noong 4 Pebrero 2008,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Laura Marling&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.lauramarling.com/biodisco.php |access-date=2011-06-20 |archive-date=2011-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110425220402/http://www.lauramarling.com/biodisco.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; at ito’y hinirang para sa [[Mercury Prize]] ng taon ring iyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bearded magazine |url=http://beardedmagazine.co.uk/wp/?p=281 |access-date=2011-06-20 |archive-date=2012-03-12 |archive-url=https://www.webcitation.org/666CB761j?url=http://www.beardedmagazine.com/?p=281 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang ''album'' na ito at ang mga sumunod na ''singles'' ay inilabas sa [[Virgin Records]]. Ang ikatlo at huling ''single'' mula sa album na ito, ang kantang &quot;Night Terror,&quot; ay inilabas noong 27 Oktubre 2008, na kasabay naman ng &quot;Night Terror tour&quot; na tumagal ng anim na araw.&lt;ref&gt;The George Lamb Show on BBC 6 Music&lt;/ref&gt;

Si Laura ay bumisita na sa mga palabas sa telebisyon tulad ng ''[[The Late Late Show with Craig Ferguson]]'' (inawit niya ang “Ghosts”) at ''[[Later With Jools Holland]]'' (inawit naman niya ang &quot;New Romantic&quot;). Noong 2008, bumisita siya sa programa ni [[Russell Brand]] sa Radio 2 kasama ang kanyang kapatid na babae. Sa isang pagkakataon ay pinili niyang umawit sa kalsada matapos siyang hindi papasukin sa sarili niyang show sa isang ''club'' sa kadahilanang siya ay wala pa sa tamang edad.&lt;ref&gt;[http://www.guardian.co.uk/music/2008/feb/04/popandrock.folk Observer interview]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://uk.youtube.com/watch?v=DwUbHy0TCsk YouTube - laura marling busking part 1&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

==''I Speak Because I Can''==
Ang sumunod sa ''Alas I Cannot Swim'', na pinamagatang ''[[I Speak Because I Can]]'' ay inilabas noong 22 Marso 2010. Sa ''album'' na ito, na ang ''producer'' ay si  [[Ethan Johns]], ay mas hinog ang tunog at titik at ang mga kanta ay patungkol sa reponsibilidad, lalo na ng mga babae.&lt;ref&gt;[http://www.nme.com/blog/index.php?blog=140&amp;title=laura_marling_i_speak_because_i_can_firs&amp;more=1&amp;c=1&amp;tb=1&amp;pb=1 NME - I Speak Because I Can, First Listen&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; Sinundan ito ng mga singles na &quot;Goodbye England (Covered in Snow)&quot;, na inilabas sa iTunes noong Disyembre 2009&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.lauramarling.com|title=Laura Marling - News|accessdate=13 December 2009}}&lt;/ref&gt; &quot;Devil's Spoke&quot; noong ika-15 naman ng Marso 2010. Noong 28 Marso 2010, pumasok ang I Speak Because I Can sa [[UK Albums Chart]] sa bilang apat. Ito rin ay hinirang para sa [[Mercury Music Prize]] noong 2010.

==Diskograpiya==
{{Main|Diskograpiya ni Laura Marling}}

* [[Alas, I Cannot Swim]] (2008)
* [[I Speak Because I Can]] (2010)
* ''[[A Creature I Don't Know]]'' (2011)

May iba pa siyang mga kantang nasa YouTube ngunit hindi pa mabibili tulad ng “Soulless Child,” “Candlelight,” at “Karma,”. Ang kanta namang “She’s Changed” ay may live version na ibinebenta ngunit walang prerecorded version at ang kantang “Such A Shame” ay wala sa YouTube at hindi mabibili kahit saan.

==Mga nominasyon at patimpalak==
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot;|Taon
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot;|Organisasyon
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot;|Nominadong gawa
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot;|Gantimpala
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot;|Resulta
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|2008
|[[Mercury Prize|Mercury Prize 2008]]
|''[[Alas, I Cannot Swim]]''
|rowspan=&quot;2&quot;|Mercury Prize
|{{Nominado}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|2010
|[[Mercury Prize|Mercury Prize 2010]]
|rowspan=&quot;2&quot;|''[[I Speak Because I Can]]''
|{{Nominado}}
|-
|[[RTÉ Radio 1]]
|Album of the Year
|{{Nominado}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rte.ie/radio1/albumoftheyear/ |title=Archive copy |access-date=2012-09-09 |archive-date=2012-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102211418/http://www.rte.ie/radio1/albumoftheyear/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|2011
|[[BBC Radio 2 Folk Awards]]
|Rambling Man
|Best Original Song
|{{Nominado}}
|-
|[[2011 Brit Awards|Brit Awards]]
|
|Best British Female
|{{Nanalo}}
|-
|[[NME Awards]]
|
|Best Solo Artist
|{{Nanalo}}
|-
|}

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==External links==
*[http://www.lauramarling.com Official Website]

{{Persondata &lt;!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --&gt;
| NAME              = Marling, Laura
| ALTERNATIVE NAMES =
| SHORT DESCRIPTION = Ingles na mang-aawit ng folk
| DATE OF BIRTH     = 1 Pebrero 1990
| PLACE OF BIRTH    = Hampshire, England
| DATE OF DEATH     =
| PLACE OF DEATH    =
}}
{{DEFAULTSORT:Marling, Laura}}
[[Kategorya:Mga Ingles]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1990]]</text>
      <sha1>2513dt78z8zf0f7jzahkakpnxoz07n9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biag ni Lam-ang</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165792</id>
    <revision>
      <id>2212459</id>
      <parentid>2193147</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:41:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Renz123546</username>
        <id>163186</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ kwento</comment>
      <origin>2212459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5329" sha1="dqc326qcktlg3ya4up2iohr86v7cwwz" xml:space="preserve">{{Infobox Philippine mythology
| image       = [[Talaksan:Lam-Ang Philippine folklore hero.JPG|200px|Right|Isang larawang-guhit na isinasalarawan ang bidang si Lam-ang]]
| title       = Biag Ni Lam Ang
| description = Ang bayani ng epikong Ilokano na ''Biag ni Lam-ang''
| gender      = Lalaki
| region      = [[Pilipinas]]
| equivalent  = Bayaning [[Kalinangan]]
}}

Ang kwento ni '''''Biag ni Lam-ang''''' (&quot;Buhay ni Lam-ang&quot;) ay isang [[epiko]]ng [[tula]] ng [[mga Ilokano]] mula sa rehiyon ng [[Ilokos]] sa [[Pilipinas]]. Sinalaysay at sinulat ito sa tunay na [[wikang Ilokano]], at pinapaniwalaang na pinaghalong akda ito ng iba't ibang mga sumusulat ng tula na pinasa sa pamamagitan ng mga salinlahi, at unang sinulat noong 1640&amp;nbsp;ng isang [[bulag]] na makata na si [[Pedro Bucaneg|Pedro Bukaneg]].

==Biag ni Lam-ang==
====Mga tauhan====
* Don Juan, Namongan, Lam-ang, Donya Ines, mga magulang ni Donya Ines, mga hilot

====Gintong aral====
Isang masugid na manliligaw ni Ines ang nakasalubong nila, si Sumarang, na kumutya kay Lam-ang, kaya't sila ay nag-away at dito ay muling nagwagi si Lam-ang.

====Buod====
Sina Don Juan at Namongan ay taga-Nalbuan, ngayon ay sakop ng La Union. May isa silang anak na lalaki. Ito ay si Lam-ang. Bago pa isilang si Lam-ang, ang ama nito ay nagtungo na sa bundok upang parusahan ang isang pangkat ng mga Igorot na kalaban nila. Sa kasamaang palad ay napatay ang ama nya. Pinugutan ito ng ulo at isinabit sa gitna ng nayon ng mga igorot bilang gantimpala at parangal sa kanilang pangkat.

Nang isilang si Lam-ang, apat na hilot ang nagtulong-tulong. Ugali na nga mga Ilokano noong una na tumulong sa mga hilot kung manganganak ang maybahay nila ngunit dahil nga wala si Don Juan, mga kasambahay nila ang tumulong sa pagsilang ni Namongan.

Pagkasilang, nagsalita agad ang sanggol at sya ang humiling na &quot;Lam-ang&quot; ang ipangalan sa kanya. Siya rin ang pumili ng magiging ninong nya sa binyag. Itinanong pa rin nya sa ina ang ama, kung saan naroron ito, na di pa nya nakikita simula pa sa kanyang pagkasilang. Sinabi na ina ang kinaroroonan ng ama. 
Makaraan ang siyam na buwan, nainip na si Lam-ang sa di pagdating ng ama kaya't sinundan niya ito sa kabundukan. May dala syang iba't- ibang sandata at mga anting-anting na makapag-bibigay-lakas sa kanya at maaring gawin syang hindi makikita. Talagang pinaghandaan nya ang lakad na ito.

Sa kanyang paglalakbay, inabot sya ng pagkahapo kaya't namahinga sandali. Naidlip sya at napangarap nyang ang pugot na ulo ng ama ay pinagpipistahan na ng mga Igorote. Galit na galit si Lam-ang sa nabatid na sinapit ng ama kaya mabilis na nilakbay ang tirahan ng mga Igorote. Pinagpupuksa nya ang mga ito sa pamamagitan ng dalang mga sandata at anting-anting. Ang isa ay kanyang pinahirapan lamang at saka inalpasan upang syang magbalita sa iba pang Igorote ng kanyang tapang, lakas, at husay. Umuwi si Lam-ang nang nasisiyahan dahil napaghiganti nya ang pagkamatay ng ama niya. Nang sya ay magbalik sa Nalbuan, pinaliguan sya ng ilang babaeng kaibigan sa ilog ng Amburayan, dahil ito ay naging ugali na noon, na pagdating ng isang mandirigma, naliligo sya. Matapos na paliguan si Lam-ang, namatay ang mga isda at iba pang bagay na may buhay na nakatira sa tubig dahil sa kapal ng libag at sama ng amoy na nahugasan sa katawan nito.

Sa kabutihan naman may isang dalagang balita sa kagandahan na nagngangalang Ines Kannoyan. Ito'y pinuntahan ng binatang si Lam-ang upang ligawan, kasama ang kaniyang putting tandang at abuhing aso. Isang masugid na manliligaw ni Ines ang nakasalubong nila, Si Sumarang, na kumutya kay Lam-ang, kaya't sila'y nag-away at dito'y muling nagwagi si Lam-ang.

Napakaraming nanliligaw ang nasa bakuran nina Ines kaya't gumawa sila ng paraan upang sila ay makatawag ng pansin. Ang tandang ay tumilaok at isang bahay ang nabuwal sa tabi. Si Ines ay dumungaw. Ang aso naman ang pinatahol nya at sa isang iglap, tumindig uli ang bahay na natumba. Nakita rin ng magulang ni Ines ang lahat ng iyon at sya ay ipinatawag niyon. Ang pag-ibig ni Lam-an kay Ines ay ipinahayag ng tandang. Sumagot ang mga magulang ng dalaga na sila ay payag na maging manugang si Lam-ang kun ito'y makapagbibigay ng boteng may dobleng halaga ng sariling ari-arian ng magulang ng dalaga. Nang magbalik si Lam-ang sa Kalanutian, kasama si Namongan at mga kababayan, sila Ines ay ikinasal. Dala nila ang lahat ng kailangan para sa maringal na kasalan pati ang dote. Ang masayang pagdiriwang ay sinimulan s Kalanutian at tinapos sa Nalbuan, kung saan nanirahan ang mag-asawa pagkatapos ng kasal nila.

Isa parin sa kaugalian sa Kailukuhan, na pagkatapos ng kasal, ang lalaki ay kinakalilangang sumisid sa ilog upang humuli ng rarang (isda). Sinunod ni Lam-ang subalit sya ay sinamang palad na makagat at mapatay ng berkakan (isang uri ng pating). Ang mga buto ni Lam-ang na nasa pusod ng dagat ay ipinasisid at pinatapon ni Donya Ines sa isang kalansay at tinakpan ng tela. Ang tandang ay tumilaok, ang aso ay kumahol at sa bisa ng engkanto, unti-unting kumilos ang mga buto.

Sa muling pagkabuhay ni Lam-ang, ang mag-asawa ay namuhay nang maligaya, maluwalhati at matiwasay sa piling ng alagang puting tandang at abuhing aso.

[[Kategorya:Panitikan ng Pilipinas]]
[[Kategorya:Mitolohiyang Pilipino]]
[[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]]</text>
      <sha1>dqc326qcktlg3ya4up2iohr86v7cwwz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pelikulang romantikong komedya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>166360</id>
    <revision>
      <id>2212435</id>
      <parentid>2137495</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T07:59:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1569" sha1="rp9du5nt9k75rjybiiqsrn7bzeuefhl" xml:space="preserve">Ang isang '''pelikulang romantikong komedya''' ay mga [[pelikula]] na may magaan na puso, nakakakilig na iskript, nakasentro sa romantikong ideya tulad ng [[romance (love)|totoong pagibig]] na kayng abutin sa gitna ng pagsubok.&lt;ref&gt;Bill Johnson. ''The Art of the Romantic Comedy'' Available online at: http://www.storyispromise.com/wromance.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110830134412/http://www.storyispromise.com/wromance.htm |date=2011-08-30 }}&lt;/ref&gt;

==Talababa==
{{reflist}}

== Mga kawing panlabas ==
*[http://www.the-numbers.com/movies/series/RomanticComedy.php Romantic Comedy Movies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120905143129/http://www.the-numbers.com/movies/series/RomanticComedy.php |date=2012-09-05 }} - from 1940s to future releases, with box office performance The Numbers
*[http://www.the-numbers.com/market/Genres/RomanticComedy.php Market Performance of Romantic Comedies in United States] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120906065706/http://www.the-numbers.com/market/Genres/RomanticComedy.php |date=2012-09-06 }} - year-by-year analysis of box office performance of romantic comedies The Numbers
*[http://www.boxofficemojo.com/genres/chart/?id=romanticcomedy.htm Romantic Comedy Movies] - Top 290 (1978–present) by [[Box Office Mojo]]
*[http://www.imdb.com/chart/romance Top Rated Romance Titles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509194614/http://www.imdb.com/chart/romance |date=2008-05-09 }} by IMDB

{{DEFAULTSORT:Romantic Comedy Film}}
[[Kategorya:Mga genre ng pelikula| ]]</text>
      <sha1>rp9du5nt9k75rjybiiqsrn7bzeuefhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Onagawa, Miyagi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>166417</id>
    <revision>
      <id>2212394</id>
      <parentid>2091331</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:31:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1059" sha1="dphy8kq6k0l7bxjzuzqelunu5kr38u1" xml:space="preserve">Ang '''Onagawa''' ay isang munisipalidad sa [[Prepektura ng Miyagi]], bansang [[Hapon (bansa)|Hapon]].  Noong 2003, tinatayang may 11,186 ang populasyon at may kakapalan na 170.05 tao bawat km².  Ang kabuuang sukat ng Onagawa ay 65.78&amp;nbsp;km².

==Sunami at lindol noong 2011==

[[File:Carried cars.JPG|thumb|right|Onagawa pagkatapos ng sunami]]

Labis na nasalanta ang munisipalidad noong Marso 11, 2001 dahil sa lindol at sunami sa Tōhoku.  Umaabot sa 15 metro ang taas ng [[sunami]] at umabot ng isang kilometro sa panloob, sinira ang mga sentro ng munisipalidad at iniwang may 1000 katao ang nawawala kasama ang higit sa 300 nakumpirmang patay.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110507074639/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20110404a5.html India rescue team pitches in], ''[[Japan Times]]'' 4 Abril 2011&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ngdc.noaa.gov/nndc/struts/results?EQ_0=5413&amp;t=101650&amp;s=9&amp;d=92,183&amp;nd=display Datos ng NOAA]&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==

{{reflist}}

[[Kategorya:Prepektura ng Miyagi]]
[[Kategorya:Mga bayan sa Hapon]]


{{stub|Hapon}}</text>
      <sha1>dphy8kq6k0l7bxjzuzqelunu5kr38u1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oryentasyong seksuwal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169683</id>
    <revision>
      <id>2212398</id>
      <parentid>2206041</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:46:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10268" sha1="52b19kmouln06t9ntu61widmnqt0o8y" xml:space="preserve">{{Oryentasyong seksuwal‎}}

[[Talaksan:Bisexuality symbol (bold, color).svg|thumb|right]]

Ang ''oryentasyong seksuwal''' ay naglalarawan sa isang nagtatagal na nakagawian o padron ng pagkaakit - pangdamdamin, romantiko, seksuwal, o ilang pagsasama-sama ng mga ito - sa katumbas na [[kasarian]], sa katulad na kasarian, sa kapwa kasarian, o wala sa anumang kasarian, at ang mga kasariang umaagapay sa kanila.  Sa pamamagitan ng kasunduan ng organisadong mga mananaliksik, ang mga pagkaakit na ito ay ginawang kabahagi sa ilalim ng [[heteroseksuwalidad]], [[homoseksuwalidad]], [[biseksuwalidad]], at [[aseksuwalidad]].  Ayon sa [[American Psychological Association|Amerikanong Asosasyong Pangsikolohiya]], tumutukoy din ang oryentasyong seksuwal sa pandama ng &quot;pagkakalinlanlang personal at [[pagkakakilanlang panlipunan|panlipunan]]&quot; ng isang tao &quot;batay sa mga pagkaakit na iyon, mga kaasalan ng pagpapadama ng mga iyon, at kasapian sa isang pamayanan na nakikisalo sa mga ito.&quot;&lt;ref name=&quot;AmPsycholAssn-whatis&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.apa.org/topics/sexuality/orientation.aspx |title=Sexuality, What is sexual orientation? |periodical=[[American Psychological Association]] |accessdate=2008-08-12 |postscript=&lt;!--None--&gt;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Calif-amici&quot;&gt;[http://www.courtinfo.ca.gov/courts/supreme/highprofile/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf ''Case No. S147999 in the Supreme Court of the State of California, In re Marriage Cases Judicial Council Coordination Proceeding No. 4365, Application for leave to file brief amici curiae in support of the parties challenging the marriage exclusion, and brief amici curiae of the American Psychological Association, California Psychological Association, American Psychiatric Association, National Association of Social Workers, and National Association of Social Workers, California Chapter in support of the parties challenging the marriage exclusion (California amicus brief of APA, APA, &amp; NASW)''].&lt;/ref&gt; Ang katagang '''preperensiyang seksuwal''' o '''kagustuhang pangkasarian''' ay malakihan ang pagkakasalabat sa kamalayang pangkasarian, subalit naipagkaiba sa pananaliksik na pangsikolohiya.&lt;ref name=&quot;Preference&quot;&gt;{{cite news|title= Avoiding Heterosexual Bias in Language|publisher=[[American Psychological Association]]|accessdate=Hulyo 19, 2011|url=http://www.colby.edu/psychology/APA/Gender.pdf}}&lt;/ref&gt; Ang taong kumikilala sa kanyang sarili bilang biseksuwal, bilang halimbawa, ay gusto ang isang kasarian higit sa isa.&lt;ref name=&quot;Rosario&quot;&gt;Rosario, M., Schrimshaw, E., Hunter, J., &amp; Braun, L. (2006, Pebrero). ''Sexual identity development among lesbian, gay, and bisexual youths: Consistency and change over time. Journal of Sex Research'', 43(1), 46–58. Nakuha noong Abril 4, 2009.&lt;/ref&gt; Maaari ring imungkahi ng &quot;kagustuhang pangkasarian&quot; ang isang antas o degri ng kusang pagpili, na pinagtatalunan batay sa pormasyong seksuwal o paghulmang pangkasarian.&lt;ref name=&quot;Preference&quot;/&gt;

Sa pangkasalukuyang konsensus ng mga dalubhasa, ang oryentasyong seksuwal ay hindi isang pagpili.&lt;ref name=&quot;pediatrics2004&quot;&gt;Pediatrics: [http://aappolicy.aappublications.org/cgi/content/full/pediatrics;113/6/1827 Sexual Orientation and Adolescents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080830045153/http://aappolicy.aappublications.org/cgi/content/full/pediatrics;113/6/1827 |date=2008-08-30 }}, [[American Academy of Pediatrics]] Clinical Report. Retrieved 2009-12-08.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rcp2007&quot;&gt;Royal College of Psychiatrists: [https://web.archive.org/web/20100827104609/http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/Submission%20to%20the%20Church%20of%20England.pdf Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=shatb&gt;Garcia-Falgueras, Alicia, &amp; Swaab, Dick F., ''Sexual Hormones and the Brain: An Essential Alliance for Sexual Identity and Sexual Orientation'', sa ''Endocrine Development'', bol. 17, pp. 22–35 (2010) (ISSN 1421-7082) (ang mga may-akda ay ang Netherlands Institute for Neuroscience, ng [[Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences]]) (ang kaugnayang may-akda ay ang pangalawang may-akda), (sa bol. 17 ay sina Sandro Loche, Marco Cappa, Lucia Ghizzoni, Mohamad Maghnie, &amp; Martin O. Savage, mga patnugot, ''Pediatric Neuroendocrinology'').&lt;/ref&gt; Walang payak na nag-iisang sanhi para sa oryentasyong seksuwal na talagang naipakita, subalit iminumungkahi ng pananaliksik na ito ay sa pamamagitan ng [[Oryentasyong biyolohikal at seksuwal|kumbinasyon ng mga impluhong henetiko, hormonal, at pangkapaligiran]],&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1542/peds.113.6.1827 |author=Frankowski BL |author2=American Academy of Pediatrics Committee on Adolescence |title=Sexual orientation and adolescents |url=https://archive.org/details/sim_pediatrics_2004-06_113_6/page/1827 |journal=Pediatrics |volume=113 |issue=6 |pages=1827–32 |date=Hunyo 2004 |pmid=15173519}}&lt;/ref&gt; na ang mga bagay na pambiyolohiya ay kinasasangkutan ng isang masalimuot na tugunan ng mga bagay na henetiko at ang kaagahan panahon sa loob ng kapaligiran ng [[bahay-bata]].&lt;ref&gt;Royal College of Psychiatrists: [https://web.archive.org/web/20100827104609/http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/Submission%20to%20the%20Church%20of%20England.pdf ''Submission to the Church of England’s Listening Exercise on Human Sexuality.'']&lt;/ref&gt; Ang pananaliksik sa loob ng ilang mga dekada ang nagpamalas na ang oryentasyong seksuwal ay umaabot sa kahabaan ng isang [[kontinuum na heteroseksuwal-homoseksuwal|kontinuum]] (kabuuang walang puwang), mula sa pantangi o eksklusibong pagkaakit sa kabaligtad o katumbas na kasarian hanggang sa pantanging pagkabighani sa katulad o kaparehong kasarian. Karaniwan itong tinatalakay sa pamamagitan ng mga salitang heteroseksuwalidad, biseksuwalidad, at homoseksuwalidad.&lt;ref name=&quot;AmPsycholAssn-whatis&quot; /&gt; bagaman ang aseksuwalidad ay nagkakaroon ng mataas na pagkakilala bilang ikaapat na kategorya.&lt;ref name=&quot;Anthony F.&quot;&gt;Bogaert, Anthony F. (2004). [https://web.archive.org/web/20120626080559/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2372/is_3_41/ai_n6274004/ ''Asexuality: Prevalence and Associated Factors In a National Probability Sample'']. ''Journal of Sex Research'' '''41''' (3): 281. Nakuha noong 31 Agosto 2007.&lt;/ref&gt; Ang mga kategoryang ito ay mga aspeto ng mas may bahid na kalikasan ng [[katauhang pangkasarian]] o [[identidad na seksuwal]].  Bilang halimbawa, ang mga tao ay maaaring gumamit ng ibang mga kabansagan o kaya ay wala naman.&lt;ref name=&quot;AmPsycholAssn-whatis&quot; /&gt; 

Sa artikulong ito, ang kamalayang pangkasarian ay pangunahing iniuulat batay sa loob ng larangan ng [[biyolohiya]] at [[sikolohiya]], kasama na ang [[seksolohiya]].  Batay sa nabanggit na, sa payak na pananalita, ang kamalayang pangkasarian ay isang katagang nangangahulugan kung anong uri ng mga tao ang [[minamahal]] o may damdaming [[pangseks]] o [[romantiko]] ng isang tao o indibiduwal.  Ang isang tao ay maaaring umibig sa isang tao na katulad ng kanyang kasarian, sa isang taong iba ang kasarian, sa kapwa kasarian, o wala sa mga ito.

==Mga pananalitang ginagamit==
Ang mga salitang pinaka ginagamit kapag tinatalakay ang oryentasyong seksuwal ng isang tao ay ang mga sumusunod:

*'''[[Heteroseksuwalidad|Heteroseksuwal]]''' (minsang tinatawag ding '''tuwid''') - maaari silang maakit sa isang tao na nasa kabilang kasarian
*'''[[Homoseksuwalidad|Homoseksuwal]]''' - ('''bakla''' at '''lesbiyana''', maaari silang maakit sa isang tao na katulad ng kanilang kasarian
*'''[[Biseksuwalidad|Biseksuwal]]''' - maaari silang maakit sa kapwa kasarian (sa kabila at sa kaparehong kasarian)
*'''[[Aseksuwalidad|Aseksuwal]]''' - hindi sila seksuwal na naaakit.kaninuman
*'''[[Panseksuwalidad|Panseksuwal]]''' - na aakit sa ilang sekswal anuman ang kasarian.

Ang mga salitang minsan ding ginagamit kapag pinag-uusapan ang kamalayang seksuwal ng isang tao ay ang mga sumusunod:

*'''[[Transeksuwal]]''' at '''[[Transgender]]''' - naniniwala ang isang tao na nasa kabilang kasarian sila sa halip na kung ano ang nasa kanilang mga katawan
*'''[[Petisismong seksuwal|Parapilya]]''' - ang tao ay nakakakuha ng kasiyahan mula sa ibang mga bagay na pangkaraniwang hindi nakikita bilang seksuwal, tinatawag na mga ''fetish'' (petis) o mga bagay na pinagtutuunan ng seksuwal na pagpansin
*'''[[Interseksuwal]]''' - ang mga taong isinilang na may kaparehong reproduksyong organ.

*'''[[Androseksuwalidad|Androseksuwal]]''' - ang mga taong  naakit sa [[Maskulanidad]] na nalalapit sa [[bakla]] o homoseksuwal.
*'''[[Gymnoseksuwalidad|Gymnoseksuwal]]''' - ang mga taong naakit sa [[Peminismo]] na nalalapit sa [[lesbiyana]] o homoseksuwal.
* '''[[Monoseksuwalidad|Monoseksuwal]]''' - ay na aakit sa isang oryentasyon.
* '''[[Abroseksuwalidad|Abroseksuwal]]''' - ang mga taong pluwido ay pabago bago ang oryentasyon.
* '''[[Omniseksuwalidad|Omniseksuwal]]''' - ang mga taong naakit sa lahat na kasarian.
* '''[[Poliseksuwalidad|Poliseksuwal]]''' - ay ang mga taong nakakaramdam ng atraksyon sa marami.
* '''[[Pomoseksuwalidad|Pomoseksuwal]]''' - ay ang mga taong may katanungan (questioning).


Hindi lahat ng mga tao ang sumasang-ayon na ang ilan sa mga huling mga kataga o termino ay talagang mga kamalayang pangkasarian.  Bilang halimbawa, ang isang tao ay maaaring may [[petis]] at maaari pa ring maging isang heteroseksuwal, homoseksuwal, o biseksuwal.  Ang isang tao ay maaari ring [[transhender]] o [[transeksuwal]] at maaari pa ring mgaing isang heteroseksuwal, homoseksuwal, o kaya biseksuwal.

Maraming mga tao ang nakaranas ng [[diskriminasyon]] dahil sa kanilang oryentasyong pangkasarian.  Sa maraming mga kultura, ang mga taong bakla (homoseksuwal) o silahis (biseksuwal) ay nagiging tampulan ng tuksuhan o pagtatawa, napapatalsik mula sa trabaho, o kaya pinaghihirap ng karahasan dahil sa pagiging mga sarili nila. Sa maraming mga bansa at mga estado, mayroong mga [[batas]] laban sa gawaing pakikipagtalik sa tao na may katulad na kasarian, at ang mga tao ay maaaring maibilanggo ayon sa kung kanino sila nakipagtalik.  Sa [[Estados Unidos]], ang mga batas na ito ay binawi o pinawalan ng bisa (sa diwa ng ''repeal'' sa Ingles) ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Estados Unidos]] sa loob ng huling mga taon.

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Seksuwalidad]]

{{Sex}}</text>
      <sha1>52b19kmouln06t9ntu61widmnqt0o8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagtatalik na pang-aso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170970</id>
    <revision>
      <id>2212250</id>
      <parentid>2210284</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T13:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1732</id>
      </contributor>
      <comment>Removing &quot;Doggy-style_position_Hyo_Baku.webm&quot;, it has been deleted from Commons by [[c:User:Minorax|Minorax]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Hyo baku|]].</comment>
      <origin>2212250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6949" sha1="44zufs3vbjegdr0dl4z1s1xbhlx1306" xml:space="preserve">[[Talaksan:Wiki-dstyle.png|thumb|right|Isang parehang nagtatalik na nagsasagawa ng pagpapasok sa likod.]]
Ang '''Pagtatalik na pang-aso''', '''Pagtatalik na parang sa aso''', o '''Pagtatalik na mala-aso''', kilala rin bilang '''pagpapasok sa likod''', ay isang pangkat ng mga [[posisyong pampagtatalik]] kung saan ang [[tumatanggap na katalik]] ay nakayukod, nakatuwad at nakabaluktot na pangkaraniwang sinusuportahan ng dalawang mga kamay at dalawang mga tuhod na ang mga hita at binti ay nakabuka.  Ang pinagmulan ng katawagan sa posisyong ito ay hindi nalalaman, subalit hinihinuha na isa itong pagtukoy sa unang posisyon na ginagawa ng mga [[aso]] kapag nagtatalik.

Ang paghuhukos ng gulugod sa may balakang ng babaeng mamalya, tinatawag na [[ugaling paghukos]] (''[[lordosis]] behavior'') o [[paghukos]] ng mamalya (''mammalian lordosis'') - kung saan ang pagpapalundo ng gulugod ay nagpapaturo sa tulis papunta sa harapan ng puson; at ang gulugod ay bumabaluktot na papaloob patungo sa tiyan - ay tikas o postura na isang posisyong pangpagtatatalik na [[erotiko]], probokatibo, o [[nakapagpapatighaw ng damdaming seksuwal]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://today.msnbc.msn.com/id/32970817/ns/today-today_fashion_and_beauty/ |title=Do high heels empower or oppress women? |author=Laura T. Coffey |date=Setyembre 23, 2009 |publisher=TODAY msnbc.com |access-date=2011-12-29 |archive-date=2009-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090926083741/http://today.msnbc.msn.com/id/32970817/ns/today-today_fashion_and_beauty |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090926083741/http://today.msnbc.msn.com/id/32970817/ns/today-today_fashion_and_beauty |date=2009-09-26 }}&lt;/ref&gt; at maaaring ituring bilang isang indikasyon o pahiwatig na ang isang tao ay nais makilahok sa [[gawaing seksuwal]].  Ayon sa ''The Joy of Sex'', habang nasa ganap na paglalarong pangpagtatalik na nasa posisyong pang-aso, ang tumatanggap na katambal ay karaniwang itinuturing na nagpaparaya lamang at tahimik o sunud-sunuran at maamo.&lt;Ref name=Comfort&gt;{{cite book|last1=Comfort|first1=Alex|last2=Quilliam|first2=Susan|title=[[The Joy of Sex]]|year=2008|publisher=Mitchell Beazley|location=London|isbn=1-84533-429-9}} &lt;/ref&gt; Sa estilong pang-aso, ang katalik na tumatanggap ay maaaring gumawa ng sari-saring mga gawaing pangpagtatalik, na ang masiglang kapareha ay nakapagsasagawa ng [[penetrasyong seksuwal|penetrasyon]] o [[pagpapasok na seksuwal|pagpapasok]] sa [[puki]] mula sa likuran, [[pagtatalik na pambutas ng puwit]], [[pagtatalik na pambibig]], o ''[[anilingus]]''.  Maaari ring isakatuparan ng aktibong kapareha ang masahihin o pukawin ang mga [[sonang erohenosa]] ng tumatanggap na katalik, gatulad ng mga [[kasangkapang pangkasarian]] o henitalya, mga [[estimulasyon ng mga utong|utong]], at mga [[pigi]] ng [[puwit]], o kaya ang magsagawa ng pampaglalaro o erotikong pamamalo o paghampas sa puwitan,&lt;ref name=&quot;Rogiere&quot;&gt;Rogiere, Jean, &quot;The Little Book of Sex&quot;. Ulysses Press. 2001. ISBN 1-56975-305-9, 96 mga pahina.&lt;/ref&gt; o magpasok ng isang [[laruang pangpagtatalik]], katulad ng [[dildo]] o [[vibrator (sex toy)|pambayok]], sa puki o sa butas ng puwit.  Ang katagang &quot;pagtatalik na parang katulad ng sa aso&quot;, at iba pang anyo ng pangungusap na may ganitong diwa, ay pinakamadalas na ginagamit na panturing sa pagtatalik na estilong pang-aso, na nangangahulugang [[pagtatalik]], at partikular na ang [[pagtatalik na pampuki]] na ginagawa ng magkatambal na lalaki at babae.

Ang posisyong ito ay isinasagawa na magmula mo noong unang mga kapanahunan.  Sa [[sinaunang Gresya]], ang pagpapasok ng titi habang nasa likuran ng katalik ay isang malaganap na gawaing seksuwal.  Hanggang sa mga araw na ito, ang pagtatalik na pampuwitan ay paminsan-minsang tinutukoy bilang pakikipagtalik na &quot;Griyego&quot; o &quot;pakikipagtalik ayon sa nakagawian ng mga Griyego&quot;.  Sa [[sinaunang Roma]], ang posisyong pang-aso ay nakikilala bilang &quot;pakikipagtalik ayon sa kaugalian ng mga hayop&quot; (Latin: ''coitus more ferarum''). Inilarawan ito sa ''[[Kama Sutra]]'' bilang posisyon ng &quot;baka&quot; o &quot;ang konggreso ng isang baka&quot; (sa diwang ito, ang &quot;konggresso&quot; ay may kahulugang &quot;pagtatalik&quot;, kaya ito ay &quot;ang pakikipagtalik ng isang baka&quot;)&lt;ref name=&quot;kama&quot;&gt;''The [[Kama Sutra]]'', ayon sa ibinigay sa [http://www.kamasutra-sex.org/text/]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }} Kamasutra-sex.org {{dead link|date=Disyembre 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906051834/http://www.kamasutra-sex.org/text/ |date=2008-09-06 }}&lt;/ref&gt; at nakatala sa ''[[The Perfumed Garden|Ang Pinabanguhang Halamanan]]''.&lt;ref name=&quot;garden&quot;&gt;''[[The Perfumed Garden|The Perfumed Garden of Sensual Delight]]'', Muhammad ibn Muhammad al-Nafzawi&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Mga posisyon sa pagtatalik]]</text>
      <sha1>44zufs3vbjegdr0dl4z1s1xbhlx1306</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mga kaso ng pang-aabusong seksuwal sa Simbahang Katoliko Romano ayon sa bansa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179446</id>
    <revision>
      <id>2212342</id>
      <parentid>2190422</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T21:20:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52258" sha1="p8i4ju9j1ayugrqzfvz0bwwc06554dk" xml:space="preserve">{{Orphan|date=Hunyo 2014}}

Ang mga sumusunod ang '''[[mga kaso ng pang-aabusong seksuwal sa Simbahang Katoliko]] Romano ayon sa bansa'''. Ang ilan sa mga ito ay inamin ng mga [[isinasakdal|akusado]], inareglo ng Romano Katoliko at hiningan ng patawad.

== Aprika ==
=== Kenya ===
Noong 2009, ilang tao ang lumabas upang aksusahan ng pang-momolestiya ang isang Italyanong pari na nagtatrabaho sa bansang ito. Ang simbahang Katoliko ay nagbigay ng kasiguraduhan ng isang imbestigasyon ngunit ito ay hindi nangyari. Sinabi naman ng kapulisan sa Kenya na walang ebidensiya na ito ay nangyari at naniniwala silang si Sesana ay inosente.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.boston.com/news/world/africa/articles/2010/04/11/abuse_charge_against_catholic_priest_roils_kenya/ | work=The Boston Globe | first=Tom | last=Odula | date=April 11, 2010 | title=Abuse charge against Catholic priest roils Kenya}}&lt;/ref&gt;

Noong 2010, isang kabataang babae ay nag-akusana ang isang Katolikong pari ay nagsagawa ng hindi angkop na gawaing seksuwal laban sa kanyang kagustuhan ngunit ang mga autoridad ng simbahang Katoliko at kapulisan ay nabigong asikasuhin ang mga alegasyong ito.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nation.co.ke/News/Family%20cries%20out%20for%20justice%20over%20girl%20raped%20by%20Catholic%20priest/-/1056/947142/-/s5j66xz/-/index.html |title=Daily Nation: - News &amp;#124;Family cries out for justice over girl raped by Catholic priest |publisher=Nation.co.ke |date= |accessdate=2011-12-13}}&lt;/ref&gt;

Noong 2011, isang obispong Dutch ay iniulat na nasa ilalim ng imbestigasyon dahil sa pang-aabusong seksuwal. Ang obispo ay inakusahan ng pang-aabuso sa isang menor de edad nang ito ay magsilbi bilang isang pari sa diyoses na Ngong mga ilang 18 taon bago ang ulat na ito. 
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nation.co.ke/News/Dutch+Bishop+under+probe+over+sexual+offences+in+Kenya/-/1056/1195470/-/x4cu4y/-/ |title=Dutch Bishop under probe over sexual offences in Kenya - News |publisher=nation.co.ke |date= |accessdate=2011-12-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/201102280364.html |title=Kenya: Sex Abuse Bishop Was Quietly Retired |publisher=allAfrica.com |date=2011-02-27 |accessdate=2011-12-13}}&lt;/ref&gt;
=== Tanzania ===
St Michael's Catholic Boarding School, Soni, Tanzania

Ang isang kilalang [[Nagkakaisang Kahariang]] kasapi ng orden na  [[Fr Kit Cunningham]] kasama ng tatlo pang mga paring Katoliko ay inilantad pagkatapos ng kamatayan ni Cunningham bilang mga pedophile&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://digiguide.tv/programme/Documentary/Abused-Breaking-the-Silence/583373/ |title=Abused: Breaking the Silence (2011) : Documentary |publisher=Digiguide.tv |date= |accessdate=2011-12-13 |archive-date=2012-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319003103/http://digiguide.tv/programme/Documentary/Abused-Breaking-the-Silence/583373/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bbc.co.uk&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b0124y7n |title=One Programmes - Abused: Breaking the Silence |publisher=BBC |date=2011-06-21 |accessdate=2011-12-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/belief/2011/jun/19/kit-cunningham-child-abuse?INTCMP=SRCH | location=London | work=The Guardian | first=Peter | last=Stanford | title=He was my priest and my friend. Then I found out he was a paedophile | date=June 19, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Christmas Shopping |url=http://www.independent.ie/opinion/analysis/mary-kenny-devastation-and-disbelief-when-abuse-case-hits-close-to-home-2800395.html |title=Mary Kenny: Devastation and disbelief when abuse case hits close to home - Analysis, Opinion |publisher=Independent.ie |date= |accessdate=2011-12-13}}&lt;/ref&gt; Habang nasa Soni, si Cunningham ay nagsagawa ng pang-aabusong seksuwal na ginawa sa paaralan na ayon sa isang estudyante ay &quot;a loveless, violent and sad hellhole&quot;. Ang ibang mga estudyante ay nagsabing sila'y kinunan ng litrato nang nakahubad at inalis sa kama sa gabi upang ang mga ari nito ay hipuin at abusuhin.&lt;ref name=&quot;bbc.co.uk&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/belief/2011/jun/19/kit-cunningham-child-abuse | location=London | work=The Guardian | first=Peter | last=Stanford | title=He was my priest and my friend. Then I found out he was a paedophile | date=June 19, 2011}}&lt;/ref&gt; Bagaman alam ang tungkol sa mga Rosminian bago ang kamatayan ni Cunningham noong 2010, ang pang-aabusong seksuwal ay naging publiko lamang sa media noong 2011 &lt;ref&gt;{{cite news | url=http://blogs.telegraph.co.uk/news/damianthompson/100093079/fr-kit-cunninghams-paedophile-past-heads-should-roll-after-the-rosminian-orders-disgraceful-cover-up/ | location=London | work=The Daily Telegraph | title=Fr Kit Cunningham's paedophile past: heads should roll after the Rosminian order's disgraceful cover-up | date=June 21, 2011 | access-date=February 28, 2012 | archive-date=June 24, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110624040233/http://blogs.telegraph.co.uk/news/damianthompson/100093079/fr-kit-cunninghams-paedophile-past-heads-should-roll-after-the-rosminian-orders-disgraceful-cover-up/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.catholicherald.co.uk/news/2011/06/22/rosminian-order-admits-inadequate-response-to-abuse/ |title=Rosminian order admits ‘inadequate’ response to abuse |publisher=Catholicherald.co.uk |date=2011-06-22 |accessdate=2011-12-13 |archive-date=2011-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110914203441/http://www.catholicherald.co.uk/news/2011/06/22/rosminian-order-admits-inadequate-response-to-abuse/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite news| url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-leicestershire-13880444 | work=BBC News | title=Former 1950s students to sue Catholic order over abuse | date=June 23, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.guardian.co.uk/tv-and-radio/2011/jun/21/tv-review-abused-breaking-silence?INTCMP=SRCH | location=London | work=The Guardian | first=John | last=Crace | title=TV review: Abused: Breaking the Silence; Submarine School | date=June 22, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.catholicherald.co.uk/commentandblogs/2011/06/20/why-didnt-the-rosminian-order-tell-us-the-truth-about-fr-kit/ |title=Why didn’t the Rosminian order tell us the truth about Fr Kit? |publisher=Catholicherald.co.uk |date=2011-06-20 |accessdate=2011-12-13 |archive-date=2011-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110827091627/http://www.catholicherald.co.uk/commentandblogs/2011/06/20/why-didnt-the-rosminian-order-tell-us-the-truth-about-fr-kit/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://entertainment.ukplurk.com/2011/06/tv-review-abused-breaking-silence.html |title=TV review: Abused: Breaking the Silence; Submarine School - UKPlurk |publisher=Entertainment.ukplurk.com |date=2011-06-21 |accessdate=2011-12-13 |archive-date=2012-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120331161536/http://entertainment.ukplurk.com/2011/06/tv-review-abused-breaking-silence.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; fuck

==Asya==
===Pilipinas=== 
* Noong 2002, ang Simbahang Katoliko ng Pilipinas ay humingi ng tawad sa mga pang-aabusong seksuwal, homoseksuwalidad at pang-aabuso ng kabataan ng mga dalawang daang pari sa loob ng nakaraang 20 mga taon.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/2116154.stm | work=BBC News | title=Philippines Church apologises for sex abuse | date=July 8, 2002 | accessdate=May 22, 2010}}&lt;/ref&gt;
*Noong 2003, ang hindi bababa sa 34 mga pari ay sinuspinde sa isang iskandalo ng pang-aabusong seksuwal na kinasasangkutan ng seksuwal na pang-haharass sa mga kakabaihan. Ang 20 sa mga ito ay nagmula sa isang diyoses.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cwnews.com/news/viewstory.cfm?recnum=24828 |title=Catholic World News : Sex-abuse scandal in Philippines involves priests with women |publisher=Cwnews.com |date=2003-09-22 |accessdate=2011-12-13}}&lt;/ref&gt;
*Noong 2003, ang obispong si Teodoro Bacani ay inakusahan ng pang-haharass ng kanyang babaeng sekretarya.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.newsflash.org/2003/05/hl/hl019310.htm |title=VATICAN ACCEPTS BISHOP BACANI'S RESIGNATION |access-date=2012-02-28 |archive-date=2011-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525052230/http://www.newsflash.org/2003/05/hl/hl019310.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Noong 2011, ang isang pari na inakusahan ng pang-aabusong seksuwal ng isang 17 taong gulang na menor de edad na babae ay itinago ng isang obispo sa kabila ng pagtawag sa pagsuko nito sa mga autoridad.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Gabriela calls on Butuan Bishop to stop coddling priest charged with rape of minor |url=http://bulatlat.com/main/2011/08/30/gabriela-calls-on-butuan-bishop-to-stop-coddling-priest-charged-with-rape-of-minor/ |date=2011-08-30 |accessdate=2011-08-31 | work=Bulatlat.com}}&lt;/ref&gt;

==Europa==
=== Austria ===
;Archdiocese ng Vienna

Noong 1995, si [[Hans Hermann Cardinal Groer]] ay nagbitiw bilang pinuno ng [[Romano Katoliko]] sa Austria kasunod ng mga aksusayang ng hindi nararapat na mga seksuwal na gawain. Noong 1998, siya ay lumisan sa bansa ngunit nanantiling isang cardinal.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/78503.stm | work=BBC News | title='Exile' for disgraced Austrian cardinal | date=April 14, 1998 | accessdate=May 22, 2010}}&lt;/ref&gt;

=== Belgium ===
;Diocese ng Antwerp

Ang pari ng parokyang si [[Bruno Vos]] ng parokyang [[Nieuwmoer]] sa [[Kalmthout]] ay opisyal na kinasuhan ng panggahasa ng isang menor de edad ng isang hukom na Belgian. Kabilang din sa mga alegasyon ang pagkakaroon nito ng pornograpiya ng bata.&lt;ref&gt;[[Belga]], 22 July 2008&lt;/ref&gt;

=== Croatia ===
;Archdiocese of Zagreb
* Si [[Ivan Čuček]] ay hinatulan &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vjesnik on-line - Crna kronika |url=http://www.vjesnik.hr/html/2003/03/12/Clanak.asp?r=crn&amp;c=1 |access-date=2012-02-28 |archive-date=2003-04-02 |archive-url=https://archive.today/20030402225328/http://www.vjesnik.hr/html/2003/03/12/Clanak.asp?r=crn&amp;c=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; noong 200 sa pang-aabusong seksuwal sa 37 na mga batang babae at hinatulan nang tatlong taon ng pagkakabilanggo ngunit ang sentensiyang ito ay binawasan nang Korte Suprema ng Croatia sa isa at kalahating taon.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://vijesti.hrt.hr/arhiv/2004/12/28/KRV.html |title=Kratke vijesti |publisher=Vijesti.hrt.hr |date= |accessdate=2011-12-13 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202180152/http://vijesti.hrt.hr/arhiv/2004/12/28/KRV.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

;Archdiocese ng Rijeka
*Si [[Drago Ljubičić]] na isang pari sa [[Rab]] ay hinatulan noong 2007 sa pang-momolestiya sa limang kabataang lalake. Siya ang unang katolikong pari na makukulong sa pang-aabusong seksuwal sa Croatia.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Novi list/tportal.hr |url=http://www.tportal.hr/vijesti/crnakronika/42459/Prvi-hrvatski-svecenik-pedofil-koji-ide-u-zatvor.html |title=Prvi hrvatski svećenik pedofil koji ide u zatvor - tportal.hr /vijesti/ |publisher=Tportal.hr |date=2011-01-04 |accessdate=2011-12-13}}&lt;/ref&gt;

=== France ===
;Seine et marne
*Si [[Henri Lebras (pedophile priest)|Henri Lebras]] ay hinatulan ng sampung taon sa panggagahasa sa isang 12 taong gulang na lalake sa pagitan ng 1995 at 1998.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lexpress.fr/actualite/societe/10-ans-pour-un-pretre-pedophile_460911.html |title=Justice : 10 ans pour un prêtre pédophile - L'EXPRESS |publisher=Lexpress.fr |date=2006-10-26 |accessdate=2011-12-13}}&lt;/ref&gt;

=== Germany ===
Noong Pebrero 2010, iniulat ng ''Der Spiegel'' na higit sa 94 pari at mga laymen ang pinagsuspetsahan ng pang-aabusong seksuwal noong 1995 ngunit 30 lamang sa mga ito ang aktuwal na inusig dahil sa kawalang panahon sa pagpupursigi ng mga kasong ito.&lt;ref&gt;''Der Spiegel'', [http://www.spiegel.de/international/germany/0,1518,676497,00.html &quot;Inside Germany's Catholic Sexual Abuse Scandal&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100329014108/http://www.spiegel.de/international/germany/0,1518,676497,00.html |date=2010-03-29 }}, 8 February 2010, accessed 31 Mar 2010.&lt;/ref&gt;

=== Ireland ===
{{See also|Murphy Report|Commission to Inquire into Child Abuse}}

;Archdiocese ng Dublin
{{Main|Sexual abuse scandal in the Catholic archdiocese of Dublin}}

Ang ilan sa mga paring nang-abuso ng mga bata sa Estados Unidos ay mga nasyonal ng Irish na ang pinakilala ay sina [[Patrick Colleary]], [[Anthony O'Connell]] at [[Oliver O'Grady]].

;Diocese ng Ferns
{{Main|Ferns Report}}
Sa [[Ferns Report|Ferns Inquiry]] 2005 noong 22 Oktubre 2005 na isang kinomisyon ng pamahalaang ulat na tinipon ng dating hukom ng Superema Korte ng Irelan ay nagsampa ng pagkakaso sa paghawaka ng mga pang-aabusong seksuwal sa Irish [[diocese of Ferns]].

=== Italya ===
{{Main|Catholic sexual abuse scandal in Europe#Italy}}

*Mahirap na masiguro ang aktuwal na estadistika ng mga pang-aabusong seksuwal ng mga pari sa Italya dahil ang pamahalaan ng Italaya ay may kasunduan sa Vatican na gumagarantiya sa imunidad ng mga opisyal ng Vatican kabilang ang mga obispo at pari.&lt;ref name=npr&gt;{{cite web|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=11336777 |title=Critics Press Italy, Church on Clergy Abuse |publisher=NPR |date=2007-06-24 |accessdate=2011-12-13}}&lt;/ref&gt;
* Ang tatlong dating mga estudyante ay nag-akusa ng pang-aabuso at 65 na dating mga estudyante ay lumagda ng mga pahayag na nagsasabing sila o ang iba pang mga estudyante ay inabuso ng mga paring Katolika nang sila ay pumasok sa Provolo Institute for the Deaf na isang paaralang Katoliko para sa mga batang bingi sa Verona, Italya. Ang pang-aabusong seksuwal ay sinasabing nangyari noong mga 1950 hanggang 1980 at iniulat na isinagawa ng 24 mga pari kabilang ang namatay na obispo ng Verona.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Yahoo! Search - Web Search |url=http://news.yahoo.com/s/ap/20100326/ap_on_re_eu/eu_church_abuse_italy_deaf_students |access-date=2010-03-29 |archive-date=2010-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100329035820/http://news.yahoo.com/s/ap/20100326/ap_on_re_eu/eu_church_abuse_italy_deaf_students |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Malta ===
*Mayroong 84 mga alegasyon noong Abril 2010 at si Lawrence Grech na isa sa mga sinasabing biktima ay nagreklamo na siya ay inabuso sa isang ampunan. Si G. Grech ay nagreklamo noong 2010 na ang simbahan ay nag-iimbestiga ng mga kaso sa loob ng pitong taon nang walang sapat na ginawang epektong. Ang papa ay nagsalita at inaprubahan ang katapangan ni G. Grech sa paglabas.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sify.com/news/pope-visits-malta-mid-month-sex-abuse-cases-await-news-international-kefrGbedigj.html |title=Pope visits Malta mid-month, sex abuse cases await |publisher=Sify.com |date=2010-04-05 |accessdate=2011-12-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.nytimes.com/2010/04/18/world/europe/18pope.html?ref=malta | work=The New York Times | first=Rachel | last=Donadio | title=Church's Woes Follow Pope on Trip to Malta | date=April 17, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.nytimes.com/2010/04/19/world/europe/19pope.html?ref=malta | work=The New York Times | first=Rachel | last=Donadio | title=Pope Meets Victims Abused by Priests in Malta | date=April 18, 2010}}&lt;/ref&gt; Ang isang korteng Maltese ay natagpuan sina Fr Charles Pulis at Fr Godwin Scerri ay seksuwal na nang-abuso ng mga bata at ang dalawang ito ay sinentensiyahan ng anim na tao at limang taon. Nagsisi ang katoliko sa pagkaantala bago ang angkop na mga imbestigasyon at nangakong aalisin sa pagkapari si Fr Pulis.
&lt;ref&gt;http://www.timesofmalta.com/articles/view/20110803/local/Charge-sheet-error-frees-priest-of-rape-conviction.378521&lt;/ref&gt;

* Si Fr. [[Anthony Mercieca]] na inakusahan ng dating kongresista ng [[Florida]] [[Congressman]] na si [[Mark Foley]] sa pang-aabuso sa kanya noong siya ay tinedyer at umamin ng mga &quot;hindi angkop na enkwentro&quot; ay nakatira na ngayon sa Malta.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sify.com/news/pope-visits-malta-mid-month-sex-abuse-cases-await-news-international-kefrGbedigj.html |title=Pope visits Malta mid-month, sex abuse cases await |publisher=Sify.com |date=2010-04-05 |accessdate=2011-12-13}}&lt;/ref&gt;

=== Netherlands ===
{{Main|Catholic sexual abuse scandal in Europe#Netherlands}}
Ang mga kaso ng pang-aabusong seksuwal ng mga kasaping relihiyoso ng Simbahang Katoliko sa Netherlands ay mula 1995 pwede ng ipaalam sa isang sentral na institusyon ng simbahan na tinatawag na Secretariaat Rooms-Katholiek Kerkgenootschap (SRRK).&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.katholieknederland.nl/actualiteit/2002/detail_objectID578442_FJaar2002.html |title=SRKK: geen doofpot seksueel misbruik [ Actualiteit &amp;#124; Katholiek Nederland &amp;#93; |publisher=Katholieknederland.nl |date= |accessdate=2011-12-13 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724160054/http://www.katholieknederland.nl/actualiteit/2002/detail_objectID578442_FJaar2002.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sign2god.com/charta/VN/RK-pedofilie.html |title=Mondiale RK-pedofilie |access-date=2012-02-28 |archive-date=2008-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828055918/http://www.sign2god.com/charta/VN/RK-pedofilie.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Noong 1993, si Father H.H.M. Jansen ay tinuligsa sa kanyang pang-aabusong seksuwal habang isinagawa ang kanyang mga gawain bilang pastor ng militar at bilang guro ng seminaryo sa Rolduc.&lt;ref name=autogenerated5&gt;[http://www.angelfire.com/rnb/mariabode/bo13_03.htm MariaBode 13 - Mgr. Bär en zijn 'lovers'].{{Verify credibility|date=March 2010}}&lt;/ref&gt;

Noong 14 Mayo 1998, ang mga pinsalang kabayaran na € 56.800 ay binayad ng diyoses ng Rotterdan sa biktima ng pang-aabusong seksuwal ng paring ng diyoses upang makaiwas sa prosekusyong sibil.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kerk kocht proces af |url=http://www.seksueelmisbruik.info/rkkerk/?p=9#more-9 |access-date=2012-02-28 |archive-date=2009-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090601003439/http://www.seksueelmisbruik.info/rkkerk/?p=9#more-9 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Si Father J. Ceelen, [[pastor]] ng mga parokyang [[Lieshout]] at [[Mariahout]] ng munisipalidad ng [[Laarbeek]] ay nagbitiw sa kanyang tungkulin pagkatapos ng mga alegasyon ng pang-aabusong seksuwal noong 1 Setyembre 2005.&lt;ref&gt;[http://www.blikopdewereld.nl/rechters%20en%20deskundigen/de_katholieke_kerk_en_seksueel_m.htm De Katholieke Kerk en seksueel misbruik]&lt;/ref&gt;

Noong Pebrero 2010, ang mga Salesian ay inakusahan ng pang-aabusong seksuwal sa kanilang juvenate Don Rua sa [['s-Heerenberg]]. Ang obispong Salesian ng Rotterdam na si [[Ad van Luyn|van Luyn]] ay nagsamo ng kompletong imbestigasyon. .&lt;ref&gt;[http://www.volkskrant.nl/binnenland/article1353883.ece/Onderzoek_misbruik_op_alle_internaten ‘Onderzoek misbruik op alle internaten’]. [[De Volkskrant]], Februari 8, 2010 / March 9, 2010.&lt;/ref&gt;

Noong 2011, ang [[Deetman Commission]] na gumaganap para sa 2010 kahilingan ng   [[Conference of Bishops]] at [[Dutch Religious Conference]] ay nag-ulat sa pagsisiyasata nito ng mga pang-aabusong seksuwal mula 1945 hanggang 2010 na umapekto sa mga batang ipinagkatiwala sa pangangalaga ng simbahan sa Netherlands.&lt;ref&gt;Wim Deetman, ''[http://www.onderzoekrk.nl/eindrapport.html Samenvatting eindrapport Engelstalig] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120110094346/http://www.onderzoekrk.nl/eindrapport.html |date=2012-01-10 }}'' (in Dutch) with [http://www.commissiedeetman.nl/english-summery.html English summary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111041957/http://www.commissiedeetman.nl/english-summery.html |date=2012-01-11 }} 2011&lt;/ref&gt;

=== Norway ===
Si Georg Müller na dating obispong Katoliko sa [[Trondheim, Norway]] ay umamin sa pang-aabusong seksuwal sa isang batang lalakeng altar noong 1980s nang siya ay magsilbing pari dito. Si Müller na nagretiro bilang obispo noong 2009 ay nagsabing wala ng iba pang mga biktima.&lt;ref&gt;CNN News, April 7, 2010, http://edition.cnn.com/2010/WORLD/europe/04/07/norway.bishop.sex.abuse/index.html?hpt=T2&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Reuters, Norwegian bishop who resigned in 2009 was Abuser, April 7, 2010, http://www.reuters.com/article/idUSTRE6362KE20100407&lt;/ref&gt;

=== Poland ===

;Archdiocese ng Poznań

Noong Marso 2002, ang arsobispo ng [[Poznań]] na si [[Juliusz Paetz]] ay nagbitiw kasunod ng mga aksusasyon ng pang-aabuso ng mga kabataang pari na kanyang itinanggi.&lt;ref name=autogenerated2&gt;{{cite news| url=http://www.reuters.com/article/topNews/idUSN1528958320070715 | work=Reuters | title=FACTBOX: Roman Catholic Church sex scandals in Europe, U.S | date=July 15, 2007}}&lt;/ref&gt;

;Diocese ng Płock

Noong 2007, ang mga alegasyon ay lumitaw na ang dating obispong si  [[Stanislaw Wielgus]] na kalaunan ay sa maikling panahon naging arsobispo ng Warsaw ay may alam na ang ilang mga pari sa kanyang dati diyoses ng  [[Płock]] ay seksuwal na nang-aabuso ng mga menor de edad.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Polish archbishop, officials ignored child sex abuse, says newspaper - Catholic Online |url=http://www.catholic.org/international/international_story.php?id=23324 |access-date=2012-02-28 |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929123023/http://www.catholic.org/international/international_story.php?id=23324 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Slovenia ===
;Archdiocese ng Ljubljana
* Si [[Franc Frantar]] ay ikinulong noong  2006&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://dnevnik.hr/bin/article.php?article_id=4739 |title=U pritvoru svećenik optužen za pedofiliju - Dnevnik.hr |access-date=2012-02-28 |archive-date=2016-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160121223711/http://dnevnik.hr/bin/article.php?article_id=4739 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; dahil sa pang-aabusong seksuwal sa mga 16 na menor de edad. Siya ay kalaunang sinentensiyahan nang limang taon sa bilangguan.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.sta.si/en/vest.php?id=1500802| title=News Roundup - Friday, 9 April |publisher=Slovenian Press Agency |date=2010-04-09 |accessdate=2011-03-16}}&lt;/ref&gt; Siya ay sa simula nakatakas sa prosekusyon sa pamamagitan ng pagtakas sa Malawi upang magtrabaho doon bilang misyonaryo ngunit bumalik sa Slovenia matapos mag-isyu ng warrant ang Interpol.

=== Sweden ===
;Diocese of Stockholm
Ang isang bata ay seksuwal na inabuso ng isang pari ng ilang mga tao noong huli nang 1950. Nang itinaas ang isyu ng pang-aabusong noong panahong ito, ang pari ay pinrotektahan at ang isyu ay pinatahimik ng simbahan. Ang bitkima ay kalaunang nag-ulat ng pang-aabuso sa diyoses ng Stockholm noong Disyembre 2005. Ang bitkima ay humingi ng paghingi ng tawad ng simbahan at noong Hunyo 2007, ang simbahang Katoliko ng Sweden ay humingi ng publikong paghingi ng tawad sa mga diyaryo.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121010084833/http://www.rickross.com/reference/clergy/clergy732.html Swede child sexual abuse] RickRoss July 20, 2007&lt;/ref&gt;

=== Gran Britanya ===
{{Main| Catholic sexual abuse scandal in Europe#Great Britain}}

;Benedictine Order
{{Main|Sexual abuse scandal in the English Benedictine Congregation}}
* Buckfast Abbey School
Noong 2007, ang dalawang dating mga monghe ng [[Buckfast Abbey]] ay sinentensiyahan ng pang-aabusong seksuwal sa mga lalake.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/devon/7085067.stm Monk jailed for schoolboys abuse] (BBC News)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/devon/6972151.stm Jail for child sex abuse teacher] (BBC News)&lt;/ref&gt;

* Ealing Abbey / St Benedict's School
Noong 2009, ang isang monghe ng [[Ealing Abbey]] at isang dating pinuno ng paaralan sa departamentong junior ng isa sa mga kaugnay na paaralang [[St Benedict's School|St Benedict's]] ay sinentensiyahan ng walong taon sa pagkakabilanggo sa pang-aabusong seksuwal sa mga lalakeng bata.&lt;ref&gt;[http://www.ealinggazette.co.uk/ealing-news/local-ealing-news/2008/12/09/ealing-priest-charged-with-paedophilia-64767-22437674/ Priest charged with paedophilia] Ealing Gazette 9 December 2008&lt;/ref&gt;

* Belmont Abbey / Belmont Abbey School
Noong 2004, ang isang dating paring si John Kinsey ng [[Belmont Abbey, Herefordshire]] ay sinentensiyahn ng Worcester Crown Court ng limang taon sa pag-atakeng seksuwal sa mga estudyante lalake noong gitna nang mga 1980.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/hereford/worcs/3590669.stm Five years for attacks on boys]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/tm_objectid=14115794&amp;method=full&amp;siteid=50082&amp;headline=priest-almost-drove-victim-to-suicide-name_page.html Priest almost drove victim to suicide]&lt;/ref&gt;

==Hilagang Amerika==
=== Canada ===
{{Main|Catholic sexual abuse scandal in Canada}}
;Archdiocese of St. John's
{{Main|Sexual abuse scandal in St. John's archdiocese}}
Noong mga 1990s, ang mga kriminal na aksiyon ay nagsimula laban sa mga kasapi ng  [[Congregation of Christian Brothers|Christian Brothers]] sa [[Newfoundland and Labrador|Newfoundland]].

=== Mexico ===
{{Main|Sexual abuse scandal in the Legion of Christ}}
{{See also|Catholic sexual abuse scandal in Latin America}}

Si Fr. [[Marcial Maciel]] (1920–2008) ay nagtatag ng [[Legion of Christ]], na isang orden ng mga paring nagmula sa [[Mexico]]. Ang siyam sa mga dating seminarista nito ay umakusa kay Maciel ng pangmomolestiya.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ReGAIN Website |url=http://www.regainnetwork.org/category.php?c=245671635 |access-date=2012-02-28 |archive-date=2012-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419110337/http://www.regainnetwork.org/category.php?c=245671635 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===Estados Unidos ===

{{Main|Catholic sexual abuse scandal in the United States}}
;Archdiocese ng Anchorage
{{See also|Sexual abuse scandal in the Society of Jesus}}
Noong 2007, ang [[Society of Jesus]] ay nagbayad ng $50 sa higit sa 100 mga [[Inuit]] na nag-akusa ng pang-aabusong seksuwal. Ang kasunduan ay hindi nagtakda sa mga ito na umamin na pangmomolestiya sa mga batang Inuit ngunit ang ang mga aksusasyon ay kinasangkutan ng mga 13 o 14 mga pari na sinasabing nang molestiya sa loob ng 30 taon.&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2007/11/19/us/19priest.html Jesuit Order Settles Suit on Sex Abuse in Alaska], [[New York Times]], November 19, 2007&lt;/ref&gt;
Noong 2008, ang [[Roman Catholic Diocese of Fairbanks|Diocese of Fairbanks]] ang kapwa isinakdal sa kasong ito ay nagsamapa nang [[Chapter 11, Title 11, United States Code|Chapter 11]] [[bankruptcy]] na nag-aangkin ng kawalang kakayahan na magbayad sa mga [[nagsasakdal]] na 140 biktima sa pang-aabusong seksuwal na mga pari o manggagawa ng simbahan sa panahong ito.&lt;ref name=&quot;KTUU&quot;&gt;{{cite web
|url = http://www.ktuu.com/global/story.asp?s=7869569
|title = Fairbanks Catholic Diocese filing for bankruptcy
|accessdate = 2008-03-03
|date = 2008-02-15
|work = KTUU.com
|publisher = WorldNow
|quote = More than 150 claims were filed against the church for alleged crimes at the hands of clergy or church workers between the 1950s and 1980s.
|archive-date = 2009-06-02
|archive-url = https://web.archive.org/web/20090602023455/http://www.ktuu.com/global/story.asp?s=7869569
|url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CNA&quot;&gt;{{cite web
|url = http://www.catholicnewsagency.com/new.php?n=11791
|title = Diocese of Fairbanks to file for bankruptcy
|accessdate = 2008-03-03
|last = Baldino
|first = Megan
|date = 2008-02-15
|work = CNA
|publisher = Catholic News Agency
|quote = The negotiations allegedly failed because one of the diocese's insurance carriers did not 'participate meaningfully.' ... Robert Hannon, chancellor and special assistant to Bishop Donald Kettler, said bankruptcy would provide a way for church assets to be distributed fairly among abuse victims.
|archive-date = 2009-02-12
|archive-url = https://web.archive.org/web/20090212221911/http://www.catholicnewsagency.com/new.php?n=11791
|url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;adn&quot;&gt;{{cite web
|url = http://www.adn.com/news/alaska/story/314475.html
|title = Fairbanks diocese will file for bankruptcy
|accessdate = 2008-03-03
|date = 2008-02-13
|work = [[The Anchorage Daily News]]
|publisher = [[The McClatchy Company]]
|archiveurl = https://archive.today/20130101192359/http://www.adn.com/news/alaska/story/314475.html
|archivedate = 2013-01-01
|quote = 
|url-status = live
}}&lt;/ref&gt;

;Archdiocese ng Boston
{{Main|Sexual abuse scandal in the Catholic archdiocese of Boston}}

Ang mga alegasyon ng maling pag-aasal na seksuwal ng mga pari ng [[Roman Catholic Archdiocese of Boston|Archdiocese of Boston]] at kasunod na mga pahayag ng pagtatakip ng arsobispo ng Boston na si [[Bernard Francis Law]] ay nalaman noong 2004 na nagtulak sa ibang mga Romano Katolio sa mga [[List of the Roman Catholic dioceses of the United States|diyoses United States]] upang imbestigahan ang mga katulad na sitwasyon. Ang pag-aasal ni Cardinal Law ay nagtulak sa isang pagsisiyasat publiko ng [[United States Conference of Catholic Bishops]] at ang mga hakbang na isinagawa sa nakaraan at mga kasalukuyang alegasyon ng maling seksuwal na gawain ng mga pari. Ang mga pangyayari sa Archdiocese ng Boston ay naging pambansang iskandalo sa Estados Unidos.

;Archdiocese ng Chicago
{{Main|Sexual abuse scandal in the Catholic archdiocese of Chicago}}

Si Daniel McCormack na umamin na isang seksuwal na nang-aabusong pari ay sinentensiyahan ng limang taon sa bilangguan sa pang-aabuso ng limang mga batang lalake(8-12 taon) noong 2001.&lt;ref name=&quot;SunTimes5years&quot;&gt;{{cite news
|url = http://www.suntimes.com/news/metro/452305,priest070207.article
|title = Priest gets 5 years for sex abuse
|agency = Associated Press
|authorlink = The Associated Press
|date = 2007-07-02
|work = Chicago Sun-Times
|publisher = Sun-Times News Group
|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070704233922/http://www.suntimes.com/news/metro/452305,priest070207.article
|archivedate = 2007-07-04
|quote = An independent auditor issued a litany of recommendations to overhaul the way the nation's third-largest archdiocese handles sex abuse complaints and Cardinal Francis George apologized for his actions—or lack thereof—about the rumors surrounding the Rev. Daniel McCormack. ... McCormack pleaded guilty to five counts of aggravated criminal sexual abuse for abusing five boys between the ages of 8 and 12 while he served as parish priest at St. Agatha Catholic Church.
|access-date = 2012-02-28
|url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;

; Diocese ng Crookston
Si Rev. Joseph Palanivel Jeyapaul ay sinampahan ng pang-momolestiya sa dalawang mga tinedyer na babae sa isang simbahang Katoliko sa [[Greenbush, Minnesota]]. Ang pang-aabuso ay nangyari noong 2004 at ang mga kaso ay isinampa noong 2006.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Stephen J. Lee|work=Grand Forks Herald|title=Former Greenbush Priest Charged with Sexual Assault|date=April 6, 2010|url=http://www.grandforksherald.com/event/article/id/156694/|access-date=Pebrero 28, 2012|archive-date=Septiyembre 27, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927005928/http://www.grandforksherald.com/event/article/id/156694/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Nang hindi humarap sa legal na parusa, si Jevapaul ay bumalik sa kanayang tahanang diyoses sa Ootacamund, India kung saan siya ngayon nagtatrabaho sa opisinang diyoses ng simbahan. Ang isang abogado sa [[Roseau County, Minnesota]] ay naghahangad na i extradite ang paring ito mula sa India sa isang kriminal na kaso na kinasasangkutan ng isa sa mga babaeng biktima.&lt;ref&gt;{{cite news|work=[[The New York Times]]|title=Priest Charged in US is Still Serving in India|date=April 6, 2010|url= http://www.nytimes.com/2010/04/06/world/europe/06church.html?ref=todayspaper|author=Laurie Goodstein}}&lt;/ref&gt;
Ang arsobispo ng Madras, India ay nakiusap kay Jeyapaul na bumalik sa US upang harapin ang mga kasong ito.&lt;ref&gt;{{cite news|work=Times of India|date=April 6, 2010|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-06/india/28139754_1_diocese-jeyapaul-sexual-abuse|title=Archbishop asks Jeyapaul to go face probe in US|access-date=2012-02-28|archive-date=2012-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120925063610/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-06/india/28139754_1_diocese-jeyapaul-sexual-abuse|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Sinabi ni Jevapaul na hindi niya lalabanan ang ekstradisyon kung hinahangad ito ng US.&lt;ref&gt;{{cite news|agency=Associated Press|title=Priest Accused of US Abuse Won’t Fight Extradition|url=http://newszine.jou.ufl.edu/world/1499/priest-accused-of-us-abuse-wont-fight-extradition|date=April 6, 2010|access-date=Pebrero 28, 2012|archive-date=Agosto 23, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110823061526/http://newszine.jou.ufl.edu/world/1499/priest-accused-of-us-abuse-wont-fight-extradition|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

;Diocese ng Davenport
{{Main|Sexual abuse scandal in Davenport diocese}}
Noong 10 Oktubre 2006, ang [[Roman Catholic Diocese of Davenport|Diocese of Davenport]] ay nagsamapa ng proteksiyong [[Chapter 11]] [[bankruptcy]].&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.cbsnews.com/stories/2006/10/10/national/main2079538.shtml?source=RSSattr=U.S._2079538 | work=CBS News | title=Iowa Diocese Files For Bankruptcy | date=October 10, 2006}}&lt;/ref&gt;

;Archdiocese ng Denver
Noong Hulyo 2008, ang  [[Roman Catholic Archdiocese of Denver|Archdiocese of Denver]] ay nagbayad ng kasunduang $5.5 million sa 18 mga nag-akusa ng pang-aabusong seksuwal na ginawa ng dalawang pari sa pagitan ng 1954 at 1981.&lt;ref&gt;[http://www.bishop-accountability.org/news2008/07_08/2008_07_01_CatholicNewsAgency_ArchdioceseOf.htm Archdiocese of Denver Settles Majority of Sex Abuse Claims for $5.5 Million]&lt;/ref&gt;

;Archdiocese ng Dubuque
{{Main|Sexual abuse scandal in Dubuque archdiocese}}
Nong 2006, ang Archdiocese pumayag sa isang kasunduan sa ilang mga akusasyon ng pang-aabusong seksuwal at ang arsobispo ay personal na humingi ng tawad.&lt;ref&gt;[http://www.lawyersandsettlements.com/settlements/07558/dubuque-archdiocese.html Settlements and Verdicts]&lt;/ref&gt;

;Diocese ng Fall River
{{Main|Sexual abuse scandal in Fall River diocese}}
Si Fr. [[James Porter (Catholic priest)|James Porter]] ay isang paring Katoliko na hinatulad ng pang-momolestiya sa 28 mga bata.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.boston.com/2004-04-13/news/29199362_1_altar-boys-james-porter-defrocked-priest|title=Victims testify of Porter assaults|agency=Associated Press|work=[[The Boston Globe]]|date=April 13, 2004|access-date=2012-02-28|archive-date=2011-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110807055032/http://articles.boston.com/2004-04-13/news/29199362_1_altar-boys-james-porter-defrocked-priest|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Siya ay umamin sa pang-aabusong seksuwal sa hindi bababa sa 100 mga bata na parehong babae at lalake sa loob ng 30 taon magmula 1960s.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.msnbc.msn.com/id/6955607 |title=Pedophile priest James Porter dies at 70 |agency=Associated Press|work=MSNBC.com|date=2005-02-11}}&lt;/ref&gt; Si Obispo [[Sean O'Malley]] ay pumayag sa kasunduan sa mga 101 na akusasyon ng pang-aabuso at nagpasimula ng patakarang kawalang pagpayag laban sa mga pang-aabusong seksuwal.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.boston.com/globe/spotlight/abuse/stories3/090402_bishop.htm |title=Fall River bishop to head Fla. diocese|author=Brian MacQuarrie|date=2002-09-04|work=The Boston Globe}}&lt;/ref&gt;

;Diocese ng Honolulu
{{Main|Sexual abuse scandal in Honolulu diocese}}
Si Reverend [[Joseph Bukoski, III]], SS.CC., [[Honolulu, Hawaii]] na isang kasapi ng [[Congregation of the Sacred Hearts of Jesus and Mary]] ay canonical na inalis noong 2003 bilang pastor ng [[Maria Lanakila Catholic Church]] sa [[Lahaina]] ng obispong si [[Francis X. DiLorenzo]] dahil sa mga alegasyon kaugnay ng mga hindi angkop na gawaing seksuwal na nangyari mga 30 taon ang nakalilipas. Si Fr. Bukoski ay nag-isyu ng isinulat na paghingi ng tawad sa biktima noong 12 Nobyembre 2005.

Si Reverend Mr. [[James &quot;Ron&quot; Gonsalves]], [[Wailuku, Hawaii]] na administrador ng  Saint Ann Roman Catholic Church sa Waihee, Maui ay sumamon ng guilty(may sala) noong 17 Mayo 2006 sa ilang mga bilang ng pag-atakeng seksuwal sa isang 12 taong gulang na lalake.

;Archdiocese mg Los Angeles
{{Main|Sexual abuse scandal in the Catholic archdiocese of Los Angeles}}
Ang [[Roman Catholic Archdiocese of Los Angeles|Archdiocese of Los Angeles]] ay pumayag na magbayag ng 60 milyong dolyar upang aregluhin ang 45 dema na hinaharap nito sa 450 mga nakabinbing kaso. Ayon sa [[Associated Press]], ang 22 mga pari ay sangkot sa areglo ng mga kaso na bumabalik pa sa 1930s.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/6200882.stm LA diocese settles abuse claims] 1 December 2006&lt;/ref&gt; Ang 20 milyong dolyar sa mga ito ay binayaran ng mga insurer ng archdiocese. Ang pangunahing opisinang administratibo ng archdiocese ay ibebente upang sagutin ang gastos ng mga ito at mga hinaharap pang demanda. Ang archdiocesese ay makikipag-areglo sa mga 500 kaso para sa $600 milyon.&lt;ref&gt;[http://news.yahoo.com/s/ap/20070714/ap_on_re_us/church_abuse;_ylt=A0WTUcnRXZlGpC8BMyKs0NUE LA church to pay $600M for clergy abuse]{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} July 14, 2007&lt;/ref&gt;

;Diocese ng Memphis
Ang [[Roman Catholic Diocese of Memphis|Diocese of Memphis]] ay nakipag-areglo sa kasunduang $2 milyon sa isang lalake na inabuso bilang bata ni  Father Juan Carlos Duran na isang pari na may kasaysayan ng maling seksuwal na pag-aasal sa mga kabataan sa St. Louis, [[Panama]], at [[Bolivia]].&lt;ref&gt;[http://www.commercialappeal.com/news/2010/apr/08/troubled-traveler-abusive-priest-reassigned-than/ Church Secrets: Abusive Memphis priest reassigned rather than reined in » The Commercial Appeal]&lt;/ref&gt;

;Archdiocese of Miami
{{Main|Sexual abuse scandal in Miami archdiocese}}
Since 1966, the [[Roman Catholic Archdiocese of Miami|Archdiocese of Miami]] Insurance Programs have paid $26.1 million in settlement, legal, and counseling costs associated with sexual misconduct allegations made by minors involving priests, laity and religious brothers and sisters.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.miamiarch.org/ip.asp?op=F140000&amp;lg=E |title=The Archdiocese of Miami |access-date=2012-02-28 |archive-date=2012-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329051334/http://www.miamiarch.org/ip.asp?op=F140000&amp;lg=E |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

;Archdiocese ng Milwaukee
{{Main|Sexual abuse scandal in Catholic archdiocese of Milwaukee}}
Ang isang 2003 ulat ng pang-aabusong seksuwal ng mga menor de edad ng mga pari ng Archdiocese of Milwaukee ay naghayag ng alegasyon ng seksuwal na pang-aabuso ng mga menor de edad laban sa inordinahang 58 na tao. Noong mga simula nang 2009, ang Archdiocese of Milwaukee ay gumastos ng mga $26.5 milyon bilang kabayaran sa mga abogado at areglo. Sa ilalim ni arsobispo [[Timothy Dolan]], ang archdiocese ay nakaiwas sa [[bankruptcy]] mula sa mga demanda.&lt;ref name=bohn&gt;{{cite news|date=2009-02-26|work=[[TIME Magazine]]|title=New York City Archbishop Timothy Dolan|url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1881861,00.html|last=Bohn|first=Lauren E.|access-date=2012-02-28|archive-date=2009-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20090301050204/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1881861,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Ang isang paring taga Wisconsin na si Rev. Lawrence C Murphy na nagturo sa dating St. John School for the Deaf sa [[Milwaukee]] suburb ng [[St. Francis, Wisconsin]] mula 1950 hanggang 1974 ay sinasabing nang-molestiya ng higit sa 200 mga batang lalakeng bingi. Ang ilang mga obispo sa Estados Unidos ay nagbabala sa Vatican ng pagkabigo na gumawa ng aksiyon sa bagay na ikahihiya ng simbahan. Si Murphy ay inilipat ng arsobispo sa panahong ito na si [[Archbishop]] William E Cousins sa [[Superior, Wisconsin]] kung saan kanyang ginugol ang pagtatrabaho para mga bata sa mga parokya, paaralan at sentrong kulungan ng mga kabataan. Siya ay namatay noong 1998. Simula 2010, may mga nakabinbing demanda laban sa Archdiocese of Milwaukee sa kaso.&lt;ref&gt;''New York Times'', [http://www.nytimes.com/2010/03/25/world/europe/25vatican.html?hp &quot;Vatican Decline to Defrock US Priest Who Abused Boys,&quot;] March 25, 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Milwaukee Journal Sentinel'', [http://www.jsonline.com/features/religion/89121802.html &quot;Man recounts abuse by priests, says pope should be held accountable,&quot;] March 25, 2010.&lt;/ref&gt;

;Diocese ng Oakland
Noong 1981, ang dating Rev. Stephen Kiesle ay hinatulan sa pagtatali at pang-momolestiya ng dalawang mga batang lalake sa rektorya ng simbahan sa California.&lt;ref&gt;[http://www.bishopaccountability.org/assign/Kiesle_Stephen.htm &quot;Rev. Stephen Kiesle — Assignment Record&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120331161548/http://www.bishopaccountability.org/assign/Kiesle_Stephen.htm |date=2012-03-31 }}, ''BishopAccountability.org''&lt;/ref&gt; Mula 1981 hanggang 1985, ang obispong si [[John Stephen Cummins]] na nangangasiwa kay  Kiesle ay nakipag-ugnayan sa Vatican upang alisin ito sa pagkapari. Ang kardinal sa panahong ito na ngayon ay ang papa ng Katoliko na si [[Joseph Ratzinger]] o [[Pope Benedict XVI]] ay tumugon sa sulat na ang kaso ay nangangailangan pa ng maraming panahon dahil s &quot;necessary to consider the good of the Universal Church&quot; at &quot;the detriment that granting the dispensation&quot; ay maaaring magpagalit sa mga mananamapalatay. Noong 1987, inalis sa pagkapari si Kiesle ng Vatican. Ang sulat na ito ni Ratzinger ay malawak na itinuturing na ebidensiya ng papel ni Ratzinger sa pagharang sa pag-aalis ng mga paring pedophile.&lt;ref&gt;[http://www.vcstar.com/news/2010/apr/10/ap-news-in-brief/ &quot;Future Pope Stalled Pedophilia Case&quot;], Associated Press, April 10, 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hollyfield, Amy. [http://abclocal.go.com/kgo/story?section=news/local/east_bay&amp;id=7378672 &quot;Former Bishop sends letter to defrock Stephen Kiesle&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629035633/http://abclocal.go.com/kgo/story?section=news%2Flocal%2Feast_bay&amp;id=7378672 |date=2011-06-29 }}, ''[[KGO-TV]]'', San Francisco. Retrieved April 10, 2010.&lt;/ref&gt; Ang mga opisyal naman ng Vatican ay tumugon na ang interpretasyon ng sulat ay nakaslig sa maling pagbasa ng sulat na ang isyu ay hindi kung si Kiesle ay dapat alisin sa pagkapari ngunit siya ay dapat bigyan ng dispensasyon na kanyang hingi sa obligasyon ng kalinisang puri.&lt;ref&gt;Moynihan, Carolyn. [http://www.mercatornet.com/justb16/view/6986/ &quot;Vatican Speaks on Kiesle Case&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100504183316/http://www.mercatornet.com/justb16/view/6986/ |date=2010-05-04 }}, ''[[MercatorNet]]'', 12 April 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[John L. Allen, Jr.|Allen, John L.]] [http://ncronline.org/blogs/all-things-catholic/attack-ratzinger-italian-book-assesses-benedicts-papacy &quot;''Attack on Ratzinger'': Italian book assesses Benedict's papacy&quot;], ''[[National Catholic Reporter]]'', August 27, 2010.&lt;/ref&gt;

;Archdiocese ng Omaha

Sa kanyang panahon bilang obispo ng Helena, Montana, si Archbishop Elden Francis Curtiss ay pumiling muling itakda ang isang paring inakusahan ng pedophilia noong 1958 na kalaunan ay kanyang inamin na hindi niya angkop na sinuri ang personnel file ng inbidiwal na pinatutungkulan. Si Curtiss ay humarap sa parehong batikos noong 2011 tungkol sa isang paring inakusahan ng pagtingin ng poronograpiyang bata. Si Curitss ay inakusahan ng pagkabigo sa pagdadala ng kaso sa pansin ng mga autoridad at piniling ipadala ang pari sa pagpapayo at muling itakda ang pari na inalis ito sa pagtuturo sa highschool ngunit inilpat sa middle school.&lt;ref&gt;{{cite news | last1 = Egerton | first1 = Brooks | last2 = Dunklin | first2 = Reese | title = Bishops' record in cases of accused priests | work = [[Dallas Morning News]] | date = June 12, 2002 }}&lt;/ref&gt;

;Diocese ng Orange, California
{{Main|Sexual abuse scandal in the Catholic diocese of Orange}}
Noong 3 Enero 2005 Si [[Bishop]] [[Tod Brown]] ng [[Roman Catholic Diocese of Orange|Diocese of Orange]] ay humingi ng tawad sa 87 na sinasabing biktima ng pang-aabusong seksuwal at naghayag ng areglong  $100 milyon pagkatapos ng dalawang taon ng pamamagitan dito. 
;Diocese ng Palm Beach
{{Main|Sexual abuse scandal in the Catholic diocese of Palm Beach}}
Si Joseph Keith Symons ay nabitiw bilang ordinary noong 1998 pagkatapos umamin sa pangmomolestiya sa limang batang lalake habang nagsisilbi bilang isang pastor.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Palm Beach bishop admits sex abuse |url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-21021471.html |access-date=2012-02-28 |archive-date=2012-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025141342/http://www.highbeam.com/doc/1G1-21021471.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

;Diocese of Peoria
{{Main|Sexual abuse scandal in Peoria diocese}}
Si [[Coadjutor Bishop]] [[John J. Myers]] ng Peoria ay kabilang sa 2/3&amp;nbsp;ng mga umuupong obispo at umaasal na administrado ng diyoses na natagpaun ng ''[[Dallas Morning News]]'' na pumayag sa mga paring inakusahan ng pang-aabusong seksuwal na magpatuloy sa pagtatrabaho.&lt;ref name=&quot;dn-list&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.dallasnews.com/cgi-bin/bi/dallas/2002/priests.cgi | title = Special Reports: Catholic Bishops and Sex Abuse | last = Egerton | first = Brooke | author2 = Reese Dunklin | work = [[Dallas Morning News]] | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081014094338/http://www.dallasnews.com/cgi-bin/bi/dallas/2002/priests.cgi#myers | archivedate = 2008-10-14 | accessdate = 2008-11-26 | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

Noong 2005, si Rev. Francis Engels ay umaming may sala sa pang-momolestiya sa isang altar boy ng Peoria sa paglalakbay sa  Milwaukee noong simula nang 1980s.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.bishop-accountability.org/news2005_01_06/2005_06_03_Nunnally_PriestSentenced.htm | title = Priest Sentenced to 10 Years | first = Derrick | last = Nunnally | work = [[Milwaukee Journal Sentinel]] | location = [[Milwaukee, Wisconsin]] | date = 2005-06-03 | accessdate = 2008-11-26 }}&lt;/ref&gt;

;Archdiocese ng Philadelphia
{{Main|Sexual abuse scandal in the Catholic archdiocese of Philadelphia}}
Ayon sa 2005 imbestigasyon, habang nagsisilbi bilang assistant vicar para sa administrasyon noong 1996, si Obispo Cistone ay sangkot sa pagpapatahimik sa isang madre na nagtangkang alertuhin ang mga parokyano ng parokyang St. Gabriel tungkol sa pang-aabuso ng isang pari. Ayon sa isang ulat, may ilan pang ibang mga instansiya na si Cistone ay kasabwat sa pagtatakip ng mga bagay na ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.philadelphiadistrictattorney.com/images/Grand_Jury_Report.pdf |title=Archive copy |access-date=2012-02-28 |archive-date=2005-09-24 |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20050924185439/http://www.philadelphiadistrictattorney.com/images/Grand_Jury_Report.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Noong Pebrero 2011, si Monsignor William Lynn na dating sekretarya ng kaparian ng   Philadelphia Archdiocese ay kinasuhan ng pagpapanganib sa isang bata na naghudyat ng unang panahon na ang isang mataas na ranggong opisyal ay kinasuhan simula ng sumiklab ang mga iskandalo ng pang-aabusong seksuwal mga 10 taon bago nito.&lt;ref&gt;http://stellaraccretion.wordpress.com/2011/02/11/high-ranking-catholic-finally-charged-in-sex-abuse-scandal/&lt;/ref&gt; Lynn was found by a grand jury to have placed pedophiles in posts involving contact with children, which led directly to the sexual assault of two boys. Three priests and one teacher face rape charges.

;Diocese ng Phoenix
{{Main|Sexual abuse scandal in Phoenix diocese}}
Noong 21 Nobyembre 2005, si Monsignor [[Dale Fushek]] ng [[Roman Catholic Diocese of Phoenix|Diocese of Phoenix]] ay inaresto at kinasuhan ng 10 bilang ng kriminal na misdemeanor na may kaugnayan sa sinasabing seksuwal na pakikipag-ugnayan sa mga tinedyer at mga mga kabataan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.cnn.com/2005/LAW/11/21/priest.arrested.ap/index.html |access-date=2005-11-27 |archive-date=2005-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051127041943/http://www.cnn.com/2005/LAW/11/21/priest.arrested.ap/index.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

;Archdiocese ng Portland
{{Main|Sexual abuse scandal in Portland archdiocese}}
Ang [[Roman Catholic Archdiocese of Portland|Archdiocese of Portland]] ay nagsampa ng [[Chapter 11, Title 11, United States Code|Chapter 11 reorganization]] noong 6 Hulyo 2004, mga ilang oras bago ang [[paglilitis]] tungkol sa pang-aabuso ay magsimula. Ang Portland ang unang Catholic diocese na magsama ng bankruptcy. 
;Archdiocese ng  San Antonio
Si [[John Salazar (priest)|John Salazar]] ay sinentensiyahan ng habang buhay na pagkabilanggo sa pag-atakeng seksuwal sa isang 18 taong gulang na parokyano.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Stories published July 7, 2005Las Vegas Sun |url=http://www.lasvegassun.com/sunbin/stories/nat-gen/2005/jul/07/070708940.html |access-date=February 28, 2012 |archive-date=January 4, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060104171532/http://www.lasvegassun.com/sunbin/stories/nat-gen/2005/jul/07/070708940.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

;Diocese ng San Diego
{{Main|Sexual abuse scandal in San Diego diocese}}
Noong Pebreo 27, 2007, ang [[Roman Catholic Diocese of San Diego|Diocese of San Diego]] ay nagsama ng proteksiyong [[Chapter 11]] mga ilang oras bago ang una sa mga 150 demanda ay pakinggan.

;Diocese ng Savannah
{{Main|Sexual abuse scandal in the Catholic diocese of Savannah}}
Noong Oktubre 2009, ang diyoses ng Savannah ay nagbayad ng $4.24 milyon upang areguluhin ang isang demanda na nag-akusa na si Lessard ay pumayag sa isang paring nagngangalang Wayland Brown na magtrabaho sa diyoses nang malaman ni Lessard na si Brown ay isang serial na taga-molestiya ng bata na nagdudulot ng panganib sa mga bata.&lt;ref&gt;SavannahNow.com. [http://savannahnow.com/news/2009-10-29/diocese-pay-4m-abuse Diocese to pay $4M for abuse] October 29, 2009&lt;/ref&gt;

;Diocese ng Spokane
Sa illaim ng obispong si [[William S. Skylstad]], ang  [[Roman Catholic Diocese of Spokane|Diocese of Spokane]] ay naghayag ng bankruptcy noong Disyembre 2004. Bilang bahagi ng bankruptcy, ang diyoses ay pumayag na magbayag ng hindi bababa sa $48 milyon bilang kompensasyon. Ang kabayarang ito ay dapat ayunan ng mga biktima bago at isang hukom bago ito gawin. Ayon sa federal bankruptcy judge na si Gregg W. Zive, ang pera sa pag-aareglo ay magmula sa mga kompanya ng insurance, pagbebente ng ari arian ng simabahan at kontribusyon mula sa mga grupong katoliko at mga parokyano ng diyoses.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/6232947.stm | work=BBC News | title=US Church offers abuse settlement | date=January 5, 2007 | accessdate=May 22, 2010}}&lt;/ref&gt;

;Diocese ng Stockton
{{Main|Sexual abuse scandal in Stockton diocese}}
Si Fr. [[Oliver O'Grady]] ay nangmolestiya ng maraming bata sa  Stockton.&lt;ref name=iron&gt;{{cite book  | last =Berg  | first =Amy J.  | title =Deliver Us From Evil | publisher =[[Lions Gate Entertainment]]  | year =2006  | location =  | pages =  | isbn =}}&lt;/ref&gt; Ang 2006 dokumentaryong ''[[Deliver Us From Evil (2006 film)|Deliver Us From Evil]]'' ay batay sa mga aksusasyon na ang obispong si [[Roger Mahony]] ay may alam na si [[Oliver O'Grady]] ay isang aktibong pedophile.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Jesse |last=Hamlin |authorlink= |author2= |title=A former priest molested kids in California parishes.  Now he talks in a chilling documentary. |url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/10/25/DDGDQLUMCM1.DTL |work=San Francisco Chronicle |publisher= |date=2006-10-25 |accessdate=2008-03-09 |archive-date=2008-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080110223610/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/10/25/DDGDQLUMCM1.DTL |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

;Diocese ng Tucson
Ang [[Roman Catholic Diocese of Tucson|Diocese of Tucson]] ay nagsampa ng bankruptcy noong Setyembre 2004. Ito ay pumayag sa kasunduan sa mga nag-akusa na inaprubahan ng hukom noong 11 Hunyo 2005 na kinabibilangan ng reorganisasyon ng diyoses upang patuloy na maibalik ang areglong  $22.2 milyon.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kicanas cited as contender for Wis. post: Catholic blog says Tucson bishop a finalist for Milwaukee archbishop|last=Innes|first=Stephanie|work=McClatchy - Tribune Business News|date=27 Oct 2009}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Mga eskandalong panrelihiyon]]
[[Kategorya:Mga eskandalong seksuwal]]
[[Kategorya:Pedopilya]]
[[Kategorya:Katolisismo]]</text>
      <sha1>p8i4ju9j1ayugrqzfvz0bwwc06554dk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Malaswang usapan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183721</id>
    <revision>
      <id>2212333</id>
      <parentid>2196851</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T19:25:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2197" sha1="00ewkslnsxe666897rrent171kcacs3" xml:space="preserve">Ang '''malaswang usapan''' ay isang pamamaraan ng paggamit ng mga salitang nakakalikha ng mga malilinaw na imahe at ito'y nakakapagpatindi ng seksuwal na kasiyahan tuwing o bago ang [[pagtatalik]]. Kadalasan, ito'y bahagi ng [[laro bago magtalik]].

Ang mga pamamaraang gaya ng seksuwal na paglalarawan, [[katatawanang seksuwal]], seksuwal na utos at bastos na mga salita ay kabilang sa malalaswang usapan. Maaari itong ibulong sa tainga ng kasintahan, o sa telepono, o sa mensaheng ipinadadala gamit ang cell phone.

Kapag ang magkarelasyon ay malayo sa isa’t-isa at imposibleng magkaroon ng pagkakataon upang sila’y makapagtalik o magkaroon ng kahit anong pisikal na paglalapit, ang malalaswang usapan ay maaaring maging importanteng aspeto ng [[Cybersex|birtwal na pagtatalik]], partikular na ang pagtatalik gamit ang telepono o ang internet.

Ang malaswang usapan ay natural na mas higit na sekswal kaysa sa usapan pagkatapos ng pagtatalik (pillow talks) kaya mas mainap na mauna ito bago ang aktwal na pagtatalik.

Ang pakikipag-usap tungkol sa seks kasama ang ka-''sex'' bago ang pagtatalik ay nakabubuti upang mas mapasarap at mas maging [[Ligtas na pagtatalik|ligtas ang pagtatalik]]&lt;ref name=safe&gt;{{cite web|url=http://www.smartersex.org/safe_sex/safe_sex.asp|title=In a list of 10 safe sex tips, communication is no. 1.|accessdate=2007-05-07|archive-date=2007-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20070519163813/http://www.smartersex.org/safe_sex/safe_sex.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ayon sa mga tagapagturo ng seks.

==Tingnan din==
*[[Erotolalia]]
*[[Pagtatalik na walang pagpapasok]]
*[[Off-color humor]]
*[[Obscene phone call]]

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga kawing na panlabas==
*[http://sexuality.about.com/od/talkingwithpartners/ht/dirtytalk.htm How to talk dirty at About:sexuality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170712173542/http://sexuality.about.com/od/talkingwithpartners/ht/dirtytalk.htm |date=2017-07-12 }}
*[https://web.archive.org/web/20100112072939/http://www.bbc.co.uk/health/conditions/mental_health/support_sexual.shtml Sexual communication at BBC Health]

{{sex}}

[[Mga Kategorya:Mga gawaing seksuwal]]

{{usbong|Seksuwalidad}}</text>
      <sha1>00ewkslnsxe666897rrent171kcacs3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>James Rosenquist</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184083</id>
    <revision>
      <id>2212242</id>
      <parentid>2210374</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T13:06:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9773" sha1="dhl8mi8u8ql5iagp877j5yvyawrnvfu" xml:space="preserve">{{Orphan|date=Disyembre 2013}}
{{Infobox Artist
| bgcolour      = #6495ED
| name          = James Rosenquist
| image         = James_rosenquist1.jpg
| imagesize     = 200px
| caption       = Larawan ni James Rosenquist sa kanyang studio sa  Aripeka, Florida noong 1988. Larawan ni Russ Blaise
| birthname     = 
| birthdate     = {{birth date and age |1933|11|29|}}
| birthplace    = [[Grand Forks, North Dakota|Grand Forks]], North Dakota
| deathdate     = 
| deathplace    = 
| nationality   = Amerikano
| field         = Pagpinta [[Printmaking]], Paglarawan
| training      = [[Minneapolis College of Art and Design]], [[University of Minnesota]], [[Art Students League of New York]]
| movement      = [[pop-art]]
| works         = 
| patrons       = 
| influenced by =
| influenced    =
| awards        = 
}}

Si '''James Rosenquist''' (ipinanganak 29 Nobyembre 1933) ay isang Amerikanong pintor at ang isa sa mga nanguna sa kilusan ng pop-sining.
==Pinanggalingan at Edukasyon==
Siya ay ipinanganak sa Grand Forks, North Dakota at lumaki bilang iisang anak. Ang kanyang mga magulang na sina Louis at Ruth Rosenquist, na may Suwekong pagpanaog, ay mga amateur na piloto. Noong bata pa siya, lipat sila ng lipat mula sa iba’t-ibang bayan upang maghanap ng trabaho hanggang sa permanente silang nanirahan sa Minneapolis. Ang kanyang ina, na noon ay isa ding pintor, ay hinihikayat ang kanyang anak na lalaki na magkaroon ng isang masining na interes. Sa junior high school, si Rosenquist ay nanalo ng isang maikling-kataga ng iskolarship upang mag-aral sa Minneapolis Paaralan ng Sining at pagkatapos ay nag-aral siya ng pagpipinta sa Unibersidad ng Minnesota noong 1952-1954. Noong 1955, sa edad na 21, siya ay inilipat sa New York City na nakaiskolarship pa rin upang magaral sa Ang Liga ng mga mag-aaral ng Sining..&lt;ref&gt;{{cite web | title= In the Studio: James Rosenquist| last=Kastner |first= Jeffrey |publisher=artinfo.com  | date= 22 Nobyembre 2007 | url=http://www.artinfo.com/news/story/25939/in-the-studio-james-rosenquist/ | accessdate=21 Abril 2008 }}&lt;/ref&gt;

==Trabaho==
===Kanyang Maagang mga Taon at Pop===
Mula 1957 hanggang 1960, nakuha niya ang kanyang pamumuhay bilang isang pintor ng paskilan. Ito ay perpektong pagsasana para sa isang pintor na sasabog papunta sa pop sining na tanawin. Maliksing inilapat ni Rosenquist ang pamamaraan ng “sign art” sa malakihang mga kuwadro na sinimulan niyang gawin noong 1960. Tulad ng iba pang mga pop artist, inangkop ni Rosenquist ang visual na wika ng adbertismo at popular na  kultura (na madalas nakakatawa, bulgar, at nakakapangilabot) sa konteksto ng pinong sining. Si Rosenquist ay nakakamit ng internasyonal na pagbubunyi noong 1965 dahil sa kuwadrado niyand iskaleng-silid na F-111.
Sinabi ni Rosenquist ang mga sumusunod tungkol sa kanyang paglahok sa kilusan ng Pop-sining: &quot;Sila (ang mga kritiko ng sining) ay tinatawag na akong Pop artist dahil gumagamit ako ng madaling makilalang imahe. Ang mga kritiko gustong ginugrupo ng sama-sama ang mga tao. Hindi ko natugunan si Andy Warhol hanggang 1964. Hindi ko talaga kilala sina Andy o Roy Lichtenstein ng mabuti. Hiwa-hiwalay kaming lumitaw.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.myartspace.com/blog/2008/04/art-space-talk-james-rosenquist.html &quot;Art Space Talk: James Rosenquist&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121011160225/http://www.myartspace.com/blog/2008/04/art-space-talk-james-rosenquist.html |date=2012-10-11 }}, ''Myartspace'', 4 Abril 2008. Retrieved 16 Mayo 2008.&lt;/ref&gt;

===May edad na trabaho===
Ang kanyang espesyalidad ay pagkuha ng pira-pirasong, nakapagtatakang deproporsyonadong mga imahe at pinagsasama-sama, pinapang-abot-abot, at pinaglalalagay sila sa mga katsa upang lumikha ng mga viswal na kuwento. Ito ay maaaring iwanan ang ilang mga manonood na humihingal o di nama’y nalilito, kaya nagagawa niya na mapakita ang pinaka-pamilyar na mga bagay (tulad ng isang U-haul trailer, o ng isang kahon ng Oxydol sabong panglaba, atbp) sa higit na abstract at nagbubunsod na paraan.

===Kopya===
Karagdagan sa kuwadro, siya ay gumagawa ng isang malawak na ayos ng mga kopya, mga guhit at mga collage. Isa sa kanyang mga kopya, ang Alikabok ng Oras (1992), ay nabansagang ang pinakamalaking print sa mundo, na may pagsukat na humigit-kumulang na 7 x 35 na talampakan.
Noong 1994, siya ay lumikha ng print na ngalang “Tuklasinang  Graphics” para sa pagdiriwang ng isang programa ng Smithsonian na pang-edukasyon na nagdedetalye sa proseso ng paggawa ng mga prints. Ang mga nalikom na suporta ay napunta sa Smithsonian Associates' pangkultura at pang-edukasyon na programa, at isang orihinal na lithograph ay patuloy pa ring nakasabit sa eksibisyon sa Smithsonian Art Collectors Program na Graphic Eloquence sa sentro ng S. Dillon ng Ripley Center sa Pambansang Mall.

==Mga Parangal==
Si Rosenquist ay nakatanggap ng maraming parangal, kabilang ang pagpili sakanya bilang &quot;Sining Sa America: Kabataang Talento USA&quot; noong 1963, ang pag-aapoint sakanya ng anim na taon na termino sa Lupon ng konsehong Nasyonal ng mga Sining noong 1978, at ang  pagtanggap ng Golden Plate Award mula sa Amerikanong Academy ng Achievement noong 1988. Noong 2002, ang Cristobal Gabarrón Fundación ay binigay sa kanya ang taunang internasyonal na award para sa sining sa pagkilala ng kanyang mga dakilang kontribusyon sa unibersal na kultura.

Mula noong kanyang unang maagang mga retrospektibo sa kanyang trabaho noong 1972 na inorganisa ng Whitney Museum ng Amerikanong Sining, New York City at ng Wallraf-Richartz Museum, Cologne, siya ay naging paksa ng ilang mga gallery at mga eksibisyon sa museo, parehong sa Estados Unidos at sa ibang bansa. Sa Solomon R. Guggenheim Museum nakaayos ang kanyang isang buong retrospektibo ng kanyang trabaho noong 2003 na naglakbay sa iba’t-ibang basa, at naayos sa pamamagitan ng mga Kurators na si Walter Hopps at Sarah Bancroft. 
&lt;ref&gt;Stevens, Mark, ''New York Magazine'' (20 Oktubre 2003). [http://nymag.com/nymetro/arts/art/reviews/n_9376/ King of Pop]&lt;/ref&gt;

Si Rosenquist ay patuloy na gumagawa ng malakihang mga komisyon, kabilang ang mga kamakailan-lamang na tatlong-kuwadrong suite na Ang Manlalangoy sa Econo-abu-abo (1997-1998) para sa Deutsche Guggenheim, Berlin, Alemanya, at isang kuwadrong pinlano para sa kisame ng Palais de Chaillot sa Paris, Pransiya. Ang kanyang trabaho ay patuloy na dumedebelop sa kapanapanabik na mga paraan at nagsisilbi bilang isang patuloy na impluwensiya sa mas batang henerasyon ng mga artist. Isang tala ng interes ay ang F-111 ay nabanggit sa isang kabanata ng Polaroids mula sa mga Patay sa pamamagitan ni Douglas Coupland..

== Personal ==
Sa 25 Abril 2009, nagkaroon ng isang sunog sa Hernando County, Florida, kung saan si Rosenquist ay nanirahan ng mga 30 taon. Nasunog ang bahay ng artist, ang kanyang mga istudyo, at bodega. Ang lahat ng kanyang mga kuwadro na gawa na na naka-imbak sa kanyang bahay ay nawasak, kabilang ang sining para sa isang paparating na palabas.&lt;ref&gt;[http://www.miamiherald.com/living/story/1023391.html Miamiherald.com]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.nytimes.com/2009/04/28/arts/design/28arts-POPARTISTSWO_BRF.html?_r=1 | work=The New York Times | title=Pop Artist's Works Lost in Studio Fire | first=Dave | last=Itzkoff | date=28 Abril 2009 | accessdate=15 Oktubre 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.baynews9.com/article/news/2009/april/51991/Famous-artists-home-paintings-destroyed-in-brushfire Baynews9.com]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Gawa ==

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}

==External links==
* [http://www.jimrosenquist-artist.com/ Rosenquist's official site] (Requires [[Macromedia Flash]])
* {{MoMA artist|5021}}
* [http://www.apo442.com/folio/lightbox_1.htm Photographs of James Rosenquist by photographer Russ Blaise] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090417232607/http://www.apo442.com/folio/lightbox_1.htm |date=2009-04-17 }}
* [http://www.deutsche-bank-kunst.com/art/2003/14/e/4/147.php Interview with db artmag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061022213340/http://www.deutsche-bank-kunst.com/art/2003/14/e/4/147.php |date=2006-10-22 }}
* [http://www.popartmasters.com/toc.html#masters Pop Art Masters – James Rosenquist] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070515053109/http://www.popartmasters.com/toc.html#masters |date=2007-05-15 }}
* [http://www.artinfo.com/news/story/25939/in-the-studio-james-rosenquist In the Studio: James Rosenquist]
* [http://www.myartspace.com/blog/2008/04/art-space-talk-james-rosenquist.html Interview with Myartspace]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121011160225/http://www.myartspace.com/blog/2008/04/art-space-talk-james-rosenquist.html |date=2012-10-11 }}
* [http://www.jablonkagalerie.com Exhibition ''The Hole in the Center of Time'' with the latest works at Jablonka Galerie, Berlin]
* [https://residentassociates.org/ArtCollectors/gallery.aspx?index=615&amp;artwork=216142 Rosenquist's ''Discover Graphics'', the Smithsonian Art Collectors Program.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716052553/https://residentassociates.org/ArtCollectors/gallery.aspx?index=615&amp;artwork=216142 |date=2011-07-16 }}
* [http://www.nytimes.com/2009/10/28/books/28zero.html?hpw Rosenquist Writ Large, by Himself, Dwight Garner, The New York Times, 27 Oktubre 2009]

{{BD|1933|LIVING|Rosenquist, James}}

{{Persondata &lt;!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --&gt;
| NAME              =Rosenquist, James
| ALTERNATIVE NAMES =
| SHORT DESCRIPTION = American artist
| DATE OF BIRTH     =29 Nobyembre 1933
| PLACE OF BIRTH    =[[Grand Forks, North Dakota|Grand Forks]], North Dakota
| DATE OF DEATH     =
| PLACE OF DEATH    =
}}
[[Kategorya:Mga pintor mula sa Estados Unidos]]</text>
      <sha1>dhl8mi8u8ql5iagp877j5yvyawrnvfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Panghimagas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199025</id>
    <revision>
      <id>2212425</id>
      <parentid>2084705</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T07:04:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3308" sha1="55ef0fd7104ebe5dj5t82rs7srecxpg" xml:space="preserve">{{other uses|Minatamis}}
{{Infobox food
| name             = Panghimagas
| image            = Talaksan:4 in 1 Dessert.jpg
| caption          = Apat na uri ng panghimagas (mula kaliwa paikot sa kanan): {{lang|en|Black Forest cake}}, [[Crema de Mangga|krema de mangga]], durog na {{lang|en|cookies}} at ensaladang prutas
| alternate_name   =
| place_of_origin          =
| region           =
| creator          =
| course           =
| type             = Matamis
| served           =
| main_ingredient  =
| variations       = Samu't sari ([[kakanin]], [[galyetas]], [[keyk]], [[sorbetes]], [[pastelerya]], [[prutas]] atbp.)
| calories         =
| other            =
}}

Ang '''panghimagas''', '''matamis''', o '''minatamis''' ({{lang-fr|dessert}}, {{lang-es|postre}}) ay karaniwang matamis na putahe na nagtatapos sa pagkain ng [[pananghalian]] o ng [[hapunan]]. Ang pagkain na bumubuo sa putahe o kurso ay kinabibilangan ng, ngunit hindi hanggang dito lamang, ng mga pagkain matatamis. Mayroong isang malawak na kasamu't sarian ng mga panghimagas na maaaring kabilangan ng mga [[keyk]] (mamon), mga [[cookie]], mga [[biskuwit]], mga [[pastelerya]], mga [[leche flan]], mga [[sorbetes]], mga [[pastel]] ([[empanada]]), mga [[puding]] at mga [[kendi]].&lt;ref name=&quot;LesDesserts&quot;&gt;{{cite book|last1=Teyras|first1=Emmanuelle|last2=Clément|first2=Marie Christine|title=Le chocolat et les desserts : 22 recettes d'enfants|year=2017|publisher=Mila éditions|isbn=978-2840069485}}&lt;/ref&gt; Ang mga [[prutas]] ay karaniwan ding natatagpuan sa mga putahe ng panghimagas dahil sa likas na katamisan ng mga ito. 

Maraming mga kultura ang mayroong pansarili nilang mga kakaibang anyo ng kahalintulad na mga panghimagas sa buong mundo, katulad ng sa [[Rusya]] na ang maraming mga pagkaing [[pang-agahan]] na katulad ng [[blint]], [[oladi]], at [[syrniki]] ay maaaring isilbi na mayroong [[pulut-pukyutan]] at [[halea]] upang maging mga panghimagas. Ang hindi mahigpit na kahulugan ng &quot;putaheng panghimagas&quot; ay maaaring ilapat sa maraming mga pagkain.&lt;ref name=&quot;History of Desserts&quot;&gt;{{cite web|last=Delp|first=Valorie|title=History of Desserts|url=http://gourmet.lovetoknow.com/History_of_Desserts|work=Love to Know Gourmet|publisher=Love to Know Corp.|accessdate=18 Oktubre 2012}}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Sa ilang mga bansa, ang mga [[keso]] na katulad ng kesong [[Brie]] at prutas ay inihahain bilang panghimagas. Ang ilang mga panghimagas ay [[napapalamutian]] (nadedekorasyunan), katulad ng mga [[keyk na pangkaarawan]].&lt;ref name=&quot;Postres&quot;&gt;{{cite book|last=Carpio|first=M.J.|title=Postres Divinos: Clásicos y Modernos • Pasteles, Galletas, Masas, Petit Fours|year=2017|publisher=CreateSpace Independent Publishing Platform|isbn=978-1548540548}}&lt;/ref&gt; Ang iba naman ay payak, katulad ng puding o tsokolate. Maraming mga panghimagas ang hinuhurno (niluluto sa loob ng isang [[hurnuhan]]) and mayroon din namang ibang mga panghimagas na isinsilbing mayroong [[whipped cream|binating krema]] bilang pamatong. Kung minsan ang panghimagas ay tinatawag ding '''[[pamutat]]''' na may kahulugang &quot;panggilid na pagkain&quot; o &quot;pagkaing palamuti&quot; na kasama ng nakaplatong pangunahing pagkain o putahe.

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

{{usbong|Pagkain}}

[[Kategorya:Panghimagas| ]]</text>
      <sha1>55ef0fd7104ebe5dj5t82rs7srecxpg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mga lalawigan ng Polonya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201948</id>
    <revision>
      <id>2212344</id>
      <parentid>2170629</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T21:28:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8039" sha1="5w6in1apw45irn4h6rwssdnjigsk0na" xml:space="preserve">Sa [[Polonya]], ang '''lalawigan''', o kaya ang '''[[boybodato]]''' (mula sa ''voivodato'' ng [[Wikang Espanyol|Espanyol]]; {{lang-pl|województwo}}, {{lang-en|voivodeship}}), ay isa sa mga pinakamataas na dibisyong pampangasiwaan sa Polonya mula pa noong ika-14 siglo.  Batay sa mga repormang pampamahalaang lokal na ipinasa sa Polonya noong 1998 (at ipinatupad noong susunod na taon), kasalukuyang may 16 lalawigan sa Polonya, na nagpalit sa dating 49 lalawigan na umiral mula noong 1 Hulyo 1975.

Ipinangalan ang mga kasalukuyang lalawigan ng Polonya sa mga heograpikal at makasaysayang rehiyon ng bansa, na iba sa mga dating lalawigan na ipinangalan sa mga pinakamalaking lungsod na sinasakupan nito.

==Mapa at talaan ng mga lalawigan==

&lt;center&gt;
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;empty-cells:show; border-color:#f2f2f4; border-collapse:collapse; text-align:left;&quot; width=&quot;100%&quot; class=sortable
|+ [[File:Poland administrative division 1999 literki.png]]&lt;br&gt;&lt;big&gt;'''Mga lalawigan ng Polonya mula 1999'''&lt;/big&gt;
|- style=&quot;background:#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
! Daglat
! Sagisag
! Kodigo&lt;!-- [[TERYT|code]] --&gt;
! Plaka &lt;br&gt; ng kotse
! Lalawigan
! Kabisera
! Lawak&amp;nbsp;(km²)
! Populasyon&lt;br&gt; (31 Disyembre 2003)
! Populasyon&lt;br&gt; (30 Hunyo 2004)
|-
| align=&quot;center&quot;| DS
| align=&quot;center&quot;| [[File:POL woj dolnoslaskie COA 2009.svg|50px]]
| align=&quot;center&quot;| 02
| align=&quot;center&quot;| D
| [[Lalawigan ng Ibabang Silesya|Ibabang Silesya]] (''dolnośląskie'')
| [[Breslavia]]
| align=&quot;right&quot;| 19 947.76
| align=&quot;right&quot;| 2 898 313
| align=&quot;right&quot;| 2 895 729
|-
| align=&quot;center&quot;| KP
| align=&quot;center&quot;| [[File:POL województwo kujawsko-pomorskie COA.svg|50px]]
| align=&quot;center&quot;| 04
| align=&quot;center&quot;| C
| [[Lalawigan ng Kuyabya-Pomeranya|Kuyabya-Pomeranya]] (''kujawsko-pomorskie'')
| [[Bydgoszcz]]'''¹'''&lt;br&gt;[[Toruń]]'''²'''
| align=&quot;right&quot;| 17 969.72
| align=&quot;right&quot;| 2 068 142
| align=&quot;right&quot;| 2 067 548
|-
| align=&quot;center&quot;| LU
| align=&quot;center&quot;| [[File:POL województwo lubelskie COA.svg|50px]]
| align=&quot;center&quot;| 06
| align=&quot;center&quot;| L
| [[Lalawigan ng Lublin|Lublin]] (''lubelskie'')
| [[Lublin]]
| align=&quot;right&quot;| 25 114.48
| align=&quot;right&quot;| 2 191 172
| align=&quot;right&quot;| 2 187 918
|-
| align=&quot;center&quot;| LB
| align=&quot;center&quot;| [[File:POL województwo lubuskie COA.svg|50px]]
| align=&quot;center&quot;| 08
| align=&quot;center&quot;| F
| [[Lalawigan ng Lebus|Lubusz]] (''lubuskie'')
| [[Gorzów Wielkopolski]]'''¹'''&lt;br&gt;[[Zielona Góra]]'''²'''
| align=&quot;right&quot;| 13 984.44
| align=&quot;right&quot;| 1 008 786
| align=&quot;right&quot;| 1 009 177
|-
| align=&quot;center&quot;| LD
| align=&quot;center&quot;| [[File:POL województwo łódzkie COA.svg|50px]]
| align=&quot;center&quot;| 10
| align=&quot;center&quot;| E
| [[Lalawigan ng Łódź|Łódź]] (''łódzkie'')
| [[Łódź]]
| align=&quot;right&quot;| 18 219.11
| align=&quot;right&quot;| 2 597 094
| align=&quot;right&quot;| 2 592 568
|-
| align=&quot;center&quot;| MP
| align=&quot;center&quot;| [[File:POL województwo małopolskie COA.svg|50px]]
| align=&quot;center&quot;| 12
| align=&quot;center&quot;| K
| [[Lalawigan ng Munting Polonya|Munting Polonya]] (''małopolskie'')
| [[Cracovia]]
| align=&quot;right&quot;| 15 144.10
| align=&quot;right&quot;| 3 252 949
| align=&quot;right&quot;| 3 256 171
|-
| align=&quot;center&quot;| MZ
| align=&quot;center&quot;| [[File:POL województwo mazowieckie COA.svg|50px]]
| align=&quot;center&quot;| 14
| align=&quot;center&quot;| W
| [[Lalawigan ng Masobya|Masobya]] (''mazowieckie'')
| [[Varsovia]]
| align=&quot;right&quot;| 35 597.80
| align=&quot;right&quot;| 5 135 732
| align=&quot;right&quot;| 5 139 545
|-
| align=&quot;center&quot;| OP
| align=&quot;center&quot;| [[File:POL województwo opolskie COA.svg|50px]]
| align=&quot;center&quot;| 16
| align=&quot;center&quot;| O
| [[Lalawigan ng Opole|Opole]] (''opolskie'')
| [[Opole]]
| align=&quot;right&quot;| 9 412.47
| align=&quot;right&quot;| 1 055 667
| align=&quot;right&quot;| 1 053 723
|-
| align=&quot;center&quot;| PK
| align=&quot;center&quot;| [[File:POL województwo podkarpackie COA.svg|50px]]
| align=&quot;center&quot;| 18
| align=&quot;center&quot;| R
| [[Lalawigan ng Ibabang Carpatos|Ibabang Karpatos]] (''podkarpackie'')
| [[Rzeszów]]
| align=&quot;right&quot;| 17 926.28
| align=&quot;right&quot;| 2 097 248
| align=&quot;right&quot;| 2 097 325
|-
| align=&quot;center&quot;| PD
| align=&quot;center&quot;| [[File:POL województwo podlaskie COA.svg|50px]]
| align=&quot;center&quot;| 20
| align=&quot;center&quot;| B
| [[Lalawigan ng Podlakya|Podlakya]] (''podlaskie'')
| [[Białystok]]
| align=&quot;right&quot;| 20 179.58
| align=&quot;right&quot;| 1 205 117
| align=&quot;right&quot;| 1 204 036
|-
| align=&quot;center&quot;| PM
| align=&quot;center&quot;| [[File:POL województwo pomorskie COA.svg|50px]]
| align=&quot;center&quot;| 22
| align=&quot;center&quot;| G
| [[Lalawigan ng Pomeranya|Pomeranya]] (''pomorskie'')
| [[Gedan|Gdańsk]]
| align=&quot;right&quot;| 18 292.88
| align=&quot;right&quot;| 2 188 918
| align=&quot;right&quot;| 2 192 404
|-
| align=&quot;center&quot;| SL
| align=&quot;center&quot;| [[File:POL województwo śląskie COA incorrect.svg|50px]]
| align=&quot;center&quot;| 24
| align=&quot;center&quot;| S
| [[Lalawigan ng Silesya|Silesya]] (''śląskie'')
| [[Katowice]]
| align=&quot;right&quot;| 12 294.04
| align=&quot;right&quot;| 4 714 982
| align=&quot;right&quot;| 4 707 825
|-
| align=&quot;center&quot;| SW
| align=&quot;center&quot;| [[File:POL wojewodztwo świętokrzyskie COA.svg|50px]]
| align=&quot;center&quot;| 26
| align=&quot;center&quot;| T
| [[Lalawigan ng Banal na Krus|Banal na Krus]] (''świętokrzyskie'')
| [[Kielce]]
| align=&quot;right&quot;| 11 672.34
| align=&quot;right&quot;| 1 291 598
| align=&quot;right&quot;| 1 290 176
|-
| align=&quot;center&quot;| WM
| align=&quot;center&quot;| [[File:POL województwo warminsko-mazurskie COA.svg|50px]]
| align=&quot;center&quot;| 28
| align=&quot;center&quot;| N
| [[Lalawigan ng Barmiya-Masurya|Barmiya-Masurya]] (''warmińsko-mazurskie'')
| [[Olsztyn]]
| align=&quot;right&quot;| 24 202.95
| align=&quot;right&quot;| 1 428 885
| align=&quot;right&quot;| 1 428 385
|-
| align=&quot;center&quot;| WP
| align=&quot;center&quot;| [[File:POL województwo wielkopolskie COA.svg|50px]]
| align=&quot;center&quot;| 30
| align=&quot;center&quot;| P
| [[Lalawigan ng Dakilang Polonya|Dakilang Polonya]] (''wielkopolskie'')
| [[Posnania|Poznań]]
| align=&quot;right&quot;| 29 825.59
| align=&quot;right&quot;| 3 359 932
| align=&quot;right&quot;| 3 362 011
|-
| align=&quot;center&quot;| ZP
| align=&quot;center&quot;| [[File:POL województwo zachodniopomorskie COA.svg|50px]]
| align=&quot;center&quot;| 32
| align=&quot;center&quot;| Z
| [[Lalawigan ng Kanlurang Pomeranya|Kanlurang Pomeranya]] (''zachodniopomorskie'')
| [[Szczecin]]
| align=&quot;right&quot;| 22 901.48
| align=&quot;right&quot;| 1 696 073
| align=&quot;right&quot;| 1 695 708
|-
| colspan=9| &lt;small&gt; ('''¹'''){{spaced ndash}}luklukan ng boyboda (tagapamahala), ('''²'''){{spaced ndash}}luklukan ng tagapagbatas at tagapagpaganap&lt;/small&gt;
|-
|}
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;
&lt;/center&gt;
''Tingnan din:''
* ''[http://www.rzeczpospolita.pl/teksty/wydanie_040302/kraj_a_7-1.F.jpg Mapa ng mga rehiyon ng Polonya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050416171220/http://www.rzeczpospolita.pl/teksty/wydanie_040302/kraj_a_7-1.F.jpg |date=2005-04-16 }}''
* ''[http://www.gugik.gov.pl/komisja/english/pliki/podzial_administracyjny_polski_2006-eng.pdf Mga dibisyong pampangasiwaan ng Polonya (mula sa pahinarya ng Komisyon sa Pagsasapamantayan ng mga Pangalang Heograpikal sa Labas ng Polonya, sa Ingles)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060925042705/http://www.gugik.gov.pl/komisja/english/pliki/podzial_administracyjny_polski_2006-eng.pdf |date=2006-09-25 }}''
* ''[https://web.archive.org/web/20070311014555/http://www.gugik.gov.pl/komisja/english/pliki/polska_2006-podzial_administracyjny.jpg Opisyal na mapa mula sa Punong Tanggapan ng Heodesiya at Kartograpiya]

==Mga kawing panlabas==
* [http://regiony.poland.gov.pl/start_en.html Mga rehiyon ng Polonya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100726153541/http://regiony.poland.gov.pl/start_en.html |date=2010-07-26 }} (sa Ingles)
*[http://ksng.gugik.gov.pl/pliki/topon_inte.doc.pdf Mga Panuntunang Pampangalang-turing ng Polonya para sa mga Patnugot ng Mapa at Ibang mga Tagagamit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191124064818/http://ksng.gugik.gov.pl/pliki/topon_inte.doc.pdf |date=2019-11-24 }}, Punong Tanggapan ng Heodesiya at Kartograpiya, 2002 (sa Ingles)
* [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pl.html ''CIA World Factbook'' --&gt; &quot;Poland --&gt; Administrative divisions&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818041414/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pl.html |date=2019-08-18 }} (sa Ingles)

[[Kategorya:Poland]]</text>
      <sha1>5w6in1apw45irn4h6rwssdnjigsk0na</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bakemonogatari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>207305</id>
    <revision>
      <id>2212306</id>
      <parentid>1755706</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:11:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>まる子2026</username>
        <id>163159</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>2212306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1737" sha1="gphy53xe6kyrkpdvfcfufz5f2rol14j" xml:space="preserve">Ang {{Nihongo|'''''Bakemonogatari'''''|化物語}} ay isang [[magaang nobela]] na inilikha ni Nisio Isin at inilarawan ni Vofan. Inililimbag ito ng Kodansha. Ang palabas ay tungkol kay Koyomi Araragi, na pagkatapos atakihin ng isang bampira, ay tumutulong sa mga iba't ibang babae. Ang unang [[anime]] nito ay ipinalabas sa [[Hapon]] mula Hulyo 3, 2009 hanggang Setyembre 25, 2009,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bakemonogatari.com/onair/01.html|title=ひたぎクラブ|publisher=Shaft|language=Japanese|accessdate=Pebrero 9, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-04-24/nisioisin-bakemonogatari-light-novels-to-get-anime|title=NisiOisin's ''Bakemonogatari'' Light Novels to Get Anime|publisher=Anime News Network|date=Abril 4, 2008|accessdate=Pebrero 9, 2013}}&lt;/ref&gt; ngunit ang huling tatlong episodyo ay ipinalabas lang sa website ng [[Shaft]] mula Nobyembre 3, 2009 hanggang Hunyo 25, 2010.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-07-02/bakemonogatari-anime-promo-video-streamed|title=''Bakemonogatari'' Anime Promo Video Streamed|accessdate=Pebrero 9, 2013|publisher=Anime News Network}}&lt;/ref&gt;. Ang pangalawang anime, {{Nihongo|''Nisemonogatari''|偽物語}} ay inilabas sa Hapon mula Enero 7, 2012 hanggang Marso 17, 2012. Ang pangatlong anime, {{Nihongo|''Nekomonogatari (Kuro)''|猫物語 (黒)}} ay ipinalabas noon Disyembre 31, 2012.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2012-12-07/nekomonogatari-black-anime-promo-streamed|title=''Nekomonogatari (Black)'' Anime's Promo Streamed|publisher=Anime News Network|date=Disyembre 7, 2012|accessdate=Pebrero 9, 2013}}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Mga serye sa telebisyon mula sa Hapon]]</text>
      <sha1>gphy53xe6kyrkpdvfcfufz5f2rol14j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Osamu Shimomura</title>
    <ns>0</ns>
    <id>213656</id>
    <revision>
      <id>2212399</id>
      <parentid>2088955</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:46:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2501" sha1="3ad8wj8f4yozygasjg25zot0zxp729t" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
|name = 下村 脩 &lt;br/&gt;Shimomura Osamu
|image = Osamu Shimomura-press conference Dec 06th, 2008-2.jpg
|image_size =
|caption =
|birth_date = {{birth date|1928|8|27}}
|birth_place = [[Kyoto]], [[Japan]]
|death_date = {{wikidata|property|reference|P570}}
|death_place =
|residence =
|citizenship =
|nationality = [[Japan]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nndb.com/people/626/000173107/ |title=Osamu Shimomura |publisher=Nndb.com |date= |accessdate=2008-10-10}}&lt;/ref&gt;
|ethnicity =
|fields =
|workplaces = [[Princeton University]]&lt;br/&gt;[[Boston University School of Medicine]]&lt;br/&gt;[[Marine Biological Laboratory]]
|alma_mater = [[Nagasaki University]] &lt;br /&gt; [[Nagoya University]]
|doctoral_advisor =
|academic_advisors =
|doctoral_students =
|notable_students =
|known_for =
|author_abbrev_bot =
|author_abbrev_zoo =
|influences =
|influenced =
|awards = [[Nobel Prize in Chemistry]] (2008)
|religion =
|signature = &lt;!--(filename only)--&gt;
|footnotes =
}}
Si {{nihongo|'''Osamu Shimomura'''|下村 脩|Shimomura Osamu|ipinanganak noong Agosto 27, 1928}} ay isang [[Hapones]] na &lt;ref name=&quot;nobel&quot;&gt;[http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2008/press.html The Nobel Prize in Chemistry 2008]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012105533/http://www.asahi.com/national/update/1009/TKY200810090091.html |date=2008-10-12 }}([[Asahi Shimbun]]) He doesn't have an american nationality. Shimomura said &quot;I'm Japanese. I don't think I need to be an American.&quot;[http://translate.google.co.jp/translate?u=http%3A%2F%2Fwww.asahi.com%2Fnational%2Fupdate%2F1009%2FTKY200810090091.html&amp;hl=ja&amp;ie=UTF-8&amp;sl=ja&amp;tl=en Google translate]&lt;/ref&gt; na [[kimikang organiko|kimikong organiko]] at [[biologong marino]] at [[Professor Emeritus]] sa [[Marine Biological Laboratory]] (MBL) sa [[Woods Hole, Massachusetts]] at [[Boston University School of Medicine]]. Siya ay ginawaran ng [[Gantimpalang Nobel sa Kimika]] noong 2008 kasama nina [[Martin Chalfie]] at [[Roger Y. Tsien]] para sa pagkakatuklas at pagpapaunlad ng [[green fluorescent protein]] (GFP). &lt;ref&gt;{{cite web | title=The Nobel Prize in Chemistry 2008 | url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2008/press.html | publisher=The Official Web Site of the Nobel Foundation | accessdate=2008-11-04}}&lt;/ref&gt;
==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{Nobel Prize in Chemistry Laureates 2001-2025}}

{{BD|1928|2018|Shimomura, Osamu}}
[[Kategorya:Mga kimikong Hapones]]
[[Kategorya:Mga laureate ng Nobel sa kimika]]</text>
      <sha1>3ad8wj8f4yozygasjg25zot0zxp729t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Love Live!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214219</id>
    <revision>
      <id>2212303</id>
      <parentid>2135878</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:09:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>まる子2026</username>
        <id>163159</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>2212303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1854" sha1="43c2v3ssnuxusu0gn9qlkkdljqbajeu" xml:space="preserve">{{italic title}}
[[File:Love Live! Logo.png|thumb]]
Ang {{nihongo|'''''Love Live!'''''|ラブライブ!|Rabu Raibu!}} '''''School Idol Project''''' ay isang [[Hapon]] na proyektong multimedia na gawa ng ASCII Media Works, ''Dengeki G's Magazine'', Lantis at [[Sunrise (company)|Sunrise]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-05-29/dengeki-g-sunrise-love-live-project-revealed|title=''Dengeki G''{{'}}s, Sunrise's ''Love Live'' Project Revealed|publisher=Anime News Network|date=29 Mayo 2010|accessdate=2 Abril 2013|language=English}}&lt;/ref&gt; Nagsimula ito noong Agosto 2010 sa ''Dengeki G's Magazine'', at sumunod naman ang mga CD at isang [[manga]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://asciimw.jp/search/mode/item/cd/311734600000|title=ラブライブ!(1)|trans-title=Love Live! (1)|publisher=ASCII Media Works|accessdate=2 Abril 2013|language=Japanese|archive-date=16 Oktubre 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121016060721/http://asciimw.jp/search/mode/item/cd/311734600000|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Isang [[anime]] na gawa ng Sunrise at sa direksiyon ni Takahiko Kyōgoku ay ipinalabas sa Hapon mula Enero 6 hanggang 31 Marso 2013. Ang proyekto ay tungkol sa isang pangkat ng mga babaeng estudyante ng isang [[mataas na paaralan]] na naging mga idolo upang iligtas nila ang kanilang paaralan mula sa pagsara. Ang anime ay sabay na ipinalabas sa Amerika ng website na Crunchyroll.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2012-12-26/crunchyroll-to-stream-love-live-idol-anime|title=Crunchyroll to Stream ''Love Live!'' Idol Anime|publisher=Anime News Network|date=26 Disyembre 2012|accessdate=2 Abril 2013|language=English}}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Commonscat|Love Live!}}
{{Portada|Anime at Manga}}
{{reflist}}
[[Kategorya:Anime]]
[[Kategorya:Mga serye ng video game]]
[[Kategorya:Larong bidyo noong 2013]]</text>
      <sha1>43c2v3ssnuxusu0gn9qlkkdljqbajeu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mouse ng kompyuter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219098</id>
    <revision>
      <id>2212378</id>
      <parentid>2203133</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:43:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1980" sha1="kmdy3zmyb7nzmtr5k2rauc14rgfd3by" xml:space="preserve">{{unsourced|date=Pebrero 2026}}
{{ibanggamit|Mouse}}
[[Talaksan:3-Tasten-Maus Microsoft.jpg|thumb|Isang mouse.]]
Ang '''''mouse''''' (binibigkas na /maws/) ay ang karaniwang ginagamit na [[pointing device|panturong kasangkapan]] para sa mga [[kompyuter]]. Ang mouse ay bumubuo ng mga kaganapan sa [[operating system]] na kumakatawan sa mga galaw ng mouse sa display ng kompyuter at mga aksyon sa pag-click na ginagawa ng gumagamit. Bukod sa hardware ng mouse, ang mga ganitong event ay maaaring mabuo sa pamamagitan ng espesyal na software.[https://windows2048.com/The-Fastest-Mouse-Clicker-for-Windows/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260418012924/https://windows2048.com/The-Fastest-Mouse-Clicker-for-Windows/ |date=2026-04-18 }}

== Klase ayon sa mga ''button'' ==
# 1-button mouse, karaniwang makikita sa mga [[Apple Macintosh]] na kompyuter lang.{{cn}}
# 2-button mouse, makikita sa mga lumang [[Microsoft Windows]] na kompyuter, pero ngayon karamihan may 3-button.{{cn}}
# 3-button mouse, makikita sa mga [[UNIX]] at [[GNU/Linux]] na kompyuter.

== Klase ayon sa mga kabitan sa kompyuter ==
# Serial mouse. Ito ay isang lipas nang mouse na nakakonekta sa computer sa pamamagitan ng lumang serial port interface tulad ng COM1, COM2, atbp.
# PS/2 mouse. Ito ay isang bihirang interface ng mouse na matatagpuan sa mga lumang [[IBM]] PC computer (kasalukuyang wala sa stock).
# [[USB]] mouse. Ito ay isang moderno at malawakang ginagamit na interface ng mouse. Kadalasan, ang mouse ay may USB 2.0 cable. Ngunit maaari mong ipasok ang naturang mouse sa anumang USB port, kung ang pisikal na hugis at laki ay tumutugma sa isang slot sa iyong computer.

== Iba pang mga uri ng ''mouse'' ==
# Trackball mouse. Sa kasalukuyan, hindi ito ginagawa.
# Optical mouse. Halos anumang mouse sa merkado.

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga kawing panlabas==
{{English|Mouse (hardware)}}
{{Commons|Computer mouse}}

[[Kategorya:Mga bahagi ng kompyuter]]

{{Stub|Kompyuter}}</text>
      <sha1>kmdy3zmyb7nzmtr5k2rauc14rgfd3by</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maon Kurosaki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>221857</id>
    <revision>
      <id>2212309</id>
      <parentid>2093241</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:13:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>まる子2026</username>
        <id>163159</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>2212309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10541" sha1="d9zlj4m6qmxbullacmn9q39xiq1fpqm" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name                = Maon Kurosaki
| native_name         = 黒崎 真音
| native_name_lang    = ja
| image               = Kurosaki Maon at AX 2011.jpg
| landscape           = 
| caption             = Maon Kurosaki sa Anime Expo 2011 sa Los Angeles, California.
| background          = solo_singer
| birth_name          = 
| birth_place         =
| birth_date          = Enero 13
| genre               = J-rock
| occupation          = Mang-aawit
| years_active        = 2008–kasalukuyan
| label               = Geneon Universal Entertainment
| associated_acts     = Altima
| website             = [http://www.geneonuniversal.jp/rondorobe/music/maon/ Opisyal na website]
}}
Si {{Nihongo|'''Maon Kurosaki'''|黒崎 真音|Kurosaki Maon|ipinanganak noong Enero 13}} ay isang [[Hapon]]g manganganta galing sa [[Tokyo]]. Ang kanyang tatak ay Geneon Universal Entertainment. Inilibas niya ang kanyang unang album, ang ''H.O.T.D.'' noong Setyembre 2010, kung saan isinama ang mga kanta sa [[anime]] na ''Highschool of the Dead''. Ang dalawang single na sumunod, ang &quot;&quot;Magic∞World&quot; at &quot;Memories Last&quot;, ay ginamit sa anime na ''[[Toaru Majutsu no Index]]''. Sumali rin si Kurosaki sa LisAni 2010, at kumanta siya nang dalawang beses [[Anime Expo]] 2011 sa [[Los Angeles]], [[California]]. Kumanta rin siya sa Animelo 2011 at 2012.

==Karera==
Sinimulan ni Kurosaki ang kanyang karera sa bar na Dear Stage sa Akihabara, kung saan kumakanta siya simula Enero 2008.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://moejapan.jp/dearstage/diary/%E9%BB%92%E5%B4%8E%E7%9C%9F%E9%9F%B3/2008/01/19/%E3%81%BE%E3%81%8A%E3%82%93%E3%81%A7%E3%81%99%EF%BC%81.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120327164527/http://moejapan.jp/dearstage/diary/%E9%BB%92%E5%B4%8E%E7%9C%9F%E9%9F%B3/2008/01/19/%E3%81%BE%E3%81%8A%E3%82%93%E3%81%A7%E3%81%99%EF%BC%81.php|title=まおんです!|trans_title=Ako si Maon!|publisher=Dear Stage|date=Enero 19, 2008|archivedate=2012-03-27|accessdate=Hunyo 5, 2013|language=Hapon|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Napansin siya ng producer na si Akihiro Tomita, na naging producer niya noong nagsimula ang propesyonal na karera ni Kurosaki sa tatak na Geneon Universal Entertainment. Unang sinabi ni Kurosaki ang pagiging propesyonal niya noong Enero 2010.&lt;ref name=&quot;Amimate-interview&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.animate.tv/news/details.php?id=1299141245|title=新曲「メモリーズ・ラスト」をリリースする黒崎真音さんインタビュー|publisher=Animate|date=Marso 3, 2011|accessdate=Hulyo 5, 2013|language=Hapon|archive-date=Pebrero 27, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227022239/http://www.animate.tv/news/details.php?id=1299141245|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Bago nito, lumabas si Kurosaki bilang modelong gravure para sa pabalat ng nobela ni Yūsaku Kitano na ''Maid Load Reload'' na inilabas ng ASCII Media Works noong Abril 26, 2010 sa kanilang imprint na MediaWorks Bunko.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://moejapan.jp/dearstage/topic/2010/04/%E9%BB%92%E5%B4%8E%E7%9C%9F%E9%9F%B3%E8%A1%A8%E7%B4%99%EF%BC%81%E3%80%8C%E3%83%A1%E3%82%A4%E3%83%89%E3%83%BB%E3%83%AD%E3%83%BC%E3%83%89%E3%83%BB%E3%83%AA%E3%83%AD%E3%83%BC%E3%83%89%E3%80%8D4_26%E7%99%BA%E5%A3%B2%EF%BC%81.php|title=黒崎真音表紙!「メイド・ロード・リロード」4/26発売!|publisher=Dear Stage|accessdate=Hunyo 5, 2013|language=Hapon|archive-date=2011-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20111130182211/http://moejapan.jp/dearstage/topic/2010/04/%E9%BB%92%E5%B4%8E%E7%9C%9F%E9%9F%B3%E8%A1%A8%E7%B4%99%EF%BC%81%E3%80%8C%E3%83%A1%E3%82%A4%E3%83%89%E3%83%BB%E3%83%AD%E3%83%BC%E3%83%89%E3%83%BB%E3%83%AA%E3%83%AD%E3%83%BC%E3%83%89%E3%80%8D4_26%E7%99%BA%E5%A3%B2%EF%BC%81.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ameblo.jp/kurosakimaon/entry-10515774920.html|title=メイド・ロード・リロード|trans_title=Maid Road Reload|publisher=Ameblo|author=Kurosaki, Maon|date=Abril 23, 2010|accessdate=Hunyo 5, 2013|language=Hapon}}&lt;/ref&gt;

Ang unang album ni Kurosaki ay ang ''H.O.T.D.'' na inilabas noong Setyembre 22, 2010, kung saan isinama ang mga kantang ginamit sa anime na ''Highschool of the Dead''. Upang ipagunita ang paglabas ng album at ang pag-ere ng anime, kinanta niya ang mga kantang galing sa album isang beses kada linggo sa Dear Stage mula Hulyo 7 hanggang Setyembre 22, 2010. Isa pang kaganapan ang ginanap sa Animate sa [[Yokohama]] noong Oktubre 26, 2010. Si Kurosaki ang naging regular na host ng programang ''A&amp;G Artist Zone 2h'' mula noong Oktubre 7, 2010. Ang kanyang unang single, ang &quot;Magic∞World&quot;, ay inilabas noong Nobyembre 24, 2010,&lt;ref name=&quot;MW&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/520014/products/music/890341/1/|title=Magic∞World|publisher=Oricon|accessdate=Hunyo 5, 2013|language=Hapon}}&lt;/ref&gt; at kumanta siya sa Dear Stage noong araw na iyon upang ipagunita ang paglabas ng single. Ang kanyang pangalawang single, ang {{Nihongo|&quot;Memories Last&quot;|メモリーズ・ラスト}}, ay inilabas noong Marso 2, 2011.&lt;ref name=&quot;ML&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/520014/products/music/902024/1/|title=メモリーズ・ラスト|trans_title=Memories Last|publisher=Oricon|accessdate=Hunyo 5, 2013|language=Hapon}}&lt;/ref&gt; Ang &quot;Magic∞World&quot; at &quot;Memories Last&quot; ay parehong ginamit sa anime na ''[[Toaru Majutsu no Index]]''.

Ang unang konsyerto ni Kurosaki, &quot;Maon Kurosaki Live 2011 Spring: Memories First&quot;, ay ginanap sa Harajuku noong Marso 4-5, 2011. Una siyang lumabas sa [[Hilagang Amerika]] sa Anime Expo 2011 na ginanap sa [[Los Angeles]], [[California]], kung saan kumanta siya noong Hulyo 1 at 3.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ameblo.jp/kurosakimaon/day-20110705.html|title=AX!!!|publisher=Ameblo|author=Kurosaki, Maon|date=Hulyo 5, 2011|accessdate=Hunyo 5, 2013|language=Hapon|archive-date=Agosto 14, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110814055339/http://ameblo.jp/kurosakimaon/day-20110705.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2011-06-02/ax-to-host-singer-maon-kurosaki-orange-road-matsumoto|title=AX to Host Singer Maon Kurosaki, Orange Road's Matsumoto|publisher=Anime News Network|date=Hunyo 2, 2011|accessdate=Hunyo 5, 2013|language=Ingles}}&lt;/ref&gt; Inilabas niya ang mini-album na ''Goshiki Uta: Immortal Lovers'' noong Agosto 10, 2011, kung saan sinama ang mga kantang ginamit sa [[original video animation]] na ''Hakuōki Sekkaroku''. Unang lumabas siya sa Animelo Summer Live noong Agosto 28, 2011.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pc.animelo.jp/anisama/2011/rainbow/artist/#artist_B_kurosakimaon|title=黒崎真音|trans_title=Maon Kurosaki|publisher=Animelo Summer Live|accessdate=Hunyo 5, 2013|language=Hapon}}&lt;/ref&gt; Inilabas niya ang kanyang pangalawang album, ang ''Butterfly Effect'', noong Nobyembre 30, 2011.&lt;ref name=&quot;BE&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/520014/products/music/937486/1/|title=Butterfly Effect|publisher=Oricon|accessdate=Hulyo 5, 2013|language=Hapon}}&lt;/ref&gt;

Noong 2011, binuo ni Kurosaki ang bandang Altima kasama nina Mototaka &quot;Motsu&quot; Segawa ng bandang Move at Satoshi &quot;Sat&quot; Yaginuma ng bandang fripSide.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.whv-amusic.com/altima/contents/hp0010/index00010000.html|title=What's ALTIMA|publisher=Warner Home Video|accessdate=Hulyo 5, 2013|language=Hapon}}&lt;/ref&gt; Naglabas pa si Kurosaki ng tatlong single noong 2012; ang &quot;Hell:ium&quot; noong Mayo 9, ang {{Nihongo|&quot;Reimei&quot;|黎鳴}} noong Agosto 8, at ang &quot;Under / Shaft&quot; noong Oktubre 17. Ang &quot;Reimei&quot; ay ginamit sa anime na ''Hakuōki Reimeiroku'', habang ang &quot;Under / Shaft&quot; ay ginamit sa anime na ''Jormungand: Perfect Order''. Ang kanyang pangatlong album, ang ''Vertical Horizon'', ay inilabas noong Abril 10, 2013.

==Diskograpiya==
===Mga album===
{|class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
!rowspan=&quot;1&quot;| Taon
!rowspan=&quot;1&quot; width=&quot;350&quot;| Mga detalye
!colspan=&quot;1&quot;| Pinakamataas na Oricon&lt;br&gt; chart position
|-
| 2010
| align=&quot;left&quot;| ''H.O.T.D.''
*Released: Setyembre 22, 2010
*Label: Geneon &lt;small&gt;(GNCA-1260)&lt;/small&gt;
*Format: CD
| align=&quot;center&quot;| 25&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/520014/products/music/882584/1/|title=H.O.T.D.|publisher=Oricon|accessdate=Hunyo 5, 2013|language=Hapon}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 2011
| align=&quot;left&quot;| ''Goshiki Uta: Immortal Lovers''
*Released: Agosto 10, 2011
*Label: Geneon &lt;small&gt;(GNCA-1305)&lt;/small&gt;
*Format: CD
| align=&quot;center&quot;| 51&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/520014/products/music/919474/1/|title=五色詠－Immortal Lovers－|publisher=Oricon|accessdate=Setyembre 15, 2011|language=Hapon}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot;| ''Butterfly Effect''
*Released: Nobyembre 30, 2011
*Label: Geneon &lt;small&gt;(GNCA-1316, GNCA-1317)&lt;/small&gt;
*Format: CD, CD+DVD
| align=&quot;center&quot;| 43&lt;ref name=&quot;BE&quot;/&gt;
|-
| 2013
| align=&quot;left&quot;| ''Vertical Horizon''
*Released: Abril 10, 2013
*Label: Geneon &lt;small&gt;(GNCA-1353, GNCA-1354)&lt;/small&gt;
*Format: CD, CD+DVD
| align=&quot;center&quot;| 25&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/520014/products/music/1008535/1/|title=Vertical Horizon|publisher=Oricon|accessdate=Hunyo 5, 2013|language=Hapon}}&lt;/ref&gt;
|}

===Mga single===
{|class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
!rowspan=&quot;1&quot;| Taon
!rowspan=&quot;1&quot; width=&quot;300&quot;| Kanta
!colspan=&quot;1&quot;| Pinakamataas na Oricon&lt;br&gt; chart position
!rowspan=&quot;1&quot;| Album
|-
| 2010
| align=&quot;left&quot;| &quot;Magic∞World&quot;
| align=&quot;center&quot;| 20&lt;ref name=&quot;MW&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;2&quot;| ''Butterfly Effect''
|-
| 2011
| align=&quot;left&quot;| &quot;Memories Last&quot;
| align=&quot;center&quot;| 14&lt;ref name=&quot;ML&quot;/&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot;| 2012
| align=&quot;left&quot;| &quot;Hell:ium&quot;
| align=&quot;center&quot;| 61&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/520014/products/music/958810/1/|title=Hell:ium|publisher=Oricon|accessdate=Hunyo 5, 2013|language=Hapon}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;3&quot;| ''Vertical Horizon''
|-
| align=&quot;left&quot;| &quot;Reimei&quot;
| align=&quot;center&quot;| 40&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/520014/products/music/971656/1/|title=黎鳴-reimei-|trans_title=Reimei|publisher=Oricon|accessdate=Hunyo 5, 2013|language=Hapon}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot;| &quot;Under / Shaft&quot;
| align=&quot;center&quot;| 36&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/520014/products/music/986242/1/|title=Under / Shaft|publisher=Oricon|accessdate=Hunyo 5, 2013|language=Hapon}}&lt;/ref&gt;
|}

===Mga music video===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Year
!width=&quot;260&quot;|Kanta
!Direktor
|-
| 2010
| &quot;Magic∞World&quot;
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 2011
| &quot;Memories Last&quot;
|
|-
| &quot;Vanishing Point&quot;
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot;| 2012
| &quot;Hell:ium&quot;
|
|-
| &quot;Reimei&quot;
|
|-
| &quot;Under / Shaft&quot;
|
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Hapon]]</text>
      <sha1>d9zlj4m6qmxbullacmn9q39xiq1fpqm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kibo (ISS module)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>227060</id>
    <revision>
      <id>2212288</id>
      <parentid>2088747</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1074" sha1="rsxdloij0wt6mrgb5ed1v6q4csym32s" xml:space="preserve">[[File:きぼう Kibō.png|thumb|380 px|Japanese Experiment Module, ang larawan ay binago upang alisin ang truss at ibang mga module.]]
[[Image:Japanese Experiment Module Kibo.jpg|thumb|ISS JAXA JEM module]]
Ang '''Japanese Experiment Module''' (JEM) na kilala rin sa palayaw nitong {{nihongo|'''Kibo'''|きぼう|Kibō|Pag-asa}} ay isang module ng agham ng [[Hapon]] para sa [[International Space Station]] (ISS) na ginawa ng [[JAXA]]. Ito ang pinakamalaking isang IIS module. Ang unang dalawang mga bahagi ng module ay inilunsad sa mga misyong [[space shuttle]] na [[STS-123]] at [[STS-124]]. Ang ikatlo at huling mga bahagi nito ay inilusad sa were launched on [[STS-127]].&lt;ref&gt;Kamiya, Setsuko, &quot;[https://web.archive.org/web/20110727065533/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20090630i1.html Japan a low-key player in space race]&quot;, ''[[Japan Times]]'', 30 June 2009, p. 3.&lt;/ref&gt;
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{Japanese space program}}
{{ISS modules}}
[[Kategorya:Programang pangkalawakan ng Hapon]]
[[Kategorya:Mga bahagi ng International Space Station]]

{{stub}}</text>
      <sha1>rsxdloij0wt6mrgb5ed1v6q4csym32s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>227743</id>
    <revision>
      <id>2212338</id>
      <parentid>2094150</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T20:39:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2952" sha1="bug7i3tm87uhj8ot4qx66zsz6bdy74f" xml:space="preserve">[[Talaksan:F-15E Strike Eagle.jpg|300px|thumbnail]]
'''McDonnell Douglas''' (ngayon '''Boeing''') ng '''F-15E Strike Eagle''' ay isang lahat-ng-panahon multirole manlalaban, na nahango mula sa McDonnell Douglas F-15 Eagle. Ang F-15E ay dinisenyo sa 1980s para sa malayuan, high speed pagbabawal nang walang pag-asa sa pag-escort o electronic digma sasakyang panghimpapawid. Estados Unidos Air Force (USAF) ng F-15E Strike Eagles maaaring nakikilala mula sa iba pang Eagle US variant sa pamamagitan ng mas madidilim na magbalatkayo at Conformal fuel tank naka-mount sa kahabaan ng intakes engine.

Ang Strike Eagle ay naging ipamahagi para sa mga operasyon ng militar sa Iraq, Afghanistan, at Libya. Dinala sa panahon ng mga operasyon ng F-15E ay out malalim strike laban sa mga target na may mataas na halaga, lumaban air patrols, at pagbibigay malapit naka suporta para sa koalisyon hukbo. Ito ay nakakita rin ng pagkilos sa mga salungatan sa ibang pagkakataon at na-export sa maraming mga bansa.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{Refbegin}}
* {{Cite book|last=Clancy|first=Tom|title=Fighter Wing|year=1996|url=https://archive.org/details/fighterwingguide0000clan_a6q7|location=London|publisher=HarperCollins, 1995|isbn=0-00-255527-1|ref={{harvid|Clancy|1995}}}}
* Davies, Steve. ''Combat Legend, F-15 Eagle and Strike Eagle''. London: Airlife Publishing, 2002. ISBN 1-84037-377-6.
* Davies, Steve. ''Boeing F-15E Strike Eagle, All-Weather Attack Aircraft''. London: Airlife Publishing, 2003. ISBN 1-84037-378-4.
* Davies, Steve. ''F-15E Strike Eagle Units In Combat 1990–2005''. London: Osprey Publishing, 2005. ISBN 1-84176-909-6.
* Davies, Steve and Doug Dildy. ''F-15 Eagle Engaged: The World's Most Successful Jet Fighter''. Oxford, UK: Osprey Publishing, 2007. ISBN 1-84603-169-9.
* {{Cite book|last=Donald|first=David|chapter=F-15E Strike Eagle|title=[[World Airpower Journal]]|volume=21|year=|publisher=AIRtime Publishing, 1995}}
* Jenkins, Dennis R. ''McDonnell Douglas F-15 Eagle, Supreme Heavy-Weight Fighter''. Hinckley, UK: Midland Publishing, 1998. ISBN 1-85780-081-8.
* Rininger, Tyson. ''F-15 Eagle at War''.  St. Paul, Minnesota: Zenith Imprint, 2009. ISBN 0-7603-3350-5.
* Smallwood, William L. ''Strike Eagle: Flying the F-15E In The Gulf War.'' London: Brassey's, 1994. ISBN 978-1-57488-122-6.
{{Refend}}
==Ugnay Panlabas==
{{Commons category|F-15E Strike Eagle}}
* [https://web.archive.org/web/20121217074722/http://www.af.mil/information/factsheets/factsheet.asp?fsID=102 F-15E USAF fact sheet]
* [http://www.boeing.com/defense-space/military/f15/index.htm F-15E page] and [http://www.boeing.com/defense-space/military/f15/f-15k/index.html F-15K page on Boeing.com]
* [http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=2286 F-15E on USAF National Museum web site]
* [http://www.f-15e.info/ F-15E.info, a dedicated F-15E site]

[[Kategorya:Sasakyang panghimpapawid]]
[[Kategorya:Manlalaban sasakyang panghimpapawid]]</text>
      <sha1>bug7i3tm87uhj8ot4qx66zsz6bdy74f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lumad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>228282</id>
    <revision>
      <id>2212329</id>
      <parentid>2208457</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T18:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28324" sha1="jnfq7t9g7mzsnpjlj3bff2y7r6x1uze" xml:space="preserve">[[Talaksan:Bagobos,_Davao,_Mindanao_(1913).png|right|thumb| Ang mga Bagobo, isa sa mga Lumad, sa kanilang tradisyonal na kasuotan ({{Circa|1913}})]]
Ang '''Lumad''' ay isang katawagan para sa pangkat ng mga [[katutubo]] mula sa [[Pilipinas]] na pangunahing matatagpuan sa pulo ng [[Mindanao]]. Isang katawagang [[Mga wikang Bisaya|Bisaya]] ang &quot;lumad&quot; na nangangahulgang &quot;katutubo&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=LUMAD in Mindanao |url=https://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-cultural-heritagesch/historical-research/lumad-in-mindanao/#:~:text=LUMAD%20is%20a%20Bisayan%20term,down%20into%20distinct%20ethnic%20groups. |access-date=2025-02-18 |website=National Commission for Culture and the Arts |language=en-US |archive-date=2022-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816154322/https://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-cultural-heritagesch/historical-research/lumad-in-mindanao/#:~:text=LUMAD%20is%20a%20Bisayan%20term,down%20into%20distinct%20ethnic%20groups. |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Nangangahulugan din ito sa Bisaya bilang &quot;isinilang mula sa lupa&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NMA: Lumad – National Museum |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/exhibitions/anthropology/lumad/#:~:text=Lumad%20is%20a%20Visayan%20term,Contact%20Information |access-date=2025-02-18 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tupaz |first=Voltaire |date=2017-08-09 |title=INFOGRAPHIC: Who are the Lumad? |url=https://www.rappler.com/moveph/178181-infographic-lumad-indigenous-peoples/ |access-date=2025-02-18 |website=RAPPLER |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Ang katawagan ay pinaikli mula sa '''Katawhang Lumad''' na nanganghulugang &quot;Mga Katutubo&quot;.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |date=2021-03-20 |title=The IP struggle continues as NCIP red-tags and bans use of “Lumad,” the collective word for Mindanao IPs since the late 1970s |url=https://mindanews.com/top-stories/2021/03/the-ip-struggle-continues-as-ncip-red-tags-and-bans-use-of-lumad-the-collective-word-for-mindanao-ips-since-the-late-1970s/#gsc.tab=0 |access-date=2025-02-20 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Naging isa itong pampolitikang katawagan na unang naging tanyag nang ginagamit noong panahon ng pamumuno ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Ferdinand Marcos]] upang tukuyin ang mga katutubong hindi [[Mga Moro|Moro]] o hindi [[Kristiyano]] na nabiktima ng mga agresyon ng pag-unlad na naapekto sa kanilang [[lupaing ninuno]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Manager |first=Site |date=2017-02-28 |title=Wars of Extinction: The Lumad Killings in Mindanao, Philippines |url=https://kyotoreview.org/issue-21/lumad-killings-philippines/ |access-date=2025-02-18 |website=Kyoto Review of Southeast Asia |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=22 Marso 2023 |title=Arnold Alamon Highlights Lumad Identity, Resistance at the 3rd Consuelo J. Paz Lecture |url=https://linguistics.upd.edu.ph/news/arnold-alamon-highlights-lumad-identity-resistance-at-the-3rd-consuelo-j-paz-lecture/}}&lt;/ref&gt;

Noong Hunyo 26, 1986, pinagtibay ang katawagang Lumad ng karamihan sa mga [[Pangkat etniko|pangkat-etniko]] na delegado sa pagpulong ng ''Lumad Mindanao People's Federation'' (LMPF, o {{lit|Pederasyong Pambayan ng Lumad sa Mindanao}}){{efn|name=fn1}} sa Guadalupe Formation Center, Balindog, [[Kidapawan]], [[Cotabato (lalawigan)|Hilagang Cotabato]] (Cotabato na lamang ngayon).&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Rodil |first=Rudy B. |title=The Tri-People Relationship and the Peace Process in Mindanao |url=http://mindanao.com/kalinaw/dev/tri-people.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20040805041220/http://mindanao.com/kalinaw/dev/tri-people.htm |archive-date=5 Agosto 2004 |access-date=21 Oktubre 2017}}&lt;/ref&gt; Pumasok din ang katawagan sa [[Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao|Batas Republika Blg. 6734]] na pinirmahan nang noo'y Pangulong [[Corazon Aquino]]. Nasaad sa Artikulo XII Seksyon 8(2) na ang mga Lumad ay grupong iba sa mga pamayanang etniko mula sa [[Bangsamoro]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ulindang |first=Faina |title=Lumad in Mindanao |url=http://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-cultural-heritagesch/historical-research/lumad-in-mindanao/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507184615/https://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-cultural-heritagesch/historical-research/lumad-in-mindanao/ |archive-date=7 Mayo 2021 |access-date=2021-04-18 |website=National Commission for Culture and the Arts |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Bagaman, noong Marso 2, 2021, naglabas ang [[Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Mamamayan]] ng resolusyon na tinututulan ang paggamit ng katawagang &quot;lumad&quot; at inatasan ang lahat ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|tanggapan ng pamahalaan]] na iwasan ang paggamit ng &quot;lumad&quot; sa mga opisyal na [[dokumento]] at [[komunikasyon]].&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |title=Facebook |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=450824823022574&amp;set=a.211966096908449&amp;_rdc=1&amp;_rdr |access-date=2025-02-21 |website=Pahinang [[Facebook]] ng Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Mamamayan}}&lt;/ref&gt; Mariing namang binatikos ng ilang sektor ang resolusyon ng komisyon.

Kinabibilangan ng 17 [[Pangkat etniko|pangkat-etniko]] ang mga Lumad, at mayaman at malawak ang [[kalinangan]] ng mga Lumad na kinabibilangan ng mga [[wika]], [[ritwal]], [[sayaw]] at iba pang mga [[tradisyon]].&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Tahanan ang Mindanao ng malaking bahagi ng katutubong populasyon ng bansa, na binubuo ng humigit-kumulang 15% ng populasyon ng Pilipinas noong 2008.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Bagaman, kinukwestyon ang lubhang kalakihan ng bahagdang ito partikular ang ekonomistang si [[Winnie Monsod]].&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=Collas-Monsod |first=Solita |date=2015-09-19 |title=Who is exploiting the ‘lumad’? |url=https://opinion.inquirer.net/88664/who-is-exploiting-the-lumad |access-date=2025-02-21 |website=INQUIRER.net |language=en}}&lt;/ref&gt;

Maraming suliranin at madaling manganib ang mga Lumad tulad ng pag-atake at pagsuspetya sa kanila bilang [[Komunismo|komunista]],&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Philippines |first=Eric Marcelo Genilo {{!}} |title=Protecting the Lumads of the Philippines {{!}} Catholic Theological Ethics in the World Church |url=https://catholicethics.com/forum/protecting-the-lumads-of-the-philippines/#:~:text=Lumad%20is%20a%20term%20that,sought%20shelter%20in%20evacuation%20areas. |access-date=2025-02-18 |website=catholicethics.com}}&lt;/ref&gt; mataas na insidente ng [[kahirapan]] dulot ng pag-agaw sa kanilang lupain,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Collectively creating change: Sabokahan Unity of Lumad Women |url=https://www.mamacash.org/resources/collectively-creating-change-sabokahan-unity-of-lumad-women/#:~:text='%20This%20drive%20for%20economic%20growth,the%20victims%20of%20extrajudicial%20killings. |access-date=2025-02-18 |website=Mama Cash |language=en-US}}&lt;/ref&gt; at [[Diskriminasyon ng lahi|diskriminasyon]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Wala din silang pantay na kaparaanan na makuha ang mga serbisyong panlipunan tulad ng [[edukasyon]], serbisyong [[Pangangalagang pangkalusugan|pangkalusugan]], at [[kabuhayan]].

== Katawagan ==
Umusbong ang katawagang Lumad mula sa pagnanais ng mga katutubong taga-Mindanao na palayain ang sarili sa mga panlalait at hindi kanais-nais na pagtawag sa kanila.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-04-16 |title=Lumad Mindanao: Photo Series {{!}} Photographer Jacob Maentz |url=https://jacobimages.com/lumad |access-date=2025-02-21 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Isa sa ayaw nilang pantawag sa kanila ang katawagang &quot;minorya&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=THE LUMAD AND MORO OF MINDANAO |url=https://minorityrights.org/app/uploads/2024/04/the-lumad-and-moro-of-mindanao.pdf}}&lt;/ref&gt; Nagmula ang situwasyong mayorya-minorya sa [[Kolonyalismo|kolonyalismong]] [[Kanluraning mundo|Kanluranin]] na nagpatuloy hanggang sa kasalukuyan. Ang iba pang panlalait na salita na tumutukoy sa kanila ay &quot;[[pagano]]&quot; at &quot;nitibo&quot;.&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt;

=== Etimolohiya ===
Ang mismong salitang &quot;lumad&quot; ay mula sa [[wikang Bisaya]] na nangangahulugang &quot;katutubo&quot;,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=LUMAD in Mindanao |url=https://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-cultural-heritagesch/historical-research/lumad-in-mindanao/#:~:text=LUMAD%20is%20a%20Bisayan%20term,down%20into%20distinct%20ethnic%20groups. |access-date=2025-02-18 |website=National Commission for Culture and the Arts |language=en-US |archive-date=2022-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816154322/https://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-cultural-heritagesch/historical-research/lumad-in-mindanao/#:~:text=LUMAD%20is%20a%20Bisayan%20term,down%20into%20distinct%20ethnic%20groups. |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &quot;isinilang mula sa lupa&quot;,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NMA: Lumad – National Museum |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/exhibitions/anthropology/lumad/#:~:text=Lumad%20is%20a%20Visayan%20term,Contact%20Information |access-date=2025-02-18 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tupaz |first=Voltaire |date=2017-08-09 |title=INFOGRAPHIC: Who are the Lumad? |url=https://www.rappler.com/moveph/178181-infographic-lumad-indigenous-peoples/ |access-date=2025-02-18 |website=RAPPLER |language=en-US}}&lt;/ref&gt; o &quot;katutubong inianak na mamamayan&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-06-19 |title=What’s in a Name? Views from Anthropologists on ‘Lumad’ – Philippine Social Science Council |url=https://pssc.org.ph/ugat-lumad-rtd-part-1/ |access-date=2025-02-21 |website=web.archive.org |archive-date=2024-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240619141921/https://pssc.org.ph/ugat-lumad-rtd-part-1/ |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; Naging popular ang paggamit ng katawagang &quot;Lumad&quot; nang gamitin ito ng mga aktibista noong [[Batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos|panahong diktadurya]] ni Pangulong [[Ferdinand Marcos]] para tukuyin ang mga katutubong di-Moro na nabiktima ng agresyon sa pag-unlad na kinakasangkutan na mga gawain tulad ng [[pagtotroso]], [[pagmimina]] at [[agrikultura]] na naapektuhan ang kanilang [[lupaing ninuno]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Subalit, bago pa man naging tanyag ang katawagang Lumad sa pampolitikang aspeto, may salungatan nang naganap sa pagitan ng mga katutubo at sa pag-unlad ng Pilipinas nang [[Kasaysayan ng Pilipinas (1946–1965)|magkaroon ng kalayaan ang bansa]] mula sa [[Estados Unidos]] noong pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |date=22 Marso 2023 |title=Arnold Alamon Highlights Lumad Identity, Resistance at the 3rd Consuelo J. Paz Lecture |url=https://linguistics.upd.edu.ph/news/arnold-alamon-highlights-lumad-identity-resistance-at-the-3rd-consuelo-j-paz-lecture/}}&lt;/ref&gt; At maari ibakas pa ang salungatan ito noong [[Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|panahon ng kolonyalismo ng Estados Unidos]].&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Nagamit naman ng ''Social Action Center'' (Sentro ng Gawang Panlipunan) ng [[Simbahang Katolikong Romano|Simbahang Katoliko]] ang katawagang Lumad upang tukuyin ang mga liping hindi [[Kristiyanismo|Kristiyano]] o hindi [[Muslim]] na nakaranas ng pang-aagaw ng [[karapatan]] ng pagkamay-ari at [[karahasan]].&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Nang maglaon, naitatag ang ''Lumad Mindanao People's Federation''  (LMPF, o {{lit|Pederasyong Pambayan ng Lumad sa Mindanao}}){{efn|name=fn1}} noong 1986 na binagyan-diin ang karapatan sa lupa at pagsasarili.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; At noong Hunyo 26 ng taon din na iyon, nagtitipon ang organisasyon sa Guadalupe Formation Center, Balindog, [[Kidapawan]], [[Cotabato (lalawigan)|Hilagang Cotabato]] (Cotabato na lamang ngayon), na kinabibilangan ng iba't ibang [[pangkat etniko]] sa Mindanao, at kanilang pinagtibay ang katawagang Lumad ng karamihan sa delegado ng pagpupulong para tukuyin sila.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; Tila balintuna ang paggamit ng terminong &quot;lumad&quot; dahil Bisaya ito, subalit nakita ng mga katutubong taga-Mindanao na karapat-dapat ito dahil wala silang ibang karaniwang [[wika]] maliban sa Bisaya.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Pagtututol sa katawagan ===
Sa paglipas ng panahon, may mga pagtutol sa paggamit ng katawagang &quot;lumad&quot; o &quot;kalumaran&quot; para tukuyin ang mga katutubo at mga pangkalinangang [[Pamayanan|pamayanang]] katutubo. Isa sa mga kapansin-pansing pagtutol ay noong Marso 2, 2021 nang naglabas ang [[Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Mamamayan]] ng Resolusyong ''En Banc'' ng Komisyon Blg. 08-009-2021 na tinututulan ang paggamit ng katawagang &quot;lumad&quot; para tukuyin ang mga katutubo at mga pangkalinangang pamayanang katutubo partikular sa Mindanao, at tinatagubilin ang publiko na tukuyin ang mga katutubo at mga pangkalinangang pamayanang katutubo sa kani-kanilang pangkat na kinaaniban o pangkat [[etnolingguwistika]].&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=NCIP |date=2021-05-27 |title=NCIP Resolution denouncing the use of the term &quot;Lumad&quot; to refer to ICCs/IPs |url=https://www.ntfelcac.org/post/statements-ncip-resolution-denouncing-the-use-of-the-term-lumad-to-refer-to-ips |access-date=2025-02-27 |website=NTF-ELCAC |language=en |archive-date=2025-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124164645/https://www.ntfelcac.org/post/statements-ncip-resolution-denouncing-the-use-of-the-term-lumad-to-refer-to-ips |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Drop ‘lumad’, use ethnic group names instead: NCIP |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1132620 |access-date=2025-02-18 |website=www.pna.gov.ph |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NCIP Annual Report - 2021 |url=https://ncip.gov.ph/wp-content/uploads/2024/03/2021-AARv2.pdf }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Ayon din sa resolusyon, pinatotoo ni [[Datu]] Lito Omos, na nahalal bilang unang pangkalahatang kalihim ng LMPF, na napili ang katawagang &quot;lumad&quot; para kontrolin ang pagkakakilanlan ng mga katatubo sa ilalim ng mga pagsuporta ng [[Partido Komunista ng Pilipinas|CPP]]-[[NPA]]-[[Pambansang Demokratikong Hanay ng Pilipinas|NDF]], at malawak na ginagamit ang mga katawagang &quot;lumad&quot; at &quot;kalumaran&quot; upang manghingi ng pagpopondong lokal at dayuhan para sa mga aktibidad na panlikha ng [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] ng CPP-NPA-NDF.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; Dagdag pa sa resolusyon, na may mga sigaw o masidhing paghihimok mula sa mga matatanda, pinuno at kasapi ng iba't ibang mga pangkat katutubo at mga pangkat [[Kalinangan|pangkalinangang]] pamayanang katutubo sa Mindanao na hindi dapat gamitin ang &quot;lumad&quot; upang tukuyin sila, at binanggit ang iba't ibang kadahilanan kabilang ang pagiging mapanghamak at mapanlait ang katawagan bukod sa iba pa.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Admin |first=ESSC |date=2021-04-12 |title=An invented crisis |url=https://essc.org.ph/content/archives/11559 |access-date=2025-02-21 |website=Institute of Environmental Science for Social Change |language=en-US |archive-date=2025-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226143517/https://essc.org.ph/content/archives/11559 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=admin |date=2021-03-26 |title=Notes on the NCIP resolution on ‘Lumad’ |url=https://www.ugat-aghamtao.org/post/notes-on-the-ncip-resolution-on-lumad |access-date=2025-02-21 |website=UGAT Philippines |language=en}}&lt;/ref&gt;  

Gayunpaman, binatikos ng ilang nasa akademya, pamunuan ng simbahang Katolika at [[Antropolohiya|antropologo]] ang pagtutol na ito sa paggamit ng katawagang &quot;Lumad&quot;, at sinabing isa itong inimbentong krisis na kahit may mga taong ayaw sa katawagan, hindi naman ito katumbas ng isang masidhing paghihimok.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |last=Gatmaytan |first=Gus |date=2021-03-25 |title=Analysis: Notes on the NCIP resolution on 'Lumad' |url=https://www.mindanews.com/mindaviews/2021/03/analysis-notes-on-the-ncip-resolution-on-lumad/ |access-date=2022-02-26 |website=MindaNews |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-03-24 |title=Bishop hits 'red-tagging' of word lumad in recent NCIP resolution |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/780959/bishop-hits-red-tagging-of-word-lumad-in-recent-ncip-resolution/story/ |access-date=2022-02-26 |website=GMA News Online |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |last=Arguillas |first=Carolyn O. |date=2021-03-19 |title=The IP struggle continues as NCIP red-tags and bans use of &quot;Lumad,&quot; the collective word for Mindanao IPs since the late 1970s |url=https://www.mindanews.com/top-stories/2021/03/the-ip-struggle-continues-as-ncip-red-tags-and-bans-use-of-lumad-the-collective-word-for-mindanao-ips-since-the-late-1970s/ |access-date=2022-02-26 |website=MindaNews |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Ipinahayag ng mga iskolar at pinuno ng Lumad na nagmumula ang resolusyon ay kawalan ng [[kamalayan]] sa kasaysayan ng katawagan at [[kamangmangan]] ng komisyon sa mga pakikibaka ng Lumad sa Mindanao.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt; Sinabi naman ng isang kolumnista ng ''Sun Star'' na walang basehan at malisyosong akusasyon ang pagkakabit ng katawagang &quot;Lumad&quot; sa CPP-NPA-NDF, at dinagdag pa ang Simbahang Katoliko, partikular ang mga [[obispo]] ng Mindanao, ang may mahalagang gampanin sa pagpasikat ng katawagang &quot;Lumad&quot; sa pagtukoy sa mga katutubo ng rehiyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Soto |first=Abel D. |date=2025-02-06 |title=THE LUMAD COMMUNITIES AND THE NCIP |url=https://www.sunstar.com.ph/pampanga/the-lumad-communities-and-the-ncip |access-date=2025-02-27 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}&lt;/ref&gt; Sinabi pa sa isang lathalain na ginamit ang katawagan ng Simbahan Katoliko ng walang adyendang ideolohikal.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Noong Pebrero 19, higit sa isang linggo bago nailabas ng Pambansang Komisyon sa mga Katutubo ang resolusyon, si Lorraine Badoy, ang tagapasalita ng ''National Task Force to End Local Communist Armed Conflict'' (NTF-ELCAC, o {{lit|Pambansang Panggawaing Puwersa upang Tapusin ang Lokal na [[Komunismo|Komunista]] na Labanang Armado}}), ay sinabi sa isang paskil sa [[Facebook]] na inimbento lamang ng CPP-NPA-NDF ang katawagang &quot;Lumad&quot; tulad ng katawagang ''[[Red-tagging sa Pilipinas|red-tagging]].''&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-02-25 |title=FALSE: Lumad is a word made up by the CPP-NPA-NDF |url=https://www.rappler.com/newsbreak/fact-check/lumad-word-made-up-cpp-npa-ndf/ |access-date=2025-02-18 |website=RAPPLER |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Statement of Protest Against the NCIP’s Resolution Denouncing the Use of Term Lumad |url=https://cbcpnews.net/cbcpnews/statement-of-protest-against-the-ncips-resolution-denouncing-the-use-of-term-lumad/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=VERA FILES FACT CHECK: Badoy denies existence of Lumad, falsely claims ‘Reds’ coined the term |url=https://verafiles.org/articles/vera-files-fact-check-badoy-denies-existence-lumad-falsely-c}}&lt;/ref&gt; Nang tiningnan ng ''Rappler'' ang pagiging totoo ng mga pahayag ni Badoy, nayamot si Badoy at sinabing kailangang humingi ng tawad ang ''[[Rappler]]'' sa mga katutubo sa pagsuporta nito sa CPP-NPA-NDF.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rappler needs to apologize to IPs: PCOO exec |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1132603 |access-date=2025-02-27 |website=www.pna.gov.ph |language=en}}&lt;/ref&gt; Mariing tinanggi ng ''Rappler'' na dinidepensa nila ang CPP-NPA-NDF, samantalang nasuspinde naman ang akawnt ni Badoy sa Facebook ng 30 araw simula ng Marso 4 sa hindi pagsunod sa pamantayan ng pamayanan.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-03-04 |title=Badoy red-tags Rappler over fact check articles |url=https://www.rappler.com/philippines/national-news/badoy-red-tags-rappler-over-fact-check-articles/ |access-date=2025-02-27 |website=RAPPLER |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Mga pangkat etniko at kanilang kalinangan ==
[[Talaksan:Map_of_Lumad_in_Mindanao_Islands.png|thumb| Mapa ng Lumad sa Kapuluang Mindanao]]
Pinagkakaiba ang mga Lumad sa mga pangkat na hindi [[Kristiyanismo|Kristiyano]] at hindi [[Muslim]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; at kabilang sa mga pagpapangkat ng mga Lumad sa Mindanao ang mga Ata, Bagobo, Guiangga, Mamanwa, Magguangan, Mandaya, Banwa-on, Bukidnon, Dulangan, Kalagan, Kulaman, Manobo, Subanon, Tagabili, Takakaolo, Talandig, at Tiruray o Teduray.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;Minority Rights Group International, World Directory of Minorities and Indigenous Peoples - Philippines : Indigenous peoples, 2008, &lt;nowiki&gt;https://www.refworld.org/reference/countryrep/mrgi/2008/en/111477&lt;/nowiki&gt; [hinango noong 19 Pebrero 2025]&lt;/ref&gt; Mayaman at malawak ang kalinangan ng mga Lumad na kinabibilangan ng mga [[wika]], [[ritwal]], [[sayaw]] at iba pang mga [[tradisyon]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Lumad Cultures of Mindanao |url=https://www.festalpagdiriwang.com/lumad-cultures-of-mindanao |access-date=2025-02-20 |website=Pagdiriwang 2024 |language=en |archive-date=2025-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250320072315/https://www.festalpagdiriwang.com/lumad-cultures-of-mindanao |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Nakasentro din ang kanilang [[Kultura|kalinangan]] sa mga pamanang nakabatay sa [[ekolohiya]] na napapanatili.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Tinatayang nasa 15% ng populasyon ng Pilipinas noong 2008 ang mga katutubong nasa Mindanao.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Bagaman, pinuna ito ng ekonomistang si [[Winnie Monsod]] dahil sa labis na kalakihan ng pagtaya.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

Pinapahalagaan ng mga Lumad ang kanilang lupain at pagkakonekta nito sa kanilang kalinangan, [[relihiyon]] at [[buhay]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Tinuturing nila ang lupain na pagmamay-ari ng pamayanan.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Threats and Challenges of Globalization to the Lumad People of Mindanao |url=https://www.asienhaus.de/public/archiv/1-3AlimM.BandaraLumadpeopleMindanao.PDF }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Mahalaga din sa kanila ang &quot;kefiyo fedew&quot; na nangangahulugang &quot;mabuting pakiramdam&quot; o &quot;kapayapaan ng isip&quot;. Isa itong konsepto ng Lumad na nakasentro sa katarungan, kapayapaan at pag-unlad.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-03-07 |title=LUMAD VOICES: Ancestral Land/Ancestral Domain as defined by the Indigenous People |url=https://mindanews.com/mindaviews/2020/03/lumad-voices-ancestral-land-ancestral-domain-as-defined-by-the-indigenous-people/#gsc.tab=0 |access-date=2025-02-20 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
[[Talaksan:Mindanao Bangsamoro &amp; Lumad Musical Instruments (25089495161).jpg|thumb|Iba't ibang instrumento musika sa Mindanao ng mga Lumad at Bangsamoro]]

=== Musika ===
Ang [[Tugtugin|musika]] ay bahagi na ng kultura ng mga Lumad at maraming silang katutubong [[instrumentong pang-musika]] tulad ng [[kulintang]], agung, gandingan, babandil at dabakan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Asiatic Musical Traditions in the Philippines |url=https://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-the-arts-sca/music/asiatic-musical-traditions-in-the-philippines/ |access-date=2025-02-21 |website=National Commission for Culture and the Arts |language=en-US |archive-date=2025-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713042715/https://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-the-arts-sca/music/asiatic-musical-traditions-in-the-philippines/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Karaniwan din ang intrumentong kudyapi na isang [[Instrumentong may bagting|instrumentong de-kuwerdas]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Traditional Music and Instruments of the Philippines |url=http://www.ethnicgroupsphilippines.com/traditional-music-and-instruments-of-the-philippines/ |access-date=2025-02-21 |website=www.ethnicgroupsphilippines.com |archive-date=2025-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423020410/http://www.ethnicgroupsphilippines.com/traditional-music-and-instruments-of-the-philippines/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Sinasamahan ng mga Lumad ang kanilang musika ng sayaw.sa mga ritwal, pagdiriwang, at pasasalamat sa magandang ani.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-03-13 |title=Lumad (Indigenous) - Kababayang Pilipino |url=https://kababayangpilipino.org/lumad-indiginous/#:~:text=Kadal%20Tahaw.%20A%20tribal%20dance%20performed%20by,and%20is%20performed%20to%20celebrate%20good%20harvest. |access-date=2025-02-21 |website=kababayangpilipino.org |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Pinapahayag sa musika at sayaw ang kanilang buhay at elemento ng kalikasan.

== Mga isyung panlipunan ==
[[Talaksan:A_Bagobo_Chief_of_Mindanao.jpg|right|thumb| Isang pinuno ng Bagobo (''matanum'')]]
Iba't ibang isyung [[Lipunan|panlipunan]] ang kinakaharap ng mga Lumad. Kapareho ng iba pang mga katutubo (o madalas na tinutukoy na IP o ''indigenous people'' sa Ingles) sa buong mundo, kinakatawan ng mga katutubo sa Pilipinas ang [[Kahirapan|pinakamahihirap]] na sektor ng bansa na nagtitiis ng walang patas na pagkuha sa [[pangangalagang pangkalusugan]], [[edukasyon]], at [[karapatang pantao]].  Sinasabing nagmumula ang mga isyung panlipunan ng Lumad sa mga etnikong hinaing na nagiging isyu ng [[Kasuwapangan|kasakiman]] sa [[ekonomiya]].  Nahaharap sila sa pagkawala ng mga lupaing ninuno dahil sa pangangamkam ng lupa o [[Militar|militarisasyon]],&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; ekonomiko at panlipunang pagbubukod,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Alave |first=Dionesio (Jr.) |date=2021-01-17 |title=Upper Right Hand: Vulnerabilities of Lumad Communities in Mindanao |url=https://www.mindanews.com/mindaviews/2021/01/upper-right-hand-vulnerabilities-of-lumad-communities-in-mindanao/ |access-date=2021-02-16 |website=MindaNews |language=en-US}}&lt;/ref&gt; at mga banta sa kanilang tradisyonal na kultura at pagkakakilanlan. Ang mga grupong Lumad ay nakikipaglaban sa pagpapaalis, mga pagpatay na ekstrahudisyal,&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt; panliligalig&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Yambao |first=Clod Marlan Krister |last2=Wright |first2=Sarah |last3=Theriault |first3=Noah |last4=Castillo |first4=Rosa Cordillera A. |date=2022-04-03 |title=“I am the land and I am their witness”: placemaking amid displacement among Lumads in the Philippines |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14672715.2022.2059771?scroll=top&amp;needAccess=true |journal=Critical Asian Studies |volume=54 |issue=2 |pages=259–281 |doi=10.1080/14672715.2022.2059771 |issn=1467-2715}}&lt;/ref&gt; sa mga pagtatanggol ng mga karapatang Lumad,&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt; at sapilitang pagsasara ng mga paaralan ng Lumad.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Madarang |first=Catalina Ricci S. |date=2019-09-03 |title=Why Lumad schools are valuable to the education of Lumad children |url=https://interaksyon.philstar.com/trends-spotlights/2019/09/03/154413/why-lumad-schools-are-valuable-to-the-education-of-lumad-children/ |access-date=2021-02-16 |website=Interaksyon |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Ang mga Lumad mismo ang nagtatanggol sa kanilang sarili. May mga [[Kababaihan sa Pilipinas|kababaihang]] Lumad ang nagtatanggol sa kanilang karapatang katutubo na magkaroon ng lupaing katutubo at yaman.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sabokahan Lumad women defending their indigenous right to ancestral land and resources in Mindanao |url=https://apwld.org/wp-content/uploads/2022/02/Philippines-Land-FPAR-Sabokahan.pdf}}&lt;/ref&gt; Nanawagan din ang mga lumad na ibalik muli ang mga paaralang sinara.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Beltran |first=Michael |date=2024-12-18 |title=In the Philippines, persecuted Lumads push for Indigenous schools to be reopened |url=https://news.mongabay.com/2024/12/in-the-philippines-persecuted-lumads-push-for-indigenous-schools-to-be-reopened/#:~:text=It's%20so%20painful.,Flickr%20(CC%20BY%202.0). |access-date=2025-02-18 |website=Mongabay Environmental News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Gayon din, hindi lamang sa mga lipi sila nanawagan ng karapatang pantao, pati na rin buong Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Indigenous people, the Lumad, appeal for human rights in the Philippines {{!}} World Council of Churches |url=https://www.oikoumene.org/news/indigenous-people-the-lumad-appeal-for-human-rights-in-the-philippines |access-date=2025-02-18 |website=www.oikoumene.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Mga pananda==
{{notelist|refs=
{{efn|name=fn1|Ayon sa isang artikulo ng Minda News, walang organisasyong nagngangalang ''Lumad Mindanao Peoples Federation'' bagaman mayroon ''LUMAD-Mindanao'', ''Lumad Mindanaw'', at ''Lumad Mindanaw Peoples Federation'' na ang huli ay naitatag noong 1994.&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt; Para sa layunin ng artikulong Wikipediang ito, gagamitin ang ''Lumad Mindanao People's Federation'' dahil ito ang karamihan na ginagamit na organisasyon sa mga lathalain na tinutukoy na nagpulong noong 1986 para pagtibayin ang katawagang Lumad.}}
}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist|40em}}
[[Kategorya:Mga pangkat-etniko sa Mindanao]]</text>
      <sha1>jnfq7t9g7mzsnpjlj3bff2y7r6x1uze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Linyang Kesennuma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>229804</id>
    <revision>
      <id>2212324</id>
      <parentid>2043382</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T18:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9853" sha1="1in97xelf7u34td57a7ym93zjzf57k6" xml:space="preserve">{{Infobox rail line
 | box_width   = 300px
 | name        = Linyang Kesennuma
 | color       = 6600cc
 | logo        =
 | logo_width  =
 | image       = Eki-Motoyoshi.JPG
 | image_width = 300px
 | caption     = Daanan ng tren papuntang hilaga at timog sa Estasyon ng Motoyoshi, Abril 2005
 | type        = Mabigat na daangbakal
 | system      =
 | status      =
 | locale      = [[Prepektura ng Miyagi]]
 | start       = {{ja-stalink|Maeyachi}}
 | end         = {{ja-stalink|Kesennuma}}
 | stations    = 23
 | routes      =
 | ridership   =
 | open        =
 | close       =
 | owner       =
 | operator    = [[JR East]]
 | character   =
 | depot       =
 | stock       =
 | linelength  = {{Convert|72.8|km|abbr=on}}
 | tracklength = 
 | notrack     =
 | gauge       = {{RailGauge|1067mm|lk=on}}
 | el          = 
 | speed       = {{convert|85|km/h|mph|abbr=on|disp=5}}
 | elevation   =
 | map         = [[File:JR Kesennuma Line linemap.svg|300px]]
 | map_state   = collapsed
}}

Ang {{Nihongo|'''Linyang Kesennuma'''|気仙沼線|Kesennuma-sen}} ay isang lokal na linyang daangbakal sa Hapon, na pinapatakbo ng [[East Japan Railway Company]] (JR East). Tumatakbo ito mula [[Estasyon ng Maeyachi]] sa [[Ishinomaki|Ishinomaki, Miyagi]] hanggang sa [[Estasyon ng Kesennuma]] sa [[Kesennuma]], [[Prepektura ng Miyagi|Miyagi]]. Pinaguugnay nito ang hilaga silangang baybayin ng [[Prepektura ng Miyagi]], kasama ring magagamit ang [[Linyang Ishinomaki]] (at ang [[Pangunahing Linya ng Tohoku]] ilang hinto lamang) para sa paglipat sa timog, at ang [[Linyang Ōfunato]] sa hilaga.

Nasira ang malaking bahagi ng imprastruktura ng daangbakal sa pagitan ng [[Estasyon ng Minami-Kesennuma]] at [[Estasyon ng Rikuzen-Togura]], kasama ang mga trakto, estasyon, at mga tulay pangdaangbakal, ng dumating ang [[Lindol at tsunami sa Tōhoku (2011)|lindol at tsunami sa Tōhoku noong 2011]].  Kasama sa mga nasirang estasyon ang Minami-Kesennuma (hindi kasama ng plataporma)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.yomiuri.co.jp/dy/national/T110312004840.htm|title=Kesennuma described as 'hellish sight'|last=Akiyama|first=Hironari|author2=Ishibashi, Takeharu|date=13 March 2011|work=[[Yomiuri Shimbun]]|accessdate=16 March 2011|archiveurl=https://www.webcitation.org/5xDwnpDxQ?url=http://www.yomiuri.co.jp/dy/national/T110312004840.htm|archivedate=16 March 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt; at ang [[Estasyon ng Shizugawa]], kasama na rin ang iba pa. Bilang resulta ng malakihang sira sa linya at hinahadlangan pa ng mahal na proyektong pangrestorasyon ng daangbakal, opisyal na pinanukala ng ang isang ruta ng [[bus rapid transit]] (BRT) noong Disyembre 27, 2011.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.asahi.com/travel/rail/news/TKY201112270516.html |title=Archive copy |access-date=2012-07-19 |archive-date=2012-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124114801/http://www.asahi.com/travel/rail/news/TKY201112270516.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Serbisyo==
Kahit na ang dulong timog ng Linyang Kesennuma ay ang Maeyachi, ang gumaganang dulong timog ay ang [[Estasyon ng Kogota]] sa [[Misato, Miyagi|Misato]], gaya ng karamihan sa mga tren ng Linya ng Kesennuma ay kinokonsedera ang Kogota bilang kanilang dulong timog o lumalagpas pa papuntang Sendai. Humihinto ang mga tren na lumalagpas sa Kami-Wakuya (mga lokal lamang) at Estasyon ng Wakuya sa [[Wakuya, Miyagi]] sa [[Linya ng Ishinomaki]].

&lt;gallery&gt;
file:JRE DC110 100.jpg|Isang [[Seryeng KiHa 100|seryeng KiHa 110 series]] diesel mltiple unit
file:JR-East-Kesennuma-line-BRT-2220.jpg|Isang bus na [[Hino Blue Ribbon|Hino Blue Ribbon City]] na ginagamit sa Kesennuma BRT
&lt;/gallery&gt;

==Estasyon==
May kulay gray ang mga estasyong sinara simula nang salantain ng [[Lindol at tsunami sa Tōhoku (2011)|lindol at tsunami sa Tōhoku noong 2011]], at ginagamit bilang mga himpilan ng bus para sa ruta ng JR East [[bus rapid transit|BRT]].
{|class=wikitable
!Estasyon
!Wikang Hapon
!Layo&lt;br&gt;
!Layo mula Maeyachi
!Motoyoshi-Kesennuma&lt;br /&gt;Lokal
!Paglipat
!Lokasyon
|-
| [[Estasyon ng Maeyachi|Maeyachi]]
| 前谷地
| -
| 0.0
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
| [[Linyang Ishinomaki]]
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Ishinomaki|Ishinomaki, Miyagi]]
|-
| [[Estasyon ng Wabuchi|Wabuchi]]
| 和渕
| 3.2
| 3.2
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
| [[Estasyon ng Nonodake|Nonodake]]
| のの岳
| 3.0
| 6.2
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
| [[Wakuya, Miyagi]]
|-
| [[Estasyon ng Rikuzen-Toyosato|Rikuzen-Toyosato]]
| 陸前豊里
| 4.1
| 10.3
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
| rowspan =&quot;4&quot; | [[Tome, Miyagi]]
|-
| [[Estasyon ng Mitakedō|Mitakedō]]
| 御岳堂
| 3.3
| 13.6
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
| [[Estasyon ng Yanaizu (Miyagi)|Yanaizu]]
| 柳津
| 3.9
| 17.5
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Rikuzen-Yokoyama|Rikuzen-Yokoyama]]
| 陸前横山
| 4.8
| 22.3
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Rikuzen-Togura|Rikuzen-Togura]]
| 陸前戸倉
| 7.2
| 29.5
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
| rowspan=&quot;6&quot; | [[Minamisanriku, Miyagi]]
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Shizugawa|Shizugawa]]
| 志津川
| 4.2
| 33.7
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Bayside Arena|Bayside Arena]]
| ベイサイドアリーナ
| 2.4
| 36.1
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Shizuhama|Shizuhama]]
| 清水浜
| 4.5
| 38.2
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Utatsu|Utatsu]]
| 歌津
| 4.1
| 42.3
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Rikuzen-Minato|Rikuzen-Minato]]
| 陸前港
| 2.6
| 44.9
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Kurauchi|Kurauchi]]
| 蔵内
| 1.8
| 46.7
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
| rowspan =&quot;11&quot; | [[Kesennuma, Miyagi]]
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Rikuzen-Koizumi|Rikuzen-Koizumi]]
| 陸前小泉
| 2.0
| 48.7
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Motoyoshi|Motoyoshi]]
| 本吉
| 2.8
| 51.5
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Koganezawa|Koganezawa]]
| 小金沢
| 3.1
| 54.6
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Ōya-Kaigan|Ōya-Kaigan]]
| 大谷海岸
| 3.7
| 58.3
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Rikuzen-Hashikami|Rikuzen-Hashikami]]
| 陸前階上
| 3.3
| 61.6
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Saichi|Saichi]]
| 最知
| 1.7
| 63.3
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Matsuiwa|Matsuiwa]]
| 松岩
| 2.3
| 65.6
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Minami-Kesennuma|Minami-Kesennuma]]
| 南気仙沼
| 2.7
| 68.3
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
|style=&quot;background-color:#CCC;&quot;| [[Estasyon ng Fudōnosawa|Fudōnosawa]]
| 不動の沢
| 1.3
| 69.6
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
|
|-
| [[Estasyon ng Kesennuma|Kesennuma]]
| 気仙沼
| 3.2
| 72.8
| align=&quot;center&quot; valign=&quot;middle&quot; | ●
| [[Linyang Ōfunato]]
|}
==Kasaysayan==
*Abril 11, 1956: Nagsisimula ang Linyang Ōfunato bilang isang kargada sa pagitan ng mga istasyon ng Kesennuma at Kesennuma-Minato
*Pebrero 11, 1957: Ang Linya ng Kesennuma ay nagpapatakbo bilang isang linya ng pasahero sa pagitan ng mga istasyon ng Minami-Kesennuma at Motoyoshi. Ang Ōfunato Freight Line ay pinagsama sa Linya ng Kesennuma. Ang Kesennuma sa Minami-Kesennuma ay bukas sa publiko. Minami-Kesennuma, Matsuiwa, Rikuzen-Hashikami, Ōya, Oganezawa, mga istasyon ng Motoyoshi ay nagsisimulang operasyon
*Nobyembre 10, 1960: Nagsisimula ang operasyon ng istasyon ng Fudōnosawa
*Hulyo 20, 1967: Nagsisimula ang operasyon ng istasyon ng Saichi
*Oktubre 24, 1968: Ang linya ng Yanaizu ay nagsisimula sa operasyon sa pagitan ng mga istasyon ng Maeyachi at Yanaizu. Ang Wabuchi, Nonodake, Rikuzen-Toyosato, Mitakedō, at mga istasyon ng Yanaizu ay nagsisimulang operasyon
*Disyembre 11, 1977: Ang Linyang Kesennuma sa mga istasyon ng Motoyoshi at Yanaizu. Nagsisimula ang operasyon ng Rikuzen-Yokoyama, Rikuzen-Togura, Shizugawa, Shizuhama, Utatsu, Rikuzen-Minato, Kurauchi at Rikuzen-Koizumi. Ang linya ng kargamento sa pagitan ng Motoyoshi at Minami-Kesennuma ay inalis. Ang Kesennuma Line ay sumasama sa Yanaizu Line at tumatakbo mula sa Maeyachi hanggang Kesennuma. Ang kargamento linya ay tumatakbo mula sa Minami-Kesennuma sa Kesennuma-Minato.
*Nobyembre 1, 1979: Ang nalalabing linya ng kargamento ay buwag at ang istasyon ng Kesennuma-Minato ay tumigil sa pagpapatakbo.
*Abril 1, 1987: Ang Linyang Kesennuma ay nagiging bahagi ng JR East.
*Marso 22, 1997: Ang estasyon ng Ōya ay pinalitan ng pangalan ng estasyon ng Ōya-Kaigan
*Marso 11, 2011: Sinara ang linya ng pagsunod sa mga pangunahing pinsala noong 2011 na lindol at tsunami ng Tōhoku.
*Abril 29, 2011: Ang serbisyo ng tren ay naibalik sa Maeyachi - Yanaizu segment.
*Mayo 7, 2012: Ang lokal na awtoridad ay sumasang-ayon sa serbisyo ng BRT sa Kesennuma.
*Agosto 20, 2012: BRT roadway na nakumpleto sa pagitan ng Rikuzen-Hashikami at Saichi.
*Disyembre 22, 2012: Ang serbisyo ng BRT ay nagsisimula sa pagitan ng Yanaizu at Kesennuma.

==Sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga kawing panlabas==
* [http://www.youtube.com/user/SuperDragooon#p/c/4C3703E941A282FA Isang bidyo habang nananalasa ang tsunami sa linya]

{{Commons category|Kesennuma Line}}

{{East Japan Railway Company Lines}}

[[Kategorya:Mga linya ng East Japan Railway Company]]</text>
      <sha1>1in97xelf7u34td57a7ym93zjzf57k6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lason</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230625</id>
    <revision>
      <id>2212318</id>
      <parentid>2203263</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5187" sha1="cdmzzq4xubnuuokbw9dhbbcwhjdrv4y" xml:space="preserve">[[File:Hazard T.svg|right|thumb|Ang karaniwang simbolo pang-toksin ng [[Unyong Europeo]], na tinutukoy ng Directive 67/548/EEC. Matagal na naging karaniwang sagisag para sa lason ang bungo at butong krus.]]

Sa konteksto ng [[biyolohiya]], ang mga '''lason''' ay mga [[sustansiyang kimikal|sustansya]] (''substances'') na nagdudulot ng pagkabalisa sa mga [[organismo]], &lt;ref&gt;{{DorlandsDict|six/000084583|poison}}&lt;/ref&gt; kadalasang sa pamamagitan ng reaksiyong [[kimika]]l o ibang aktibidad sa sukatang [[molekula]], kapag ang sapat na dami ay nasipsip o nagamit ng isang organismo.  Kadalasang pinag-iiba ng [[medisina]] (partikular ang medisinang beterinaryo) ang lason mula sa [[toksin]], at mula sa [[kamandag]].  Ang mga toksin ay mga lason na ginagawa sa pamamagitan ng ilang tungkuling pangbiyolohiya sa kalikasan, at ang kamandag ay kadalasang binibigyan kahulugan bilang mga toksin na tinuturok sa pamamagitan ng tuklaw, kagat o tusok upang mangyari ang kanilang epekto, habang ang ibang mga lason ay pangkalahatang binibigyan kahulagan bilang mga sustansya na sinisipsip sa pamamagitan ng ''epithelial linings'' katulad ng balat o bituka (''gut'').

Ang mga sintomas at epekto ng pagkalason sa mga tao ay maaaring maging kahawig ng iba pang mga kondisyong medikal at nag-iiba depende sa uri ng lason at sa sistemang pangkatawan na naaapektuhan. Kabilang sa mga karaniwang sintomas ang pagbabago sa [[kamalayan]], abnormal na [[temperatura]] ng [[Katawan ng tao|katawan]], hindi regular na tibok ng [[Puso (anatomiya)|puso]], at mga pagbabago sa paghinga. Ang tindi at tiyak na anyo ng mga sintomas ay kadalasang nakadepende sa kalikasan at dami ng lason na nasasangkot.

Ang ilang mga lason, lalo na yaong mga kaustiko o nakakairitang sangkap, ay maaaring magdulot ng direktang pinsala sa mga membranong mukosa sa [[bibig]], [[lalamunan]], daanang panunaw, at [[Baga (anatomiya)|baga]]. Ang mga pinsalang ito ay maaaring magresulta sa mga sintomas tulad ng pananakit, pag-ubo, pagsusuka, at hirap sa paghinga.

Ang terminong pagkalason ay tumutukoy sa mga mapaminsalang epektong pisyolohikal na nagmumula sa pagkakalantad sa isang nakalalasong sangkap, karaniwang sa pamamagitan ng paglunok, paglanghap, iniksyon, o pagsipsip sa balat. Nagmula ito sa salitang &quot;lason&quot; at karaniwang ginagamit sa mga kontekstong medikal, biyokimikal, at toksikolohikal upang ilarawan ang mga di kanais-nais na interaksiyon sa pagitan ng isang sangkap at isang buhay na organismo.

== Makabagong mga depinisyon ==
Sa malawak at metaporikal (kolokyal) na paggamit ng termino, ang &quot;lason&quot; ay maaaring tumukoy sa anumang itinuturing na nakapipinsala.

Sa biyolohiya, ang mga lason ay mga sangkap na maaaring magdulot ng [[kamatayan]], pinsala, o kapinsalaan sa mga [[Organo (anatomiya)|organo]], [[tisyu]], [[selula]], at [[DNA]], karaniwan sa pamamagitan ng mga reaksiyong [[kemikal]] o iba pang aktibidad sa antas na [[Molekula|molekular]], kapag ang isang organismo ay nalantad sa sapat na dami.&lt;ref&gt;[[mwod:poison|&quot;Poison&quot;]] at ''Merriam-Webster''. Nakuha noong Disyembre 26, 2014. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Sa mga larangang medikal (lalo na sa [[Beterinaryo|beterinaryong medisina]]) at sa [[soolohiya]], madalas na pinag-iiba ang mga lason, [[toksin]], at [[kamandag]]. Ang parehong lason at kamandag ay mga toksin, na mga nakalalasong sangkap na likas na nalilikha ng mga organismo.&lt;ref name=&quot;AustralianAcademyOfSciencePoisonvsVenom&quot;&gt;{{cite web |date=3 Nobyembre 2017 |title=Poison vs. Venom |url=https://www.science.org.au/curious/people-medicine/poison-vs-venom |access-date=17 Abril 2022 |work=Australian Academy of Science |language=en |archive-date=13 Pebrero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213021922/https://www.science.org.au/curious/people-medicine/poison-vs-venom |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chippaux Goyffon 2006 pp. 215–20&quot;&gt;{{cite journal |last1=Chippaux |first1=JP |last2=Goyffon |first2=M |year=2006 |title=[Venomous and poisonous animals--I. Overview]. |journal=Médecine Tropicale |language=fr |volume=66 |issue=3 |pages=215–20 |issn=0025-682X |pmid=16924809}}&lt;/ref&gt; Ang kaibahan ng kamandag at lason ay nasa paraan ng paghahatid ng toksin.&lt;ref name=&quot;AustralianAcademyOfSciencePoisonvsVenom&quot; /&gt; Ang mga kamandag ay mga toksin na aktibong naipapasok sa pamamagitan ng pagturok dulot ng kagat o turok gamit ang aparatong kamandag, gaya ng [[pangil]] o panusok, sa prosesong tinatawag na pagkakamandag.&lt;ref name=&quot;Gupta&quot;&gt;{{cite book |title=Reproductive and developmental toxicology |date=24 Marso 2017 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-0-12-804240-3 |editor-last=Gupta |editor-first=Ramesh C. |location=Saint Louis |pages=963–972 |language=en |oclc=980850276}}&lt;/ref&gt; Samantala, ang mga lason ay mga toksin na pasibong naihahatid sa pamamagitan ng paglunok, paglanghap, o pagsipsip sa balat. Ang terminong &quot;hindi malunasan ng antidoto&quot; (''unantidoteable'') ay tumutukoy sa mga toksin na hindi maaaring ma-neutralisa ng makabagong teknolohiyang medikal, anuman ang kanilang uri.&lt;ref name=&quot;AustralianAcademyOfSciencePoisonvsVenom&quot; /&gt;

==Tingnan din==

* [[Toksin]]
* [[Kamandag]]

==Mga sanggunian==

{{reflist}}
[[Kaurian:Lason]]
[[Kaurian:Toksikolohiya]]</text>
      <sha1>cdmzzq4xubnuuokbw9dhbbcwhjdrv4y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roger González</title>
    <ns>0</ns>
    <id>231804</id>
    <revision>
      <id>2212448</id>
      <parentid>1902213</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T10:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3202" sha1="qvsrlxeprhaeuvfnsh3we4bijyr4ntb" xml:space="preserve">Si '''Rogelio González Garza Gámez''' (ipinanganak [[Hulyo 15]], [[1980|1980]] sa [[Monterrey]]), na kilala rin bilang '''Roger González''' ay isang [[aktor]], tagapag-presenta sa telebisyon at [[mang-aawit]] sa [[Mehiko]].

==Talambuhay==
Si Gonzalez ay ipinanganak sa [[Mehiko]] noong 1986. Ang kanyang ina ay isang musikera (na naglalaro ng [[piano]], [[akordyon]] at [[gitara]]) habang isang arkitekto naman ang kanyang ama&lt;ref&gt;[http://www.septimoarte.org/actualidad/entrevistas/roger,_presentador_de_zapping_zone.html Roger, presentador de Zapping Zone] ([http://web.archive.org/web/20070320160937/http://www.septimoarte.org/actualidad/entrevistas/roger,_presentador_de_zapping_zone.html naka-tago])&lt;/ref&gt;. Nag-simula ang kanyang karera sa edad na 11 na kasama sa ibang ''advertising''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Roger Gonzalez |url=http://www2.esmas.com/chicoswaifai/estrellas/biografias/228880/roger-gonzalez |access-date=2014-07-28 |archive-date=2013-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202230648/http://www2.esmas.com/chicoswaifai/estrellas/biografias/228880/roger-gonzalez/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Noong 1996 ay pumasok siya sa isang instituto sa [[Monterrey]] upang mag-aral ng Pang-agham na Komunikasyon at nilikha niya ang unang radyo ng ganoong anyong kasama ang kanyang programang &quot;Cuadro por Cuadro&quot;. Makalipas ng isang taong pagtagal niya roon, siya ay nasa pormatang pang-radyo na [[Exa FM]] na isang programang pang-umaga at nagbalak ng isang konsyerto na tanging para sa Exa lang na may humigit 25,000 katao sa awditoryo ng Coca-Cola&lt;ref&gt;[http://www.geocities.com/rogeronlinemx/bio.html Mula sa ''Geocities''] ([http://web.archive.org/web/20091025123451/http://www.geocities.com/rogeronlinemx/bio.html naka-tago])&lt;/ref&gt; sa Monterrey.

Noong buwan ng Hunyo 2001, siya ay tinawag upang magsa-prisinta sa programang &quot;En Boga&quot; (Sa Kantanyagan; [[Wikang Ingles|Ingles]]: ''In Vogue'') ng TVNL&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Roger Gonzalez, Marso 29, 2013 |url=http://www.redteatral.net/actores-roger-gonzalez-63320 |access-date=Hulyo 28, 2014 |archive-date=Abril 2, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402123414/http://www.redteatral.net/actores-roger-gonzalez-63320 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, kung saan ay naging tagapag-panayam siya ng mga kilalang personalidad. Nang matapos ang mismong programa, tinawag siya ng [[Televisa]] at naging panauhin siya sa ibang mga programang pambata. Noong Marso 2002 ay nilisan niya ang Exa FM at naging kasama siya sa [[Grupo Radyo Mehikano]]. Noong taong din iyon ay sinimulan niyang pag-bidahan ang programang &quot;[[Zapping Zone]]&quot; sa [[Disney Channel Latinoamerica]] at ang kanyang anyo ay ipinalabas sa buong [[Amerika Latina]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/120388.html |title=''Hacen &quot;zapping&quot; con la fama'' |access-date=2014-07-28 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402115734/http://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/120388.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==Sanggunian==
{{reflist}}

==Kawing Panlabas==
{{Twitter|rogerzz}}

{{stub|Mehiko}}

[[Kategorya:Mga artista mula sa Mehiko]]
[[Kategorya:Mga Mehikano]]
[[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Mehiko]]</text>
      <sha1>qvsrlxeprhaeuvfnsh3we4bijyr4ntb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kalye Escolta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235228</id>
    <revision>
      <id>2212255</id>
      <parentid>2086862</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5969" sha1="1rxh9a7c3oenhfs2fxqvjvywcxpq1to" xml:space="preserve">{{Infobox road
|country=PHL
|image=Ph-mm-manila-binondo-escolta - east end (2014).JPG
|image_notes=Ang Escolta pakanluran mula sa Plaza Santa Cruz
|name=Kalye Escolta&lt;br&gt;''Escolta Street''
|alternate_name=Calle de la Escolta
|length_km=
|length_round=
|length_ref=
|direction_a=Kanluran
|terminus_a=Plaza Moraga at Kalye Quintin Paredes, [[Binondo, Maynila|Binondo]], [[Maynila]]
|junction=
|direction_b=Silangan
|terminus_b=[[Plaza Santa Cruz]], [[Santa Cruz, Maynila|Santa Cruz]], [[Maynila]]
}}
Ang '''Kalye Escolta''' ay isang maksaysayang silangan-kanlurang kalyeng nasa lumang distrito ng [[Binondo]] sa [[Maynila]]. Kahilera nito ang [[Ilog Pasig]], mula [[Plaza Santa Cruz]] hanggang [[Plaza Moraga]] at Kalye Quintin Paredes. Ang kalye ay kinalalagyan ng ilang naggagandahang halimbawa ng mga sinaunang disenyo ng tukudlangit. Kilala ito sa Kastila bilang ''calle de la Escolta''. Ang kahulugan nito bilang isang makasaysayang distritong pampinansiyal ay kinabibilangan ng Kalye Escolta at ibang mga kalapit na kalye sa Binondo at [[Santa Cruz, Maynila|Santa Cruz]].

==Kasaysayan==
[[Talaksan:Escolta Manila.jpg|thumb|left|Kalye Escolta noong 1878]]
 
Isa sa mga pinakalumang kalye sa Maynila, binuo ang Escolta noong 1594. Ang pangalan nito ay mula sa Kastilang salitang ''escoltar'', nangangahulugang &quot;upang i-abay&quot;. &lt;ref&gt;[http://www.businessmirror.com.ph/index.php/en/lifestyle/life/15211-a-walking-tour-of-escolta A Walking Tour of Escolta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131005001530/http://www.businessmirror.com.ph/index.php/en/lifestyle/life/15211-a-walking-tour-of-escolta |date=2013-10-05 }} inilathala ng Businessweek; accessed Setyembre 8 2013&lt;/ref&gt; Kilala ang Escolta sa dami ng mga imigranteng mangangalaka, karamihan mula sa [[Fujian]], [[Tsina]], na nagsidatingan ipang makipagsaparalan sa [[Kalakalang Galyon]]. Nakalinya sa Escolta ang mga tindahan na nagbebenta ng mga iniluwas na produkto mula sa Tsina, [[Europa]], at sa iba pang bahagi ng [[Amerikang Latino]] na dumating sa katabing daungan ng [[San Nicolas, Maynila|San Nicolas]]. Sa dulo ng ika-19 siglo, umusbong ang Escolta lalo sa pagiging isang maunlad na distritong pangnegosyo na tahanan ng mga pinakamataas na gusali sa lungsod gaya ng [[Pamilihang Sapi ng Pilipinas|Pamilihang Sapi ng Maynila]]. Ang mga pamilihan ay pinalitan ng mga modernong department store at mayroong dumadaang isang elektronikong linya ng tram na tawag noon ay ''tranvia''. Nagsilbing pangunahing distritong pangkomersiyal ang Escolta hanggang sa pagtamlay nito noong dekada-1960, kung kailang lumipat ang sentro ng negosyo sa [[Makati]].&lt;ref&gt;[http://bworldonline.com/content.php?section=SpecialFeature&amp;title=Binondo-Back-Story&amp;id=45475 Binondo Back Story] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190306044207/http://bworldonline.com/content.php?section=SpecialFeature&amp;title=Binondo-Back-Story&amp;id=45475 |date=2019-03-06 }} published by BusinessWorld; accessed 8 September 2013&lt;/ref&gt;

==Sa musika==
Ang unang pagsangguni sa &quot;La Escolta&quot;, ay napakinggan sa sarsuwelang &quot;El pay-pay de Manila&quot;
''Al volver de la Escolta Charito
tras comprarse un precioso paipay,
y una carta encontró de Pepito
en su rocabay,
¡Ay, que se le cai!
Y en la carta le hablaba de amor
¡Ay Jesús, qué calor, qué calor!
''

==Mga establisimiyentong arkitektural==
[[Talaksan:Regina Building and First United Building (Escolta, Binondo, Manila; 2014-11-07).jpg|thumb|[[Gusaling First United]] (sa kanan) at [[Gusaling Regina]] (sa bandang kaliwa).]]
* [[Gusaling Don Roman Santos]]
[[Talaksan:0281jfSanta Cruz Escolta Binondo Streets Manila Heritage Landmarksfvf 06.JPG|thumb|[[Tanghalang Capitol]]]]
:Isang [[Arkitekturang neo-klasiko|neo-klasikong]] sa tapat ng Plaza Goiti (Lacson) sa silangang dulo ng Kalye Escolta. Naging punong-himpilan ito ng Monte de Piedad and Prudential Bank bago ito ibinenta sa [[Bangko ng Kapuluang Pilipinas]].

* [[Gusaling First United]]
:Isa sa mga natitirang halimbawa ng arkitekturang [[art deco]] sa Maynila, ito ang pinakamataas na gusali sa lungsod nang ito ay natapos noong 1928. Idiniseniyo ni Andres Luna de San Pedro, ang dating pangalan nito ay Gusaling Perez Samanillo.

* [[Gusaling Regina]]
:Itinayo noong 1934, itong gusaling may apat na palapag ay idinisenyo ni Andres Luna de San Pedro sa estilong [[Arkitekturang Beaux-Arts|beaux arts]].

* [[Gusaling Natividad]]
:Isang gusaling may estilong [[Arkitekturang Beaux-Arts|beaux arts]] na naging tahanan ng Insurance Commission noong 1950s.

* [[Gusaling Burke]]
:Ipinangalanan mula sa pilantropong si [[William J. Burke]], dito matatagpuan ang unang asensor sa Pilipinas.

* [[Gusaling Calvo]]
:Isa pang natatanging halimbawa ng estilong [[Arkitekturang Beaux-Arts|beaux arts]], itinayo ito noong 1938 ng Edificio Calvo at idinisenyo ni Fernando Ocampo. Noong 1950, ang gusali ang naging tahanan ng unang estasyong radyo ng [[DZBB-AM]] (isang pangunahing estasyon ng radyo sa AM ng [[GMA Network]]) hanggang 1957 bago lumipat ang estudyo ng DZBB sa [[GMA Network Center]] (ang kasalukuyang punong-himpilan ng GMA 7) sa may kanto ng [[Abenida Epifanio de los Santos|EDSA]] at [[Abenida Timog]], [[Diliman]], [[Lungsod Quezon]].

* [[Tanghalang Capitol]]
:Dinisenyo ni [[Juan Nakpil]] at itinayo noong 1930s, dalawa ang balkonahe ng tanghalan, na isang natatanging disenyo. May dalawang relief ng mga [[Musa (mitolohiya)|musa]] sa harap nito na likha ni Francesco Monti. Sarado na ang tanghalan at ito ngayon ay mayroong mga establisimiyento ng iilang komersiyo at kainan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://cinematreasures.org/theater/12378/ |title=Capitol Theater |publisher=Cinema Treasures |date= |accessdate=2013-09-14}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{commons category}}
{{reflist}}

{{Mga daan at lansangan sa Kalakhang Maynila}}
{{DEFAULTSORT:Escolta Street}}
[[Kategorya:Mga lansangan sa Kalakhang Maynila]]
[[Kategorya:Maynila]]

{{coord|14.3553|N|120.5843|E|source:frwiki_region:PH|format=dms|display=title}}</text>
      <sha1>1rxh9a7c3oenhfs2fxqvjvywcxpq1to</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jeton Kelmendi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>239918</id>
    <revision>
      <id>2212245</id>
      <parentid>2054426</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T13:23:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9739" sha1="23qmavjkfxcdasom2ibm0ipwdzz5rex" xml:space="preserve">[[Talaksan:Poet and Journalist Jeton Kelmendi.jpg|250px|thumb|right|Si Jeton Kelmendi]]

== Talambuhay ng Jeton Kelmendi ==
Ipinanganak sa lungsod ng Peja, Kosovo (1978), Jeton Kelmendi natapos ng elementarya sa kanyang lugar ng kapanganakan. Pagkalipang panahon  siya ay patuloy sa kanyang pag-aaral sa Unibersidad ng Prishtina at natanggap ang antas ng Bachelor of Arts in Mass komunikasyon. Nakumpleto niya ang kanyang pag-aaral na nagtapos sa Free University of Brussels, Belgium, specialize sa International and Security Studies. Natapos niya ang kanyang pangalawang master degree sa diplomasya at PhD sa Security Politics. Para sa maraming taon siya ay nakasulat ng tula, tuluyan, sanaysay at maikling kuwento. Siya ay isang regular na kontribyutor sa maraming mga pahayagan, sa Albania at sa ibang bansa, ang pagsusulat sa maraming cultural at pulitikal na mga paksa, lalo na tungkol sa international affairs. Jeton Kelmendi naging mahusay na kilala sa Kosova, pagkatapos ng publication ng kanyang unang aklat na pinamagatang: &quot;Ang Century ng pangako&quot; (&quot;Shekulli i Premtimeve&quot;), na inilathala noong 1999. Mamaya siya-publish ng isang bilang ng iba pang mga aklat. Ang kanyang mga tula ay isinalin sa higit na dalawampu't dalawang wika at nai-publish sa ilang mga internasyonal Literature anthologies. Siya ang pinaka-isinalin Albanian makata at may alam sa Europa. Ayon sa isang bilang ng pampanitikan kritiko, Kelmendi ay ang tunay na kinatawan ng modernong Albanian tula. International kritiko at makata sinulat para sa kanya ng isang pulutong ng mga artikulo, na isinasaalang-alang siya bilang dakilang European makata. Siya ay isang miyembro ng maraming mga internasyonal na mga tula ng mga klub at ay isang kontribyutor sa maraming mga pampanitikan at kultural na mga magazine, lalo na sa wikang Ingles, Pranses at Romanian Languages. Ang karunungan ng kanyang mga gawain sa larangan ng Literatura ay batay sa atensiyon na siya ang magbabayad sa mga mala-tula expression, modernong pagsaliksik ng mga teksto at ang lalim ng mga mensahe. Kanyang Genre ay mas nakatutok sa pag-ibig lyrics at elliptical taludtod kaakibat ng metaphors at artistikong sagisag. Kelmendi ay isang beterano ng Digmaan ng Liberation sa Kosovo pinangunahan ng Kosovo Liberation Army, 1998 -1999. Kasalukuyang tirahan at gumagana sa [[Brussels]], [[Belgium]].

== Nai-publish na gumagana ==
* &quot;Ang Century pangako&quot; (&quot;Shekulli i Premtimeve&quot;), 1999 (tula) &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.jetonkelmendi.page.tl/Books.htm |title=Books |publisher=Jeton Kelmendi |date=2009-07-15 |accessdate=2013-07-10}}&lt;/ref&gt;
* &quot;Beyond katahimikan&quot; (&quot;Përtej Heshtjes&quot;), 2002 (tula)
* &quot;Kung ito ay hapon&quot; (&quot;NE qoftë mesditë&quot;), 2004 (tula)
* &quot;Lupang tinubuan pardon me&quot; (&quot;Akin fal pak Atdhe&quot;), 2005, (tula)
* &quot;Nasaan ang mga dating pagpunta&quot; (&quot;Ku shkojnë ardhjet&quot;), 2007 (tula)
* &quot;Ikaw ay dumating para sa mga bakas ng hangin&quot; (&quot;Erdhe bawat gjurmë Te eres&quot;), 2008 (tula)
* &quot;Time kapag ito ay may oras&quot; (&quot;Koha Kure Te Kete Kohe&quot;), 2009 (tula) &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.unitedworldpoets.com/picture/koha-kure-te-kete-kohe |title=Koha kure te kete kohe - Picture |publisher=Unitedworldpoets.com |date=2013-06-24 |accessdate=2013-07-10 |archive-date=2013-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005015718/http://www.unitedworldpoets.com/picture/koha-kure-te-kete-kohe |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* &quot;Gala saloobin&quot; (&quot;Rrugëtimi mendimeve i&quot;) 2010 tula &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.amazon.com/RRUG%C3%80TIMI-MENDIMEVE-Poezi-Albanian-Edition/dp/1446672603/ref=sr_1_3?ie=UTF8&amp;qid=1363435079&amp;sr=8-3&amp;keywords=jeton+kelmendi|title=RRUGÀTIMI I MENDIMEVE|publisher=Amazon.com|accessdate=2010}}&lt;/ref&gt;
* &quot;Ang magbinyag ng espiritu&quot; (Pagezimi shpirtit I) 2012 tula
* &quot;Ang tawag ko nakalimutan bagay&quot; (Thërras gjërat e harruara) 2013 tula

== Nai-publish gumaganap == 
* &quot;Mrs Word&quot; (&quot;Zonja Fjalë&quot;), 2007 (Drama) &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.amazon.com/ZONJA-FJAL%C3%80-DRAM%C3%80-Albanian-Edition/dp/1446688720/ref=sr_1_2?ie=UTF8&amp;qid=1363435079&amp;sr=8-2&amp;keywords=jeton+kelmendi |title=ZONJA FJALÀ - DRAMÀ|publisher=Amazon.com|accessdate=2007}}&lt;/ref&gt;
* &quot;Play at anti-play&quot; (Lojë dhe Kunder lojë) 2011 Drama

== Pampulitika Agham ==
* EU misyon sa Kosova pagkatapos nito [[kasarinlan|pagsasarili]] 2010 USA.
* Bad beses para sa kaalaman ng 2011, Pristina Kosovo.
* NATO-EU missions, kooperatiba o competitive 2012, Tirana Albania.

== Nai-publish Works Sa Foreign Language ==

* &quot;Ce mult s-au rãrit scrisorile&quot; (&quot;Sa Forte Jane rralluar letrat&quot;); nai-publish sa Romanian Language.
* &quot;Ang isang hininga&quot; (&quot;Frymëmarrje '); nai-publish sa Indya
* &quot;Dame Parol,&quot; drama; nai-publish sa Pranses
* &quot;COMME Le umpisa EST SILENCIEUX&quot; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.harmattan.fr/ |title=harmattan.fr |publisher=Harmattan.fr |date= |accessdate=2013-07-10}}&lt;/ref&gt; poetry; Paris, France,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.harmattan.fr/groupeharmattan/ |title=Groupe l'Harmattan - Livres, revues, articles, ebook, vidéo, VOD, librairies, théâtre |publisher=Harmattan.fr |date= |accessdate=2013-07-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.editions-harmattan.fr/index.asp?navig=catalogue&amp;obj=livre&amp;no=33616 |title=Groupe l'Harmattan - Livres, revues, articles, ebook, vidéo, VOD, librairies, théâtre |publisher=Harmattan.fr|accessdate=2013-07-10}}&lt;/ref&gt;
* (&quot;Ku Fillon heshtja&quot;), tula; Paris, France
* &quot;ΠΟΥ ΠΑΝΕ ΟΙ ΕΡΧΟΜΟΙ (&quot; Ku shkojnë ardhjet &quot;),
* Mga tula sa Griyego; Gresya
* &quot;Wie wollen (&quot; Si me dashtë &quot;), tula; Alemanya
* Frau halaga (Miss salita) drama Germany &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.amazon.com/Frau-Drama-German-Jeton-Kelmendi/dp/1471669327/ref=sr_1_1/188-2669009-0068715?s=books&amp;ie=UTF8&amp;qid=1379516833&amp;sr=1-1|title=Frau Wort|publisher=Amazon.com|accessdate=8 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.amazon.com/Frau-Drama-German-Jeton-Kelmendi/dp/1471669327/ref=sr_1_1/188-2669009-0068715?s=books&amp;ie=UTF8&amp;qid=1379516833&amp;sr=1-1|title=Frau Wort|publisher=Amazon.com|accessdate=8 January 2015}}&lt;/ref&gt;
* Nasıl sevmeli (Si me dashtë) tula Turkey
* НА ВЕРХІВ'Ї ЧАСУ (Sa bigening ng oras) tula Ukraine &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://botasot.info/kultura/216332/arberia-bredheritese-e-jeton-kelmendit/|title=НА ВЕРХІВ'Ї ЧАСУ|publisher=Botasot.info|accessdate=8 January 2015}}&lt;/ref&gt; 
* Paano upang maabot ang iyong sarili tula sa USA
* В зените времени истлевшего (A vers sa itaas ng mga oras na wala na) tula Russia
* 34 首 封面 (34 poemus) tula China &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blog.sina.com.cn/s/blog_5f9f84d80102e1jg.html |title=The Earth Culture Pres|publisher=Blog.sina.com|accessdate=8 January 2015 }}&lt;/ref&gt;
* &quot;فواصل للحذف&quot; (Elliptical tuldok) tula sa Ehipto &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://darsharqiyat.com/about.asp |title=دار شرقيات للنشر و التوزيع |publisher=Darsharqiyat.com |date= |accessdate=2013-07-10 |archive-date=2013-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130715111729/http://darsharqiyat.com/about.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aleftoday.info/article.php?id=8770 |title=aleftoday.com |publisher=Darsharqiyat.com |date= |accessdate=2013-07-10 |archive-date=2018-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180105011848/http://www.aleftoday.info/article.php?id=8770 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Pensamientos del Alma (Saloobin ng mga espiritu), Espanya 2014 &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.amazon.ca/Pensamientos-del-Alma-Jeton-Kelmendi/dp/1291814329 |date= |accessdate=2014-03-09|title=Pensamientos del Alma}}&lt;/ref&gt;

== International Awards ==
* Miyembro ng Association of Professional Journalists ng Europa, Brussels, Belgium.
* Miyembro ng Academy of Science, Sining at Panitikan ng Europa, Paris, France.
* Miyembro ng Academy of Science at High Education ng Ukraine, Kiev, Ukraine.
* Miyembro ng International PEN club Belgian Francophone, Brussels Belgium.

* Doctor Honoris Causa ng Institute ng Ukrainian at Caucasian pag-aaral sa Ukrainian Academy of Sciences.
* Solenzara prestihiyosong International Award, Paris, France 2010. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.institutcultureldesolenzara.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=21:jeton-kelmendi&amp;catid=2:beneficiaires&amp;Itemid=6/ |title=Jeton Kelmendi |language=fr |publisher=Institutcultureldesolenzara.org |date= |accessdate=2013-07-10 |archive-date=2016-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160312032018/http://institutcultureldesolenzara.org/index.php?catid=2%3Abeneficiaires&amp;id=21%3Ajeton-kelmendi&amp;itemid=6%2F&amp;option=com_content&amp;view=article |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Internationa Prize &quot;Nikolaj Gogol&quot; Ucraine 2013.
* International Prize &quot;Alexander ang Dakila&quot; Greece 2013
* Pambansang tula book prize MITINGU, sa Gjakova, Kosovo 2011.
* International Prize &quot;World Poetry&quot; third prize sa Sarajevo, Bosnia and Herzegovina 2013.
* &quot;translator ng theyear 2013&quot;, sa Tsina 2013. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blog.sina.com.cn/s/blog_65faab7a0101cl8x.html/|title=Translator of the year|publisher=Blog.sina.com.cn|accessdate=8 January 2015|archive-date=12 Agosto 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812211151/http://blog.sina.com.cn/s/blog_65faab7a0101cl8x.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  
* International Prize &quot;[[Mather Teresa]]&quot; para humaniy sa mga tula, Gjakova Kosovo 2014.
* International Prize &quot;Ludwig Nobel&quot; ng Udmurtian PEN Club, Udmurtu, Russia 2014. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ukrainka.org.ua/node/3206/|title=Ludwig Nobel|publisher=Ukrainka.org.ua|accessdate=8 January 2015|archive-date=5 Nobiyembre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141105180715/http://ukrainka.org.ua/node/3206/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
* Çmimin e meries &quot;Naji Naaman&quot;, 2014, Lebanon

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>23qmavjkfxcdasom2ibm0ipwdzz5rex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amihan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>239984</id>
    <revision>
      <id>2212408</id>
      <parentid>2177904</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T04:28:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Garvin555</username>
        <id>161817</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2212408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1470" sha1="0716x2h4lqu07kwbn3z27nndohcjvol" xml:space="preserve">{{Lito|Amihan (Encantadia)}}
Ang '''Amihan''' o '''Hanging Amihan''' ('''Northeast Monsoon''') ay isang malamig na temperatura o '''cool breeze''' at matuyong hangin. Umiihip ang hangin na nanggagaling sa hilagang-silangan sa mga bansang [[Hapon]], [[Timog Korea]], [[Kalupaang Tsina]], [[Mongolya]] at [[Siberya]]. Dumarating ang Hanging Amihan sa pagitan ng buwan ng Nobyembre at lumalakas ang ihip na ito sa buwan ng Disyembre at aabot pa ito sa Pebrero hanggang Marso.

==[[Lindol at tsunami sa Tōhoku (2011)|2011 tsunami sa Hapon]]==
[[Talaksan:SH-60B helicopter flies over Sendai.jpg|thumb|Ang SH-60B hlicopter mula sa Sendai]]
Nakaapekto rin ang pag-ihip ng Hanging Amihan na siyang nagtutulak para lumakas ang sunod-sunod na pagdating ng alon o ang tsunami dahil rito nagdulot ng matitinding pagbaha at pagpunta ng tubig sa mga bayan galing sa dagat na sanhi ng tsunami sa Japan. Dahil ang Amihan ay nagsisimula sa buwan ng Disyembre at nagtatapos sa buwan ng Marso kaya ito ang dahilan kung bakit sunod-sunod ang mga alon dahil sa lakas ng ihip sa Hanging Amihan.

Mga Halimbawa Lugar nakakaapekto ng hangin Amihan or Northeast monsoon 

*Northern most part of Philippines 

*Batanes islands Philippines 

*Central Luzon Philippines 

*Taiwan 

*Estern Vietnam 


==Tingnan din==
* [[Balaklaot]]
* [[Habagat]]
* [[Lindol at tsunami sa Tōhoku (2011)|2011 tsunami sa Hapon]]

{{Stub|Klima}}

[[Kategorya:Kalikasan]]
[[Kategorya:Ekolohiya]]
[[Kategorya:Panahon]]</text>
      <sha1>0716x2h4lqu07kwbn3z27nndohcjvol</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212409</id>
      <parentid>2212408</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T04:30:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Garvin555</username>
        <id>161817</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2212409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1481" sha1="4vysb90cinrdnpl07zmw5ja95yycno2" xml:space="preserve">{{Lito|Amihan (Encantadia)}}
Ang '''Amihan''' o '''Hanging Amihan''' ('''Northeast Monsoon''') ay isang malamig na temperatura o '''cool breeze''' at matuyong hangin. Umiihip ang hangin na nanggagaling sa hilagang-silangan sa mga bansang [[Hapon]], [[Timog Korea]], [[Kalupaang Tsina]], [[Mongolya]] at [[Siberya]]. Dumarating ang Hanging Amihan sa pagitan ng buwan ng Nobyembre at lumalakas ang ihip na ito sa buwan ng Disyembre at aabot pa ito sa Pebrero hanggang Marso.

==[[Lindol at tsunami sa Tōhoku (2011)|2011 tsunami sa Hapon]]==
[[Talaksan:SH-60B helicopter flies over Sendai.jpg|thumb|Ang SH-60B hlicopter mula sa Sendai]]
Nakaapekto rin ang pag-ihip ng Hanging Amihan na siyang nagtutulak para lumakas ang sunod-sunod na pagdating ng alon o ang tsunami dahil rito nagdulot ng matitinding pagbaha at pagpunta ng tubig sa mga bayan galing sa dagat na sanhi ng tsunami sa Japan. Dahil ang Amihan ay nagsisimula sa buwan ng Disyembre at nagtatapos sa buwan ng Marso kaya ito ang dahilan kung bakit sunod-sunod ang mga alon dahil sa lakas ng ihip sa Hanging Amihan.

Mga Halimbawa Lugar nakakaapekto ng hangin Amihan or Northeast monsoon 

*Northern Luzon Philippines 

*Batanes islands Philippines 

*Central Luzon Philippines 

*Southern Luzon 

*Taiwan 

*Estern Vietnam 


==Tingnan din==
* [[Balaklaot]]
* [[Habagat]]
* [[Lindol at tsunami sa Tōhoku (2011)|2011 tsunami sa Hapon]]

{{Stub|Klima}}

[[Kategorya:Kalikasan]]
[[Kategorya:Ekolohiya]]
[[Kategorya:Panahon]]</text>
      <sha1>4vysb90cinrdnpl07zmw5ja95yycno2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krus ni Magallanes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>240789</id>
    <revision>
      <id>2212299</id>
      <parentid>2177342</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T16:33:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2892" sha1="qck6w1zaymcptom2t5f7oomkbhqfcrm" xml:space="preserve">&lt;!-- [[File:Cebu_Magellan%27s_Cross.jpg|thumb|right|Krus ni Magallanes]] --&gt;
Ang '''Krus ni Magallanes''' o '''Krus ni Magellan''' (Ingles: ''Magellan's Cross'') ay isang Kristyanong krus na tinanim ng mga manggagalugad na [[Portugal|Portuges]] at [[Espanya|Espanyol]] na pinangunahan ni [[Fernando de Magallanes]] nang marating nila ang [[Cebu]] sa Pilipinas noong 15 Marso 1521 (depende sa pinagmulan). &lt;!-- Maaring may pagkakaiba ng petsa dahil sa pinagkaiba ng kalendaryong Julian at Gregorian calendar. Maghanap ng sangguni dito --&gt;

== Kasaysayan ==
Ang krus ay nasaloob ng isang kapilya katabi ng [[Basilica Minore del Santo Niño]] sa Kalyeng Magallanes, sa harapan lamang ng sentro ng [[Lungsod ng Cebu]]. Sa isang pananda sa ilalim ng krus ay nagsasaad na ang orihinal na krus ay nasa loob ng isang kahoy na krus na nasa gitnang bahagi ng kapilya. Ito ay upang protektahan ang krus mula sa mga taong tumatapyas ng bahagi ng krus para sa. It ay para protektahan ang orihinal na krus mula sa mga taong nais kunin ang mga bahagi ng krus bilang subenir o naman sa paniniwala na milagroso ang krus.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hawaii.edu/cps/magellancross.html |title=Magellan's Cross&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2015-07-21 |archive-date=2016-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160929133248/http://www.hawaii.edu/cps/magellancross.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ngunit naniniwala ang ilan, na ang orihinal na krus ay nawasak o nawala pagkatapos ng pagkamatay ni Magallanes at ang krus ay isang replika lamang na itinanim ng mga Espanyol matapos tuluyang masakop ng mga Espanyol ang Pilipinas.&lt;ref name=&quot;cebunetwork&quot;&gt;{{Cite web |url=http://living.cebunetwork.com/magellan-cross-cebu/2006/05/04/ |title=Magellan's Cross in downtown Cebu City {{!}} Cebu Living&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2015-07-21 |archive-date=2006-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060621015716/http://living.cebunetwork.com/magellan-cross-cebu/2006/05/04/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asiarooms&quot;&gt;{{Cite web |title=Magellans Cross Cebu,Magellans Cross Cebu Philippines&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.asiarooms.com/travel-guide/philippines/cebu/cebu-sightseeing/magellans-cross-cebu.html |access-date=2015-07-21 |archive-date=2009-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090427092143/http://www.asiarooms.com/travel-guide/philippines/cebu/cebu-sightseeing/magellans-cross-cebu.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Gallerya==
{|
| [[File:Cebu magellans cross exterior.jpg|thumb|Ang gusali na pinamamahayan ng Krus ni Magallanes]]
| [[File:Magellans cross entrance.jpg|thumb|Ang pasukan]]
| [[File:Magellans cross marker.jpg|thumb|Pananda sa paanan ng krus]]
|}

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}

{{Commons category}}
{{coord|10|17|35.9|N|123|54|6.5|E|region:PH-CEB_type:landmark|display=title}}

{{stub}}

[[Kategorya:Lungsod ng Cebu]]</text>
      <sha1>qck6w1zaymcptom2t5f7oomkbhqfcrm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Napapanatiling arkitekturang paisahe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>241682</id>
    <revision>
      <id>2212383</id>
      <parentid>2166465</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T02:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2419" sha1="hwikw5zpzd2p7hlqxm659t91ni69xfj" xml:space="preserve">Ang '''napapanatiling [[arkitekturang paisahe]]''' ay isang kategorya ng disenyong napapanatili na tungkol sa pagpaplano at pagdisenyo ng espasyo sa labas. Ito ay puwedeng sumakop sa mga ekolohikal, politikal na tama, sosyal at ekonomiyang mga aspeto ng pagpapanatili. Halimbawa, ang disenyo ng isang pagpapanatili ng urban na sistemang drenahe ay kayang: ipagyabong ang mga tirahan ng palahayupan at sanghalamanan; ipagyabong ang mga pasilidad ng [[libangan|panglibangan]], dahil gusto ng mga tao ang malapit sa tubig; mag tipid ng pera, dahil ang paggawa ng mga alkantarilya ay mahal at ang mga [[baha]] ay nagdudulot nang malalang pinsala pagdating sa gastusin.

Ang disenyo ng isang ''green roof'' o isang hardin sa bubong ay nakakatulong sa pagpapanatili ng isang proyekto sa [[arkitektura]] ng panawing panlupa. Ang bubong ay tutulong sa pagkontrol ng tubig, magbigay sa mga [[hayop]] at magbigay ng libangan.

Ang pagpapanatili ay tila isang bagong adisyon sa tradisyonal na layunin ng disenyo ayon sa Vitruvianong prinsipyo: pakinabang, katatagan, at kasiyahan. Ngunit, maari rin itong tingnan bilang aspeto ng parehong kaligayahan at pakinabang: ang espasyo sa labas ay mas malamang na tumagal at  mas magbigay ng pakinabang sa mga may-ari kapag ito ay nangangailangan lamang ng mababang bigay ng enerhiya, tubig, patabang lupa atbp., at kapag ito ay naglalabas ng mas kaunting ingay, polusyon, unti-unting pag-ubos ng tubig atbp.

==Tingnan din==
* [[Urbanisasyon]]

==Mga pinagbatayan==
{{Reflist}}
* ''Landscape and sustainability'' John F. Benson, Maggie H. Roe (2007)
* ''Sustainable Site Design: Criteria, Process, and Case Studies'' Claudia Dinep, Kristin Schwab (2009)
* ''Sustainable urban design: perspectives and examplesWork Group for Sustainable Urban Development'' (2005)

==Mga panlabas na link==
* [http://www.usu.edu/laep/sustainablelandscapes/ ''The Sustainable Landscapes Conference at Utah State University'']
* [http://www.sustland.umn.edu/ ''Information on designing a sustainable urban landscape''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140528204232/http://www.sustland.umn.edu/ |date=2014-05-28 }}
* [http://www.unex.berkeley.edu/profseq/sustenviron.html ''Sustainable Environmental Design and Landscape Stewardship''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080622071609/http://www.unex.berkeley.edu/profseq/sustenviron.html |date=2008-06-22 }}

[[Kaurian:Arkitektura]]</text>
      <sha1>hwikw5zpzd2p7hlqxm659t91ni69xfj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Padron:Infobox basketball biography</title>
    <ns>10</ns>
    <id>244657</id>
    <revision>
      <id>2212297</id>
      <parentid>1749037</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T16:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LknFenix</username>
        <id>125962</id>
      </contributor>
      <comment>Itinagalog ang mga ibang label</comment>
      <origin>2212297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12777" sha1="lckm8p44wvko6y4pa8p9rv832al8gb4" xml:space="preserve">{{infobox
| child = {{Yesno|{{{embed|no}}}}}
| bodyclass = vcard
| bodystyle = width:26em

| titleclass = fn summary
| title    = {{#ifeq:{{Yesno|{{{embed|no}}}}}|yes|'''Basketball career'''|{{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}}}}

| image    = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{width|}}}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| caption  = {{{caption|}}}

| headerstyle = {{Infobox basketball biography/style|{{delink|{{{team|}}}}}|border=2.5}}
| header1  = {{#if:{{{team|}}}
   |{{#if:{{{number|}}}|No. {{{number}}}&amp;#32;–&amp;#32;}}{{delink|{{{team}}}}}}}

| label2   = Posisyon
|  data2   = {{#if:{{{team|}}}|{{{position|}}}}}
| class2   = role

| label3   = Liga
|  data3   = {{#if:{{{team|}}}|{{{league|}}}}}


| header5  = {{#if:{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{nationality|}}}{{{height_ft|}}}{{{height_in|}}}{{{height_m|}}}{{{height_cm|}}}{{{height|}}}{{{weight_lbs|}}}{{{weight_lb|}}}{{{weight_kg|}}}{{{weight|}}}{{{college_class|}}}|Personal na impormasyon}}

| label6   = Ipinanganak
|  data6   = {{br separated entries|{{{birth_date|}}}|{{{birth_place|}}}}}

| label7   = Namatay
|  data7   = {{br separated entries|{{{death_date|}}}|{{{death_place|}}}}}

| label8   = Nasyonalidad
|  data8   = {{{nationality|}}}{{#if: {{both|{{{nationality|}}}|{{{nationality_2|}}}}} |&amp;#32;/&amp;#32;}}{{{nationality_2|}}}

| label9   = Nakalistang taas
|  data9   = {{#if:{{{height_ft|}}}
     |{{convert|{{{height_ft|0|}}}|ft|{{if empty|{{{height_in|}}}|0}}|in|m|2|abbr=on|order={{{height_order|}}}}}{{{height_footnote|}}}
     |{{#if:{{{height_cm|}}}
       |{{convert|{{if empty|{{{height_cm|}}}|0}}|cm|ftin|0|abbr=on|order={{{height_order|}}}}}{{{height_footnote|}}}
       |{{#if:{{{height_m|}}}
         |{{convert|{{if empty|{{{height_m|}}}|0}}|m|ftin|0|abbr=on|order={{{height_order|}}}}}{{{height_footnote|}}}
         |{{#if:{{{height|}}}|{{Infobox person/height|{{{height}}}}}}}{{{height_footnote|}}}
         }}
       }}
     }}

| label10  = Nakalistang timbang
|  data10  = {{#if:{{{weight_lbs|}}}{{{weight_lb|}}}
     |{{convert|{{if empty|{{{weight_lbs|}}}|{{{weight_lb|}}}}}|lb|kg|0|abbr=on|order={{{weight_order|}}}}}{{{weight_footnote|}}}
     |{{#if:{{{weight_kg|}}}
       |{{convert|{{if empty|{{{weight_kg|}}}|0}}|kg|lb|0|abbr=on|order={{{weight_order|}}}}}{{{weight_footnote|}}}
       |{{#if:{{{weight|}}}|{{Infobox person/weight|{{{weight}}}}}}}{{{weight_footnote|}}}
       }}
     }}

| header12 = {{#if:{{{highschool|}}}{{{high_school|}}}{{{high school|}}}{{{college|}}}{{{pro_club|}}}{{{draftyear|}}}{{{draft_year|}}}{{{draftteam|}}}{{{draft_team|}}}{{{draftyearpba|}}}{{{draft_year_pba|}}}{{{draftpba|}}}{{{draft_pba|}}}{{{debutyear|}}}{{{career_start|}}}{{{draft_year|}}}|Impormasyon sa karera}}

| label13  = Mataas na paaralan
|  data13  = {{if empty|{{{highschool|}}}|{{{high_school|}}}|{{{high school|}}}}}
| class13= plainlist

| label14  = Kolehiyo
|  data14  = {{{college|}}}
| class14= plainlist

| label15  = Pre-draft club
|  data15  = {{{pro_club|}}}

| label16  = [[{{if empty|{{{draft_league|}}}|NBA}} draft]]
|  data16  = {{#if:{{{draftyear|}}}{{{draft_year|}}}|[[{{if empty|{{{draftyear|}}}|{{{draft_year}}}}} {{if empty|{{{draft_league|}}}|NBA}} draft|{{if empty|{{{draftyear|}}}|{{{draft_year}}}}}]] {{#if:{{{draft|}}}|/ {{{draft}}} | {{#ifexpr:{{str find|{{lc:{{if empty|{{{draftpick|}}}|{{{draft_pick}}}}}}}|territorial}} = -1|/ {{#switch:{{lc:{{if empty|{{{draftround|}}}|{{{draft_round|}}}}}}}||undrafted|[[undrafted sportsperson|undrafted]]=[[Undrafted sportsperson|Undrafted]]|Round: {{if empty|{{{draftround|}}}|{{{draft_round}}}}}&lt;!--end switch--&gt;}}&lt;!--end ifexpr--&gt;}} {{#if:{{{draftpick|}}}{{{draft_pick|}}}|/ Pick: {{#iferror:{{#ifexpr:{{if empty|{{{draftpick|}}}|{{{draft_pick}}}}} &gt; 0}}|{{if empty|{{{draftpick|}}}|{{{draft_pick}}}}}|{{#ifeq:{{if empty|{{{draftpick|}}}|{{{draft_pick}}}}}|1|{{#if:{{{draft_league|}}}|{{#switch:{{{draft_league}}}|WNBA=[[List of first overall WNBA draft picks|1st]]|NBA=[[List of first overall NBA draft picks|1st]]|1st}}&lt;!--end switch--&gt;|[[List of first overall NBA draft picks|1st]]}}&lt;!--end if draft_league--&gt;|{{Ordinal|{{if empty|{{{draftpick|}}}|{{{draft_pick}}}}}&lt;!--end ordinal--&gt;}}&lt;!--end ifeq--&gt;}} overall&lt;!--end iferror--&gt;}}&lt;!--end if draft_pick--&gt;}}&lt;!--end if draft--&gt;}} }}
|  data17  = {{#if:{{both|{{{draftyear|}}}{{{draft_year|}}}|{{{draftteam|}}}{{{draft_team|}}}}}|Pinili ng {{if empty|{{{draftteam|}}}|{{{draft_team}}}}} }}

| label18  = [[Philippine Basketball Association draft|PBA draft]]
|  data18  = {{#if:{{{draftyearpba|}}}{{{draft_year_pba|}}}|{{#ifexpr:{{if empty|{{{draftyearpba|}}}|{{{draft_year_pba}}}}}&gt;=1985|[[{{if empty|{{{draftyearpba|}}}|{{{draft_year_pba}}}}} PBA draft|{{if empty|{{{draftyearpba|}}}|{{{draft_year_pba}}}}}]]|{{if empty|{{{draftyearpba|}}}|{{{draft_year_pba}}}}}}} {{#if:{{{draftpba|}}}{{{draft_pba|}}}|/ {{if empty|{{{draftpba|}}}|{{{draft_pba}}}}} | {{#switch:{{lc:{{if empty|{{{draftroundpba|}}}|{{{draft_round_pba|}}}}}}}|=|undrafted|[[undrafted sportsperson|undrafted]]=[[Undrafted sportsperson|Undrafted]]|Round: {{if empty|{{{draftroundpba|}}}|{{{draft_round_pba}}}}}&lt;!--end switch--&gt;}} {{#if:{{{draftpickpba|}}}{{{draft_pick_pba|}}}|/ Pick: {{#iferror:{{#ifexpr:{{if empty|{{{draftpickpba|}}}|{{{draft_pick_pba}}}}} &gt; 0}}|{{if empty|{{{draftpickpba|}}}|{{{draft_pick_pba}}}}}|{{Ordinal|{{if empty|{{{draftpickpba|}}}|{{{draft_pick_pba}}}}}&lt;!--end ordinal--&gt;}} overall&lt;!--end iferror--&gt;}}&lt;!--end if draft_pick_pba--&gt;}}&lt;!--end if draft_pba--&gt;}} }}
|  data19  = {{#if:{{both|{{{draftyearpba|}}}{{{draft_year_pba|}}}|{{{draftteampba|}}}{{{draft_team_pba|}}}}}|Pinili ng {{if empty|{{{draftteampba|}}}|{{{draft_team_pba}}}}} }}

| label21  = Karera sa paglalaro
|  data21  = {{#if:{{{debutyear|}}}{{{career_start|}}}|{{if empty|{{{debutyear|}}}|{{{career_start|}}}}}–{{if empty|{{{finalyear|}}}|{{{career_end|}}}|kasalukuyan}} }}

| label23  = Posisyon
|  data23  = {{if empty|{{{career_position|}}}|{{#if:{{{team|}}}||{{{position|}}}}}}}

| label24  = Numero
|  data24  = {{if empty|{{{career_number|}}}|{{#if:{{{team|}}}||{{{number|}}}}}}}

| label25  = Coaching career
|  data25  = {{#if:{{{coach_start|}}}|{{{coach_start}}}–{{if empty|{{{coach_end|}}}|kasalukuyan}} }}

| label26  = Officiating career
|  data26  = {{#if:{{{referee_start|}}}|{{{referee_start}}}–{{if empty|{{{referee_end|}}}|kasalukuyan}} }}

| header27 = {{#if:{{{years1|}}}{{{cyears1|}}}{{{team1|}}}{{{cteam1|}}}
 |{{#invoke:sports career|main
   | title = Career history
   | pheader = {{#if:{{{cyears1|}}}{{{cteam1|}}}|As player:}}
   | cheader = As coach:
   | pmax = 40 | pmaxcat = {{main other|[[Category:Pages using infobox basketball biography with long career|P]]}}
   | cmax = 30 | cmaxcat = {{main other|[[Category:Pages using infobox basketball biography with long career|C]]}}
   }}
 }}

| header28 = {{#if:{{{awards|}}}{{{highlights|}}}
 |{{Infobox|child = yes
   | decat   = yes &lt;!-- remove from template:infobox tracking categories --&gt;
   | datastyle = text-align: left;
   | title     = Career highlights and awards

   |  data1= {{if empty|{{{awards|}}}|{{{highlights|}}}}}

   }}
 }}

| header29 = {{#if:{{both|{{{stat1label|}}}|{{{career_end|}}}{{{finalyear|}}}}}
 |{{Infobox|child = yes
   | decat   = yes &lt;!-- remove from template:infobox tracking categories --&gt;
   | labelstyle = text-align: right; line-height: 1.2em
   | datastyle  = line-height: 1.2em
   | title      = Career {{{stats_league|}}} statistics

   | label1 = {{{stat1label}}}
   |  data1 = {{#if:{{{stat1label|}}}|{{{stat1value|}}} }}
   | label2 = {{{stat2label}}}
   |  data2 = {{#if:{{{stat2label|}}}|{{{stat2value|}}} }}
   | label3 = {{{stat3label}}}
   |  data3 = {{#if:{{{stat3label|}}}|{{{stat3value|}}} }}
   }}
 }}

|  data30  = {{#if:{{{profile|}}}{{{nba_profile|}}}{{{nba|}}}{{{nba_historical_profile|}}}{{{historical_profile|}}}
  |&lt;span style=&quot;font-weight:bold&quot;&gt;{{#if:{{{finalyear|}}}{{{career_end|}}}{{{nba_historical_profile|}}}{{{historical_profile|}}}
    |
    |[https://www.nba.com/playerfile/{{if empty|{{{nba_profile|}}}|{{{profile|}}}|{{{nba|}}}|{{PAGENAMEE}}}} Stats] at NBA.com
    }}&lt;/span&gt;
  }}

| data31  = {{#if:{{{wnba_profile|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:bold&quot;&gt;[https://www.wnba.com/player/{{#invoke:String|replace|source={{lc:{{{wnba_profile}}}}}|pattern=_ |replace=-}} Stats] at WNBA.com&lt;/span&gt;}}

|  data32  = {{#if:{{{bbr|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:bold&quot;&gt;[https://www.basketball-reference.com/players/{{#if:{{{letter|}}}|{{{letter}}}|{{Str left|{{{bbr}}}|1}}}}/{{{bbr}}}.html Stats] at Basketball-Reference.com&lt;/span&gt;}}

|  data33  = {{#if:{{{bbr_wnba|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:bold&quot;&gt;[https://www.basketball-reference.com/wnba/players/{{#if:{{{letter|}}}|{{{letter}}}|{{Str left|{{{bbr_wnba}}}|1}}}}/{{{bbr_wnba}}}.html Stats] at Basketball-Reference.com&lt;/span&gt;}}

|  data34  = {{#if:{{{HOF|}}}{{{HOF_player|}}}{{{HOF_coach|}}}{{{WomensHOF}}}{{{FIBA_HOF_player|}}}{{{CBBASKHOF_year|}}}
 |{{infobox|child=yes
   | datastyle = font-weight:bold; background-color: #DCDCDC;
   |  data1= {{#if:{{{HOF|}}}|[http://www.hoophall.com/hall-of-famers/{{{HOF}}} Basketball Hall of Fame]}}
   |  data2= {{#if:{{{HOF_player|}}}|[http://www.hoophall.com/hall-of-famers/{{{HOF_player}}} Basketball Hall of Fame as player]}}
   |  data3= {{#if:{{{HOF_coach|}}}|[http://www.hoophall.com/hall-of-famers/{{{HOF_coach}}} Basketball Hall of Fame as coach]}}
   |  data4= {{#if:{{{WBHOF|}}}{{{womensHOF|}}}|{{wbhoflink|{{{WBHOF|}}}{{{womensHOF|}}}|Women's Basketball Hall of Fame}}}}
   |  data5= {{#if:{{{FIBA_HOF_player|}}}|[http://www.fiba.com/hall-of-fame/{{{FIBA_HOF_player}}} FIBA Hall of Fame as player]}}
   |  data6= {{#if:{{{FIBA_HOF_coach|}}}|[http://www.fiba.com/hall-of-fame/{{{FIBA_HOF_coach}}} FIBA Hall of Fame as coach]}}
   |  data7= {{#if:{{{FIBA_HOF_official|}}}|[http://www.fiba.com/hall-of-fame/{{{FIBA_HOF_coach}}} FIBA Hall of Fame as official]}}
   |  data8= {{#if:{{{CBBASKHOF_year|}}}|[[National Collegiate Basketball Hall of Fame|College Basketball Hall of Fame]]&lt;br /&gt;Inducted in {{{CBBASKHOF_year}}} }}

   }}
 }}
| belowstyle = {{Infobox basketball biography/style|{{{team}}}}}
| below = {{#if:{{{medal_templates|}}}{{{medaltemplates|}}}|{{Infobox medal templates
   | title      = Medals
   | titlestyle = background-color: #DCDCDC; color: #000000;
   | medals     = {{if empty|{{{medal_templates|}}}|{{{medaltemplates|}}}}}
   | expand     = {{if empty|{{{medal_templates-expand|}}}|{{{medaltemplates-expand|}}}|{{#ifeq:{{lc:{{{show-medals}}}}}|no||yes}}}}
   }}
 }}

}}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{user other||[[Category:Pages using infobox basketball biography with unsupported parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview = Page using [[Template:Infobox basketball biography]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y
| regexp1 = years[%d][%d]* | regexp2 = team[%d][%d]* | regexp3 = cyears[%d][%d]* | regexp4 = cteam[%d][%d]*
| embed| name| image| image_size| width| alt| caption| team| number| position| league| birth_date| birth_place| nationality| death_date| death_place| height_ft| height_in| height_m| height_cm| weight_lbs| weight_lb| weight_kg| college_class| nationality_2| height_order| height_footnote| height| weight_order| weight_footnote| weight| highschool| high_school| high school| college| pro_club| draftyear| draft_year| draftteam| draft_team| draftyearpba| draft_year_pba| draftpba| draft_pba| debutyear| career_start| draft_league| draft| draftpick| draft_pick| draftround| draft_round| draftroundpba| draft_round_pba| draftpickpba| draft_pick_pba| draftteampba| draft_team_pba| finalyear| career_end| career_position| career_number| coach_start| coach_end| referee_start| referee_end| awards| highlights| stat1label| stats_league| stat1value| stat2label| stat2value| stat3label| stat3value| profile| nba_profile| nba| nba_historical_profile| historical_profile| wnba_profile| bbr| letter| bbr_wnba| HOF| HOF_player| HOF_coach| WBHOF| womensHOF| FIBA_HOF_coach | FIBA_HOF_player | FIBA_HOF_official| CBBASKHOF_year| medal_templates| medaltemplates| medal_templates-expand| medaltemplates-expand| show-medals 
}}&lt;!--

*** Compatibility with {{infobox basketball player}} as part of a merge ***

*** Tracking linked teams which inhibit auto coloring ***

--&gt;{{#if:{{{team|}}}|{{#ifexpr:{{#ifeq:{{str left|{{{team}}}|2}}|{{str left|[[link]]|2}}|1|0}}+{{#ifeq:{{str left|{{{team}}}|2}}|{{str left|'''[[link]]'''|2}}|1|0}}|{{#if:{{Infobox_basketball_biography/team_parameter_linked}}}} }}&lt;!--
--&gt;}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}&lt;!-- place category and language links on the /doc page, not here. --&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lckm8p44wvko6y4pa8p9rv832al8gb4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pambansang Kongresong Bayan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>245808</id>
    <revision>
      <id>2212423</id>
      <parentid>2106449</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T06:09:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8535" sha1="ot9qdr22g5qnm7na6crtm78wq7j7smi" xml:space="preserve">{{Infobox legislature
 |name               = Pambansang Kongresong Bayan
 |native_name        = {{noitalic|{{nobold|{{lang|Zh-cn|全国人民代表大会}}}}}}
 |transcription_name = &lt;small&gt;''Quánguó Rénmín Dàibiǎo Dàhuì''&lt;/small&gt;
 |legislature        = [[Ika-12 Pambansang Kongreso ng Bayan]]
 |coa_pic            = National Emblem of the People's Republic of China.svg
 |coa_res            = 130px
 |house_type         = Unikameral
 |leader1_type       = [[Tagapangulo ng Palagiang Komite ng Pambansang Kongreso ng Bayan|Tagapangulo]]
 |leader1            = [[Zhang Dejiang]]
 |leader2_type       = Unang [[Pangalawang Tagapangulo ng Pambansang Kongreso ng Bayan|Pangalawang Tagapangulo]]
 |leader2            = [[Li Jianguo]]
 |leader3_type       = [[Kalihim-Panlahat ng Pambansang Kongreso ng Bayan|Kalihim-Panlahat]]
 |leader3            = [[Wang Chen (politiko)|Wang Chen]]
 |election1          = 14 Marso 2013
 |party1             = [[Partido Komunista ng Tsina|CPC]]
 |members            = 2,987
 |last_election1     = 5–17 Marso 2013&lt;br /&gt;[[Pambansang Kongreso ng Bayan, 2013|Unang Sesyong Plenaryo]]
 |structure1         = 12th National People's Congress (NPC).svg
 |structure1_res     = 250px
 |political_groups1  =
* {{Color box|#D40000|border=darkgray}} [[Partido Komunista ng Tsina|CPC]] (2157)
* {{Color box|#F95A61|border=darkgray}} [[Prenteng Nagkakaisa (Republikang Bayan ng Tsina)|Prenteng Nagkakaisa]] (830)
 |committees1        =
 |session_room       = GreatHall auditorium.jpg
 |session_res        = 250px
 |meeting_place      = [[Dakilang Bulawagan ng Bayan]], [[Beijing]]
 |website            = [http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/index.htm npc.gov.cn/englishnpc/]
 |footnotes          =
}}
Ang '''Pambansang Kongresong Bayan'''&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://filipino.cri.cn/chinaabc/chapter2/chapter20201.htm| title = Pambansang Kongresong Bayan| accessdate = 20 Hulyo 2017| publisher = Radyo Internasyonal ng Tsina| archive-date = 18 Hunyo 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130618000836/http://filipino.cri.cn/chinaabc/chapter2/chapter20201.htm| url-status = dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618000836/http://filipino.cri.cn/chinaabc/chapter2/chapter20201.htm |date=18 Hunyo 2013 }}&lt;/ref&gt; ({{lang-en|National People's Congress}}, dinadaglat na '''NPC''') ay ang pambansang [[tagapagbatas]] ng [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]]. Ito ang pinakamalaking [[parlamento|katawang parlamentaryo]] sa buong mundo, na binubuo ng 2,987 miyembro.&lt;ref&gt;{{cite web
|last = International Parliamentary Union
|title = IPU PARLINE Database: General Information
|accessdate = 2013-06-09
|url = http://www.ipu.org/parline-e/mod-general.asp
}}&lt;/ref&gt;  Sang-ayon sa kasalukuyang Saligang Batas ng Tsina, nakabalangkas ang NPC bilang isang [[unikameralismo|unikameral]] na tagapagbatas, na may kapangyarihang mambatas, pangasiwaan ang pagtakbo ng pamahalaan, at manghalal ng pangunahing pinuno ng estado. Kasama ang Pambansang Komite ng [[Konsultatibong Komperensiyang Pampolitika ng Bayang Tsino|Konsultatibong Komperensiyang Pampolitika ng Bayan]] (CPPCC), isang katawang konsultatibo kung saan kinakatawan ng mga kinatawan nito ang sari-saring mga grupong panlipunan, isa ang NPC sa pangunahing katawang deliberatibo ng Tsina.  Karaniwang tinatawag ang dalawang asamblea bilang [[Lianghui]] (Dalawang Asamblea) kapag ito'y pinagsama.&lt;ref&gt;{{cite web|title=State Structure of the People's Republic of China|url=http://www.npc.gov.cn/englishnpc/stateStructure/node_3826.htm|website=中国人大网|publisher=The National People's Congress of the People's Republic of China|accessdate=2016-09-29|archive-date=2016-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20161025175802/http://www.npc.gov.cn/englishnpc/stateStructure/node_3826.htm|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025175802/http://www.npc.gov.cn/englishnpc/stateStructure/node_3826.htm |date=2016-10-25 }}&lt;/ref&gt;

Hinahalal ang NPC bawa't limang taon. Ginaganap nito ang mga taunang sesyon sa bawa't tagsibol, na karaniwang tumatagal ng 10 hanggang 14 araw, sa [[Dakilang Bulawagan ng Bayan]] sa bahaging silanganan ng [[Liwasang Tiananmen]] sa [[Beijing]]. Karaniwang tinitiyempuhan ang mga pagtitipon ng NPC upang sumabay ito sa mga pagtitipon ng CPPCC, at nagbibigay ang dalawang pagtitipon na ito ng pagkakataon para sa mga pinuno at opisyal ng estado na repasuhin ang mga dating patakaran at magpahayag sa taumbayan ng mga bagong plano para sa hinaharap.

Ginanap ang ikaapat na sesyon ng ika-12 NPC mula 5 hanggang 16 Marso 2016.&lt;ref&gt;{{Cite web| title = The National People's Congress of the People's Republic of China| accessdate = 2016-11-08| url = http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/Events/node_2762_3.htm| archive-date = 2017-02-02| archive-url = https://web.archive.org/web/20170202001035/http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/Events/node_2762_3.htm| url-status = dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202001035/http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/Events/node_2762_3.htm |date=2017-02-02 }}&lt;/ref&gt;

Maaaring paniwalaan na nagsisilbing nakatataas na katawan ng kapangyarihan ng estado sa Tsina ang NPC, at ginawaran ito ng bawa't isa sa apat na saligang batas ng Tsina ng napakalakas na kapangyarihan upang mambatas.  Sapul ng dekada 1990, nagsilbing porum ang NPC sa pagpapamagitan ng mga kaibahan sa pagitan ng iba't-ibang bahagi ng Partido, pamahalaan at lipunan. Gayunpaman, itinuturing pa rin ito bilang isang sunud-sunuran (''rubber stamp'') para sa mga desisting ipinasya ng mga katawang tagapagpaganap ng estado at ng [[Partido Komunista ng Tsina]].&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/in_depth/china_politics/government/html/7.stm &quot;How China is Ruled: National People's Congress], BBC, Country Profile: China&lt;/ref&gt;  Isa sa mga kasapi nito, si Hu Xiaoyan, ay nagsalita sa BBC noong 2009 tungkol sa kaniyang kawalan ng kapangyarihan na makatulong sa mga kababayang kaniyang kinatatawanan. Sinabi niya umano na &quot;bilang isang kinatawang parlamentaryo, wala akong tunay na kapangyarihan&quot;.&lt;ref&gt;Bristow, Michael, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7922720.stm &quot;Chinese delegate has 'no power'&quot;], BBC News, Beijing, Wednesday, 4 March 2009&lt;/ref&gt; Noong 2014, nangako ang naturang kinatawan na siya'y &quot;sasanib nang walang alinlanganan sa pamunuan ng Partido Komunista ng Tsina&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Ting|first1=Shi|title=China's National People's Congress: What You Need to Know|accessdate=2016-09-28|publisher=Bloomberg|date=2016-03-03}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga kawing panlabas==
; Ingles
* [http://www.china.org.cn/china/NPC_CPPCC_2016/node_7234650.htm Buong reportahe ng mga sesyon ng NPC at CPPCC para sa 2016] - [http://www.china.org.cn/index.htm China.org.cn]
* [http://www.china.org.cn/china/NPC_CPPCC_2014/node_7200270.htm Buong reportahe ng mga sesyon ng NPC at CPPCC para sa 2014] - [http://www.china.org.cn/index.htm China.org.cn]
* [http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/ Opisyal na website ng NPC sa Ingles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090224121521/http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/ |date=2009-02-24 }}
* [http://www.nytimes.com/2009/03/09/world/asia/09jails.html NY Times article on the detainment of would-be petitioners to the NPC]
* [http://www.chinafulblog.com/blog/2012/3/6/chinese-government-101-chinas-national-peoples-congress-and.html Impormasyon tungkol sa NPC at sa Palagiang Komite] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130729193916/http://www.chinafulblog.com/blog/2012/3/6/chinese-government-101-chinas-national-peoples-congress-and.html |date=2013-07-29 }}
* [http://www.bjrd.gov.cn/en/ Opisyal na website sa Ingles ng Palagiang Komite ng Kongresong Panlungsod ng Bayan ng Beijing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200725145807/http://www.bjrd.gov.cn/en/ |date=2020-07-25 }} (Standing Committee of the Beijing Municipal People's Congress)

; Tsino
* [http://www.npc.gov.cn/ Opisyal na website ng NPC]
* [http://npc.people.com.cn/GB/index.html Balita ukol sa NPC] mula sa [[People's Daily Online]]
* [http://www.gov.cn/test/2010-07/20/content_18181.htm Policies regarding the National People's Congress of the People's Republic of China]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161204082644/http://www.gov.cn/test/2010-07/20/content_18181.htm |date=2016-12-04 }}
* [http://www.bjrd.gov.cn/ Opisyal na website ng Palagiang Komite ng Kongresong Panlungsod ng Bayan ng Beijing]

{{Asia topic|Parlamento ng}}

[[Kategorya:Pamahalaan ng Tsina]]</text>
      <sha1>ot9qdr22g5qnm7na6crtm78wq7j7smi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lalawigan ng Jeju</title>
    <ns>0</ns>
    <id>249982</id>
    <revision>
      <id>2212301</id>
      <parentid>2112357</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:08:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5523" sha1="i7ft6nwajksysl58dtkp2mhhpwicuqh" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = {{raise|0.2em|Lalawigan ng Jeju }}
| native_name             = {{lower|0.1em|{{nobold|제주도}}}}
| native_name_lang        = ko
| settlement_type         = [[Mga lalawigan ng Korea|Natatanging Nagsasariling Lalawigan / Probinsyang Awtonomong Espesyal]]
| translit_lang1          = Koreano
| translit_lang1_type     = Hangul
| translit_lang1_info     = 제주특별자치도
| translit_lang1_type1    = Hanja
| translit_lang1_info1    = 濟州特別自治道
| translit_lang1_type2    = McCune‑Reischauer
| translit_lang1_info2    = Cheju T'ŭkpyŏl Chach'ido
| translit_lang1_type3    = Binagong&amp;nbsp;Romanisasyon
| translit_lang1_info3    = Jeju Teukbyeoljachi-do
| image_flag = Flag of Jeju (1969–2009).svg
| image_blank_emblem      = 
| image_map               = Jeju Province in South Korea.svg
| coordinates             = {{Coord|33|22|N|126|32|E|type:isle_scale:2500000|display=inline,title}}
| subdivision_type        = Bansa
| subdivision_name        = [[Timog Korea]]
| subdivision_type1       = Rehiyon/Labwad
| subdivision_name1       = Jeju
| seat_type               = [[List of capitals in South Korea|Punong Lungsod]]
| seat                    = [[Lungsod ng Jeju]]
| parts_type              = Mga Subdibisyon
| parts_style             = &lt;!-- list, coll (collapsed list), para (paragraph format) --&gt;
| parts                   = 2 lungsod (walang kondado)
| leader_title            = Gobernador
| leader_name             = [[Won Hee-ryong|Won Hui-ryong]] ([[Saenuri Party|Saenuri]])
| area_total_km2          = 1,849
| area_rank               = 9th
| population_footnotes    = 
| population_total        = 604,771
| population_as_of        = Oktubre, 2014
| population_rank         = 9th
| population_density_km2  = 327.1
| demographics_type1      = Mga Sagisag Pangkalakhan
| demographics1_footnotes = &lt;!-- for references: use &lt;ref&gt; tags --&gt;
| demographics1_title1    = Bulaklak
| demographics1_info1     = [[Rhododendron|Chamkkot]]
| demographics1_title2    = Puno
| demographics1_info2     = ''[[Cinnamomum camphora]]''
| demographics1_title3    = Ibon
| demographics1_info3     = [[Woodpecker|Tariktik]]&amp;nbsp;(''woodpecker'')
| demographics1_title4    = Jeju
| demographics1_info4     = 
| demographics1_title5    = 
| demographics1_info5     = 
| blank_name_sec1         = Wikain/Diyalekto
| blank_info_sec1         = [[Jeju dialect|Jeju]]
| website                 = [http://english.jeju.go.kr/ Official Website]
| footnotes               =
| postal_code        = 690-000~699-999
| area_code          = +82-64-7xx
}}

{{Infobox islands
| name             = Jejudo
| image name       =Jeju_Island.jpg
| image caption    = Pulo ng Jeju, Timog Korea
| locator map      =
| native name      = 제주도/濟州島
| native name link = Korean language
| location         = [[Silangang Asya]]
| coordinates      =
| archipelago      = Jeju
| length km           = 73
| width km            = 31
| area km2         = 1848
| highest mount    = [[Hallasan]]
| elevation m      = 1,950
| country          = Timog Korea
| country admin divisions title     = [[Administrative divisions of South Korea|Natatanging Nagsasariling Lalawigan / Probinsyang Awtonomong Espesyal]]
| country admin divisions           = Jeju-do
| country largest city              = [[Lungsod ng Jeju]]
| country largest city population   = 408,364
| population       = 583,284
| population as of =
| density km2      =
| ethnic groups    = [[Korean people|Koreano]]
}}

Ang '''Lalawigan ng Jeju''', opisyal na '''Natatanging Nagsasariling Lalawigan ng Jeju''' o '''Probinsyang Awtonomong Espesyal ng Jeju''' ([[Ingles]]: '''Jeju Special Self-Governing Province''',&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://english.jeju.go.kr/|title=Jeju Special Self-Governing Province|accessdate=16 May 2012}}&lt;/ref&gt;) ay isa sa mga siyam na [[Mga lalawigan ng Timog Korea|lalawigan ng Timog Korea]]. Nasa mismong pulo ng [[Jeju-do|Jeju]] ang naturang lalawigan. Nasa [[Kipot ng Korea]] ang pulo, dakong timog-kanluran ng [[Jeollanam-do]]. Ang [[Lungsod ng Jeju]] ang punong lungsod ng lalawigan.

==Sanggunian==
{{reflist|30em}}

==Kawing Panlabas==
{{Commons category|Jeju-do}}
{{Wikivoyage|Jeju}}
*[http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?areaCode=39 Official Site of Korea Tourism Org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151018013148/http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?areaCode=39 |date=2015-10-18 }}
*[http://www.jejuworldwide.com/ Jeju World Wide, a source of news and information for Jeju]
*[http://english.jeju.go.kr/ Official provincial info site]
*{{dmoz|Regional/Asia/South_Korea/Jeju|Jeju}}
*[http://jejuweekly.com/ The Jeju Weekly newspaper] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160920234107/http://www.jejuweekly.com/ |date=2016-09-20 }}
*[http://geopark.jeju.go.kr/index.php?mid=EN Jeju Island Global geopark]
*[http://jejuwnh.jeju.go.kr/english.php Jeju World Natural Heritage]
*[http://english.tour2jeju.net/ Jeju Tour Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018102247/http://www.english.tour2jeju.net/ |date=2016-10-18 }}
*[http://birdsinjeju.com/bbs/zboard.php?id=birdsinjeju Birds of Jeju]
*[http://jpi.or.kr/index_en.html/ Jeju Peace Institute]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407114708/http://jpi.or.kr/index_en.html/ |date=2014-04-07 }}

{{Authority control}}
{{korea-geo-stub}}

[[Kategorya:Lalawigan ng Jeju]]
[[Kategorya:Mga nagsasariling lalawigan]]
[[Kategorya:Mga lalawigan ng Timog Korea]]</text>
      <sha1>i7ft6nwajksysl58dtkp2mhhpwicuqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lansangang-bayang Andaya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250122</id>
    <revision>
      <id>2212317</id>
      <parentid>2206402</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4987" sha1="9fj9jv4sbh4os80h3woqth3xlmgo8x0" xml:space="preserve">{{unreferenced|date=Enero 2023}}
{{Infobox road
|country=PHL
|marker_image=[[Talaksan:N68 (Philippines).svg|75px]]&lt;br&gt;[[Talaksan:Andaya Highway Sign.svg|250px]]
|name=Lansangang-bayang Quirino&lt;br&gt;Quirino Highway
Lansangang-bayang Andaya&lt;br&gt;''Andaya Highway''
|alternate_name=Lansangang-bayan Quirino (''Quirino Highway'')&lt;br&gt;Daang Camarines Sur–Quezon (''Camarines Sur–Quezon Road'')
|image=Andaya Highway.jpg
|image_notes=Ang Lansangang-bayang Andaya, malapit sa Baranggay Poblacion Iraya, [[Ragay, Camarines Sur|Ragay]], [[Camarines Sur]].
|maint=[[Kagawaran ng Pagawaing Bayan at Lansangan (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagawaing Bayan at Lansangan]] - ''Camarines Norte District Engineering Office'', ''Quezon 4th District Engineering Office'', at ''Camarines Sur 1st District Engineering Office''
|length_km=
|length_round=1
|length_ref=
|allocation = {{plainlist|
* {{jct|country=PHL|N|68|nolink=yes}}
}}
|direction_a=Hilaga
|terminus_a={{jct|country=PHL|AH|26|N|1|name2=[[Daang Maharlika]]|location1=[[Santa Elena, Camarines Norte|Santa Elena]], [[Camarines Norte]]}}
|junction={{plainlist|
* Daang Pantalan ng Ragay
* Abenida Poblacion sa Ragay
* Daang Santa Teresa sa Lupi
}}
|direction_b=Timog
|terminus_b={{jct|country=PHL|AH|26|N|1|name2=[[Daang Maharlika]]|location1=[[Sipocot, Camarines Sur]]}}
|cities=
|towns=[[Santa Elena, Camarines Norte|Santa Elena]], [[Tagkawayan]], [[Del Gallego, Camarines Sur|Del Gallego]], [[Ragay, Camarines Sur|Ragay]], [[Lupi, Camarines Sur|Lupi]], [[Sipocot, Camarines Sur|Sipocot]]
|previous_type=N
|previous_route=67
|next_type=N
|next_route=69
}} 
Ang '''Lansangang-bayang Andaya''' ({{langx|en|Andaya Highway}}; kilala rin bilang Lansangang-bayang Quirino (''Quirino Highway'' at Daang Camarines Sur-Quezon) ay isang panrehiyon na lansangang-bayan na dumadaan sa mga bayan ng [[Sipocot, Camarines Sur|Sipocot]], [[Lupi, Camarines Sur|Lupi]], at [[Ragay, Camarines Sur|Ragay]] sa [[Camarines Sur]], at [[Tagkawayan]] sa [[Quezon]].

Itinalaga ng [[Kagawaran ng mga Pagawain at Lansangang Bayan]] (DPWH) ang kabuoan ng lansangang-bayan bilang '''Pambansang Ruta Blg. 68''' ('''N68''') ng [[sistema ng lansangang bayan sa Pilipinas]]

==Kasaysayan==
Unang itinayo ang Lansangang-bayang Andaya noong 1976 sa pamamagitan ng Pampangulong Direkto Blg. 774 ni dating pangulong [[Ferdinand Marcos]]. Ang panukala ay iuugnay ang Del Gallego, katutubong Ragay (timog-kanlurang Ragay), at pantalan ng Ragay sa Camarines Sur, sa [[Pan-Philippine Highway]]. Nagsisimula ito sa Pan-Philippine Highway papuntang [[Tagkawayan]], Quezon at [[Del Gallego, Camarines Sur|Del Gallego]], Camarines Sur, at nagtatapos ito sa pantalan ng Ragay. Tinawag itong Lansangan ng Pangulong Quirino noon unang binuksan ito noong 1984. Sinara ito noong 1992 para sa pagpapahaba nito patungong [[Sipocot, Camarines Sur]]. Muling binuksan ito sa mga motorista noong 2003 at binigyan ng bagong pangalan na Lansangang-bayang Rolando Andaya Sr., mula sa yumaong kongresista na si Rolando Andaya Sr.. Hanggang ngayon, nanatili itong pangunahing lansangan. Ito ang pinakamaikling daan patungo sa [[Naga, Camarines Sur|Naga]], at sa nalalabing bahagi ng [[Camarines Sur]], imbes na gamitin ang mas-mahabang Lansangang-bayang Maharlika na dadaan pa sa [[Camarines Norte]].

==Mga panlabas na link==
*[http://www.libmanan.com Official Site of the Diocese of Libmanan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140105032648/http://www.libmanan.com/ |date=2014-01-05 }}
*[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }}
*[http://www.census.gov.ph/census2000/index.html 2000 Philippine Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130095048/http://www.census.gov.ph/census2000/index.html |date=2010-01-30 }}
*[http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html 2007 Philippine Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220045058/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html |date=2008-12-20 }}
*[http://www.camarinessur.gov.ph Official Site of the Province of Camarines Sur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170304075132/http://www.camarinessur.gov.ph/ |date=2017-03-04 }}
*[http://www.tagkawayan.com/ Unofficial Site of the Municipality of Tagkawayan, Quezon]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070705060143/http://www.tagkawayan.com/ |date=2007-07-05 }}
*[http://www.blgs.gov.ph/lgpmsv2/cmshome/index.php?pageID=23&amp;frmIdDcfCode=7&amp;fLguType=CM&amp;frmIdRegion=6&amp;frmIdProvince=37&amp;frmIdLgu=776 Local Governance Performance Management System] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202058/http://www.blgs.gov.ph/lgpmsv2/cmshome/index.php?pageID=23&amp;frmIdDcfCode=7&amp;fLguType=CM&amp;frmIdRegion=6&amp;frmIdProvince=37&amp;frmIdLgu=776 |date=2016-03-04 }}

[[Kategorya:Mga lansangan sa Pilipinas|Andaya Highway]]</text>
      <sha1>9fj9jv4sbh4os80h3woqth3xlmgo8x0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pamantasang Estatal ng Yerevan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251570</id>
    <revision>
      <id>2212420</id>
      <parentid>2092786</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T05:53:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4732" sha1="5a2nbi1aoe12yik5fi6ouj4ebegr636" xml:space="preserve">{{Infobox university|name=Yerevan State University|native_name=Երևանի Պետական Համալսարան|image_name=Yerevan State University.jpg|caption=The main entrance of Yerevan State University|established={{Start date|1919|May|16}}|type=[[state school|Public]]|chairman|rector=Aram Simonyan|academic_staff=1,600|students=20,000|undergrad=18,000|postgrad=2,000|city=[[Yerevan]]|country=[[Armenia]]|campus=Urban|colours=[[Blue (color)|Blue]], [[gold (color)|Gold]] &lt;br&gt;{{color box|#0000FF}} {{color box|#FFD700}}|website=[http://ysu.am/ Official website]|logo=YSU gerb.jpg}}&lt;span&gt;Ang &lt;/span&gt;'''Pampamahalaang Unibersidad ng Yerevan '''([[Wikang Ingles|Ingles]]:''Yerevan State University'', &lt;span&gt;''YSU''&lt;/span&gt;; {{Lang-hy|Երևանի Պետական Համալսարան, ԵՊՀ}}, ''Yerevani Petakan Hamalsaran'') ay ang pinakamatandang pampublikong unibersidad sa [[Armenia]]. Itinatag noong 1919, ito ay ang pinakamalaki at pinakaprestihiyosong&lt;ref&gt;{{cite web|title=UNIVERSITIES IN ARMENIA by 2015 University Web Ranking|url=http://www.4icu.org/am/|website=4icu.org|publisher=4 International Colleges &amp; Universities}}&lt;/ref&gt; unibersidad sa bansa. Ito ay kaya impormal na kilala bilang &quot;mother university&quot; sa Armenia (Մայր ԲՈւՀ, ''Mayr Buh'').&lt;ref&gt;{{cite web|title=Մայիսի 16-ը Մայր ԲՈՒՀ-ի հիմնադրման օրն է|url=http://culture.am/?p=14124&amp;lang=hy|website=culture.am|language=hy|date=16 May 2015|access-date=2 Pebrero 2017|archive-date=18 Mayo 2016|archive-url=https://archive.today/20160518074055/http://culture.am/?p=14124&amp;lang=hy|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20160518074055/http://culture.am/?p=14124&amp;lang=hy |date=18 Mayo 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ԵՊՀ հոգաբարձուների խորհրդի նիստում ընտրվել է &quot;Երևանի պետական համալսարան&quot; հիմնադրամի ռեկտորը [YSU Board of Trustees Elects Rector of Yerevan State University Foundation]|url=http://www.president.am/hy/press-release/item/2015/06/19/President-Serzh-Sargsyan-meeting-board-of-trustees-of-YSU/|website=president.am|publisher=Office to the President of the Republic of Armenia|language=hy|date=19 June 2015|access-date=2 Pebrero 2017|archive-date=8 Oktubre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181008070719/http://www.president.am/hy/press-release/item/2015/06/19/President-Serzh-Sargsyan-meeting-board-of-trustees-of-YSU/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Նախագահ Սարգսեան. &quot;Տակաւին Շատ Ընելիքներ Կան Երեւանի Պետական Համալսարանին Մէջ&quot;|url=http://www.aztagdaily.com/archives/245882|work=[[Aztag (daily)|Aztag]]|date=22 June 2015|language=hy|quote=...Երեւանի պետական համալսարանը եղած է եւ միշտ պէտք է ըլլայ իբրեւ Մայր համալսարան եւ յառաջատար:}}&lt;/ref&gt; Sa humigit-kumulang 3,150 empleyado ng unibersidad, 1,190 ay bumubuo sa kaguruan. Ang unibersidad ay may 400 mananaliksik, 1350 post-graduate students, at 8,500 undergraduates, kabilang ang 300 mag-aaral mula sa ibang bansa.

Ang pagtuturo ay nasa wikang Armenyo, ngunit pagtuturo sa [[Wikang Ruso|Russian]] at [[Wikang Ingles|Ingles]] para sa mga banyagang mag-aaral ay isinasagawa ayon sa pangangailangan. Ang akademikong taon ay mula Setyembre 1 hanggang Hunyo 30.

Noong 2010, ayon sa University Ranking by Academic Performance (URAP),&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.urapcenter.org/2010|title=URAP - University Ranking by Academic Performance|access-date=2017-02-02|archive-date=2014-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006190032/http://www.urapcenter.org/2010/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006190032/http://www.urapcenter.org/2010/ |date=2014-10-06 }}&lt;/ref&gt; ito ang nangungunang unibersidad sa [[Armenia]] at 954th sa mundo.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.webometrics.info/top12000.asp?offset=-1 |access-date=2017-02-02 |archive-date=2012-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120062413/http://www.webometrics.info/top12000.asp?offset=-1 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120120062413/http://www.webometrics.info/top12000.asp?offset=-1 |date=2012-01-20 }}&lt;/ref&gt;
[[Talaksan:Sahak_Partev_and_Mesrop_Mashtots.jpg|thumb|Ang mga istatwa nina Mesrop Mashtots at Sahak Partev (iskultor ay si Ara Sargsian) na itinayo noong 2002, sa pasukan ng pangunahing gusali]]
[[Talaksan:Yerevan_State_University,_Faculty_of_Biology.jpg|thumb|Faculty of Biology]]

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{coord|format=dms|display=title}}

[[Kategorya:Mga pamantasan]]
[[Kategorya:Edukasyon sa Armenia]]</text>
      <sha1>5a2nbi1aoe12yik5fi6ouj4ebegr636</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mister Donut</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251604</id>
    <revision>
      <id>2212375</id>
      <parentid>2211761</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:09:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12899" sha1="k4ddxa8plmfglf99xqez3tprdokxf4u" xml:space="preserve">{{Orphan|date=Nobyembre 2020}}
[[File:Mister Donut Sendaichuodori Shop.jpg|thumb|]]
[[File:Pon de wreath strawberry flavor of Mister Donut in Japan.jpg|thumb|]]
Ang '''Mister Donut''' (ミスタードーナツ ''Misutā Dōnatsu'') ay isang ''franchise'' ng ''fast food'' na itinatag sa [[Estados Unidos]] noong 1956, ngayon ay naka''headquarter'' sa [[Japan]], na may mahigit 1,300 tindahan doon.

[[Kategorya:Mga fast food ng donut]]
[[Kategorya:Mga restoran sa Pilipinas]]


{{stub|Pagkain|Hapon}}

== Global stores ==


=== Asya ===
Ang tatak na Mister Donut ay nagpapatakbo sa Hong Kong, Hapon, Pilipinas, Thailand, Taiwan, Indonesia, at Singapore. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kay |first=Enze |date=2023-05-19 |title=Mister Donut Review: Famous Mochi Doughnuts At Junction 8 {{!}} Eatbook.sg |url=https://eatbook.sg/mister-donut-bishan/ |access-date=2023-07-26 |website=EatBook.sg - Local Singapore Food Guide And Review Site |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

==== Tsina ====
[[Talaksan:Mister_Donut_Shanghai_Station.jpg|thumb|Isang Mister Donut na tindahan sa [[Shanghai]], Tsina (sarado ngayon)]]
Sa Tsina, nagsara ang Mister Donut noong 2019 pagkatapos ng halos 20 taon ng pagpapatakbo dahil sa mataas na gastos sa operasyon at mataas na gastos sa paggawa. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mister Donut exits China as profits crumble |url=https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Mister-Donut-exits-China-as-profits-crumble |access-date=2023-07-26 |website=[[Nikkei Asia]] |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; Sampung tindahan sa Shanghai ang nagsara noong Abril 2019. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Asia |first=Inside Retail |date=2019-03-28 |title=Mister Donut China to close as trading sours |url=https://insideretail.asia/2019/03/28/mister-donut-china-to-close-as-trading-sours-2/ |access-date=2023-07-26 |website=Inside Retail |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==== Hong Kong ====
Ang unang tindahan na Mister Donut ay nagbukas sa Tsim Sha Tsui &lt;ref&gt;{{Cite news |date=October 24, 2024 |title=Mister Donut in Hong Kong: Opening date, location, and more |work=Time Out |url=https://www.timeout.com/hong-kong/news/mister-donut-in-hong-kong-opening-date-location-and-more-091224}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;in&quot; /&gt; noong Oktubre 26, 2024, &lt;ref name=&quot;in&quot;&gt;{{Cite news |date=October 26, 2024 |title=Japanese doughnut chain Mister Donut debuts in Hong Kong (with photos) |work=The Government of the Hong Kong Special Administrative Region |url=https://www.info.gov.hk/gia/general/202410/26/P2024102300453.htm}}&lt;/ref&gt; sa pamamagitan ng franchisee na Dragon Circle Enterprise. &lt;ref&gt;{{Cite news |date=November 1, 2024 |title=Mister Donut expands East Asia presence with first Hong Kong store |work=World Coffee Portal |url=https://www.worldcoffeeportal.com/Latest/News/2024/November/Mister-Donut-expands-East-Asia-presence-with-first |access-date=Hunyo 17, 2026 |archive-date=Enero 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250121021711/https://www.worldcoffeeportal.com/Latest/News/2024/November/Mister-Donut-expands-East-Asia-presence-with-first |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==== Indonesiya ====
Sa Indonesiya, ang Mister Donut ay pinapatakbo sa ilalim ng pamamahala ng Indomaret, isang subsidiary ng Salim Group . Ang unang tindahan ay binuksan noong 2015, na may 7 nag-iisang tindahan at 1,350 tindahan sa loob ng mga outlet ng Indomaret, karamihan ay matatagpuan sa sentro ng lungsod, mga mall, paliparan, istasyon ng tren, o mga shop-in-shop sa bawat outlet ng Indomaret. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=antaranews.com |date=2018-09-27 |title=Anak usaha Indomaret &quot;Mister Donut&quot; kantongi sertifikat halal |url=https://www.antaranews.com/berita/752446/anak-usaha-indomaret-mister-donut-kantongi-sertifikat-halal |access-date=2026-02-13 |website=Antara News |language=id}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Okezone |date=2015-05-09 |title=Indomaret Ekspansi Kuliner dengan Brand Mister Donut : Okezone Economy |url=https://economy.okezone.com/read/2015/05/09/320/1147065/indomaret-ekspansi-kuliner-dengan-brand-mister-donut |access-date=2026-02-13 |website=economy.okezone.com/ |language=id-ID}}&lt;/ref&gt;
[[Talaksan:Misterdonut_headquarters_japan.jpg|thumb|Punong-himpilan ng Hapon sa [[Osaka]]]]
Sa Hapon, ang franchise ng Mister Donut ay may-ari ng Duskin Co., Ltd., isang bahagi ng konglomeradong Mitsui. Ang Mister Donut ay ang pinakamalaking donut franchise chain sa Hapon, na may kabuuang 961 tindahan ayon sa datos noong Marso 2021.&lt;ref&gt;{{cite web |date=June 24, 2021 |title=During recent years, the number of shops of Mister Donuts continued to decrease four years in a row |url=https://www.j-cast.com/trend/2021/06/24414562.html |access-date=2022-01-18}}&lt;/ref&gt; Keiji Chiba, ang pangkahalatang tagapamahala at ang direktor ng mga industriya ng pagkain ng Duskin Company, ay nag-adjust ng mga recipe at nagbigay ng mas mataas na reputasyon para magtatagumpay sa market ng Hapon. Bago ang pagpapakilala ng Mister Donut, inaakala ang mga Hapones na ang mga donut ay para sa mga bata lamang.&lt;ref name=&quot;and the&quot;&gt;{{cite news |author=Trucco, Terry |date=1982-12-26 |title=SERVING MR. DONUT AND THE COMMUNITY |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1982/12/26/business/serving-mr-donut-and-the-community.html |access-date=2024-12-30}}&lt;/ref&gt;

Noong taong 2007, isinulat ng The Star na &quot;Nagkaroon ang Mister Donut ng mga tagasunod sa mga kabataan dahil sa mga American-style na donut, decor, at musika. Ito ang naging pinakamalaking donut chain ng bansa.&quot;&lt;ref name=&quot;TheStarScandal&quot;&gt;{{cite web |date=October 31, 2007 |title=Mister Donut in Japan food safety |url=https://www.thestar.com/business/2007/10/31/mister_donut_in_japan_food_safety.html |access-date=September 27, 2016 |location=Toronto |newspaper=[[Toronto Star|The Star]]}}&lt;/ref&gt; Noong Setyembre 13, 2013, isang survey ng Japanese retail research company, Softbrain Field, ang nagsagawa ng survey sa halos 6000 mamamayang Hapones na may iba't ibang edad tungkol sa kanilang paboritong fast food restaurant. Pumangatlo ang Mister Donut, sa 17%, kasunod ang McDonald's sa 33%, at MOS Burger sa 25%.&lt;ref name=&quot;JapanTOday-Top8&quot;&gt;Lynn Dinh, Michelle (September 17, 2013). [https://japantoday.com/category/features/food/the-top-8-fast-food-chains-in-japan &quot;The top 8 fast food chains in Japan&quot;]. [[Japan Today]]. Retrieved October 26, 2018.&lt;/ref&gt;

==== Pilipinas ====
[[Talaksan:Gapan_City_Landmarks_40.jpg|thumb|Mister Donut sa [[Gapan]], [[Nueva Ecija]], Pilipinas]]
Sa Pilipinas, ang unang tindahan ng Mister Donut ay nagbukas noong taong 1982 sa [[Maynila]] at naging pangalawang pinakamalaking kadena ng donut sa bansa, kung saan ang [[Dunkin' Donuts]] ang pangunahing kakumpitensya nito. &lt;ref&gt;{{Cite news |title=How Mister Donut built 2,200 stores in the Philippines |language=en |work=Manila Standard |url=https://www.manilastandard.net/business/141248/how-mister-donut-built-2-200-stores-in-the-philippines.html |url-status=dead |access-date=2020-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111203419/https://www.manilastandard.net/business/141248/how-mister-donut-built-2-200-stores-in-the-philippines.html |archive-date=November 11, 2020}}&lt;/ref&gt; Noong 1995, kinuha ng Ramcar Group ang prangkisa ng Mister Donut sa Pilipinas sa pamamagitan ng subsidiary nito, ang Food Fest, Inc. Noong 1997, tumulong ang Mister Donut sa pagpopondo ng kauna-unahang animated film sa bansa, ''ang Adarna: The Mythical Bird'' . &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Red |first=Isah V. |date=June 9, 1997 |title=Domestic problem |page=19 |work=[[Manila Standard]] |publisher=Kamahalan Publishing Corp. |url=https://news.google.com/newspapers?id=mZMVAAAAIBAJ&amp;sjid=-AoEAAAAIBAJ&amp;pg=6564%2C936096 |access-date=July 20, 2023}}&lt;/ref&gt;

Sa 1,800 na tindahan nito, karamihan ay mga stall, kadalasang matatagpuan sa loob ng mga mall, habang 200 naman ay mga full-scale na tindahan. Ibinibenta rin ang mga produktong Mister Donut sa loob ng mga tindahan ng [[7-Eleven]] at ang mga tindahan ng [[KFC]], na ang huli ay lokal ding franchised ng Ramcar. Nagbebenta ang mga ilang lokasyon ng kape, ngunit kadalasan ay donut, kabilang ang mga ''[[pasalubong]]'', mga regalo ng mga bisita sa mga kaibigan at pamilya. Ang mga donut na ibinebenta ay inaayos upang umangkop sa lokal na merkado, na may mas maliliit na sukat, samakatuwid ay mas mura, at iba't ibang lasa. &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (October 2018)&quot;&gt;kailangan ng sitasyon&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

==== Singapore ====
Noong Mayo 2023, binuksan ng Mister Donut ang unang outlet nito sa Junction 8 sa Singapore matapos ang isang matagumpay na pagsubok sa merkado noong Agosto 2022. &lt;ref name=&quot;CNA Lifestyle&quot;&gt;{{Cite web |date=May 8, 2023 |title=How Mister Donut's new employees are trained at 'doughnut college' in Osaka |url=https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/dining/mister-donut-singapore-junction-8-training-osaka-356351 |access-date=June 5, 2023 |publisher=CNA Lifestyle}}&lt;/ref&gt;

==== Timog Korea ====
Pumasok ang Mister Donut sa merkado ng Timog Korea noong Hulyo 2014 sa pamamagitan ng kasunduang prangkisa sa SDK2, na may-ari ng lokal na kompanyang kontstruksyon SDK. Winakasan ang kontrata dahil sinuway ng SDK ang kontrata at &quot;nagbebenta ang mga produkto na hindi kasama sa opisyal na menu ng brand&quot;. Isinara ang mga tindahan ng SDK noong taong 2017.&lt;ref&gt;{{cite news |date=July 17, 2017 |title=Court pulls plug on Mister Donut Korea |work=Inside Retail |url=https://insideretail.asia/2017/07/17/court-pulls-plug-on-mister-donut-korea/}}&lt;/ref&gt;

==== Taiwan ====
[[Talaksan:Mister_Donut_New_Minquan_West_Store_20161106.jpg|thumb|Ginoong Donut sa [[Taipei]], Taiwan]]
Noong taong 2004, ipinakilala ng Uni-President Group ang Mister Donut sa Taiwan sa pamamagitan ng bagong itinayong joint-venture Mister Donut Taiwan Corp., at inanunsyo ang layunin upang magbukas ng 100 tindahan sa Taiwan sa loob ng tatlong taon.&lt;ref name=&quot;ChinaPostDetails2&quot;&gt;{{cite web |last=Ho |first=Yingrid |date=October 4, 2004 |title=Chain store Mister Donut comes to town |url=http://www.chinapost.com.tw/business/detail.asp?GRP=E&amp;id=52989 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20041018235325/http://www.chinapost.com.tw/business/detail.asp?GRP=E&amp;id=52989 |archive-date=October 18, 2004 |access-date=September 27, 2016 |website=www.chinapost.com.tw |publisher=[[The China Post]]}}&lt;/ref&gt;
[[Talaksan:Limited-edition_Pokémon-themed_donuts_from_Mister_Donut,_Kaohsiung.jpg|thumb|Mga donut na may limitadong edisyon na may temang Pokémon mula sa Mister Donut, Kaohsiung]]

==== Thailand ====
Sa Thailand, ang Mister Donut ay nangunguna sa merkado ng donut sa Thailand simula noong 1978 at ginagamit ang slogan na &quot;Donut for Fun&quot;. Noong Disyembre 2011, ang Thailand ang naging &quot;pinakamalaking merkado sa labas ng Japan para sa Mister Donut tungkol sa dami ng benta.&quot; &lt;ref name=&quot;NationMultiMediaDOnuts&quot;&gt;{{Cite web |last=Rungfapaisarn |first=Kwanchai |date=December 5, 2011 |title=Plan to double Mister Donut stores in the next five years |url=http://www.nationmultimedia.com/business/Plan-to-double-Mister-Donut-stores-in-the-next-fiv-30171246.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224212301/http://www.nationmultimedia.com/business/Plan-to-double-Mister-Donut-stores-in-the-next-fiv-30171246.html |archive-date=December 24, 2018 |access-date=September 27, 2016 |website=[[The Nation (Thailand)|The Nation]] |publisher=[[The Nation]] |location=Thailand}}&lt;/ref&gt; Ang Mister Donut ay may mahigit 320 tindahan sa buong Thailand na may mas maraming nagbubukas tuwing taon. Kabilang dito ang mga nag-iisang tindahan pati na rin ang mga tindahan sa mga shopping mall at supermarket. &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (September 2016)&quot;&gt;kailangan ng sitasyon&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt; Noong 2014, tumaas ng 10 at 15 porsyento ang pagkonsumo ng donut sa Thailand, kung saan ang Mister Donut ang bumubuo sa kalahati ng pagtaas na iyon. Noong 2015, inanunsyo ng Central Restaurants Group ng Thailand ang mga balak na magbukas ng 30 bagong tindahan sa 2015, na magdadala sa bilang ng tindahan nito sa 350. Sinabi ng kumpanya na makakapagbenta ito ng &quot;mga donut nito sa lahat ng 77 probinsya sa pagtatapos ng taon.&quot; Sinabi rin ng Central na isinasaalang-alang nito ang pagpapalawak ng Mister Donut sa [[Malaysia]], Pilipinas, at [[Indonesya|Indonesia]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 27, 2015 |title=Mister Donut Thailand plans 30 new stores |url=https://insideretail.asia/2015/05/27/mister-donut-thailand-plans-30-stores/ |access-date=September 27, 2016 |website=insideretail.asia/ |publisher=May 27, 2015}}&lt;/ref&gt;

==== Vietnam ====
Noong Mayo 2016, inanunsyo ang mga plano para sa pagbubukas ng mga tindahan ng Mister Donut sa [[Vietnam]] sa pamamagitan ng Central Restaurants Group (CRG).</text>
      <sha1>k4ddxa8plmfglf99xqez3tprdokxf4u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pamantasang Zayed</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253417</id>
    <revision>
      <id>2212422</id>
      <parentid>2092442</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T06:01:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2825" sha1="323rwa6fadbp7agz1c09wdepgg9bqzj" xml:space="preserve">Ang '''Pamantasang Zayed''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: Zayed University, [[Wikang Arabe|Arabe]]: جامعة زايد) ay isa sa tatlong mga institusyon ng mas mataas na edukasyong panggobyerno sa [[United Arab Emirates]]. Mula nang magkamit ng akreditasyon sa pamamagitan ng Middle States Commission on Higher Education ng Estados Unidos, ito ay naging kauna-unahang federal na unibersidad sa UAE na nabigyan ng internasyonal na pagkilala.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Zayed University achieves international accreditation|url=http://www.uaeinteract.com/docs/Zayed_University_achieves_international_accreditation/30895.htm|access-date=2017-03-26|archive-date=2015-04-06|archive-url=https://archive.today/20150406064821/http://www.uaeinteract.com/docs/Zayed_University_achieves_international_accreditation/30895.htm|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20150406064821/http://www.uaeinteract.com/docs/Zayed_University_achieves_international_accreditation/30895.htm |date=2015-04-06 }}&lt;/ref&gt; Ito ay ipinangalan sa karangalan ni Zayed bin Sultan Al Nahyan, ang ang unang pangulo ng bansa. Ang Unibersidad ay may anim na mga kolehiyo: Kolehiyo ng mga Sining at Agham, Kolehiyo ng Agham Pangnegosyo, Kolehiyo ng Komunikasyon at Agham Pangmedya, Kolehiyo ng Edukasyon, Kolehiyo ng Teknolohiya ng Impormasyon, at University College.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Colleges at Zayed University|url=http://www.zu.ac.ae/main/en/colleges/index.aspx}}&lt;/ref&gt;

Noong Nobyembre 2014, ang Pamantasang Zayed ay nairanggo bilang ika-23 sa 25 na naitala ng QS World University Arab Rankings.&lt;ref&gt;[http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=data/educationnation/2014/November/educationnation_November15.xml&amp;section=educationnation &quot;UAE universities top regional charts&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150124111507/http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?section=educationnation&amp;xfile=data/educationnation/2014/November/educationnation_November15.xml |date=2015-01-24 }}, ''[//en.wikipedia.org/wiki/Khaleej_Times Khaleej Times]'', 18 Noyembre 2014.&lt;/ref&gt; Ito ay hindi na tampok sa anumang mga pagraranggo sa mundo.&lt;ref&gt;{{Cite web|work=Times Higher Education|title=World University Rankings, 2012-2013|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/world-university-rankings/2012-13/world-ranking|access-date=19 Marso 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|work=U.S. News|title=Top 400 Universities in the World|url=http://www.usnews.com/education/worlds-best-universities-rankings/top-400-universities-in-the-world|access-date=19 Marso 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|work=Shanghai Rankings|title=QS World Rankings of Universities|url=http://www.shanghairanking.com/|access-date=19 Marso 2013}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{coord|format=dms|display=title}}
{{Stub|Edukasyon}}

[[Kategorya:Mga pamantasan]]</text>
      <sha1>323rwa6fadbp7agz1c09wdepgg9bqzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bagyo sa Pilipinas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>262217</id>
    <revision>
      <id>2212279</id>
      <parentid>2210365</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:07:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2212279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11017" sha1="cnzpwp63citic1rdxcwb1ph72006ada" xml:space="preserve">[[Talaksan:Haiyan 2013-11-07 1345Z (alternate).png|thumb|Ang bagyong Yolanda noong ika Nobyembre 8, 2013]]
{{For|[[Bagyo]]|Talaan ng mga bagyo sa Pilipinas}}

Ang mga bagyo sa Pilipinas natural lamang na tumama sa mga bansang napapaligiran nang [[Karagatang Pasipiko]], nagsisimula ito sa mga buwan maaga pa [[Mayo]] at kalimitan na nag tatapos sa mga buwan nang [[Disyembre]] sa kasalukuyan lumalakas pa ang mga ito sa buwan nang [[Hulyo]] hanggang [[Nobyembre]]. Nabubuo ang mga bagyo sa madalas sa karagatang pasipiko at dinaraan nang mga ito ang mga bansang [[Taiwan]], [[Tsina]], [[Timog Korea]], [[Japan]], [[Pilipinas]], Carolina Isla at [[Vietnam]], lumalakas rin ang mga ito dahil sa [[Habagat]] na nang gagaling sa mga bansang [[Indonesia]] at [[India]].&lt;ref&gt;http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/information/about-tropical-cyclone&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://mcgillgis.maps.arcgis.com/apps/MapJournal/index.html?appid=586f9150ae87491a8c7f1b86db7952a9&lt;/ref&gt;

== Mga bagyo ==
{{For|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]]|Bagyo}}
[[Talaksan:Tropical Storm Ketsana September 26, 2009.jpg|thumb|Ang bagyong Ondoy noong ika Setyembre 26, 2009]]
Ang [[Super Bagyong Yolanda]] ay isa sa mga hindi makakaligtaang bagyo sa kasaysayan nang Pilipinas dahil nagdulot ito nang malawakang pagkasira sa buong [[Bisayas]] kasama na rito ang ilang probinsya sa [[Luzon]], Nanalasa si Yolanda noong ika Nobyembre 8, 2013 sa [[Silangang Samar]] at [[Leyte]], maituturing ring si Yolanda na isang delubyo, isa na rin rito si [[Super Bagyong Lawin]] na nagpadapa sa mga ilang lugar sa [[Isabela]], [[Cagayan]] at Rehiyon ng Ilokos, Si [[Bagyong Ondoy]] na nag palubog sa ilang bahagi ng Luzon at Kamaynilaan noong ika Setyembre 26, 2009, Matinding pinuruhan nito ang mga [[Rizal]], [[Marikina]], [[Pasig]] at ilan pang mga bahagi nang Maynila dahil sa pag taas at pag apaw nang tubig ulan na dala ni Ondoy, Ang [[Bagyong Sendong]] na nagpalubog sa [[Hilagang Mindanao]] at [[Gitnang Bisayas]].&lt;ref&gt;https://reliefweb.int/report/philippines/philippines-floods-and-typhoons-2020-typhoon-goni-operation-update-report-n&lt;/ref&gt;

Ang &quot;Bagyong Nonoy&quot; (Kulap) noong 2011 ay inialis nang PAGASA at ginamit ito sa Panahon ng bagyo ng 2015 sa karagatang Pasipiko. Ipinangalan sa &quot;[[Bagyong Nona]]&quot; (Melor)., Na isa sa mga mababagsik na bagyong dumaan sa Pilipinas at ang matinding napuruhan nito ay [[Sorsogon]] at [[Oriental Mindoro]].&lt;ref&gt;https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/philippines-braces-for-more-typhoons-next-month/2050447&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.ndtv.com/topic/philippines-typhoon&lt;/ref&gt;

== Pilipinas ==
{{Main|Panahon ng bagyo sa Pilipinas}}
&lt;br&gt;Ang mga pangalang naka pa-loob sa kahong may kulay ay ang mga bagong inihanay na mga pangalan ng [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko, at Astronomiko|PAGASA]].

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Tala ng mga pangalan ng bagyo sa Pilipinas
|-
! scope=&quot;col&quot; colspan=14 style=&quot;background-color:lightgrey;&quot;| [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026|2026]] (Pangkat I)
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=2 | Main
| Ada || Basyang || Caloy || Domeng || Ester || Francisco || {{grey|Gardo}} || {{grey|Henry}} || {{grey|Inday}} || {{grey|Josie}} || {{tcname unused|Kiyapo}} || {{grey|Luis}} || {{grey|Maymay}}
|-
| {{grey|Neneng}} || {{grey|Obet}} || {{tcname unused|Pilandok}} || {{grey|Queenie}} || {{grey|Rosal}} || {{grey|Samuel}} || {{grey|Tomas}} || {{tcname unused|Umberto}} || {{tcname unused|Venus}} || {{tcname unused|Waldo}} || &lt;center&gt;{{grey|X}}&lt;center&gt; || {{grey|Yayang}} || {{tcname unused|Zeny}} ||
|-
!scope=&quot;row&quot; | Auxiliary
||{{tcname unused|Agila}} ||{{tcname unused|Bagwis}} ||{{tcname unused|Chito}} ||{{tcname unused|Diego}} ||{{tcname unused|Elena}} ||{{tcname unused|Felino}} ||{{tcname unused|Gunding}} ||{{tcname unused|Harriet}} ||{{tcname unused|Indang}} ||{{tcname unused|Jessa}} || || ||
|-
! scope=&quot;col&quot; colspan=14 style=&quot;background-color:skyblue;&quot;| 2027 (Pangkat II)
|-
!scope=&quot;row&quot; rowspan=2 | Main
|| {{grey|Amang}} || {{grey|Betty}} || {{grey|Chedeng}} || {{grey|Dodong}} || {{tcname unused|Emil}} || {{grey|Falcon}} || {{tcname unused|Gavino}} || {{grey|Hanna}} || {{grey|Ineng}} || {{grey|Jenny}} || {{grey|Kabayan}} || {{grey|Liwayway}} || {{grey|Marilyn}}
|-
| {{grey|Nimfa}} || {{grey|Onyok}} || {{grey|Perla}} || {{grey|Quiel}} || {{grey|Ramon}} ||  {{grey|Sarah}} || {{tcname unused|Tamaraw}} ||  {{tcname unused|Ugong}} || {{grey|Viring}} || {{grey|Weng}} || &lt;center&gt;{{grey|X}}&lt;center&gt; || {{grey|Yoyoy}} || {{grey|Zigzag}} ||
|-
!scope=&quot;row&quot; | Auxiliary
||{{tcname unused|Abe}} ||{{tcname unused|Berto}} ||{{tcname unused|Charo}} ||{{tcname unused|Dado}} ||{{tcname unused|Estoy}} ||{{tcname unused|Felion}} ||{{tcname unused|Gening}} ||{{tcname unused|Herman}} ||{{tcname unused|Irma}} ||{{tcname unused|Jaime}} || || ||
|-
! scope=&quot;col&quot; colspan=14 style=&quot;background-color:lightgreen;&quot;| 2028 (Pangkat III)
|-
!scope=&quot;row&quot; rowspan=2 | Main
| {{tcname unused|Amuyao}} || {{grey|Butchoy}} || {{grey|Carina}} || {{grey|Dindo}} || {{grey|Edring}} || {{grey|Ferdie}} || {{grey|Gener}} || {{grey|Helen}} || {{grey|Igme}} || {{tcname unused|Josefa}} || {{tcname unused|Kidul}} || {{tcname unused|Lekep}} || {{grey|Marce}}
|-
| {{tcname unused|Nanolay}} || {{tcname unused|Onos}} || {{tcname unused|Puwok}} || {{grey|Querubin}} || {{grey|Romina}} || {{grey|Siony}} || {{grey|Tonyo}} || {{tcname unused|Upang}} || {{grey|Vicky}} || {{tcname unused|Warren}} || &lt;center&gt;{{grey|X}}&lt;center&gt; || {{grey|Yoyong}} || {{grey|Zosimo}} 
|-
!scope=&quot;row&quot; | Auxiliary
|{{tcname unused|Alakdan}} || {{tcname unused|Baldo}} || {{tcname unused|Clara}} || {{tcname unused|Dencio}} || {{tcname unused|Estong}}
| {{tcname unused|Felipe}} || {{tcname unused|Gomer}} || {{tcname unused|Heling}} || {{tcname unused|Ismael}} || {{tcname unused|Julio}} 
|-
! scope=&quot;col&quot; colspan=14 style=&quot;background-color:lightyellow;&quot;| 2029 (Pangkat IV)
|-
!scope=&quot;row&quot; rowspan=2 | Main
| {{grey|Auring}} || {{grey|Bising}} || {{tcname unused|Chico}} || {{grey|Dante}} || {{tcname unused|Elias}} || {{grey|Fabian}} || {{grey|Gorio}} || {{grey|Huaning}} || {{grey|Isang}} || {{grey|Jacinto}} || {{grey|Kiko}} || {{grey|Lannie}} || {{tcname unused|Magyawan}}
|-
| {{tcname unused|Nilad}} || {{tcname unused|Omar}} || {{grey|Paolo}} || {{grey|Quedan}} || {{grey|Ramil}} || {{grey|Salome}} || {{tcname unused|Tala}} || {{tcname unused|Urbano}} || {{grey|Verbena}}
|| {{grey|Wilma}} || &lt;center&gt;{{grey|X}}&lt;center&gt; || {{tcname unused|Yasmin}} || {{grey|Zoraida}} || 
|-
!scope=&quot;row&quot; | Auxiliary
|{{tcname unused|Alamid}} ||{{tcname unused|Bruno}} ||{{tcname unused|Conching}} ||{{tcname unused|Dolor}} ||{{tcname unused|Ernie}} ||{{tcname unused|Florante}} ||{{tcname unused|Gerardo}} ||{{tcname unused|Hernan}} ||{{tcname unused|Isko}} ||{{tcname unused|Jerome}} || || ||
|}

===Talaan ng mga inialis na pangalan===
; Mga hindi nagamit na pangalan
{{div col start}}
* {{tcname unused|Paloma}} 
* {{tcname unused|Quadro}} 
* {{tcname unused|Rapido}} 
* {{tcname unused|Roleta}} 
* {{tcname unused|Sibak}} 
* {{tcname unused|Sibasib}} 
* {{tcname unused|Tagbanwa}} 
* {{tcname unused|Talahib}} 
* {{tcname unused|Ubbeng}} 
* {{tcname unused|Wisik}} 
* {{tcname unused|Yaning}} 
* {{tcname unused|Zuma}}
{{div col end}}

==Mga bagyo na mapaminsala==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=font:size:100%
|'''Rango'''
|'''Bagyo'''
|'''Taon'''
|'''Rehiyon'''
|'''PHP'''
|'''USD'''
|-
| style=&quot;background-color:blueviolet;&quot;|1 || Yolanda (Haiyan) || 2013 || Kabuuang Kabisayaan || 95.5 bilyon || $ 2.02 bilyon
|-
| style=&quot;background-color:purple;&quot;|2 || Odette (Rai) || 2021 || Kabisayaan, Caraga || 51.8 bilyon || $ 1.2 bilyon
|-
| style=&quot;background-color:purple;&quot;|3 || Pablo (Bopha) || 2012 || Rehiyon ng Dabaw || 43.2 bilyon || $ 1.06 bilyon 
|-
| style=&quot;background-color:violet;&quot;|4 || Glenda (Rammasun) || 2014 || Bikol, Calabarzon, K. Maynila || 38.6 bilyon || $ 771 milyon
|-
| style=&quot;background-color:blueviolet;&quot;|5 || Ompong (Mangkhut) || 2018|| rowspan=&quot;2&quot;| Rehiyon ng Lambak Cagayan, Ilokos || 33.9 bilyon || $ 627 milyon
|-
| style=&quot;background-color:orangered;&quot;|6 || Pepeng (Parma) || 2009 || 27.3 bilyon || $ 581 milyon
|-
| style=&quot;background-color:orangered;&quot;|7 || Ulysses (Vamco) || 2020 || Calabarzon, Gitnang Luzon || 20.2 bilyon || $ 418 milyon
|-
| style=&quot;background-color:blueviolet;&quot;|8 || Rolly (Goni) || 2020 || Rehiyon ng Bikol, Calabarzon || 20 bilyon || $ 369 milyon
|-
| style=&quot;background-color:lightgreen;&quot;|9 || Kristine (Trami) || 2024 || Hilagang, Luzon, Timog Luzon || 17.6 bilyon || $ 357 milyon
|-
| style=&quot;background-color:lightyellow;&quot;|10 || Paeng (Nalgae) || 2022 || Rehiyon ng Bikol, Calabarzon || 17.5 bilyon || $ 265 milyon
|}

== Mga bagyo na maraming nasawi ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=font:size:100%
|'''Rango''' 
|'''Bagyo'''
|'''Taon'''
|'''Naitalang patay'''
|-
| 1 || '''Haiphong''' || 1881 || 20, 000 
|-
| 2 || Yolanda (Haiyan) || 2013 || 6, 300
|-
| 3 || Uring (Thelma) || 1991 || 5, 100
|-
| 4 || Pablo (Bopha) || 2012 || 1, 901
|-
| 5 || Angela || 1867 || 1, 800
|-
| 6 || Winnie (2004) || 2004 || 1, 619
|-
| 7 || &quot;Oktubre 1897 Bagyo&quot; || 1897 || 1, 500
|-
| 8 || Nitang (Ike) || 1984 || 1, 363
|-
| 9 || Sendong (Washi) || 2011 || 1, 268
|-
| 10 || Trix || 1952 || 955
|}

===Mga pangalang isasalang sa bawat taon===
{{See|Pagpapangalan sa bagyo}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Letra
! Total
! Pangalan
! Mga taon
|-
| A || 1 || {{tcname unused|Amuyao}} || ''2028''
|-
| B || 0 || --- || ---
|-
| C || 1 || {{tcname unused|Chico}} || ''2029''
|-
| D || 0 || --- || ---
|-
| E || 2 || {{tcname unused|Edring}}, {{tcname unused|Emil}}, {{tcname unused|Elias}} || ''2028'', ''2027'', ''2029''
|-
| F || 0 || --- || ---
|-
| G || 1 || {{tcname unused|Gavino}} || ''2027''
|-
| H || 0 || --- || ---
|-
| I || 0 || --- || ---
|-
| J || 1 || {{tcname unused|Josefa}} || ''2028''
|-
| K || 1 || {{tcname unused|Kidul}}, {{tcname unused|Kiyapo}} || ''2028'', ''2026''
|-
| L || 1 || {{tcname unused|Lekep}} || ''2028''
|-
| M || 1 || {{tcname unused|Magyawan}} || ''2029''
|-
| N || 2 || {{tcname unused|Nanolay}}, {{tcname unused|Nilad}} || ''2028'', ''2029''
|-
| O || 2 || {{tcname unused|Onos}}, {{tcname unused|Omar}} || ''2028'', ''2029''
|-
| P || 2 || {{tcname unused|Pilandok}}, {{tcname unused|Puwok}} || ''2026'', ''2028''
|-
| Q || 0 || --- || ---
|-
| R || 0 || --- || ---
|-
| S || 0 || --- || ---
|-
| T || 2 || {{tcname unused|Tamaraw}}, {{tcname unused|Tala}} || ''2023'', ''2029''
|-
| U || 3 || {{tcname unused|Ugong}}, {{tcname unused|Umberto}}, {{tcname unused|Upang}}, {{tcname unused|Urbano}} || ''2023'', ''2022'', ''2024'', ''2029''
|-
| V || 1 || {{tcname unused|Venus}} || ''2026''
|-
| W || 2 || {{tcname unused|Waldo}}, {{tcname unused|Warren}} || ''2026'', ''2024''
|-
| Y || 1 || {{tcname unused|Yasmin}} || ''2025''
|-
| Z || 2 || {{tcname unused|Zigzag}}, {{tcname unused|Zeny}} || ---
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{Mga bagyo sa Pilipinas}}
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Pilipinas]]
[[Kategorya:Panahon]]
{{Usbong|Panahon|Kalikasan}}</text>
      <sha1>cnzpwp63citic1rdxcwb1ph72006ada</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boku no Pico</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274271</id>
    <revision>
      <id>2212311</id>
      <parentid>2137301</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:14:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>まる子2026</username>
        <id>163159</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */</comment>
      <origin>2212311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13264" sha1="osohb48t2436fgnoks9fddkj4z33tq0" xml:space="preserve">{{Infobox animanga/Header
| name            = Boku no Pico
| image           = 
| caption         = 
| ja_kanji        = ぼくのぴこ
| ja_romaji       = Boku no Piko
| genre           = [[Shotacon]], [[Otokonoko]], [[Hentai]]
}}
{{Infobox animanga/Video
| type            = ova
| director        = [[Katsuyoshi Yatabe]]
| producer        = Seiji Kaneko
| writer          = Katsuhiko Takayama
| music           = Shinobu
| studio          = Natural High
| released        = Setyembre 7, 2006
| runtime         = 33 minuto
}}
{{Infobox animanga/Video
| type            = ova
| title           = Pico to Chico
| director        = [[Katsuyoshi Yatabe]]
| producer        = Seiji Kaneko
| writer          = Katsuhiko Takayama
| music           = Shinobu
| studio          = Natural High
| released        = Abril 19, 2007
| runtime         = 38 minuto
}}
{{Infobox animanga/Video
| type            = ova
| title           = Pico - Boku no Chiisana Natsu Monogatari
| director        = [[Katsuyoshi Yatabe]]
| producer        = Seiji Kaneko
| writer          = Katsuhiko Takayama
| music           = Shinobu
| studio          = Natural High
| released        = Nobyembre 11, 2007
| runtime         = 30 minuto
}}
{{Infobox animanga/Video
| type            = ova
| title           = Pico × Coco × Chico
| director        = [[Katsuyoshi Yatabe]]
| producer        = Seiji Kaneko
| writer          = Katsuhiko Takayama
| music           = Shinobu, T2
| studio          = Natural High
| released        = Oktubre 9, 2008
| runtime         = 35 minuto
}}
{{Infobox animanga/Footer}}
Ang {{nihongo|'''''Boku no Pico'''''|ぼくのぴこ|Boku no Piko|lit. ''Aking Pico''}} ay isang seryeng Hapones ng mga [[Original video animation|OVA]]ng [[shotacon]] [[anime]] na ginawa ng Natural High. Kinilala ito ng may-likha bilang &quot;ang pinaka-unang Shotacon anime sa mundo&quot;.&lt;ref name=walrus /&gt; Ang serye ay binubuo ng tatlong kabanata, dagdag pa ang isang one-shot [[manga]], isang larong pang-kompyuter at isang koleksyon ng mga bidyong tugtugin. Dahil sa kamahalan ng paggawa ng anime, ang mga karakter at nilalaman ay masinsinang sinuri bago pa man magsimula ang produksyon.&lt;ref name=walrus&gt;{{cite web  | last = Michael  | first = Christopher  | title =Bocku no Pico – An Animated Discussion  | work= [[The Walrus]]  | date = Mayo 2007  | url = http://www.walrusmagazine.com/articles/2007.05-boku-no-pico/ | accessdate = Hunyo 4, 2009 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012103114/http://www.walrusmagazine.com/articles/2007.05-boku-no-pico/ | archivedate= Oktubre 12, 2007 }}&lt;/ref&gt;

==Mga karakter==

;Pico
:Si {{Nihongo|Pico|ぴこ|Piko}} ay isang lalaki na may malagintong buhok na pansamantalang nagtatrabaho sa taberna ng lolo ni Tamotsu tuwing tag-init. Siya ay madalas na ipinapakitang lumalangoy, kadalasan ay nakahubad o suot ang isang asul na Speedo. Siya ay nagsusuot ng mga damit pambabae simula nung bigyan siya nito ni Tamotsu bilang regalo. Makalipas ang panahon, dahil sa  sakit ng hindi tiyak na relasyon nila ni Tamotsu, siya ay nagrebelde sa pamamagitan ng paggupit ng kanyang buhok at umalis. Sa sumunod na tag-init, nakita niya si Chico na lumalangoy nang nakahubad sa isang sapa habang nagbibisikleta. Sa huli ay naging magkaibigan sila ni Chico, na tinatawag siyang ''oniichan'' (kuya) at nagkaroon sila ng sekswal na ugnayan.
;Tamotsu
:Si {{Nihongo|Tamotsu|タモツ}}, kilala rin sa tawag na &quot;Mokkun&quot; ay isang lalaki na may sekswal na pagtingin kay Pico. Siya rin ay isang &quot;white collar worker&quot; at suki ng BeBe.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://anime.sod.co.jp/Pico.html#chara |title=アニメ・オン・デマンド |work=Anime on Demand |archive-date=2007-10-10 |others=The official character bio for Boku no Pico OVA was archived by the [[Wayback Machine]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20071010082346/http://anime.sod.co.jp/chico.html}}&lt;/ref&gt; Siya ay 22 taong gulang na hinuyo si Pico dahil sa pag-aakalang siya ay batang babae, ngunit ipinagpatuloy ang kanilang relasyon matapos malaman ang tunay nitong kasarian. Sa huli ay binilhan niya si Pico ng damit pambabae, kasama na ang isang ruby choker at panty, na pilit niyang pinapasuot sa kanya kahit na ito ay tumatanggi. Isang sekswal na bagay ang pagtingin niya para kay Pico, ngunit sa mga sumunod na palabas ay nagpakita ito ng pagpapahalaga para sa kanya matapos itong umalis. Kahit na sa huli ay nagkaayos sila ni Pico, hindi na ito nagpakita sa ikalawa at ikatlong OVA.
;Ojiisan
:Si {{Nihongo|Ojiisan|おじいさん}} ay ang lolo ni Tamotsu na may-ari ng isang malaki ngunit madalas walang bumibisitang taberna malapit sa dalampasigan na nagngangalang BeBe. Nang bumisita si Tamotsu para sa tag-init, tinawag nito si Pico para tumulong sa pagiging serbidor habang suot ang isang tapis na kulay pink. Ipinakilala niya si Pico sa kanyang apo na si Tamotsu at nagmungkahi na sila ay magtuon ng oras magkasama.
;Chico
:Si {{Nihongo|Chico|ちこ|Chiko}} ay isang lalaki na kulay tsokolate ang buhok na nakatira kasama ang kanyang babaeng kapatid sa isang malaking bahay sa loob ng isang tagong kagubatan na bumuo ng isang ugnayang sekswal kasama si Pico sa ikalawang kabanata. Siya ay mas bata kay Pico at hindi gaanong sanay sa mga sekswal na bagay. Siya ay madalas na naglalaro sa labas nang nakahubad at lihim na pinapanuod ang kanyang ate na magmasturba.
;Manko
:Si Manko (お姉さん) ay ang ate at tagapatnubay ni Chico. Marahil sa kadahilanang malayo sila sa kabihasnan at sa pag-aaruga nito kay Chico, siya ay nakakaranas ng madalas na pagkalumbay na humihimok sa kanyang magmasturba. Matapos itong makita ng mga bata sa pamamagitan ng isang butas sa may kisame, siya ang naging dahilan ng kanilang pag-eeksperimento. Siya ay nagmamay-ari ng isang malaking koleksyon ng mga kasuotan at laruang sekswal na siya namang ginagamit nina Pico at Chico nang walang permiso mula sa kanya. Sa huli, nang maabutan niya ang mga bata na nakikipagtalik sa isa't-isa pagkagaling sa pamimili, siya ay napatago sa isang tabi at nagsimulang magmasturba.
;CoCo
:Si CoCo ay isang lalaki na may mahabang itim na buhok na nakilala nina Pico at Chico sa ikatlong kabanata. Ipinapahiwatig na si CoCo ay nanggaling sa isang misteryosong lugar na kung saan siya ay tinatawag na &quot;diwata ng lungsod&quot;, sa kadahilanang may kababalaghang nangyayari sa kanyang kapaligiran saan man siya magpunta, ngunit ito ay hindi malinaw. Sa huli ay nagkaroon ito ng mga sekswal na ugnayan kina Pico at Chico. Matapos ang isang hindi pagkakaunawaan sa kanilang relasyon, nagpasya si CoCo na lumayo kina Pico at Chico, ngunit kinalaunan ay nagkita muli sila sa may Tokyo Tower at nakipagtalik sa isa't-isa.

==Medya==

===Mga OVA===
Tatlong tig-iisang kabanata ng mga [[original video animation]] (OVA) ang ipinalabas para sa seryeng ''Boku no Pico''. Bawat kabanata ay ipinangasiwaan ni [[Katsuyoshi Yatabe]] at ipinalabas ng Natural High. Ang una ay ipinalabas sa DVD ng [[Soft on Demand]] noong Setyembre 7, 2006. Ang ikalawa ay sumunod noong Abril 16, 2007.&lt;ref name=&quot;OnDemand&quot; /&gt; Ang ikatlo ay ipinalabas noong Oktubre 9, 2008.&lt;ref name=&quot;Ep4&quot; /&gt;

Isang box set na naglalaman ng dalawang kabanatang unang ipinalabas at isang soundtrack [[CD]] ang ipinalabas ng Soft on Demand noong Abril 19, 2007.&lt;ref&gt;{{citation | title = AV(アダルトビデオ)の総合デパート ソフト・オン・デマンド| accessdate = 2014-08-22| url = https://ec.sod.co.jp/ec/shop/f_main.jsp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070722114202/https://ec.sod.co.jp/ec/shop/f_main.jsp|archivedate=2007-07-22 }}&lt;/ref&gt; Noong Nobyembre 11, 2007, ang pinakaunang OVA ay binago gamit ang panibagong script at muling ipinalabas. Ang binagong bersyon ay natatangi sa buong serye sa kadahilanang ito ay angkop para sa mga manonood na mababa sa 18 gulang.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-09-17/pico-kujira-promotional-videos-posted |title=Pico Kijuri Promotional Videos Poster |publisher=[[Anime News Network]] |date=2007-09-17 |accessdate= }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:99%;&quot;
|-
!  style=&quot;background:#ccf; width:3%;&quot;| #
! style=&quot;background: #CCF&quot; | Pamagat
!  style=&quot;background:#ccf; width:15%;&quot;| Pinalabas
{{Japanese episode list
 |EpisodeNumber = 1
 |EnglishTitle = Aking Pico
 |KanjiTitle = ぼくのぴこ
 |RomajiTitle = Boku no Piko
 |OriginalAirDate = Setyembre 7, 2006&lt;ref name=&quot;OnDemand&quot;&gt;{{cite web|url=http://anime.sod.co.jp/chico.html |title=My Pico |publisher=Natural High |language=Japanese |accessdate=2008-12-14 |deadurl=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070307182443/http://anime.sod.co.jp/chico.html |archivedate=2007-03-07 |df= }} Page as it appeared in 2007, by Archive.org&lt;/ref&gt;
 |ShortSummary = Sa paniniwalang makakahanap siya ng kaibigan, isang binabaeng lalake na nagngangalang Pico ay nagtrabaho sa isang taberna sa panahon ng tag-init. Kinalaunan ay nakakilala siya ng isang lalaki na nagngangalang Tamotsu &quot;Mokkun&quot;, na hinimok siya sa pag-aakalang si Pico ay babae. Sa huli, sa bahay ni Mokkun, ay tinanong siya ni Pico kung ano ang nararamdaman niya para sa kanya, ngunit hindi ito sumagot. Umalis si Pico at ginupit ang kanyang buhok. Hinanap siya ni Mokkun at sa huli, sila ay nagkasundo.
}}
{{Japanese episode list
 |EpisodeNumber = 2
 |EnglishTitle = Pico at Chico
 |KanjiTitle = ぴことちこ
 |RomajiTitle = Piko to Chiko
 |OriginalAirDate = Abril 19, 2007&lt;ref name=&quot;OnDemand&quot; /&gt;
 |ShortSummary = Nakakita si Pico ng isang lalaki na nagngangalang Chico na lumalangoy habang nakahubad sa isang sapa, at sila ay naging magkaibigan. Kinalaunan sa bahay ni Chico, dinala ni Chico si Pico sa kanyang atiko, kung saan sinisilip nila ang ate ni Chico na magmasturba. Ipinakita ni Pico na kaya rin ito gawin ng mga lalaki at sila ay nagtalik.
}}
{{Japanese episode list
 |EpisodeNumber = -
 |EnglishTitle = Pico: Ang Aking Munting Kwento sa Tag-init
 |KanjiTitle = pico〜ぼくの小さな夏物語
 |RomajiTitle = Piko: Boku no Chiisana Natsu Monogatari
 |OriginalAirDate = Nobyembre 11, 2007
 |ShortSummary = Ang binagong bersyon ng pinakaunang OVA, na angkop para sa mga manonood na mababa sa 18 gulang.
}}
{{Japanese episode list
 |EpisodeNumber = 3
 |EnglishTitle = Pico x Coco x Chico
 |KanjiTitle = ぴこ×CoCo×ちこ
 |RomajiTitle = Piko x Coco x Chiko
 |OriginalAirDate = Oktubre 9, 2008&lt;ref name=&quot;Ep4&quot;&gt;{{cite web |url=https://ec.sod.co.jp/ec/shop/f_main.jsp |title=ぴこ×CoCo×ちこ |publisher=Natural High |language=Japanese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070722114202/https://ec.sod.co.jp/ec/shop/f_main.jsp |archivedate=2007-07-22 |accessdate=2008-12-14 }}&lt;/ref&gt;
 |ShortSummary = Nakakita sina Pico at Chico ng isang magandang binabae na nagngangalang CoCo na nakatira sa isang taguan sa ilalim ng subway. Dahan-dahang napaibig si Pico kay CoCo, na naging dahilan ng pagkwestyon nito sa mga ugnayan nila ni Chico. Mas lumala pa ang sitwasyon nang mahuli ni Pico na nakikipagtalik sina CoCo at Chico isang gabi. Sa huli ay nagkasundo sila, at nakipagtalik nang tatluhan sa itaas ng [[Tokyo Tower]].
}}
|}

===Manga===
Isang kapitulo ng [[manga]], {{Nihongo|''Ame no Hi no Pico to Chico''|雨の日のぴことちこ|lit. ''Isang Araw ng Tag-ulan Para kay Pico at Chico''}}, ang isinulat ni [[Aoi Madoka]] at inilimbag sa ika-Mayong 2007 palabas ng ''[[Hanaota]]''.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pico.bz/top.html |title=ぴこWEB |publisher=Natural High |language=Japanese |accessdate=2008-12-14 |archive-date=2012-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424191241/http://www.pico.bz/top.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===Video game===
Noong Abril 6, 2008, kinumpirma sa blog ng may-likha na isang larong pang-kompyuter, {{Nihongo|''Piko to Chiko: Shota Idol no Oshigoto''|ぴことちこ ショタアイドルのオシゴト|Pikotochiko shotaaidoru no oshigoto}}, pinagbibidahan nina Pico at Chico, ang ginagawa. Ang laro ay may sariling panibagong theme song.&lt;ref name=&quot;Article about the upcoming PC game&quot;&gt;[http://blog.livedoor.jp/picoblog Article about the upcoming PC game] at ''Producer's blog''.&lt;/ref&gt; Ang laro ay ipinalabas ng {{Nihongo|Tingkorbell|てぃんこーべる|Tinkōberu}} noong Oktubre 15, 2010.

===Koleksyong tugtugin===
Isang koleksyon ng mga tugtugin, {{nihongo|''Boku no Piko PV Song Collection: Boku, Otoko no Ko dayo''|ぼくのぴこ PV Song Collection: 〜ぼく、男の子だよ〜|lit. ''Aking Pico PV Koleksyong Tugtugin: Ako ay Lalaki''}}, ang ipinalabas sa [[Hapon]] noong Hulyo 9, 2009. Ang tinatakbong oras ay 30 minuto, at naglalaman ng 8 bidyong tugtugin na pinagbibidahan ng mga karakter mula sa nakalipas na mga OVA. Naglalaman din ito ng sing-along at karaoke sa bawat tugtog.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pico.bz/top.html |title=ぴこWEB |publisher=Natural High |language=Japanese |accessdate=2009-05-24 |archive-date=2012-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424191241/http://www.pico.bz/top.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Kawing panlabas==
* [https://web.archive.org/web/20061115025610/http://www.pico.bz/ Official Site] {{ja icon}}
* {{ann|anime|6908}}
* {{ann|anime|8647|Pico to Chico}}
* {{ann|anime|11326|Pico to Chico to CoCo}}

[[Kategorya:Anime]]
[[Kategorya:Hentai]]
[[Kategorya:Anime OVAs]]</text>
      <sha1>osohb48t2436fgnoks9fddkj4z33tq0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Columba palumbus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275880</id>
    <redirect title="Kalapati" />
    <revision>
      <id>2212428</id>
      <parentid>2171444</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T07:23:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon</comment>
      <origin>2212428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="2dsfkzw58ez768mwjleywsl387lcpvk" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Kalapati]]</text>
      <sha1>2dsfkzw58ez768mwjleywsl387lcpvk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lucy Boynton</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276831</id>
    <revision>
      <id>2212327</id>
      <parentid>2095257</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T18:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3456" sha1="of1xykl8kj4b1nulelv5oa23p65f5kv" xml:space="preserve">{{lead too short|date=November 2017}}
{{refimprove|date=July 2016}}
{{Infobox person
| name         = Lucy Boynton
| image        = Miss Potter Premiere (313235688).jpg
| caption      = Si Boynton noong 2006
| birth_name   = 
| birth_date   = {{Birth date and age|df=yes|1994|1|17}}
| birth_place  = [[New York, New York]], U.S.
| nationality  = British&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ecumenicalnews.com/article/the-flash-movie-rumors-kiersey-clemons-and-rita-ora-in-a-tight-race-for-the-iris-west-role/48247.htm|title='The Flash' movie rumors: Kiersey Clemons and Rita Ora compete for the Iris West role|last=Alocada|first=Vincent|date=23 July 2016|newspaper=[[Ecumenical News]]|accessdate=23 July 2016}}&lt;/ref&gt; and American
| occupation   = Actress
| years_active = 2006–present
| parents      = [[Graham Boynton|Graham Boynton and Adriaane Pielou]]
}}

Si '''Lucy Boynton''' (ipinanganak Enero 17, 1994) ay isang [[Estados Unidos|Amerikano]]ng aktres.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.fanpop.com/clubs/lucy-boynton/articles/118905/title/about-lucy-boynton-introduction|title=About Lucy Boynton- An Introduction}}&lt;/ref&gt;

==Filmography==

===Pelikula===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Year
! Title
! Role
! class=&quot;unsortable&quot; | Notes
|-
|2006
|''[[Miss Potter]]''
|Young [[Beatrix Potter]]
|-
|2013
|''[[Copperhead (2013 film)|Copperhead]]''
|Esther Hagadorn
|
|-
|2013
|''Hymn to Pan''
|Holliday
|Short
|-
|2015
|''{{sortname|The|Blackcoat's Daughter}}''
|Rose
|
|-
|2016
|''Lock In''
|Lucy
|Short
|-
|2016
|''[[Sing Street]]''
|Raphina
|
|-
|2016
|''[[I Am the Pretty Thing That Lives in the House]]''
|Polly Parsons
|
|-
|2016
|''[[Don't Knock Twice (film)|Don't Knock Twice]]''
|Chloe
|
|-
|2017
|''[[Rebel in the Rye]]''
|Claire Douglas
|
|-
|2017
|''Let Me Go''
|Emily
|Jury Award at [[Bentonville Film Festival]] for Best Ensemble
|-
|2017
|''[[Murder on the Orient Express (2017 film)|Murder on the Orient Express]]''
|Countess Helena Andrenyi
|
|-
|2018
|''[[Apostle (film)|Apostle]]''
|Andrea
|Post-production
|-
|2018
|''[[Bohemian Rhapsody (film)|Bohemian Rhapsody]]''
|Mary Austin
|Filming
|}

===Telebisyon===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Year
! Title
! Role
! class=&quot;unsortable&quot; | Notes
|-
|2007
|''[[Ballet Shoes (film)|Ballet Shoes]]''
|[[Posy Fossil]]
|TV film
|-
|2008
|''[[Sense and Sensibility (2008 miniseries)|Sense &amp; Sensibility]]''
|Margaret Dashwood
|TV miniseries
|-
|2010
|''[[Mo (2010 film)|Mo]]''
|Henrietta Norton
|TV film
|-
|2011
|''[[Lewis (TV series)|Lewis]]''
|Zoe Suskin
|Episode: &quot;The Gift of Promise&quot;
|-
|2011, 2014
|''[[Borgia (TV series)|Borgia]]''
|Sister Lucia
|Episodes: &quot;God's Monster&quot;, &quot;1497&quot;
|-
|2014
|''[[Endeavour (TV series)|Endeavour]]''
|Petra Briers
|Episode: &quot;Nocturne&quot;
|-
|2014
|''[[Law &amp; Order: UK]]''
|Georgia Hutton
|Episode: &quot;Bad Romance&quot;
|-
|2015
|''[[Life in Squares]]''
|Angelica Bell
|TV miniseries
|-
|2017
|''[[Gypsy (TV series)|Gypsy]]''
|Allison Adams
|Main role
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga nakakonekta==
{{Commonscat}}
* {{Instagram|lucyboynton1}}
* {{IMDb name|2377903}}
* [http://www.telegraph.co.uk/travel/main.jhtml?xml=/travel/2004/09/11/etlucydisney110904.xml Telegraph article written by Lucy Boynton]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260106084207/https://www.telegraph.co.uk/travel/main.jhtml?xml=/travel/2004/09/11/etlucydisney110904.xml |date=2026-01-06 }}

[[Kategorya:Mga artista mula sa Estados Unidos]]


{{stub|Pelikula|Estados Unidos}}</text>
      <sha1>of1xykl8kj4b1nulelv5oa23p65f5kv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pamantasang Emory</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277295</id>
    <revision>
      <id>2212419</id>
      <parentid>2093395</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T05:51:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3954" sha1="kbkurjnutlt5ajglmc2wuyu0x9ywgg2" xml:space="preserve">[[Talaksan:Woodruff_Library.jpg|thumb|250x250px|Stack Tower, Robert W. Woodruff Library]]

Ang '''Pamantasang Emory''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Emory University'') ay isang pribadong unibersidad sa pananaliksik sa kapitbahayan ng Druid Hills sa lungsod ng [[Atlanta, Georgia]], [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=City of Atlanta’s expansion to Emory and CDC approved|url=http://www.ajc.com/news/local-govt--politics/city-atlanta-expansion-emory-and-cdc-approved/kMYzghHbvzD6THTyWpN1zH/|accessdate=Disyembre 5, 2017}}&lt;/ref&gt; Ang unibersidad ay itinatag bilang Kolehiyong Emory (Ingles: ''Emory College'') noong 1836 sa Oxford, Georgia sa pamamagitan ng  Methodist Episcopal Church at ipinangalan sa karangalan ng obispong Metodista na si John Emory.&lt;ref name=&quot;Emory&quot;&gt;{{Cite web|title=''Emory'': History &amp; Traditions|url=http://www.emory.edu/home/about/history/index.html|accessdate=20 Oktubre 2017|archive-date=24 Septiyembre 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924095929/http://www.emory.edu/home/about/history/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Noong 1915, ang kolehiyo ay nirelokeyt sa kasalukuyan nitong lokasyon sa Druid Hills at rechartered bilang Pamantasang Emory. Ang unibersidad ay ang pangalawang pinakamatandang pribadong institusyon ng [[Lalong mataas na edukasyon|mas mataas na edukasyon]] sa Georgia at kasali sa limampung pinakamatandang mga pribadong unibersidad sa Estados Unidos.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=''New Georgia Encyclopedia'':Emory University|url=http://www.georgiaencyclopedia.org/articles/education/emory-university|accessdate=20 Oktubre 2017}}&lt;/ref&gt; Ang Emory ay madalas na binabanggit bilang isa sa mga nangungunang unibersidad sa pananaliksik sa mundo at isa sa mga nangungunang institusyon sa Estados Unidos.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Emory University|url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/emory-university|accessdate=Oktubre 20, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=WSJ Graphics|url=https://www.wsj.com/graphics/college-rankings-2017/|accessdate=Oktubre 20, 2017|archive-date=Oktubre 20, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020191520/https://www.wsj.com/graphics/college-rankings-2017/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171020191520/https://www.wsj.com/graphics/college-rankings-2017/ |date=Oktubre 20, 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Emory University - Academic Ranking of World Universities - 2017 - Shanghai Ranking - 2017|url=http://www.shanghairanking.com/World-University-Rankings/Emory-University.html|accessdate=Oktubre 20, 2017|archive-date=Oktubre 10, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010070351/http://www.shanghairanking.com/World-University-Rankings/Emory-University.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010070351/http://www.shanghairanking.com/World-University-Rankings/Emory-University.html |date=Oktubre 10, 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Emory University|url=https://www.forbes.com/colleges/emory-university/|accessdate=Oktubre 20, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=Abril 26, 2011|title=The 10 best American colleges for writers|url=http://college.usatoday.com/the-10-best-american-colleges-for-writers/|accessdate=Oktubre 20, 2017|archive-date=Oktubre 15, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171015021925/http://college.usatoday.com/the-10-best-american-colleges-for-writers/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171015021925/http://college.usatoday.com/the-10-best-american-colleges-for-writers/ |date=Oktubre 15, 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Carnegie Classifications - Institution Lookup|url=http://carnegieclassifications.iu.edu/lookup/view_institution.php?unit_id=139658&amp;start_page=index.php&amp;clq=%7B%22eng2005_ids%22:%221%22%7D|accessdate=Oktubre 20, 2017}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{coord|format=dms|display=title}}
{{Stub|Edukasyon}}

[[Kategorya:Mga pamantasan sa Estados Unidos]]</text>
      <sha1>kbkurjnutlt5ajglmc2wuyu0x9ywgg2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paliparan ng Sendai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277381</id>
    <revision>
      <id>2212417</id>
      <parentid>2147611</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T05:40:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17000" sha1="4frhmvyb3dlrcihf1blxm2khb0l9nfr" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name = Paliparan ng Sendai
| nativename =
| nativename-a = {{lang|ja|仙台空港}}
| nativename-r = ''Sendai Kūkō''
| image = SendaiAirportBuilding-DomesticTerminal.JPG
| image-width = 300
| caption =
| IATA = SDJ
| ICAO = RJSS
| type = Public
| owner =
| operator = Sendai International Airport Co.,Ltd.
| city-served =
| location = Sendai
| elevation-f = 6
| coordinates = {{coord|38|08|23|N|140|55|01|E|region:JP|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Miyagi Prefecture#Japan
| pushpin_label = RJSS
| pushpin_map_caption = Lokasyon sa Japan
| website = [https://www.sendai-airport.co.jp/en/ sendai-airport.co.jp]
| metric-rwy = Y
| r1-number = 09/27
| r1-length-m = 3,000
| r1-surface = [[Konkretong aspalto]]
| r2-number = 12/30
| r2-length-m = 1,200
| r2-surface = Asphalt concrete
| stat-year = 2015
| stat1-header = Passengers
| stat1-data = 3,152,569
| stat2-header = Cargo (metric tonnes)
| stat2-data = 5,979
| stat3-header = Aircraft movement
| stat3-data = 50,877
| footnotes = Source: Japanese [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sendai Airport|url=http://www.mlit.go.jp/common/001141840.pdf|publisher=Japanese [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]]|access-date=7 January 2017|archive-date=21 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161021205147/http://www.mlit.go.jp/common/001141840.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161021205147/http://www.mlit.go.jp/common/001141840.pdf |date=21 Oktubre 2016 }}&lt;/ref&gt; 
}}

Ang {{nihongo|'''Sendai Airport'''|仙台空港|Sendai Kūkō}} {{Airport codes|SDJ|RJSS}} ay isang internasyonal na paliparan na matatagpuan sa [[Natori, Miyagi|lungsod ng Natori]], [[Prepektura ng Miyagi|Miyagi]], 13.6&amp;nbsp;km (8.5&amp;nbsp;mi) timog silangan ng sentro ng Sendai, Sendai, [[Hapon]]. Ang paliparan ay may palayaw na Paliparang Internasyonal ng Sendai (仙台 国際 空港 Sendai Kokusai Kūkō).

== Kasaysayan ==
Noong 1940, itinayo ng Imperial Japanese Army ang Paliparan upang gamitin ito para sa Kumagaya Army Flight School, Masda Branch School Trainee Training Center. Ito ay tinawag sa maraming pangalan: Natory Airfield, Masda Airfield, at Yatory Airfield. Noong 1943, ang Miho Army Flight Center ay lumipat sa Paliparan ng Sendai at ang mga pasilidad ay pinalawak at sa kalaunan ay nagbago sa Sendai Army Flight School..

Sa pagtatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, kinuha ng US Army ang kontrol ng paliparan at mga operasyon nito. Noong 1956, ibinalik ito sa Japan at inilipat sa Ministry of Defense. Ang &lt;nowiki&gt;[[Ministry of Transport]]&lt;/nowiki&gt; ay itinalaga upang pamahalaan at gamitin ito.

Noong 1957, ang runway ay pinalawig sa 1,200 metro (3,937 piye) at ang Nippon Helicopter Transport (ngayon ang All Nippon Airways) ay nagtatag ng isang ruta mula sa Tokyo (Haneda Airport) sa Sendai. Nang magsimulang mag-serbisyo ang paliparan ng mga komersyal na jet noong 14 Pebrero 1970, ang paliparan 09/27 ay pinalawig sa 2,000 metro (6,562 piye). Gayundin, ang paaralang flight ng Japan Ground Self Defense Force ay lumipat sa North Utsunomiya Army Post.

Simula ng 6 Abril 1990, itinayo ng Asiana Airlines ang isang ruta sa Seoul (Gimpo International Airport) sa Sendai, kaya nagsisimula ng internasyonal na serbisyo mula sa paliparan. Nagsimula ang naka-iskedyul na serbisyo ng Air China sa Beijing sa pamamagitan ng Dalian noong 1994, na sinundan ng mga serbisyo sa Shanghai at Changchun.&lt;ref name=&quot;nikkei1019&quot;&gt;{{Cite news|date=19 October 2013|newspaper=日本経済新聞|title=仙台空港、消える中国便　政治が影、民営化に打撃も|url=http://www.nikkei.com/article/DGXNZO61176460W3A011C1L01000/|language=Japanese|access-date=21 October 2013}}&lt;/ref&gt;

Noong 1992, ang Runway 09/27 ay pinalawig pa sa 2,500 metro (8,202 piye) at 5 taon mamaya, noong 1997, isang bagong terminal ang binuksan.

Ang rail link ng Sendai Airport Line ay nakumpleto noong 18 Marso 2007 at nagsimula sa serbisyo sa pagitan ng Sendai at Sendai Airport Station. Ang &quot;Smile Terrace&quot; observation deck ay binuksan noong 19 Marso 2010.

=== Lindol at tsunami sa Tōhoku 2011 ===
[[Talaksan:SendaiAirportMarch16.jpg|thumb|Baha na gawa ng Tsunami sa palibot ng paliparan]]
[[Talaksan:SendaiAirportGates2011.jpg|thumb|Ang mga tauhan ng US Air Force ay naglilipat ng suplay sa panahon ng pagsisikap na muling buksan ang [[Paliparan]] ng Sendai.]]
[[Talaksan:SendaiAirportRoad2011.JPG|thumb|Mga labi ng sasakyan sa Sendai Airport access road pagkatapos ng tsunami]]

Noong 11 Marso 2011, ang paliparan ay unang nasira ng 2011 na lindol ng Tōhoku at pagkatapos ay lubusang nabahaan ng kasunod na tsunami.&lt;ref name=&quot;AVH1&quot;&gt;{{Cite web|date=11 March 2011|title=News: Tsunami rolls through Pacific, Sendai Airport under water, Tokyo Narita closed, Pacific region airports endangered|url=http://avherald.com/h?article=43928907&amp;opt=0|access-date=12 October 2015|publisher=Avherald.com}}&lt;/ref&gt; Bilang karagdagan sa paglubog sa tarmac, taxiways at runway,&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=McLean|last2=Quealy|last3=Ericson|first1=Alan|first2=Kevin|first3=Matthew|date=13 March 2011|work=The New York Times|title=Satellite Photos – Japan Before and After Tsunami|url=https://www.nytimes.com/interactive/2011/03/13/world/asia/satellite-photos-japan-before-and-after-tsunami.html|access-date=13 March 2011}}&lt;/ref&gt; ang mga baha ay umabot sa mga bahagi ng ika-2 antas ng terminal ng pasahero, ang pag-render ng mga de-koryenteng kagamitan, mga transformer at mga kagamitan sa kaligtasan ay hindi na magagamit.&lt;ref name=&quot;miyagiken&quot;&gt;「仙台空港ビル
3/11 20:40現在　中２階まで浸水 現在周辺住民も含めて、目算で約1300名が避難中、孤立状況
3/13　9:00現在　 老人・重病者２００名が空港外へ避難完了
3/15　14:00現在　中2階まで浸水しており、調査の結果、1階部に設置してある電気設備・受変電設備・ボイラー・空調設備・自家発電・消防設備・ 監視カメラ等の機械電気設備は全滅状態である。」http://www.pref.miyagi.jp/kurin/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121101192449/http://www.pref.miyagi.jp/kurin/ |date=2012-11-01 }}&lt;/ref&gt; Ang mga operasyon sa Sendai pati na rin ang Odate-Noshiro Airport at Sado Airport, na kontrolado ng Sendai Airport control tower, ay nasuspinde. Ang ilang 1300 katao ay na-stranded sa loob ng terminal hanggang sa ika-13&amp;nbsp;ng Marso, nang sila ay na-evacuate. sSa ika-17&amp;nbsp;ng Marso, ang mga inhinyero ng militar ay bahagyang nagbukas ng paliparan para sa mga tsunami flight response.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Japan's Sendai Airport Opens Runway For Relief Efforts|url=http://boardingarea.com/blogs/flyingwithfish/2011/03/17/japans-sendai-airport-opens-runway-for-relief-efforts/|access-date=18 March 2011|location=Sendai Airport|archive-date=20 Septiyembre 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920120651/http://boardingarea.com/blogs/flyingwithfish/2011/03/17/japans-sendai-airport-opens-runway-for-relief-efforts/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Upang muling buksan ang paliparan, noong 16 Marso 2011, ang isang U.S. Air Force MC-130P Combat Shadow mula sa 17th Special Operations Squadron ay sumailalim sa isang koponan mula sa 320th Special Tactics Squadron mula sa Kadena Air Base patungo sa Matsushima, Miyagi, at pagkatapos ay lumipat sa paliparan sa paliparan. Sa pamamagitan ng tulong mula sa Japan Self-Defense Forces, sapat na mga labi ang inalis sa loob ng ilang araw upang payagan ang isang MC-130H Combat Talon II na sasakyang panghimpapawid upang simulan ang paglapag kasama ang higit pang mga kagamitan, mga tauhan, at mga suplay. Pagkatapos ng karagdagang paglilinis na may tulong mula sa karagdagang mga yunit ng militar ng US at Hapon, noong 20 Marso 2011 isang [[Hukbong Himpapawid ng Estados Unidos|US Air Force]] C-17 ang nakatuntong sa paliparan na may 40 metriko tonelada ng mga relief supplies&lt;ref&gt;''[//en.wikipedia.org/wiki/Sankei_Shimbun Sankei Shimbun]'', &quot;Elite U.S. airborne unit dropped over an airport and restores it&quot;, 27 March 2011.&lt;/ref&gt; Pagkatapos nito, ang paliparan ay nagsilbing lokasyon ng transit para sa mga suplay ng airlift, na tinatayang halos 2 milyong tonelada ng mga bagay na tulad ng kumot, tubig, at pagkain. Ang militar ng US ay nag-set up at nagpapatakbo ng mga operasyon ng trapiko para sa kontrol ng hangin para sa paliparan hanggang sa ilang sandali bago muling ipagpatuloy ang komersyal na trapiko, at kung saan ang responsibilidad sa control ng trapiko sa hangin ay ipinagpatuloy ng mga controllers ng Hapon.&lt;ref&gt;Fackler, Martin, &quot;[https://www.nytimes.com/2011/04/14/world/asia/14sendai.html U.S. Airmen Quietly Reopen Wrecked Airport in Japan]&quot;, ''[//en.wikipedia.org/wiki/New_York_Times New York Times]'', 13 April 2011.&lt;/ref&gt;

Ang paliparan ay muling binuksan sa limitadong komersyal na trapiko noong 13 Abril 2011..&lt;ref&gt;http://www.heraldsun.com.au/news/breaking-news/tsunami-hit-japan-airport-set-to-reopen/story-e6frf7jx-1226036213920&lt;/ref&gt; Ang Japan Airlines at ANA ay nagsagawa ng kabuuang anim na flight bawat araw sa Tokyo Haneda Airport sa pagpapatuloy ng mga serbisyo, kasama ang Japan Airlines na nag-aalok din ng mga limitadong flight sa Osaka Itami airport.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{Cite news|last=Koh|first=Yoree|date=8 April 2011|work=The Wall Street Journal|title=Sendai Airport Back in Business April 13|url=https://blogs.wsj.com/japanrealtime/2011/04/08/sendai-airport-back-in-business-april-13/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[//en.wikipedia.org/wiki/Kyodo_News Kyodo News], &quot;Sendai Airport partially resumes domestic flights after quake&quot;, 13 April 2011.&lt;/ref&gt;

Kahit na ang karamihan sa mga internasyonal na serbisyo mula sa Sendai ay bumalik online kasunod ng 2011 na kalamidad, karamihan sa mga serbisyo sa pagitan ng Sendai at China ay nasuspinde o nakansela sa pagitan ng 2012 at 2013 dahil sa pinalubhang-away sa relasyong Sino-Hapon. Ang Asiana Airlines ay nagbawas din sa dalas ng serbisyo ng Sendai-Seoul noong Setyembre 2013. Sa kabila ng pagbawas sa serbisyo ng Tsina at Korea, 2013 ay nagkaroon ng bagong serbisyo mula sa Sendai sa Bangkok at Honolulu pati na rin ang bagong charter service sa Taipei.

=== Ang mga aksidente at mga pangyayari ===
* Noong 1963, hindi nakuha ng All Nippon Airways Flight 802 ang diskarte nito at nag-crash sa airport, ngunit walang mga nasawi.. 
* Noong 13 Nobyembre 2012, ang isang bomba ng World War II na 550-kilo (250&amp;nbsp;kg) ang bigat ay dinep-fuse at inalis pagkatapos na matuklasan sa panahon ng muling pagtatayo mula sa pinsalang tsunami.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Mutzabaugh|first=Ben|date=30 October 2012|title=WWII bomb closes Japan's Sendai airport|url=https://www.usatoday.com/story/todayinthesky/2012/10/30/sendai-airport-bomb/1668971/|access-date=11 March 2013|publisher=USER Today}}&lt;/ref&gt;

== Mga pasilidad ==
Ang pangunahing terminal ng pasahero ay dinisenyo ng isang Hapon-Amerikanong arkitekto na siGyo Obata, ng arkitektura ng St. Louis na Hellmuth, Obata &amp; Kassabaum.&lt;ref name=&quot;ARCH&quot;&gt;{{Cite news|last=Johnson|first=Julia M.|date=4 March 2005|work=St. Louis Business Journal|title=Obata keeps HOK's focus on meeting people's needs|url=http://stlouis.bizjournals.com/stlouis/stories/2005/03/07/focus11.html|access-date=5 March 2007}}&lt;/ref&gt;

Mayroong 4 na palapag sa terminal:
* G1: lugar ng pagdating (domestic at internasyonal), pagclaim ng bagahe, kaugalian, sentrong Plaza - G1
* M2 – arrivals concourse, atrium, customs control area
* 2 - lugar ng pag-alis (domestic at internasyonal), mga tanggapan ng eroplano, mga check-in counter, lounges at waiting area..
* 3 – 3 - retail shop (4), business lounge, waiting area at access sa deck observation
 438/5000
Ang paliparan ay mayroong 8 tulay ng Jet upang mahawakan ang sasakyang panghimpapawid na darating at umalis sa paliparan.

Ang kanlurang dulo ng terminal ay ang mga serbisyo sa domestic na mga ruta at ang mga ruta sa internasyonal na mga ruta.

Ang control tower, Tokyo Regional Civil Aviation Bureau office at Air Cargo Terminal ay matatagpuan sa kanlurang bahagi ng main terminal building.

Sa timog gilid ng paliparan ay ang mga pasilidad para sa maliliit na pribadong sasakyang panghimpapawid, helipads (4) at hangars ng sasakyang panghimpapawid

== Transportasyon ==
Ang Sendai Airport Line, na kumokonekta sa paliparan sa Sendai Station, ay binuksan noong 18 Marso 2007. Ang paglalakbay sa downtown core ng lungsod ay tumatagal ng 17-25 minuto. Matapos masuspindi ang serbisyo ng lindol at tsunami hanggang Oktubre 1&amp;nbsp;ng taong iyon. 

Ang paliparan ay maaaring ma-access ng kotse sa pamamagitan ng Sendai-Tobu Toll Road sa pamamagitan ng Route 20. Mayroong dalawang mga parke ng kotse na matatagpuan malapit sa terminal building (Parking 1 na may 970 spot) at silangan bahagi ng airport property (Parking 2 na may 250 spot).&lt;ref&gt;{{Cite web|date=8 April 2011|title=Tsunami-hit Japan airport set to reopen|url=http://www.heraldsun.com.au/news/breaking-news/tsunami-hit-japan-airport-set-to-reopen/story-e6frf7jx-1226036213920|access-date=11 March 2013|publisher=Herald Sun/AFP}}&lt;/ref&gt;

Ang mga bus at taxi ay naglilingkod din sa paliparan at matatagpuan sa labas ng Domestic Terminal:
* Mga bus: Miyagi Kotsu (sa Natori JR Station), Iwanuma Shimin (Iwanuma JR Station) at Sendai (Yamagata Zao - seasonal) 
* Taxis - [[Sendai]] City at Tatekoshi JR Station

== Airlines ==

Ang mga airline na nagpapatakbo sa paliparan ay higit na lumipad sa mga domestic na destinasyon. Ang ilang mga internasyonal na flight ay sa mga destinasyon sa Far East, [[Guam]] at [[Hawaii]].

Dahil sa pinsala na dulot ng lindol at tsunami, ang lahat ng naka-iskedyul na serbisyo (maliban sa humanitarian flights) ay nasuspinde mula 11 Marso 2011 hanggang 13 Abril 2011. Ang mga limitadong serbisyo ay ipinagpatuloy noong 13 Abril 2011, bagaman hindi lahat ng orihinal na mga patutunguhan ng Sendai ay naihatid. Ang mga regular na domestic flight ay nagpatuloy sa 25 Hulyo 2011 at ang karamihan sa mga international flight ay ipinagpatuloy noong Oktubre 2011.
&lt;ref&gt;http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20110624b1.html&lt;/ref&gt;

=== Pasahero ===
{{update}}
{{Airport-dest-list|[[Air China]]|[[Beijing Capital International Airport|Beijing–Capital]], [[Shanghai Pudong International Airport|Shanghai–Pudong]]|[[Air Do]]|[[New Chitose Airport|Sapporo–Chitose]]|[[All Nippon Airways]]|[[Naha Airport|Naha]], [[Osaka International Airport|Osaka–Itami]], [[Narita International Airport|Tokyo–Narita]]|[[All Nippon Airways]] &lt;br &gt;&lt;/span&gt;operated by [[ANA Wings]]|[[Fukuoka Airport|Fukuoka]], [[Chūbu Centrair International Airport|Nagoya–Centrair]], [[Osaka International Airport|Osaka–Itami]], [[New Chitose Airport|Sapporo–Chitose]], [[Narita International Airport|Tokyo–Narita]]|[[Asiana Airlines]]|[[Incheon International Airport|Seoul–Incheon]]|[[EVA Air]]|[[Taiwan Taoyuan International Airport|Taipei–Taoyuan]]|[[Fuji Dream Airlines]]|[[Izumo Airport|Izumo]] (begins 20 April 2018)|[[Ibex Airlines]]|[[Fukuoka Airport|Fukuoka]], [[Hiroshima Airport|Hiroshima]], [[Komatsu Airport|Komatsu]], [[Chūbu Centrair International Airport|Nagoya–Centrair]], [[Osaka International Airport|Osaka–Itami]]|[[Japan Airlines]] &lt;br /&gt;operated by [[J-Air]]|[[Fukuoka Airport|Fukuoka]], [[Osaka International Airport|Osaka–Itami]], [[New Chitose Airport|Sapporo–Chitose]]|[[Peach (airline)|Peach]]|[[Kansai International Airport|Osaka–Kansai]], [[New Chitose Airport|Sapporo–Chitose]],&lt;ref name=&quot;Peach&quot;&gt;http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/272875/peach-launches-sendai-base-in-sep-2017/&lt;/ref&gt; [[Taoyuan International Airport|Taipei-Taoyuan]]&lt;ref name=&quot;Peach&quot;/&gt;|[[Skymark Airlines]]|[[Kobe Airport|Kobe]]|[[Tigerair Taiwan]]|[[Taoyuan International Airport|Taipei–Taoyuan]]|[[United Airlines]]|[[Antonio B. Won Pat International Airport|Guam]] (ends 6 May 2018)&lt;ref&gt;https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/276888/united-further-downsizing-guam-operation-in-s18/&lt;/ref&gt;}}

=== Paupahan ===
{{Airport-dest-list|[[Air New Zealand]]|[[Auckland Airport|Auckland]]|[[All Nippon Airways]]|[[Honolulu International Airport|Honolulu]]|[[Japan Airlines]]|[[Honolulu International Airport|Honolulu]], [[Madrid–Barajas Airport|Madrid]], [[Taiwan Taoyuan International Airport|Taipei–Taoyuan]], [[Zürich Airport|Zürich]]|[[Japan Transocean Air]]|[[Kumejima Airport|Kumejima]]|[[Vietnam Airlines]]|[[Noi Bai International Airport|Hanoi]]}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|35em}}

== Panlabas na mga Kawing ==
* {{Official website|https://www.sendai-airport.co.jp/en/}}
* (Hapones)(Ingles)(sa pinapayak na Tsino){{Zh-cn icon}} [http://cat-vnet.tv/category150/152/index.html how-to movies on transportation in Sendai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813055736/http://cat-vnet.tv/category150/152/index.html |date=2011-08-13 }}

{{airport-info|RJSS}}
{{Normdaten}}

[[Kategorya:Mga paliparan sa Hapon|Sendai]]
[[Kategorya:Prepektura ng Miyagi]]</text>
      <sha1>4frhmvyb3dlrcihf1blxm2khb0l9nfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pamantasang Tufts</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279771</id>
    <revision>
      <id>2212421</id>
      <parentid>2091545</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T06:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3233" sha1="t5dcanlxs9zwg5hwqpoamnt45e9206e" xml:space="preserve">[[Talaksan:Arnold_Wing,_Tufts_University_School_of_Medicine,_Boston_MA.jpg|right|thumb|200x200px|Arnold Wing, School of Medicine]]

Ang '''Pamantasang Tufts''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Tufts University'') ay isang pribadong unibersidad sa pananaliksik na inkorporado sa munisipalidad ng Medford, [[Massachusetts]], [[Estados Unidos]]. Ang '''Kolehiyong Tufts''' (Ingles: ''Tufts College'') ay itinatag noong 1852 ng sektang Christian Universalists na nagtrabaho nang ilang taon upang buksan ang isang institusyong ''nonsectarian'' ng mas mataas na pag-aaral.&lt;ref&gt;Concise Encyclopedia of Tufts History [http://dl.tufts.edu/view_text.jsp?urn=tufts:central:dca:UA069:UA069.005.DO.00001&amp;chapter=T00041 &quot;Tufts University, 1852&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120902080049/http://dl.tufts.edu/view_text.jsp?urn=tufts:central:dca:UA069:UA069.005.DO.00001&amp;chapter=T00041 |date=Septiyembre 2, 2012 }}&lt;/ref&gt; Si Charles Tufts ay nagdoneyt ng lupa para sa kampus sa Walnut Hills, ang pinakamataas na punto sa Medford. Ang pangalan ng kolehiyo ay binago sa kasalukuyan nitong ngalan noong 1954, kahit na ang pangalan ng korporasyon ay nananatiling &quot;the Trustees of Tufts College&quot;. Sa loob ng higit sa isang siglo, ang Tufts ay isang maliit na [[New England]] ''liberal arts college ''hanggang sa transpormasyon nito bilang isang malaking unibersidad para sa pananaliksik noong dekada '70.&lt;ref&gt;Gittleman, Sol. (November 2004) ''An Entrepreneurial University: The Transformation Of Tufts, 1976–2002''. Tufts University, {{ISBN|1-58465-416-3}}.&lt;/ref&gt; 

Ang mga nagtapos at iba pang konektado sa unibersidad ay kinabibilangan ng nagwagi ng [[Nobel Prize|Gawad Nobel]], nagwagi ng [[Pulitzer Prize|Gawad Pulitzer]], mga pinuno ng estado, mga politiko, mga nagwagi ng Gawad [[Gawad Emmy|Emmy]] at [[Gawad Academy|Academy]] (Oscar), mga miyembro ng National Academy.&lt;ref&gt;http://tuftsalumni.org/who-we-are/alumni-recognition/tufts-notables/&lt;/ref&gt; Sa Tufts din nagtapos ang ilang mga iskolar ng Rhodes, Marshall, Fulbright, Truman, Goldwater atbp.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://students.tufts.edu/academic-advice-and-support/scholar-development/what-we-assist/scholarship-and-fellowship-opportunities/prestigious-nationally-competitive-awards/past |title=Archive copy |access-date=2018-04-23 |archive-date=2017-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170624083648/https://students.tufts.edu/academic-advice-and-support/scholar-development/what-we-assist/scholarship-and-fellowship-opportunities/prestigious-nationally-competitive-awards/past |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170624083648/https://students.tufts.edu/academic-advice-and-support/scholar-development/what-we-assist/scholarship-and-fellowship-opportunities/prestigious-nationally-competitive-awards/past |date=2017-06-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.marshallscholarship.org/about/statistics&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://now.tufts.edu/news-releases/tufts-top-producer-fulbright-students-2016-17&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://fdnweb.org/beinecke/files/2017/01/Appendix-4-Undergraduate-Institutions.pdf&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{coord|format=dms|display=title}}
{{Stub|Edukasyon}}


[[Kategorya:Mga pamantasan sa Estados Unidos]]
}</text>
      <sha1>t5dcanlxs9zwg5hwqpoamnt45e9206e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talaan ng mga rinetirong pangalan ng bagyo sa Pilipinas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>280259</id>
    <revision>
      <id>2212272</id>
      <parentid>2211642</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 2020s */</comment>
      <origin>2212272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24550" sha1="35w29k0mdavplnquzt5bh9m4tkjfp7q" xml:space="preserve">{{For|Bagyo|Bagyo sa Pilipinas}}
{{Refimprove|date=Mayo 2018}}
[[File:PAGASA Philippine Area of Responsibility - tl.svg|thumb|240px|Ang Philippine Area of Responsibility (PAR) para sa mga nagbabadyang bagyo]]
Ang mga bagyo sa Pilipinas ay napapalitan kada 4 taon (pagitan) kapag mas mataas ang pinsala nito, naayon ito sa Japan Meteorological Agency o (JMA), (JTWC), kapag ang isang bagyo ay nasa labas nang Pilipinas hindi ito maipapangalan bagamat ito ay nanatiling mayroon pangalan sa labas nang Philippine Area of Responsibility,&lt;ref&gt;https://www.typhoon2000.ph/names.htm&lt;/ref&gt;Sa bawat ahensya ay parehas rin rito Pilipinas, itinatag ito noong 1963 ([[PAGASA]]), May mga klase nang bagyo, dipende sa lakas nang Bagyo, Tropical Depression, Tropical Storm, Severe Tropical Storm, Typhoon at Super Typhoon (Super Bagyo), Inaalis any pangalan nang isang bagyo kapag ito ay nakapaminsala nang imprasraktura, istraktura, bilang ng patay na tao, sugatan, sira-sirang ari-arian.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.typhooncommittee.org/tc-retired-tropical-name-list |title=Archive copy |access-date=2021-01-30 |archive-date=2021-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205090832/http://www.typhooncommittee.org/tc-retired-tropical-name-list/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.self.gutenberg.org/articles/eng/list_of_retired_philippine_typhoon_names |title=Archive copy |access-date=2021-01-30 |archive-date=2020-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809063256/http://self.gutenberg.org/articles/eng/List_of_retired_Philippine_typhoon_names |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://self.gutenberg.org/articles/eng/list_of_retired_pacific_typhoon_names_(jma){{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== [[Ika-20 siglo|Bago ang dekada 2000]] ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! PAGASA&lt;br&gt;Pangalan !! Kapalitang pangalan  !! Petsa (aktibo) !! Kategorya Ng&lt;br /&gt;PAGASA!! Napanatiling&lt;br&gt;bilis ng hangin !! Presyon !! class=&quot;unsortable&quot;|Apektadong lugar !! Pinsala&lt;br&gt;{{small|(PHP)}}!! Pinsalang lugar !! Patay !! Nawawala 
|-
| Dading (Winnie) || Didang || Hunyo 26 - Hulyo 3, 1964 || Bagyo || 185 km/h (115 mph)	|| 970 hPa (28.64 inHg)	|| Gitnang Luzon || Hindi pa || 100 || --
|-
| Welming (Emma) || Warling || Oktubre 31 - Nobyembre 8, 1967 || Super Bagyo || 260 km/h (160 mph) || 910 hPa (26.87 inHg) || Silanganin, Hilagang Bisayas, Timog Luzon || 300 || 64	
|-
| Pitang (Georgia) || Pasing ||  Seteyembre 8–14, 1970 || Super Bagyo || 260 km/h (160 mph) || 905 hPa (26.72 inHg) || Gitnang Luzon || 1.4 milyon || 95 || 80	
|-
| Sening (Joan) || Susang || Oktubre 10–18, 1970 || Super Bagyo || 280 km/h (175 mph) || 905 hPa (26.72 inHg)	|| Timog Luzon, Hilagang Bisayas || 74 milyon || 768 || 193	
|-
| Titang (Kate) || Tering || Oktubre 14–25, 1970 || Super Bagyo || 240 km/h (150 mph) || 940 hPa (27.76 inHg)	|| Mindanaw, Kanlurang Bisayas || 50 milyon || 1,551 || 284	
|-
| Yoling (Patsy) || Yaning || Nobyembre 14 – 22, 1970 || Super Bagyo || 260 km/h (155 mph) || 910 hPa (26.87 inHg) || Luzon || 460 milyon ||	611 || 81	
|-
| Wening (Elaine) || Weling || Oktubre 23 - Nobyembre 1, 1974 || Bagyo || 175 km/h (110 mph) || 940 hPa (27.76 inHg) || Gitnang Luzon || 21 milyon || 23		
|-
| Didang (Olga) || Ditang || Mayo 10 – 28, 1976 || Bagyo || 150 km/h (90 mph) ||	940 hPa (27.76 inHg)	Luzon || 1.16 bilyon || 374		
|-
| {{sortname||Unding}} &lt;br /&gt; || Unsing || Nobyembre 6&amp;ndash;17, 1977 || Bagyo || 150 km/h (90 mph) || 955 hPa (28.20 inHg) || Hilagang Luzon || {{CNone|Unspecified}} || 111
|-
| Atang (Olive) || Akang || Abril 15 – 26, 1978	|| Bagyo || 150 km/h (90 mph) || 955 hPa (28.20 inHg) || Bisayas, Timog Luzon || 24.5 million || 111
|-
| Kading (Rita) || Katring || Oktubre 15–29, 1978 || Super Bagyo || 220 km/h (140 mph) || 880 hPa (25.99 inHg)	|| Gitnang Luzon || 100 milyon || 444 || 354	
|-
| Nitang (Ike) || Ningning || Agosto 26 – Setyembre 6, 1984 || Bagyo || 165 km/h (105 mph) || 950 hPa (28.05 inHg) ||	Bisayas, Hilagang Mindanaw || 4.1 bilyon || 3,000
|-
| Undang (Agnes) || Unsang || Oktubre 30 – Nobyembre 8, 1984 || Bagyo || 195 km/h (120 mph) || 925 hPa (27.32 inHg) || Bisayas, Timog Luzon || 1.9 bilyon || 895 || 275	
|-
| Herming (Betty) || Helming || Agosto 8 – 17, 1987 || Super Bagyo || 205 km/h (125 mph) ||890 hPa (26.28 inHg) || Timog Luzon, Silangang Bisayas ||2.07 bilyon ||	94		
|-
| Sisang (Nina) || Sendang || Nobyembre 16 – 30, 1987 || Super Bagyo || 165 km/h (105 mph) || 930 hPa (27.46 inHg) || Timog Luzon || 1.12 bilyon || 1,036
|-
| Unsang (Ruby) || Ulpiang || Oktubre 20 – 28, 1988 || Bagyo || 140 km/h (85  mph) || 950 hPa (28.05 inHg)	|| Luzon || 5.64 bilyon || 157		
|-
| Yoning (Skip) || Yerling || Nobyembre 3 – 12, 1988 || Bagyo || 150 km/h (90  mph) || 950 hPa (28.05 inHg)	|| Silangang Bisayas, Timog Luzon || 2.77 bilyon || 217	|| 95
|-
| Ruping (Mike) || Ritang || Nobyembre 5 – 18, 1990 || Super Bagyo || 185 km/h (115 mph) || 915 hPa (27.02 inHg) || Bisayas	|| 10.8 bilyon || 748 || 246	
|-
| [[Bagyong Uring|Uring]] (Thelma) || Ulding ||  Nobyembre 1 – 8, 1991 || Tropikal Bagyo ||	85 km/h (50 mph) || 992 hPa (29.29 inHg) || Bisayas	|| 1.05 bilyon	|| 5,956 || 3,000	
|-
| Monang (Lola) || N/A || Bagyo || 85 km/h (50 mph) || 992 hPa (29.29 inHg) || Bisayas || 1.05 bilyon || 230 || 0
|-
| [[Super Bagyong Rosing|Rosing]] (Angela) || Rening || Oktubre 25 – Nobyembre 7, 1995 || Super Bagyo || 215 km/h (130 mph) || 910 hPa (26.87 inHg) || Timog Luzon || 10.8 bilyon || 936		
|-
| Iliang (Zeb)	|| Inday || Oktubre 7–14, 1998 || Super Bagyo || 205 km/h (125 mph) || 900 hPa (26.58 inHg)	|| Timog Luzon	|| 5.38 bilyon || 46 || 29	
|-
| Loleng (Babs) || Lagalag || Oktubre 15 – 24, 1998 || Super Bagyo || 155 km/h (100 mph) || 940 hPa (27.38 inHg) ||	Bisayas, Luzon	|| 6.79 bilyon || 303 || 29
|} 

===Talaan ng mga tinangal na pangalan bagyo sa Pilipinas 2000-10s===
{|class=&quot;collapsible collapsed wikitable toccolours&quot; width=60%
|-
!style=&quot;background: white&quot; colspan=4 align=&quot;center&quot; |Talaan ng mga tinangal na pangalan bagyo sa Pilipinas
|-
| '''Taon'''
| '''Local na pangalan'''
| '''Kapalit na pangalan'''
|-
| rowspan=&quot;9&quot;| 2001 || ''Barok'' || [[Bagyong Bising|Bising]]
|-
| ''Darna'' || [[Bagyong Dante (paglilinaw)|Dante]]
|-
| ''Pabling'' || [[Bagyong Pepeng|Pepeng]]
|-
| {{grey|Roleta}} || [[Bagyong Ramil|Ramil]]
|-
| {{grey|Sibak}} || [[Bagyong Santi|Santi]]
|-
| {{grey|Talahib}} || [[Bagyong Tino|Tino]]
|-
| {{grey|Ubbeng}} || [[Bagyong Urduja|Urduja]]
|-
| {{grey|Yaning}} || [[Super Bagyong Yolanda|Yolanda]]
|-
| {{grey|Zuma}} || [[Bagyong Zoraida|Zoraida]]
|-
| rowspan=&quot;12&quot;| 2002 || ''Dagul'' || [[Bagyong Domeng|Domeng]]
|-
| ''Espada'' || [[Bagyong Ester|Ester]]
|-
| ''Gloria'' || [[Bagyong Glenda|Glenda]]
|-
| ''Hambalos'' || [[Bagyong Henry|Henry]]
|-
| ''Kaka'' || Katring
|-
| ''Lagalag'' || [[Bagyong Luis|Luis]]
|-
| {{grey|Paloma}} || [[Bagyong Paeng|Paeng]]
|-
| {{grey|Quadro}} || [[Bagyong Queenie|Queenie]]
|-
| {{grey|Rapido}} || [[Bagyong Reming|Reming]] 
|-
| {{grey|Sibasib}} || [[Bagyong Seniang|Seniang]]
|-
| {{grey|Tagbanwa}} || [[Bagyong Tomas|Tomas]]
|-
| {{grey|Wisik}} || {{tcname unused|Waldo}}
|-
| rowspan=&quot;8&quot;| 2003 || ''Batibot'' || Bebeng
|-
| ''Gilas'' || [[Bagyong Goring|Goring]]
|-
| ''Lakay'' || [[Bagyong Lando|Lando]]
|-
| ''Manang'' || [[Bagyong Mina|Mina]]
|-
| ''Niña'' || Nonoy
|-
| ''Pogi'' || [[Bagyong Pedring|Pedring]]
|-
| ''Roskas'' || [[Bagyong Ramon|Ramon]]
|-
| ''Sikat'' || [[Bagyong Sendong|Sendong]]
|-
| 2005 || &lt;s&gt;Undang&lt;/s&gt; || Urduja
|-
| 2009 || ''Feria'' || [[Bagyong Fabian |Fabian]]
|-
| 2010 || ''Katring'' || [[Bagyong Karding|Karding]]
|-
| 2011 || ''Nonoy'' || [[Bagyong Nona|Nona]]
|}

== [[Ika-21 siglo|2000s]] ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! PAGASA&lt;br&gt;Pangalan !! WMO&lt;br&gt;pangalan !! Petsa&lt;br&gt;Aktibo !! PAGASA&lt;br&gt;Kategorya !! Sustained&lt;br&gt;bilis ng hang in !! Presyon !! class=&quot;unsortable&quot;|Apektadong lugar !! Pinsala&lt;br&gt;&lt;small&gt;(PHP)&lt;/small&gt;!! Patay !! Nawawala 
|-
| Nanang (Lingling) || Nando || Nobyembre 6 — 10, 2001 || Bagyo ||120 km/h (75 mph) || Hindi tinukoy || Luzon || ₱4.67 bilyon || 236 || 88
|-
| Harurot (Imbudo) || Hanna || Hulyo 19 — 23, 2003 || Super Bagyo || 185 km/h (115 mph) || 941 hPa (27.79 inHg)	|| Luzon || ₱4.73 bilyon || 64	 || 2
|-
| [[Bagyong Unding|Unding]] (Muifa) || Ulysses || Nobyembre 14 — 21, 2004 || Bagyo || 120 km/h (75 mph) || 976 hPa (28.82 inHg)	|| Luzon || ₱853 milyon || 68 || 69	
|-
| [[Bagyong Violeta|Violeta]] (Merbok) || Vicky ||  Nobyembre 22 — 23, 2004 || Tropikal Depresyon || 55 km/h (35 mph) || 1000 hPa (29.53 inHg) || Luzon || ₱2.1 bilyon || 29 || 17	
|-
| [[Bagyong Winnie|Winnie]] || {{tcname unused|Warren}} ||  Nobyembre 27 — 30, 2004 || Tropikal Depresyon || 55 km/h (35 mph) || 1000 hPa (29.53 inHg) || Luzon || ₱679 milyon || 1,619 || 713	
|-
| [[Bagyong Milenyo|Milenyo]] (Xangsane) || Mario || Setyembre 25 — 29, 2006 || Bagyo || 155 km/h (100 mph)	972 hPa (28.70 inHg) ||	Luzon, Bisayas	|| ₱6.61 bilyon || 110 || 79	
|-
| [[Bagyong Reming|Reming]] (Durian) || Ruby || Nobyembre 28 – December 2, 2006 || Super Bagyo || 195 km/h (120 mph) || 938 hPa (27.70 inHg) || Luzon, Bisayas || ₱6.05 bilyon || 1,400 || 762	
|-
| [[Bagyong Cosme|Cosme]] (Halong) || Carina || Mayo 15 — 19, 2008 || Severe tropikal bagyo || 110 km/h (70 mph) || 970 hPa (28.64 inHg) || Luzon || ₱4.71 bilyon || 51	|| 3	
|-
| [[Bagyong Frank|Frank]] (Fengshen) || Ferdie || Hunyo 18 — 23, 2008 || Bagyo || 165 km/h (105 mph) || 958 hPa (28.29 inHg) ||	Luzon, Bisayas || ₱13.5 bilyon || 1,501	|| 87	
|-
| [[Bagyong Ondoy|Ondoy]] (Ketsana) ||Odette || Setyembre 24 — 27, 2009	|| Bagyo || 130 km/h (80 mph) || 980 hPa (28.94 inHg) || Luzon || ₱11 bilyon || 464 || 37	
|-
| [[Bagyong Pepeng|Pepeng]] (Parma) || Paolo || Seteymebre 30 – Oktubre 10, 2009 || Bagyo || 195 km/h (120 mph) || 938 hPa (27.70 inHg) || Bisayas, Luzon || ₱27.3 bilyon || 465 || 47	
|}

== [[Ika-21 siglo|2010s]] ==
Simula noong 2010 ang Bagyong Juan ang lubos na nakapinsala sa Hilagang Luzon, Inalis ito sa is a mga listahan nang bagyo umabot ito sa kategoryang 5 nagiwan into nang 8.22 bilyon nang lumapag into as probinsya nang [[Isabela]], Sumunod ang mga bagyong Mina, Sendong, Pablo, Yolanda, Glenda, Lando at iba pa. Ang bagyong Nonoy ay sa panahon ng 2011 ng Bagyo sa [[Karagatang Pasipiko]] ay inalis sa 2015 ng Bagyo sa Karagatang Pasipiko at pinalitan ito nang pangalan na ''Nona''.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! PAGASA&lt;br&gt;Pangalan !! Kapalitang pangalan !! Petsa (aktibo) !! PAGASA&lt;br&gt;Kategorya !! Sustained&lt;br&gt;bilis ng hang in !! Presyon !! class=&quot;unsortable&quot;|Apektadong lugar !! Pinsala&lt;br&gt;&lt;small&gt;(PHP)&lt;/small&gt; !! Patay !! Nawawala 
|-
| [[Bagyong Juan|Juan]] (Megi) || Jose || Oktubre 15 — 20, 2010 || Super Bagyo || 220 km/h (140 mph)	885 hPa (26.13 inHg) || Luzon || ₱12 bilyon || 31 || 4 
|-

| Bebeng (Aere) || Betty || Mayo 6 – 10, 2011 || Tropikal Bagyo || 85 km/h (50 km/h) || 992 hPa (29.29 inHg) || Luzon, Bisayas || ₱2.25 bilyon || 35	 || 
|-
| Juaning (Nock-ten) || Jenny || Hulyo 24 – 28, 2011 || Severe tropikal bagyo || 95 km/h (60 mph) ||	985 hPa (29.09 inHg) || Bisayas, Luzon	|| ₱4.44 bilyon || 77 || 9 
|-
| [[Bagyong Mina|Mina]] (Nanmadol) || Marilyn || Agosto 21 – 29, 2011 || Bagyo ||	195 km/h (120 mph) || 925 hPa (27.32 inHg) || Luzon || ₱2.09 bilyon || 36	|| 8
|-
| [[Bagyong Pedring|Pedring]] (Nesat) || Perla || Setyembre 24 – 28, 2011 || Bagyo	|| 140 km/h (85 mph) || 967 hPa (28.56 inHg) || Luzon || ₱14.6 bilyon || 85 || 0	
|-
| [[Bagyong Sendong|Sendong]] (Washi) || Sarah || Disyembre 14 – 18, 2011 || Severe Tropikal Bagyo ||	95 km/h (60 mph) || 992 hPa (29.29 inHg) || Bisayas, Mindanaw || ₱2.07 bilyon ||	1,268 || 181
|-
| [[Bagyong Pablo|Pablo]] (Bopha) || Pepito || Disyembre 2 – 9, 2012 || Super Bagyo ||	185 km/h (115 mph) || 	930 hPa (27.46 inHg) || Mindanaw, Bisayas, Luzon || ₱36.9 bilyon || 1,901 || 844	
|-
| [[Bagyong Labuyo|Labuyo]] (Utor) || Lannie || Agosto 9 – 13, 2013 || Bagyo || 195 km/h (120 mph) || 925 hPa (27.32 inHg) ||	Luzon || ₱1.42 bilyon || 11 || 3	
|-
| [[Bagyong Santi|Santi]] (Nari) || Salome || Oktobre 8 – 13, 2013 || Bagyo || 140 km/h (85 mph) || 965 hPa (28.50 inHg) || Luzon || ₱3.33 bilyon || 15 || 5	
|-
| [[Super Bagyong Yolanda|Yolanda]] (Haiyan) || {{tcname unused|Yasmin}} || Nobyembre 6 – 9, 2013 || Super Bagyo || 230 km/h (145 mph) || 914 hPa (26.99 inHg) || Bisayas, Mindanaw, Palawan || ₱95.5 bilyon || 6,300	|| 1,062	
|-
| [[Bagyong Glenda|Glenda]] (Rammasun) || Gardo || Hulyo 13 – 17, 2014 || Bagyo || 165 km/h (105 mph) || 935 hPa (27.61 inHg) || Luzon || ₱38.6 bilyon || 106 || 6	
|-
| Jose (Halong) || Josie || August 2–7, 2014 || Super Bagyo || 195 km/h (120 mph) || 920 hPa (27.17 inHg) || Luzon	|| ₱1.59 bilyon || 2 || 0	
|-
| [[Bagyong Mario|Mario]] (Fung-wong) || Maymay || Setyembre 17 - 21, 2014	|| Tropikal Bagyo || 85 km/h (50 mph) || 985 hPa (29.09 inHg) || Luzon || ₱3.4 bilyon || 18 || 4	
|-
| [[Bagyong Ruby|Ruby]] (Hagupit) || Rosita || Disyembre 3 – 10, 2014 || Bagyo || 215 km/h (130 mph) || 905 hPa (26.72 inHg) || Bisayas, Luzon || ₱5.1 bilyon	|| 18 || 0
|-
| [[Bagyong Seniang (2014)|Seniang]] (Jangmi) || Samuel || Disyembre 28–31, 2014 || Tropikal Bagyo || 75 km/h (45 mph) || 996 hPa (29.41 inHg) ||	Bisayas, Mindanaw || ₱1.27 bilyon || 66	|| 6	
|-
| [[Bagyong Lando|Lando]] (Koppu) || Liwayway || Oktubre 14 – 22, 2015 || Super Bagyo || 185 km/h (115 mph) ||	920 hPa (27.17 inHg) ||	Luzon || ₱14.6 bilyon || 48 || 83
|-
| [[Bagyong Nona|Nona]] (Melor) || Nimfa || Disyembre 9 – 17, 2015 || Bagyo || 175 km/h (110 mph)	|| 935 hPa (27.61 inHg) || Luzon, Bisayas || ₱7.02 bilyon || 42 || 4	
|-
| [[Bagyong Karen|Karen]] (Sarika) || Kristine || Oktubre 11 – 16, 2016 ||	Bagyo || 175 km/h (110 mph) || 935 hPa (27.61 inHg) ||	Luzon || ₱3.66 bilyon || 0 || 0	
|-
| [[Bagyong Lawin|Lawin]] (Haima) || Leon ||  Oktubre 16 – 21, 2016 || Super Bagyo || 215 km/h (130 mph) || 900 hPa (26.58 inHg) || Luzon || ₱5.95 bilyon || 14 || 0	
|-
| [[Bagyong Nina (2016)|Nina]] (Nock-ten) || Nika ||  Disyembre 22 – 28, 2016 || Super Bagyo || 195 km/h (120 mph) || 915 hPa (27.02 inHg) || Luzon || ₱5.92 bilyon || 13 || 21	
|-
|  [[Bagyong Urduja|Urduja]] (Kai-tak) || Uwan || Disyembre 11 – 19, 2017 || Tropikal Bagyo || 85 km/h (50 mph) || 993 hPa (29.32 inHg) || Bisayas || ₱3.94 bilyon || 47 || 44	
|-
| [[Bagyong Vinta|Vinta]] (Tembin) || Verbena || Disyembre 20 – 24, 2017 || Bagyo || 120 km/h (75 mph) || 973 hPa (28.73 inHg) || Visayas, Mindanaw ||	₱2.1 bilyon || 173 || 169
|-
| [[Super Bagyong Ompong|Ompong]] (Mangkhut) || Obet || Setyembre 7 – 27, 2018 || Super Bagyo || 205 km/h (125 mph) || 905 hPa (26.72 inHg) || Luzon || ₱33.9 bilyon || 82 || 2
|-
| [[Bagyong Rosita|Rosita]] (Yutu) || Rosal || Oktubre 20  – Nobyembre 3, 2018 || Bagyo || 215 km/h (130 mph) || 900 hPa (26.58 inHg) || Luzon ||  ₱2.9 bilyon || 20 || 0 
|-
| [[Bagyong Usman|Usman]] || {{tcname unused|Umberto}} || Disyembre 25  – 29, 2018 || Tropikal Depresyon || 55 km/h (35 mph) || 998 hPa (29.47 inHg) || Bisayas, Luzon || ₱5.41 bilyon || 158 || 26
|-
| [[Bagyong Tisoy|Tisoy]] (Kammuri) || {{tcname unused|Tamaraw}} || Nobyembre 23 - Disyembre 7, 2019 || Bagyo || 175 km/h (110 mph) || 945 hPa (27.91 inHg) || Luzon, Bisayas || ₱6.65 bilyon || 17 || 0
|-
| [[Bagyong Ursula|Ursula]] (Phanfone) || {{tcname unused|Ugong}} || Disyembre 19 - 29, 2019 || Bagyo || 150 km/h (90 mph) || 970 hPa (28.64 inHg) || Luzon, Bisayas || ₱4.38 bilyon || 57 || 6
|}

== [[Ika-21 siglo|2020s]] ==
Ang Bagyong Vongfong (Ambo) ay ang bagyong kaunaunahang bagyo sa [[Pilipinas]] at sa Pasipiko na tumama sa dekada 2020s.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! PAGASA&lt;br&gt;Pangalan !! Kapalitang pangalan !! Petsa (aktibo) !! PAGASA&lt;br&gt;Kategorya !! Sustained&lt;br&gt;bilis ng hang in !! Presyon !! class=&quot;unsortable&quot;|Apektadong lugar !! Pinsala&lt;br&gt;&lt;small&gt;(PHP)&lt;/small&gt; !! Patay !! Nawawala 
|-
| [[Bagyong Ambo (2020)|Ambo]] (Vongfong) || Aghon || Mayo 9 – 18, 2020 ||  Bagyo || 155 km/h (100 mph) || 960 hPa (28.35 inHg) || Luzon, Bisayas || ₱1.57 bilyon || 5 || 0
|-
| [[Bagyong Quinta|Quinta]] (Molave) || Querubin || Oktubre 23 – 29, 2020 || Bagyo || 165 km/h (105 mph) || 945 hPa (27.91 inHg) || Luzon || ₱4.22 bilyon || 27 || 4
|-
| [[Super Bagyong Rolly|Rolly]] (Goni) || Romina || Oktubre 31 – Nobyembre 2, 2020 || Super Bagyo || 220 km/h (140 mph) || 905 hPa (26.72 inHg) || Luzon || ₱17.9 bilyon || 31 || 0
|-
| [[Bagyong Ulysses|Ulysses]] (Vamco) || {{tcname unused|Upang}} || Nobyembre 9 – 12, 2020 || Bagyo || 155 km/h (100 mph) || 955 hPa (28.20 inHg) || Luzon || ₱20.2 bilyon || 102 || 10
|-
| [[Bagyong Jolina (2021)|Jolina]] (Conson) || Jacinto || Setyembre 5 - 13, 2021 || Bagyo || 95 km/h (60 mph) || 992 hPa (29.29 inHg) || Luzon, Bisayas || ₱5.17 bilyon || 23 || 2
|-
| Maring (Kompasu) || Mirasol || Oktubre 7 - 14, 2021 || Severe Tropikal Bagyo || 100 km/h (65 mph) || 975 hPa (28.79 inHg) || Luzon || ₱7.39 bilyon || 43 || 16
|-
| [[Super Bagyong Odette|Odette]] (Rai) || Opong || Disyembre 11 - 21, 2021 || Super Bagyo || 195 km/h (120 mph) || 915 hPa (27.02 inHg) || Bisayas, Mindanaw, Palawan || ₱47.1 bilyon || 405 || 52
|-
| [[Bagyong Agaton|Agaton]] (Megi) || Ada || Abril 8 - 12, 2022 || Tropikal Bagyo || 75 km/h (45 mph) || 993 hPa (29.32 inHg) || Bisayas, Mindanaw || ₱2.26 bilyon || 214 || 132
|-
| [[Bagyong Florita (2022)|Florita]] (Ma-on) || Francisco || Agosto 20 - 26, 2022 || Severe Tropikal Bagyo || 100 km/h (65 mph) || 980 hPa (28.94 inHg) || Luzon || ₱2.43 bilyon || 4 || 0
|-
| [[Bagyong Karding (2022)|Karding]] (Noru) || {{tcname unused|Kiyapo}} || Setyembre 21 - Oktubre 1, 2022 || Super Bagyo || 195 km/h (120 mph) || 940 hPa (27.76 inHg) || Luzon || ₱3.38 bilyon || 12 || 5
|-
| [[Bagyong Paeng (2022)|Paeng]] (Nalgae) || {{tcname unused|Pilandok}} || Oktubre 26 - Nobyembre 3, 2022 || Severe Tropikal Bagyo || 110 km/h (70 mph) || 975 hPa (28.79 inHg) || Luzon, Bisayas, Mindanaw || ₱13.8 milyon || 160 || 29
|-
| [[Super Bagyong Egay|Egay]] (Doksuri) || {{tcname unused|Emil}} || Hulyo 20 – 30, 2023 || Super Bagyo || 185 km/h (115 mph) || 925 hPa (27.32 inHg) || Luzon || ₱15.3 bilyon || 56 || 11
|-
| [[Bagyong Goring|Goring]] (Saola) || {{tcname unused|Gavino}} || Agosto 22 – Setyembre 3, 2023 || Super Bagyo || 185 km/h (115 mph) || 920 hPa (27.17 inHg) || Luzon || ₱2.49 bilyon || 3 || 0
|-
| [[Bagyong Aghon|Aghon]] (Ewiniar)	|| {{tcname unused|Amuyao}} ||	Mayo 23 – 30, 2024 || Bagyo || 140 km/h (85 mph) || 965 hPa (28.50 inHg) || Luzon || ₱1.02 bilyon || 6 || 8
|-
| [[Bagyong Enteng|Enteng]] (Yagi) || {{tcname unused|Edring}} || Agosto 31 – Setyembre 9, 2024 || Malubhang bagyo || 100 km/h (65 mph) || 975 hPa (28.79 inHg) || Luzon ||	₱2.61 bilyon || 21 || 22	
|-
| [[Bagyong Julian|Julian]] (Krathon)	|| {{tcname unused|Josefa}} ||	Setyembre 26 – Oktubre 3, 2024	|| Super bagyo ||	195 km/h (120 mph)	|| 920 hPa (27.17 inHg)	|| Luzon || ₱1.57 bilyon || 5 || 12
|-
| [[Bagyong Kristine|Kristine]] (Trami) || {{tcname unused|Kidul}} || Oktubre 18 – 29, 2024 || Malubhang bagyo || 100 km/h (65 mph) || 975 hPa (28.79 inHg) || Luzon || ₱18.4 bilyon || 162	|| 137	
|-
| [[Bagyong Leon (2024)|Leon]] (Kong-rey)	|| {{tcname unused|Lekep}} ||	Oktubre 24 – Nobyembre 7, 2024 || Super bagyo || 215 km/h (130 mph) || 925 hPa (27.32 inHg)	|| Luzon || Wala || Wala || Wala
|-
| [[Bagyong Nika|Nika]] (Toraji)	|| {{tcname unused|Nanolay}} || Nobyembre 8 – 15, 2024	|| Bagyo || 130 km/h (80 mph) || 980 hPa (28.94 inHg) || Luzon || ₱321 milyon || 4 || 2	
|-
| [[Bagyong Ofel|Ofel]] (Usagi) || {{tcname unused|Onos}} || Nobyembre – 16, 2024 || Super bagyo || 175 km/h (110 mph) || 940 hPa (27.76 inHg) ||Luzon || ₱471 milyon || 	5 || 12	
|-
| [[Super Bagyong Pepito|Pepito]] (Man-yi) || {{tcname unused|Puwok}} || Nobyembre 7 – 20, 2024 || Super Bagyo || 195 km/h (120 mph) ||920 hPa (27.17 inHg)	|| Luzon || ₱2.87 bilyon || 14	|| 15
|-
| [[Bagyong Crising|Crising]] (Wipha) || {{tcname unused|Chico}} || Hulyo 16 – 22, 2025 || Bagyo || 110km/h (70mph) || 975 hPa (28.79 inHG) || Luzon || || 20
|-
| [[Bagyong Emong|Emong]] (Co-May) || {{tcname unused|Elias}} || Hulyo 22 - Agosto 3, 2025 || Bagyo || 110km/h (70mph) || 975 hPa (28.79 inHG) || Luzon || || 29
|-
| [[Bagyong Mirasol (2025)|Mirasol]] (Mitag) || {{tcname unused|Magyawan}} || Setyembre 15 - 20, 2025 || Bagyo || 95km/h (70mph) || 992 hPa (28.79 inHG) || Luzon || || 20
|-
| [[Super Bagyong Nando|Nando]] (Ragasa) || {{tcname unused|Nilad}} || Setyembre 16 - 25, 2025 || Bagyo || 205km/h (70mph) || 905 hPa (28.79 inHG) || Luzon || || 20
|-
| [[Bagyong Opong|Opong]] (Bualoi) || {{tcname unused|Omar}} || Setyembre 22 - 29, 2025 || Bagyo || 120km/h (70mph) || 975 hPa (28.79 inHG) || Luzon, Kabisayaan || || 93
|-
| [[Bagyong Tino|Tino]] (Kalmaegi) || {{tcname unused|Tala}} || Oktubre 31 - Nobyembre 7, 2025 || Bagyo || 165km/h (70mph) || 950 hPa (28.79 inHG) || Kabisayaan || || 288
|-
| [[Bagyong Uwan|Uwan]] (Fung-wong) || {{tcname unused|Urbano}} || Oktubre 31 - Nobyembre 7, 2025 || Bagyo || 175km/h (70mph) || 935 hPa (28.79 inHG) || Luzon || || 34
|}

===Mga pangalang gagamitin sa mga susunod na panahon ng Bagyo sa Pasipiko===
{{See|Pagpapangalan sa bagyo}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon
! Total
! Pangalan
|-
| 2026 || 8 || {{tcname unused|Francisco}}, {{tcname unused|Kiyapo}}, {{tcname unused|Pilandok}}, {{tcname unused|Umberto}}, {{tcname unused|Venus}}, {{tcname unused|Waldo}}, {{tcname unused|Zeny}}
|-
| 2027 || 4 || {{tcname unused|Emil}}, {{tcname unused|Gavino}}, {{tcname unused|Tamaraw}}, {{tcname unused|Ugong}}
|-
| 2028 || 10 || {{tcname unused|Amuyao}}, {{tcname unused|Edring}}, {{tcname unused|Josefa}}, {{tcname unused|Kidul}}, {{tcname unused|Lekep}}, {{tcname unused|Nanolay}}, {{tcname unused|Onos}}, {{tcname unused|Puwok}}, {{tcname unused|Upang}}, {{tcname unused|Warren}}
|-
| 2029 || 8 || {{tcname unused|Chico}}, {{tcname unused|Elias}}, {{tcname unused|Magyawan}}, {{tcname unused|Nilad}}, {{tcname unused|Omar}}, {{tcname unused|Tala}}, {{tcname unused|Urbano}}, {{tcname unused|Yasmin}}
|}

===Mga pangalan iniretiro sa bawat letra===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Letra || Kabuuan || Pangalan ||  Taong Iniretiro
|-
| A || 4 || Atang, Ambo, Agaton, Aghon || 1978, 2020, 2022, 2024
|-
| B || 1 || Bebeng || 2011
|-
| C || 2 || Cosme, Crising || 2008, 2025
|-
| D || 2 || Dading, Didang || 1964, 1976
|-
| E || 3 || Egay, Enteng, Emong || 2023, 2024, 2025
|-
| F || 3 || Frank, Feria, Florita || 2008, 2009, 2022
|-
| G || 3 || Gloria, Glenda, Goring || 2002, 2014, 2023
|-
| H || 1 ||  Harurot ||  2002
|-
| I || 1 || Iliang || 1998
|-
| J || 5 || Juan, Juaning, Jose, Jolina, Julian || 2010, 2011, 2014, 2021, 2024
|-
| K || 6 || Kading, Katring, Kanor, Karen, Karding, Kristine || 1987, 2010, 2014, 2016, 2022, 2024
|-
| L || 5 || Loleng, Labuyo, Lando, Lawin, Leon || 1998, 2013, 2015, 2016, 2024
|-
| M || 5 || Monang, Milenyo, Mina, Mario, Maring, Mirasol || 1993, 2006, 2011, 2014, 2021, 2025
|-
| N || 6 || Nitang, Nanang, Nonoy, Nona, Nina, Nika, Nando || 1984, 2001, 2011, 2015, 2016, 2024, 2025
|-
| O || 5 || Ondoy, Ompong, Odette, Ofel, Opong || 2009, 2018, 2021, 2024, 2025
|-
| P || 5 || Pepeng, Pedring, Pablo, Paeng, Pepito || 2009, 2011, 2012, 2022, 2024
|-
| Q || 1 || Quinta || 2020
|- 
| R || 6 || Ruping, Rosing, Reming, Ruby  Rosita, Rolly || 1990, 1995, 2006, 2014, 2018, 2020
|-
| S || 5 || Sening, Sendong, Sisang, Santi, Seniang || 1970, 1987, 2011, 2013, 2014
|-
| T || 3 || Titang, Tisoy, Tino || 1970, 2019, 2025
|-
| U || 10 || Unding (dalawang beses), Undang, Unsang, Uring, Urduja, Usman, Ursula, Ulysses, Uwan || 1977, 1984, 1988, 1991, 2004, 2017, 2018, 2019, 2020, 2025
|-
| V || 2 || Violeta, Vinta || 2004, 2017
|-
| W || 3 || Welming, Wening, Winnie || 1967, 1974, 2004
|-
| Y || 3 || Yoling, Yoning, Yolanda || 1970, 1988, 2013
|-
| Z || {{CNone|-}} || {{CNone|-}} || {{CNone|-}}
|}

== Sanggunian ==
{{reflist}}
{{Rinetirong pangalan ng bagyo sa Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga bagyo]]
{{usbong}}</text>
      <sha1>35w29k0mdavplnquzt5bh9m4tkjfp7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapang kategorya:Mga Pilipino</title>
    <ns>15</ns>
    <id>280863</id>
    <revision>
      <id>2212367</id>
      <parentid>2211981</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:19:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>79921</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>2212367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40549" sha1="dmxiirpmblg7l71lyvguc5v4q8y0fwc" xml:space="preserve">== Wala pang artikulo sa wikang Tagalog ==

'''Ang sumusunod ay talaan ng mga mamamayan ng Pilipinas na mayroon nang artikulo sa ibang bersiyon ng Wikipedia ngunit hindi pa nagagawan ng artikulo sa Tagalog Wikipedia:'''

{{Wikidata list|sparql=

SELECT DISTINCT ?item ?article_en ?linkcount WHERE {
  ?item wdt:P31 wd:Q5.
  ?item wdt:P27 wd:Q928.
  ?item wikibase:sitelinks ?linkcount .
  
    ?article_en schema:about ?item .
    ?article_en schema:inLanguage &quot;en&quot; .
    ?article_en schema:isPartOf &lt;https://en.wikipedia.org/&gt;
             
  FILTER (?linkcount &gt;= 1) .       # only include items with 1 or more sitelinks
  FILTER NOT EXISTS {
    ?article schema:about ?item .
    ?article schema:inLanguage &quot;tl&quot; .
    ?article schema:isPartOf &lt;https://tl.wikipedia.org/&gt;
  }
}
GROUP BY ?item ?linkcount ?article_en
ORDER BY DESC(?linkcount)
LIMIT 100

|columns=P18,label:Article,P106,P793,P800,P39,?article_en
|section=
|min_section=
|sort=?linkcount
|links=red
|thumb=128
|autolist=
|references=all
}}
{| class='wikitable sortable'
! larawan
! Article
! hanapbuhay
! significant event
! magnum opus
! nahawakang pwesto
! ?article_en
|-
| [[Talaksan:Lav Diaz at 81st Venice International Film Festival.jpg|center|128px]]
| [[Lav Diaz]]
| [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]&lt;br/&gt;[[editor ng pelikula]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[prodyuser ng pelikula]]&lt;br/&gt;[[screenwriter]]&lt;br/&gt;[[artista]]&lt;br/&gt;[[direktor]]&lt;ref name=&quot;ref_9dcd9960024412bee88cb9de0f5ddf9229d4c663ed2ba8b4910cc05c78097c3a&quot;&gt;https://cs.isabart.org/person/122314&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[film screenwriter]]&lt;ref name=&quot;ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[musiko]]&lt;ref name=&quot;ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[kritiko ng sine]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Lav_Diaz|Lav Diaz]]
|-
| [[Talaksan:Paul Mulders.jpg|center|128px]]
| [[Paul Mulders]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Paul_Mulders|Paul Mulders]]
|-
| [[Talaksan:1960 Neile Adams.jpg|center|128px]]
| [[Neile Adams]]
| [[artista]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[mang-aawit]]&lt;br/&gt;[[artista sa telebisyon]]&lt;br/&gt;[[artista sa pelikula]]&lt;br/&gt;[[artista sa teatro]]
| 
| 
| 
| [[:en:Neile_Adams|Neile Adams]]
|-
| [[Talaksan:Angel Guirado azkals 2011.jpg|center|128px]]
| [[Ángel Guirado]]
| [[futbolista]]&lt;ref name=&quot;ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f&quot;&gt;''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:%C3%81ngel_Guirado|%C3%81ngel Guirado]]
|-
| 
| [[Junrey Balawing]]
| 
| 
| 
| 
| [[:en:Junrey_Balawing|Junrey Balawing]]
|-
| [[Talaksan:James Younghusband Oct 2013.jpg|center|128px]]
| [[James Younghusband]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:James_Younghusband|James Younghusband]]
|-
| [[Talaksan:Chris Greatwich.JPG|center|128px]]
| [[Chris Greatwich]]
| [[futbolista]]&lt;br/&gt;[[association football manager]]
| 
| 
| 
| [[:en:Chris_Greatwich|Chris Greatwich]]
|-
| [[Talaksan:Adolfo Tito Yllana, September 2021 (GPOABF 0882) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Adolfo Tito Yllana]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]
| 
| 
| [[titular archbishop]]&lt;br/&gt;[[Apostolic Nuncio to Papua New Guinea]]&lt;br/&gt;[[Apostolic Nuncio to the Solomon Islands]]&lt;br/&gt;[[Apostolic Nuncio to Pakistan]]&lt;br/&gt;[[Apostolic Nuncio to the Democratic Republic of the Congo]]&lt;br/&gt;[[apostolic nuncio to Israel]]&lt;br/&gt;[[Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine]]&lt;br/&gt;[[apostolic nuncio to Cyprus]]&lt;br/&gt;[[Apostolic Nuncio to Australia]]
| [[:en:Adolfo_Tito_Yllana|Adolfo Tito Yllana]]
|-
| [[Talaksan:Donnie Nietes.png|center|128px]]
| [[Donnie Nietes]]
| [[boksingero]]&lt;ref name=&quot;ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733&quot;&gt;''[[:d:Q895505|BoxRec]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Donnie_Nietes|Donnie Nietes]]
|-
| 
| [[Dioscoro S. Rabor]]
| [[soologo]]&lt;ref name=&quot;ref_c5b160c8d062942dc63fae4cd18b5000d2e4309511b37a3761c11480d808103a&quot;&gt;''[[:d:Q56114183|In Memoriam: Dioscoro S. Rabor, 1911-1996]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[scientific collector]]&lt;ref name=&quot;ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27&quot;&gt;''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Dioscoro_S._Rabor|Dioscoro S. Rabor]]
|-
| 
| [[Rachel Grant]]
| [[artista]]&lt;ref name=&quot;ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65&quot;&gt;''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[modelo]]&lt;br/&gt;[[artista sa pelikula]]&lt;br/&gt;[[scuba diver]]&lt;br/&gt;[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]
| 
| 
| 
| [[:en:Rachel_Grant|Rachel Grant]]
|-
| [[Talaksan:Andray Blatche.jpg|center|128px]]
| [[Andray Blatche]]
| [[basketbolista]]&lt;ref name=&quot;ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05&quot;&gt;''[[:d:Q7300810|RealGM]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Andray_Blatche|Andray Blatche]]
|-
| 
| [[Oscar Cruz]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Oscar_Cruz|Oscar Cruz]]
|-
| [[Talaksan:Angelo Reyes.jpg|center|128px]]
| [[Angelo Reyes]]
| [[politiko]]&lt;br/&gt;[[military personnel]]
| 
| 
| [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]]&lt;br/&gt;[[Kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]&lt;br/&gt;[[Kalihim ng Enerhiya]]&lt;br/&gt;[[Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal]]
| [[:en:Angelo_Reyes|Angelo Reyes]]
|-
| [[Talaksan:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|center|128px]]
| [[Angel Lagdameo]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[archbishop of Jaro]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Angel_Lagdameo|Angel Lagdameo]]
|-
| [[Talaksan:JfAniceto0456Pacianofvf 06.JPG|center|128px]]
| [[Paciano Aniceto]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Catholic archbishop]]
| 
| 
| [[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]
| [[:en:Paciano_Aniceto|Paciano Aniceto]]
|-
| [[Talaksan:Cardinal Ricardo Vidal.jpg|center|128px]]
| [[Ricardo Tito Jamin Vidal]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[Archbishop of Cebu]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Ricardo_Vidal|Ricardo Vidal]]
|-
| [[Talaksan:Orlando Quevedo 2016.jpg|center|128px]]
| [[Orlando Beltran Quevedo]]
| [[manunulat]]&lt;br/&gt;[[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]&lt;br/&gt;[[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Orlando_Quevedo|Orlando Quevedo]]
|-
| 
| [[Angelito Lampon]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[vicar apostolic]]&lt;br/&gt;[[apostolic administrator]]
| [[:en:Angelito_Lampon|Angelito Lampon]]
|-
| [[Talaksan:Romulo Valles Balangiga bell turnover (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Romulo Valles]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Romulo_Valles|Romulo Valles]]
|-
| 
| [[Antonio Ledesma]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;br/&gt;[[Arsobispo]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Catholic theologian]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[coadjutor bishop]]&lt;br/&gt;[[bishop prelate]]&lt;br/&gt;[[apostolic administrator]]
| [[:en:Antonio_Ledesma|Antonio Ledesma]]
|-
| [[Talaksan:JfTobias0431Bishopfvf 02.JPG|center|128px]]
| [[Antonio Realubin Tobias]]
| [[teologo]]&lt;br/&gt;[[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[apostolic administrator]]
| [[:en:Antonio_Tobias|Antonio Tobias]]
|-
| [[Talaksan:Albert del Rosario.jpg|center|128px]]
| [[Albert del Rosario]]
| [[diplomata]]&lt;br/&gt;[[politiko]]&lt;br/&gt;[[negosyante]]
| 
| 
| [[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]&lt;br/&gt;[[ambassador of the Philippines to the United States]]
| [[:en:Albert_del_Rosario|Albert del Rosario]]
|-
| [[Talaksan:Arnel Pineda by Phey Palma.jpg|center|128px]]
| [[Arnel Pineda]]
| [[mang-aawit]]&lt;br/&gt;[[manunulat ng awitin]]
| 
| 
| 
| [[:en:Arnel_Pineda|Arnel Pineda]]
|-
| [[Talaksan:Chadhugo (300dpi).jpg|center|128px]]
| [[Chad Hugo]]
| [[record producer]]&lt;br/&gt;[[manunulat ng awitin]]&lt;br/&gt;[[musiko]]
| 
| 
| 
| [[:en:Chad_Hugo|Chad Hugo]]
|-
| [[Talaksan:Bishop.Arturo.Bastes.jpg|center|128px]]
| [[Arturo M. Bastes]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[coadjutor bishop]]
| [[:en:Arturo_Bastes|Arturo Bastes]]
|-
| [[Talaksan:Ernie Chan at Super-Con 2009.JPG|center|128px]]
| [[Ernie Chan]]
| [[comics artist]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]&lt;br/&gt;[[ilustrador]]&lt;ref name=&quot;ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[graphic artist]]&lt;ref name=&quot;ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[disenyador]]&lt;ref name=&quot;ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[alagad ng sining biswal]]&lt;ref name=&quot;ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Ernie_Chan|Ernie Chan]]
|-
| [[Talaksan:Venus Raj.jpg|center|128px]]
| [[Venus Raj]]
| [[modelo]]&lt;br/&gt;[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]
| 
| 
| 
| [[:en:Venus_Raj|Venus Raj]]
|-
| [[Talaksan:Brian Yuzna (2007 crop).jpg|center|128px]]
| [[Brian Yuzna]]
| [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[prodyuser ng pelikula]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[screenwriter]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[artista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Brian_Yuzna|Brian Yuzna]]
|-
| 
| [[Leonardo Legaspi]]
| [[propesor ng unibersidad]]&lt;br/&gt;[[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Leonardo_Legaspi|Leonardo Legaspi]]
|-
| [[Talaksan:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|center|128px]]
| [[Brillante Mendoza]]
| [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]&lt;br/&gt;[[cinematographer]]&lt;ref name=&quot;ref_833b0ecf39cfd9c634b88c55346640b8ff53e5ec78e177b604b7a78346be027c&quot;&gt;http://asianwiki.com/Brillante_Mendoza&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[screenwriter]]&lt;ref name=&quot;ref_89d32ec69eda3ae30901972a23ca4c45d7f2c401e64244cc1c33b72d8976e7fa&quot;&gt;https://lilokpelikula.wordpress.com/2009/10/21/lola-brillante-mendoza-2009/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_df976a5955ea21883692f260e6765daa529da60de09340ac0bd712c56bd8c1ba&quot;&gt;http://www.timeout.com/london/film/captive-2012&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6&quot;&gt;''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[prodyuser ng pelikula]]&lt;ref name=&quot;ref_b2d7a45e5d3180f042276aa6e9408760514212ca319bc04a9eaae19b89f7c331&quot;&gt;http://www.nytimes.com/movies/movie/457936/Kinatay/details&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6&quot;&gt;''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[production designer]]&lt;br/&gt;[[direktor]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Brillante_Mendoza|Brillante Mendoza]]
|-
| [[Talaksan:Pancho Villa BNF.jpeg|center|128px]]
| [[Pancho Villa]]
| [[boksingero]]&lt;ref name=&quot;ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733&quot;&gt;''[[:d:Q895505|BoxRec]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Pancho_Villa_(boxer)|Pancho Villa (boxer)]]
|-
| [[Talaksan:Bishop Broderick Pabillo at the Manila Cathedral 2023-10-29.jpg|center|128px]]
| [[Broderick Soncuaco Pabillo]]
| [[teologo]]&lt;br/&gt;[[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[apostolic administrator]]
| [[:en:Broderick_Pabillo|Broderick Pabillo]]
|-
| [[Talaksan:Simeon Toribio.jpg|center|128px]]
| [[Simeón Toribio]]
| [[politiko]]&lt;br/&gt;[[atleta]]
| 
| 
| [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]
| [[:en:Simeon_Toribio|Simeon Toribio]]
|-
| [[Talaksan:Julio Rosales.jpg|center|128px]]
| [[Julio Rosales]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Archbishop of Cebu]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Julio_Rosales|Julio Rosales]]
|-
| [[Talaksan:Jerry Lucena.jpg|center|128px]]
| [[Jerry Lucena]]
| [[futbolista]]&lt;br/&gt;[[association football manager]]
| 
| 
| 
| [[:en:Jerry_Lucena|Jerry Lucena]]
|-
| 
| [[David William Valencia Antonio]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[apostolic administrator]]&lt;br/&gt;[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]
| [[:en:David_William_Antonio|David William Antonio]]
|-
| 
| [[Miguel White]]
| [[atleta]]
| 
| 
| 
| [[:en:Miguel_White|Miguel White]]
|-
| [[Talaksan:Fernando Capalla.jpg|center|128px]]
| [[Fernando Capalla]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[coadjutor archbishop]]&lt;br/&gt;[[territorial prelate]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Fernando_Capalla|Fernando Capalla]]
|-
| [[Talaksan:Rolando Santos CM.jpg|center|128px]]
| [[Rolando Crisostomo Santos]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[diocesan bishop]]
| [[:en:Rolando_Santos|Rolando Santos]]
|-
| [[Talaksan:Archbishop Gilbert Garcera 2024-06-29.jpg|center|128px]]
| [[Gilbert Garcera]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[Archbishop of Lipa]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Gilbert_Garcera|Gilbert Garcera]]
|-
| 
| [[Meiling Melançon]]
| [[artista]]&lt;br/&gt;[[modelo]]&lt;br/&gt;[[artista sa pelikula]]&lt;br/&gt;[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]
| 
| 
| 
| [[:en:Mei_Melan%C3%A7on|Mei Melan%C3%A7on]]
|-
| [[Talaksan:Archbishop John F. Du.png|center|128px]]
| [[John F. Du]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Archbishop of Palo]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]
| [[:en:John_F._Du|John F. Du]]
|-
| [[Talaksan:Bishop Jose Romeo O. Lazo (2).jpg|center|128px]]
| [[Jose Romeo Lazo]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[Roman Catholic Bishop of San Jose de Antique]]&lt;br/&gt;[[archbishop of Jaro]]
| [[:en:Jose_Romeo_Lazo|Jose Romeo Lazo]]
|-
| 
| [[Jose S. Palma]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Bishop of Calbayog]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[Archbishop of Cebu]]&lt;br/&gt;[[Archbishop of Palo]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Jos%C3%A9_S._Palma|Jos%C3%A9 S. Palma]]
|-
| 
| [[Mark Javier]]
| [[archer]]
| 
| 
| 
| [[:en:Mark_Javier|Mark Javier]]
|-
| [[Talaksan:D LIM.jpg|center|128px]]
| [[Danilo Lim]]
| [[politiko]]&lt;br/&gt;[[military personnel]]
| 
| 
| 
| [[:en:Danilo_Lim|Danilo Lim]]
|-
| 
| [[Osvaldo Padilla]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]
| 
| 
| [[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[titular archbishop]]&lt;br/&gt;[[apostolic nuncio to Panama]]&lt;br/&gt;[[apostolic nuncio to Sri Lanka]]&lt;br/&gt;[[apostolic nuncio to Nigeria]]&lt;br/&gt;[[Apostolic Nuncio to Costa Rica]]&lt;br/&gt;[[apostolic nuncio to South Korea]]&lt;br/&gt;[[apostolic nuncio to Mongolia]]
| [[:en:Osvaldo_Padilla|Osvaldo Padilla]]
|-
| [[Talaksan:Pablo Virgilio David in 2014 (Retouched).jpg|center|128px]]
| [[Pablo Virgilio Siongco David]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]&lt;br/&gt;[[cardinal priest]]
| [[:en:Pablo_Virgilio_David|Pablo Virgilio David]]
|-
| 
| [[Rodolfo Tan Cardoso]]
| [[ahedresista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Rodolfo_Tan_Cardoso|Rodolfo Tan Cardoso]]
|-
| 
| [[Leopoldo Serantes]]
| [[boksingero]]
| 
| 
| 
| [[:en:Leopoldo_Serantes|Leopoldo Serantes]]
|-
| [[Talaksan:Archbishop Ramon Argüelles.jpg|center|128px]]
| [[Ramon Arguelles]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Archbishop of Lipa]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]
| [[:en:Ramon_Arguelles|Ramon Arguelles]]
|-
| [[Talaksan:Bishop Reynaldo G. Evangelista.jpg|center|128px]]
| [[Reynaldo Evangelista]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[bishop of Imus]]
| [[:en:Reynaldo_Evangelista|Reynaldo Evangelista]]
|-
| [[Talaksan:Dr Honoria Acosta-Sison.jpg|center|128px]]
| [[Honoria Acosta-Sison]]
| [[gynecologist]]&lt;ref name=&quot;ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7&quot;&gt;''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[propesor ng unibersidad]]&lt;ref name=&quot;ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7&quot;&gt;''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[obstetrician]]
| 
| 
| 
| [[:en:Honoria_Acosta-Sison|Honoria Acosta-Sison]]
|-
| 
| [[Sergio Utleg]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]
| [[:en:Sergio_Utleg|Sergio Utleg]]
|-
| [[Talaksan:Teófilo Yldefonso 1928.jpg|center|128px]]
| [[Teófilo Yldefonso]]
| [[manlalangoy]]&lt;br/&gt;[[military personnel]]
| 
| 
| 
| [[:en:Te%C3%B3filo_Yldefonso|Te%C3%B3filo Yldefonso]]
|-
| 
| [[Gabriel Reyes]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]
| 
| 
| [[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[Arsobispo ng Maynila]]&lt;br/&gt;[[Archbishop of Cebu]]&lt;br/&gt;[[titular archbishop]]&lt;br/&gt;[[bishop of Cebu]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Gabriel_Reyes|Gabriel Reyes]]
|-
| 
| [[Wenceslao Selga Padilla]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[apostolic prefect]]&lt;br/&gt;[[superior]]
| [[:en:Wenceslao_Padilla|Wenceslao Padilla]]
|-
| [[Talaksan:Melissa de la Cruz at LA Time Festival of Books 2013-cropped.jpg|center|128px]]
| [[Melissa de la Cruz]]
| [[manunulat]]&lt;br/&gt;[[children's writer]]&lt;br/&gt;[[nobelista]]&lt;br/&gt;[[editor]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[young adult author]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Blue Bloods]]
| 
| [[:en:Melissa_de_la_Cruz|Melissa de la Cruz]]
|-
| [[Talaksan:Shamcey Supsup on September 18, 2011.jpg|center|128px]]
| [[Shamcey Supsup]]
| [[modelo]]&lt;br/&gt;[[arkitekto]]&lt;br/&gt;[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]
| 
| 
| 
| [[:en:Shamcey_Supsup-Lee|Shamcey Supsup-Lee]]
|-
| [[Talaksan:Anthony Villanueva 2017 stamp of the Philippines.jpg|center|128px]]
| [[Anthony Villanueva]]
| [[boksingero]]&lt;ref name=&quot;ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733&quot;&gt;''[[:d:Q895505|BoxRec]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[artista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Anthony_Villanueva|Anthony Villanueva]]
|-
| 
| [[Roel Velasco]]
| [[boksingero]]
| 
| 
| 
| [[:en:Roel_Velasco|Roel Velasco]]
|-
| [[Talaksan:2013 AVN Awards - Mimi Miyagi (8396773441) (crop).jpg|center|128px]]
| [[Mimi Miyagi]]
| [[artistang pornograpiko]]&lt;br/&gt;[[modelo]]&lt;br/&gt;[[erotic photography model]]&lt;br/&gt;[[politiko]]&lt;br/&gt;[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]
| 
| 
| 
| [[:en:Mimi_Miyagi|Mimi Miyagi]]
|-
| 
| [[José Villanueva]]
| [[boksingero]]
| 
| 
| 
| [[:en:Jos%C3%A9_Villanueva_(boxer)|Jos%C3%A9 Villanueva (boxer)]]
|-
| 
| [[Isnilon Hapilon]]
| [[militant]]&lt;ref name=&quot;ref_3a050fe4a1b5cdc123941a4d809de3e4cbdf86aca7a47d00e70fc73396c7692f&quot;&gt;http://www.reuters.com/article/us-philippines-militants-idUSBRE93F09K20130416&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[military personnel]]
| 
| 
| [[Emir]]
| [[:en:Isnilon_Hapilon|Isnilon Hapilon]]
|-
| 
| [[Satoshi Otomo]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Satoshi_%C5%8Ctomo|Satoshi %C5%8Ctomo]]
|-
| [[Talaksan:Pedro Abad Santos.jpg|center|128px]]
| [[Pedro Abad Santos]]
| [[politiko]]
| 
| 
| [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]
| [[:en:Pedro_Abad_Santos|Pedro Abad Santos]]
|-
| [[Talaksan:Van Partible by Gage Skidmore.jpg|center|128px]]
| [[Van Partible]]
| [[animator]]&lt;br/&gt;[[screenwriter]]&lt;br/&gt;[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]&lt;br/&gt;[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]&lt;ref name=&quot;ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b&quot;&gt;''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[direktor sa telebisyon]]&lt;ref name=&quot;ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b&quot;&gt;''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[film screenwriter]]&lt;ref name=&quot;ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b&quot;&gt;''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Van_Partible|Van Partible]]
|-
| [[Talaksan:Satine Phoenix Porn Star Karaoke 2007-05-01 1.jpg|center|128px]]
| [[Satine Phoenix]]
| [[artista]]&lt;br/&gt;[[artistang pornograpiko]]&lt;br/&gt;[[pintor]]&lt;br/&gt;[[modelo]]&lt;br/&gt;[[online streamer]]
| 
| 
| 
| [[:en:Satine_Phoenix|Satine Phoenix]]
|-
| 
| [[Rosalina Abejo]]
| [[Konduktor ng musika|konduktor]]&lt;br/&gt;[[kompositor]]&lt;ref name=&quot;ref_115bb190520bffe7d3b11a69f9df49b7ce90dc74fcae0be2a25876d6fbd480ac&quot;&gt;http://www.musicsack.com/personfmt_itempk.cfm?itempk=7&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_78ef1b4c4bfd98c1b57835278aa68bfb7a82f895c16dd08902a7241396b8dd66&quot;&gt;http://philippinemusicregistry.com.ph/main/artist/view/8&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Rosalina_Abejo|Rosalina Abejo]]
|-
| [[Talaksan:Carli de Murga 20191101 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Carlie de Murga]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Carli_de_Murga|Carli de Murga]]
|-
| 
| [[Gurdev Khush]]
| [[henetista]]&lt;ref name=&quot;ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731&quot;&gt;''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[magsasaka]]&lt;ref name=&quot;ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731&quot;&gt;''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[agronomo]]&lt;ref name=&quot;ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731&quot;&gt;''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Gurdev_Khush|Gurdev Khush]]
|-
| [[Talaksan:MisaghBahadoranGlobal.jpg|center|128px]]
| [[Misagh Bahadoran]]
| [[dentist]]&lt;br/&gt;[[futsal player]]&lt;br/&gt;[[modelo]]&lt;br/&gt;[[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Misagh_Bahadoran|Misagh Bahadoran]]
|-
| [[Talaksan:Philippines Foreign Secretary Yasay Addresses Reporters at a News Conference (28502880421) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Perfecto R. Yasay, Jr.]]
| [[negosyante]]&lt;br/&gt;[[abogado]]&lt;ref name=&quot;ref_5d9f0275a9a10a2540c3b54d54876fcc3ca330edb427fb3d32e3b7d6b2c4ce30&quot;&gt;https://cairope.dfa.gov.ph/site-administrator/embassy-news/150-perfecto-r-yasay-jr-secretary-of-foreign-affairs&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[politiko]]
| 
| 
| [[chairperson]]&lt;ref name=&quot;ref_a95020c6c926990cc42cba9158f1ffa3651c92e7a72951390e120a8a21ca0969&quot;&gt;https://news.mb.com.ph/2020/06/12/former-dfa-sec-yasay-dies-73/&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]&lt;ref name=&quot;ref_7911ff1da716d452199d6d0b838df2f94f6168b660ff4836baf6ac4a4d662d24&quot;&gt;https://newsinfo.inquirer.net/878680/ca-rejects-appointment-of-yasay&lt;/ref&gt;
| [[:en:Perfecto_Yasay_Jr.|Perfecto Yasay Jr.]]
|-
| [[Talaksan:Ronnie del Carmen.jpg|center|128px]]
| [[Ronnie del Carmen]]
| [[animator]]&lt;br/&gt;[[screenwriter]]&lt;br/&gt;[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]&lt;br/&gt;[[ilustrador]]&lt;br/&gt;[[comics artist]]&lt;br/&gt;[[artista]]&lt;br/&gt;[[graphic artist]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[alagad ng sining]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Ronnie_del_Carmen|Ronnie del Carmen]]
|-
| [[Talaksan:Álvaro Silva 20191101 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Álvaro Silva]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:%C3%81lvaro_Silva_(footballer)|%C3%81lvaro Silva (footballer)]]
|-
| [[Talaksan:Kevin Ray Mendoza 20120329.jpg|center|128px]]
| [[Kevin Ray Mendoza Hansen]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Kevin_Ray_Mendoza|Kevin Ray Mendoza]]
|-
| 
| [[Natividad Almeda López]]
| [[abogado]]&lt;br/&gt;[[hukom]]
| 
| 
| 
| [[:en:Natividad_Almeda-L%C3%B3pez|Natividad Almeda-L%C3%B3pez]]
|-
| [[Talaksan:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]]
| [[Geena Rocero]]
| [[modelo]]&lt;br/&gt;[[LGBTQ rights activist]]&lt;br/&gt;[[Playmate]]
| 
| 
| 
| [[:en:Geena_Rocero|Geena Rocero]]
|-
| [[Talaksan:Vicky Tauli-Corpuz in Kuala-Lumpur.jpg|center|128px]]
| [[Victoria Tauli-Corpuz]]
| [[indigenous rights activist]]
| 
| 
| [[United Nations Special Rapporteur]]
| [[:en:Victoria_Tauli-Corpuz|Victoria Tauli-Corpuz]]
|-
| [[Talaksan:Daisuke Sato After the Game - PHI vs AFG, September 12, 2023.png|center|128px]]
| [[Daisuke Sato]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Daisuke_Sato_(footballer)|Daisuke Sato (footballer)]]
|-
| [[Talaksan:Kevin Ingresso.jpg|center|128px]]
| [[Kevin Ingreso]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Kevin_Ingreso|Kevin Ingreso]]
|-
| 
| [[Oscar Jaime Llaneta Florencio]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]
| 
| 
| [[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[apostolic administrator]]
| [[:en:Oscar_Jaime_Florencio|Oscar Jaime Florencio]]
|-
| [[Talaksan:Rep. Geraldine Roman (19th Congress).jpg|center|128px]]
| [[Geraldine Roman]]
| [[mamamahayag]]&lt;br/&gt;[[estadista]]&lt;br/&gt;[[politiko]]&lt;ref name=&quot;ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d&quot;&gt;http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb&quot;&gt;http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb&quot;&gt;http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d&quot;&gt;http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]
| [[:en:Geraldine_Roman|Geraldine Roman]]
|-
| [[Talaksan:Kylie Verzosa 2022 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kylie Verzosa]]
| [[modelo]]&lt;br/&gt;[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]&lt;br/&gt;[[artista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Kylie_Verzosa|Kylie Verzosa]]
|-
| 
| [[Tabinas Jefferson]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Jefferson_Tabinas|Jefferson Tabinas]]
|-
| [[Talaksan:Eumir felix marcial KL 2017.jpg|center|128px]]
| [[Eumir Marcial]]
| [[boksingero]]&lt;ref name=&quot;ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733&quot;&gt;''[[:d:Q895505|BoxRec]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Eumir_Marcial|Eumir Marcial]]
|-
| [[Talaksan:Manny Jacinto at the 2018 Comic-Con International (42913094245) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Manny Jacinto]]
| [[artista sa telebisyon]]&lt;br/&gt;[[mananayaw]]&lt;br/&gt;[[artista]]&lt;ref name=&quot;ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Manny_Jacinto|Manny Jacinto]]
|-
| [[Talaksan:New Clark City Visit of Kayla Sanchez (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kayla Sanchez]]
| [[manlalangoy]]&lt;ref name=&quot;ref_71088fd3015a897b4edb05c490dbd362f030de19fdf8997617b2579e42df444f&quot;&gt;''[[:d:Q23439984|swimrankings.net]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Kayla_Sanchez|Kayla Sanchez]]
|-
| [[Talaksan:Karen Ibasco Joins the UN Youth Climate Summit (2019) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Karen Ibasco]]
| [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]&lt;br/&gt;[[pisiko]]
| 
| 
| 
| [[:en:Karen_Ibasco|Karen Ibasco]]
|-
| [[Talaksan:Sarina Bolden.png|center|128px]]
| [[Sarina Bolden]]
| [[futbolista]]&lt;ref name=&quot;ref_a4daea7bcee446c1cbd0b6a142d0b95aeef218a10a1d147d8d274272a911d962&quot;&gt;https://www.chicagotribune.com/sports/soccer/ct-world-cup-sarina-bolden-philippines-20230725-kihxntol2zb3nhmqhvhlgmqqci-story.html&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Sarina_Bolden|Sarina Bolden]]
|-
| [[Talaksan:Margielyn Didal (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Margielyn Didal]]
| [[skateboarder]]
| 
| 
| 
| [[:en:Margielyn_Didal|Margielyn Didal]]
|-
| 
| [[Rex Andrew Clement Alarcon]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Catholic deacon]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]
| 
| 
| [[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]
| [[:en:Rex_Andrew_Alarcon|Rex Andrew Alarcon]]
|-
| [[Talaksan:Louise Mabulo UN Young Champion of the Earth Award Ceremony Speech 3 (50750541351).jpg|center|128px]]
| [[Louise Emmanuelle Mabulo]]
| [[cook]]&lt;br/&gt;[[environmentalist]]&lt;ref name=&quot;ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991&quot;&gt;https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[magsasaka]]&lt;ref name=&quot;ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991&quot;&gt;https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[entrepreneur]]&lt;ref name=&quot;ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991&quot;&gt;https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Louise_Mabulo|Louise Mabulo]]
|-
| [[Talaksan:MitskiAPE180824 (13 of 116) (53941099308) (cropped 2).jpg|center|128px]]
| [[Beabadoobee]]
| [[mang-aawit-manunulat]]&lt;ref name=&quot;ref_7f185c0ce88ceaf3e120d7aa46e91399685a365ee5391ffd639c3a94965f31df&quot;&gt;https://www.theguardian.com/music/2024/nov/13/beabadoobee-review-02-academy-glasgow&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_bafb9b83290b96566f3ea036dee83e3d41462a1b08fd9520933aec511b33c32c&quot;&gt;https://www.nme.com/news/music/beabadoobee-brits-interview-sabrina-carpenter-embracing-imperfection-3843092&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Beabadoobee|Beabadoobee]]
|-
| [[Talaksan:Ambassador Bernardita Catalla (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Bernardita Catalla]]
| [[diplomata]]&lt;ref name=&quot;ref_d52de4c9e9341ce796d8492efbbccf596ab8739b64f41ec585d261f18a88dee9&quot;&gt;https://www.pna.gov.ph/articles/1098584&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[ambassador of the Philippines to Lebanon]]
| [[:en:Bernardita_Catalla|Bernardita Catalla]]
|-
| 
| [[Marinel Sumook Ubaldo]]
| [[climate activist]]
| 
| 
| 
| [[:en:Marinel_Sumook_Ubaldo|Marinel Sumook Ubaldo]]
|-
| 
| [[Bjørn Martin Kristensen]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Bj%C3%B8rn_Martin_Kristensen|Bj%C3%B8rn Martin Kristensen]]
|-
| [[Talaksan:Bianca Bustamante 2024.jpg|center|128px]]
| [[Bianca Bustamante]]
| [[racing driver]]&lt;br/&gt;[[racecar driver]]
| 
| 
| 
| [[:en:Bianca_Bustamante|Bianca Bustamante]]
|-
| [[Talaksan:PIA Leyte - Aira Villegas interview (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Aira Villegas]]
| [[boksingero]]
| 
| 
| 
| [[:en:Aira_Villegas|Aira Villegas]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>dmxiirpmblg7l71lyvguc5v4q8y0fwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jawaharlal Nehru</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281902</id>
    <revision>
      <id>2212243</id>
      <parentid>2187603</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T13:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5767" sha1="e7q4bf3kablke0yicdvtlx9706d6ymf" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
|name             = Jawaharlal Nehru
|office           = [[Listahan ng mga Punong Ministro ng India|Unang Punong Ministro ng India]]
| honorific-prefix = [[Pandit]]
|honorific-suffix = 
|native_name      = 
|native_name_lang =
|image            = Jawaharlal Nehru, 1947.jpg
|caption          = 
|deputy           = [[Vallabhbhai Patel]]
|monarch          = [[George VI of the United Kingdom|George VI]]&lt;br/&gt;(until 26 Enero 1950)
|predecessor      = Itinatag ang posisyon&lt;br&gt;''Siya mismo bilang [[Pansamantalang Pamahalaan ng Indya|Pangalawang Pangulo ng Konseho ng Ehekutibo]]''
|president        = [[Rajendra Prasad]]&lt;br/&gt;[[Sarvepalli Radhakrishnan]]
|successor        = [[Gulzarilal Nanda]] &lt;small&gt;(Kumikilos)&lt;/small&gt;
|signature        = Jawaharlal Nehru Signature.svg
|office2          = [[Ministro ng Depensa (Indya)|Ministro ng Pagtatanggol]]
|predecessor2     = [[V. K. Krishna Menon]]
|party            = [[Indian National Congress]]
|successor2       = [[Yashwantrao Chavan]]
|birth_date       = {{Birth date|df=yes|1889|11|14}}
|birth_place      = [[Allahabad]], [[United Provinces (British India)|United Provinces]], [[British India]] &lt;br/&gt; (kasalukuyan-araw [[Uttar Pradesh]], [[India]])
|death_date       = {{Death date and age|df=yes|1964|5|27|1889|11|14}}
|death_place      = [[New Delhi]], [[Delhi]], [[India]]
|resting_place    = [[Raj Ghat and associated memorials|Shantivan]] 
|spouse           = {{marriage|[[Kamala Nehru]]|1916|1936|reason=died}} 
|relatives        = Tingnan ang [[Nehru-Gandhi family]]
|children         = [[Indira Gandhi]]
|parents          = [[Motilal Nehru]]&lt;br/&gt;Swaruprani Thussu 
|alma_mater       = [[Trinity College, Cambridge]]&lt;br/&gt;[[Inns of Court School of Law|Inns of Court]]
|occupation       = {{hlist|Barrister|writer|politician}} 
|awards           = [[File:Bharat Ratna Ribbon.svg|30px]] [[Bharat Ratna]] (1955) 
|governor_general = [[Louis Mountbatten, 1st Earl Mountbatten ng Burma|Ang Earl Mountbatten ng Burma]]&lt;br/&gt;[[C. Rajagopalachari|Chakravarti Rajagopalachari]]&lt;br/&gt;(hanggang 26 Enero 1950)
|term_start       = 15 Agosto 1947
|term_end         = 27 Mayo 1964
|term_start2      = 31 Oktubre 1962
|term_end2        = 14 Nobyembre 1962
}}
{{Commonscat|Jawaharlal Nehru}}

Si '''Jawaharlal Nehru''' (14 Nobyembre 1889 – Mayo 27, 1964)  ay ang [[Listahan ng mga Punong Ministro ng India|unang Punong Ministro ng India]] at isang sentral na pigura sa politika ng India bago at pagkatapos ng kalayaan. Siya ay lumitaw bilang isang bantog na pinuno ng kilusang [[Indian independence]] sa ilalim ng pag-aaral ng [[Mahatma Gandhi]] at nagsilbi bilang Indiya bilang Punong Ministro mula sa pagtatatag nito bilang isang malayang bansa noong 1947 hanggang sa kanyang kamatayan noong 1964. Siya ay itinuturing na maging arkitekto ng modernong estado ng bansa ng India: isang soberanong, sosyalista, sekular, at demokratikong republika. Siya ay kilala rin bilang '''Pandit Nehru''' dahil sa kanyang mga ugat sa komunidad [[Kashmiri Pandit]] habang maraming mga kababaihang Indian ang kilala niya bilang ''Chacha Nehru'' (&quot;Uncle Nehru&quot;).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://inc.in/organization/2-Pandit%20Jawaharlal%20Nehru/profile|title=Indian National Congress|work=inc.in|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305180028/http://inc.in/organization/2-Pandit%20Jawaharlal%20Nehru/profile|archivedate=5 March 2016|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/india/report-nation-pays-tribute-to-pandit-jawaharlal-nehru-on-his-124th-birth-anniversary-1918978|title=Nation pays tribute to Pandit Jawaharlal  Nehru on his 124th birth anniversary {{!}} Latest News &amp; Updates at Daily News &amp; Analysis|date=2013-11-14|work=dna|access-date=2017-05-18|language=en-US|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170701233432/http://www.dnaindia.com/india/report-nation-pays-tribute-to-pandit-jawaharlal-nehru-on-his-124th-birth-anniversary-1918978|archivedate=1 July 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Ang anak ni Motilal Nehru, isang kilalang abogado at nasyonalista na estadista at Swaroop Rani, ay nagtapos sa [[Trinity College, Cambridge]] at sa [[Inner Temple]], kung saan siya ay nagsanay na maging isang [[barrister]]. Sa kanyang pagbabalik sa India, nagpatala siya sa [[Allahabad High Court]] at nag-interes sa pambansang pulitika, na kalaunan ay pinalitan ang kanyang legal na kasanayan. Isang nakatalagang nasyonalista mula sa kanyang kabataan, siya ay naging isang pagtaas ng pigura sa pulitika ng India sa mga kaguluhan ng 1910s. Siya ay naging prominenteng pinuno ng mga kaliwang paksyon ng [[Pambansang Kanlurang Kongreso]] noong 1920s, at sa bandang huli ng buong Kongreso, na may pahiwatig na pahintulot ng kanyang tagapagturo, si Gandhi. Bilang [[Pangulo ng Kongreso]] noong 1929, hiniling ni Nehru ang [[Purna Swaraj|kumpletong kalayaan]] mula sa [[Britanik Raj]] at sinimulan ang mapagpasyang paglilipat ng Kongreso patungo sa kaliwa.

== Mga sanggunian ==

{{reflist}}

== Mga kawing panlabas ==
*[https://web.archive.org/web/20151103174317/http://www.india-today.com/itoday/millennium/100people/nehru.html Profile of Nehru] in ''[[India Today]]''
*[https://web.archive.org/web/20110728032727/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2120/stories/20041008000307600.htm Nehru's legacy to India]
*[https://books.google.com/books?id=sI_I-jk8YWsC&amp;dq=nehru+communalism&amp;printsec=frontcover Nehru on Communalism]
*[http://www.saadigitalarchive.org/search/jawaharlal%20nehru Jawaharlal Nehru materials]{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} in the [[South Asian American Digital Archive]] (SAADA)
*{{imdb name|624587}}

{{Authority control}}

[[Kategorya:Ipinanganak noong 1889]]
[[Kategorya:Namatay noong 1964]]
[[Kategorya:Mga Indiano]]</text>
      <sha1>e7q4bf3kablke0yicdvtlx9706d6ymf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paaralang Haponesa sa Maynila</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287094</id>
    <revision>
      <id>2212402</id>
      <parentid>2043405</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:57:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4147" sha1="plujd34uc16r9lp1occ22mwlf3diel0" xml:space="preserve">{{Infobox school|image=Manila Japanese School.jpg|name=Paaralang Haponesa sa Maynila|native_name=マニラ日本人学校&lt;br&gt;''Manila Japanese School''|logo=|motto=|established=1968|type=Pribadong, pandaigdigang paaralan|session=|headmaster=|location=University Parkway, Bonifacio Global City, [[Taguig]], Kalakhang Maynila, Pilipinas|school code=|enrolment=|colours=|mascot=|coordinates={{coord|14|33|24.6|N|121|3|28.7|E|source:jawiki_type:edu_region:PH|display=title}}|pushpin_map=Metro Manila#Philippines|homepage={{URL|www.mjs.org.ph}}}} Ang {{Nihongo|'''Paaralang Haponesa sa Maynila'''|マニラ日本人学校|Manira Nihonjin Gakkō}}, ay isang Haponesang Paaralan na matatagpuan sa [[Bonifacio Global City]] sa [[Taguig]], [[Pilipinas]]. Naglilingkod ito higit sa lahat sa mga estudyanteng [[Japanese people|Hapon]] na naninirahan sa lugar ng [[Kalakhang Maynila]]. 

== Lokasyon ==
Ang unang lokasyon nito ay nasa [[Maynila]]. Pagkalipas ng 10 taon, lumipat ito sa [[Parañaque]], kung saan nanatili sila nang halos 23 taon. Sa wakas, lumipat ang MJS sa University Parkway, [[Bonifacio Global City|Bonifacio Global City na]] katabi ng [[British School Manila|International School Manila]], [[Market! Market!|Market!]]  [[Market! Market!|Market!]], at [[Serendra]]. 

Nakalakip ito sa [[Embassy of Japan, Manila|Embahada ng Hapon, Maynila]].&lt;ref&gt;&quot; [https://web.archive.org/web/20141113030157/http://www.mext.go.jp/a_menu/shotou/clarinet/002/006/001/001/001.htm ア ジ ア の 日本人 学校 一 覧 (平 成 18 年 4 月 15 日 現在)] .&quot; () [[Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology|Ministri ng Edukasyon, Kultura, Palakasan, Agham at Teknolohiya]] . Nakuha noong Enero 6, 2014. &quot;University Park, Bonifacio Global City, Taguig, Metro Manila, PHILIPPINES&quot;&lt;/ref&gt; 

== Mga sanggunian ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Karagdagang pagbabasa ==
{{Ja icon}} 

* Iwamoto, Hiromi (岩本 廣美''Iwamoto Hiromi'' ; Sugimori Elementary School (東京都調布市立杉森小学校), [[Chōfu, Tokyo|Chofu City]]). &quot;The Manila Japanese School Students' Recognition of Their Residence: An Analysis of Cognitive Maps&quot; (マニラ日本人学校児童・生徒の在留地に関する地域認識 : 手描き地図の分析を通じて). ''Bulletin of the Center for Educations of Children Overseas'' [[Tokyo Gakugei University]] (東京学芸大学海外子女教育センター研究紀要) 4, 17-32, 1987-06. [http://ci.nii.ac.jp/naid/110000395830 Tingnan ang profile] sa [[CiNii]] . 
* 小林 茂子.  &quot;Changes in Educational Activities in the Manila Japanese School before and after the Outbreak of the Pacific War : Supplementary Readers and Anthologies of Children's Compositions&quot; (開戦前後におけるマニラ日本人学校にみる教育活動の変容 : 発行された副読本と児童文集を手がかりに). 日本研究 50, 235-257, 2014-09. 人間文化研究機構国際日本文化研究センター.  [http://ci.nii.ac.jp/naid/40020221775 Tingnan ang profile] sa [[CiNii]]. 
* 小林 茂子.  &quot;Education for Local Understanding on Japanese School in Manila before the War : Focusing on &quot;Philippine Dokuhon&quot; in 1938&quot; (戦前期マニラ日本人学校における現地理解教育の取りくみ : 『フィリッピン読本』(1938年)の分析を中心に). 国際理解教育 18, 24-32, 2012-06. 日本国際理解教育学会. [http://ci.nii.ac.jp/naid/40019391047 Tingnan ang profile] sa [[CiNii]]. 
* 山本 剛秀 (東京都三鷹市立羽沢小学校・マニラ日本人学校(前)). &quot;マニラ日本人学校での現地理解教育 : 交流授業・現地素材の教材化を通して(第4章国際理解教育・現地理解教育).&quot; 在外教育施設における指導実践記録 27, 61-64, 2004. [[Tokyo Gakugei University]].  [http://ci.nii.ac.jp/naid/110006624868 Tingnan ang profile] sa [[CiNii]] . 

== Mga panlabas na link ==
{{Portada|Pilipinas|Hapon|Paaralan}}

* Opisyal na websayt ng [http://www.mjs.org.ph/ Paaralang Haponesa sa Maynila] {{Ja icon}} 

== Tingnan din ==
[[Ugnayang Hapon-Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>plujd34uc16r9lp1occ22mwlf3diel0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lingwa de planeta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287202</id>
    <revision>
      <id>2212323</id>
      <parentid>2190297</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T18:09:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27224" sha1="t6mmq5mvr5qljjttfwoi20srp9afbqo" xml:space="preserve">'''Ang Lingwa de Planeta''' (tinatawag ding '''Lidepla''' o '''LDP)''' ay isang [[Wikang artipisyal|inimbentong]] [[Internasyonal na Wikang Awksilyar|pandaigdigang  wikang awsilyar]]&lt;nowiki/&gt; batay sa pinaka-ginagamit na wika ng mundo, kabilang ang [[Wikang Arabe|Arabe]], [[Wikang Tsino|Tsino]], [[Wikang Ingles|Ingles]], [[Wikang Kastila|Kastila]], [[Wikang Aleman|Aleman]], [[Wikang Hindi|Hindi]], [[Wikang Persyano|Persiyo]], [[Wikang Portuges|Portuges]], [[Wikang Ruso|Ruso]] at [[Wikang Pranses|Pranses]].&lt;ref&gt;[http://www.unish.org/upload/word/JUL13-1.pdf Journal of Universal Language] {{Webarchive}}&lt;/ref&gt;

{{Infobox language
|name=Lingwa de planeta &lt;br /&gt;(Lidepla)
|creator=D. Ivanov, A. Lysenko, and others
|created=2010
|setting=[[Pandaigdigang Wikang Awksilyar]]
|speakers=25+
|ref=&lt;ref name=&quot;journal&quot;&gt;{{Cite web |url=http://journal.spbu.ru/?p=8660 |title=Статья в журнале СПбГУ (№ 13 (3855) 26 ОКТЯБРЯ 2012) |access-date=2019-04-06 |archive-date=2014-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421083038/http://journal.spbu.ru/?p=8660 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|date= 2012
|fam2=[[Pandaigdigang Wikang Awksilyar]]
|script=[[Latin script|Latin]]
|posteriori=Ang bokabularyo ay mula sa pangunahing wika sa mundo, Ingles, Espanyol, Portuges, Pranses, Aleman, Ruso, Arabe, Hindi, Tsino at Persiyo.
|iso3=none
|glotto=none
}}

Ang pangunahing ideya ng Lidepla ay magkaroon ng isang maayos na kabuuang wika na nakabatay sa pinakalawak at maimpluwensiyang [[Wikang pambansa|mga pambansang wika]].  Ang intensyon nito ay para magkaroon ng isang bagay na karaniwan sa katutubong wika ng karamihan ng mga tao.  Sa iba't ibang mga wika ng pinagmulan mula sa buong mundo, ang disenyo nito ay isang uri ng worldlang, isang uri ng wikang ''[[Wikang artipisyal|a posteriori]]''. 

Ang pagsulong ng wika ay nagsimula noong 2006 sa [[San Petersburgo|Saint-Petersburg]], [[Rusya]], sa pamamagitan ng isang grupo ng mga taong masigasig sa pag-aaral ng mga wika, katulad ni Dmitri Ivanov, ang pinuno ng proyekto.  Ang pangunahing bersyon ng wika ay inilathala noong Hunyo ng 2010.

== Ang Alpabeto at ang Pagbigkas ==
Ang opisyal na [[alpabeto]] ng Lidepla ay batay sa [[Alpabetong Latin|Latin na script]] at naglalaman ng mga sumusunod na 25 titik, &lt;ref name=&quot;ge&quot;&gt;[http://www.lingwadeplaneta.info/en/anglegram.shtml Grammar na may mga halimbawa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240716233633/http://www.lingwadeplaneta.info/en/anglegram.shtml |date=2024-07-16 }} , mga seksyon:&lt;/ref&gt; at ang kanilang mga katumbas na kaso sa itaas: 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; table-layout:fixed&quot;
|+ Alpabeto ng Lingwa de Planeta 
| '''[[Titik|Sulat]]''' 
| a 
| b 
| ch 
| d 
| e 
| f 
| g 
| h 
| i 
| j 
| k 
| l 
| m 
| n 
| o 
| p 
| r 
| s 
| t 
| u 
| v 
| w 
| x 
| y 
| z 
|-
| '''[[Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto|IPA]] [[Ponema|phonemes]]''' 
| {{IPAlink|a}} 
| {{IPAlink|b}} 
| {{IPAlink|t͡ʃ}} 
| {{IPAlink|d}} 
| {{IPAlink|e}} 
| {{IPAlink|f}} 
| {{IPAlink|g}} 
| style=&quot;background-color:#fcc&quot; | {{IPAlink|x}} ~ {{IPAlink|h}} 
| {{IPAlink|i}} 
| style=&quot;background-color:#fcc&quot; | {{IPAlink|d͡ʒ}} 
| {{IPAlink|k}} 
| {{IPAlink|l}} 
| {{IPAlink|m}} 
| {{IPAlink|n}} 
| {{IPAlink|o}} 
| {{IPAlink|p}} 
| {{IPAlink|r}} 
| {{IPAlink|s}} 
| {{IPAlink|t}} 
| {{IPAlink|u}} 
| {{IPAlink|v}} ( {{IPAlink|w}} ) 
| {{IPAlink|w}} 
| style=&quot;background-color:#fcc&quot; | {{IPAlink|k͡x}} ~ {{IPAlink|ɡ͡ɣ}} (s) 
| {{IPAlink|i}} 
| style=&quot;background-color:#fcc&quot; | {{IPAlink|d͡z}} 
|}
Ang titik ''q'' ay hindi ginagamit, at ''c ay'' nangyayari lamang sa digrapong &quot;ch&quot;.  Ang titik ''y ay'' kumakatawan sa parehong patinig bilang &quot;i&quot;, ngunit hindi kailanman nilalagyan ng diin.  Ang mga sumusunod na digrapo at mga titik ay binibigkas bilang mga sumusunod, na may mga halimbawa: 

* '''ch''' - / t͡ʃ / tulad ng sa &quot;keso&quot;: ''chay'' - tsaa 
* '''-ng''' , sa dulo ng isang salita - / ŋ / &lt;ref name=&quot;lingwadeplaneta&quot;/&gt; tulad ng sa ''fang'' : ''feng'' - hangin 
* '''sh''' - / ʃ / tulad ng sa &quot;shoes&quot;: ''shi'' - sampu 
* '''j''' - / dʒ / tulad ng sa &quot;Jack&quot;: ''jan'' - malaman 
* '''z''' - / d͡z /: ''zun'' - tumungo sa 
* '''x''' - / ks / gaya ng &quot;extra&quot;: ''examen'' - pagsusulit 

''Ang -ng-'' sa gitna ng isang salita ay binibigkas ng /ng/ (tulad ng &quot;ng&quot; sa ''finger'' ). Ang ''v'' at ang pandulong ''-ng'' ay maaaring binibigkas din bilang /w/ (tulad ng sa w''ood)'' at /n/ ''(nose),'' ayon sa pagkakabanggit. Ang ''x sa'' pagitan ng dalawang patinig ay maaaring bahagyang tininigan, {{Linawin|the grammar says &quot;preferably as /gs/&quot;. Is that fully correct? And if so: why was this elected as preferred pronunciation in that case? would be interesting to know, if there's any source|date=September 2017}}  at ang ''x'' bago ang isang katinig ay binibigkas bilang /s/. 

Ang ilang gamit sa pag-aaral ay gumagamit ng /h/ para sa titik '''h''' . &lt;ref&gt; Kurso sa Wikibooks ng Ingles, at: https://www.youtube.com/watch?v=RfItYf-cAig , https://www.youtube.com/watch?v=KUz_mjfqBIY &lt;/ref&gt;  Pinapayagan ng balarila ang gayong pagbigkas, ngunit ginagawang /x/ tulad ng ''ch'' sa German ''Fach'' bilang pasimula. 

Para sa higit pang mga detalye sa phonology, tingnan ang seksyon ng [[Lingwa de Planeta|Ponolohiya sa]] ibaba. 

=== Diin ===
Ang pangkalahatang patakaran tungkol sa diin ay: 

* ang patinig bago ang huling katinig (o &quot;y&quot;) ay binibigyang diin: ''máta'' (ina), ''família'' (pamilya), ''akshám'' (gabi), ''ruchéy'' (sapa) 

Sinisikap ng Lidepla na mapanatili ang orihinal na tunog ng mga internasyonal na salita, bagaman, ay may ilang mga eksepsiyon, tulad ng mga sumusunod, sa makatuwid:  

* May ilang mga pandulo ''(-um, -US, -er, -en; -ik-, -ul- &lt;ref&gt; Tandaan na ang ''-fula'' ay nagtatapos sa kanyang sarili, hindi naglalaman ng -ul-katapusan, at sa gayon ay tumatanggap ng normal na stress &lt;/ref&gt;'' , at karamihan ngunit hindi lahat ng mga hulapi &lt;ref name=&quot;ge&quot;/&gt; ) ay hindi kailanman nilalagyan ng diin 
* ang dinobleng patinig ay palaging nilalagyan ng diin (tulad ng sa ''adyoo'' , &quot;paalam&quot;) 

== Ang Paglalarawan at ang Balarila ==
Ang pangunahing ideya sa likod ng Lidepla ay upang lumikha ng isang maayos na kabuuan na base sa pinaka-laganap at maimpluwensyang [[Wikang pambansa|pambansang wika]] ng planeta.  At siyang nagreresulta sa bokabularyo ng Lidepla na naglalaman ng isang makabuluhang halaga ng mga Di-Europeong mga salita, na ginagawang isang welttung ang Lidepla.  Ang pangkalahatang prinsipyo ng disenyo para sa Lidepla ay ang magkaroon ng isang bagay na karaniwan sa mga katutubong wika ng karamihan sa mga tao sa Lupa.  &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ifapcom.ru/files/Documents/multiling_eng.pdf#page=112 |title=Archive copy |access-date=2019-04-06 |archive-date=2013-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130228155502/http://ifapcom.ru/files/Documents/multiling_eng.pdf#page=112 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

Ang balarila ng Lidepla ay batay sa 3 panuntunan: ang panuntunan ng pare-pareho ang form, ang tuntunin ng pagmamay-ari ng isang klase ng salita, at ang panuntunan ng direktang pagkakasunud-sunod ng salita. 

=== Panuntunan ng pormang di-nagbabago ===
Ang [[Morpolohiya (lingguwistika)|porma ng salitang]] ay hindi kailanman nagbabago.  Ang mga espesyal na particle ay ginagamit upang ipahayag ang mga gramatikal na kahulugan , halimbawa: 

* ''ako lubi'' - mahal ko 
* ''li lubi'' - mahal nila 
* ''yu '''ve''' lubi'' - mahal mo 
* ''Ako '''wud''' lubi'' - gusto kong umibig 
* ''lubi ( '''ba''' )'' - pag-ibig! 

Ang tanging dalawang eksepsiyon ay: 

* ang '''plural ng mga pangngalan''' , ay ginagawa sa pamamagitan ng pagdaragdag ng hulaping '''-s''' : ''kitaba'' (aklat) - ''kitaba'''s''''' (mga aklat), ''flor'' (bulaklak) - ''flore'''s''''' (bulaklak), at 

* ang pandiwang ay , na may sariling mga anyo: ''bi / es / bin'' {{Linawin|I suppose this is tense conjugation? ~&quot;to be, is, was&quot;?|date=September 2017}}

=== Ang Panuntunan ng pag-aari sa isang klase ng salita ===
Ang bawat salitang Lidepla ay nabibilang sa isang klase ng salita - [[pangngalan]] , [[pandiwa]] , [[pang-uri]] , [[Pang-abay|adverb]] , atbp.  Ang pagkukunan ay nagaganap sa pamamagitan ng mga [[panlapi]] at mga particle : &lt;ref name=&quot;lingwadeplaneta&quot;/&gt; 

* ''lubi'' - umibig (pandiwa) 
* ''luba'' - pag-ibig (pangngalan) 
* ''lubi-she'' -loving (pang-uri) 
* ''lubi-shem'' - buong pagmamahal, na may pag-ibig (pang-abay) 

Walang mga nakapirming pandulo para sa mga klase ng salita, may mga lalong kanais-nais, bagaman.  Kaya ang karamihan sa mga pandiwa ay nagtatapos sa '''i''' , ngunit may ilang mga pagbubukod (halimbawa: ''jan'' - malaman, shwo ''- upang makipag-usap, atbp).'' 

==== Deribasyon ====
Sa pamamagitan ng mga panlapi at mga particle ay maaaring gumawa ng mga bagong salita, parehong may magkatulad na klase at ng iba pa. &lt;ref name=&quot;lingwadeplaneta&quot;&gt;{{Cite web |url=http://lingwadeplaneta.info/files/La%20Riverego%20autuno%202011.pdf |title=Riverego |access-date=2019-04-06 |archive-date=2014-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140519055251/http://lingwadeplaneta.info/files/La%20Riverego%20autuno%202011.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  Halimbawa: 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: 0 auto;&quot;
| ''somni'' - matulog 
| ''somni-she'' - sleeping 
|-
| ''en-somni'' - upang matulog 
| ''somni-shem'' - sleepingly, na parang natutulog 
|-
| ''somni-ki'' - to doze 
| ''somnishil'' - inaantok 
|-
| ''gro-somni'' - upang maging patay sa mundo 
| ''somnilok'' - natutulog na lugar 
|-
| ''ek-somni-ki'' - mag ''-aangat'' 
| ''somninik'' - sleepyhead 
|}

==== Prinsipyo ng pangangailangan ====
Ang paggamit ng mga espesyal na particle ay opsyonal kung ang kahulugan nito ay malinaw mula sa konteksto .  &lt;ref name=&quot;lingwadeplaneta&quot;/&gt;  Halimbawa: 

* ''Yeri me miti ela'' - &quot;Kahapon nakilala ko siya&quot;, at 
* ''Manya me miti ela'' - &quot;Bukas makikipagkita ako sa kanya&quot; 

parehong walang particle na nagpapahiwatig ng panahon, dahil ito ay halata mula sa &quot;kahapon&quot; at &quot;bukas&quot;.  Sa parehong paraan: 

* ''Me vidi mucho kinda'' - &quot;Nakikita ko ang maraming mga bata&quot; 

Nagkukulang ng plural na nagpapahiwatig ng pagtatapos na ''-s'' , dahil ang plural ay ipinahiwatig ng ''mucho'' , sa kaibahan sa: 

* ''Me vidi kinda'''s''''' - &quot;nakikita ko ang mga bata&quot; 

na gumagamit ng pangmaramihang -s na pandulo. 

=== Panuntunan ng direktang pagkakaayos ng mga salita ===
Ang pagkakaayos ng mga salita sa isang [[pangungusap]] ay kadalasang direkta, na siyang simuno - [[panaguri]] - object , ang katangian ay napupunta bago ang pangngalan, ang mga pang-ukol ay nasa harap ng pangngalan na grupo na tinutukoy nila. 

Kung binago ang pagkakaayos ng salita, ipinapakita ito sa pamamagitan ng paggamit ng mga espesyal na particle.  Halimbawa, ang ''den'' ay inilagay sa harap ng bagay, &lt;ref name=&quot;lingwadeplaneta&quot;/&gt; tulad nito: 

* ''Ela lubi lu'' - &quot;Siya ay nagmamahal sa kanya&quot;, kumpara sa 
* ''Den lu ela lubi'' , na may parehong kahulugan (sa literal &quot;Siya ay kanyang minamahal&quot;) - kung saan ang object na ''lu'' ay minarkahan sa pamamagitan ng paglalagay ng ''den'' bago nito. 

=== Mga Panghalip Panao ===
Ang mga pangunahing personal panghalip ng Lidepla ay: 

Unang persona /singular: me 

Unang persona /plural: nu 

Pangalawang persona /singular: yu 

Pangalawang persona / plural: yu 

Pangatlong persona /singular: ta / it 

Patlong persona /plural: li 

Mayroong isang pagkakaiba sa ikatlong tauhan pang-isahan sa pagitan ng buháy at walang buhay: ang ''ta'' ay ginagamit para sa mga tao at hayop (naaayon sa he/him at she/her, at ang it kapag ginamit tungkol sa isang hayop), at ang ''it ay'' tungkol sa mga bagay.  Kung ang tagapagsalita ay nagnanais na makilala ang kasarian, mayroon ding pangatlong persona singular '''ela''' (she, her) at '''lu''' (he, him). 

Tulad ng sa Ingles, pangalawang tauhan na pangmaramihan (kayo, kayong lahat) at isahan (ikaw) ay kaparehong pareho na salita: ''yu''.  Ang Lidepla ay mayroon ding isang di-tiyak na personal na panghalip: '''oni''' (isa, nila gaya ng &quot;sinasabi nila na ...&quot;, at &quot;hindi.  .  . &quot;  ). 

==== Mga Pormang Paari ====
Ang maikling porma ng mga panghalip na paari ay ganito:   

Unang persona /singular: may 

Unang persona /plural: nuy 

Pangalawang persona /singular: yur 

Pangalawang persona /plural: yur 

Pangatlong persona /singular: suy 

Panagatlong persona /plural: ley 

Ang pangatlong persona singular na ''suy'' ay unibersal at maaaring magamit bilang ang pormang paari para sa parehong ''ta'' , ''it,'' ''ela'' at ''lu'' - para sa ''ela'' at ''lu'' mayroon ding mga form '''elay''' at '''luy''' . 

Ang hulaping ''-ney'' ay ginagamit upang bumuo ng mga adjectives mula sa nouns. &lt;ref&gt; ''Ginagamit'' din ''angney'' upang bumuo ng passive / past active participle &lt;/ref&gt;  Samakatuwid, posible ring bumuo ng mas matagal na panghalip sa porma ng base at ang suffix ''-'' : '''mi-ney''' , '''yu-ney''' , atbp. 

=== Mga pandiwa ===
Ang mga salitang-ugat na pandiwa ay hindi kailanman nagbabago sa Lidepla.  Ang panahunan ay nabuo sa pamamagitan ng mga particle, o sa pamamagitan ng hulapi. 

Karamihan sa [[Talasalitaan|bokabularyo ng]] Lidepla ay binubuo ng mga internasyonal na salita ng [[Wikang Latin|Latin na]] pinagmulan.  Gayunman, ang mga madalas na salita ay sa wikang Ingles, Ruso, Tsino, Arab at Hindi.  Walang mga tiyak na pagtatapos para sa iba't ibang [[bahagi ng pananalita]] , kaya halos anumang salita ay maaaring madaling maisama.  Ang mga salita ay iniangkop sa Lidepla [[Ponolohiya|phonology]] at hindi pinanatili ang orihinal na [[Palabaybayan|orthography]] - ang pagbigkas ay napanatili sa unang kamay, hindi ang spelling.  &lt;ref&gt; [https://groups.yahoo.com/neo/groups/lingwadeplaneta/conversations/topics/999 Yahoo discussion group] : &quot;... Habang hiniram ang isang salita, karaniwan naming ini-save ang pagbigkas nito, hindi pagbabaybay ...&quot; &lt;/ref&gt; 

Nitong 2014, ang bokabularyo ng Lidepla ay may humigit-kumulang 4,000 na mga entry, ibig sabihin ay may 10,000 na indibidwal na mga salita, na may pagtaas ng bilang.  Para sa isang salita na isasama, ang mga sumusunod na alituntunin ay isinasaalang-alang:  

* mas maikli ang mga salita nang walang katinig na mga kumpol 
* ang salita ay dapat na laganap at / o phonetically pamilyar para sa mga nagsasalita ng hindi bababa sa ilang iba't ibang mga [[Wikang pambansa|pambansang wika]] .  Halimbawa, ang salitang ''darba'' (strike), &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lingwadeplaneta.info/en/svodka.shtml |title=Archive copy |access-date=2019-04-06 |archive-date=2023-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231230023251/http://www.lingwadeplaneta.info/en/svodka.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ng pinagmulan ng Arabe, ay malapit sa Ruso &quot;dalaran&quot; ([udar]) at Tsino &quot;da&quot;. 

=== Mga halimbawa ng pagkakatulad ===
Ang lahat ng mga parirala ng Lidepla kung minsan ay tunog na malapit sa mga pambansang wika,  &lt;ref name=&quot;lingwadeplaneta&quot;/&gt; may parehong kahulugan: 

* ''Brata snova dumi om sa'' ay katulad ng katumbas nito sa Ruso (Ang kapatid na lalaki ay nag-iisip tungkol dito muli) 
* ''Ta bu yao shwo'' sa Intsik ''Tā bù yào shuō'' (Hindi niya gustong makipag-usap) 
* ''Way yu go bak?'' sa Ingles Why do you go back o Why are you going back? (''Bakit ka bumalik?'' o ''Bakit ka babalik?)'' 
* ''Ako jan ke mata pri pi chay'' sa Hindi (alam ko na ina ang may gusto sa pag-inom ng tsaa), at 
* ''Pa sabah ako safari'' ay katulad ng Arabic (Sa umaga ay naglalakbay ako) 

== Ponolohiya ==
Mayroong 17 pangunahing katinig (b, d, g, p, t, k; w, f; s, ʃ; x; d͡ʒ, d͡z; m, n, r, l) at 3 opsyonal (v; t͡ʃ; ŋ ) sa Lidepla.  

Ang pagkakaiba sa mga tunog w-v, dʒ - t͡ʃ ay hindi sapilitan, ito ay maaaring binibigkas sa parehong paraan, dahil walang mga simpleng pares para sa kanila.  Ang ŋ tunog ay kapareho ng sa Ingles (in-ending). 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: 0 auto; text-align:center;&quot;
!
! colspan=&quot;2&quot; | Bilabyal 
! colspan=&quot;2&quot; | Labyodental 
! colspan=&quot;2&quot; | [[Albeyolar]] 
! colspan=&quot;2&quot; | Post-albeyolar 
! colspan=&quot;2&quot; | Belar 
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Nasal 
| colspan=&quot;2&quot; | m 
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; | n 
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; | (ŋ) 
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Plosibo]] 
| p 
| b 
| colspan=&quot;2&quot; |
| t 
| d 
| colspan=&quot;2&quot; |
| k 
| ɡ 
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Katinig na aprikado|Aprikado]] 
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; | deny 
| colspan=&quot;2&quot; | t͡ʃ / dʒ 
| colspan=&quot;2&quot; |
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Prikatibo 
| colspan=&quot;2&quot; | w 
| f 
| ( v ) 
| colspan=&quot;2&quot; | s 
| colspan=&quot;2&quot; | [[ʃ]] 
| colspan=&quot;2&quot; | x 
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Aproksimante 
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
| r 
| l 
| colspan=&quot;2&quot; |
| colspan=&quot;2&quot; |
|}
Mayroong 5 vowels (a, e, i, o, u) sa wika. 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: 0 auto; text-align:center;&quot;
!
! Harap 
! Likod 
|-
! style=&quot;text-align: right;&quot; | Sarado 
| &lt;span style=&quot;font-size:125%;&quot;&gt;i&lt;/span&gt; 
| &lt;span style=&quot;font-size:125%;&quot;&gt;u&lt;/span&gt; 
|-
! style=&quot;text-align: right;&quot; | Katamtaman 
| &lt;span style=&quot;font-size:125%;&quot;&gt;[[Ɛ|e]]&lt;/span&gt; 
| &lt;span style=&quot;font-size:125%;&quot;&gt;o&lt;/span&gt; 
|-
! style=&quot;text-align: right;&quot; | Bukás 
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;span style=&quot;font-size:125%;&quot;&gt;a&lt;/span&gt; 
|}

== Ang Pag-unlad at ang Paggamit ==
Ang proyektong ito ay pinangunahan ng sikologo na si Dmitri Ivanov.  Inilagay niya ang pundasyon ng wika, gamit ang mga ideya ni Otto Jespersen sa wikang [[Wikang Novial|Novial]] , at gayundin ang mga katotohanan ng pag-unlad at istruktura ng Creole , habang ang mga dalubwika na sina A. Vinogradova at E. Ivanova ay nakatulong nang maraming panahon sa maagang panahon ng pag-unlad.  Noong 2007 si A. Lysenko ay sumali at naging pangunahing lingguwista ng proyekto.  

Mula sa simula ang proyekto ay bukas at malawak na tinalakay sa isang bilang ng mga grupo ng conlanger . &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://groups.yahoo.com/neo/groups/auxlang/conversations/messages |title=Halimbawa |access-date=2019-04-06 |archive-date=2014-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140523231051/https://groups.yahoo.com/neo/groups/auxlang/conversations/messages |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  Sa taong 2014, higit sa 15 katao ang nag-ambag sa wika nang malaki (ibig sabihin, nagtrabaho sa bokabularyo at grammar, isinalin at nagsulat ng mga orihinal na teksto, kabilang ang mga awit),  hindi nagsasalita tungkol sa mga taong nakilahok sa mga talakayan. 

Ang pangunahing bersyon ng wika ay nalimbag noong Hunyo 1, 2010.   Sa ilang mga pinagkukunan &lt;ref&gt;for example, {{Cite book|author=Libert, Alan Reed / Moskovsky, Christo|chapter=|chapter-url=|format=|url=http://www.peterlang.com/download/datasheet/56178/datasheet_59678.pdf|title=Aspects of the Grammar and Lexica of Artificial Languages|location=Frankfurt am Main, Berlin, Bern, Bruxelles, New York, Oxford, Wien|year=2011|page=180|isbn=978-3-631-59678-4|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924072046/http://www.peterlang.com/download/datasheet/56178/datasheet_59678.pdf|archivedate=2015-09-24}}&lt;/ref&gt; ang petsa ng paglikha ng Lidepla ay nakasaad na 2006.  Samakatuwid, mahalaga na linawin na ang &quot;pangunahing bersyon&quot; ng wika - iyon ay, ang bersyon kung saan ang mga pangunahing kaalaman ng wika ay hindi mababago - ay hindi nai-publish hanggang 2010.  

Sa ngayon ang wika ay higit sa lahat ay ginagamit sa Internet, pagdating sa direktang komunikasyon.  Mga 10-15 katao ang pinagkadalubhasaan ang wika, at maaaring gamitin ito ng 50 sa komunikasyon.   Ang isang pulutong ng mga teksto ay isinalin, kabilang ang sa halip maluwag na teksto tulad ng ''Alice ng Adventures in Wonderland'' sa pamamagitan ng [[Lewis Carroll]] , &lt;ref&gt;{{Cite book|author=L. Carroll|title=Alisa-ney Aventura in Divalanda|url=https://archive.org/details/alisaneyaventura0000lewi|location=Cnoc Sceichín, Leac an Anfa, Cathair na Mart, Co. Mhaigh Eo, Éire|year=2014|isbn=978-1-78201-071-5}}&lt;/ref&gt; at ''Sailor Ruterford in Maori pagkabihag'' sa pamamagitan ng [[:ru:Николай Чуковский|Nikolay Chukovsky]] (anak ni Korney Chukovsky ; isinalin mula sa Russian),  at din ang ilang mga Tale.  May mga kanta na parehong nakasulat at isinalin, kabilang ang isang album ng musikero na si [[:eo:Jonny M|Jonny M]] , at mga subtitle na ginawa para sa mga cartoons at pelikula (tulad ng sikat na film na Russian na ''Ivan Vasilievich: Bumalik sa Kinabukasan'' ).

== Halimbawang teksto ==
Ang Pater Noster, [[Ama Namin|ang Panalangin ng Panginoon]] , sa Lingwa de Planeta: 

: ''Nuy Patra kel es pa swarga,'' 
: ''hay Yur nam fa-sante,'' 
: ''hay Yur reging lai,'' 
: ''hay yur vola fulfill'' 
: ''i pa arda i pa swarga.'' 

: ''Dai ba a nuy pan pan fo jivi sedey'' 
: ''e pardoni ba a nu nuy deba,'' 
: ''kom nu pardoni toy-las debi nu.'' 
: ''Bye dukti nu inu temta'' 
: ''at protekti nu fon bada.'' 

== Mga sanggunian ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Panitikan ==

* {{Cite journal|author=В. Кириллов|title=Лингва де планета (всепланетный language)|url=http://journal.spbu.ru/|language=Russian|edition=Журнал СПбГУ|year=2012|volume=13|issue=3855|pages=23–24|doi=|issn=|access-date=2019-04-06|archive-date=2024-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20240601191304/https://journal.spbu.ru/|url-status=dead}} 
* {{Cite journal|author=Alan Reed Libert|title=The Representation of Uralic Languages in Artificial International Auxiliary Languages|url=http://www.unish.org/upload/word/JUL%2014-1%20(4)%20Alan%20Reed%20Libert.pdf|language=English|year=2013|volume=1|pages=128–130|doi=|issn=|access-date=2019-04-06|archive-date=2014-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140513070758/http://www.unish.org/upload/word/JUL%2014-1%20%284%29%20Alan%20Reed%20Libert.pdf|url-status=dead}} 
* {{Cite journal|author=Alan Reed Libert|title=The Representation of Korean and Other Altaic Languages in Artificial International Auxiliary Languages|url=http://www.unish.org/upload/word/JUL13-1.pdf|language=English|edition=Journal of Universal Language|year=2012|volume=1|pages=142–145|doi=|issn=|access-date=2019-04-06|archive-date=2015-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117033351/http://www.unish.org/upload/word/JUL13-1.pdf|url-status=dead}} 
* http://ifapcom.ru/files/Documents/multiling_eng.pdf#page=112 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130228155502/http://ifapcom.ru/files/Documents/multiling_eng.pdf#page=112 |date=2013-02-28 }} 
* {{Cite book|author=Libert, Alan Reed|title=Aspects of the Grammar and Lexica of Artificial Languages|url=http://www.peterlang.com/download/datasheet/56178/datasheet_59678.pdf|edition=|year=2011|pages=|access-date=2019-04-06|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924072046/http://www.peterlang.com/download/datasheet/56178/datasheet_59678.pdf|url-status=dead}} 
* {{Cite journal|author=Silvano La Lacerto Auclair|title=Lingwa de Planeta, ĉu hodiaŭa Esperanto?|url=http://www.esperanto.qc.ca/riverego/LaRiverego105.pdf|language=Esperanto|edition=Riverego|year=2011|pages=17–20|doi=|issn=}} 

=== Mass media ===

* {{Cite journal|title=Вы говорите на лидепла?|url=http://www.kostyor.ru/archives/1-13/besedka.php|edition=Костер|year=2013|volume=январь}} 
* &lt;bdi lang=&quot;ru&quot;&gt; {{Cite journal|url=http://www.lingwadeplaneta.info/files/makala-ki.jpg|edition=Аргументы и Факты|year=2012|volume=40|title=Archive copy|access-date=2019-04-06|archive-date=2023-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306013935/http://www.lingwadeplaneta.info/files/makala-ki.jpg|url-status=dead}} &lt;/bdi&gt; {{Cite journal|url=http://www.lingwadeplaneta.info/files/makala-ki.jpg|edition=Аргументы и Факты|year=2012|volume=40|title=Archive copy|access-date=2019-04-06|archive-date=2023-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306013935/http://www.lingwadeplaneta.info/files/makala-ki.jpg|url-status=dead}} 
* {{Citation|title=О лидепла|url=http://lingwadeplaneta.info/files/transmitia.mp3|edition=Петербурское радио|access-date=2019-04-06|archive-date=2023-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306013941/http://lingwadeplaneta.info/files/transmitia.mp3|url-status=dead}} 

== Mga panlabas na link ==
* [http://lingwadeplaneta.info/index.shtml Lingwa de Planeta — a step towards the global language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190529044117/http://www.lingwadeplaneta.info/index.shtml |date=2019-05-29 }} (ang pangunahing site ng proyekto)
* [http://lidepla.org/ Site «Lideplandia»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170112071152/http://lidepla.org/ |date=2017-01-12 }}
* [http://www.lingwadeplaneta.info/en/anglegram.shtml Balarila na may mga halimbawa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240716233633/http://www.lingwadeplaneta.info/en/anglegram.shtml |date=2024-07-16 }} 
* [http://www.lingwadeplaneta.info/utf-8/ldpen-harry.html Diksyunaryo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240610002540/http://www.lingwadeplaneta.info/utf-8/ldpen-harry.html |date=2024-06-10 }} (na may [http://www.lingwadeplaneta.info/files/novegram_en.pdf maikling balarila] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230306013942/http://www.lingwadeplaneta.info/files/novegram_en.pdf |date=2023-03-06 }} ) 
* [http://lingwadeplaneta.info/en/index.shtml Lingwa de Planeta - Neutral na wika para sa internasyonal na komunikasyon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240717101610/http://lingwadeplaneta.info/en/index.shtml |date=2024-07-17 }} 

:* [http://lingwadeplaneta.info/en/jiva.shtml Ang Journal ''Jive''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231230023309/http://lingwadeplaneta.info/en/jiva.shtml |date=2023-12-30 }}  [http://lingwadeplaneta.info/en/jiva.shtml] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231230023309/http://lingwadeplaneta.info/en/jiva.shtml |date=2023-12-30 }} - &quot;Buhay&quot; - sa Lidepla 
:* [http://lingwadeplaneta.info/files/wordlist.shtml Inuri ang listahan ng salita] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080925065641/http://lingwadeplaneta.info/files/wordlist.shtml |date=2008-09-25 }} (ayon sa ULD ni Rick Harrison) - na may mga salitang Ingles, Ruso, Aleman, Esperanto at Novial 

* [http://enlidepla.esy.es/ Lingwa de planeta - isang hakbang patungo sa pandaigdigang wika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180314045148/http://enlidepla.esy.es/ |date=2018-03-14 }} 
* [https://www.memrise.com/course/27572/learn-lidepla/ Memrise course] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190406081427/https://www.memrise.com/course/27572/learn-lidepla/ |date=2019-04-06 }} (iba pang [https://www.memrise.com/courses/english/?q=lidepla Lidepla-courses on Memrise] ) 
* [https://www.facebook.com/groups/lidepla/ Facebook] 
* [https://groups.yahoo.com/neo/groups/lingwadeplaneta/info Yahoo]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025080240/https://groups.yahoo.com/neo/groups/lingwadeplaneta/info |date=2020-10-25 }} 
* [http://lideplandia.boards.net/ Boards.net] 
[[Kategorya:Mga nilikhang wika]]
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]
[[Kategorya:Mga wikang pantulong]]</text>
      <sha1>t6mmq5mvr5qljjttfwoi20srp9afbqo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pandaigdig na Pagpapahayag ng Karapatang Pantao</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294627</id>
    <revision>
      <id>2212424</id>
      <parentid>2145176</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T06:39:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28769" sha1="is9p2nzzbiokuv2bhx900y6wub90scx" xml:space="preserve">{{Infobox document|document_name=Pandaigdigan na Pagpapahayag ng mga Karapatan ng Tao|image=Eleanor Roosevelt UDHR.jpg|image_width=200px|image_caption={{longitem|Si [[Eleanor Roosevelt]] kasama ng Pandaigdigan na Pagpapahayag ng mga Karapatan ng Tao sa wikang Ingles.}}|date_created=1948|date_ratified=10 Disyembre 1948|location_of_document=[[Palais de Chaillot|Palais de Chaillot, Paris]]|writer=[[Drafting of the Universal Declaration of Human Rights|Komite ng Burador]]{{efn|Kabilang sina [[John Peters Humphrey]] (Canada), [[René Cassin]] (Pransya), [[P. C. Chang]] (Republika ng Tsina), [[Charles Malik]] (Lebanon), [[Hansa Mehta]] (India) at [[Eleanor Roosevelt]] (Estados Unidos); tingnan ang seksyon ng [[#Creation and drafting|Creation and drafting]] sa itaas.}}|purpose=[[Karapatang Pantao]]|wikisource=Universal Declaration of Human Rights}}
{{Infobox document|document_name=Paskil|image=The universal declaration of human rights 10 December 1948.jpg|image_caption=Ang mga pinagtibay na karapatang pantao ng Pangkalahatang Lupon ng mga Nagkakaisang Bansa noong kanyang ika-183 pagpupulong na ginanap sa Paris noong 10 Disyembre 1948}}

Ang '''Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga Karapatan ng Tao''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: {{lang|en|Universal Declaration of Human Rights}} o UDHR) ay isang makasaysayang dokumento na pinagtibay ng [[United Nations General Assembly|Pangkalahatang Kapulungan ng mga Nagkakaisang Bansa]] sa kanyang ikatlong pulong noong 10 Disyembre 1948 bilang [[United Nations General Assembly Resolution 217|Resolusyon 217]] sa [[Palais de Chaillot]] sa [[Paris]], [[Pransiya|Pransya]]. Sa 58 miyembro ng mga Nagkakaisang Bansa noon, 48 ang bumuto nang pabor, walang kumontra, walo ang [[Abstentions|di-lumahok]], dalawa ang hindi bumoto.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://unbisnet.un.org:8080/ipac20/ipac.jsp?session=14O243550E15G.60956&amp;profile=voting&amp;uri=full=3100023~!909326~!676&amp;ri=1&amp;aspect=power&amp;menu=search&amp;source=~!horizon|title=A/RES/217(III)|publisher=UNBISNET|accessdate=24 May 2015|archive-date=21 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190121232151/http://unbisnet.un.org:8080/ipac20/ipac.jsp?session=14O243550E15G.60956&amp;profile=voting&amp;uri=full=3100023~!909326~!676&amp;ri=1&amp;aspect=power&amp;menu=search&amp;source=~!horizon|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Binubuo ang Pahayag ng 30 artikulo na nagpapatibay ng mga [[karapatan]] ng indibiduwal na kahit hindi legal na mabisa mismo, ay pinainam sa mga kasunod na pandaigdigang kasunduan, ekonomikang paglilipat, instrumento ng panrehiyong [[karapatang pantao]], pambansang saligang batas, at iba pang mga batas. Ang Pahayag ang naging unang hakbang sa proseso ng pagbubuo ng [[International Bill of Human Rights|Pandaigdigang Panukalang Batas ng Karapatang Pantao]] na nakumpleto noong 1966, at nagkabisa noong 1976, matapos maipatibay ang mga ito ng mga sapat na bansa. 

Ipinangangatuwiran ng iilang iskolar-legal na dahil palaging nananawagan ang Pahayag ng mga bansa nang mahigit sa 50 taon, nagkabisa ito bilang bahagi ng [[Customary international law|nakaugaliang pandaigdigang batas]].&lt;ref&gt;Henry J Steiner and Philip Alston, International Human Rights in Context: Law, Politics, Morals, (2nd ed), Oxford University Press, Oxford, 2000.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hurst Hannum, [https://cdn2.sph.harvard.edu/wp-content/uploads/sites/13/2014/04/16-Hannum.pdf The universal declaration of human rights in National and International Law] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200103152205/https://cdn2.sph.harvard.edu/wp-content/uploads/sites/13/2014/04/16-Hannum.pdf |date=2020-01-03 }}, p.145&lt;/ref&gt; Gayunman, sa Estados Unidos, hininuha ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Estados Unidos]] sa ''[[Sosa v. Alvarez-Machain]]'' (2004) na ang Pahayag &quot;ay hindi nagpapataw ng obligasyon bilang bagay ng pandaigdigang batas.&quot;&lt;ref&gt;''Sosa v. Alvarez-Machain'', 542 U.S. 692, 734 (2004).&lt;/ref&gt; Hininuha rin ng mga korte ng ibang bansa na hindi bahagi mismo ang Pahayag sa lokal na batas.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/news/2014/dec/04/-sp-case-against-human-rights|title=The case against human rights {{!}} Eric Posner|last=Posner|first=Eric|date=2014-12-04|work=The Guardian|access-date=2020-01-22|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

== Istruktura at nilalaman ==
Ipinakilala ang saligang istruktura ng Pandaigdigan na Paghayag sa kayang ikalawang burador na inihanda ni [[René Cassin]]. Nagtrabaho si Cassin worked mula sa unang burador na inihanda ni [[John Peters Humphrey]]. Naimpluwensyahan ang istruktura ng ''[[Napoleonic Code|Code Napoléon]]'', kabilang ang panimula at pambungad na pangkalahatang prinsipyo.&lt;ref&gt;{{harvnb|Glendon|2002|pp=62–64}}.&lt;/ref&gt; Inihambing ni Cassin ang Paghayag sa [[Portico|portiko]] ng isang Griyegong templo na may pundasyon, hakbang, apat na haligi, at isang [[Pediment|pedimento]].

Binubuo ang Pahayag ng panimula at tatlumpung artikulo:

* Binabalangkas ng panimula ang mga makasaysayang at panlipunang dahilan na humantong sa pangangailangang iburador ang Pahayag.
* Natatag ng mga artikulo 1–2 ang mga saligang konsepto ng dignidad, kalayaan, at pagkakapantay-pantay.
* Natatag ng mga artikulo 3–5 ang mga iba pang indibiduwal na karapatan, tulad ng [[Right to life|karapatan sa buhay]] at pagbabawal ng [[pang-aalipin]] at pagpapahirap. 
* Tumutukoy ang mga artikulo 6–11 sa saligang legalidad ng karapatang pantao na may mga tiyak na remedyo na nabanggit para sa kanilang pagtatanggol kapag nilabag.
* Natatag ng mga artikulo 12–17 ang mga karapatan ng indibiduwal sa komunidad (kabilang ang mga bagay tulad ng [[Freedom of movement|karapatan ng pagkilos]]).
* Pinagtibay ng mga artikulo 18–21 ang mga diumano'y &quot;kalayaan sa saligang batas&quot; at kasama ng kalayaang espirituwal, pampubliko, at pampulitika, tulad ng kalayaan ng [[Freedom of thought|pag-iisip]], pananaw, relihiyon at [[budhi]], pagpapahayag, at [[Freedom of association|mapayapang pagpupulong]] ng indibiduwal. 
* Pinagtibay ng mga artikulo 22–27 ang mga karapatang ekonomika, panlipunan, at pangkultura, kabilang ang [[Right to health#Universal Declaration of Human Rights|pangangalaga sa kalusugan]]. Binabanggit ng Artikulo 25: &quot;Ang bawat tao'y may [[Right to an adequate standard of living|karapatan sa isang pamantayan ng pamumuhay]] na sapat para sa kalusugan at kagalingan ng kanyang sarili at ng kanyang pamilya, kasama na ang pagkain, pananamit, paninirahan at pagpapagamot at kinakailangang mga paglilingkod panlipunan.&quot;&lt;ref&gt;{{citation|title=Universal Declaration of Human Rights|year=1948|publisher=United Nations|url=https://www.un.org/en/documents/udhr/}}&lt;/ref&gt; Mayroon ding karagdagang kapanatagan para sa seguridad kung sakaling may pagwawalang-kilos o pagkabalda, at may pantanging pagbanggit ng pangangalaga sa mga nasa pagkaina at pagkabata.
* Natatag ng mga artikulo 28–30 ang mga pangkalahatang paggamit ng mga karapatang ito sa mga larangan kung saan hindi mailalapat itong mga karapatan ng indibiduwal, at hindi sila maaaring madaig laban sa indibiduwal.

Nababahala itong mga artikulo sa tungkulin ng indibiduwal sa lipunan at ang pagbabawal ng paggamit ng karapatan sa paglabag ng mga layunin ng Organisasyon ng mga Nagkakaisang Bansa.&lt;ref&gt;{{harvnb|Glendon|2002}}, Chapter 10.&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
{{listen|title=Estado ng Unyon (Apat na Kalayaan) (6 Enero 1941)|filename=FDR's 1941 State of the Union (Four Freedoms speech) Edit 1.ogg|description=Ang [[State of the Union address|talumpati tungkol sa Estado ng Unyon]] ni [[Franklin D. Roosevelt|Franklin Delano Roosevelt]] noong January 1941 na nagpapakilala ang tema ng [[Apat na Kalayaan]] (simula sa 32:02)|image=[[File:FDR in 1933.jpg|100px|frameless]]}}

=== Sanligan ===
{{Main|Kasaysayan ng karapatang pantao}}
Noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], pinagtibay ng mga [[Allies of World War II|Kaalyado]] ang [[Four Freedoms|Apat na Kalayaan]]—[[kalayaan sa pananalita]], [[kalayaan sa relihiyon]], [[kalayaan mula sa takot]], at [[freedom from want|kalayaan mula sa kakapusan]]—bilang kanilang pangunahing layunin sa digmaan.&lt;ref name=&quot;speech&quot;&gt;{{cite web|url=http://voicesofdemocracy.umd.edu/fdr-the-four-freedoms-speech-text/ |title=FDR, &quot;The Four Freedoms,&quot; Speech Text &amp;#124; |publisher=Voicesofdemocracy.umd.edu |date=January 6, 1941 |accessdate=April 25, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bodnar, John 2010&quot;&gt;Bodnar, John, The &quot;Good War&quot; in American Memory. (Maryland: Johns Hopkins University Press, 2010) 11&lt;/ref&gt; Ang [[United Nations Charter|Karta ng mga Nagkakaisang Bansa]] ay &quot;muling pinagtibay ng tiwala sa [[Karapatang pantao|pangunahing karapatang pantao]], at dignidad at kabuluhan ng tao&quot; at ipinapangako ang lahat ng miyembrong estado na magtaguyod ng &quot;pandaigdigang respeto para sa at pagsunod sa, karapatang pantao at pangunahing kalayaan para sa lahat nang walang pagtatangi ayon sa lahi, kasarian, wika, o relihiyon&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.un.org/en/documents/charter/chapter9.shtml |title = United Nations Charter, preamble and article 55 |publisher=United Nations |accessdate=2013-04-20}}&lt;/ref&gt;

Noong naging malinaw na malinaw ang mga kalupitang ginawa ng [[Alemanyang Nazi]] pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang pinagkasunduan sa pandaigdig na pamayanan ay hindi sapat ang kahulugan sa Karta ng mga [[Mga Nagkakaisang Bansa|Nagkakaisang Bansa]] tungkol sa mga karapatang tinutukoy nito.&lt;ref&gt;[http://www.udhr.org/history/overview.htm#Cataclysm%20and%20World%20Response Cataclysm and World Response] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120045717/http://www.udhr.org/history/overview.htm#Cataclysm%20and%20World%20Response |date=2013-01-20 }} in [http://www.udhr.org/history/overview.htm Drafting and Adoption : The Universal Declaration of Human Rights] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120045717/http://www.udhr.org/history/overview.htm |date=2013-01-20 }}, [http://www.udhr.org udhr.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190927155113/http://www.udhr.org/history/overview.htm |date=2019-09-27 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.udhr.org/Introduction/question4.htm|title=UDHR50: Didn't Nazi tyranny end all hope for protecting human rights in the modern world?|publisher=Udhr.org|date=1998-08-28|accessdate=2012-07-07|archive-url=https://archive.today/20120525091118/http://www.udhr.org/history/overview.htm|archive-date=2012-05-25|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120525091118/http://www.udhr.org/history/overview.htm |date=2012-05-25 }}&lt;/ref&gt; Kailangan ang pandaigdigang pagpapahayag na tutukoy sa mga karapatan ng mga indibiduwal para mabigyang-bisa ang probisyon ng Karta tungkol sa karapatang pantao.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.universalrights.net/main/creation.htm|title=UDHR&amp;nbsp;– History of human rights|publisher=Universalrights.net|accessdate=2012-07-07}}&lt;/ref&gt;

=== Paglikha at pagburador ===
Noong Hunyo 1946, itinatag ng [[UN Economic and Social Council|Konsehong Pang-ekonomika at Panlipunan ng UN]] ang [[United Nations Commission on Human Rights|Komisyon ng Karapatang Pantao]] na binubuo ng 18 miyembro mula sa iba't ibang nasyonalidad at pinagmulang pulitika. Itinayo ang Komisyon, isang lawas ng mga [[Mga Nagkakaisang Bansa|Nagkakaisang Bansa]] para isagawa ang paghahanda ng naunawa sa una bilang [[International Bill of Rights|Pandaigdigang Panukalang Batas ng Karapatan]].&lt;ref name=&quot;morsink1999p4&quot;&gt;{{harvnb|Morsink|1999|p=[https://books.google.com/books?id=w8OapwltI3YC&amp;pg=PA4 4]}}&lt;/ref&gt;

Itinatag ng Komisyon ang espesyal na Komite ng Burador ng Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga Karapatan ng Tao na pinamunuan ni [[Eleanor Roosevelt]] para magsulat ng mga artikulo ng Pagpapahayag. Nagkita-kita ang Komite sa dalawang pagpupulong sa loob ng dalawang taon.

Itinawag ang Kanadiense na si [[John Peters Humphrey]], Panugot ng Sangay ng Karapatang Pantao ng [[United Nations Secretary-General|Kalihim-Panlahat ng UN]] para magtrabaho sa proyekto at naging punong-tagaburador ng Pahayag.&lt;ref&gt;{{harvnb|Morsink|1999|p=[https://books.google.com/books?id=w8OapwltI3YC&amp;pg=PA5 5]}}&lt;/ref&gt; Sa panahong iyon, si Humphrey ang kakahirang na Patnugot ng Sangay ng Karapatang Pantao sa loob ng [[Kalihiman ng mga Nagkakaisang Bansa]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Morsink|1999|p=[https://books.google.com/books?id=w8OapwltI3YC&amp;pg=PA133 133]}}&lt;/ref&gt;

Kabilang sa mga kilalang miyembro ng komite ng burador sina [[René Cassin]] ng Pransya, [[Charles Malik]] ng [[Lebanon]], at [[P. C. Chang]] ng [[Republic of China (1912-1949)|Republika ng Tsina]].&lt;ref name=&quot;RoC rep&quot;&gt;The Declaration was drafted during the [[Chinese Civil War]]. P.C. Chang was appointed as a representative by the [[Republic of China]], then the recognised government of China, but which was driven from [[mainland China]] and now administers only [[Taiwan]] and nearby islands ([http://www.history.com/this-day-in-history/chinese-nationalists-move-capital-to-taiwan history.com]).&lt;/ref&gt; Ibinigay ni Humphrey ang paunang burador na pinagtrabahuan ng Komisyon. 

Iminungkahi ni [[Hansa Jivraj Mehta|Hansa Mehta]] ng India na idagdag ang &quot;''all human beings are created equal''&quot; sa halip ng &quot;''all men are created equal''&quot; sa pahayag.  

Ayon kay [[Allan C. Carlson|Allan Carlson]], ang mga pariralang makapamilya ng Pahayag ay bunga ng impluwensya ng kilusang [[Christian Democratic|Kristiyanong Demokratiko]] kay Cassin at Malik.&lt;ref&gt;Carlson, Allan: [http://www.profam.org/docs/acc/thc.acc.globalizing.040112.htm Globalizing Family Values] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304085343/http://profam.org/docs/acc/thc.acc.globalizing.040112.htm |date=2016-03-04 }}, 12 January 2004.&lt;/ref&gt; 

Nang matapos ng Komite ang kanyang gawain noong Mayo 1948, higit pang itinalakay ang burador ng Sangay ng Karapatang Pantao, ng [[United Nations Economic and Social Council|Konsehong Pang-ekonomika at Panlipunan]], ng Ikatlong Komite ng [[United Nations General Assembly|Pangkalahatang Kapuluan]] bago binotohan noong Disyembre 1948. Sa mga talakayang ito, marami ang isinusog at ipinanukala ng mga Miyembrong Estado ng UN.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://research.un.org/en/undhr|title=Drafting of the Universal Declaration of Human Rights|accessdate=2015-04-17|website=Research Guides|publisher=United Nations. Dag Hammarskjöld Library|last=|first=}}&lt;/ref&gt; 

Bigong-bigo ang mga [[British government|Britanong]] kumatawan na ang panukala ay may moral ngunit walang legal na obligasyon.&lt;ref&gt;{{cite book|title=''Universal Declaration of Human Rights. Final authorized text''|url=http://www.bl.uk/collection-items/universal-declaration-of-human-rights|date=September 1952|publisher=The British Library|accessdate=16 August 2015|archive-date=10 Septiyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910234546/http://www.bl.uk/collection-items/universal-declaration-of-human-rights|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; (Noon lamang 1976 nang nagkabisa ang [[International Covenant on Civil and Political Rights|Pandaigdigang Tipan ng Karapatang Sibil at Pampulitika]] na nagbigay ng legal na katayuan sa karamihan ng Pahayag.) 

=== Pagpapatibay ===
Ipinatibay ang Pandaigdig na Pahayag ng [[United Nations General Assembly|Pangkalahatang Kapulungan]] bilang [[United Nations General Assembly Resolution 217|Resolusyon 217]] noong 10 Disyembre 1948 sa Palais de Chaillot, Paris, dahil naganap ang ikatlong Pangkalahatang Kapulungan ng mga Nagkakaisang Bansa roon.&lt;ref name=&quot;ParisDigest&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.parisdigest.com/monument/palais-de-chaillot.htm|title=Palais de Chaillot. Chaillot museums.|year=2018|publisher=Paris Digest|accessdate=2018-12-31}}&lt;/ref&gt; Sa 58 miyembro noon&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.un.org/en/sections/member-states/growth-united-nations-membership-1945-present/index.html|title=Growth in United Nations membership, 1945–present|website=www.un.org|language=en|access-date=2018-02-01}}&lt;/ref&gt; ng mga Nagkakaisang Bansa, 48 ang bumoto na pabor, walang tumutol, walong [[Abstentions|di-lumahok]]&lt;ref name=&quot;ccnmtl-10&quot;&gt;{{cite web|url=http://ccnmtl.columbia.edu/projects/mmt/udhr/udhr_general/drafting_history_10.html|title=default|accessdate=2013-07-12|author=CCNMTL|website=Center for New Media Teaching and Learning (CCNMTL)|publisher=[[Columbia University]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;unac-qaa&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.unac.org/rights/question.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120912162219/http://www.unac.org/rights/question.html|archivedate=2012-09-12|title=Questions and answers about the Universal Declaration of Human Rights|author=UNAC|publisher=United Nations Association in Canada (UNAC)|page=&quot;Who are the signatories of the Declaration?&quot;}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120912162219/http://www.unac.org/rights/question.html |date=2012-09-12 }}&lt;/ref&gt; at hindi nakapagboto o nakapag-abstain ang [[Honduras]] at [[Yemen]].&lt;ref name=&quot;tagesspiegel-menschenrechte&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tagesspiegel.de/politik/international/menschenrechte-die-maechtigste-idee-der-welt/1392182.html|title=Menschenrechte: Die mächtigste Idee der Welt|accessdate=2013-07-12|author=Jost Müller-Neuhof|date=2008-12-10|work=Der Tagesspiegel|language=German}}&lt;/ref&gt;

Nagbibigay ang tala ng pagpulong&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/PV.183|title=default|accessdate=2017-08-30|author=United Nations}}&lt;/ref&gt; ng nasaksihang kaunawaan sa debate. Maituturing ang paninindigan ng Timog Aprika bilang tangka upang maprotektahan ang[[Timog Aprika sa ilalim ng apartheid|kanyang sistema ng apartheid]] na malinaw na lumalabag sa mga iilang artikulo sa Pahayag.&lt;ref name=&quot;ccnmtl-10&quot; /&gt; Naudyok ang hindi pakikilahok ng delegasyon ng Saudi Arabia dahil sa dalawang artikulo ng Pahayag una sa lahat: Artikulo 18 na nagsasabi na ang lahat ay may &quot;kalayaang magpalit ng kanyang relihiyon o paniniwala&quot;; at Artikulo 16, sa pantay-pantay na karapatan sa pagkakasal.&lt;ref name=&quot;ccnmtl-10&quot; /&gt; Nakasentro ang hindi pakikilahok ng anim na komunistang bansa sa pananaw na hindi sapat ang pagkokondena ng Pahayag sa [[pasismo]] at Nasismo.&lt;ref name=&quot;danchin2&quot;&gt;{{cite web|url=http://ccnmtl.columbia.edu/projects/mmt/udhr/udhr_general/drafting_history_10.html|accessdate=2015-02-25|title=The Universal Declaration of Human Rights: Drafting History – 10. Plenary Session of the Third General Assembly Session|author=Peter Danchin}}&lt;/ref&gt; Ipinalagay ni Eleanor Roosevelt na ang hindi pakikilahok ng bansa ng [[Soviet bloc|blokeng Sobyet]] sa Artikulo 13 na nagbigay ng [[Expatriation|karapatan ng mga mamamayan na umalis ng kanilang bansa]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Glendon|2002|pp=169–70}}&lt;/ref&gt;[[Talaksan:Original_universal_declaration_of_human_rights_voters.svg|thumb|Pagboto sa the plenaryong pulong:Mga luntiang bansa: bumoto na pabor;Mga kahel na bansa: abstained;

Mga itim na bansa: hindi nakapag-abstain o nakapagboto;Mga kulay-abong bansa: hindi bahagi ng UN noong panahon ng pagboboto]]

Ang 48 bansa na bumoto na pabor sa Pahayag ay:&lt;ref name=unyearbook1948&gt;{{cite web|url=http://unyearbook.un.org/1948-49YUN/1948-49_P1_CH5.pdf |title=Yearbook of the United Nations 1948–1949 p 535 |accessdate=24 July 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927221000/http://unyearbook.un.org/1948-49YUN/1948-49_P1_CH5.pdf |archivedate=September 27, 2013 }}&lt;/ref&gt;{{Columns-list|* [[Kingdom of Afghanistan|Afghanistan]]
* [[History of Argentina#Peronist Years (1946–1955)|Arhentina]]
* [[Australya]]
* [[Dominion of New Zealand|Bagong Silandiya]]
* [[Belhika]]
* [[History of Bolivia (1920–1964)#The sexenio (1946–52)|Bolivia]]
* [[Brazilian Second Republic|Brasil]]
* [[Post-independence Burma, 1948–1962|Burma]]
* [[Canada]]{{ref label|a|a}}&lt;!-- ref/note used here because ((refn}} with group=lower-alpha was used in the infobox, and is not expected to be displayed until the Notes section is encountered below --&gt;
* [[History of Colombia#The Republic: Liberal and Conservative Conflict|Colombia]]
* [[History of Costa Rica#Democracy|Costa Rica]]
* [[Republic of Cuba (1902–59)|Cuba]]
* [[Dinamarka]]
* [[Ecuador]]
* [[Kingdom of Egypt|Ehipto]]
* [[History of El Salvador (1931–79)#Repression and reform under military rule|El Salvador]]
* [[Estados Unidos]]
* [[Ethiopian Empire|Ethiopia]]
* [[Kingdom of Greece|Gresya]]
* [[History of Guatemala#The &quot;Ten Years of Spring&quot;|Guatemala]]
* [[Republic of Haiti (1859–1957)|Haiti]]
* [[Islandiya]]
* [[Dominion of India|India]]
* [[Pahlavi dynasty|Iran]]
* [[Kingdom of Iraq|Iraq]]
* [[Lebanon]]
* [[History of Liberia#Americo-Liberian rule (1847–1980)|Liberia]]
* [[Luksemburgo]]
* [[Mehiko]]
* [[History of Nicaragua#Somoza Dynasty (1936–1979)|Nicaragua]]
* [[Noruwega]]
* [[Olanda]]
* [[Dominion of Pakistan|Pakistan]]
* [[Panama]]
* [[History of Paraguay#Morínigo and World War II|Paraguay]]
* [[Peru]]
* [[Kasaysayan ng Pilipinas (1946–1972)|Pilipinas]]
* [[French Fourth Republic|Pransya]]
* [[Republika ng Tsina (1912–1949)|Republika ng Tsina]]
* [[History of the Dominican Republic#The Era of Trujillo|Republikang Dominikana]]
* [[Reyno Unido]]
* [[Kingdom of Thailand|Siyam]]
* [[Suwesya]]
* [[Syrian Republic (1946–1963)|Syria]]
* [[Presidential Republic (1925–1973)|Tsile]]
* [[Multi-party period of the Republic of Turkey|Turkiya]]
* [[Uruguay]]
* [[Venezuela]]|colwidth=18em}}

: {{small|a. {{note|a}}Sa kabila ng mahalagang papel ng  Kanadianong John Peters Humphrey, hindi nakilahok noong una ang Kanadianong Pamahalaan sa pagboto noong unang burador ng Pahayag, ngunit kalaunan ay bumuto na pabor sa huling burador sa Pangkalahatang Kapulungan.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Canada and the Adoption of Universal Declaration of Human Rights |last=Schabas |first=William |journal=McGill Law Journal |page=403 |volume=43 |year=1998 |url = http://www.lawjournal.mcgill.ca/userfiles/other/5890478-43.Schabas.pdf}}&lt;/ref&gt;}}

Walong bansa ang hindi lumahok:&lt;ref name=&quot;unyearbook1948&quot; /&gt;{{Columns-list|*[[Czechoslovak Socialist Republic|Czechoslovakia]]
*[[Polish People's Republic|Polandya]]
*[[Saudi Arabia]]
*[[Unyong Sobyet]]
*[[Byelorusong SSR]]
*[[Ukranyong SSR]]
*[[Union of South Africa|Timog Aprika]]
*[[Yugoslavia]]|colwidth=18em}}Hindi bumoto ang dalawang bansa:
* [[Honduras]]
* [[Mutawakkilite Kingdom of Yemen|Yemen]]

Nagkamit ng mga ibang bansa ng soberanya at sumali sa mga Nagkakaisang Bansa sa kalaunan,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ohchr.org/EN/Countries/Pages/HumanRightsintheWorld.aspx|title=OHCHR – Human Rights in the World|website=www.ohchr.org}}&lt;/ref&gt; na nagpapaliwanag kung bakit kakaunti lamang ang mga estadong nakapagbigay ng makasaysayang boto.

== Araw ng Pandaigdigang Karapatang Pantao ==
Ipinagdidiriwang ang Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga Karapatan ng Tao bawat taon tuwing Disyembre 10, ang anibersaryo ng pagtibay ng Pandaigdig na Pahayag, at kilala bilang [[Human Rights Day|Araw ng Karapatang Pantao]] o Araw ng Pandaigdigang Karapatang Pantao. Inoobserbahan ang paggunita ng mga indibidwal, pamayanan at relihiyosong group, at ang mga Nagkakaisang Bansa. Madalas na sinasamahan ang paggunita [[Dekada|bawat dekada]] ng mga kampanya upang magtaguyod ng pagkaunawa sa Pahayag at karapatang pantao. Minarka ng 2008 ang ika-60 anibersaryo ng Pahayag, at sinamahan ng taunang aktibidad ukol sa temang &quot;Dignidad at hustisya para sa ating lahat&quot;.&lt;ref name=&quot;udhr60&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.un.org/events/humanrights/udhr60/|title=The Universal Declaration of Human Rights: 1948–2008|publisher=[[United Nations]]|accessdate=15 February 2011}}&lt;/ref&gt;

== Reaksyon ==

=== Papuri ===
Nakatanggap ang Pandaigdig na Pahayag ng papuri mula sa iilang kilalang tao. Tinawag ito ng [[Lebanon|Libanong]] pilosopo at patalastas na &quot;isang pandaigdigang dokumento sa unang puwesto ng kahalagahan&quot;,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.un.org/law/AVLpilotproject/udhr_audio.html|title=Statement by Charles Malik as Representative of Lebanon to the Third Committee of the UN General Assembly on the Universal Declaration|date=6 November 1948|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080928133214/http://www.un.org/law/AVLpilotproject/udhr_audio.html|archivedate=28 September 2008}}&lt;/ref&gt; habang sinabi ni [[Eleanor Roosevelt]]—unang tagapangulo ng [[Commission on Human Rights|Komisyon ng Karapatang Pantao]] (CHR) na nagburador sa Pahaya—na &quot;maaari ito maging pandaigdigang [[Magna Carta]] ng lahat ng tao kahit saan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Michael E. Eidenmuller|url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/eleanorrooseveltdeclarationhumanrights.htm|title=Eleanor Roosevelt: Address to the United Nations General Assembly|publisher=Americanrhetoric.com|date=1948-12-09|accessdate=2012-07-07}}&lt;/ref&gt; Sa isang talumpati noong 5 Oktubre 1995, tinawag ni Papa [[John Paul II|Juan Pablo II]] ang Deklarasyon na &quot;isa sa mga pinakamataas na pahayag ng budhi ng tao sa ating panahon&quot; ngunit hindi kailanman pinagtibay ng Vatikano ang Pahayag.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vatican.va/roman_curia/secretariat_state/2003/documents/rc_seg-st_20031210_human-rights_en.html|title=John Paul II, Address to the U.N., October 2, 1979 and October 5, 1995|publisher=Vatican.va|accessdate=2012-07-07}}&lt;/ref&gt; Sa isang salaysay noong 10 Disyembre 2003 sa ngalan ng [[Unyong Europeo]], sinabi ni [[Marcello Spatafora]] na ang Pahayag ay &quot;naglagay ng karapatang pantao sa gitna ng balangkas ng prinsipyo at obligasyon na humuhubog ng relasyon sa loob ng pandaigdigang komunidad.&quot;&lt;ref&gt;{{Citation|url=https://www.un.org/press/en/2003/ga10220.doc.htm|title=International human rights defenders honoured as general assembly marks fifty-fifth anniversary of universal declaration|date=10 December 2003|website=United Nations: meetings coverage and press releases}}&lt;/ref&gt;

=== Pagbatikos ===

==== Islamikong bansa ====
Nilagdaan ng [[Turkey|Turkiya]], isang estadong sekular na may lubusang populasyon ng Muslim, ang Pahayag noong 1948.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mfa.gov.tr/universal-declaration-of-human-rights.en.mfa|title=Universal Declaration of Human Rights|accessdate=2015-10-30}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, sa parehong taon, di-lumahok ang [[Saudi Arabia]] sa boto ng pagpapatibay sa Pahayag, inangkin na nilalabag niya ang [[Sharia|batas Sharia]].&lt;ref&gt;{{cite book|author=Nisrine Abiad|title=Sharia, Muslim states and international human rights treaty obligations: a comparative study|url=https://books.google.com/books?id=dex7TKuoUhgC|year=2008|publisher=BIICL|ISBN=978-1-905221-41-7|pages=[https://books.google.com/books?id=dex7TKuoUhgC&amp;pg=PA60 60–65]}}&lt;/ref&gt; Hindi sumang-ayon at binatikos ng [[Pakistan|Pakistan—]]&lt;nowiki/&gt;na lumagda sa Pahayag—ang posisyon ng Saudi.&lt;ref&gt;{{harvnb|Price|1999|p=[https://books.google.com/books?id=YgF58rl4tCkC&amp;pg=PA163 163]}}&lt;/ref&gt; Mahigpit nangatwiran si Pakistanong ministro [[Muhammad Zafarullah Khan]] pabor sa kabilang ang kalayaan sa relihiyon.&lt;ref name=&quot;Hashemi&quot;&gt;Hashemi, Nader and Emran Qureshi. &quot;Human Rights.&quot; In ''The Oxford Encyclopedia of the Islamic World. Oxford Islamic Studies Online''.&lt;/ref&gt; Noong 1982, sinabi ng [[Iran|Iranes]] na kinatawan sa mga Nagkakaisang Bansa, [[Said Rajaie-Khorassani]], na ang Pahayag ay &quot;isang [[Secularism|sekular]] na kaunawaan ng tradisyong [[Hudyong Kristiyano]]&quot;, na hindi maisagawa ng mga [[Muslim|Muslims]] nang walang alitan sa Sharia.&lt;ref name=&quot;Littman1999&quot;&gt;{{cite news|last=Littman|first=D|title=Universal Human Rights and Human Rights in Islam|work=Midstream|date=February–March 1999|url=http://mypage.bluewin.ch/ameland/Islam.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060501234759/http://mypage.bluewin.ch/ameland/Islam.html|archivedate=2006-05-01}}&lt;/ref&gt; Noong 30 Hunyo 2000, opisyal na pinasya ng mga miyembro ng Organisasyon ng Islamikong Kumperensya ([[Organisation of Islamic Cooperation|Organisasyon ng Islamikong Kooperasyon]] ngayon) ang [[Cairo Declaration on Human Rights in Islam|Pahayag sa Cairo ukol sa Karapatang Pantao sa Islam]],&lt;ref name=&quot;OIC Resolution on CDHRI&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.oic-oci.org/english/conf/fm/27/27th-fm-political(3).htm#60|title=Resolution No 60/27-P|date=2000-06-27|accessdate=2011-06-02|publisher=Organisation of the Islamic Conference|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012192209/http://oic-oci.org/english/conf/fm/27/27th-fm-political(3).htm#60|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012192209/http://oic-oci.org/english/conf/fm/27/27th-fm-political(3).htm#60 |date=2007-10-12 }}&lt;/ref&gt; isang alternatibong dokumento na nagsasabi na ang mga tao ay may &quot;kalayaan at karapatan sa isang marangal na buhay kaayon ng Islamikong Shari'ah&quot;, nang walang diskriminasyon batay sa &quot;lahi, kulay, wika, kasarian, panananampalataya, kinaaanibang pulitika, katayuan sa lipunan o iba pang pagsasaalang-alang&quot;.

== Talababa ==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;

== Mga sanggunian ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorya:Mga Nagkakaisang Bansa]]</text>
      <sha1>is9p2nzzbiokuv2bhx900y6wub90scx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munisipal na mga pagsasanib at pagbubuwag sa Hapon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298371</id>
    <revision>
      <id>2212379</id>
      <parentid>2112661</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16919" sha1="4zk2i3c6dd9ndutasjp92ksvy7fl9nt" xml:space="preserve">{{Multiple issues|
{{More citations needed|date=Enero 2008}}
{{Update||type=article|demospace=main|date=Marso 2017}}
}}

Ang {{Nihongo|'''munisipal na mga [[Pagsasanib (politika)|pagsasanib]] at pagbubuwag na isinasagawa sa [[Hapon]]'''|市町村合併|shichōson gappei}} ay maaring maganap sa loob ng isang [[Mga munisipalidad ng Hapon|munisipalidad]] o sa pagitan ng maraming mga munisipalidad at kinakailangang nakabatay sa nagkakaisang pahintulot o konsenso.

== Patakaran ng pagsasanib ==
Ang nakasaad na mithiin ng [[Pamahalaan ng Hapon|pamahalaan]] ay bawasan sa 1,000 ang kabuoang bilang ng mga munisipalidad ng bansa. Hindi nagbigay ng tiyak na palatakdaan ang pamahalaan.

May humigit-kumulang 1,822 mga munisipalidad ang Hapon sa pasimula ng 2007, na mas-mababa sa 2,190 noong Abril 1, 2005, at isang pagbaba na 40 porsyento mula sa bilang noong 1999. Ang 1,822 mga munisipalidad ay binubuo ng 198 nayon, 777 lungsod at 847 bayan.

Binago ang batas ng pagtataguyod ng pagsasanib ng mga munisipalidad upang pawiin ang pabigat sa mga [[lokal na pamahalaan]]g lugmok sa pagkakautang, at upang makatatag ng mas-malaking mga munisipalidad para mas-maraming kapangyarihang pampangasiwaan ang maililipat sa lokal na antas. Dumaan ang huling araw na itnakda para sa batas noong Marso 31, 2006.

=== Mga tala ng mga pagsasanib ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
! scope=&quot;col&quot; | Prepektura
! scope=&quot;col&quot; | Talaan
! scope=&quot;col&quot; | Websayt
|-
|[[Prepektura ng Aichi|Aichi]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Aichi|Talaan]]
|
|-
|[[Prepektura ng Akita|Akita]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Akita|Talaan]]
|
|-
|[[Prepektura ng Aomori|Aomori]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Aomori|Talaan]]
|
|-
|[[Prepektura ng Chiba|Chiba]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Chiba Prefecture|Talaan]]
|
|-
|[[Prepektura ng Ehime|Ehime]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Ehime|Talaan]]
|
|-
|[[Prepektura ng Fukui|Fukui]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Fukui|Talaan]]
|
|-
|[[Prepektura ng Fukuoka|Fukuoka]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Fukuoka|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20060210064103/http://www.pref.fukuoka.lg.jp/somu/gappeiweb/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Fukushima|Fukushima]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Fukushima|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20021030052115/http://www.pref.fukushima.jp/kouiki/sicyoson2.html Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Gifu|Gifu]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Gifu|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20130304092807/http://www.pref.gifu.lg.jp/kensei-unei/shichoson-joho/chiiki-joho/gappei-jyokyo/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Gunma|Gunma]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Gunma|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20060114073700/http://www.pref.gunma.jp/tihou/gappeiindex.htm Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Hiroshima|Hiroshima]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Hiroshima|Talaan]]
|
|-
|[[Hokkaido]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Hokkaidō|Talaan]]
|[https://archive.today/20070311171750/http://www.pref.hokkaido.jp/skikaku/sk-tsssn/gappei/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Hyōgo|Hyōgo]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Hyōgo|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20060414214000/http://web.pref.hyogo.jp/sichou/gappei/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Ibaraki|Ibaraki]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Ibaraki|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20051217002234/http://www.pref.ibaraki.jp/prog/gappei/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Ishikawa|Ishikawa]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Ishikawa|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20080920031646/http://www.pref.ishikawa.jp/tihou/koiki/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Iwate|Iwate]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Iwate|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20051227025210/http://www.pref.iwate.jp/~hp0211/fail/shichousonn/gyousei/top.htm Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Kagawa|Kagawa]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Kagawa|Talaan]]
|[http://www.pref.kagawa.jp/jichisin/gappei/ Websayt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190106191313/http://www.pref.kagawa.jp/jichisin/gappei/ |date=2019-01-06 }}
|-
|[[Prepektura ng Kagoshima|Kagoshima]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Kagoshima|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20051217075251/http://www.pref.kagoshima.jp/home/chihoka/gappei/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Kanagawa|Kanagawa]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Kanagawa|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20010716194004/http://www.pref.kanagawa.jp/osirase/sityoson/kouiki/p0.htm Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Kōchi|Kōchi]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Kōchi|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20030419153456/http://www.pref.kochi.jp/~gappei/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Kumamoto|Kumamoto]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Kumamoto|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20121231014906/http://www.pref.kumamoto.jp/cities/gappei_hp/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Kyoto|Kyōto]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Kyoto|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20051222185925/http://www.pref.kyoto.jp/tiho/gappei/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Mie|Mie]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Mie|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20051228182006/http://www.pref.mie.jp/SHICHOS/plan/gappei/index.htm Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Miyagi|Miyagi]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Miyagi|Talaan]]
|
|-
|[[Prepektura ng Miyazaki|Miyazaki]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Miyazaki|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20120927031218/http://www.pref.miyazaki.lg.jp/contents/org/chiiki/gappei/gappei_info/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Nagano|Nagano]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Nagano|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20020213235634/http://www.pref.nagano.jp/soumu/shichoson/gappei/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Nagasaki|Nagasaki]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Nagasaki|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20051227104708/http://www.nagasaki-gappei.jp/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Nara|Nara]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Nara|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20051217221018/http://www.pref.nara.jp/ctv/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Niigata|Niigata]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Niigata|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20060113050406/http://www.pref.niigata.jp/sougouseisaku/shichousongappei/gappei/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Ōita|Ōita]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Ōita|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20060204220420/http://www.oita-gappei.jp/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Okayama|Okayama]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Okayama|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20051213231306/http://www.pref.okayama.jp/kikaku/sichoson/gappei00.htm Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Okinawa|Okinawa]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Okinawa|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20060105124859/http://www3.pref.okinawa.jp/site/view/contview.jsp?cateid=38&amp;id=2562&amp;page=1 Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Osaka|Ōsaka]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Osaka|Talaan]]
|[http://www.pref.osaka.jp/shichoson/gappei/ Websayt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131022201342/http://www.pref.osaka.jp/shichoson/gappei/ |date=2013-10-22 }}
|-
|[[Prepektura ng Saga|Saga]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Saga|Talaan]]
|
|-
|[[Prepektura ng Saitama|Saitama]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Saitama|Talaan]]
|
|-
|[[Prepektura ng Shiga|Shiga]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Shiga|Talaan]]
|
|-
|[[Prepektura ng Shimane|Shimane]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Shimane|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20051219190908/http://www.pref.shimane.jp/section/gappei/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Shizuoka|Shizuoka]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Shizuoka|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20060207060842/http://www.pref.shizuoka.jp/soumu/sm-12/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Tochigi|Tochigi]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Tochigi|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20020618100922/http://www.pref.tochigi.jp/chihou/gappei/ Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Tokushima|Tokushima]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Tokushima|Talaan]]
|[http://www.pref.tokushima.jp/generaladmin.nsf/0/0256b1c48180269349256bc20026ac56?OpenDocument Websayt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927224106/http://www.pref.tokushima.jp/generaladmin.nsf/0/0256b1c48180269349256bc20026ac56?OpenDocument |date=2007-09-27 }}
|-
|[[Tokyo|Tokyo Metropolis]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Tokyo|Talaan]]
|
|-
|[[Prepektura ng Tottori|Tottori]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Tottori|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20060114032135/http://www.pref.tottori.jp/soumubu/shichousonshinkou/simu/gappeidoukouhp/top.htm Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Toyama|Toyama]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Toyama|Talaan]]
|[https://web.archive.org/web/20051228035911/http://www.pref.toyama.jp/sections/1108/gappei/gptop.htm Websayt]
|-
|[[Prepektura ng Wakayama|Wakayama]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Wakayama|Talaan]]
|
|-
|[[Prepektura ng Yamagata|Yamagata]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Yamagata|Talaan]]
|
|-
|[[Prepektura ng Yamaguchi|Yamaguchi]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Yamaguchi|Talaan]]
|
|-
|[[Prepektura ng Yamanashi|Yamanashi]]
|[[Talaan ng mga pagsasanib sa Prepektura ng Yamanashi|Talaan]]
|
|}

==Mga dahilan sa pagsasanib==
Magmula noong Enero 2006, maraming mga munisipalidad sa Hapon ay tinitirhan ng kakaunti sa 200 katao. Kinakailangan ng mga munisipalidad ng bihasang mga manggagawa. 40% ng [[Kabuuan ng Gawang Katutubo|GDP]] ng Hapon ay binubuo ng mga pagkakautang mula sa mga lokal na pamahalaan. Sinasanib ng Hapon ang mga pamahalaang lokal upang palawakin ang pook residensiyal para sa bawat pamahalaang munisipal, upang makalikha ng ibang mga hangganan ng pagdalo sa paaralan para sa mga mag-aaral sa [[mababang paaralan]] at [[paaralang panggitna]] students, at upang maging malawak ang paggamit ng pampublikong mga pasilidad.&lt;ref name=&quot;CGJSFSister&quot;&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20060517073547/http://www.sf.us.emb-japan.go.jp/pdf/Local_Government.pdf Consolidation of Local Governments in Japan and Effects on Sister City Relationships],&quot; ([https://www.webcitation.org/6GQXcmKL1 Archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200702072815/https://www.webcitation.org/6GQXcmKL1 |date=2020-07-02 }}) ''Consulate General of Japan, San Francisco''&lt;/ref&gt;

== Kontekstong sosyo-politikal ==
Karamihan sa rural na mga munisipalidad ng Hapon ay malakihang umaasa sa mga tulong na pondo mula sa pamahalaang sentral. Kalimitang pinupuna sila sa kanilang paggastos ng pondo para sa aksayadong mga negosyong pampubliko upang mapanatili ang mga trabaho. Ang pamahalaang sentral na mismong nakararanas ng mga kakulangang halaga sa badyet ay may patakarang magpapahikayat sa gayong mga pagsasanib upang maging mas-matalab ang sistemang munisipal ng bansa.

Bagamat ipinapakita ng pamahalaan ang kanilang pagrespeto sa kalayaang makapagpasya ang mga munisipalidad, itinuturing ng ilan na sapilitan ang patakaran. Bilang bunga ng mga pagsasanib, ang ilang mga lungsod tulad ng [[Daisen, Akita]] ay pansamantalang may malaking mga kapulungang panlungsod.

Ipinalalagay ng ilang mamamayan ang patakaran bilang isnag uri ng [[pederalismo]]. Ipinalalagay nila na ang pangwakas na layunin ay baguhin ang Hapon para maging isang unyong binubuo ng mas-nagsasariling mga estado. Hanggang sa ngayon nakatuon ang mga pagsasanib sa lokal na antas. Binabalak na rin ang pagsasanib ng [[Mga prepektura ng Hapon|mga prepektura]] sa ilang mga rehiyon ng Hapon.

== Nagdaang mga pagsasanib  ==
May tatlong mga bugso ng gawaing pagsasanib sa mga munisipalidad ng Hapon, ang pinakamalaki ay noong 2005. Minsang tinatawag na {{nihongo|&quot;ang dakilang mga pagsasanib sa [[Panahong Heisei|Heisei]]&quot;|平成の大合併|heisei-no-daigappei}} ang kamakailang rurok ng gawaing pagsasanib na ito, upang ibukod ito sa naunang dalawa.

Naganap ang unang tugatog ng mga pagsasanib, na kilala bilang {{nihongo|&quot;ang dakilang mga pagsasanib sa [[Panahong Meiji|Meiji]]&quot;|明治の大合併|meiji-no-daigappei}}, noong 1889, kung kailang itinatag ang makabagong sistemang munisipal. Bago ang mga pagsasanib, ang umiiral na mga munisipalidad ay ganap na mga kapalit ng mga nayong kusa na tinawag na {{nihongo|''hanseison''|藩政村}}, o mga nayon sa ilalim ng [[han (Hapon)|sistemang han]]. Sumasalamin pa rin ang huling bakas ng sistemang ito sa sistemang postal para sa mga pook rural bilang mga yunit na postal na tiatawag na {{nihongo|''ōaza''|大字}}. Malakihang kinaltas ng mga pagsasanib noong panahong Meiji ang kabuoang bilang ng mga muniispalidad sa 15,859 mula sa dating 71,314.

Naganap naman ang ikalawang bugso na binansagang {{nihongo|&quot;ang dakilang mga pagsasanib sa [[Panahong Shōwa|Shōwa]]&quot;|昭和の大合併|shōwa-no-daigappei}} noong kalagitnaan ng dekada-1950. Binawas nito ang bilang ng mga munisipalidad nang higit sa kalahati, mula 9,868 munisipalidas sa 3,472 munisipalidad.

Iba ang pamamaraan ng munisipal na mga pagsasanib sa mga pulong prepektura ng [[Hokkaidō]] at [[Prepektura ng Okinawa|Okinawa]].

== Pagpapangalan ng bagong mga munisipalidad ==
Isang bagay na kailangang isaalang-alang ang pagbibigay ng pangalan sa bagong munisipalidad na bunga ng pagsasanib. Minsang sumisira sa mga usaping pagsasanib ang hindi pagkakasundo sa pangalan. Kapag mas-malaki ang lungsod kaysa mga bayang sumanib dito, walang alitang magaganap; payak na iiral ang pangalan ng lungsod. Ngunit kapag hindi gaanong nag-iiba ang laki nila, humahantong ito sa mahabang mga sigalot. Maaaring lutasin ang suliraning ito sa pamamagitan ng pagsunod sa pangalan ng [[Mga distrito ng Hapon|distrito]]. Isa pang madaling kalutasan ang payak na pagtatambal ng pangalan, ngunit ang paraang ito na malimit sa Europa ay kakaiba sa Hapon. Sa halip, kadalasang dinadaglat ang mga ito. Bilang halimbawa, ang [[Mga natatanging purok ng Tokyo|purok]] ng [[Ōta, Tokyo|Ōta]] (大田) ng [[Tokyo]] ay isang [[portmanteau]] ng Ōmori ('''大'''森) at Kamata (蒲'''田'''). Waring hindi pinili ang pangalang Ōkama dahil sa pagkahawig nito sa 'okama', isang salitang nakapagpababa ng pagkatao para sa homosekswal. Ang dating bayan ng [[Toyoshina, Nagano]] ay isang [[akronim]] ng apat na pinagnunuang mga nayon: '''To'''ba, '''Yo'''shino, '''Shi'''nden, at '''Na'''riai. Gayunpaman, sinanib ang mga bayan ng Toyoshina, [[Akashina|Akashina]] at [[Hotaka, Nagano|Hotaka]] pati ang mga nayon ng Horigane at Misato, pawang lahat ay sa Prepektura ng Nagano, noong 2003 upang maitatag ang bagong lungsod ng [[Azumino, Nagano|Azumino]].

Isang malimit na paraan ay paghihiram ng pangalan ng isang kalapit na kilala lugar at pagdaragdag ng direksiyon, tulad ng [[Nishitōkyō, Tokyo|Nishitōkyō]] (&quot;Kanlurang Tokyo&quot;), [[Kitakyūshū]] (&quot;Hilagang [[Kyūshū]]&quot;), [[Higashiōsaka]] (&quot;Silangang [[Osaka]]&quot;), [[Shikokuchūō]] (&quot;Gitnang [[Shikoku]]&quot;) at ng kamakailang [[Higashiōmi]] (&quot;Silangang Ōmi&quot;). Minsang gumagamit ng mga pangngalanag may kanais-nais na mga kaisipan ang ilang mga bayan, tulad ng {{nihongo|kapayapaan|平和|heiwa}}, {{nihongo|luntian|緑|midori}}, o {{nihongo|kinabukasan|未来|mirai}}.

Isang katangian ng mga pagsasanib sa panahong Heisei ay ang mabilis na pagdami ng mga pangalang [[hiragana]]. Nakagisnan nang isulat ang mga pangalan ng mga lungsod ng Hapon sa [[Kanji]] lamang. Ang unang halimbawa ng &quot;[[Mga pangalan ng lugar na hiragana at katakana|mga munisipalidad na hiragana]]&quot; ay ang {{nihongo|[[Mutsu, Aomori|Mutsu]]|むつ}}, na binago ang pangalan noong 1960. Dumami sa 45 ang bilang ng mga ito pagsapit ng Abril 2006. Kabilang dito ang {{nihongo|[[Tsukuba, Ibaraki|Tsukuba]]|つくば}}, {{nihongo|[[Kahoku, Ishikawa|Kahoku]]|かほく}}, {{nihongo|[[Sanuki, Kagawa|Sanuki]]|さぬき}}, {{nihongo|[[Tsukubamirai, Ibaraki|Tsukubamirai]]|つくばみらい}}, at {{nihongo|[[Lungsod ng Saitama|Saitama]]|さいたま}}, na pinataas ang katayuan sa [[Lungsod na itinalaga ayon sa ordinansa ng pamahalaan ng Hapon|itinalagang lungsod]] noong 2003. Ang pagtatag ng [[Minami-Alps, Yamanashi|Minami-Alps]] noong 2003 ay ang unang halimbawa ng isang pangalang panlungsod na nakasulat lamang sa [[katakana]].

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga kawing panlabas==
{{Portal|Japan}}
* [http://www.soumu.go.jp/gapei/gapei.html Merger consultation], ''[[Ministry of Internal Affairs and Communications]]'' (Hapones)

{{authority control}}

[[Kaurian:Binuwag na mga munisipalidad ng Hapon|*]]
[[Kaurian:Dating mga distrito ng Hapon|*]]
[[Kaurian:Mga pagsasanib ng mga subdibisyong pambansa|Hapon]]</text>
      <sha1>4zk2i3c6dd9ndutasjp92ksvy7fl9nt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Linnell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298843</id>
    <revision>
      <id>2212247</id>
      <parentid>2043488</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T13:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12023" sha1="t0d9lkho9u9mdewrolu9o0eqr2mzm1j" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist|name=John Linnell|death_date=|associated_acts=[[They Might Be Giants]], [[John Flansburgh]], [[The Mundanes]]|label=[[Bar/None Records]], [[Elektra Records]], [[Restless Records]], Idlewild Records|years_active=1979–kasalukuyan|occupation=Musician, singer-songwriter|genre=[[Alternative rock]]|instrument=Vocals, [[accordion]], [[Keyboard instrument|keyboards]], [[saxophone]], [[clarinet]], [[bass guitar|bass]], [[guitar]]|death_place=|origin=[[Brooklyn]], New York, U.S.|image=John Linnell.jpg|birth_place=[[New York City]], New York, U.S.|birth_date={{birth date and age|1959|6|12}}&lt;ref&gt;{{cite news |title= Today in history |publisher= [[ABC News]] | date= June 12, 2014 |url= https://abcnews.go.com/US/wireStory/today-history-24100059?singlePage=true |agency= [[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;|alias=|birth_name=John Sidney Linnell|background=solo_singer|image_size=|caption=Linnell noong 2007|website=}} Si '''John Sidney Linnell''' (ipinanganak noong 12 Hunyo 1959) ay isang musikero na Amerikano, na kilala lalo na bilang isang kalahati ng [[Brooklyn]]-based [[Alternative rock|alternatibong]] bandang na [[They Might Be Giants]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.starpulse.com/Music/John_Linnell-P98706/Biography/|title=John Linnell Biography|publisher=Starpulse.com|accessdate=2011-10-11|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606170424/http://www.starpulse.com/Music/John_Linnell-P98706/Biography/|archivedate=June 6, 2011|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt; Bilang karagdagan sa pagkanta at pagkakasulat ng kanta, gumaganap siya ng [[akurdion]], baritone at bass saxophone, [[Klarinete|clarinet]], at mga keyboard para sa grupo.

Kasama sa mga lyrics ni Linnell ang kakaibang paksa at paglalaro ng salita . Kasama sa mga matatag na tema ang [[pagtanda]], hindi sinasadyang pag-uugali, masamang pakikipag-ugnay, kamatayan, at pagkilala sa mga bagay na walang buhay. Sa kabaligtaran, ang mga kasamang melodies ay karaniwang kaskad at pagtaas.&lt;ref name=&quot;gigantic&quot;&gt;''[[Gigantic (A Tale of Two Johns)|Gigantic]]''. Dir. AJ Schnack. 2002. Plexifilm, 2003.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nyt&quot;&gt;Pareles, John (March 6, 1987). &quot;Giants Duo Gauges Public Opinion, by the Dial&quot;. ''[[The New York Times]]''.&lt;/ref&gt;

== Maagang buhay ==
Si John Linnell ay ipinanganak sa [[Lungsod ng Bagong York|New York City]], sa ama na si Zenos Linnell, isang psychiatrist, at ina na Kathleen.&lt;ref name=&quot;gigantic&quot;/&gt; Noong bata pa si Linnell, ang [[Walt Kelly]]'s ''Songs of the Pogo'' album ay gumawa ng isang malakas na impresyon sa kanyang mga sensasyong pangmusika. Ang album ay naglalaman ng mga lyrics na lubos na nakasalig sa mga puns at pag-play ng salita, na pinahahalagahan ni Linnell. Sa partikular, naalaala niya ang &quot;Liness Upon a Tranquil Brow&quot;, na kalaunan ay naging bahagi ng live na repertoire ng [[They Might Be Giants]].&lt;ref name=&quot;spin&quot;&gt;Dery, Mark. &quot;They Might Be Giants&quot;. ''[[Spin (magazine)|Spin]]'', December 1985.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zoogobble2&quot;&gt;Linnell, John (August 27, 2009). {{cite web|url=http://www.zooglobble.com/archives/2009/08/interview_john_linnell_they_might_b.html|title=&quot;Interview: John Linnell (They Might Be Giants)&quot;|accessdate=2012-09-14|url-status=bot: unknown|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100501082707/http://www.zooglobble.com/archives/2009/08/interview_john_linnell_they_might_b.html|archivedate=May 1, 2010}}. Interview with SA Shepherd. Zooglobble. Retrieved 2012-09-13.&lt;/ref&gt; Sa murang edad, lumipat si Linnell at ang kanyang pamilya sa [[Lincoln, Massachusetts]], kung saan nag-aral siya sa [[Lincoln-Sudbury Regional High School]]. Dito, nagtrabaho siya sa pahayagan ng paaralan, ang ''Promethean'', at nakilala si [[John Flansburgh]]. Paminsan-minsan ay nakipagtulungan sa mga proyekto sa pag-rekord sa bahay.

Pinag-aralan ni Linnell ang Ingles para sa isang semester sa [[Unibersidad ng Massachusetts Amherst|University of Massachusetts Amherst]] bago bumaba upang magpatuloy sa isang karera sa musika.&lt;ref name=&quot;design matters2&quot;&gt;Flansburgh, John (March 3, 2012). [http://observermedia.designobserver.com/audio/john-flansburgh/32458/ Design Matters: John Flansburgh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701121648/http://observermedia.designobserver.com/audio/john-flansburgh/32458/ |date=Hulyo 1, 2014 }}''. Interview with Debbie Millman. ''Design Matters''. Observer Media. Retrieved 2012-08-06.''&lt;/ref&gt;

== Karera sa musika ==

=== Maagang trabaho ===
Sa high school, naglaro si Linnell sa isang banda na tinatawag na The Baggs.&lt;ref name=&quot;spin&quot;/&gt; Bago ang paghahanap ng tagumpay sa eksena ng [[alternative rock]], kasangkot din si Linnell sa [[The Mundanes]], isang [[Rhode Island]]-based [[new wave]] band. Naglalaro si Linnell ng mga keyboard at saxophone para sa pangkat.&lt;ref&gt;&quot;Make it the Same&quot; 7&quot; single liner notes.&lt;/ref&gt; Dahil sa kanyang hindi kasiya-siyang menor de edad na papel sa banda, at sa ilalim ng presyur ng Mundanes' hindi matagumpay na paghahanap para sa isang record deal, si Linnell ay nagsimulang mag-record ng musika sa John Flansburgh.&lt;ref name=&quot;design matters2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;digboston2&quot;&gt;Flansburgh, John (July 26, 2011). &quot;[http://digboston.com/listen/2011/07/exclusive-john-flansburgh/ EXCLUSIVE: JOHN FLANSBURGH] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120629101622/http://digboston.com/listen/2011/07/exclusive-john-flansburgh/|date=June 29, 2012}}&quot;. Interview by Samantha Pitchel. DigBoston. Retrieved 2012-09-13.&lt;/ref&gt; Hindi suportado ng kanyang pamilya ang paglipat mula sa itinuturing nilang isang mas propesyonal na banda sa isang eksperimentong.&lt;ref name=&quot;gigantic&quot;/&gt;

=== 1982-kasalukuyan: They Might Be Giants ===
[[Talaksan:2015LinnellFlansburghTMBG.jpg|thumb|Linnell (kaliwa) at John Flansburgh]]
Ang co-based na Linnell ay nagtatag ng [[They Might Be Giants]] noong 1982 kasama ang kaibigan sa high school na si [[John Flansburgh]]. Habang ang dalawang magkahiwalay na mga tungkulin sa pag-awit at pagkakasulat ay halos kalahati, ang mga kanta ni Linnell ay nasiyahan sa pinaka komersyal na tagumpay sa kanilang mga unang taon: ang mga walang kapareho na tulad ng &quot;[[Don't Let's Start]]&quot; at &quot;[[Ana Ng]]&quot; ay ipinakilala ang banda sa radyong kolehiyo, at gumawa sila ng mga alon sa ang mga tsart sa Billboard noong 1990 na may &quot;[[Birdhouse in Your Soul]]&quot;.&lt;ref name=&quot;gigantic&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;single charts&quot;&gt;[{{BillboardURLbyName|artist=they might be giants|chart=Alternative Songs}} TMBG singles charting history]. ''Billboard''. Retrieved 2012-08-06.&lt;/ref&gt; Sa pangkalahatan si John Linnell ay nagsusulat ng mga kanta, umaawit, gumaganap ng akurso, mga keyboard, at iba't ibang mga instrumento sa kahoy para sa banda.

Inilarawan ni Linnell ang kanyang papel sa pangkat sa panahon ng isang pakikipanayam para sa ''Splatter Effect'' noong 1994:

{{cquote|''I have a personal, a real obsession, with melody and harmony. I can really never get enough of that kind of thing. I don't think too much about the cultural context of what we're doing. I think John [Flansburgh] is more on that end of it. He thinks more in terms of the larger picture, the larger meaning of what we're doing. I'm more into the technical end: the chords and the rhythms and the melodies.''}}

Noong Disyembre 2005, ang banda ay nagsimulang gumawa ng isang dalawang beses-buwanang [[podcast]]. Maaga, madalas na nag-ambag si Linnell ng nakakatawang nagsasalita-salita na mga piraso sa programa.

=== 1994–1999: Gawain ng Solo ===
Mula noong 1994, si Linnell ay nakagawa ng ilang solo na gawain: sa taong iyon ay inilabas niya ang ''[[State Songs]]'' EP, na pinalawak niya sa isang buong haba ng album noong 1999. Ang konsepto ng proyekto ng Mga ''State Songs'' ay sinasadya na nakaliligaw: Ang mga estado ng US ay nagtatampok sa titulong at koro ng bawat kanta, ngunit kakaunti ang kinalaman sa kanilang aktwal na mga salaysay. Ang &quot;Montana&quot;, halimbawa, ay tungkol sa mga masiraan ng ulo na mga rambol ng isang tao na malapit nang mamatay; Ang &quot;Idaho&quot; ay nag-explore ng isang sikat na kwentong rock na kung saan si [[John Lennon]], na kumonsumo ng mga gamot na hallucinogenic, ay naniniwala na maaari niyang itaboy ang kanyang bahay; Ang &quot;South Carolina&quot; ay tungkol sa pagiging mayaman bunga ng aksidente sa bisikleta.&lt;ref&gt;Linnell, John (October 12, 1999). Interview with Linda Wertheimer. ''All Things Considered''. NPR.&lt;/ref&gt;

Ang iba pang mga side-proyekto ay kinabibilangan ng limitadong paglabas ng ''House of Mayors'' EP noong 1996 sa pamamagitan ng [[Hello CD of the Month Club]] at noong 1997 isang flexi disc ng awit na &quot;Olive the Other Reindeer&quot; na kasama ang mga promosyonal na kopya ng mga libro ng mga bata, ''[[Olive, the Other Reindeer]]''. Si Linnell ay lumitaw din bilang isang musikero ng panauhin - madalas bilang isang akurista - sa isang bilang ng mga pagsisikap ng musikal ng iba pang mga artista, kasama ang [[Suzanne Vega]]'s ''[[Days of Open Hand]]'' at [[David Byrne]]'s ''[[Grown Backwards]]''.&lt;ref&gt;''[[Days of Open Hand]]'' (Album notes). Suzanne Vega. A&amp;M Records. 1990.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Grown Backwards]]'' (Album notes). David Byrne. Nonesuch. March 16, 2004.&lt;/ref&gt;

Ibinigay ni Linnell ang tinig ng pag-awit para sa karakter ng Iba pang Ama sa 2009 na film na ''Coraline'', kung saan isinulat nila ang The Might Be Giants na &quot;Iba pang Awit ng Ama,&quot; na kasama sa soundtrack ng pelikula.&lt;ref&gt;''[[Coraline (film)|Coraline Original Motion Picture Soundtrack]]'' (Album notes). Various Artists. Koch Records. February 3, 2009.&lt;/ref&gt;

== Personal na buhay ==
John Linnell ay kasal at may isang anak na lalaki, Henry,&lt;ref name=&quot;gigantic&quot;/&gt; na lumitaw bilang performer sa mga ito Might Be bata Giants 'album ''[[Here Come the ABCs]]'' at ''[[Here Come the 123s]].&lt;ref&gt;''[[Here Come the ABCs]]'' (Album notes). They Might Be Giants. Disney Sound. 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Here Come the 123s]]'' (Album notes). They Might Be Giants. Disney Sound. 2005.&lt;/ref&gt;''

== ''People'' magazine poll ==
Sa isang magazine sa online na magazine ng ''People'' - &quot;The Most Beautiful People of 1998&quot; - natapos ni John Linnell ang ika-siyam (na may 4,189 na boto, walong nauna kay [[Sarah Michelle Gellar]], at 1,038 sa likod ng [[Madonna]]). Tumugon siya sa mga nakaganyak na resulta ng poll sa isang piraso ng op-ed sa ''[[The New York Times]]'':&lt;ref&gt;Linnell, John (1998). &quot;They Might Be Nearsighted&quot;. ''The New York Times''.&lt;/ref&gt; 
[[Talaksan:They_Might_Be_Giants_-_John_Linnell.jpg|thumb|240x240px| Si Linnell na gumaganap kasama ng [[They Might Be Giants]] sa [[Fort Lauderdale, Florida|Fort Lauderdale]] noong 12 Marso 2008 ]]
{{cquote|''I had already gotten wind of the existence of the poll a few days earlier when I read that Leonardo DiCaprio had been knocked out of the No. 1 spot by a dark horse named [[Hank the Angry Drunken Dwarf|Hank the Angry, Drunken Dwarf]]. The on-line voters, it seemed, had a new, more evolved definition of beauty that gave low marks to standard celebrity good looks. What they really valued was a person's inner beauty. Anyway, that's what I told myself as I went on line to see the results firsthand.''}}

Sinabi niya, tungkol sa online na pagboto:

{{cquote|It has been suggested that [[the Internet]] might be a good way to vote for our elected officials. If my experience is any guide, though, it appears there are still a few bugs to be worked out before you'll be able to elect the next President while sitting at home in your underwear, unless you want [[Shecky Greene]] running the country.}}

== Mga Sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.theymightbegiants.com/ Opisyal ng They Might Be Giants site]
* [[tmbw:John Linnell|John Linnell]] - Artikulo sa [[tmbw:|This Might Be A Wiki]]

{{They Might Be Giants}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Linnell, John}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1959]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:They Might Be Giants]]
[[Kategorya:Musika ng New York]]
[[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga musiko mula sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga Amerikano]]
[[Kategorya:Mga tao mula sa New York]]</text>
      <sha1>t0d9lkho9u9mdewrolu9o0eqr2mzm1j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Flansburgh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298851</id>
    <revision>
      <id>2212246</id>
      <parentid>2043509</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T13:29:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8946" sha1="7vzqfgpnkfix5hdts7ncjmlxx1df7wf" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist|&lt;!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --&gt;|origin=[[Lincoln, Massachusetts]], US|associated_acts=[[They Might Be Giants]]&lt;br&gt;[[Mono Puff]]&lt;br&gt;[[John Linnell]]|label=|years_active=1982–kasalukuyan|occupation=Singer-songwriter, musician, guitarist|genre=[[Alternative rock]]|instrument=Vocals, [[Electric guitar|guitar]], [[Bass guitar|bass]], [[percussion]], [[trumpet]], [[harmonica]]|death_date=|name=John Flansburgh|birth_date={{birth date and age|1960|05|06}}|alias=Flans&lt;br&gt;Flansy&lt;br&gt; Rolf Conant&lt;ref name=&quot;design matters&quot;&gt;[http://observermedia.designobserver.com/audio/john-flansburgh/32458/ ''Design Matters'' audio interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701121648/http://observermedia.designobserver.com/audio/john-flansburgh/32458/ |date=Hulyo 1, 2014 }} with John Flansburgh, March 3, 2012. Accessed 2012-09-30.&lt;/ref&gt;|birth_name=John Conant Flansburgh|background=solo_singer|image_size=&lt;!-- Only for images smaller than 220 pixels --&gt;|caption=Si Flansburgh na gumaganap ng They Might Be Giants noong Oktubre 2010|image=They Might Be Giants (5210834578).jpg|website=}} Si '''John Conant Flansburgh''' (ipinanganak 6 Mayo 1960) ay isang Amerikanong musikero. Siya ay kalahati ng matagal na [[Brooklyn]], New York-based [[Alternative rock|alternatibong]] duo ng [[They Might Be Giants]], kung saan siya ay nagsulat, kumanta, at gumaganap ng ritmo ng ritmo.

Karaniwang tinutukoy ng palayaw na '''Flans''' o '''Flansy''',&lt;ref name=&quot;design matters2&quot;&gt;[http://observermedia.designobserver.com/audio/john-flansburgh/32458/ ''Design Matters'' audio interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701121648/http://observermedia.designobserver.com/audio/john-flansburgh/32458/ |date=Hulyo 1, 2014 }} with John Flansburgh, March 3, 2012. Accessed 2012-09-30.&lt;/ref&gt; ikinasal siya sa musikero na si [[Robin Goldwasser]], na kung saan ay paminsan-minsan niyang gumanap.

== Maagang buhay ==
Si Flansburgh ay ipinanganak sa [[Lincoln, Massachusetts]]. Ang kanyang ama na si [[Earl Flansburgh]], ay isang kilalang arkitekto ng Boston. Ang kanyang ina, si Polly Flansburgh, ay ang nagtatag at pangulo ng Boston By Foot. Ang kanyang ama, Brigadier General [[Ralph Hospital]], ay isang komandante ng artilerya sa US Army sa Italyanong Kampanya sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref name=&quot;info club 94&quot;&gt;&quot;John and John Answer Your Questions&quot;, TMBG Info Club mailing, Fall 1994. Archived [[tmbw:John and John Answer Your Questions - Fall '94|here]]. Retrieved 2012-09-30&lt;/ref&gt; Ang kanyang kapatid na si [[Paxus Calta]] (ipinanganak na Earl Schuyler Flansburgh), ay isang anti-nuclear activist at pampulitika na tagapag-ayos.

Nag-aral si Flansburgh sa [[Pamantasang George Washington|George Washington University]], kung saan natutunan niyang maglaro ng gitara habang nagtatrabaho bilang isang parking garage parking, pagkatapos ay ang [[Antioch College]] at [[Pratt Institute]], kung saan nagtapos siya ng isang degree sa arts.&lt;ref&gt;[http://www.nbcnewyork.com/blogs/nonstop-sound/They-Might-Be-Giants-John-Flansburgh-137123303.html &quot;Q&amp;A: John Flansburgh of They Might Be Giants&quot;], NBC New York&lt;/ref&gt;

=== 1982-kasalukuyan: They Might Be Giants ===
Itinatag si Flansburgh ng [[They Might Be Giants]], kasama ang matagal nang kaibigan na si [[John Linnell]], noong 1982 habang ang isang mag-aaral sa Pratt Institute. Ang dalawa ay nagbabahagi ng mga tungkulin sa pagkanta at pagkakasulat, kasama ang Flansburgh sa gitara, bilang karagdagan sa pagsasagawa ng iba't ibang mga instrumento kapag ang pangangailangan ay bumangon. Sa dokumentaryo ng 2002 na ''[[Gigantic (A Tale of Two Johns)|Gigantic: A Tale of Two Johns]]'', siya ay inilarawan bilang may hawak na papel sa pamumuno sa grupo, na namamahala ng karamihan sa mga detalye ng kanilang live na pagkilos at paghawak ng karamihan sa pagsusumikap sa promosyon.

Bilang isang tagasulat ng kanta, nasisiyahan ang Flansburgh ng isang halo ng mga estilo; marami sa kanyang mga kanta ay may isang walang katotohanan at malupit na baluktot, ngunit madalas na siya ay naghiwalay para sa mas masigasig at romantikong mga tema din. Nagsulat siya at nagsagawa ng mga bokal sa unang pagsisikap na nagwagi sa [[Gawad Grammy|Grammy]] Award, ang &quot;Boss of Me&quot;, na nag-tsart sa Europa at nagsilbing theme song sa hit sa serye ng telebisyon na ''[[Malcolm in the Middle]]''.

== Mga proyekto sa tabi ==
Noong 1998, ang panauhin ng Flansburgh na naka-star bilang kanyang sarili sa season 4 na finale ng anim na serye ng [[Cartoon Network]] na ''[[Space Ghost Coast to Coast]]''.

Hinahabol ni Flansburgh ang isang bilang ng mga solo na proyekto sa kanyang panahon kasama ng They Might Be Giants. Ang kanyang banda na si [[Mono Puff]] ay nakapagtala ng dalawang buong album sa huling bahagi ng 1990s at paminsan-minsan ang paglibot. Tumakbo rin siya ng isang label na batay sa subscription na tinatawag na [[Hello CD of the Month Club|Hello Recording Club]].&lt;ref&gt;Rosenberg, Joel. &quot;Unsupervised&quot; (interview with Flansburgh). April 4, 1997. Retrieved October 8, 2012.&lt;/ref&gt; Nag-direksyon din ang Flansburgh ng mga video music para sa mga tulad ng mga artista tulad ng [[Soul Coughing]], [[Ben Folds Five]], [[Frank Black |Frank Black and the Catholics]], [[Harvey Danger]], at [[Jonathan Coulton]]. Gumawa din siya ng album ni Coulton, ''[[Artificial Heart]]''. Noong 2004, bilang isang one-off, ginawa ng Flansburgh at naka-star sa Off-Broadway musikal na ''[[People Are Wrong!]]'', na isinulat ng kanyang asawa na si Robin Goldwasser.&lt;ref&gt;&quot;[http://gothamist.com/2004/11/12/john_flansburgh_songwriterperformer.php John Flansburgh, Songwriter/Performer] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120602124815/http://gothamist.com/2004/11/12/john_flansburgh_songwriterperformer.php|date=June 2, 2012}}&quot;, Q&amp;A with [[Gothamist]]. November 12, 2004.&lt;/ref&gt;

Noong 2004, nilikha at nag-host ng Flansburgh ang isang serye sa [[WNYC]] na pinamagatang ''Now Hear This''. Ipinakita ng programa ang iba't ibang mga interes ng kanyang musikal, na nagtatampok ng mga panayam sa mga artista tulad ng [[Stephin Merritt]], [[David Byrne]], [[Matt Stone]], at [[The Darkness]]. Habang wala na sa paggawa, patuloy itong nai-archive sa website ng istasyon.&lt;ref&gt;[http://www.wnyc.org/shows/nht/episodes/2004/04/02 ''Now Hear This''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070102224119/http://www.wnyc.org/shows/nht/episodes/2004/04/02|date=January 2, 2007}} on wnyc.org. Retrieved 2012-10-08.&lt;/ref&gt;

Noong 2007, si John ay gumanap ng isang maikling papel bilang &quot;The Computer&quot; sa serye ng komedya ng Adult Swim na si ''[[Xavier: Renegade Angel]]''.

== Personal na buhay ==
Mula noong 1996, ikinasal siya sa musikero na si [[Robin Goldwasser]], na paminsan-minsan ay gumanap siya. Itinuturing ni Flansburgh ang kanyang sarili na pampulitika na liberal at binanggit ang kanyang suporta kay [[Bernie Sanders]] para sa Pangulo.&lt;ref&gt;https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2016/2015/11/15/bernie-sanders-entertainment-politics/75839088/&lt;/ref&gt;

Si Flansburgh ay kaliwang kamay.&lt;ref name=&quot;FAQ2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tmbg.com/fidelity/qa.html|title=TMBG.org FAQ|accessdate=2017-04-24|url-status=bot: unknown|archiveurl=https://web.archive.org/web/19970406001903/http://www.tmbg.com/fidelity/qa.html|archivedate=April 6, 1997}}&lt;/ref&gt;

== Mga instrumento ==
Ang Flansburgh ay madalas na naglalaro ng isang pulang [[Gibson ES-335]], isang sonic asul na [[Fender Telecaster]], isang candy apple red [[Fender Jazzmaster]], at isang vintage sunburst [[Gibson Les Paul]]. Kilala siya sa kanyang natatanging, pasadyang gintong Mojo gitara, na kilala bilang &quot;Chessmaster&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mojo Chessmaster|url=http://tmbw.net/wiki/Mojo_Chessmaster|website=This Might Be A Wiki|accessdate=20 April 2018}}&lt;/ref&gt; Dinisenyo niya ang katawan mismo, na kumukuha ng inspirasyon mula sa mga geometric na hugis ng mga kaso ng gitara.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.guitar.com/articles/truly-gigantic-interview-they-might-be-giants Truly Gigantic!] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151126120444/https://www.guitar.com/articles/truly-gigantic-interview-they-might-be-giants|date=November 26, 2015}}&quot;, interview with John Flansburgh. Guitar.com. Retrieved 2015-11-25.&lt;/ref&gt;

== Mga Sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.theymightbegiants.com/ Opisyal na They Might Be Giants site]
* [http://www.tmbw.net/wiki/index.php/John_Flansburgh John Flansburgh sa This Might Be a Wiki] - mas detalyadong impormasyon ni Flansburgh
* {{IMDb name|id=0281241|name=John Flansburgh}}

{{They Might Be Giants}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Flansburgh, John}}
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1960]]
[[Kategorya:They Might Be Giants]]
[[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga musiko mula sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga Amerikano]]
[[Kategorya:Mga tao mula sa Massachusetts]]</text>
      <sha1>7vzqfgpnkfix5hdts7ncjmlxx1df7wf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>San Lorenzo in Lucina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300570</id>
    <revision>
      <id>2212460</id>
      <parentid>2065108</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:48:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4308" sha1="ckotiv7p4fn0dpjj76ck7dh73iqbbgs" xml:space="preserve">{{Infobox religious building|building_name=Basilika ng San Lorenzo sa Lucina &lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{lang|it|Basilica di San Lorenzo in Lucina}} {{in lang|it}}&lt;br/&gt; {{lang|la|Basilica S. Laurentii in Lucina}} {{in lang|la}}&lt;/small&gt;|architecture_type=[[Simbahan (gusali)|Simbahan]]|height_max=|width_nave={{convert|18|m|ft}}|width={{convert|16|m|ft}}|length={{convert|65|m|ft}}|capacity=|specifications=yes|construction_cost=|year_completed=|year_started=|groundbreaking=Ika-4 na siglo AD|facade_direction=|architecture_style=|architect=|image=San Lorenzo in Lucina - esterno.jpg|website=[http://www.sanlorenzoinlucina.it/ Official website]|leadership=[[Malcolm Ranjith]]|status=Parokyang simbahan, [[simbahang titulo]], [[basilika menor]]|consecration_year=|district=|province=|rite=|religious_affiliation=[[Katoliko Romano]]|geo={{coord|41|54|12.3|N|12|28|43.3|E|region:IT_type:landmark|display=inline,title}}|location=[[Roma]], [[Italya]]|caption=Patsada ng San Lorenzo sa Lucina noong 2023|image_size=200px|materials=}}

Ang '''Basilika Menor ng San Lorenzo sa Lucina''' ({{Lang-it|Basilica Minore di San Lorenzo in Lucina}} o pinaikli sa {{Lang-it|San Lorenzo in Lucina}}; {{Lang-la|S. Laurentii in Lucina}}) ay isang parokyang [[Mga basilika ng simbahang Katolika|basilika menor]] na [[Mga simbahan ng Roma|simbahang]] [[Simbahang titulo|titulo]] sa gitnang [[Roma]], [[Italya]]. Ang basilika ay matatagpuan sa Piazza di San Lorenzo sa Lucina sa Rione Colonna, mga dalawang bloke sa likod ng [[Palazzo Montecitorio]], malapit sa [[Via del Corso]].

== Mga tala ==

== Mga sanggunian ==

* Titi, Filippo (1763). Descrizione delle Pitture, Sculture at Architetture esposte sa Roma . Marco Pagliarini, Roma. pp.   367 –369. Fillipo Titi. 
* D. Mondini, &quot;S. Lorenzo sa Lucina&quot;, sa: PC Claussan, D. Mondini, D. Senekovic, ''Die Kirchen der Stadt Rom im Mittelalter 1050 &amp;#x2013; 1300'', Band 3 (GL), Stuttgart 2010, pp. &amp;nbsp; 261–309, {{ISBN|978-3-515-09073-5}}    
* R. Krautheimer, ''Corpus basilicarum christianarum Romae'' . Ang unang mga Christian basilicas ng Roma, 2, Città del Vaticano 1959, 178 &amp;ndash; 179. 
* Anthony Morris Clark (1981). Mga pag-aaral sa Romanong ikalabing-walo-Siglo na Pagpinta . Decatur House Press, Limitado. ISBN   &lt;bdi&gt; Anthony Morris Clark (1981).  &lt;/bdi&gt; Anthony Morris Clark (1981).  
* Luigi Salerno, ''S. Lorenzo sa Lucina sa Via del Corso'' (Roma 1961). 
* M. E Bertoldi, &quot;L'area archeologica di San Lorenzo sa Lucina a Roma&quot;, ''Bollettino di archeologia'', 13 &amp;ndash; 15, 1992, 127 &amp;ndash; 134. 
* Si ME Bertoldi, ''S. Lorenzo sa Lucina'' (Le chiese di Roma ay naglalarawan. Nuova serie 28), Roma 1994. 
* Olof Brandt, &quot;Sul battistero paleocristiano di S. Lorenzo sa Lucina&quot;, ''Archeologia laziale'' XII (Quaderni di archeologia etrusco-italica 23), 1, Roma 1995, 145 &amp;ndash; 150. 
* Olof Brandt, &quot;La seconda campagna di scavo nel battistero di S. Lorenzo sa Lucina a Roma. Pag-preliminare ng Rapporto &quot;, ''Opuscula Romana'' 20, 1996, 271-274. 
* Olof Brandt, &quot;Un'iscrizione riutilizzata da S. Lorenzo sa Lucina&quot;, ''Rivista di Archeologia Cristiana'' 70, 1994, 197 &amp;ndash; 201. 
* F. Bertozzi, &quot;S. Lorenzo sa Lucina,&quot; ''Roma Sacra'' 2, 1995, p.&amp;nbsp;6-17. 
* G. De Spirito, &quot;Basilica S. Laurentii sa Lucina&quot;, ''Lexicon Topographicum Urbis Romae'' III, Roma 1996, 183 &amp;ndash; 185. 
* ME Bertoldi, &quot;Un documento sa archivio sul battistero di S. Lorenzo sa Lucina&quot;, ''Ultra terminum vagari.'' ''Si Scritti papunta sa Carl Nylander'' isang cura di Börje Magnusson et al., Roma 1997, 43 &amp;ndash; 44. 
* Wanda Tymowska; Alain Mérot; Daniela Gallo (2002). Marco Benepisyo: état de la tanong . Paris: Mémoire de DEA   : Histoire de l'art   : Paris 4. 
* Olof Brandt (ed. ), &quot;San Lorenzo sa Lucina: Ang mga pagbabagong-anyo ng isang Roman Quarter.&quot; [Skrifter Utgivna av Svenska Institutet at Athen / Acta Instituti Atheniensis Regni Sueciae. 4 °, 61. ] Stockholm Roma 2012, {{ISBN|9789170421792}}    .

== Mga panlabas na link ==

* [https://web.archive.org/web/20090805000534/http://www.vicariatusurbis.org/Ente.asp?ID=42 Opisyal na website ng Vicariate ng Roma] 
* http://spazioinwind.libero.it/lucina {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219093242/http://spazioinwind.libero.it/lucina/ |date=2020-02-19 }}

[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>ckotiv7p4fn0dpjj76ck7dh73iqbbgs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Palazzo Spada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300987</id>
    <revision>
      <id>2212415</id>
      <parentid>1977310</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T05:33:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2263" sha1="dhiv3ybqlo220a6dzlp808w5a82deiy" xml:space="preserve">
[[Talaksan:Palazzo_spada1.jpg|right|thumb|200x200px| Ang patsada ng Palazzo Spada. ]]
[[Talaksan:Forced_perspective_gallery_by_Francesco_Borromini.jpg|right|thumb|300x300px| Galeriyang may [[sapilitang perspektibo]] ni [[Francesco Borromini]]. Ang pasilyo ay mas maikli, at ang eskultura mas maliit, kaysa kung ano ang nakikita. ]]
Ang '''Palazzo Spada''' ay isang palasyo na matatagpuan sa Piazza di Capo Ferro # 13 sa [[ Rioni ng Roma |rione]] [[ Regola (rione ng Roma) |Regola]] ng [[Roma]], Italya. Nakatayo malapit sa [[ Palazzo Farnese |Palazzo Farnese]], mayroon itong hardin na nakaharap patungo sa ilog [[ Tiber |Tiber]] . 

Ang palasyo ay tahanan ng isang malaking koleksiyon ng sining, ang [[ Galleria Spada |Galleria Spada]]. Ang koleksiyon ay orihinal na tinipon ni Kardinal [[ Bernardino Spada |Bernardino Spada]] noong ika-17 siglo, at ng kaniyang kapatid na si Virgilio Spada, at idinagdag ng kanyang apo na si Cardinal [[ Si Fabrizio Spada |Fabrizio Spada]]. 

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.galleriaspada.beniculturali.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210122024841/http://www.galleriaspada.beniculturali.it/ |date=2021-01-22 }} 
* [https://maps.google.com/maps?ll=41.893988,12.471532&amp;spn=0.002329,0.004505&amp;t=k&amp;hl=en Aerial photo] - Ang Farnese ay ang malaking square palasyo sa kaliwa, habang ang isang bloke sa kahabaan ng parehong kalye sa timog-kanluran ay ang mas maliit na Palazzo Spada kasama ang mga hardin nito na nakaharap sa Tiber. 
* [http://digilander.libero.it/vvegaz/comenius/menu1/im2e.htm ''Ang Kamatayan ni Dido'', Guercino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200626083648/http://digilander.libero.it/vvegaz/comenius/menu1/im2e.htm |date=2020-06-26 }}, na inatasan mula sa Guercino ni Cardinal Spada, 1631, sa ngalan ng Marie de Medici 
* [http://www.webvisionitaly.com/category.php?id=221&amp;ref_genre=8&amp;ref_item=485 Video ng Palazzo Spada] 
* [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/13424 ''Orazio at Artemisia Gentchi''], isang ganap na na-digitize na katalogo ng eksibisyon mula sa The Metropolitan Museum of Art Libraries, na naglalaman ng materyal sa Palazzo Spada (tingnan ang index) 
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>dhiv3ybqlo220a6dzlp808w5a82deiy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talaan ng mga bagyo sa Pilipinas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301487</id>
    <revision>
      <id>2212280</id>
      <parentid>2206005</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:10:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2212280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19926" sha1="248qhd9vmqljuzyc3fwtdsm1hjogxws" xml:space="preserve">{{For|kasalukuyang bagyo|Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026}}
{{Infobox hurricane
| Name = Super Bagyong Rolly (Goni)
| Basin = WPac
| Formed = Oktubre 26, 2020
| Dissipated = Nobyembre 6, 2020
| image = Goni 2020-10-31 1745Z.jpg
| caption = Ang Bagyong Rolly na nananalasa sa [[Bicol]] noong ika-31 ng Oktubre
| track = 
| 10-min winds = 145
| 1-min winds = 172.5
| Pressure = 884
| Fatalities = 32 nasawi
| Damages = 492 milyon
}}

Ang '''talaan ng mga bagyo sa Pilipinas''' ay naka hanay na alpabeto sa '''Bagyo sa Pilipinas''' ito ay sumusunod sa bawat patlang ng [[Philippine Area of Responsibility]] o (PAR) taong 1997 na likhain ang &quot;Panahon ng bagyo sa hilagang-kanlurang Pasipiko&quot;.&lt;ref&gt;http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/learning-tools/philippine-tropical-cyclone-names&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/tropical-cyclone/tropical-cyclone-summary |access-date=2020-08-15 |archive-date=2020-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929211617/http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/tropical-cyclone/tropical-cyclone-summary |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.moneymax.ph/lifestyle/articles/philippine-typhoon-names&lt;/ref&gt;

== Mga bagyong nag-landfall sa Pilipinas ==
{{See|Talaan ng mga rinetirong pangalan ng bagyo sa Pilipinas}}
{|class=&quot;collapsible collapsed wikitable toccolours&quot; width=60%
|-
!style=&quot;background: white&quot; colspan=4 align=&quot;center&quot; |Talaan ng mga tinangal na pangalan bagyo sa Pilipinas
|-
! style=&quot;background-color:gold&quot;| '''Local na pangalan (Luzon)'''
! style=&quot;background-color:gold&quot;| '''Taon'''
! style=&quot;background-color:gold&quot;|  '''Rehiyon'''
|-
| [[Bagyong Cosme|Cosme]] || 2008 || Rehiyon ng Ilocos
|-
| Crising || 2025 || Lambak ng Cagayan
|-
| [[Bagyong Emong (2009)|Emong]] || 2009 || Gitnang Luzon
|-
| [[Bagyong Emong|Emong]] || 2025 || Ilokos
|-
| [[Bagyong Glenda|Glenda]] || 2014 || Bicol, Calabarzon, Kalakhang Maynila
|-
| [[Bagyong Gorio (2017)|Gorio]] || 2017 || Luzon
|-
|Iliang || 1998 || Lambak ng Cagayan
|-
| [[Bagyong Jenny (2019)|Jenny]] || 2019 || Luzon
|-
| [[Bagyong Jolina (2017)|Jolina]] || 2017 || Gitnang Luzon
|-
| [[Bagyong Juan (2010)|Juan]] || 2010 || Hilagang Luzon
|-
| [[Bagyong Julian|Julian]] || 2024 || Batanes
|-
| [[Bagyong Karding (2022)|Karding]] || 2022 || Gitnang Luzon/Quezon
|-
| [[Bagyong Karen|Karen]] || 2016 || Gitnang Luzon
|-
| [[Bagyong Kristine|Kristine]] || 2024 || Lambak ng Cagayan
|-
| [[Bagyong Labuyo|Labuyo]] || 2013 || Gitna/Hilaga Luzon
|-
| [[Bagyong Lando|Lando]] || 2015 || Gitnang Luzon
|-
| [[Bagyong Lawin|Lawin]] || 2016 || Lambak ng Cagayan
|-
| [[Bagyong Leon|Leon]] || 2024 || Batanes
|-
| [[Bagyong Loleng|Loleng]] || 1998 || Silangang Bisayas
|-
| [[Bagyong Maring (2017)|Maring]] || 2017 || Calabarzon
|-
| ''Maring'' || 2021 || Lambak ng Cagayan
|-
| [[Bagyong Milenyo|Milenyo]] || 2006 || Timog Luzon
|-
| [[Bagyong Mina|Mina]] || 2011 || Lambak ng Cagayan
|-
| [[Super Bagyong Nando|Nando]] || 2025 || Batanes
|-
| [[Bagyong Nona|Nona]] || 2015 || Timog Luzon
|-
| [[Bagyong Nika|Nika]] || 2024 || Lambak ng Cagayan
|-
| [[Bagyong Nina (2016)|Nina]] || 2016 || Timog Luzon
|-
| [[Bagyong Odette (2017)|Odette]] || 2017 || Lambak ng Cagayan
|-
| [[Super Bagyong Ompong|Ompong]] || 2018 || Hilagang Luzon
|-
| [[Bagyong Ofel|Ofel]] || 2024 || Lambak ng Cagayan
|-
| [[Ondoy]] || 2009 || Gitnang Luzon, Kalakhang Maynila
|-
| [[Bagyong Paeng (2022)|Paeng]] || 2022 || Bicol, Calabarzon
|-
| [[Bagyong Paolo|Paolo]] || 2025 || Lambak ng Cagayan
|-
| [[Bagyong Pedring|Pedring]] || 2011 || Kalakhang Maynila
|-
| [[Bagyong Pepeng|Pepeng]] || 2009 || Hilagang Luzon
|-
| [[Bagyong Pepito (2020)|Pepito]] || 2020 || Gitnang Luzon
|-
| [[Super Bagyong Pepito|Pepito]] || 2024 || Lambak ng Cagayan
|-
| Queenie || 2006 || Aurora, Isabela
|-
| [[Bagyong Quinta|Quinta]] || 2020 || Timog Luzon
|-
| [[Bagyong Ramon (2019)|Ramon]] || 2019 || Lambak ng Cagayan
|-
| [[Super Bagyong Rolly|Rolly]] || 2020 || Rehiyon ng Bicol, Calabarzon
|-
| [[Bagyong Romina (2024)|Romina]] || 2024 || Palawan
|-
| [[Super Bagyong Rosing|Rosing]] || 1995 || Timog Luzon, Camarines Norte
|-
| [[Bagyong Rosita|Rosita]] || 2018 || Hilagang Luzon
|-
| [[Bagyong Ruby|Ruby]] || 2014 || Silangang Bisayas, Calabarzon
|-
| [[Bagyong Santi|Santi]] || 2013 || Gitnang Luzon
|-
| [[Bagyong Tino (2017)|Tino]] || 2017 || Palawan
|-
| [[Bagyong Tisoy|Tisoy]] || 2019 || rowspan=&quot;3&quot;| Timog Luzon
|-
| [[Bagyong Ulysses|Ulysses]] || 2020
|-
| [[Bagyong Unding|Unding]] || 2004 
|-
| [[Bagyong Vinta (2013)|Vinta]] || 2013 || Lambak ng Cagayan
|-
| [[Bagyong Violeta|Violeta]] || 2004 || Gitnang Luzon
|-
| [[Bagyong Viring (2003)|Viring]] || 2003 || Lambak ng Cagayan
|-
| [[Bagyong Winnie|Winnie]] || rowspan=&quot;2&quot;| 2004 || Bicol, Calabarzon
|-
| [[Bagyong Yoyong (2004)|Yoyong]] || Gitnang Luzon
|-
! style=&quot;background-color:silver&quot;| '''Local na pangalan (Bisayas)'''
! style=&quot;background-color:silvar&quot;| '''Taon'''
! style=&quot;background-color:silver&quot;|  '''Rehiyon'''
|-
| [[Bagyong Agaton|Agaton]] || 2022 || Silangang Bisayas
|-
| [[Bagyong Ambo (2020)|Ambo]] || 2020 || Silangang Bisayas, Calabarzon
|-
| [[Bagyong Auring (2009)|Auring]] || 2009 || N/A
|-
| [[Bagyong Frank|Frank]] || 2008 || Kabisayaan
|-
| [[Bagyong Jolina (2021)|Jolina]] || rowspan=&quot;3&quot;| 2021 || [[Kabisayaan]], [[Timog Luzon]]
|-
| [[Bagyong Lannie (2021)|Lannie]] || Kabisayaan, Palawan
|-
| [[Super Bagyong Odette|Odette]] || Caraga, Kabisayaan
|-
| [[Bagyong Ofel (2020)|Ofel]] || 2020 || Timog Luzon, Silangang Bisayas
|-
| [[Bagyong Opong|Opong]] || 2025 || Silangang Kabisayaan
|-
| [[Bagyong Ruping|Ruping]] || 1990 || Caraga, Kanlurang Bisayas
|-
| Salome || 2017 || rowspan=&quot;2&quot;| Silangang Bisayas
|-
| [[Bagyong Seniang (2014)|Seniang]] || 2014 
|-
| Undang || 1984 || rowspan=&quot;2&quot;| Kabisayaan
|-
| Unsang || 1988 
|-
| [[Bagyong Urduja|Urduja]] || 2017 || rowspan=&quot;2&quot;| Silangang Bisayas
|-
| [[Bagyong Uring|Uring]] || 1991 
|-
| [[Bagyong Ursula|Ursula]] || 2019 || Kabisayaan, Mimaropa
|-
| [[Bagyong Usman|Usman]] || 2018 || Mindanao
|-
| [[Bagyong Weng (2003)|Weng]] || 2003 || rowspan=&quot;2&quot;| Kabisayaan
|-
| [[Bagyong Yolanda|Yolanda]] || 2013
|-
! style=&quot;background-color:lightyellow&quot;| '''Local na pangalan (Mindanao)'''
! style=&quot;background-color:lightyellow&quot;| '''Taon'''
! style=&quot;background-color:lightyellow&quot;|  '''Rehiyon'''
|-
| [[Bagyong Auring (2021)|Auring]] || rowspan=&quot;2&quot;| 2021 || rowspan=&quot;4&quot;| Davao Region, Caraga, N Mindanao
|-
| [[Bagyong Crising (2021)|Crising]] 
|-
| [[Bagyong Pablo|Pablo]] || 2012 
|-
| [[Bagyong Sendong|Sendong]] || 2011 
|-
| Seniang || 2006 || Silangang Bisayas
|-
| Querubin || 2024 || Davao Region, Caraga, N Mindanao
|-
| [[Bagyong Vinta|Vinta]] || 2017 || rowspan=&quot;2&quot;| Kabisayaan, Mindanao
|-
| [[Bagyong Vicky (2020)|Vicky]] || 2020
|-
! style=&quot;background-color:skyblue&quot;| '''Local na pangalan (Dagat Pilipinas)'''
! style=&quot;background-color:skyblue&quot;| '''Taon'''
! style=&quot;background-color:skyblue&quot;|  '''Rehiyon'''
|-
| Bising || rowspan=&quot;2&quot;| 2021 || rowspan=&quot;18&quot;| {{center|[[Karagatang Pasipiko]]}}
|-
|Dante
|-
| [[Bagyong Dindo (2020)|Dindo]] || 2020 
|-
| Emong || rowspan=&quot;2&quot;| 2021
|-
| [[Bagyong Fabian (2021)|Fabian]]
|-
| [[Bagyong Ferdie (2020)|Ferdie]] || 2020
|-
| Hanna || rowspan=&quot;2&quot;| 2019
|-
| Isang
|-
| [[Bagyong Julian (2020)|Julian]] || 2020
|-
| [[Bagyong Kiko (2021)|Kiko]] || 2021
|-
| [[Bagyong Kristine (2020)|Kristine]] || rowspan=&quot;2&quot;| 2020
|-
| [[Bagyong Leon (2020)|Leon]]
|-
| [[Bagyong Liwayway (2019)|Liwayway]] || 2019 
|-
| [[Bagyong Nika (2020)|Nika]] || 2020
|-
| [[Bagyong Quiel (2019)|Quiel]] || 2019
|-
| [[Bagyong Rolly (2004)|Rolly]] || 2004
|-
| [[Bagyong Sarah (2019)|Sarah]] || 2019 
|-
| [[Bagyong Yoyoy (2003)|Yoyoy]] || 2003 
|}

==Listahan ng mga mga bagyo sa bawat letra==
{{See|Panahon ng bagyo sa Pilipinas}}
{{Warning|'''[[Bagyo]]'''}}
{{div col start}}

==[[A]]==
* Ada
* [[Bagyong Agaton|Agaton]]
* [[Bagyong Aghon|Aghon]]
* Akang (''retired'')
* [[Bagyong Amang|Amang]]
* [[Bagyong Ambo|Ambo]]
* Asiang (''retired'')
* Atring (''retired'')
* [[Bagyong Auring|Auring]]

==[[B]]==
* Bebeng (''retired'')
* [[Bagyong Betty|Betty]]
* Bining (''retired'')
* Biring (''retired'')
* [[Bagyong Bising|Bising]]
* [[Bagyong Butchoy|Butchoy]]

==[[C]]==
* [[Bagyong Caloy|Caloy]]
* [[Bagyong Carina (paglilinaw)|Carina]]
* [[Bagyong Chedeng|Chedeng]]
* {{tcname unused|Chico}}
* [[Bagyong Crising (paglilinaw)|Crising]] (''retired'')

==[[D]]==
* Dading (''retired'')
* Daling (''retired'')
* [[Bagyong Dante|Dante]]
* Deling (''retired'')
* Didang (''retired'')
* Diding (''retired'')
* [[Bagyong Dindo|Dindo]]
* Ditang (''retired'')
* [[Bagyong Dodong|Dodong]]
* [[Bagyong Domeng|Domeng]]

==[[E]]==
* {{tcname unused|Edring}}
* [[Bagyong Egay|Egay]] (''retired'')
* Elang (''retired'')
* {{tcname unused|Elias}}
* Emang (''retired'')
* {{tcname unused|Emil}}
* [[Bagyong Emong (paglilinaw)|Emong]] (''retired'')
* Enteng (''retired'')
* Etang (''retired'')
* Eteng (''retired'')

==[[F]]==
* [[Bagyong Fabian|Fabian]]
* [[Bagyong Falcon|Falcon]]
* [[Bagyong Ferdie|Ferdie]]
* Feria (''retired'')
* [[Bagyong Florita|Florita]] (''retired'')
* Francisco
* Frank (''retired'')

==[[G]]==
* Gading (''retired'')
* {{tcname unused|Gavino}}
* [[Bagyong Gardo (paglilinaw)|Gardo]]
* [[Bagyong Gener (paglilinaw)|Gener]]
* Gening (''retired'')
* [[Bagyong Glenda (paglilinaw)|Glenda]] (''retired'')
* Gloring (''retired'')
* Goring (''retired'')
* [[Bagyong Gorio|Gorio]]

==[[H]]==
* [[Bagyong Hanna|Hanna]]
* [[Bagyong Helen (paglilinaw)|Helen]]
* Heling (''retired'')
* Helming (''retired'')
* [[Bagyong Henry|Henry]] 
* [[Bagyong Huaning|Huaning]]

==[[I]]==
* Ibiang (''retired'')
* [[Bagyong Igme (paglilinaw)|Igme]]
* Iliang (''retired'')
* [[Bagyong Inday (paglilinaw)|Inday]]
* [[Bagyong Ineng|Ineng]]
* [[Bagyong Isang|Isang]]
* Ising (''retired'')

==[[J]]==
* [[Bagyong Jacinto|Jacinto]]
* [[Bagyong Jenny|Jenny]]
* [[Bagyong Jolina|Jolina]] (''retired'')
* Jose (''retired'')
* {{tcname unused|Josefa}}
* Josie
* Juaning (''retired'')
* Julian (''retired'')

==[[K]]==
* [[Bagyong Kabayan (paglilinaw)|Kabayan]]
* Karen (''retired'')
* Karding (''retired'')
* Karing (''retired'')
* Katring (''retired'')
* {{tcname unused|Kidul}}
* [[Bagyong Kiko|Kiko]]
* {{tcname unused|Kiyapo}}
* Klaring (''retired'')
* Konsing (''retired'')
* Kristine (''retired'')
* Kuring (''retired'')

==[[L]]==
* Labuyo (''retired'')
* Lando (''retired'')
* [[Bagyong Lannie|Lannie]]
* {{tcname unused|Lekep}}
* Liwayway
* Loleng (''retired'') 
* Luding (''retired'')
* [[Bagyong Luis|Luis]]
* Luming (''retired'')
* Lusing (''retired'')

==[[M]]==
* {{tcname unused|Magyawan}}
* Mameng (''retired'')
* [[Bagyong Marce|Marce]]
* Marilyn 
* Maymay 
* Maring (''retired'')
* Mario (''retired'')
* Miding (''retired'')
* Milenyo (''retired'')
* Miling (''retired'')
* Mina (''retired'')
* Mirasol (''retired'')

==[[N]]==
* [[Bagyong Nando|Nando]] (''retired'')
* {{tcname unused|Nanolay}}
* Nanang (''retired'')
* Narsing (''retired'')
* Neneng 
* Nika (''retired'')
* {{tcname unused|Nilad}}
* Nimfa
* Nina (''retired'')
* Ningning (''retired'')
* Nona (''retired'')
* Nonoy (''retired'')
* Norming (''retired'')

==[[O]]==
* Obet
* Odette (''retired'')
* Ofel (''retired'')
* Ondoy (''retired'')
* {{tcname unused|Omar}}
* {{tcname unused|Onos}}
* Onyang (''retired'')
* [[Bagyong Onyok|Onyok]]
* Osang (''retired'')
* Openg (''retired'')
* Oyang (''retired'')

==[[P]]==
* Pablo (''retired'')
* Paeng (''retired'')
* {{grey|Paloma}}
* [[Bagyong Paolo|Paolo]]
* Paring (''retired'')
* Pasing (''retired'')
* [[Bagyong Perla (paglilinaw)|Perla]]
* Pening (''retired'')
* Pepang (''retired'')
* Pepeng (''retired'')
* {{tcname unused|Pilandok}}
* {{tcname unused|Puwok}}

==[[Q]]==
* {{grey|Quadro}}
* [[Bagyong Quedan|Quedan]]
* [[Bagyong Queenie|Queenie]]
* Querubin
* Quiel
* Quinta (''retired'')

==[[R]]==
* [[Bagyong Ramil|Ramil]]
* [[Bagyong Ramon|Ramon]] 
* {{grey|Rapido}}
* Reming (''retired'')
* Ritang (''retired'')
* {{grey|Roleta}}
* [[Bagyong Rolly|Rolly]] (''retired'')
* Romina
* [[Bagyong Rosal|Rosal]]
* Rosing (''retired'')
* {{grey|Roskas}}
* Rubing (''retired'')
* Ruby (''retired'')
* Ruping (''retired'')

==[[S]]==
* Saling (''retired'')
* [[Bagyong Salome|Salome]]
* [[Bagyong Samuel|Samuel]]
* Santi (''retired'')
* [[Bagyong Sarah (paglilinaw)|Sarah]]
* Sendang (''retired'')
* Sendong (''retired'')
* Sening (''retired'')
* Seniang (''retired'')
* {{grey|Sibasib}}
* Sikat (''retired'')
* [[Bagyong Siony|Siony]]
* Susang (''retired'')

==[[T]]==
* {{grey|Tagbanwa}}
* {{tcname unused|Tala}}
* {{grey|Talahib}}
* {{tcname unused|Tamaraw}}
* Tasing (''retired'')
* Tering (''retired'')
* [[Bagyong Tino|Tino]] (''retired'')
* Tisoy (''retired'')
* Trining (''retired'')
* [[Bagyong Tomas|Tomas]]
* [[Bagyong Tonyo (paglilinaw)|Tonyo]]
* Toyang (''retired'')

==[[U]]==
* {{grey|Ubbeng}}
* {{tcname unused|Ugong}}
* [[Bagyong Ulysses|Ulysses]] (''retired'')
* {{tcname unused|Umberto}}
* Undang (''retired'')
* Unding (''retired'')
* {{tcname unused|Upang}}
* {{tcname unused|Urbano}}
* Usman (''retired'')
* Upeng (''retired'')
* Urduja (''retired'')
* Ursula (''retired'')
* Uwan (''retired'')

==[[V]]==
* {{tcname unused|Venus}}
* [[Bagyong Verbena|Verbena]]
* [[Bagyong Vicky (paglilinaw)|Vicky]]
* [[Bagyong Vinta (paglilinaw)|Vinta]] (''retired'')
* Violeta (''retired'')
* [[Bagyong Viring|Viring]]

==[[W]]==
* {{grey|Walding}}
* {{tcname unused|Waldo}}
* Warling (''retired'')
* {{tcname unused|Warren}}
* Weling (''retired'')
* {{grey|Welpring}}
* [[Bagyong Weng|Weng]]
* [[Bagyong Wilma|Wilma]]
* Winnie (''retired'')
* {{grey|Wisik}}

=={{tcname unused|''X''}}==

==[[Y]]==
* {{tcname unused|Yasmin}}
* {{grey|Yaning}}
* Yayang
* {{grey|Yerling}}
* {{grey|Yeyeng}}
* Yoning (''retired'')
* Yoling (''retired'')
* Yolanda (''retired'')
* [[Bagyong Yoyong|Yoyong]]
* [[Bagyong Yoyoy|Yoyoy]]

==[[Z]]==
* {{tcname unused|Zeny}}
* Zigzag 
* [[Bagyong Zoraida|Zoriada]]
* Zosimo
* {{grey|Zuma}}
{{div col end}}

== Mga Super Bagyo (2010s at 2020s) ==
{{unbulleted list
| {{Color box|blueviolet|border=darkgray}} Kategorya 5
| {{Color box|crimson|border=darkgray}} Kategorya 4
}}

===Kategoryang umabot sa (5, 4)===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=font:size:100%
|'''Rango'''
|'''Bagyo'''
|'''Petsa'''
|'''Lakas ng hangin (''10 minuto'')'''
|'''Presyon'''
|'''Signal''' 
|'''Nasawi'''
|-
| style=&quot;background-color:blueviolet&quot;| 1 || '''[[Super Bagyong Rolly|Rolly (Goni)]]''' || Oktubre 26 - Nobyembre 6, 2020 || 220 km/h (140 mph) || 905 hPa (23.72 inHg) || Signals 1-5 || 32
|-
| style=&quot;background-color:blueviolet&quot;| 2 || ''[[Super Bagyong Yolanda|Yolanda (Haiyan)]]'' || Nobyembre 6 - 9, 2013 || 230 km/h (145 mph) || 895 hPa (26.43 inHG) || Signals 1-4 || 6, 300 
|-
| style=&quot;background-color:blueviolet&quot;| 3 || [[Bagyong Ferdie (2016)|Ferdie (Meranti)]] || Setyembre 4 - Setyembre 17, 2016 || 220 km/h (140 mph) || 895 hPa (26 inHg) || Signals 1-3 || 47
|-
| style=&quot;background-color:blueviolet&quot;| 4 || [[Bagyong Bising (2021)|Bising (Surigae)]] || Abril 12 - Abril 25, 2021 || 220 km/h (140 mph) || 895 hPa (26.03inHg) || Signals 1-3 || 10
|-
| style=&quot;background-color:blueviolet&quot;| 5 || [[Super Bagyong Warling|Warling (Tip)]] || Oktubre 4 – Oktubre 24, 1979 || 260 km/h (185 mph) || 875 hPa (23.72 inHg) || N/A || 99
|-
| style=&quot;background-color:blueviolet&quot;| 6 || [[Bagyong Juan|Juan (Megi)]] || Oktubre 15 - 20, 2010 || 230 km/h (145 mph) || 885 hPa (26.13 inHG) || Signals 1-4 || 33
|-
| style=&quot;background-color:blueviolet&quot;| 7 || [[Super Bagyong Rosing|Rosing (Angela)]] || Oktubre 25 - Nobyembre 7, 1995 || 215 km/h (130 mph) || 910 hPa (inHG) || Signals 1-4 || 936
|-
| style=&quot;background-color:blueviolet&quot;| 8 || [[Bagyong Lawin|Lawin (Haima)]] || Oktubre 16 - 21, 2016 || 215 km/h (130mph) || 900 hPa (26.58 inHG) || Signals 1-5 || 20
|-
| style=&quot;background-color:blueviolet&quot;| 9 || [[Bagyong Ruby|Ruby (Hagupit)]] || Disyembre 7-14, 2014 || 215 km/h (130 mph) || 905 hPa (mbar) || Signals 1-3 || 22 
|-
| style=&quot;background-color:blueviolet&quot;| 10 || [[Bagyong Rosita|Rosita (Yutu)]] || Oktubre 21-Nobyembre 2, 2018 || 215 km/h (130 mph) || 900 hPa (mbar) || Signals 1-4 || 29
|-
| style=&quot;background-color:blueviolet&quot;| 11 || [[Super Bagyong Ompong|Ompong (Mangkut)]] || Setyembre 7-17, 2018 || 205 km/h (125 mph) || 905 hPa (mbar) || Signals 1-4 || 134
|- 
| style=&quot;background-color:blueviolet&quot;| 12 || [[Super Bagyong Pepito|Pepito (Man-yi)]] || Nobyembre 9-kasalukuyan || 195 km/h (260 mph) || 935 hPa (mbar) || Signals 1-5 || 1+
|-
| style=&quot;background-color:blueviolet&quot;| 13 || [[Super Bagyong Odette|Odette (Rai)]] || Disyembre 16-20, 2021 || 195 km/h (260 mph) || 935 hPa (mbar) || Signals 1-4 || 408
|-
| style=&quot;background-color:blueviolet&quot;| 14 || [[Bagyong Nina (2016)|Nina (Nock-ten)]] || Disyembre 22-28, 2016 || 195 km/h (120 mph) || 915 hPa (mbar) || Signals 1-4 || 8
|-
| style=&quot;background-color:purple&quot;| 15 || [[Bagyong Pablo|Pablo (Bopha)]] || Disyembre 4 - 9, 2012 || 185 km/h (115 mph) || 930 hPa (mbar) || Signals 1-3 || 1, 069
|-
| style=&quot;background-color:purple&quot;| 16 || [[Super Bagyong Ruping|Ruping (Mike)]] || Nobyembre 8 - 18, 1990 || 185 km/h (115 mph) || 915 hPa (mbar) || Signals 1-3 || 1, 069
|-
| style=&quot;background-color:purple&quot;| 17 || [[Bagyong Mina|Mina (Nanmadol)]] || Agosto 21-31, 2011 || 185 km/h (115 mph) || 925 hPa (mbar) || Signals 1-4 || 38
|-
| style=&quot;background-color:crimson&quot;| 18 || [[Bagyong Reming|Reming (Durian)]] || Nobyembre 25 - Disyembre 6, 2006 || 195 km/h (120 mph) || 915 hPa (mbar) || Signals 1-4 || 1, 500 
|-
| style=&quot;background-color:crimson&quot;| 19 || [[Bagyong Labuyo|Labuyo (Utor)]] || Agosto 8 - 18, 2013 || 195 km/h (120 mph) || 925 hPa (mbar) || Signals 1-4 || 97
|-
| style=&quot;background-color:crimson&quot;| 20 || [[Bagyong Pepeng|Pepeng (Parma)]] || Setyembre 27 - Oktubre 14, 2009 || 195 km/h (120 mph) || 920 hPa (mbar) || Signals 1-4 || 465
|-
| style=&quot;background-color:crimson&quot;| 21 || Queenie (Chebi) || Nobyembre 8 - 14, 2006 || 195 km/h (120 mph) || 920 hPa (mbar) || Signals 1-4 || 1
|-
| style=&quot;background-color:crimson&quot;| 22 || [[Bagyong Lando|Lando (Koppu)]] || Oktubre 11 - 24, 2015 || 185 km/h (115 mph) || 920 hPa (mbar) || Signals 1-4 || 2
|-
| style=&quot;background-color:crimson&quot;| 23 || [[Bagyong Nona|Nona (Melor)]] || Disyembre 9 - 17, 2015 || 175 km/h (110 mph) || 935 hPa (mbar) || Signals 1-3 || 42
|-
| style=&quot;background-color:crimson&quot;| 24 || [[Bagyong Karen|Karen (Sarika)]] || Oktubre 13 - 19, 2016 || 175 km/h (110 mph) || 936 hPa (mbar) || Signals 1-3 || 36
|-
| style=&quot;background-color:crimson&quot;| 25 || [[Bagyong Quiel (2011)|Quiel (Nalgae)]] || Setyembre 26 - Oktubre 11, 2011 || 175 km/h (110 mph) || 935 hPa (mbar) || Signals 1-3 || 18
|-
| style=&quot;background-color:crimson&quot;| 26 || [[Bagyong Yoyong (2004)|Yoyong (Nanmadol)]] || Nobyembre 28 - Disyembre 4, 2004 || 165 km/h (105 mph) || 935 hPa (mbar) || Signals 1-4 || 77
|-
| style=&quot;background-color:violet&quot;| 27 || [[Bagyong Glenda|Glenda (Rammasun)]] || Hulyo 9-20, 2014 || 165 km/h (105 mph) || 935 hPa (mbar) || Signals 1-3 || 225
|-
| style=&quot;background-color:crimson&quot;| 28 || [[Bagyong Tisoy|Tisoy (Kammuri)]] || Nobyembre 23 - Disyembre 6, 2019 || 165 km/h (105 mph) || 955 hPa (mbar) || Signals 1-3 || 17
|-
| style=&quot;background-color:crimson&quot;| 29 || [[Bagyong Milenyo|Milenyo (Xangsane)]] || Setyembre 25 - Oktubre 2, 2006 || 155 km/h (100 mph) || 940 hPa (mbar) || Signals 1-3 || 312
|-
| style=&quot;background-color:crimson&quot;| 30 || [[Bagyong Pedring|Pedring (Nesat)]] || Setyembre 23 - 30, 2011 || 150 km/h (90 mph) || 950 hPa (mbar) || Signals 1-3 || 98
|-
| style=&quot;background-color:crimson&quot;| 31 || [[Bagyong Unding|Unding (Muifa)]] || Nobyembre 14 - 26, 2004 || 150 km/h (90 mph) || 215 km/h (130 mph) || Signals 1-3 || 180
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{Mga bagyo sa Pilipinas}}
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Pilipinas]]
[[Kategorya:Panahon]]

{{usbong|Panahon|Kalikasan}}</text>
      <sha1>248qhd9vmqljuzyc3fwtdsm1hjogxws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Papal na Basilika ng Santa Maria ng mga Anghel sa Assisi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302141</id>
    <revision>
      <id>2212430</id>
      <parentid>2043293</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T07:30:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4736" sha1="9nict8iy4jojorfctb0tn2a0dt8g6hz" xml:space="preserve">{{Infobox church|name=Basilika ng Santa Maria ng mga Anghel|succentor=|viceprovost=|rector=|dean=|subdean=|archpriest=|precentor=|chancellor=|provost-rector=|canonchancellor=|canon=|canonpastor=|canonmissioner=|canontreasurer=|prebendary=|priestincharge=|provost=|exarch=|asstpriest=|circuit=|episcopalarea=|archdiocese=|metropolis=|diocese=[[Katoliko Romanong Diyosesis ng Assisi-Nocera Umbra-Gualdo Tadino|Diyosesis ng Assisi-Nocera Umbra-Gualdo Tadino]]|province=[[List of Roman Catholic dioceses in Italy#Ecclesiastical Province of Perugia-Città della Pieve|Perugia-Città della Pieve]]|presbytery=|synod=|district=|vicar=|division=[[Pontifical Legation for the Basilicas of Saint Francis and Saint Mary of the Angels in Assisi|Pontifical Legation for the Basilicas of St. Francis and St. Mary of the Angels]]|subdivision=|archbishop=|bishop=|abbot=|prior=|subprior=|priest=|honpriest=|deanery=|youthmin=|laychapter=|warden=|verger=|businessmgr=|liturgycoord=|reledu=|rcia=|flowerguild=|organscholar=|musicgroup=|parishadmin=|serversguild=|logo=|logosize=|logolink=|logoalt=|chapterclerk=|organist=|curate=|chaplain=|asstcurate=|minister=|assistant=|seniorpastor=|pastor=|assocpastor=|asstpastor=|archdeacon=|elder=|deacon=|deaconness=|reader=|student intern=|organistdom=|director=|assistantorganist=|archdeaconry=|parish=|fullname=|previous denomination=|longs=|longEW=|osgraw=&lt;!--  TEXT --&gt;|osgridref=&lt;!-- {{gbmappingsmall| TEXT}} --&gt;|location=[[Assisi]]|country=[[Italya]]|denomination=[[Katoliko Romano]]|churchmanship=|longd=|membership=|attendance=|website=&lt;!-- {{URL| example.com}} --&gt;|former name=|bull date=|founded date=&lt;!-- {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} - but see note below --&gt;|founder=|longm=|latNS=|dedicated date=|caption=|other name=|native_name={{lang|it|Basilica di Santa Maria degli Angeli}}|native_name_lang=|image=Bazylika Santa Maria degli Angeli Asyż.jpg|imagesize=250px|imagelink=|imagealt=|pushpin map=|lats=|pushpin label position=|pushpin map alt=|pushpin mapsize=|relief=|map caption=|latd=|latm=|dedication=|consecrated date=1679|bell weight=&lt;!-- {{long ton|0| }} --&gt;|dome height outer={{convert|75|m|ft}}|width nave=&lt;!-- {{convert| }} --&gt;|height=&lt;!-- {{convert| }} --&gt;|diameter=&lt;!-- {{convert| }} --&gt;|other dimensions=|floor count=|floor area=&lt;!-- {{convert| }} --&gt;|dome quantity=1|dome height inner=&lt;!-- {{convert| }} --&gt;|length={{convert|126|m|ft}}|dome dia outer=&lt;!-- {{convert| }} --&gt;|dome dia inner=&lt;!-- {{convert| }} --&gt;|spire quantity=|spire height=&lt;!-- {{convert| }} --&gt;|materials=|bells=|bells hung=|width={{convert|65|m|ft}}|capacity=|cult=|designated date=|relics=|events=|past bishop=|people=|status=[[Major basilica#Papal basilicas|Papal]] [[basilika menor]]|functional status=Active|heritage designation=|architect=[[Galeazzo Alessi]] at [[Giacomo Barozzi da Vignola|Vignola]]|demolished date=|architectural type=Church|style=[[Arkitekturang Manyerista|Manyerista]]; [[Arkitekturang Baroque|Baroque]]|years built=1569–1679&lt;br&gt;1836–1840 &lt;small&gt;(reconstruction)&lt;/small&gt;|groundbreaking=|completed date=|construction cost=|closed date=|embedded={{Infobox designation list
 | embed = yes
 | designation1 = World Heritage Site
 | designation1_offname = Assisi, the Basilica of San Francesco and Other Franciscan Sites
 | designation1_type = Cultural
 | designation1_criteria = i, ii, iii, iv, vi
 | designation1_date = 2000 &lt;small&gt;(24th [[World Heritage Committee|session]])&lt;/small&gt;
 | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/990 990]
}}}}
Ang '''Basilica ng Santa Maria ng mga Anghel''' ({{Lang-it|Basilica di Santa Maria degli Angeli}}) ay isang [[Pangunahing basilica|Papal]] [[basilika menor]] na matatagpuan sa kapatagan sa paanan ng burol ng [[Lungsod ng Assisi|Assisi]], Italya, sa ''[[frazione]]'' ng [[Santa Maria degli Angeli (Assisi)|Santa Maria degli Angeli]].

Ang basilica ay itinayo sa [[Arkitekturang Manyerista|estilong Manyerista]] pagitan ng 1569 at 1679, na pumapaloob sa ika-9 na siglo na maliit na simbahan, ang [[Porziuncola]], ang pinakasagradong pook para sa mga [[Franciscano]]. Dito na naintindihan ng nakababatang si [[Francisco ng Asisi|Francisco ng Asis]] ang kaniyang bokasyon at tinalikuran ang mundo upang mabuhay nang dukha kasama ang mahihirap, at sa gayon ay sinimulan ang kilusang Franciscano.

== Mga sanggunian ==

* Bellucci, G. (2005). Assisi, Heart of the World. Assisi: Edizioni Porziuncola.llucci, G. (2005). Assisi, Heart of the World. Assisi: Edizioni Porziuncola.

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.assisionline.com/assisi__161.html Assisi sa online]
* [https://web.archive.org/web/20070927051724/http://www.porziuncola.org/english/museoeng.htm Museyo ng Porziuncola]

[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>9nict8iy4jojorfctb0tn2a0dt8g6hz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Portiuncula</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302143</id>
    <revision>
      <id>2212444</id>
      <parentid>2043561</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T09:04:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1031" sha1="68prh2p6caios3ovtq8xmibvq5ut4aj" xml:space="preserve">[[Talaksan:Portiuncula_on_the_Feast_of_the_Pardon.jpg|right|thumb|Ang Porziuncola, na napapaligiran ng mga madlang nagtipon para sa pagdiriwang ng Piyesta ng Pardon (Agosto 1-2).]]
Ang '''Porziuncola''', na tinatawag ding '''Portiuncula''' (sa Latin) o '''Porzioncula''', ay isang maliit na simbahang [[Simbahang Katolika Romana|Katolika]] na matatagpuan sa loob ng [[Papal na Basilika ng Santa Maria ng mga Anghel sa Assisi]] sa ''[[frazione]]'' ng [[Santa Maria degli Angeli (Assisi)|Santa Maria degli Angeli]], na matatagpuan mga 4 na km o 2.5 mi mula sa [[Lungsod ng Assisi|Assisi]], [[Umbria]] (gitnang Italya). Ito ang pook kung saan nagsimula ang kilusang [[Franciscano]].

Ang pangalang Portiuncola (nangangahulugang &quot;maliit na bahagi ng lupa&quot;) ay unang nabanggit sa isang dokumento mula 1045, ngayon ay nasa mga sinupan ng [[Katedral ng Assisi]].

== Mga sanggunian ==

== Mga panlabas na link ==

* [https://web.archive.org/web/20020408031327/http://www.porziuncola.org/english/english.htm Opisyal na site ng Porziuncola]</text>
      <sha1>68prh2p6caios3ovtq8xmibvq5ut4aj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Panahon ng bagyo sa Pilipinas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303340</id>
    <revision>
      <id>2212273</id>
      <parentid>2210366</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:01:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Mga pangalan sa pagitan ng 2014 at 2026 */</comment>
      <origin>2212273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16916" sha1="jzpfajy7cdk0nu1ddo5q86lm2hhjqbk" xml:space="preserve">{{Main|Bagyo sa Pilipinas}}
Ang '''Panahon ng bagyo sa Pilipinas''' ay isang dekadang napapanahon sa loob ng [[Pilipinas]] at [[Philippine Area of Responsibility]], taong 2000 ay nagpulungan at nag paligsahan ang [[PAGASA]] sa bawat ipapangalan sa mga [[bagyo]]ng dadaan at papasok sa Pilipinas sa natatakdang panahon, ito ay binigyang daan upang malaman ang lawak ng pinsala, fatality at nawalang gross sa mga lugar na dinaanan ng bagyo, Ito ay nakahanay sa alpabetikong &quot;A&quot; hanggang &quot;Z&quot; maliban sa letrang &quot;X&quot; na hindi na binigyang pansin. Ang bawat bagyo ay binigyan rin ng bawat kategorya. At dinagdagan ng Auxiliary names at list.&lt;ref&gt;http://www.travel-philippines.com/general-info/weather.htm&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;hypotheticalhurricanes.fandom.com/wiki/2021_Hypothetical_Pacific_Typhoon_Season_(KenMC)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.transcontinentaltimes.com/an-active-typhoon-season-expected-in-the-philippines.html&lt;/ref&gt;

==Daantaon==
{{Warning|'''[[Bagyo]]'''}}
{{See|Pagpapangalan sa bagyo}}
'''{{Color box|lightyellow|border=darkgray}}''' '''Mga Rinetirong pangalan'''
&lt;br&gt;Milyon milyon ang mga nasisirang Imprastraktura, Mga pang kabuhayan ang mga nasira nang mga nagdaang bagyo taon-taon, tinatayang aabot sa bilyon bilyon ang napinsala. Kaya't gumawa nang listahan nang mga retiradong bagyo rito sa Pilipinas.&lt;ref&gt;http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/climate/tropical-cyclone-information&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://hypotheticalhurricanes.fandom.com/wiki/2020_Hypothetical_Pacific_Typhoon_Season_(KenMC)&lt;/ref&gt;

===Mga pangalan sa pagitan ng 2001 at 2013===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! {{colour|yellow|2001}} !! {{colour|grey|2002}} !! {{colour|skyblue|2003}} !! {{colour|applegreen|2004}} !! {{colour|yellow|2005}} !! {{colour|grey|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2006|2006]]}} !! {{colour|skyblue|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2007|2007]]}} !! {{colour|applegreen|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2008|2008]]}} !! {{colour|yellow|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2009|2009]]}} !! {{colour|grey|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2010|2010]]}} !! {{colour|skyblue|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2011|2011]]}} !! {{colour|applegreen|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2012|2012]]}} !! {{colour|yellow|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2013|2013]]}}
|-
| Auring || Agaton || Amang || Ambo || Auring || Agaton || Amang || Ambo || Auring || Agaton || Amang || Ambo || Auring
|-
| Barok || Basyang || Batibot || Butchoy || Bising || Basyang || Bebeng || Butchoy || Bising || Basyang || Bebeng || Butchoy || Bising
|-
| Crising || Caloy || Chedeng || Cosme || Crising || Caloy || Chedeng || [[Bagyong Cosme|Cosme]] || Crising || Caloy || Chedeng || Carina || Crising
|-
| Dante || Domeng || Dodong || Dindo || Dante || Domeng || [[Bagyong Dodong|Dodong]] || Dindo || Dante || Domeng || Dodong || Dindo || Dante
|-
| Emong || Ester || Egay || Enteng || Emong || Ester || [[Bagyong Egay|Egay]] || Enteng || [[Bagyong Emong (2009)|Emong]] || Ester || Egay || Enteng || Emong
|-
| Feria || Florita || Falcon || Frank || Feria || Florita || Falcon || [[Bagyong Frank|Frank]] || Fabian || Florita || Falcon || Ferdie || Fabian
|-
| Gorio || Glenda || Goring || Gener || Gorio || Glenda || Goring || Gener || Gorio || Glenda || Goring || Gener || [[Bagyong Gorio (2013)|Gorio]]
|-
| Huaning || Henry || Hanna || Helen  || Huaning || Henry || Hanna || Helen  || Huaning || Henry || Hanna || Helen  || Huaning 
|-
| Isang || Inday || Ineng || Igme || Isang || Inday || Ineng || Igme || Isang || Inday || Ineng || Igme || Isang
|-
| Jolina || Juan || Juaning || Julian || Jolina || Juan || Juaning || Julian || Jolina || Juan || Juaning || Julian || Jolina
|-
| Kiko || Kaka || Kabayan || Karen || Kiko || Katring || Kabayan || Karen || Kiko || Katring || Kabayan || Karen || Kiko
|-
| Labuyo || Lagalag || Lando || Lawin || Labuyo || Luis || Lando || Lawin || Labuyo || {{grey|Luis}} || Lando || Lawin || [[Bagyong Labuyo|Labuyo]]
|-
| Maring || Milenyo || Manang || Marce || Maring || [[Bagyong Milenyo|Milenyo]] || Mina || Marce || Maring || {{grey|Mario}} || Mina || Marce || Maring
|-
| Nanang || {{grey|Neneng}} || Niña || Nina || Nando || Neneng || Nonoy || Nina || Nando || {{grey|Neneng}} || Nonoy || Nina || Nando
|-
| Ondoy || {{grey|Ompong}} || Onyok || Ofel || Ondoy || Ompong || {{grey|Onyok}} || Ofel || [[Bagyong Ondoy|Ondoy]] || {{grey|Ompong}} || Onyok || Ofel || [[Bagyong Odette (2013)|Odette]]
|-
| Pabling || {{grey|Paloma}} || Pogi || Pablo || Pepeng || Paeng || {{grey|Pedring}} || Pablo || [[Bagyong Pepeng|Pepeng]] || {{grey|Paeng}} || [[Bagyong Pedring|Pedring]] || [[Bagyong Pablo|Pablo]] || Paolo 
|-
| Quedan || {{grey|Quardo}} || Quiel || Quinta || Quedan || Queenie || {{grey|Quiel}} || Quinta || Quedan || {{grey|Queenie}} || [[Bagyong Quiel (2011)|Quiel]] || Quinta || [[Bagyong Quedan (2013)|Quedan]]
|-
| {{grey|Roleta}} || {{grey|Rapido}} || Roskas || [[Bagyong Rolly (2004)|Rolly]] || {{grey|Ramil}} || [[Bagyong Reming|Reming]] || {{grey|Ramon}} || Rolly || Ramil || {{grey|Ruby}} || Ramon || {{grey|Rolly}} || Ramil
|-
| {{grey|Sibak}} || {{grey|Sibasib}} || Sikat || Siony || {{grey|Santi}} || Seniang || {{grey|Sendong}} || Siony || Santi || {{grey|Seniang}} || [[Bagyong Sendong|Sendong]] || {{grey|Siony}} || [[Bagyong Santi|Santi]]
|-
| {{grey|Talahib}} || {{grey|Tagbanwa}} || Tisoy || Tonyo || {{grey|Tino}} || Tomas || {{grey|Tisoy}} || Tonyo || Tino || {{grey|Tomas}} || {{grey|Tisoy}} || {{grey|Tonyo}} || Tino
|-
| {{grey|Ubbeng}} || {{grey|Usman}} || Ursula || [[Bagyong Unding|Unding]] || {{grey|Undang}} || {{grey|Usman}} || {{grey|Ursula}} || Ulysses || Urduja || {{grey|Usman}} || {{grey|Ursula}} || {{grey|Ulysses}} || [[Bagyong Urduja (2013)|Urduja]]
|-
| {{grey|Vinta}} || {{grey|Venus}} || [[Bagyong Viring (2003)|Viring]] || [[Bagyong Violeta|Violeta]] ||  {{grey|Vinta}} || {{grey|Venus}} || {{grey|Viring}} || {{grey|Vicky}} || Vinta || {{grey|Venus}} || {{grey|Viring}} || {{grey|Vicky}} || [[Bagyong Vinta (2013)|Vinta]]
|-
| {{grey|Wilma}} || {{grey|Wisik}} || [[Bagyong Weng (2003)|Weng]] || [[Bagyong Winnie|Winnie]] || {{grey|Wilma}} || {{grey|Waldo}} || {{grey|Weng}} || {{grey|Warren}} || {{grey|Wilma}} || {{grey|Waldo}} || {{grey|Weng}} || {{grey|Warren}} || [[Bagyong Wilma at BOB 05|Wilma]]
|-
| {{grey|Yaning}} || {{grey|Yayang}} || [[Bagyong Yoyoy (2003)|Yoyoy]] || [[Bagyong Yoyong (2004)|Yoyong]] || {{grey|Yolanda}} || {{grey|Yayang}} || {{grey|Yoyoy}} || {{grey|Yoyong}} || {{grey|Yolanda}} || {{grey|Yayang}} || {{grey|Yoyoy}} || {{grey|Yoyong}} || [[Super Bagyong Yolanda|Yolanda]]
|-
| {{grey|Zuma}} || {{grey|Zeny}} || Zigzag || Zosimo || {{grey|Zoraida}} || {{grey|Zeny}} || {{grey|Zigzag}} || {{grey|Zosimo}} || {{grey|Zoraida}} || {{grey|Zeny}} || {{grey|Zigzag}} || {{grey|Zosimo}} || [[Bagyong Zoraida (2013)|Zoraida]]
|-class=&quot;unsortable&quot;
!colspan=15|References:&lt;ref name=&quot;NHEM Review 15&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NHEM Review 16&quot;/&gt;
|}

===Mga pangalan sa pagitan ng 2014 at 2026===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! {{colour|grey|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2014|2014]]}} !! {{colour|skyblue|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2015|2015]]}} !! {{colour|applegreen|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2016|2016]]}} !! {{colour|yellow|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2017|2017]]}} !! {{colour|grey|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2018|2018]]}} !! {{colour|skyblue|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2019|2019]]}} !! {{colour|applegreen|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2020|2020]]}} !! {{colour|yellow|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2021|2021]]}} !! {{colour|grey|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]]}} !! {{colour|skyblue|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2023|2023]]}} !! {{colour|applegreen|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]]}} !! {{colour|yellow|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]]}} || {{colour|grey|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026|2026]]}}
|-
| Agaton || Amang || Ambo || Auring || Agaton || Amang || [[Bagyong Ambo (2020)|Ambo]] || [[Bagyong Auring (2021)|Auring]] || [[Bagyong Agaton|Agaton]] || Amang || [[Bagyong Aghon|Aghon]] || Auring || Ada
|-
| Basyang || Betty || [[Bagyong Butchoy (2016)|Butchoy]] || Bising || Basyang || Betty || [[Bagyong Butchoy (2020)|Butchoy]] || [[Bagyong Bising (2021)|Bising]] || [[Bagyong Basyang (2022)|Basyang]] || Betty || [[Bagyong Butchoy (2024)|Butchoy]] || Bising || Basyang
|-
| Caloy || Chedeng || Carina || Crising || Caloy || Chedeng || Carina || [[Bagyong Crising (2021)|Crising]] || Caloy || Chedeng || [[Bagyong Carina|Carina]] || [[Bagyong Crising|Crising]] || Caloy
|-
| Domeng || Dodong || Dindo || Dante || Domeng || Dodong || [[Bagyong Dindo (2020)|Dindo]] || Dante || Domeng || [[Bagyong Dodong|Dodong]] || Dindo || [[Bagyong Dante (2025)|Dante]] || Domeng
|-
| Ester || Egay || Enteng || Emong || Ester || Egay || Enteng || Emong || [[Bagyong Ester (2022)|Ester]] || [[Bagyong Egay|Egay]] || [[Bagyong Enteng|Enteng]] || [[Bagyong Emong|Emong]] || Ester
|-
| Florita || Falcon || [[Bagyong Ferdie (2016)|Ferdie]] || Fabian || Florita || Falcon || [[Bagyong Ferdie (2020)|Ferdie]] || [[Bagyong Fabian (2021)|Fabian]] || [[Bagyong Florita (2022)|Florita]] || [[Bagyong Falcon|Falcon]] || Ferdie || Fabian || Francisco
|-
| [[Bagyong Glenda|Glenda]] || Goring || Gener || [[Bagyong Gorio (2017)|Gorio]] || Gardo || Goring || Gener || Gorio || [[Bagyong Gardo (2022)|Gardo]] || [[Bagyong Goring|Goring]] || Gener || Gorio || {{grey|Gardo}}
|-
| Henry || [[Bagyong Hanna (2015)|Hanna]] || Helen || Huaning || Henry || Hanna || [[Bagyong Helen|Helen]] ||  Huaning || [[Bagyong Henry (2022)|Henry]] || Hanna || Helen  || Huaning ||{{grey|Henry}}
|-
| Inday || Ineng || Igme || [[Bagyong Isang (2017)|Isang]] || Inday || Ineng || Igme || Isang || [[Bagyong Inday (2022)|Inday]] || Ineng || [[Bagyong Igme (17W) (2024)|Igme ]] || [[Bagyong Isang (2025)|Isang]] || {{grey|Inday}}
|-
| Jose || Jenny || Julian || [[Bagyong Jolina (2017)|Jolina]] || Josie || [[Bagyong Jenny (2019)|Jenny]] || [[Bagyong Julian (2020)|Julian]] || [[Bagyong Jolina (2021)|Jolina]] || Josie || Jenny || [[Bagyong Julian|Julian]] || [[Bagyong Jacinto (2025)|Jacinto]] || {{grey|Josie}}
|-
| Karding || Kabayan || [[Bagyong Karen|Karen]] || Kiko || Karding || Kabayan || [[Bagyong Kristine (2020)|Kristine]] || [[Bagyong Kiko (2021)|Kiko]] || [[Bagyong Karding|Karding]] || Kabayan || [[Bagyong Kristine|Kristine]] || Kiko || {{grey|''Kiyapo''}}
|-
| Luis || [[Bagyong Lando|Lando]] || [[Bagyong Lawin|Lawin]] || Lannie || Luis || [[Bagyong Liwayway (2019)|Liwayway]] || [[Bagyong Leon (2020)|Leon]] || [[Bagyong Lannie (2021)|Lannie]] || Luis || {{grey|Liwayway}} || [[Bagyong Leon|Leon]] || Lannie || {{grey|Luis}}
|-
| [[Bagyong Mario|Mario]] || Marilyn || Marce || [[Bagyong Maring (2017)|Maring]] || Maymay || Marilyn || Marce || Maring || Maymay || {{grey|Marilyn}} || [[Bagyong Marce|Marce]] || [[Bagyong Mirasol (2025)|Mirasol]] || {{grey|Maymay}}
|-
| Neneng || [[Bagyong Nona|Nona]] || [[Bagyong Nina|Nina]] || Nando || Neneng || Nimfa || [[Bagyong Nika (2020)|Nika]] || [[Bagyong Nando (2021)|Nando]] || [[Bagyong Neneng (2022)|Neneng]] || {{grey|Nimfa}} || [[Bagyong Nika|Nika]] || [[Super Bagyong Nando|Nando]] || {{grey|Neneng}}
|-
| Ompong || Onyok || {{grey|Ofel}} || [[Bagyong Odette (2017)|Odette]] || [[Super Bagyong Ompong|Ompong]] || [[Bagyong Onyok (2019)|Onyok]] || [[Bagyong Ofel (2020)|Ofel]] || [[Super Bagyong Odette|Odette]] || Obet || {{grey|Onyok}} || [[Bagyong Ofel|Ofel]] || [[Bagyong Opong|Opong]] || {{grey|Obet}}
|-
| Paeng || {{grey|''Perla''}} || {{grey|''Pepito''}} || Paolo || Paeng || [[Bagyong Perla (2019)|Perla]] || [[Bagyong Pepito (2020)|Pepito]] || {{grey|Paolo}} || [[Bagyong Paeng|Paeng]] || {{grey|Perla}} || [[Super Bagyong Pepito|Pepito]] || [[Bagyong Paolo (2025)|Paolo]] || {{grey|''Pilandok''}}
|-
| Queenie || {{grey|Quiel}} || {{grey|Quinta}} || Quedan || Queenie || [[Bagyong Quiel (2019)|Quiel]] || [[Bagyong Quinta|Quinta]] || {{grey|Quedan}} || Queenie || {{grey|Quiel}} || [[Bagyong Querubin (2024)|Querubin]] || Quedan || {{grey|Queenie}}
|-
| [[Bagyong Ruby|Ruby]] || {{grey|Ramon}} || {{grey|Rolly}} || Ramil || [[Bagyong Rosita|Rosita]] || [[Bagyong Ramon (2019)|Ramon]] || [[Super Bagyong Rolly|Rolly]] || {{grey|Ramil}} || Rosal || {{grey|Ramon}} || [[Bagyong Romina (2024)|Romina]] || [[Bagyong Ramil (2025)|Ramil]] || {{grey|Rosal}}
|-
| [[Bagyong Seniang (2014)|Seniang]] || {{grey|''Sarah''}} || {{grey|Siony}} || [[Bagyong Salome (2017)|Salome]] || [[Bagyong Samuel (2018)|Samuel]] || [[Bagyong Sarah (2019)|Sarah]] || [[Bagyong Siony (2020)|Siony]] || {{grey|Salome}} || {{grey|Samuel}} || {{grey|Sarah}} || {{grey|Siony}} || Salome || {{grey|Samuel}}
|-
| {{grey|Tomas}} || {{grey|Tisoy}} || {{grey|Tonyo}} || [[Bagyong Tino (2017)|Tino]] || Tomas || [[Bagyong Tisoy|Tisoy]] || [[Bagyong Tonyo (2020)|Tonyo]] || {{grey|Tino}} || {{grey|Tomas}} || {{grey|''Tamaraw''}} || {{grey|Tonyo}} || [[Bagyong Tino|Tino]] || {{grey|Tomas}}
|-
| {{grey|''Usman''}} || {{grey|Ursula}} || {{grey|Ulysses}} || [[Bagyong Urduja|Urduja]] || [[Bagyong Usman|Usman]] || [[Bagyong Ursula|Ursula]] || [[Bagyong Ulysses|Ulysses]] || {{grey|''Uwan''}} || {{grey|''Umberto''}} || {{grey|''Ugong''}} || {{grey|Upang}} || [[Bagyong Uwan|Uwan]] || {{grey|''Umberto''}}
|-
| {{grey|''Venus''}} || {{grey|Viring}} || {{grey|Vicky}} || [[Bagyong Vinta|Vinta]] || {{grey|''Venus''}} || {{grey|Viring}} || [[Bagyong Vicky (2020)|Vicky]] || {{grey|''Verbena''}} || {{grey|''Venus''}} || {{grey|Viring}} || {{grey|Vicky}} || [[Bagyong Verbena (2025)|Verbena]] || {{grey|''Venus''}}
|-
| {{grey|''Waldo''}} || {{grey|Weng}} || {{grey|''Warren''}} || {{grey|Wilma}} || {{grey|''Waldo''}} || {{grey|Weng}} || {{grey|''Warren''}} || {{grey|Wilma}} || {{grey|''Waldo''}} || {{grey|Weng}} || {{grey|''Warren''}} || [[Bagyong Wilma (2025)|Wilma]] || {{grey|''Waldo''}}
|-
| {{grey|Yayang}} || {{grey|Yoyoy}} || {{grey|Yoyong}} || {{grey|''Yasmin''}} || {{grey|Yayang}} || {{grey|Yoyoy}} || {{grey|Yoyong}} || {{grey|''Yasmin''}} || {{grey|Yayang}} || {{grey|Yoyoy}} || {{grey|Yoyong}} || {{grey|''Yasmin''}} || {{grey|Yayang}} 
|-
| {{grey|''Zeny''}} || {{grey|Zigzag}} || {{grey|Zosimo}} || {{grey|Zoraida}} || {{grey|''Zeny''}} ||  {{grey|Zigzag}} || {{grey|Zosimo}} || {{grey|Zoraida}} || {{grey|''Zeny''}} ||  {{grey|Zigzag}} || {{grey|Zosimo}} || {{grey|Zoraida}} || {{grey|''Zeny''}} 
|-class=&quot;unsortable&quot;
!colspan=15|References:&lt;ref name=&quot;NHEM Review 15&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NHEM Review 16&quot;/&gt;
|}

===Mga pangalan sa pagitan ng 2027 at 2029===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]] !! [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]] !! [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2029|2029]] 
|-
| {{grey|Amang}} || {{grey|''Amuyao''}} || {{grey|Auring}}
|-
| {{grey|Betty}} || {{grey|Butchoy}} || {{grey|Bising}}
|-
| {{grey|Chedeng}} || {{grey|Carina}} || {{grey|''Chico''}}
|-
| {{grey|Dodong}} || {{grey|Dindo}} || {{grey|Dante}}
|-
| {{grey|''Emil''}} || {{grey|''Edring''}} || {{grey|''Elias''}}
|-
| {{grey|Falcon}} || {{grey|Ferdie}} || {{grey|Fabian}}
|-
| {{grey|''Gavino''}} || {{grey|Gener}} || {{grey|Gorio}}
|-
| {{grey|Hanna}} || {{grey|Helen}} || {{grey|Huaning}}
|-
| {{grey|Ineng}} || {{grey|Igme}} || {{grey|Isang}}
|-
| {{grey|Jenny}} || {{grey|''Josefa''}} || {{grey|Jacinto}}
|-
| {{grey|Kabayan}} || {{grey|''Kidul''}} || {{grey|Kiko}}
|-
| {{grey|Liwayway}} || {{grey|''Lekep''}} || {{grey|Lannie}}
|-
| {{grey|Marilyn}} || {{grey|Marce}} || {{grey|''Magyawan''}}
|-
| {{grey|Nimfa}} || {{grey|''Nanolay''}} || {{grey|''Nilad''}}
|-
| {{grey|Onyok}} || {{grey|''Onos''}} || {{grey|''Omar''}}
|-
| {{grey|Perla}} || {{grey|''Puwok''}} || {{grey|Paolo}}
|-
| {{grey|Quiel}} || {{grey|Querubin}} || {{grey|Quedan}}
|-
| {{grey|Ramon}} ||{{grey|Romina}} || {{grey|Ramil}} 
|-
| {{grey|Sarah}} || {{grey|Siony}} || {{grey|Salome}}
|-
| {{grey|''Tamaraw''}} || {{grey|Tonyo}} || {{grey|''Tala''}}
|-
| {{grey|''Ugong''}} || {{grey|''Upang''}} || {{grey|''Urbano''}}
|-
| {{grey|Viring}} || {{grey|Vicky}} || {{grey|Verbena}}
|-
| {{grey|Weng}} || {{grey|''Warren''}} || {{grey|Wilma}}
|-
|  {{grey|Yoyoy}} || {{grey|Yoyong}} || {{grey|''Yasmin''}} 
|-
| {{grey|Zigzag}} || {{grey|Zosimo}} || {{grey|Zoraida}}
|-class=&quot;unsortable&quot;
!colspan=15|References:&lt;ref name=&quot;NHEM Review 15&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NHEM Review 16&quot;/&gt;
|}

===Talaan ng mga inialis na pangalan===
; Mga hindi nagamit na pangalan
{{div col start}}
* {{tcname unused|Paloma}} 
* {{tcname unused|Quadro}} 
* {{tcname unused|Rapido}} 
* {{tcname unused|Roleta}} 
* {{tcname unused|Sibak}} 
* {{tcname unused|Sibasib}} 
* {{tcname unused|Tagbanwa}} 
* {{tcname unused|Talahib}} 
* {{tcname unused|Ubbeng}} 
* {{tcname unused|Wisik}} 
* {{tcname unused|Yaning}} 
* {{tcname unused|Zuma}}
{{div col end}}

==Sanggunian==
{{reflist}} 
{{Mga bagyo sa Pilipinas}}

[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Pilipinas]]
[[Kategorya:Panahon]]</text>
      <sha1>jzpfajy7cdk0nu1ddo5q86lm2hhjqbk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Palazzo Torlonia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304013</id>
    <revision>
      <id>2212416</id>
      <parentid>2101483</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T05:33:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1520" sha1="r5o4xxa30uxs5rdxn85homvrpxjfset" xml:space="preserve">[[Talaksan:Palazzo_Castellesi_September_2015-1.jpg|right|thumb|250x250px| Palazzo Torlonia.]]
Ang '''Palazzo Torlonia''' (kilala rin bilang Palazzo '''Giraud''', '''Giraud-Torlonia''' o '''Castellesi''') ay isang ika-16 na siglong [[Renasimiyento|Renasimiyentong]] tahanan sa [[Via della Conciliazione]], [[Roma]], Italya. Itinayo para kay Kardinal [[Adriano Castellesi|Adriano Castellesi da Corneto]] mula 1496, ang arkitekto ay si [[Andrea Bregno]], bagaman iniuugnay ng iba ang disenyo kay [[Donato Bramante|Bramante]].&lt;ref&gt;A. Bruschi, ''Edifici privati di Bramante a Roma'', in &quot;Palladio&quot;, a.II n.4, 1989&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==

* Champ, Judith (2000). Ang pamamasyal sa Ingles sa Roma: isang tirahan para sa kaluluwa . Leominster: Gracewing. ISBN &lt;bdi&gt;Champ, Judith (2000). &lt;/bdi&gt; Champ, Judith (2000).&lt;references /&gt;

== Mga panlabas na link ==

* [https://web.archive.org/web/20071030115946/http://rome.jc-r.net/palazzo-castellesi-giraud-torlonia.htm Palazzo Castellesi Giraud Torlonia] Nakuha noong Abril 28, 2010.
* Nakuha ang [http://www.essential-architecture.com/STYLE/STY-IT-FASC.htm World Architecture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201111001541/http://www.essential-architecture.com/STYLE/STY-IT-FASC.htm |date=2020-11-11 }} noong Abril 28, 2010.
* [http://www.romasegreta.it/palazzo_torlonia.html Palazzo Torlonia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929020256/http://www.romasegreta.it/palazzo_torlonia.html |date=2011-09-29 }} Nakuha noong Abril 28, 2010 (Italyano)</text>
      <sha1>r5o4xxa30uxs5rdxn85homvrpxjfset</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maharlikang Palasyo ng Caserta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304051</id>
    <revision>
      <id>2212248</id>
      <parentid>2203407</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T13:35:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carsten Steger</username>
        <id>127787</id>
      </contributor>
      <comment>Aerial image of the Palace of Caserta inserted.</comment>
      <origin>2212248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5291" sha1="2uq4att1qbsgcdkhd702cu5emo0aqag" xml:space="preserve">
{{Infobox building
| name = Maharlikang Palasyo ng Caserta
| client = 
| rooms = 1,200
| references = 
| website = {{url|reggiadicaserta.beniculturali.it}}
| floor_area = c. 235,000 m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (2,529,519 ft&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;) on five floors. Each one measures c. 47,000 m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (509,904 ft&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
| opened_date = 
| completion_date = 
| start_date = 1752
| groundbreaking_date = 
| coordinates = &lt;!--{{coord|41.0732|14.3269|region:IT|display=inline,title}}--&gt;
| address = Viale Douhet, 81100 Caserta CE, Italya
| location = [[Caserta]], Italya
| landlord = 
| current_tenants = 
| owner = 
| cost = 
| native_name = Reggia di Caserta
| structural_system = 
| architectural_style = Huling Baroko at maagang Neoklasiko
| building_type = Palasyo
| altitude = 
| map_caption = 
| map_alt = 
| map_type = 
| caption = 
| image_alt = 
| image = Aerial image of the Palace of Caserta (view from the south).jpg
| status = 
| alternate_names = Palazzo Reale di Caserta
| former_names = 
| native_name_lang = It
| embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site/sandbox
 | child         = yes
 | part_of       = 18th-Century Royal Palace at Caserta with the Park, the [[Aqueduct of Vanvitelli]], and the [[San Leucio]] Complex
 | criteria      = {{UNESCO WHS type|(i), (ii), (iii), (iv)}}(i), (ii), (iii), (iv)
 | ID            = 549rev
 | year          = 1997
 | extension     = 
 | area          = {{convert|87.37|ha|sqmi|abbr=on}}
 | buffer_zone   = {{convert|110.76|ha|sqmi|abbr=on}}
 | embedded      = 
 | coordinates   = {{coord|41|4|24|N|14|19|35|E|region:IT|display=inline,title|format=dms}}
 | locmapin      = Italy
 | map_caption   = Location in Italy
 }}
}}

Ang '''Maharlikang Palasyo ng Caserta''' ({{Lang-it|'''Reggia di Caserta'''}} [ˈrɛddʒa di kaˈzɛrta]) ay isang dating maharlikang paninirahan sa [[Caserta]], [[katimugang Italya]], na itinayo ng [[Pamilyang Bourbob-Dalawang Sicilia|Pamilyang Bourbon-Dalawang Sicilia]] bilang kanilang pangunahing tirahan bilang mga [[Kaharian ng Napoles|hari ng Napoles]]. Ito ang pinakamalaking palasyo na itinayo sa Europa noong ika-18 siglo.&lt;ref&gt;https://www.reggiadicasertaunofficial.it/it/reggia/il-palazzo/&lt;/ref&gt; Noong 1997, ang palasyo ay itinalaga bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]]; ang nominasyon nito ay inilarawan ito bilang &quot;ang [[Kanta ng Swan|swan song]] ng kamangha-manghang sining ng [[Estilong Baroko|Baroko]], kung saan kinuha nito ang lahat ng mga tampok na kinakailangan upang lumikha ng mga ilusyon ng multidireksiyonal na puwang&quot;.&lt;ref&gt;[https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/549rev.pdf Unesco site evaluation].&lt;/ref&gt; Sa volyum, ang Maharlikang Palasyo ng Caserta ay ang pinakamalaking tirahang pangmaharlika sa mundo&lt;ref&gt;https://www.reggiadicasertaunofficial.it/it/reggia/il-palazzo/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dictionnaire amoureux de Versailles&quot;&gt;[https://books.google.com/books?id=qTdlAQAAQBAJ Dictionnaire amoureux de Versailles - Caserte le Versailles napolitain]&lt;/ref&gt; may higit sa isang milyong [[Cubic meter|m³]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://issuu.com/caponeeditore/docs/reggiadicaserta|title=Royal Palace of Caserta guide, page 6, box: &quot;I numeri della Reggia di Caserta&quot;|date=January 13, 2013}}&lt;/ref&gt; at sumasaklaw sa isang lugar na 47,000[[Square meter|m²]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.reggiadicaserta.beniculturali.it/index.php/guida-alla-reggia.html|title=CampaniaBeniCulturali - Reggia di Caserta|date=March 29, 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141019204401/http://www.reggiadicaserta.beniculturali.it/index.php/guida-alla-reggia.html|archivedate=2014-10-19}}&lt;/ref&gt;

== Pagkakaayos ng palasyo ==
Ang palasyo ay may limang palapag; 1,200 silid, kabilang ang dalawang dosenang apartment ng estado; 1,742 bintana; 34 na hagdanan; 1,026 na tsiminea; isang malaking aklatan; at isang teatro na hinubog mula sa [[Teatro di San Carlo|Teatro San Carlo]] ng [[Napoles]]. Isang napakalaking abenida na may habang 20 kilometro sa pagitan ng palasyo at Napoles ang pinlano ngunit hindi kailanman natupad&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bruno |first=Nick |url=https://books.google.com/books?id=XcD9AgAAQBAJ |title=Naples: Includes Pompeii, Vesuvius &amp; Herculaneum Footprint Focus Guides |publisher=Footprint Travel Guides |year=2013 |isbn=978-1908206947 |page=53}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=February 6, 2024 |title=Capua &amp; Caserta Day Tour |url=https://www.romeprivateexcursions.com/products/capua-caserta-day-tour/}}&lt;/ref&gt;

Ang palasyo ay may parihabang plano, na may sukat na 247 m × 184 m (810 talampakan × 604 talampakan), at ang apat na gilid ay konektado sa pamamagitan ng dalawang [[Ortogonalidad|ortogonal]] na braso, na bumubuo ng apat na panloob na patyo.

== Mga tala ==
{{reflist}}

== Karagdagang pagbabasa ==
{{commons category}}
* Attlee, Helena (2006). Italian Gardens - Isang Kasaysayan sa Kultura (paperback). London: Frances Lincoln. pp. 240 na pahina. ISBN &lt;bdi&gt;Attlee, Helena (2006). &lt;/bdi&gt; Attlee, Helena (2006). 
* Hersey, George. ''Arkitektura, Tula, at Bilang sa Royal Palace sa Caserta'', (Cambridge: MIT Press) 1983. Binigyan ng kahulugan si Caserta sa pamamagitan ng pilosopong Neapolitan na si Giambattista Vico

[[Kategorya:Mga gusali at estruktura]]
[[Kategorya:Italya]]
&lt;!--Hidden category start--&gt;
&lt;!--Hidden category end--&gt;</text>
      <sha1>2uq4att1qbsgcdkhd702cu5emo0aqag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lucius Tarquinius Collatinus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304394</id>
    <revision>
      <id>2212326</id>
      <parentid>2043325</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T18:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1562" sha1="241xgvlyp6886v3x54dom9hcy4guip8" xml:space="preserve">{{unsourced}}
{{Infobox officeholder|name=Lucius Tarquinius Collatinus|image=Tarquinius-Collatinus.jpg|caption=Tarquinius Collatinus mula sa  uinius Collatinus mula sa ''Promptuarii Iconum Insigniorum'' ni [[Guillaume Rouillé]]|birth_date=Hindi alam|birth_place=[[Sinaunang Roma]]|death_date=Hindi alam|death_place=[[Sinaunang Roma]]|office=[[Talaan ng mga Consul ng Republikang Romano|Consul]] ng [[Republikang Romano]]|term_start=509|term_end=509 BK|alongside=[[Lucius Junius Brutus]]|predecessor=Itinatag ang posisyon|successor=[[Lucius Junius Brutus]], [[Publius Valerius Publicola]]}}Si '''Lucius Tarquinius Ar. f.''' '''Ar. n.''' '''Collatinus''' ay isa sa unang dalawang [[Konsulado|consul]] ng [[Republikang Romano]] noong 509 BC, kasama si [[Lucius Junius Brutus]]. Pinangunahan ng dalawang lalaki ang rebolusyon na [[Pagpapabagsak ng monarkiyang Romano|nagpabagsak sa monarkiyang Romano]]. Napilitan siyang magbitiw sa tungkulin at ipinatapon siya bilang isang resulta ng poot na naipon buhat ng pagkamuhi sa naghaharing pamilya na kaniya ring nagawa.

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

== Mga panlabas na link ==
{{commons category}}
* {{In lang|it}} [https://web.archive.org/web/20160817142420/http://www.pbmstoria.it/dizionari/storia_ant/c/c153.htm Collatinus sa pbmstoria.it]
* [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0822.html Collatinus sa '''William Smith''' : ''Diksyonaryo ng Greek at Roman Antiquities'' (1870)]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007064108/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0822.html |date=2007-10-07 }}</text>
      <sha1>241xgvlyp6886v3x54dom9hcy4guip8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>San Giovanni Battista Decollato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304422</id>
    <revision>
      <id>2212457</id>
      <parentid>2060894</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:39:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1572" sha1="t1agel199duwjuyygftwwk5vyr6n91e" xml:space="preserve">[[Talaksan:San Giovanni Decollato - esterno.jpg|thumb| Panlabas]]
Ang '''San Giovanni Decollato''' (''ang Pinugutang [[San Juan Bautista|Juan Bautista]]'') ay isang  [[Simbahang Katolika Romana|Katoliko Romanong]] simbahan sa Roma, na nakaupo sa ''via di San Giovanni Decollato'' sa [[Ripa (rione ng Roma)|Ripa]] [[Mga rione ng Roma|rione]].

== Kasaysayan ==
Ang kasalukuyang simbahan ay matatagpuan sa lugar ng isang sinaunang simbahan na tinatawag na Santa Maria de fovea, Santa Maria della fossa, o Santa Maria in petrocia. Noong 1488 ay ipinagkaloob ito sa Arkonfraternidad ng Pinugtan ng Ulong si Juan Bautista, na nagsimulang itayo ito muli noong 1504, ay binigyan ito ng kasalukuyang pag-aalay at ginawang pangunahing araw ng kapistahan na ang pagpugot sa ulo ni Juan Bautista.

== Mga panlabas na link ==

* [https://web.archive.org/web/20170829171610/http://www.vicariatusurbis.org/?page_id=188&amp;ID=816 Pahina sa site ng Vicariato di Roma]

== Mga pinagkuhanan ==

* [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/I/Gazetteer/Places/Europe/Italy/Lazio/Roma/Rome/churches/_Texts/Armellini/ARMCHI*/home.html M. Armellini, ''Le chiese di Roma dal secolo IV al XIX'', Roma 1891]
* [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/I/Gazetteer/Places/Europe/Italy/Lazio/Roma/Rome/churches/_Texts/Huelsen/HUECHI*/home.html C. Hulsen, ''Le chiese di Roma nel Medio Evo'', Firenze 1927]
* [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/I/Gazetteer/Places/Europe/Italy/Lazio/Roma/Rome/_Texts/Titi/1763*/home.html F. Titi, ''Descrizione delle Pitture, Sculture at Architetture esposte sa Roma'', Roma 1763]</text>
      <sha1>t1agel199duwjuyygftwwk5vyr6n91e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Populares</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304803</id>
    <revision>
      <id>2212443</id>
      <parentid>1812032</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T09:01:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3538" sha1="dj6b2587bb4nrvyt571fc44dfuie1pw" xml:space="preserve">
{{Infobox political party|name=Populares|colorcode=#B20000|leader1_title=Main leaders|leader1_name=[[Tiberius Gracchus]]&lt;br/&gt;[[Gaius Gracchus]]&lt;br/&gt;[[Gaius Marius]]&lt;br/&gt;[[Lucius Cornelius Cinna|Cinna]]&lt;br/&gt;[[Lucius Appuleius Saturninus|Saturninus]]&lt;br/&gt;[[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 BC)|M. Aemilius Lepidus]]&lt;br/&gt;[[Publius Clodius Pulcher|Clodius Pulcher]]&lt;br/&gt;[[Julio Cesar]]&lt;br/&gt;[[Mark Antony|Marco Antonio]]&lt;br/&gt;[[Augusto Cesar|Octaviano]]|ideology={{nowrap|[[Populism#History|Populism]]&lt;br/&gt;Interes ng mga [[Plebo]]&lt;br/&gt;[[Debt relief]]&lt;br/&gt;[[Expansionism]]&lt;br/&gt;[[Cura Annonae|Grain dole]]&lt;br/&gt;[[Repormang agraryo sa Republikang Romano|Repormang agraryo]]&lt;br/&gt;[[Tuwirang demokrasya]]}}|country=Ancient Rome|foundation={{circa|133 BK}}|dissolution={{circa|36 BK}}}}Ang '''Populares''' ( {{IPAc-en|ˌ|14=j|23=iː|22=r|21=eɪ|20=l|19=ˈ|18=-|17=,_|16=-|15=ə|13=-|p|12=,_|11=z|10=iː|9=ɛər|8=l|7=ˈ|6=ʊ|5=j|4=p|ɒ|24=z}};  [[Wikang Latin|Latin]] para sa &quot;pagbibigay ng pabor sa mga tao&quot;, isahan ''popularis'') ay isang paksiyong pampolitika sa huling [[Republikang Romano]] na pinapaboran ang panawagan ng mga [[Mga Plebo|plebo]] (mga karaniwang tao).

Ang Populares ay lumitaw bilang isang pampulitika na pangkat na may mga reporma ng [[Gracchi|magkakapatid na Gracchi]], na mga [[Tribuno ng mga Plebo]] sa pagitan ng 133 at 121 BK. Bagaman ang Gracchi ay kabilang sa pinakamataas na Roman aristokrasya dahil sila ay apo ng [[Scipio Africanus]], nababahala sila para sa mga maralita sa lunsod, na ang masamang kalagayan ay tumaas ang peligro ng isang krisis sa lipunan sa Roma. Sinubukan nilang ipatupad ang isang malawak na programang panlipunan na binubuo ng isang [[Cura Annonae|pagbibigay ng butil]], mga bagong [[Mga kolonya noong unang panahon|kolonya]], at muling pamamahagi ng ''[[Ager publicus]]'' upang maibsan ang kanilang sitwasyon. Gumawa rin sila ng mga batas upang bigyan ang pagkamamamayang Romano ang mga [[Socii|kaalyadong Italyano]] at repormahin ang sistemang panghukuman upang matugunan ang katiwalian. Ang magkapatid ay pinaslang ng kanilang mga kalaban, ang [[Optimates]], ang konserbatibong paksiyon na kumakatawan sa mga interes ng may-lupang aristokrasya, na nangingibabaw sa [[Senado]]. Maraming Tribuno ng mga Plebo na kalaunan ay sinubukang ipasa ang programa ng mga Gracchi sa pamamagitan ng paggamit ng mga [[Reperendum|plebisito]] upang malampasan ang oposisyon ng senadora, ngunit sina [[Lucius Appuleius Saturninus|Saturninus]] at [[Publius Clodius Pulcher|Clodius Pulcher]] ay nagdusa ng parehong kapalaran ng Gracchi. Bukod dito, maraming mga politiko ng huli na Republika ang nagpostura bilang Populares upang mapahusay ang kanilang katanyagan sa mga plebo, kapansin-pansin sina [[Julio Cesar]] at [[Cesar Augusto|Octaviano]] (kalaunan ay Augusto), na sa wakas ay naisabatas ang karamihan sa agenda ng Populares sa panahon ng kanilang pamamahala.

== Mga sanggunian ==

== Mga panlabas na link ==

* [https://web.archive.org/web/20210426205548/https://oxfordre.com/classics/view/10.1093/acrefore/9780199381135.001.0001/acrefore-9780199381135-e-4578 Oxford Classical Dictionary]
* Mga video ng pag-uusap ni Michael Parenti tungkol sa kanyang librong ''The Assassination of Julius Caesar: A People's History of Ancient Rome'', na naglalarawan ng hidwaan sa pagitan ng Optimates at Populares (sa isang 76 minutong pag-uusap [https://www.youtube.com/watch?v=_IO_Ldn2H4o sa isang bahagi] at [https://www.youtube.com/view_play_list?p=A0D70FED9E01713B sa walong bahagi] ).
[[Kategorya:Populismo]]</text>
      <sha1>dj6b2587bb4nrvyt571fc44dfuie1pw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Katedral ng Como</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304946</id>
    <revision>
      <id>2212283</id>
      <parentid>2063811</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:14:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="978" sha1="1tjlm1w5rqlxgjnyr2gj3zmkfmyeyzo" xml:space="preserve">[[Talaksan:B._Monday_(78).JPG|thumb| Loob ng simboryo sa taas ng transepto]]
[[Talaksan:Como_Dom.jpg|thumb| Kanlurang harapan]]
[[Talaksan:Duomo_di_Como_-_navata_centrale_-_02.JPG|thumb| Ang nabe, pasilangan]]
Ang '''Katedral ng Como''' ({{Lang-it|Cattedrale di Santa Maria Assunta}}; ''Ang Duomo di Como'') ay ang [[Simbahang Katolika Romana|Katoliko Romanong]] [[katedral]] ng lungsod ng [[Como (lungsod)|Como]], [[Lombardy]], [[Italya]], at ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Como|Obispo ng Como]]. Ito ay alay sa [[Pag-aakyat sa Langit kay Maria]].

== Mga sanggunian ==

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.vis.it/giubileo/como_cattedrale.htm Duomo di Como] {{In lang|it}}
* [https://web.archive.org/web/20110610014138/http://www.comune.como.it/como_files/da_visitare/chiese/01_duomo.html Sito del comune di Como] {{In lang|it}}
* [http://como-lake.arounder.com/en/churches/cathedral-of-como Panorama ng Como Cathedral]
{{Commons category|Duomo (Como)}}</text>
      <sha1>1tjlm1w5rqlxgjnyr2gj3zmkfmyeyzo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lili Reinhart</title>
    <ns>0</ns>
    <id>305106</id>
    <revision>
      <id>2212321</id>
      <parentid>2211100</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:57:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2311" sha1="k11683uzxcc84o96vccb2b8w693iseb" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = &lt;!-- use common name/article title --&gt;
| image         = Lili Reinhart, 2019 (cropped).jpg
| alt           = 
| caption       = 
| birth_name    = Lili Pauline Reinhart
| birth_date    ={{Birth date and age|1996|09|13}}
| birth_place   = [[Cleveland, Ohio]], U.S.
| nationality   = Amerikano
| other_names   = 
| occupation    = 
| years_active  = 2010 – kasalukuyan
| known_for     = ''Riverdale''
| notable_works = 
}}
Si '''Lili Pauline Reinhart''' (ipinanganak noong Setyembre 13, 1996)&lt;ref&gt;https://www.biography.com/actor/lili-reinhart&lt;/ref&gt; ay isang Amerikanong artista at may-akda. Kilala siya sa paglalarawan kay Betty Cooper sa [[The CW]] teen drama series na ''Riverdale'' (2017 – kasalukuyan) at Annabelle sa pelikulang drama ng drama sa krimeng krimen ni Lorene Scafaria na ''Hustlers'' (2019). Noong 2020, tumampok siya bilang Grace Town sa ''Chemical Hearts'', isang pagbagay ng pelikula ng nobelang ''Our Chemical Hearts'' ni Krystal Sutherland.

== Maagang buhay ==
Si Lili Reinhart ay ipinanganak sa Cleveland at lumaki sa kalapit na bayan ng Bay Village&lt;ref&gt;Barak Kaseko, Marah Eakin: [https://web.archive.org/web/20210419163441/https://www.avclub.com/lili-reinhart-and-camila-mendes-on-the-5-things-they-mi-1819440587 Lili Reinhart at Camila Mendes sa 5 bagay na hindi nila napalampas tungkol sa Kanilang Sariling &quot;Riverdales&quot; ( ang. )] . Ang AV Club, Oktubre 13, 2017. [na-access noong 2021-03-30]. [naka-archive mula sa address na ito (2019-02-11)].&lt;/ref&gt; . Sa edad na 10, nagkaroon siya ng hilig sa pagkanta, pag-arte at pagsayaw at nakiusap sa kanyang ina na pumunta sa New York para sa mga pag-audition.&lt;ref name=&quot;LILI1&quot;&gt;Villa Bennett, Tamara Fuentes, Carolyn Twersky: [https://web.archive.org/web/20210401131742/https://www.seventeen.com/about/a10392332/12-things-you-def-didnt-know-about-lili-reinhart-from-riverdale/ 11 Mga Bagay na Hindi Mo Alam Tungkol kay Lili Reinhart Mula sa &quot;Riverdale&quot;]. &quot;Seventeen&quot;, Abril 18, 2019. [na-access noong 2021-03-30]. [naka-archive mula sa address na ito (2019-05-11)].&lt;/ref&gt;

Si Reinhart ay lumipat sa [[Los Angeles]] sa edad na 18 upang ipagpatuloy ang pag-arte at halos huminto pagkatapos ng 5 buwan.&lt;ref name=&quot;LILI1&quot;/&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos]]</text>
      <sha1>k11683uzxcc84o96vccb2b8w693iseb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Parma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>305238</id>
    <revision>
      <id>2212431</id>
      <parentid>2043534</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T07:34:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6393" sha1="95a8bq171fwq8auyehlzbxwx9nxhnf1" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Parma|elevation_footnotes=|mayor_party=[[Independent politician|Independent]]|mayor=[[Federico Pizzarotti]]|area_footnotes=|area_total_km2=260.77|population_footnotes={{r|ISTAT_PR2016}}|population_demonym=Parmigiano|elevation_m=55|province=[[Province of Parma|Parma]] (PR)|istat=|saint=[[Hilary of Poitiers|Sant'Ilario di Poitiers]], [[Saint Honoratus|Sant'Onorato]], [[Saint Roch|San Rocco]]|day=January 13|postal_code=43121-43126|area_code=0521|website={{official website|http://www.comune.parma.it}}|frazioni=See [[#Frazioni|list]]|region=[[Emilia-Romagna]]|official_name=Comune di Parma|image_shield=Coat of arms of Parma.svg|native_name={{native name|egl|Pärma}}|image_skyline=Parma-pjt7.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Palazzo del Governatore|image_flag=Flag of Parma.svg|shield_alt=|coordinates_footnotes=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map_alt=|pushpin_map=Italy Emilia-Romagna#Italy#Europe|coordinates={{coord|44|48|05.3|N|10|19|40.8|E|display=inline,title}}|footnotes=}}
Ang '''Parma''' (bigkas sa Italyano:&amp;nbsp;[ˈParma]; Emiliano: ''Pärma'') ay isang [[lungsod]] at kabesera ng [[lalawigan ng Parma]] sa hilagang rehiyon ng Italya ng [[Emilia-Romaña]] na tanyag sa [[arkitektura]], [[Giuseppe Verdi|musika]], sining, [[Prosyuto|prosciutto]] (hamon), [[Parmigiano-Reggiano|keso]], at mga nakapalibot na kanayunan. May populasyon na 198,292, ang Parma ay ang pangalawang pinakamataong lungsod sa Emilia-Romaña pagkatapos ng [[Bolonia]], ang kabesera ng rehiyon. Ang lungsod ay tahanan ng [[Pamantasan ng Parma]], isa sa pinakamatandang unibersidad sa buong mundo. Ang Parma ay nahahati sa dalawang bahagi ng isang [[Parma (ilog)|sapang may kaparehong pangalan]]. Ang distrito sa dulong bahagi ng ilog ay ''Oltretorrente''. Ang pangalan ng Parma na Etrusko ay inangkop ng mga Romano upang ilarawan ang bilog na kalasag na tinatawag na ''[[Parma (kalasag)|Parma]]''.

Isinulat ng makatang [[Panitikang Italyano|Italyanong]] si [[Attilio Bertolucci]] (ipinanganak sa isang nayon sa kanayunan) na: &quot;Bilang isang kabeserang lungsod kailangan itong magkaroon ng ilog. Bilang isang maliit na kabesera, nagkaroon ito ng isang sapa, na kung saan ay madalas na tuyo&quot;.

== Mga ''frazione'' ==
Ang ''comune'' (komuna o munisipalidad) ng Parma ay nahahati sa ilang mga ''frazione'': Alberi, Baganzola, Bedonia, Beneceto, Borgo Val di Taro, Botteghino, Ca'Terzi, Calestano, Carignano, Carpaneto, Cartiera, Casalbaroncolo, Casalora di Ravadese, Casaltone, Case Capelli, Case Cocconi, Case Crostolo, Case Nuove, Case Rosse, Case Vecchie, Casino dalla Rosa, Casagnola, Castelletto, Castelnovo, Cervara, Chiozzola, Coloreto, Colorno, Corcagnano, Eia, Fontanini, Fontanellato, Gaione, Ghiaiata Nuova, Il Moro, La Catena, La Palazzina, Malandriano, Marano, Marore, Martorano, Molino di Malandriano, Osteria San Martino, Panocchia, Paradigna, Pedrignano, Pilastrello, Pizzolese, Ponte, Porporano, Pozzetto Piccolo, Quercioli, Ravadese, Ronco Pascolo, Rosa, [[San Pancrazio Parmense|San Pancrazio]], San Prospero, San Ruffino, San Secondo, Sissa, Soragna, Terenzo, Tizzano Val Parma, Traversetolo, Trecasali, Valera, Viarolo, Viazza, Vicofertile, Vicomero, Vigatto, Vigheffio, Vigolante.

== Mga sanggunian ==
{{Reflist|refs=&lt;ref name=ISTAT_PR2016&gt;{{cite web |title=Popolazione residente Anno 2016 |website=GeoDemo - [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]] |language=it |url=http://demo.istat.it/pop2016/index1.html |accessdate=1 August 2016 |archive-date=6 Pebrero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170206162518/http://www.demo.istat.it/pop2016/index1.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170206162518/http://www.demo.istat.it/pop2016/index1.html |date=6 Pebrero 2017 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=ISTAT_Bil2015Tot&gt;{{cite web |title=Popolazione residente - Bilancio demografico Anno 2015 |website=GeoDemo - Istat |language=it |url=http://demo.istat.it/bil2015/index.html |accessdate=1 August 2016 |archive-date=13 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213115326/http://demo.istat.it/bil2015/index.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210213115326/http://demo.istat.it/bil2015/index.html |date=13 Pebrero 2021 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=ISTAT_Bil2015Ext&gt;{{cite web |title=Cittadini stranieri - Bilancio demografico Anno 2015 |website=GeoDemo - Istat |language=it |url=http://demo.istat.it/str2015/index.html |accessdate=1 August 2016 |archive-date=13 Hunyo 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160613091718/http://demo.istat.it/str2015/index.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160613091718/http://demo.istat.it/str2015/index.html |date=13 Hunyo 2016 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=ISTAT_Inter2001&gt;{{cite web |title=Bilancio demografico intercensuario Anno 2002 |website=GeoDemo - Istat |language=it |url=http://demo.istat.it/ricostruzione2013/index.php?lingua=ita |accessdate=1 August 2016 |archive-date=29 Hulyo 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160729082638/http://demo.istat.it/ricostruzione2013/index.php?lingua=ita |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160729082638/http://demo.istat.it/ricostruzione2013/index.php?lingua=ita |date=29 Hulyo 2016 }}&lt;/ref&gt;}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.skylinewebcams.com/en/webcam/italia/emilia-romagna/parma/piazza-garibaldi.html Live-streaming webcam sa Garibaldi Square]
* [https://maps.google.com/maps?ll=44.798769,10.323372&amp;spn=0.086441,0.158838&amp;t=k&amp;hl=en Ang pagtingin ni Parma mula sa satellite (Google Earth)]
* [https://web.archive.org/web/20040308234335/http://www.comune.parma.it/tourvirtuale/index.html 360 ° mga larawan ng Lungsod ng Parma]
* [http://www.webvisionitaly.com/category.php?id=11&amp;ref_genre=&amp;ref_item=22 Panimula sa Video kay Parma at sa Parmigiano Reggiano]
* [http://italiantourism.us/italy-travel-guide/emilia-romagna-sightseeing/#parma Maikling Kasaysayan ng Video ng Parma]
* [http://www.efsa.europa.eu/ Ang Website ng Otoridad sa Kaligtasan sa Pagkain ng Europa]
* [http://www.paesaggioitaliano.eu/gallery/parma/index.php Photo Gallery ni Leonardo Bellotti] {{In lang|it}}
* [https://web.archive.org/web/20230208094737/http://www.thecampanileproject.org/campanile/index.php/emilia-romagna/parma Parma sa The Campanile Project]

[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]
{{Lalawigan ng Parma}}</text>
      <sha1>95a8bq171fwq8auyehlzbxwx9nxhnf1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mastoureh Ardalan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>309892</id>
    <revision>
      <id>2212336</id>
      <parentid>2043613</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T20:18:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4961" sha1="kd58le4a1m0a3iw05bksgrrsr2xuf70" xml:space="preserve">{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name        = Mastoureh Ardalan
| image       = Mesture Erdelan.jpg
| imagesize   = 220px
| caption     = Estatwa ni Ardalan sa [[Sanandaj]], Iran.
| birth_name  = Mah Sharaf Khanom Mastoureh Ardalan
| birth_date  = 1805
| birth_place = [[Sanandaj]], [[Qajar Iran]]
| death_date  = 1848 (edad 42–43)
| death_place = [[Sulaymaniyah]], [[Ottoman Iraq]]
| occupation  = Manunulat, makata, pilosopo, historyador
| nationality = 
| spouse = Khosro Ardalan
| children = 1
| parents = Abulhassan Beig (ama)
}}

Si '''Mah Sharaf Khanom Mastoureh Ardalan''' o '''Mastura Ardalan''' (1805, Sanandaj - 1848, Sulaymaniyah ) ay isang makatang Kurdish, istoryador, at manunulat.

Si Ardalan ay ipinanganak sa [[Sanandaj]] silangang Kurdistan / Iranian Kurdistan at namatay sa [[Sulaymaniyah]] Timog Kurdistan / Iraqi Kurdistan. Siya ay kasapi ng pyudal na aristokrasiya sa korte ng [[Ardalan]] na punong pamunuan na nakasentro sa Senna . Pinag-aralan niya ang [[Kurdish]], [[Arabik]] at [[Persian]] sa ilalim ng pangangasiwa ng kanyang ama na si [[Abolhasan Beig Qadiri]]. Ang kanyang asawang si [[Khasraw Khani Ardalan]] ang namuno sa lugar. Ang pagkamatay ng kanyang asawa ay nag-iwan ng bayan na mahina laban sa labas ng pagkagambala. Nang sakupin ng estado ng [[Qajar]] ang teritoryo ng Ardalan noong ika-19 na siglo, siya at ang kanyang pamilya ay umalis para sa punong pamunuan ng Baban na nakasentro sa [[Sulaymaniyah]]. Ang kanyang anak na si ''Reza Qulikhan'', ang kahalili kay Khasraw Khan, ay nabilanggo ng mga [[Qajar]].{{Citation needed|date=March 2019}}

==Mga Nagawa==
Sumulat siya ng maraming mga libro ng tula, kasaysayan at panitikan. Pangunahin siyang sumulat sa wikang Hawrami o Gorani ng Kurdish at sa Persian, ngunit mayroon siyang ilang mga tula sa Central Kurdish.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=ماھشەرەف خانمی ئەردەڵانی (خەنسای کورد)، دیوانی مەستوورە، لێکۆڵینەوەی: محەممەد عەلی قەرەداغی، ھەولێر: دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، چاپی یەکەم ٢٠١١.}}&lt;/ref&gt; Karamihan sa kanyang mga tula na Kurdish ay nakalimutan sa panahon ng ika-20 siglo at natagpuan muli at nai-publish sa pagtatapos ng ika-20 at simula ng ika-21 siglo.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=KURDISH WRITTEN LITERATURE – Encyclopaedia Iranica|url=https://iranicaonline.org/articles/kurdish-written-literature|access-date=2021-03-04|website=iranicaonline.org}}&lt;/ref&gt; Siya ay isang makata at sinabing siya lamang ang babaeng historyograpo ng Gitnang Silangan hanggang sa katapusan ng ikalabinsiyam na siglo. Sumulat siya ng isang libro tungkol sa kasaysayan ng Kurdish Ardalan dynasty. Sumulat din siya ng isang koleksyon ng mga tula, na muling nai-publish sa mga nakaraang taon. Ang kanyang ika-200 kaarawan ay ipinagdiriwang kamakailan sa isang pagdiriwang sa Hewler ( Erbil ), sa rehiyon ng Iraqi Kurdistan, kung saan ipinakita ang kanyang estatwa sa isang seremonya. Ang isang pagpupulong ay ginanap sa mga gawa ng Mastoureh sa Erbil mula 11 hanggang Disyembre 15, 2005. Mahigit isang daang mga pang-agham at pangkulturang pigura mula sa buong mundo ang dumalo sa kongreso sa Iraqi Kurdistan, kung saan tatlumpung mga artikulo sa Kurdish, Persian, English, at Arabe ang ipinakita tungkol sa buhay at mga gawa ng Mastoureh Ardalan. [kailangang linawin] Bilang karagdagan, ilan sa kanyang mga gawa ay nai-publish ng mga tagapag-ayos sa Persian at Kurdish sa panahon ng kongreso.{{Citation needed|date=March 2019}}

Isang rebulto ni Ardalan na gawa nang isang iskultor sa Iran na si Hadi Zia-dini ang nakatayo ngayon sa [[Sanandaj]], Iran.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.isna.ir/photo/97100301692/City-of-Statues|title=City of Statues|date=24 December 2018|website=ISNA|access-date=20 March 2019}}&lt;/ref&gt;

==Mga Libro==
#Khronika Doma Ardalan: Ta'rikh-I Ardalan by Mah Sharaf Khanum Kurdistani and E. I. Vasileva, {{ISBN|5-02-016559-X}} / 502016559X 
#Divan-i Masturah Kurdistani, Collection of poems, 238 pp., 1998, {{ISBN|964-6528-02-3}}.

==Mga Sanggunian==
{{reflist}}
*[https://web.archive.org/web/20050409193445/http://www.gagesh.com/Kurdi/Honrawa/Mastura.htm Ilan sa mga tula sa Kurdis ni Mastura Ardalan]
*[https://web.archive.org/web/20060213122656/http://www.kurdishacademy.org/english/literature/literature.html Mastura Mâh-Sharaf Khâtun sa ''Kurdis na Literatura'']
*[http://www.dimane.com/index.php?subaction=showfull&amp;id=1134671646&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=&amp; Mastura Kurdistani, ni Shahla Dabbaghi, sa Kurdis]
*[https://web.archive.org/web/20160303225142/http://mathaba.net/MNN/www.anotheriraq.com/x.htm?http%3A%2F%2Fwww.mathaba.net%2FMNN%2Fwww.anotheriraq.com%2Fitem%2F%3Fx=496345 Tungkol sa Mastura Commemoration Congress sa Irbil]
*[https://web.archive.org/web/20061021142117/http://www.hewlerglobe.net/pdf/issues_36/8.pdf Estatwa ng babaeng makata sa Irbil, ''Hewler Globe'']</text>
      <sha1>kd58le4a1m0a3iw05bksgrrsr2xuf70</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312310</id>
    <revision>
      <id>2212254</id>
      <parentid>2162615</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:08:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4508" sha1="g9nuetvpitv5g0hg4jzr2mhbkx76k6u" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|native_name=|native_name_lang=it&lt;!-- ISO 639-2 code e.g. &quot;it&quot; for Italian --&gt;|settlement_type=[[Mga kalakhang lungsod ng Italya|Kalakhang Lungsod]]|image_skyline=|image_alt=|image_caption=Palazzo Foti, ang luklukang panlalawigan|image_flag=Flag of the province of Reggio Calabria.svg|flag_alt=|image_shield=Coat_of_Arms_of_the_Province_of_Reggio-Calabria.svg|shield_alt=|image_map=Reggio di Calabria in Italy.svg|map_alt=|map_caption=Kinaroroonan ng Kalakhang Lungsod sa Calabria|coordinates=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=Country|subdivision_name={{flagu|Italy}}|subdivision_type1=Region|subdivision_name1={{Flagicon image|Flag of Calabria.svg}} [[Calabria]]|established_title=Established|established_date=1 January 2017|seat_type=Capital(s)|seat=[[Reggio di Calabria]]|parts_type=[[Comune|Comuni]]|parts_style=para|p1=97|government_footnotes=|leader_party=|leader_title=Metropolitan Mayor|leader_name=[[Giuseppe Falcomatà]]|unit_pref=Metric&lt;!-- or US or UK --&gt;|area_footnotes=|area_total_km2=3183|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_total=559215|population_as_of=31-8-2014|population_footnotes=|population_density_km2=auto|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|blank_name_sec1=[[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]|blank_info_sec1=280&lt;ref&gt;{{cite web|title=Codici delle città metropolitane al 1° gennaio 2017|url=https://www.istat.it/it/archivio/145343|website=www.istat.it|language=it|date=23 December 2016|access-date=31 Agosto 2022|archive-date=21 Pebrero 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150221112846/https://www.istat.it/it/archivio/145343|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;|website=|footnotes=}}Ang '''Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria''' ({{Lang-it|Città metropolitana di Reggio Calabria}}) ay isang lugar ng pamahalaang lokal sa antas ng kalakhang [[Mga kalakhang lungsod ng Italya|lungsod]] sa [[Mga rehiyon ng Italya|rehiyon]] ng [[Calabria]] ng Republika ng [[Italya]]. Binubuo ito ng teritoryo ng lungsod ng [[Regio de Calabria|Reggio Calabria]] at 97 iba pang mga munisipalidad (mga ''comune'') sa ilahas ng lungsod. May higit na 600,000 mga naninirahan, ito ay isa sa mga pangunahing kalakhang pook. Pinalitan nito ang [[Lalawigan ng Regio Calabria]] noong 2017.

== Kasaysayan ==
Ang Kalakhang Lungsod ay nilikha ng [[Mga kalakhang lungsod ng Italya|reporma ng mga lokal na awtoridad (Batas 142/1990)]], at pagkatapos ay itinatag ng Batas 56/2014.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=JxS9BgAAQBAJ|title=Governing the Metropolitan City of Venice|last=OECD|date=2015-02-20|publisher=OECD Publishing|isbn=9789264223592|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Pamahalaan ==
Ang Kalakhang Lungsod ay pinamumunuan ng Kalakhang Alkalde (''Sindaco metropolitano'') at ng Kalakhang Konseho (''Consiglio metropolitano'').

=== Talaan ng mga Kalakhang Alkalde ng Regio de Calabria ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! class=&quot;unsortable&quot; |
!Kalakhang alkalde
!Pagsisimula ng termino
!Katapusan ng termino
!Partido
|-
! style=&quot;background:#FF0000;&quot; |1
|[[Giuseppe Falcomatà]]
| align=&quot;center&quot; |Pebrero 2, 2017
| align=&quot;center&quot; |''nanunungkulan''
|[[Partido Demokratiko (Italya)|Partido Demokratiko]]
|}

== Tingnan din ==

* [[Talaan ng mga munisipalidad sa Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]]

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* {{In lang|it}} [http://www.provincia.rc.it/ Opisyal na website ng Lalawigan ng Reggio Calabria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222204305/http://www.provincia.rc.it/ |date=2011-02-22 }}
* {{In lang|it}} [http://www.comune.reggio-calabria.it/on-line/Home.html Opisyal na website ng Città di Reggio Calabria]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210916185643/http://www.comune.reggio-calabria.it/on-line/Home.html |date=2021-09-16 }}
* [https://web.archive.org/web/20160406170448/http://naples.usconsulate.gov/info.html Ang impormasyon tungkol sa Timog Italya Naples, Italya], Konsulado Heneral ng Estados Unidos. (May kasamang mga link sa mga nauugnay na opisyal na website, Italyano at Amerikano, kabilang ang mga pamahalaang lugar, kolehiyo at unibersidad, mga site sa kultura, paglalakbay at turismo na nauugnay sa rehiyon. )

{{Coord|38.1114|N|15.6619|E|source:wikidata}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Coord|38.1114|N|15.6619|E|source:wikidata}}

{{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}}</text>
      <sha1>g9nuetvpitv5g0hg4jzr2mhbkx76k6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pazzano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312433</id>
    <revision>
      <id>2212434</id>
      <parentid>2195804</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T07:54:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2761" sha1="qrm6rg52zh334lhgb4kxscjzd3153t8" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Pazzano|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website={{official website|http://www.comune.pazzano.rc.it/}}|area_code=0964|postal_code=89040|day=Marso 19|saint=[[San Jose]]|elevation_m=460|elevation_footnotes=|population_demonym=Pazzanesi|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])&lt;/ref&gt;|area_total_km2=15.57|area_footnotes=|mayor=Alessandro Taverniti|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Pazzano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|29|N|16|27|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Pazzano, urban area|map_alt=|image_map=File:Pazzano centro centro.png|shield_alt=|image_shield=Pazzano Stemma.png|image_caption=Panorama ng Pazzano|image_alt=|imagesize=|image_skyline=&lt;!-- Pazzano panorama.jpg --&gt;|native_name=|footnotes=}}
'''Pazzano''' ([[Mga wika ng Calabria|Calabres]]: {{Lang|scn|Pazzanu}}) ay isang nayon at [[komuna]] matatagpuan sa rehiyon ng [[Locride]] sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] ([[Calabria]], [[Katimugang Italya]]).

== Mga mamamayan ==

* [[Giuseppe Coniglio]] (2 Disyembre 1922 – 13 Marso 2006), makata. Sinulat niya ang ''Calabria contadina'' (tula, 1973), ''Quattru chjacchjari e ddui arrisi'' (tula, 1984), ''[[Isang terra mia|A terra mia]]'' (tula, 1998) at ''Marcu e Filomena'' (teatrikong komedya)

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [https://web.archive.org/web/20070929162956/http://www.pazzano.com/index.htm Bagong site ng Comune di Pazzano (2006)]
* [http://digilander.libero.it/crgppazzano/index.htm Circolo ricreativo culturale giovanile pazzanese] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210922045719/https://digilander.libero.it/crgppazzano/index.htm |date=2021-09-22 }}
* [http://digilander.libero.it/crgppazzano/storia.htm Kasaysayan ni Pazzano] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311120130/http://digilander.libero.it/crgppazzano/storia.htm |date=2007-03-11 }} {{In lang|it}}
* [http://web.tiscali.it/stilaroallaro/ Comunità montana Stilaro Allaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210917033814/http://web.tiscali.it/stilaroallaro/ |date=2021-09-17 }}
* [https://www.youtube.com/watch?v=LlUoGLIKiXo Dialetto - 'u tripu da cona' sa YouTube]
* [https://www.youtube.com/watch?v=3kAB3sxO0Fs ''Cunfrunti'' 1 (Feast of Saint Salvatore) sa YouTube]
* [https://www.youtube.com/watch?v=pTCaVla5oVU ''Cunfrunti'' 2 (Feast of Saint Salvatore) sa YouTube]
* [https://www.youtube.com/watch?v=0uGpp81HUxQ Salawikain na Pazzanese - YouTube]
{{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}}</text>
      <sha1>qrm6rg52zh334lhgb4kxscjzd3153t8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>San Giovanni a Teduccio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312541</id>
    <revision>
      <id>2212458</id>
      <parentid>2209461</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:41:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1251" sha1="oc0dvmuyweh09wv9v9ejgapwb2p04no" xml:space="preserve">
[[Talaksan:Napoli_Quartiere_San_Giovanni_a_Teduccio.svg|right|thumb|250x250px| San Giovanni a Teduccio sa loob ng munisipalidad ng Napoles]]
Ang '''San Giovanni a Teduccio''' ay isang baybaying suburb sa silangan ng [[Napoles]], sa [[katimugang Italya]].

== Heograpiya ==
Ang lugar ay may populasyon na halos 30,000 naninirahan.

== Kasaysayan ==
Ang lugar ay isinama sa lungsod ng Napoles sa ilalim ng pamamahalang [[Pasismo|Pasista.]] Ito ay lubos na pinaunlad mula noong natapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig at nagdurusa ito ng parehong mga problema ng kawalan ng trabaho at krimen na pinagdaraanan ng marami sa mga suburb sa Napoles.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.osac.gov/pages/ContentReportDetails.aspx?cid=17442|title=Italy 2015 Crime and Safety Report: Naples|website=www.osac.gov|access-date=2017-01-31}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Mga tala at sanggunian ==
 {{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* {{In lang|it}} [http://spazioinwind.libero.it/sangiovanniateduccio/index.html « San Giovanni a Teduccio, le immagini e la memoria »] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023115337/http://spazioinwind.libero.it/sangiovanniateduccio/index.html |date=2020-10-23 }}</text>
      <sha1>oc0dvmuyweh09wv9v9ejgapwb2p04no</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luisa Valenzuela</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312563</id>
    <revision>
      <id>2212328</id>
      <parentid>2205417</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T18:40:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6283" sha1="fz0vz7blbvkbmcup4i9tf5wd0k7muql" xml:space="preserve">Si Luisa Valenzuela (26 Nobyembre 1938) ay isang nobelista at manunulat ng maikling kwento na kilala sa kanyang peminismong pananaw patungkol sa estrakturang herarkiya ng pamahalaang diktadoryal ng [[Arhentina]]. 

{{Infobox person|image=File:Luisa_Valenzuela_Quito_1990.jpg|birth_date=26 Nobyembre 1938 (Buenos Aires, Argentina)|spouse=Theodore Marjak (m. 1958–1965)|parents=Parents: Pablo Francisco Valenzuela}}

== Talambuhay ==
Ipinanganak si Luisa Valenzuela noong 23 Nobyembre 1938 sa Buenos Aires, ang kabiserang lungsod ng Arhentina. Sa edad na labing-pito, nagsimula siyang magsulat para sa mga pahayagan tulad ng Atlantida, El Holgar at Esto Es. Ikinasal naman sa siya sa edad na dalawampu, sa isang pranses na si  Theodore Malik  at nanirahan sa Paris, France. Doon ay nakapagtrabaho ang manunulat para sa Radio Television Francais. Noong taong 1958, ipinanganak ni Luisa Valenzulea ang kanyang anak na si  Anna-Luisa. Matapos ang tatlong taon ay bumalik siya sa Arhentina upang magtrabaho bilang mamamahayag para sa [[:en:La_Nación|La Nacion]] at Crisis magazine. Kasunod ng pakikipaghiwalay niya sa kanyang asawa noong 1965, ay ang kanyang paglalakbay sa Bolivia, Peru, Brazil para sa La Nacion.

== Bilang Manunulat ==
Sa taong 1969, ay ginawaran si Luisa Valenzuela ng [[:en:Fulbright_Program|Fulbright Scholarship]] at nakapag-aral sa [[Unibersidad ng Iowa|Unibesidad ng Iowa]]. Nang dahil sa programa ay naisulat niya ang nobelang, El Gato Eficaz noong 1972. Nagpatuloy siya bilang isang freelance na mamamahayag sa ibat't ibang parte ng mundo tulad ng [[Lungsod ng Barcelona|Barcelona]], [[Paris]] at [[Mehiko]] at nailathala ang kanyang mga katha sa [[Estados Unidos]], [[Mehiko]], [[Pransiya]] at [[Espanya]].

Ang kanyang pagbabalik sa Arhentina noong 1974, ay kasabay rin ng kanyang pagmulat sa sitwasyon ng pamahalaang diktatoryal ng bansa. Ipinagpatulay niya ang tungkuling editoryal  kung siya nakahanap ng inspirasyon bilang manunulat. Ang kanyang koleksyon ng maiikling kwento na ''Aqui pasan cosas raras'' nooon 1975 ay naging resulta ng sitwasyong political noon. 

Muli namang umalis ng bansa si Luisa Valenzuela nang siya ay magawaran ng posisyon upang makapagturo sa [[Pamantasang Columbia]] kung saan ay iginawad sa kanya ang [https://www.gf.org/about/fellowship/ Guggenheim fellowship] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181011221651/http://www.gf.org/about/fellowship/ |date=2018-10-11 }}. Ang fellowship na ito ay siya ring nagbigay ng oportunidad upang maging propesor ang manunulat sa [[Unibersidad ng New York]] mula 1985 hanggang sa taong 1990.  

Ang pagbabalik ng demokrasya sa Arhentina ay siyang ring pagbabalik ng manunulat sa bansa. Sa taong 1990, ay nalathala ang kanyang nobela na Novela negra con argentinos, La Travesia at Realidad Nacional desde la cama.

== Mga Katha ==

==== Mga Nobela ====
''Hay que sonreír''. Buenos Aires: Editorial Américalee, 1966. (Colección Ficciones)

''El gato eficaz''. México, DF: Ediciones Joaquín Mortiz, 1972. (Nueva Narrativa Hispánica)

''Como en la guerra''. Buenos Aires: Editorial Sudamericana, 1977.

''Cola de lagartija''. Buenos Aires: Editorial Bruguera, 1983. (Cinco Estrellas)

''Novela negra con argentinos''. Barcelona: Editorial Plaza y Janés, 1990. (Colección Literaria)

''Realidad nacional desde la cama''. Buenos Aires: Grupo Editor Latinoamericano, 1990, 1993.

''La travesía''. Buenos Aires: Editorial Norma, 2001. (La Otra Orilla)

''El Mañana''. Buenos Aires: Editorial Seix Barral, 2010. (Biblioteca Breve).

''La máscara sarda, el profundo secreto de Perón''. Buenos Aires: Editorial Seix Barral, 2012. (Biblioteca Breve)

==== Mga Maiikling Kwento ====
''Los heréticos''. Buenos Aires: Editorial Paidós, 1967.

''Aquí pasan cosas raras''. Buenos Aires: Ediciones de la Flor, 1975, 1991, 1996, 1997, 2000, 2005.

''Libro que no muerde''. México, DF: Difusión Cultural, UNAM, 1980. (Textos de Humanidades)

''Cambio de armas''. Hanover, NH: Ediciones del Norte, 1982, 1987, 1988, 1992, 1995, 1998, 2004, 2007.

''Donde viven las águilas''. Buenos Aires: Editorial Celtia, 1983.

''Simetrías''. Buenos Aires: Editorial Sudamericana, 1993. (Colección Narrativas Argentinas)

''Cuentos completos y uno más''. México, DF / Buenos Aires: Alfaguara,1999, 2001, 2003, 2007.

''Generosos inconvenientes''. Antología de cuentos. Selección y prólogo de Francisca Noguerol Jiménez. Bacelona: Menoscuarto Ediciones, 2008. (Colección Reloj de Arena)

''Juego de villanos''. Antología de microrrelatos. Selección y prólogo de Francisca Noguerol Jiménez. Barcelon: Thule Ediciones, 2008. (Colección Micromundos)

''Tres por cinco''. Madrid: Editorial Páginas de Espuma, 2008. (Colección Voces / Literatura)

''ABC de las microfábulas''. Edición de arte ilustrada por Rufino de Mingo. Madrid: Del Centro Editores, 2009.

''Zoorpresas zoológicas. Microrrelatos''. Buenos Aires: Editorial Macedonia, 2013.

''Zoorpresas y demás microfábulas''. Lima: Editorial El Gato Descalzo, 2013.

''El chiste de Dios y otros cuentos''. Calarcá: Editorial Cuadernos Negros, 2017.

==== Mga Sanaysay ====
''Peligrosas Palabras''. Buenos Aires: Editorial Temas, 2001. (reprint: México: Editorial Océano, 2002). 

''Escritura y Secreto''. México: Editorial Ariel, 2002. (reprint: México: Fondo de Cultura Económica, 2003). 

''Los deseos oscuros y los otros'' (cuadernos de New York). Buenos Aires: Ed. Norma, 2002.

== Mga Sanggunian ==

* Garfield, Evelyn (1985). Women's Voices from Latin America, Wayne State University Press.

== Mga Link ==

* [http://www.luisavalenzuela.com/ Official Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220311212331/http://www.luisavalenzuela.com/ |date=2022-03-11 }} 
* [https://biography.yourdictionary.com/luisa-valenzuela Short Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210927181433/https://biography.yourdictionary.com/luisa-valenzuela |date=2021-09-27 }}
* Gwendolyn Diaz.&quot; [http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/luisa-valenzuela-on-power-gender-and-writing-931397/html/17716d2a-7a81-4def-8e23-37009795965b_2.html Luisa Valenzuela on Writing, Power and Gender]{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&quot; Biblioteca Virtual Meguel de Cervantes.</text>
      <sha1>fz0vz7blbvkbmcup4i9tf5wd0k7muql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Panitikan ng Pilipinas sa Espanyol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>313282</id>
    <revision>
      <id>2212427</id>
      <parentid>1978178</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T07:23:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23209" sha1="8el62xs2cevv3hvs2q19f88f3zxu9cd" xml:space="preserve">'''Panitikan ng Pilipinas sa Espanyol''' ( {{Lang-es|Literatura filipina en español}}   ; {{Lang-fil|Literaturang Pilipino sa Espanyol}}   ) ay isang kalipunan ng panitikan na ginawa ng mga Pilipinong manunulat sa [[wikang Kastila]] . Sa ngayon, ang korpus na ito ang pangatlo sa pinakamalaki sa buong korpus ng [[Panitikan sa Pilipinas|panitikan]] ng Pilipinas ( Panitikan ng Pilipinas sa Filipino ang una, na sinusundan ng Panitikang Pilipino sa Ingles ). Ito ay bahagyang mas malaki kaysa sa panitikan ng Pilipinas sa mga wikang bernakular. Gayunpaman, dahil sa napakakaunting mga nadagdag dito sa nakalipas na 30 taon, inaasahan na ang una ay malapit nang maabutan ang ranggo nito.

== Kasaysayan ==
Ayon kay Mariñas (1974) ang Panitikan ng Pilipinas sa Espanyol ay maaaring hatiin sa 5 yugto &lt;ref&gt;Literatura Filipina en Castellano, Madrid, 1974. {{ISBN|84-276-1205-2}}&lt;/ref&gt; :

# Mga Akda ng Relihiyosong Espanyol Tungkol sa Pilipinas (1593–1800)
# Yugto ng Paghubog (1800–1900)
# Yugto ng Nasyonalista (1883–1903)
# Ang Ginintuang Panahon (1903–1966)
# Mga Makabagong Akda (1966–kasalukuyan)

== Mga gawaing panrelihiyon ng Espanyol tungkol sa Pilipinas (1593–1800) ==
Ang pagdating ng mga Espanyol noong 1565 ay nagdala ng mga tagapatnugot ng kultura at wika ng mga Espanyol. Ang mga mananakop na Espanyol, na namamahala mula sa [[Mehiko|Mexico]] para sa korona ng Espanya, ay nagtatag ng isang mahigpit na sistema ng uri na nagpataw ng [[Simbahang Katolikong Romano|Romano Katolisismo]] sa katutubong populasyon. Ang mga misyonerong Augustinian at [[Franciscano]], na sinamahan ng mga sundalong Espanyol, ay hindi nagtagal ay nagpalaganap ng [[Kristiyanismo]] sa bawat isla. Ang kanilang misyon ay ipinatupad sa pamamagitan ng sapilitang paglipat ng mga katutubo sa panahong ito, dahil ang mga nailipat na katutubo ay bumaling sa mga dayuhan, at ang nakabalangkas na relihiyon bilang bagong sentro ng kanilang buhay. Ang mga pari at prayle ay nangaral sa mga lokal na wika at nagbigay trabaho sa mga katutubo bilang mga [[Pagsasalin|tagapagsalin]], na lumikha ng isang ''[[bilingual]]'' na antas na kilala bilang ladinos .

Ang mga katutubo, na tinatawag na &quot;indios&quot;, sa pangkalahatan ay hindi tinuturuan ng Espanyol, ngunit ang mga indibiduwal na ''[[bilingual]]'', lalo na ang makatang-tagasalin na si Gaspar Aquino de Belén, ay gumawa ng debosyonal na tula na nakasulat sa Romanong sulat sa [[wikang Tagalog]] . ''Ang Pasyon'', na sinimulan ni Aquino de Belen, ay isang salaysay ng pasyon, kamatayan at muling pagkabuhay [[Hesus|ni Hesukristo]], na kumalat sa maraming bersyon. Nang maglaon, ang ''Mexican ballads of chivalry'', ang ''corrido'', ay nagbigay ng modelo para sa sekular na panitikan. Ang mga salaysay ng taludtod, o ''komedya'', ay isinagawa sa mga [[Mga wikang Pilipino|wikang rehiyonal]] para sa karamihang hindi marunong bumasa at sumulat. Isinulat din ang mga ito sa alpabetong Romano sa mga pangunahing wika at malawak na ipinakalat.

Noong unang bahagi ng ika-17 siglo, isang Pilipinong Intsik na tagapaglimbag, si [[Tomas Pinpin|Tomás Pinpin]], ang nagtakdang magsulat ng isang libro sa romanisadong ponetikang kathang sulat. Ang kanyang layunin ay turuan ang kanyang mga kapwa [[Wikang Tagalog|nagsasalita ng Tagalog]] ng mga prinsipyo ng pag-aaral ng Espanyol. Ang kanyang aklat, na inilathala ng [[Orden ng Dominikano|Dominican]] press (kung saan siya nagtrabaho) ay lumabas noong 1610. Hindi tulad ng gramatika ng misyonero (na itinakda ni Pinpin sa uri), ang aklat ng katutubo ay tumatalakay sa wika ng mga kolonisador sa halip na sa mga kolonisado. Ang aklat ni Pinpin ang kauna-unahang gawaing isinulat at inilimbag ng isang katutubong Pilipino.  Dahil dito, ito ay mayamang nakapagtuturo para sa kung ano ang sinasabi nito sa atin tungkol sa mga interes na nagpasigla sa pagsasalin ng Tagalog at, sa pamamagitan ng implikasyon, ang pagbabagong Tagalog sa unang bahagi ng panahon ng kolonyal. Isinalin ni Pinpin ang pagsasalin sa mga simpleng paraan upang matulungan at mahikayat ang mga mambabasang Tagalog na matuto ng Espanyol.

== Yugto ng paghubog (1800–1873) ==
Sa tinaguriang 'Yugto ng paghubog', sinimulang kilalanin ng mga manunulat na Pilipino ang Pilipinas na isang hiwalay na uri mula sa Espanya at ikinodigo ang mga ito sa iba't ibang anyo ng pagpapahayag.

Kabilang sa mga unang Pilipino na gumawa ng mga ito ay si Luis Rodríguez Varela, isang mestisong ipinanganak sa [[Maynila|Tondo]] (na probinsya sa labas ng mga [[Intramuros|pader ng]] [[Maynila]] ngunit ngayon ay inkorporada bilang isang distrito) noong 1768.

Kabilang sa mga akda, ang pinakaunang kinikilalang akda sa panahong ito ay ang &quot; ''Proclama historial que para animar a los vasallos que el Señor Don Fernando VII tiene en Filipinas a que defendian a su Rey del furor de su falso amigo Napoleón, primer Emperador de fanceses, escribe, dedicada at imprime a su costa Don Luis Rodríguez Varela&quot;'' . Tulad ng ipinahayag ng pamagat, ang akda ay puno ng mga damdaming maka-Espanyol.

Noong 1810, makalipas ang isang taon ng paglalathala ng nasabing akda, si Fernández de Folgueras, Gobernador Heneral sa Pilipinas ay pinagkalooban ng 'Office of the Censor' na maglimbag ng tatlong aklat. Ang mga aklat ay pinamagatang: &quot; ''Elogio a las Provincias de los Reynos de la España Europea'' '''&quot;''', &quot; ''Elogio a la mujer&quot;'' at &quot; ''El Parnaso Filipino&quot;'' . Ang huling aklat, isang koleksyon ng mga tula na isinulat ng iba't ibang makatang Pilipino noong panahong iyon, ay isa pa rin sa pinakamahalagang akda sa buong korpus ng Panitikang Pilipino sa Espanyol. At bagama't binatikos ito nang husto noong kasagsagan nito (noong 1814), taglay nito ang merito ng pagiging unang aklat tungkol sa [[Pilipinas]] sa Kastila na puro pampanitikan at hindi didaktiko o relihiyoso.

Nakita rin sa panahong ito ang paglalathala ng mga akda ni José Vergara, isa sa kinatawan ng Pilipinas sa [[Cortes Generales|Spanish Cortes]] ; at Juan Atayde (1838–1896), isang opisyal ng militar. Karamihan sa mga akdang inilathala sa mga taong ito ay tula.

Ngunit dahil karamihan sa mga taong may kaalaman sa Espanyol ay yaong mga kabilang sa [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Catholic]] hierarchy, ang mga relihiyosong gawain ay bumubuo pa rin ng malaking bahagi ng corpus.

Sa kanyang pananatili bilang Vicar General ng [[Arkidiyosesis ng Maynila|Archdiocese of Manila]], itinatag Padre Pedro Peláez, [[Kapisanan ni Hesus|SJ]], (1812–1863) ang &quot; ''El Católico Filipino&quot;'', isang pahayagan ng relihiyosong kalikasan. Habang naglilingkod sa nasabing posisyon, nagturo din siya sa [[Unibersidad ng Santo Tomas]] at nagsilbing tagasulat sa &quot; ''La Genereción&quot;'', isang pahayaganl na inilathala sa Madrid. Sa kanyang mga gawa, malaki ang ginawa ni Peláez sa pagtatanggol ng kanyang kapwa Pilipino.

Bagama't una itong inilimbag nang walang pagkakakilanlan, isang flyer na inilathala sa [[Madrid]] noong 1862 na pinamagatang &quot; ''Documentos importantes para la cuestión pendiente sobre la provisión de curatos en Filipinas&quot;'' ay iniugnay din sa kanya. Si Peláez din ang unang gumamit ng katagang ''perla de oriente'' upang tukuyin ang Pilipinas. Ito ay ginawang tanyag kalaunan ni [[José Rizal]] sa kanyang huling tula at ang modernong pagsasalin sa [[Wikang Filipino|Filipino]] ng [[Lupang Hinirang|pambansang awit]] . Ang termino ay unang ginamit noong 1855 sa kanyang akda na pinamagatang &quot; ''Sermón de San Andrés &quot;'' .

Sa pagkamatay ni Peláez, ipinagpatuloy ng isa pang pari ang laban para sa pagkakakilanlan sa sarili sa katauhan ni [[José Burgos|Fr. José Apolonio Burgos]] (1837–1877). Si Burgos ay isang estudyante ni Peláez sa [[Unibersidad ng Santo Tomas|UST]] . Isang taon pagkatapos ng lindol noong 1863 na kumitil sa buhay ng kanyang guro, binigyan niya ang pahayagang Madrid na &quot; ''La Verdad&quot; ng'' &quot; ''Manifesto que a la noble Nación Española dirigen los leales filipinos &quot;'' upang ipagtanggol ang mabibigat na batikos ng mga regular na pari laban sa mga Pilipino ng panahong iyon. Nagawa rin niyang maglathala ng &quot; ''El Eco Filipino&quot;'' upang ulitin ang panawagan ng reporma sa gobyerno at ''hierarchy'' ng Pilipinas.

Ang iba pa niyang kapansin-pansing mga gawa ay ang &quot; ''Mare Magnum&quot;'' (1851), &quot; ''Estado de Filipinas a la llegada de los españoles&quot;'' (nawitten noong 1871 ngunit nai-publish noong 1894 pagkatapos ng kamatayan), &quot; ''Ciencias y costumbres de los filipinos&quot;'' (1868), &quot; ''Cuentos y leyendas filipinas&quot;'' (1860), &quot; ''Es verdad los milagros&quot;'' (1860) at &quot; ''Los Reyes Filipinos&quot;'' .

Sa pagbubukas ng [[Kanal Suez|Suez Canal]], maraming Espanyol ang dumating sa Pilipinas. Ang ilan ay nag-aral pa sa mga isla na nagsilang ng ilang publikasyon tulad ng &quot; ''La Oceanía Española&quot;'', &quot; ''El Comercio&quot;'' at &quot; ''La Voz de España&quot;'' .

== Nasyonalistang yugto (1883–1903) ==
Ang pagbubukas ng mga daungan ng Pilipinas sa dayuhang komersyo, ang paglipat sa isang ekonomiyang pang-eksport, at ang pagtatatag ng mga regular na rutang pandagat sa pagitan ng Pilipinas at Espanya ay nagdulot ng mga pagbabago sa lipunan at ekonomiya sa Pilipinas. Ang mas mayayamang pamilya na nakinabang sa pag-unlad ng ekonomiya ng Pilipinas noong huling bahagi ng ika-19 na siglo ay nagpadala ng kanilang mga anak sa Espanya at Europa upang samantalahin ang mga pagkakataong pang-edukasyon na iniaalok sa kanila ng liberalisadong patakarang kolonyal ng Espanyol noong panahong iyon.  Ang mga edukadong kabataang ito, na tinatawag ding ''ilustrados'', ay magiging tagapagsalita ng mga hinaing at mithiin ng kanilang mga tao. Nagtipon sila sa paligid ng ''Circulo Hispano-Filipino ng'' Madrid, na itinatag noong 1882, na pagkatapos ay umunlad sa ''Asociación Hispano-Filipina'', at mula 1888 pataas ay nagsimulang magsulat ang mga kabataang ito para sa pahayagang ''[[La Solidaridad]]'', na may mga propagandistang intensyon at nasyonalistang adhikain.  Marami sa mga ''ilustrado na ito'' ay mga pangunahing tauhan din ng [[Himagsikang Pilipino|Rebolusyong Pilipino]], na nagtapos sa kalayaan ng Pilipinas mula sa [[Espanya]] at ang paglipat ng Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] .

Isang mabisang kasangkapan sa pagtataguyod ng nasyonalismong Pilipino sa Espanyol ang pundasyon ng [[La Solidaridad]] (mas magiliw na tinatawag na ''La Sol'' ng mga miyembro ng kilusang propaganda) noong Pebrero 15, 1885. Sa tulong ng organ na ito, naipahayag ng mga pambansang bayaning Pilipino tulad [[José Rizal|nina José Rizal]], [[Graciano López Jaena|Graciano Lopez Jaena]], [[Marcelo H. del Pilar]], at iba pa ang kanilang mga damdamin.

Marahil, ang pinakakilalang patnugot ng La ''Sol'' ay si [[Graciano López Jaena|Graciano Lopez Jaena]] (1856–1896). Ilan sa kanyang mga tanyag na gawa ay kinabibilangan ng &quot; ''Fray Botod&quot;'' at &quot; ''La Hija del Fraile &quot;'' .

[[Pedro Paterno|Sinubukan din ni Pedro Paterno]] na magtatag ng ilang pahayagan tulad ng &quot; ''La Patria &quot;'', &quot; ''El Libera &quot;'', &quot; ''Soberanía Nacional &quot;'' at &quot; ''Asamblea Filipina &quot;'' . Naging paraan din ito kung saan nakapag-limbag ang mga Filipino ng kanilang mga gawa sa wikang Espanyol.

Ang mga nobelang Pilipino sa wikang Espanyol ay bihira. At bukod sa [[Noli Me Tángere (nobela)|Noli Me Tángere]] at [[El filibusterismo|El Filibusterismo ni]] [[José Rizal]], [[Pedro Paterno|inilathala ni Paterno ang]] isang naunang nobela na pinamagatang &quot; ''Ninay&quot;'' noong 1885. Ang akda ay naglalarawan ng [[wiktionary:local color|lokal na kulay]] at isa sa mga inspirasyon na nagbunsod kay [[José Rizal]] na magsulat ng kanyang sarili.

Bukod sa &quot; ''Ninay &quot;'', [[Pedro Paterno|nakapaglathala si Paterno ng]] &quot; ''Doña Perfecta &quot;'' (1876), isang nobela; at &quot; ''Sampaguita&quot;'' (1880), isang koleksyon ng mga tula; &quot; ''La antigua civilización tagalog&quot;'' (1887), &quot; ''El cristianismo en la antigua civilización tagalog&quot;'' (1892), at &quot; ''La familia tagala en la historia universal&quot;'', lahat ng expositories.

Kung naipakilala ni [[Pedro Paterno|Paterno]] [[Lahing Tagalog|ang mga Tagalog]] sa mundo, si [[Isabelo de los Reyes]] (magiliw na tinawag na ''Don Belong'' ng mga kontemporaryo) ay ganoon din ang ginawa para sa mga [[Mga Ilokano|Ilokano]] .

Noong 1882, inilathala ni Don Belong ang kanyang &quot; ''La invasión de Limahong&quot;'' . Dahil dito, pinasok niya ang mundo ng pamamahayag na nagbigay sa kanya ng lahat ng mga outlet na kailangan niya upang ipahayag ang kanyang nasyonalismo. Ang ilan sa mga pahayagang pinagtrabahuan niya ay ang &quot; &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwqQ&quot;&gt;El Diario de Manila&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; &quot;, &quot; ''La Oceanía Española &quot;'', &quot; ''Revista Catolica &quot;'', &quot; ''El Progreso &quot;'', &quot; El Republicano &quot; at &quot; ''El Heraldo &quot;'' .

Itinuring na tagapagtatag ng kilusang manggagawa sa Pilipinas, itinatag ni Don Belong ang &quot; ''La actividad del obrero&quot;'' noong 1902 na nagsilbing pangunahing tinig ng uring manggagawa. Nang maglaon, itinatag niya ang [[Iglesia Filipina Independiente]] bilang isang pag-aalsa sa mga pang-aabuso ng herarkiya ng [[Simbahang Katolikong Romano|Katoliko]] sa kanyang [[Ilocos Sur|bayan]] . Ang pundasyon ng simbahan ay naging instrumento sa pagsasalin ng [[Kasulatang panrelihiyon|Banal na Kasulatan]] sa [[Wikang Iloko|Ilokano]] .

Ang ilan sa mga [[Isabelo de los Reyes|kilalang gawa ni Don Belong ay]] kinabibilangan ng &quot; ''El Folklore Filipino&quot;'' (1889), &quot; ''Las Islas Visaya en la Época de la Conquista&quot;'' (1889), &quot; ''Historia de Filipinas&quot;'' (1889) at &quot; ''Historia de Ilocos&quot;'' (1890). ).

Sinasabi rin ng panahon iyon ang mga gawa nina [[José Rizal]], [[Antonio Luna]], Eduardo de Lete, [[Emilio Jacinto]], [[Jose Palma|José Palma]], Felipe Calderón at [[Apolinario Mabini]] .

Sa [[Lungsod ng Cebu|Cebu]], ang unang pahayagang Espanyol, ''El Boletín de Cebú'', ay inilathala noong 1886.

== Ang Ginintuang Panahon (1903–1966) ==
Kabalintunaan, ang pinakamalaking bahagi ng panitikang Espanyol ng mga katutubong Pilipino ay isinulat noong panahon ng komonwelt ng mga Amerikano, dahil ang wikang Kastila ay nangingibabaw pa rin sa mga intelektwal na Pilipino. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://descargas.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/bameric/01350553135573500088680/209438_0011.pdf |title=Archive copy |access-date=2021-11-10 |archive-date=2008-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081010021732/http://descargas.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/bameric/01350553135573500088680/209438_0011.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang isa sa mga pangunahing manunulat ng bansa, si [[Claro M. Recto|Claro Mayo Recto]], ay nagpatuloy sa pagsulat sa Espanyol hanggang 1960. Ang iba pang kilalang manunulat sa wikang Kastila, lalo na noong panahon ng mga Amerikano ay sina Francisco Alonso Liongson ( ''El Pasado Que Vuelve'', 1937), Isidro Marfori, [[Cecilio Apostol|Cecilio]] ''Apóstol'' ( Pentélicas, 1941), [[Fernando María Guerrero|Fernando Ma. Guerrero]] ( ''Crisálidas'', 1914), Flavio Zaragoza Cano ( ''Cantos a España'' at ''De Mactán a Tirad'' ) at iba pa. [[Maynila|Ang Maynila]], [[Cebu]], [[Bacolor]] at marami pang ibang mga lungsod at bayan sa buong Pilipinas ay may bahagi ng mga manunulat sa Espanyol, na karamihan sa kanila ay umunlad noong mga unang dekada ng siglo.

Kabilang sa mga pahayagang inilathala sa Espanyol ay ang ''El Renacimiento'', ''La Democracia'', ''La Vanguardia'', ''El Pueblo de Iloílo'', ''El Tiempo'' at iba pa. Tatlong magasin, ''The Independent'', ''Philippine Free Press'' at ''Philippine Review'' ang inilathala sa wikang Ingles at Espanyol. 

Noong 1915, ang mga lokal na pahayagan ay nagsimulang maglathala ng mga seksyon sa Ingles at pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig at ang pagkawasak ng [[Intramuros]] kung saan nakabatay ang malaking bahagi ng komunidad ng Espanya, nagsimulang bumaba ang panitikang Hispano-Filipino at ang bilang ng mga libro at magasin na isinulat ng Filipino sa Espanyol. ang mga may-akda ay lubhang nabawasan.

== Mga makabagong gawa (1966–kasalukuyan) ==
Kahit na ang kinalabasan ng panitikan ng Pilipinas sa Espanyol ay nabawasan sa mga huling taon, mayroon pa ring ilang kilalang manunulat, tulad ni José del Mar, na nanalo ng Zóbel Prize ( Premio Zóbel ) para sa kanyang gawa, ''Perfiles'', noong 1965, Francisco Zaragoza (1914–1990). ), may-akda ng &quot;Castala Íntima&quot;, Guillermo Gómez Rivera, akademikong direktor ng Academia Filipina de la Lengua Española ( [[Akademyang Pilipino ng Wikang Kastila|Philippine Academy of the Spanish Language]] ), Edmundo Farolan, direktor ng &quot;Revista Filipina&quot; at tumanggap ng Premio Zobel noong 1982 para sa ang kanyang akdang tula na &quot;Tercera Primavera&quot; o Lourdes Castrillo Brillantes, isang kilalang Pilipinong babaeng manunulat, may-akda ng &quot; ''80 Años del Premio Zóbel'' &quot; (80 Years of the Zóbel Prize), isang compilation ng Spanish literature na isinulat ng mga Filipino.

== Mga kilalang manunulat sa Espanyol ==

* Antonio Abad (1894–1970)
* Sinabi ni Fr. Francisco Ignacio Alcina, SJ (1610–1674)
* Rosauro Almario (1886–1933)
* Uldarico A. Alviola (1883–1966)
* [[Cecilio Apostol|Cecilio]] Apóstol (1877–1938)
* [[Jesus Balmori|Jesús Balmori]] (1887–1948)
* Lourdes Castrillo Brillantes
* Edmundo Farolán
* Guillermo Gómez Rivera (b. 1936)
* [[Fernando María Guerrero]] (1873–1929)
* León María Guerrero III (1915–1982)
* Francisco Alonso Liongson (1896–1965)
* [[Graciano López Jaena]] (1856–1896)
* [[Apolinario Mabini]] (1864–1903)
* [[Jose Palma|José Palma]] (1876–1903)
* [[Marcelo H. del Pilar]] (1850–1896)
* [[Claro M. Recto]] (1890–1960)
* [[José Rizal]] (1861–1896)

== Mga kilalang gawa sa wikang Espanyol na isinulat ng mga Pilipinong may-akda ==

* ''[http://bdh-rd.bne.es/viewer.vm?id=0000004829&amp;page=1 Noli Me Tangere]'' at ''[http://bdh-rd.bne.es/viewer.vm?id=0000006123&amp;page=1 El Filibusterismo]'', parehong isinulat ni [[José Rizal|Jose Rizal]] sa Espanyol. Ang mga nobela ay lumikha ng kontrobersya sa hanay ng mga Espanyol na awtoridad sa Pilipinas. Nakatulong sila sa paglikha ng pagkakakilanlang Pilipino noong panahon ng kolonyal na Espanyol sa pamamagitan ng pag-caricature at paglalantad ng mga pang-aabuso ng pamahalaang kolonyal ng Espanya at awtoridad sa relihiyon.
* ''[http://www.cervantesvirtual.com/obra/impresiones/ Impresiones na] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211127185045/http://www.cervantesvirtual.com/obra/impresiones/ |date=2021-11-27 }}'' isinulat ni [[Antonio Luna]] sa Espanyol. Ito ay isang koleksyon ng mga artikulo na naunang isinulat para sa pahayagang ''La Solidaridad na'' naglalarawan sa Espanya, mga Kastila, at ang kanilang mga asal sa isang kritikal, nakakasira at sarkastikong paraan.
* ''La oveja de Nathan na'' isinulat ng 1929 ''Premio Zóbel'' awardee na si Antonio Abad sa Espanyol. Itinakda noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]], ang nobelang ito ay masiglang nagpapahayag ng pagnanais ng bansang Pilipino para sa kalayaan mula sa Estados Unidos sa pamamagitan ng kuwento ni Mariano Bontulan, isang batang linotypist sa isang opisina ng pag-imprenta ng gobyerno, na ang trabaho ay nagbibigay-daan sa kanya upang maging bihasa sa mga pandaigdigang isyu, na sa huli ay nag-udyok sa kanya. sa kanya na magpatala upang lumaban sa Unang Digmaang Pandaigdig sa panig ng mga Amerikano sa pag-asang makitang matupad ng Estados Unidos, bilang kapalit, ang pangako nitong kalayaan ng Pilipinas. Ang aklat ay nanalo kay Antonio Abad ng ''Premio Zóbel'' award noong 1929.
* ''[http://www.cervantesvirtual.com/obra/mi-casa-de-nipa--poesias/ Mi casa de Nipa na] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211110065047/http://www.cervantesvirtual.com/obra/mi-casa-de-nipa--poesias/ |date=2021-11-10 }}'' isinulat ng 1927 ''Premio Zóbel'' awardee na [[Jesus Balmori|si Jesus Balmori]] . Ito ay isang koleksyon ng mga tula na nanalo sa kanya ng 1940 Commonwealth Literary Award para sa tula. Ang libro ay nai-publish noong 1941. Ang koleksyon ng mga tula na ito ay itinuturing na kasukdulan ng karera ni Jesus Balmori bilang isang makata, dahil sa wakas ay nakamit niya ang kanyang hangarin na lumikha ng isang makatang estetika ng Filipino, na nagtagumpay sa modernismong Espanyol bilang isang paraan ng pagkamit ng isang bagong yugto ng panitikan, ang kasukdulan ng Ginintuang Panahon ng Espanyol -panitikang Filipino. 
* ''[http://www.cervantesvirtual.com/obra/cuentos-de-juana--narraciones-malayas-de-las-islas-filipinas-incluye-el-relato-inedito-el-talisay/ Cuentos de Juana: narraciones malayas de las Islas Filipinas na] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211110103852/http://www.cervantesvirtual.com/obra/cuentos-de-juana--narraciones-malayas-de-las-islas-filipinas-incluye-el-relato-inedito-el-talisay/ |date=2021-11-10 }}'' isinulat ng 1956 ''Premio Zóbel'' awardee na si Adelina Gurrea . Ito ay isang koleksyon ng mga maikling kwento na nagtatampok ng katutubong alamat ng isla ng Negros, tulad ng ''tamao'', ang ''tic-tic'', ang ''asuang'', ang ''camá-camá'', ang ''bagát'' at ang ''cafre'' .  Unang inilathala sa Espanya noong 1943, ang aklat pagkatapos ay nanalo ng unang gantimpala para sa panitikan sa isang paligsahan na ginanap ng Latin Union Writers' Association sa Paris noong 1951.
* ''Quis ut Deus: o, el teniente Guimo, el brujo revolucionario de Yloilo na'' isinulat ng 1975 ''Premio Zóbel'' awardee na si Guillermo Gómez Rivera sa Espanyol. Inilathala noong 2015, isinalaysay ng nobela ang alamat ni ''Teniente Guimo'', ang ''aswang'' ng [[Lahing Hiligaynon|alamat ng Ilongo]] at isang sundalo ng Philippine Revolutionary Government sa Iloilo na lumaban sa pagsalakay ng mga Amerikano. Ginawaran ng ''Instituto Juan Andrés'' at ''Grupo de Investigación Humanismo-Europa'' ng Espanya ang may-akda ng 2015 ''I Premio Jose Rizal de las Letras Filipinas'' para sa pagkakalathala ng nobelang ito.
* ''El diario de Frankie Aguinaldo na'' isinulat ng 1982 ''Premio Zóbel'' awardee na si Edmundo Farolan sa Espanyol. Ang libro ay nai-publish noong 2016. Sa anyo ng pilosopikal na antropolohiya at alinsunod sa tradisyon ng mga nobelang [[Eksistensiyalismo|eksistensyal]] tulad nina ''Niebla'' ni Miguel de Unamuno at ''Nausea'' ni [[Jean-Paul Sartre]], ang nobelang ito ay nagsasalaysay ng buhay ni Frankie Aguinaldo, ang alter-ego ng may-akda.  Si Edmundo Farolan ay ginawaran ng 2017 ''III Premio Jose Rizal de las Letras Filipinas'' para sa paglalathala ng kanyang nobela. 

== Tingnan din ==

* [[Akademyang Pilipino ng Wikang Kastila|Philippine Academy of the Spanish Language]]
* [[Panitikan sa Pilipinas|Panitikan ng Pilipinas]]
* Panitikan ng Pilipinas sa Ingles
* Panitikan ng Pilipinas sa Filipino
* panitikan sa wikang Espanyol

== Mga sanggunian ==
 {{reflist}}

== Mga panlabas na kawing ==

* [http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=philamer&amp;cc=philamer&amp;idno=adr6689.0001.001&amp;q1=arte+de+la+lengua&amp;frm=frameset&amp;view=image&amp;seq=5&amp;size=100 Online E-book ng La Primera Imprenta en Filipinas: Reseña Histórica Bio-Bibliográfica con tres apéndices] ni Manuel Artigas y Cuerva. Nai-publish noong 1910.
* [http://revista.carayanpress.com/ Revista Filipina] Filipino magazine na nakatuon sa wikang Espanyol at panitikan.
[[Kategorya:Panitikan sa wikang Kastila]]
[[Kategorya:Panitikan ng Pilipinas]]
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>8el62xs2cevv3hvs2q19f88f3zxu9cd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss Universe 2019</title>
    <ns>0</ns>
    <id>313931</id>
    <revision>
      <id>2212358</id>
      <parentid>2210426</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T23:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74955" sha1="7zmx7q9bgw3ak7zal7ntbia36915q25" xml:space="preserve">{{short description|ika-68 edisyon ng Miss Universe}}
{{Infobox beauty pageant
| caption = Zozibini Tunzi
| image = Zozibini Tunzi Attending Puteri Indonesia 2020 (1).jpg
| date = 8 Disyembre 2019
| venue = Tyler Perry Studios, [[Atlanta]], [[Georgia (U.S. state)|Georgia]], Estados Unidos
| presenters = {{Hlist|[[Steve Harvey]]|Olivia Culpo|Vanessa Lachey}}
| acts = Ally Brooke
| entrants = 90
| placements = 20
| broadcaster = {{Hlist|[[Fox Broadcasting Company|Fox]]|[[Telemundo]]}}
| debuts = {{Hlist|Bangglades|Gineang Ekwatoriyal}}
| withdraws = {{Hlist|Gana|Gresya|Guwatemala|Kirgistan|Libano|Rusya|Sambia|Sri Lanka|Suwisa|Unggarya}}
| returns = {{Hlist|Litwanya|Rumanya|Sierra Leone|Tansaniya}}
| winner = '''Zozibini Tunzi''' 
| represented='''{{flagicon|South Africa}} Timog Aprika'''
| best national costume = [[Gazini Ganados]] &lt;br&gt; {{flagicon|Pilipinas}} Pilipinas
| congeniality = Olga Buława &lt;br&gt; {{flagicon|Poland}} Polonya
| before = [[Miss Universe 2018|2018]]
| next = [[Miss Universe 2020|2020]]
}}

Ang '''Miss Universe 2019''' ay ang ika-68 edisyon ng Miss Universe ''pageant'', na ginanap sa Tyler Perry Studios sa [[Atlanta]], [[Georgia (estado ng Estados Unidos)|Georgia]], [[Estados Unidos]] noong 8 Disyembre 2019.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=1 Nobyembre 2019 |title=Tyler Perry's new studio to host 2019 Miss Universe pageant |url=https://apnews.com/article/dcfdb0e1085a4ba5a8e6fc0ad9c22056 |access-date=29 Hulyo 2022 |website=AP News |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260308232349/https://apnews.com/television-general-news-dcfdb0e1085a4ba5a8e6fc0ad9c22056|archive-date=8 Marso 2026}}&lt;/ref&gt;  

Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Catriona Gray]] ng [[Pilipinas]] si Zozibini Tunzi ng [[South Africa|Timog Aprika]] bilang Miss Universe 2019.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 Disyembre 2019 |title=Miss Universe 2019: 'May every little girl see their faces reflected in mine' |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-50712666 |access-date=6 Pebrero 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20260605013214/https://www.bbc.com/news/newsbeat-50712666|archive-date=5 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt; Ito ang ikatlong tagumpay ng Timog Aprika sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Madison Anderson ng [[Puerto Rico|Porto Riko]] samantalang nagtapos bilang second runner-up si Sofía Aragón ng [[Mehiko]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Maxouris |first=Christina |date=9 Disyembre 2019 |title=Miss South Africa crowned 2019 Miss Universe |url=https://www.cnn.com/2019/12/08/entertainment/miss-universe-2019-trnd/index.html |access-date=29 Hulyo 2022 |website=[[CNN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260224214939/https://www.cnn.com/2019/12/08/entertainment/miss-universe-2019-trnd/index.html|archive-date=24 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Arnowitz |first=Leora |date=9 Disyembre 2019 |title=Miss Universe 2019: South Africa wins, Steve Harvey has another mix-up and more you missed |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2019/12/08/miss-universe-2019-winner-steve-harvey-miss-malaysia-mix-up-more/4378219002/ |access-date=10 Hunyo 2022 |website=USA Today |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20260204035313/https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2019/12/08/miss-universe-2019-winner-steve-harvey-miss-malaysia-mix-up-more/4378219002/|archive-date=4 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;

Mga kandidata mula sa siyamnapung mga bansa at teritoryo ang kumalahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni [[Steve Harvey]] ang kompetisyon, samantalang sina Miss Teen USA 1998 Vanessa Lachey at Miss Universe 2012 Olivia Culpo ang nagsilbing mga backstage correspondent.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Stone |first=Natalie |date=15 May 2019 |title=Steve Harvey Still Hosts 3 Shows and Miss Universe: Everywhere You Can Watch Him Work |url=https://people.com/tv/steve-harvey-everywhere-you-can-watch-him-host-after-steve-canceled/ |access-date=29 Hulyo 2022 |website=People Magazine |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250522175249/https://people.com/tv/steve-harvey-everywhere-you-can-watch-him-host-after-steve-canceled/|archive-date=22 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt; Nagtanghal si Ally Brooke sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Campbell |first=Kathy |date=9 Disyembre 2019 |title=Miss Universe 2019: Find Out Who Won, Plus Steve Harvey Has Another Mishap |url=https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/miss-universe-2019-who-won/ |access-date=29 Hulyo 2022 |website=Us Weekly |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20260105195453/https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/miss-universe-2019-who-won/|archive-date=5 Enero 2026}}&lt;/ref&gt; Itinampok rin sa edisyong ito ang bagong ''Mouawad Power of Unity Crown'' na nagkakahalaga ng $5 milyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 Disyembre 2019 |title=LOOK: New Miss Universe 2019 crown unveiled |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246556-photo-new-miss-universe-crown-2019/ |access-date=29 Hulyo 2022 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20260105195453/https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/miss-universe-2019-who-won/|archive-date=5 Enero 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=6 Disyembre 2019 |title=Mouawad and The Miss Universe Organization Unveil The Miss Universe Power of Unity Crown, Crafted by Mouwad |url=https://www.prnewswire.co.uk/news-releases/mouawad-and-the-miss-universe-organization-unveil-the-miss-universe-power-of-unity-crown-crafted-by-mouwad-828137368.html |access-date=31 Hulyo 2022 |website=PR Newswire |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250223222858/https://www.prnewswire.co.uk/news-releases/mouawad-and-the-miss-universe-organization-unveil-the-miss-universe-power-of-unity-crown-crafted-by-mouwad-828137368.html|archive-date=23 Pebrero 2025}}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Montage Atlanta.jpg|thumb|Atlanta, Georgia, ang lokasyon ng Miss Universe 2019|364x364px]]

=== Lokasyon at petsa ===
Noong 19 Disyembre 2018, nabanggit ng Pilipinong politiko at negosyanteng si Chavit Singson na ang ika-68 edisyon ng kompetisyon ay gaganapin sa [[Seoul]], [[Timog Korea]]. Sinabi rin ni Singson na tutulong siya sa paghahanda para sa kompetisyon sa Timog Korea bagaman hindi pa tapos ang mga detalye at hindi pa ito kinukumpirma ng Miss Universe Organization. Huling idinaos ang Miss Universe sa Seoul noong [[Miss Universe 1980|1980]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 Disyembre 2018 |title=Singson says 2019 Miss Universe pageant to be held in South Korea |url=https://news.abs-cbn.com/life/12/19/18/singson-says-2019-miss-universe-pageant-to-be-held-in-south-korea |access-date=29 Hulyo 2022 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250223081937/https://www.abs-cbn.com/life/12/19/18/singson-says-2019-miss-universe-pageant-to-be-held-in-south-korea|archive-date=23 Pebrero 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adel |first=Rosette |date=20 Disyembre 2018 |title=Miss Universe 2019 will be in South Korea, Singson says |url=https://www.philstar.com/entertainment/2018/12/20/1878589/miss-universe-2019-will-be-south-korea-singson-says |access-date=13 Oktubre 2022 |website=[[Philippine Star]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250408233404/https://www.philstar.com/entertainment/2018/12/20/1878589/miss-universe-2019-will-be-south-korea-singson-says|archive-date=8 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;

Naiulat noong Abril 2019 na ang [[Pilipinas]] at [[Rio de Janeiro]] sa [[Brazil|Brasil]] ay interesado sa pagho-host ng kompetisyon. Lumaki ang interes sa Pilipinas kasunod ng pagkapanalo ni Catriona Gray noong nakaraang edisyon, na ninanais na makoronahan ang kanyang kahalili sa kanyang sariling bansa, tulad ng ginawa ni [[Pia Wurtzbach]] noong [[Miss Universe 2016|2017]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=de los Reyes |first=Sara |date=9 Mayo 2018 |title=Will The Philippines Host Miss Universe For The Fourth Time In 2019? |url=https://metro.style/people/society-personalities/will-the-philippines-host-miss-universe/9367#:~:text=This%20year%2C%20Filipino%2DAustralian%20model,Universe%20crown%20for%20the%20Philippines. |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Metro Magazine |language=en}}&lt;/ref&gt; Samantala, idedeklara bilang ''World Capital of Architecture'' ng [[UNESCO]] para sa taong 2020 ang Rio de Janeiro, at naiulat na naghahanap ang lungsod ng mga internasyonal na kaganapan para sa antisipasyon ng titulo.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Afinidad-Bernardo |first=Deni Rose M. |date=14 Oktubre 2019 |title=WATCH: Gazini Ganados on Miss Universe 2019 date, venue |url=https://www.philstar.com/entertainment/2019/10/14/1960105/watch-gazini-ganados-miss-universe-2019-date-venue |access-date=30 Hulyo 2022 |website=[[Philippine Star]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2 Abril 2019 |title=João Baptista: Concurso Miss Universo será no Rio de Janeiro? |url=https://odia.ig.com.br/opiniao/2019/04/5631199-joao-baptista--concurso-miss-universo-sera-no-rio-de-janeiro.html |access-date=31 Hulyo 2022 |website=O Dia |language=pt-BR}}&lt;/ref&gt; Noong Mayo 2019, sinabi ng anak ni Chavit Singson na si Richelle Singson-Michael na ang Pilipinas ay isa sa mga bansang nagbi-bid upang i-host ang kompetisyon, at ang LCS Group ay nakatuon sa pagho-host ng kompetisyon sa Pilipinas man o sa Timog Korea.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Naiulat noong Agosto ng kaparehong taon na ang [[Israel]] at [[South Africa|Timog Aprika]] ay interesado rin sa pagho-host ng kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Richardson |first=James |date=11 Agosto 2019 |title=Miss Universe 2019: South Africa among the possible hosts |url=https://www.thesouthafrican.com/news/miss-universe-2019-south-africa-among-the-possible-hosts/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=The South African |language=en-ZA |archive-date=31 Hulyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731005413/https://www.thesouthafrican.com/news/miss-universe-2019-south-africa-among-the-possible-hosts/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Umusbong ang mga talakayan tungkol sa pagho-host ng Israel matapos matagumpay na i-host ng [[Tel-Abib]] ang [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] noong 2019. Interesado rin ang Israel sa pagho-host ng kompetisyon sa susunod na dalawang taon. Subalit, dahil sa kakulangan sa badyet at sa pambansang eleksyon sa Israel, umatras ang bansa sa pagho-host ng kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Swissa |first=Eran |date=8 Setyembre 2019 |title=Talks in progress to bring Miss Universe pageant to Israel |url=https://www.israelhayom.com/2019/08/09/talks-in-progress-to-bring-miss-universe-pageant-to-israel/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Israel Hayom |language=en}}&lt;/ref&gt; Kalaunan, ang Israel ang nag-host sa [[Miss Universe 2021|ika-70 edisyon ng kompetisyon]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=10 Agosto 2019 |title=Israel reportedly seeking to host upcoming Miss Universe pageant |url=https://www.timesofisrael.com/israel-reportedly-seeking-to-host-upcoming-miss-universe-pageant/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Times of Israel |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Soysa |first=Eran |date=9 Agosto 2019 |title=אחרי האירוויזיון: תחרות מיס יוניברס בדרך לישראל? |url=https://www.israelhayom.co.il/culture/stage/article/8931588 |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Israel Hayom |language=he}}&lt;/ref&gt; Noong 31 Oktubre 2019, kinumpirma ng Miss Universe Organization na ang kompetisyon ay mangyayari sa Tyler Perry Studios sa [[Atlanta, Georgia|Atlanta]], [[Georgia (estado ng Estados Unidos)|Georgia]] sa 8 Disyembre 2019.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bueno |first=Antoinette |date=1 Nobyembre 2019 |title=2019 Miss Universe to Air Live From Tyler Perry Studios in Atlanta |url=https://www.etonline.com/2019-miss-universe-to-air-live-from-tyler-perry-studios-in-atlanta-135509 |access-date=22 Setyembre 2022 |website=ET Online |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== Pagpili ng mga kalahok ===
Ang mga kalahok mula sa siyamnapung mga bansa at teritoryo ay napili upang kumalahok sa kompetisyon. Anim na kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang bansa/teritoryo at isang kandidata ang napili matapos isagawa ang isang bagong kompetisyong pambansa upang palitan ang napatalsik na nanalo.

==== Mga pagpalit ====
Si Miss Belgium 2018 Angeline Flor Pua ay iniluklok upang kumatawan sa bansang [[Belhika]] sa edisyong ito matapos na piliin ni Miss Belgium 2019 Elena Castro na kumalahok sa Miss World 2019.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |date=11 Oktubre 2019 |title=Ex-Miss België Angeline Flor Pua maakt kans om Miss Universe te worden: “Haar verhaal is zó bijzonder” |url=https://www.hln.be/showbizz/ex-miss-belgie-angeline-flor-pua-maakt-kans-om-miss-universe-te-worden-haar-verhaal-is-zo-bijzonder~aa784157/ |access-date=25 Hulyo 2022 |website=Het Laatste Nieuws |language=nl}}&lt;/ref&gt; Iniluklok upang kumatawan sa bansang Pransiya si Miss France 2018 Maëva Coucke matapos na pinili ni Miss France 2019 Vaimalama Chaves na huwag sumali sa kahit anong internasyonal na kompetisyon.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; Iniluklok naman si Miss Polski 2018 Olga Buława upang kumatawan sa [[Polonya]] matapos bitawan ng Miss Polonia Organization ang kanilang prangkisa sa Miss Universe.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |date=9 Setyembre 2019 |title=Olga Bulawa crowned Miss Universe Poland 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Olga-Bulawa-crowned-Miss-Universe-Poland-2019/eventshow/71044869.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=6 Mayo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220506065231/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Olga-Bulawa-crowned-Miss-Universe-Poland-2019/eventshow/71044869.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Si Anyella Grados ang orihinal na kakatawan sa [[Peru]] sa Miss Universe. Gayunpaman, pinatalsik sa trono si Grados kasunod ng isang iskandalo kung saan lumabas ang mga ''video'' ni Grados kung saan ito ay lasing at nagsusuka sa publiko. Dahil sa pagpapatalsik kay Grados, naganap ang isang espesyal na edisyon ng Miss Peru 2019 upang piliin ang bagong kinatawan ng Peru sa Miss Universe. Nanalo bilang Miss Peru 2019 si Kelin Rivera.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=1 Abril 2019 |title=El escándalo que sacudió a Miss Perú: Anyella Grados perdió su corona tras ser captada en estado de ebriedad |url=https://www.infobae.com/america/entretenimiento/2019/04/01/el-escandalo-que-sacudio-a-miss-peru-anyella-grados-perdio-su-corona-tras-ser-captada-en-estado-de-ebriedad/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Infobae |language=es-ES}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=21 Abril 2019 |title=Anyella Grados: ¿Quién es la modelo que participará en 'El valor de la verdad'? |url=https://peru21.pe/espectaculos/local/anyella-grados-modelo-participara-473376-noticia/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Peru21 |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong ====
Sa edisyong ito unang kumalahok ang Bangglades at Gineang Ekwatoriyal, at bumalik ang mga bansang Litwanya, Rumanya, Sierra Leone, at Tansaniya.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=6 Disyembre 2019 |title='মিস ইউনিভার্স' প্রতিযোগিতায় যাচ্ছে বাংলাদেশ |url=https://www.prothomalo.com/entertainment/tv/‘মিস-ইউনিভার্স’-প্রতিযোগিতায়-যাচ্ছে-বাংলাদেশ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Prothom Alo |language=bn }}{{Dead link|date=Oktubre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=30 Agosto 2019 |title=El Ministerio de Cultura, Turismo y Promoción Artesanal inaugura el curso de preparación de las finalistas de Miss Guinea Ecuatorial 2019 |url=https://ahoraeg.com/sociedad/2019/08/30/el-ministerio-de-cultura-turismo-y-promocion-artesanal-inaugura-el-curso-de-preparacion-de-las-finalistas-de-miss-guinea-2019/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=AhoraEG |language=es}}&lt;/ref&gt; Huling kumalahok noong [[Miss Universe 2014|2014]] ang Litwanya, noong [[Miss Universe 2016|2016]] ang Sierra Leone, at noong [[Miss Universe 2017|2017]] ang Rumanya at Tansaniya. Ang mga bansang [[Ghana|Gana]], [[Gresya]], [[Guwatemala]], [[Kyrgyzstan|Kirgistan]], [[Lebanon|Libano]], [[Rusya]], [[Zambia|Sambia]], [[Sri Lanka]], [[Suwisa]], at [[Hungary|Unggarya]] ay hindi sumali sa edisyong ito. Hindi sumali ang Libano dahil sa mga protesta sa Libano noong ika-17 ng Oktubre 2019. Hindi sumali si Erika Kolani ng Gresya dahil sa kakulangan sa badyet at problema sa US visa.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 Oktubre 2019 |title=Erika Kolani appointed Miss Universe Greece 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Erika-Kolani-appointed-Miss-Universe-Greece-2019/eventshow/71738543.cms |access-date=31 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=7 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407033459/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Erika-Kolani-appointed-Miss-Universe-Greece-2019/eventshow/71738543.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Hindi sumali si Alina Sanko ng Rusya matapos na mag-overlap ang petsa ng Miss World 2019 at Miss Universe 2019. Dahil sa tagal ng pag-anunsyo ng Miss Universe Organization sa lokasyon at petsa ng kompetisyon, hindi natapos ng Miss Russia Organization ang mga plano nito na makahanap ng kapalit ni Sanko.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Nobyembre 2019 |title=Russia will not participate in Miss Universe 2019 |url=https://news.ru/en/show-business/russia-will-not-participate-in-miss-universe-2019/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423185149/https://news.ru/en/show-business/russia-will-not-participate-in-miss-universe-2019/ |archive-date=23 Abril 2020 |access-date=31 Hulyo 2022 |website=News.ru}}&lt;/ref&gt; Si Sanko ay ang kinatawan ng Rusya [[Miss Universe 2020|sa susunod na edisyon]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 Marso 2021 |title=&quot;Мисс Россия-2019&quot; Алина Санько поедет на конкурс &quot;Мисс Вселенная&quot; |url=https://ren.tv/news/shou-biznes/809196-miss-rossiia-2019-alina-sanko-poedet-na-konkurs-miss-vselennaia |access-date=31 Hulyo 2022 |website=REN TV |language=ru}}&lt;/ref&gt; Hindi sumali si Didia Mukwala ng Sambia matapos na mabigo ang Miss Universe Zambia Organization na maglaan ng biyahe para kay Mukwala papuntang Atlanta dahil sa sitwasyong pinansyal ng organisasyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Chileshe |first=Musonda |date=19 Agosto 2019 |title=Didia Mukwala crowned Miss Universe Zambia 2019 |url=https://lusakastar.com/entertainment/didia-mukwala-crowned-miss-universe-zambia-2019 |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Lusaka Star |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Hindi sumali ang Gana, Guwatemala, Kirgistan, Sri Lanka, Suwisa, at Unggarya matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Avila |first=Monica |date=16 Marso 2019 |title=Miss Guatemala: ¿No habrá certamen este año? |url=https://www.publinews.gt/gt/espectaculos/2019/03/16/suspenden-eleccion-miss-guatemala-2019.html |access-date=3 Setyembre 2022 |website=Publinews |language=es}}&lt;/ref&gt;

Sa edisyon ring ito kumalahok ang kauna-unahang kandidatang hayagang ''lesbian'' na si Swe Zin Htet ng [[Myanmar|Miyanmar]] na umamin ilang araw bago ang kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Herbst |first=Diane |date=6 Disyembre 2019 |title=Miss Universe's First Openly Gay Contestant Came Out Days Ago: 'I Just Started a New Chapter' |url=https://people.com/human-interest/miss-myanmar-is-miss-universe-first-openly-gay-contestant/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=People Magazine |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Mga resulta==
[[Talaksan:Miss Universe 2019 map.png|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss Universe 2019 at ang kanilang mga pagkakalagay.]]

=== Mga pagkakalagay ===
{| class=&quot;wikitable sortable unsortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
|-
! Pagkakalagay
! Kandidata
|-
| '''Miss Universe 2019'''
|
* '''{{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]]''' – '''[[Zozibini Tunzi]]&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |date=9 Disyembre 2019 |title=South Africa crowned Miss Universe 2019; PH finishes in Top 20 |url=https://news.abs-cbn.com/life/12/09/19/south-africa-crowned-miss-universe-2019-ph-finishes-in-top-20 |access-date=29 Hulyo 2022 |website=[[ABS-CBN News]]}}&lt;/ref&gt;'''
|-
| 1st runner-up
|
* {{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Madison Anderson&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web |date=8 Disyembre 2019 |title=HIGHLIGHTS: Miss Universe 2019 coronation |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246744-updates-coronation-2019/ |access-date=7 Abril 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2nd runner-up
|
* {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – Sofía Aragón&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
|-
| Top 5
|
* {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombiya]] – Gabriela Tafur&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
* {{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] – Paweensuda Drouin&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
|-
| Top 10
|
* {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Cheslie Kryst&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
* {{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] – Birta Abiba Þórhallsdóttir&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
* {{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] – Frederika Alexis Cull&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
* {{flagicon|PER}} [[Peru]] – Kelin Rivera&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
* {{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] – Maëva Coucke&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
|-
| Top 20 
|
* {{flagicon|ALB}} [[Albanya]] – Cindy Marina&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
* {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Thalía Olvino&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
* {{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Hoàng Thị Thùy&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
* {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Júlia Horta&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
* {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Vartika Singh&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
* {{flagicon|HRV}} [[Croatia|Kroasya]] – Mia Rkman&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
* {{flagicon|NGA}} [[Nigeria|Niherya]] – Olutosin Araromi&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
* {{flagicon|PHI}} [[Miss Universe Philippines|Pilipinas]] – [[Gazini Ganados]]&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;
* {{flagicon|POR}} [[Portugal]] – Sylvie Silva&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
* {{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] – Clauvid Dály&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
|}

===Mga espesyal na parangal===
{| class=&quot;wikitable sortable unsortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
|-
! Parangal 
! Kandidata
|-
| Best National Costume
|
* {{flagicon|PHI}} [[Miss Universe Philippines|Pilipinas]] – [[Gazini Ganados]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ferreras |first=Vince |date=9 Disyembre 2019 |title=Miss Universe organizers clarify Philippine bet won best national costume award |url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2019/12/9/MUO-confirms-PH-bet-won-best-national-costume-award-.html |access-date=3 Setyembre 2022 |website=CNN Philippines |archive-date=29 Marso 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329153430/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2019/12/9/MUO-confirms-PH-bet-won-best-national-costume-award-.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bennett |first=Anita |date=9 Disyembre 2019 |title=Miss Universe Pageant Insider Clears Up Confusion Over Who Won 2019 National Costume Category |url=https://deadline.com/2019/12/steve-harvey-mixes-up-national-costume-winner-on-miss-universe-pageant-1202804224/ |access-date=7 Abril 2023 |website=Deadline |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| Miss Congeniality
|
* {{flagicon|POL}} [[Polonya]] – Olga Buława&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ryta |first=Anna |date=9 Disyembre 2019 |title=Olga Buława na Miss Universe 2019. Zdobyła nagrodę pocieszenia |url=https://gwiazdy.wp.pl/olga-bulawa-na-miss-universe-2019-zdobyla-nagrode-pocieszenia-6454821128886401a |access-date=3 Setyembre 2022 |website=Gwiazdy.pl |language=pl}}&lt;/ref&gt;
|}

== Kompetisyon ==

=== Pormat ng kompetisyon ===
Tulad noong [[Miss Universe 2018|2018]], dalawampung ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ang mga ''closed-door interview''.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Disyembre 2018 |title=‘No live voting this year’: Catriona Gray details new Miss Universe format |url=https://news.abs-cbn.com/life/12/11/18/new-miss-universe-format-detailed-by-catriona |access-date=31 Hulyo 2022 |website=[[ABS-CBN News]]}}&lt;/ref&gt; Muling isinagawa ang ''internet voting'' kung saan ang mga manonood ay maaaring bumoto para sa isang kandidata upang makapasok sa ''semi-finals''. Muling ginamit sa ikatlong pagkakataon ang ''continental format'' kung saan limang ''semi-finalist'' ay galing sa Kaamerikahan, Europa, at Aprika at Asya-Pasipiko at limang ''semi-finalist'' ay kabilang sa ''wildcards'' na magmumula sa anumang rehiyong kontinental. Kumalahok sa ''opening statement'' ang dalawampung ''semi-finalist'' at kalaunan ay pinili ang sampung ''semi-finalist''.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=9 Disyembre 2019 |title=LIVE RESULTS: Miss Universe 2019 full list of winners |url=https://www.thesummitexpress.com/2019/12/live-results-miss-universe-2019-full-list-of-winners.html |access-date=7 Abril 2023 |website=The Summit Express |language=en}}&lt;/ref&gt; Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang sampung ''semi-finalist'' at kalaunan ay pinili ang limang pinalista''.'' Limang pinalista ang sumabak sa paunang ''question-and-answer round,'' at tatlong pinalista naman ang sumabak sa ''final question'' at ''closing statement''.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-12-02 |title=Nuevo formato y otros cambios en el Miss Universo 2019 generan polémica - E! Online Latino |url=https://www.eonline.com/mx/news/1098568/nuevo-formato-y-otros-cambios-en-el-miss-universo-2019-generan-polemica |access-date=2022-07-31 |website=E! Online}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 Disyembre 2019 |title=Miss Universe 2019: 'May every little girl see their faces reflected in mine' |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-50712666 |access-date=28 Agosto 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20260605013214/https://www.bbc.com/news/newsbeat-50712666|archive-date=5 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Komite sa pagpili ===

* Gaby Espino – Artistang Benesolana&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |date=9 Disyembre 2019 |title=LOOK: The all-women panel of judges at Miss Universe 2019 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246785-all-women-panel-judges-2019/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250224043215/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246785-all-women-panel-judges-2019/|archive-date=24 Pebrero 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |last=Thompson |first=D. L. |date=8 Disyembre 2019 |title=Miss Universe 2019 Judges: Who Is on the All-Female Panel? |url=https://heavy.com/entertainment/2019/12/miss-universe-2019-judges-panel/ |access-date=3 Setyembre 2022 |website=Heavy.com |language=en-US |archive-date=2 Setyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220902232554/https://heavy.com/entertainment/2019/12/miss-universe-2019-judges-panel/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Sazan Hendrix – Negosyanteng Amerikana&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* Riyo Mori – Miss Universe 2007 mula sa [[Hapon]]&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* Cara Mund – Miss America 2018 mula sa [[Hilagang Dakota]]&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* Bozoma Saint John – Negosyante at ''marketing executive'' na Amerikana&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* Crystle Stewart – Miss USA 2008 mula sa [[Texas]]&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* Paulina Vega – [[Miss Universe 2014]] mula sa [[Colombia|Kolombiya]]&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* Olivia Jordan – Miss USA 2015 mula sa Oklahoma ''(bilang hurado sa paunang kompetisyon lamang)''&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

==Mga kandidata==
Siyamnapung kandidata ang lumahok para sa titulo.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Krause |first=Amanda |last2=Konstantinides |first2=Anneta |date=6 Disyembre 2019 |title=Meet the 90 contestants competing to be Miss Universe 2019 |url=https://www.insider.com/miss-universe-pageant-contestants-photos-2019-12 |access-date=25 July 2022 |website=Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot; 
|-
! Bansa/Teritoryo !! Kandidata !! Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|name=a}}!! Bayan !! Rehiyong Kontinental
|-
|{{flagicon|ALB}} [[Albanya]]||{{sortname|Cindy|Marina|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 Hunyo 2019 |title=Cindy Marina crowned Miss Universe Albania 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Cindy-Marina-crowned-Miss-Universe-Albania-2019/eventshow/69701434.cms |access-date=24 Hulyo 2022 |website=The Times of India |archive-date=15 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115110836/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Cindy-Marina-crowned-Miss-Universe-Albania-2019/eventshow/69701434.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||21||Shkodër||Europa
|-
|{{flagicon|DEU}} [[Alemanya]]
|{{sortname|Miriam|Rautert|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lauterborn |first=Antonia |date=2 Setyembre 2019 |title=Miriam aus Hagen deutsche Kandidatin bei Miss-Universe-Wahl |url=https://www.wp.de/staedte/hagen/miriam-aus-hagen-deutsche-kandidatin-bei-miss-universe-wahl-id226972225.html |access-date=24 Hulyo 2022 |website=Westfalenpost |language=de-DE|archive-url=https://web.archive.org/web/20250225044954/https://www.wp.de/lokales/hagen/article401983616/miriam-aus-hagen-deutsche-kandidatin-bei-miss-universe-wahl.html|archive-date=25 Pebrero 2025|trans-title=Miriam from Hagen, German candidate in the Miss Universe election}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Berlin]]
|Europa
|-
|{{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]]||{{sortname|Salett|Miguel|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 Oktubre 2019 |title=Salett Miguel crowned Miss Angola 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Salett-Miguel-crowned-Miss-Angola-2019/eventshow/71719386.cms |access-date=24 Hulyo 2022 |website=The Times of India |archive-date=15 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115110828/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Salett-Miguel-crowned-Miss-Angola-2019/eventshow/71719386.cms |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;||20||Cuanza||Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
|{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]]||{{sortname|Mariana|Varela|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Oktubre 2019 |title=Mariana Varela es la nueva Miss Universo Argentina |url=https://www.puntal.com.ar/interes-general/mariana-varela-es-la-nueva-miss-universo-argentina-n51572 |access-date=24 Hulyo 2022 |website=Puntal |language=es-AR|archive-url=https://web.archive.org/web/20260102001115/https://www.puntal.com.ar/interes-general/mariana-varela-es-la-nueva-miss-universo-argentina-n51572|archive-date=2 Enero 2026|trans-title=Mariana Varela is the new Miss Universe Argentina}}&lt;/ref&gt;||23||Avellaneda||Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|ARM}} [[Armenya]]||{{sortname|Dayana|Davtyan|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Hulyo 2019 |title=Dayana Davtyan crowned Miss Universe Armenia 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Dayana-Davtyan-crowned-Miss-Universe-Armenia-2019/eventshow/70172650.cms |access-date=24 Hulyo 2022 |website=The Times of India |archive-date=15 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115110829/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Dayana-Davtyan-crowned-Miss-Universe-Armenia-2019/eventshow/70172650.cms |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;||21||[[Ereban]]|| Europa
|-
|{{flagicon|ABW}} [[Aruba]]||{{sortname|Danna|García|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 Agosto 2019 |title=Danna García crowned Miss Aruba 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Danna-Garca-crowned-Miss-Aruba-2019/eventshow/70639693.cms |access-date=24 Hulyo 2022 |website=The Times of India |archive-date=15 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115110828/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Danna-Garca-crowned-Miss-Aruba-2019/eventshow/70639693.cms |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;||21||Oranjestad|| Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|AUS}} [[Australia|Australya]]|| {{sortname|Priya|Serrao|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hope |first=Zach |date=28 Hunyo 2019 |title=Victorian law graduate born in India wins Miss Universe Australia |url=https://www.smh.com.au/national/victorian-law-graduate-born-in-india-wins-miss-universe-australia-20190628-p5224e.html |access-date=24 Hulyo 2022 |website=The Sydney Morning Herald |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230408161313/https://www.smh.com.au/national/victorian-law-graduate-born-in-india-wins-miss-universe-australia-20190628-p5224e.html|archive-date=8 Abril 2023}}&lt;/ref&gt;||27||[[Melbourne]]|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
| {{BHS}}||{{sortname|Tarea|Sturrup|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Moss |first=Shavaughn |date=23 Agosto 2019 |title=From a dream to reality |url=https://thenassauguardian.com/2019/08/23/from-a-dream-to-reality-2/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823175710/https://thenassauguardian.com/2019/08/23/from-a-dream-to-reality-2/ |archive-date=23 Agosto 2019 |access-date=25 Hulyo 2022 |website=The Nassau Guardian}}&lt;/ref&gt;||24||Grand Bahama|| Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|BAN}} [[Bangladesh|Bangglades]]||{{sortname|Shirin Akter|Shela|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Al Mamun |first=Shafiq |date=24 Oktubre 2019 |title=মিস ইউনিভার্স বাংলাদেশের মুকুট জিতলেন শিলা |url=https://www.prothomalo.com/entertainment/drama/মিস-ইউনিভার্স-বাংলাদেশের-মুকুট-জিতলেন-শিলা |access-date=25 Hulyo 2022 |website=Prothom Alo |language=bn|archive-url=https://web.archive.org/web/20260303105350/https://www.prothomalo.com/entertainment/drama/%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%B8-%E0%A6%87%E0%A6%89%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B8-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A6%9F-%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%B6%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A6%BE|archive-date=3 Marso 2026|trans-title=Sheila wins Miss Universe Bangladesh crown}}&lt;/ref&gt;||20||Thakurgaon|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
| {{flagicon|BAR}} [[Barbados]]|| {{sortname|Shanel|Ifill|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 Setyembre 2019 |title=Shanel Ifill crowned Miss Universe Barbados 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Shanel-Ifill-crowned-Miss-Universe-Barbados-2019/eventshow/71048002.cms |access-date=25 Hulyo 2022 |website=The Times of India |archive-date=7 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407042008/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Shanel-Ifill-crowned-Miss-Universe-Barbados-2019/eventshow/71048002.cms |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;|| 20 || [[Bridgetown]]|| Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]||{{sortname|Angeline Flor|Pua|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Clapson |first=Colin |date=9 Disyembre 2019 |title=Hot favourite Miss Belgium fails to clinch Miss Universe |url=https://www.vrt.be/vrtnws/en/2019/12/09/hot-favourite-miss-belgium-fails-to-clinch-miss-universe/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815215106/https://www.vrt.be/vrtnws/en/2019/12/09/hot-favourite-miss-belgium-fails-to-clinch-miss-universe/ |archive-date=15 Agosto 2022 |access-date=6 Hunyo 2026 |website=VRT NWS |language=en}}&lt;/ref&gt;||24||[[Antwerp]]|| Europa
|-
| {{flagicon|BLZ}} [[Belize|Belis]]|| {{sortname|Destinee|Arnold|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 Setyembre 2019 |title=Destinee Arnold takes the crown of Miss Universe Belize |url=https://edition.channel5belize.com/archives/190877 |access-date=25 Hulyo 2022 |website=Great Belize Television |language=en-US |archive-date=7 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407033500/https://edition.channel5belize.com/archives/190877 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|| 26 || Roaring Creek|| Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]]
|{{sortname|Thalía|Olvino|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 Enero 2019 |title=Thalía Olvino es la nueva Miss Venezuela |url=https://www.eluniversal.com/entretenimiento/46971/thalia-olvino-es-la-nueva-miss-venezuela |access-date=25 Hulyo 2022 |website=El Universal |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260108215205/https://www.eluniversal.com/entretenimiento/46971/thalia-olvino-es-la-nueva-miss-venezuela|archive-date=8 Enero 2026|trans-title=Thalía Olvino is the new Miss Venezuela}}&lt;/ref&gt;
|20
|Valencia
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]]
|{{sortname|Thùy|Hoàng|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=6 Mayo 2019 |title=Hoàng Thùy được đề cử thi Miss Universe 2019 |url=https://vnexpress.net/hoang-thuy-duoc-de-cu-thi-miss-universe-2019-3919497.html |access-date=25 Hulyo 2022 |website=VnExpress |language=vi|archive-url=https://web.archive.org/web/20260222035130/https://vnexpress.net/hoang-thuy-duoc-de-cu-thi-miss-universe-2019-3919497.html|archive-date=22 Pebrero 2026|trans-title=Hoang Thuy has been nominated to compete in Miss Universe 2019.}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Thanh Hóa]]
|Aprika at Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]]
|{{sortname|Júlia|Horta|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 Marso 2019 |title=Miss Minas Gerais Júlia Horta vence o concurso Miss Brasil 2019 |url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2019/03/09/jovem-que-representou-o-estado-de-minas-gerais-e-eleita-miss-brasil-2019.ghtml |access-date=25 Hulyo 2022 |website=G1 |language=pt-br|archive-url=https://web.archive.org/web/20251127190741/https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2019/03/09/jovem-que-representou-o-estado-de-minas-gerais-e-eleita-miss-brasil-2019.ghtml|archive-date=27 Nobyembre 2025|trans-title=Miss Minas Gerais Júlia Horta wins the Miss Brazil 2019 pageant}}&lt;/ref&gt;
|25
|Juiz de Fora
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|BUL}} [[Bulgarya]]
|Lora Asenova&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 Nobyembre 2019 |title=Miss Universo Miss Bulgaria 2019 - Lora Asenova |url=https://www.telemundo.com/shows/2019/11/14/miss-universo-miss-bulgaria-2019-lora-asenova-miss-universo-bulgaria-2019-lora-asenova |access-date=25 Hulyo 2022 |website=[[Telemundo]] |language=es}}&lt;/ref&gt;
|25
|Byala Slatina
|Europa
|-
| {{flagicon|BOL}} [[Bulibya]]||Fabiana Hurtado&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 Hunyo 2019 |title=Fabiana Hurtado, de Santa Cruz, es Miss Bolivia 2019 |url=https://correodelsur.com/cultura/20190630_fabiana-hurtado-de-santa-cruz-es-miss-bolivia-2019.html |access-date=25 Hulyo 2022 |website=Correo del Sur |language=es}}&lt;/ref&gt;|| 21 || Santa Cruz|| Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|CUR}} [[Curaçao]]
|Kyrsha Attaf&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 Hulyo 2019 |title=Kyrsha Attaf crowned Miss Universe Curaçao 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Kyrsha-Attaf-crowned-Miss-Universe-Curaao-2019/eventshow/69890883.cms |access-date=25 Hulyo 2022 |website=The Times of India |archive-date=5 Mayo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220505142704/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Kyrsha-Attaf-crowned-Miss-Universe-Curaao-2019/eventshow/69890883.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|22
|Willemstad
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]]
|Katja Stokholm&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 Hunyo 2019 |title=Katja Stokholm crowned Miss Universe Denmark 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Katja-Stokholm-crowned-Miss-Universe-Denmark-2019/eventshow/69701876.cms |access-date=25 Hulyo 2022 |website=The Times of India |archive-date=8 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408162818/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Katja-Stokholm-crowned-Miss-Universe-Denmark-2019/eventshow/69701876.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|23
|Odense
|Europa
|-
|{{flagicon|EGY}} [[Ehipto]]
|Diana Hamed&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 Oktubre 2019 |title=Diana Hamed crowned Miss Universe Egypt 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Diana-Hamed-crowned-Miss-Universe-Egypt-2019/eventshow/71705543.cms |access-date=25 Hulyo 2022 |website=The Times of India |archive-date=17 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117033747/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Diana-Hamed-crowned-Miss-Universe-Egypt-2019/eventshow/71705543.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Cairo]]
|Aprika at Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|Cristina Hidalgo&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Velasco |first=Estefanía |date=19 Hulyo 2019 |title=La guayaquileña Cristina Hidalgo se impone como Miss Ecuador 2019 |url=https://www.elcomercio.com/tendencias/entretenimiento/cobertura-ceremonia-miss-ecuador-2019.html |access-date=25 Hulyo 2022 |website=El Comercio |language=es |archive-date=5 Mayo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220505142704/https://www.elcomercio.com/tendencias/entretenimiento/cobertura-ceremonia-miss-ecuador-2019.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|22
|Guayaquil
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]]
|Zuleika Soler&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Alonso |first=Sara |date=22 Hulyo 2019 |title=Zuleika Soler representará a El Salvador en Miss Universo 2019 |url=https://us.as.com/us/2019/07/22/tikitakas/1563822435_426395.html |access-date=25 Hulyo 2022 |website=Diario AS |language=es-us}}&lt;/ref&gt;
|25
|La Unión
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]]
|Laura Longauerová&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 Agosto 2019 |title=Česko a Slovensko majú svoju kráľovnú krásy: TOTO je ona! |url=https://www.topky.sk/cl/100313/1819025/ |access-date=25 Hulyo 2022 |website=Topky.sk |language=sk}}&lt;/ref&gt;
|24
|Detva
|Europa
|-
|{{flagicon|SPA}} [[Espanya]]
|Natalie Ortega&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 Setyembre 2019 |title=Natalie Ortega crowned Miss Universe Spain 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Natalie-Ortega-crowned-Miss-Universe-Spain-2019/eventshow/71200396.cms |access-date=25 Hulyo 2022 |website=The Times of India |archive-date=6 Mayo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220506072013/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Natalie-Ortega-crowned-Miss-Universe-Spain-2019/eventshow/71200396.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Barcelona]]
|Europa
|-
|{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
|Cheslie Kryst&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lapin |first=Tamar |date=2 Mayo 2019 |title=Full-time attorney Cheslie Kryst crowned Miss USA 2019 |url=https://nypost.com/2019/05/02/full-time-attorney-cheslie-kryst-crowned-miss-usa-2019/ |access-date=29 Hulyo 2022 |website=New York Post |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|28
|[[Charlotte, North Carolina|Charlotte]]
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]]
|Serafina Eyene&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 Setyembre 2019 |title=Serafina Nchama Eyene Ada se proclama Miss Guinea Ecuatorial 2019 |url=https://ahoraeg.com/cultura/2019/09/08/serafina-nchama-eyene-ada-se-proclama-miss-guinea-ecuatorial-2019/ |access-date=29 Hulyo 2022 |website=AhoraEG |language=es}}&lt;/ref&gt;
|20
|Niefang
|Aprika at Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|GBR}} [[Gran Britanya]]
|Emma Jenkins&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Hulyo 2019 |title=Emma Jenkins crowned Miss Universe Great Britain 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Emma-Jenkins-crowned-Miss-Universe-Great-Britain-2019/eventshow/70277202.cms |access-date=29 Hulyo 2022 |website=The Times of India |archive-date=6 Mayo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220506055128/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Emma-Jenkins-crowned-Miss-Universe-Great-Britain-2019/eventshow/70277202.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|27
|Llanelli
|Europa
|-
|{{flagicon|GUM}} [[Guam]]
|Sissie Luo&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 Agosto 2019 |title=Sissie Luo wins Miss Universe Guam 2019 crown |url=https://www.postguam.com/news/local/sissie-luo-wins-miss-universe-guam-2019-crown/image_d86ba1ba-ca59-11e9-ae0a-cb370f4070c1.html |url-status=live |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Guam Daily Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
|18
|Tamuning
|Aprika at Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|Iana Tickle Garcia&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Francis-Pitt |first=K'Shema |date=2 Setyembre 2019 |title=Iana Tickle Garcia to rep Jamaica at 2019 Miss Universe pageant |url=https://www.iriefm.net/iana-tickle-garcia-to-rep-jamaica-at-2019-miss-universe-pageant/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Irie FM |language=en-US |archive-date=7 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407033500/https://www.iriefm.net/iana-tickle-garcia-to-rep-jamaica-at-2019-miss-universe-pageant/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|19
|Montego Bay
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|JPN}} [[Hapon]]
|Ako Kamo&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 Agosto 2019 |title=Ako Kamo crowned Miss Universe Japan 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Ako-Kamo-crowned-Miss-Universe-Japan-2019/eventshow/70803415.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |archive-date=27 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127001715/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Ako-Kamo-crowned-Miss-Universe-Japan-2019/eventshow/70803415.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Kobe]]
|Aprika at Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|HTI}} [[Hayti]]
|Gabriela Vallejo&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=19 Hulyo 2019 |title=Haiti crowns bets to 2019 Miss Universe, Miss International |url=https://haitiantimes.com/2019/07/19/haiti-crowns-bets-to-2019-miss-universe-miss-international/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Haitian Times |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|26
|Pétion-Ville
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|GEO}} [[Heorhiya]]
|Tako Adamia&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 Hunyo 2019 |title=Nini Gogichaishvili crowned Miss World Georgia 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/Nini-Gogichaishvili-crowned-Miss-World-Georgia-2019/eventshow/69888833.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |archive-date=10 Setyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220910231254/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/nini-gogichaishvili-crowned-miss-world-georgia-2019/eventshow/69888833.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Tbilisi]]
|Europa
|-
|{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]]
|Rosemary Arauz&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 Disyembre 2019 |title=Rosemary Arauz, la espectacular modelo que representa a Honduras en el Miss Universo 2019 |url=https://www.diez.hn/fotogalerias/miss-universo-2019-rosemary-arauz-miss-honduras-representante-fotos-modelo-sps-PIDZ1340348 |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Diario Deportivo Diez |language=es-HN}}&lt;/ref&gt;
|26
|San Pedro Sula
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|IND}} [[Indiya]]
|Vartika Singh&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dsouza |first=Natasha |date=10 Enero 2020 |title=Meet The Miss Diva 2019 Winners, Vartika Singh And Shefali Sood |url=https://www.femina.in/celebs/indian/meet-the-miss-diva-2019-winners-vartika-singh-and-shefali-sood-145304.html |url-status=live |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Femina |language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Lucknow]]
|Aprika at Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]]
|Frederika Alexis Cull&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Marso 2019 |title=Frederika Alexis Cull crowned Miss Puteri Indonesia 2019 Photogallery |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-universe/frederika-alexis-cull/Frederika-Alexis-Cull-crowned-Miss-Puteri-Indonesia-2019/articleshow/68448338.cms |url-status=live |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Jakarta]]
|Aprika at Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|Fionnghuala O'Reilly&lt;ref&gt;{{Cite web |last=DeSantis |first=Rachel |date=5 Disyembre 2019 |title=History-Making Miss Universe Ireland Is a NASA Datanaut: 'You Can Be a Renaissance Woman' |url=https://people.com/human-interest/miss-universe-ireland-fionnghuala-oreilly-nasa-datanaut/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=People Magazine |language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Dublin]]
|Europa
|-
|{{flagicon|ISR}} [[Israel]]
|Sella Sharlin&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 Mayo 2019 |title=Sella Sharlin crowned Miss Israel 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Sella-Sharlin-crowned-Miss-Israel-2019/eventshow/69321912.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=27 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127001718/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Sella-Sharlin-crowned-Miss-Israel-2019/eventshow/69321912.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|23
|Beit
|Aprika at Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|ITA}} [[Italya]]
|Sofia Trimarco&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Siani |first=Margherita |date=27 Agosto 2019 |title=Miss Universo, l'Italia rappresentata dalla salernitana Sofia Trimarco |url=https://www.ilmessaggero.it/social/miss_universo_italia_sofia_marilu_trimarco_instagram-4698099.html |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Il Messaggero |language=it}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Buccino]]
|Europa
|-
|{{flagicon|KHM}} [[Cambodia|Kambodya]]
|Somnang Alyna&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rinith |first=Taing |date=6 Abril 2019 |title=Miss Universe Cambodia 2019: Samnang Alyna interview |url=https://www.khmertimeskh.com/593664/the-crown-is-hers/ |url-status=live |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Khmer Times |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Nom Pen]]
|Aprika at Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|Alyssa Boston&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 Setyembre 2019 |title=Alyssa Boston crowned Miss Universe Canada 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Alyssa-Boston-crowned-Miss-Universe-Canada-2019/eventshow/71258089.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Times of India |language=en |archive-date=10 Abril 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220410012550/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Alyssa-Boston-crowned-Miss-Universe-Canada-2019/eventshow/71258089.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|24
|Tecumseh
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|VGB}} [[Kapuluang Birheng Britaniko]]||Bria Smith&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 Agosto 2019 |title=Bria Smith crowned Miss BVI 2019 |url=https://bvinews.com/bria-smith-crowned-miss-bvi-2019/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=BVI News |language=en}}&lt;/ref&gt;||26||Tortola|| Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|VIR}} [[US Virgin Islands|Kapuluang Birhen ng Estados Unidos]]
|Andrea Piecuch&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Frieswick |first=Kris |date=7 Disyembre 2019 |title=The Drama Over ‘Pageant Hopping’ That Shook a Miss Universe Competition |language=en-US |work=The Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/the-drama-over-pageant-hopping-that-shook-a-miss-universe-competition-11575720000 |access-date=30 Hulyo 2022 |issn=0099-9660}}&lt;/ref&gt;
|28
|Charlotte Amalie
|Kaamerikahan
|-
| {{flagicon|CAY}} [[Kapuluang Kayman]]||Kadejah Bodden&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Levy |first=Jewel |date=18 Agosto 2019 |title=Kadejah Bodden wins Miss Cayman Universe |url=https://www.caymancompass.com/2019/08/18/kadejah-bodden-wins-miss-cayman-universe/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Cayman Compass |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;||23||Bodden Town|| Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|KAZ}} [[Kazakhstan|Kasakstan]]
|Alfïya Ersayın
|18
|Atyrau
|Europa
|-
| {{flagicon|KEN}} [[Kenya]]||Stacy Michuki&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 Oktubre 2019 |title=Stacy Michuki crowned Miss Universe Kenya 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Stacy-Michuki-crowned-Miss-Universe-Kenya-2019/eventshow/71685347.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=27 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127001716/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Stacy-Michuki-crowned-Miss-Universe-Kenya-2019/eventshow/71685347.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||18||[[Nairobi]]||Aprika at Asya-Pasipiko
|-
| {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombiya]]||Gabriela Tafur&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 Nobyembre 2018 |title=La vallecaucana Gabriela Tafur Nader es elegida Señorita Colombia 2019 |url=https://www.efe.com/efe/america/gente/la-vallecaucana-gabriela-tafur-nader-es-elegida-senorita-colombia-2019/20000014-3811047 |access-date=30 Hulyo 2022 |website=EFE |language=es |archive-date=10 Abril 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220410012553/https://www.efe.com/efe/america/gente/la-vallecaucana-gabriela-tafur-nader-es-elegida-senorita-colombia-2019/20000014-3811047 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||24||[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Cali]]|| Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]]||Fatbardha Hoxha&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 Oktubre 2019 |title=Fatbardha Hoxha crowned Miss Universe Kosovo 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Fatbardha-Hoxha-crowned-Miss-Universe-Kosovo-2019/eventshow/71615342.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=20 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420034721/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/fatbardha-hoxha-crowned-miss-universe-kosovo-2019/eventshow/71615342.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||21|||Rečane|| Europa
|-
|{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]||Paola Chacón&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Herrera |first=Manuel |date=19 Hulyo 2019 |title=Paola Chacón será la representante de Costa Rica en el Miss Universo 2019 |url=https://www.nacion.com/viva/farandula/paola-chacon-sera-la-representante-de-costa-rica/5WBU54WLHVEKRD2OTWKGBTWDYA/story/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=La Nación |language=es}}&lt;/ref&gt;||28||[[San José, Costa Rica|San José]]|| Kaamerikahan
|-
| {{flagicon|HRV}} [[Croatia|Kroasya]]||Mia Rkman&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 Mayo 2019 |title=Mia Rkman crowned Miss Universe Croatia |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Mia-Rkman-crowned-Miss-Universe-Croatia/eventshow/69146203.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=5 Mayo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220505142705/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Mia-Rkman-crowned-Miss-Universe-Croatia/eventshow/69146203.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||22||Korčula|| Europa
|-
| {{flagicon|LAO}} [[Laos]]||Vichitta Phonevilay&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=25 Agosto 2019 |title=Người mẫu 23 tuổi đăng quang Hoa hậu Hoàn vũ Lào |url=https://vnexpress.net/nguoi-mau-23-tuoi-dang-quang-hoa-hau-hoan-vu-lao-3972514.html |access-date=30 Hulyo 2022 |website=VnExpress |language=vi}}&lt;/ref&gt;||23||[[Vientiane]]|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
| {{flagicon|LTU}} [[Lithuania|Litwanya]]||Paulita Baltrušaitytė&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 Oktubre 2019 |title=Paulita Baltrusaityté crowned Miss Universe Lithuania 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Paulita-Baltrusaityt-crowned-Miss-Universe-Lithuania-2019/eventshow/71662202.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=6 Mayo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220506063800/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Paulita-Baltrusaityt-crowned-Miss-Universe-Lithuania-2019/eventshow/71662202.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||21||[[Vilnius]]|| Europa
|-
| {{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]]||Birta Abiba Þórhallsdóttir&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Olgeirsson |first=Birgir |date=31 Agosto 2019 |title=Birta Abiba er Miss Universe Iceland 2019 |url=https://www.visir.is/g/2019326136d |access-date=30 July 2022 |website=Vísir.is |language=is}}&lt;/ref&gt;||20|| Mosfellsbær|| Europa
|-
| {{flagicon|MYS}} [[Malaysia]]||Shweta Sekhon&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Marso 2019 |title=Shweta Sekhon crowned Miss Universe Malaysia 2019 |url=https://cj.my/113318/shweta-sekhon-crowned-miss-universe-malaysia-2019/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Citizens Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;||22||[[Kuala Lumpur]]|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
| {{flagicon|MLT}} [[Malta]]||Teresa Ruglio&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vargas |first=Lenys |date=14 Hulyo 2019 |title=Venezolana representará a Malta en el Miss Universo |url=https://elpitazo.net/cultura/venezolana-representara-a-malta-en-el-miss-universo/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=El Pitazo |language=es |archive-date=7 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407033500/https://elpitazo.net/cultura/venezolana-representara-a-malta-en-el-miss-universo/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||23||Sliema|| Europa
|-
|{{flagicon|MRI}} [[Mauritius|Mawrisyo]]||Ornella LaFleche&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jaddoo |first=Jameela |date=20 Setyembre 2019 |title=Finale of Miss Universe Mauritius : Ornella Laflèche crowned beauty queen |url=https://defimedia.info/finale-miss-universe-mauritius-ornella-lafleche-crowned-beauty-queen |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Le Defi Media Group |language=en}}&lt;/ref&gt;||21||Beau Bassin-Rose Hill|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
| {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]||Sofía Aragón&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 Hunyo 2019 |title=Gana Mexicana Universal Sofía Aragón |url=https://www.elimparcial.com/espectaculos/Gana-Mexicana-Universal--Sofia-Aragon--20190623-0116.html |access-date=30 Hulyo 2022 |website=El Imparcial |language=es-ES}}&lt;/ref&gt;||25||[[Guadalajara]]|| Kaamerikahan
|-
| {{flagicon|MYA}} [[Myanmar|Miyanmar]]||Swe Zin Htet&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Yeung |first=Jessie |date=9 Disyembre 2019 |title=Miss Universe celebrates its first openly gay contestant |url=https://www.cnn.com/style/article/miss-universe-myanmar-gay-intl-hnk-scli/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212163741/https://www.cnn.com/style/article/miss-universe-myanmar-gay-intl-hnk-scli/index.html |archive-date=12 Disyembre 2019 |access-date=30 Hulyo 2022 |website=[[CNN]] |language=en}}&lt;/ref&gt;||20||Hpa-an|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
| {{flagicon|MNG}} [[Mongolia|Monggolya]]||Gunzaya Bat-Erdene&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Miss Universo Mongolia 2019 - Gunzaya Bat-Erdene |url=https://www.telemundo.com/talentos/miss-universo-mongolia-2019-gunzaya-bat-erdene |access-date=3 Setyembre 2022 |website=[[Telemundo]] |language=es}}&lt;/ref&gt;||25||[[Ulan Bator]]|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
| {{flagicon|NAM}} [[Namibia|Namibya]]||Nadja Breytenbach&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 Hulyo 2019 |title=Nadja Breytenbach crowned Miss Namibia 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Nadja-Breytenbach-crowned-Miss-Namibia-2019/eventshow/70128254.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=27 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127001720/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Nadja-Breytenbach-crowned-Miss-Namibia-2019/eventshow/70128254.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||24||[[Windhoek]]|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
| {{NPL}}||Pradeepta Adhikari&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 Mayo 2019 |title=Pradeepta Adhikari crowned Miss Universe Nepal 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Pradeepta-Adhikari-crowned-Miss-Universe-Nepal-2019/eventshow/69268136.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=11 Mayo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511152851/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/pradeepta-adhikari-crowned-miss-universe-nepal-2019/eventshow/69268136.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||23||[[Kathmandu]]|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
| {{flagicon|NGA}} [[Nigeria|Niherya]]||Olutosin Araromi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 Oktubre 2019 |title=Olutosin Itohan Araromi crowned Miss Universe Nigeria 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Olutosin-Itohan-Araromi-crowned-Miss-Universe-Nigeria-2019/eventshow/71594658.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=27 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127001718/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Olutosin-Itohan-Araromi-crowned-Miss-Universe-Nigeria-2019/eventshow/71594658.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||26 ||Jalingo|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
| {{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]]||Inés López&lt;ref&gt;{{Cite web |last=López |first=Lidia |date=17 Agosto 2019 |title=Inés López, de Managua, gana Miss Nicaragua 2019 |url=https://www.laprensani.com/2019/08/17/espectaculo/2580150-nicaragua-elige-a-su-representante-para-miss-universo |access-date=30 Hulyo 2022 |website=La Prensa |language=es}}&lt;/ref&gt;||19||[[Managua]]|| Kaamerikahan
|-
| {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]]||Helene Abildsnes&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Eidsaa |first=Ivar |date=17 Agosto 2019 |title=Miss Universe neste? |url=https://fritidsnytt.no/miss-universe-neste/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Fritidsnytt |language=nb-NO}}&lt;/ref&gt;||21||Kristiansand|| Europa
|-
|{{flagicon|NZL}} [[Nuweba Selandiya]]
|{{sortname|Diamond|Langi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Agosto 2019 |title=Diamond Langi wins Miss Universe New Zealand 2019 |url=https://lucire.com/insider/20190817/diamond-langi-wins-miss-universe-new-zealand-2019/ |access-date=24 Hulyo 2022 |website=Lucire |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106215439/https://lucire.com/insider/20190817/diamond-langi-wins-miss-universe-new-zealand-2019/|archive-date=6 Nobyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Auckland]]
|Aprika at Asya-Pasipiko
|-
| {{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]]||Sharon Pieksma&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Hulyo 2019 |title=Sharon Pieksma crowned Miss Netherlands 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Sharon-Pieksma-crowned-Miss-Netherlands-2019/eventshow/70023076.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=1 Hulyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190701101257/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Sharon-Pieksma-crowned-Miss-Netherlands-2019/eventshow/70023076.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||24||[[Rotterdam]]|| Europa
|-
| {{flagicon|PAN}} [[Panama]]|| Mehr Eliezer&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rodriguez |first=Luis |date=21 Hunyo 2019 |title=Miren quién ganó Señorita Panamá para Miss Universo 2019 |url=https://www.midiario.com/farandula/mehr-eliezer-gana-senorita-panama-para-miss-universo-2019/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Mi Diario |language=es}}&lt;/ref&gt;||22||[[Lungsod ng Panama]]|| Kaamerikahan
|-
| {{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]]||Ketlin Lottermann&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 Agosto 2019 |title=Ketlin Lottermann crowned Miss Universe Paraguay 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Ketlin-Lottermann-crowned-Miss-Universe-Paraguay-2019/eventshow/70587506.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=19 Agosto 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819161551/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Ketlin-Lottermann-crowned-Miss-Universe-Paraguay-2019/eventshow/70587506.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||26||Santa Rita|| Kaamerikahan
|-
| {{flagicon|PER}} [[Peru]]||Kelin Rivera&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |date=21 Oktubre 2019 |title=Miss Perú 2019: ¿Quién es Kelin Rivera la nueva reina tras la destitución de Anyella Grados? |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2019-ganadora-kelin-rivera-fue-coronada-nueva-reina-belleza-noticia-1225672 |url-status= |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Radio Programas del Perú |language=es}}&lt;/ref&gt;||26||Arequipa|| Kaamerikahan
|-
| {{flagicon|PHI}} [[Miss Universe Philippines|Pilipinas]]|| [[Gazini Ganados]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Afinidad-Bernardo |first=Deni Rose M. |date=10 Hunyo 2019 |title=Cebuana Gazini Ganados succeeds Catriona Gray as Binibining Pilipinas Universe 2019 |url=https://www.philstar.com/entertainment/2019/06/10/1925271/cebuana-gazini-ganados-succeeds-catriona-gray-binibining-pilipinas-universe-2019 |access-date=30 Hulyo 2022 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;||23||[[Talisay, Cebu|Talisay]]|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
|{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]||Anni Harjunpää&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Koste |first=Henna |date=30 Setyembre 2019 |title=Miss Suomi Anni Harjunpää muutti poikaystävänsä luota Suomeen: &quot;Olen ajatellut pysyä täällä&quot; |url=https://www.radionova.fi/uutiset/viihde/a-184387 |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Radio Nova |language=fi |archive-date=7 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407033501/https://www.radionova.fi/uutiset/viihde/a-184387 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||23||Sastamala|| Europa
|-
| {{flagicon|POL}} [[Polonya]]|| Olga Buława&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 Disyembre 2018 |title=Olga Buława wybrana najpiękniejszą Polką. Skończyła prawo, pracuje jako stewardessa. Zobaczcie jej prywatne zdjęcia |url=https://www.plotek.pl/plotek/7,154063,24260709,olga-bulawa-najpiekniejsza-polka-skonczyla-prawo-pracuje-jako.html |access-date=6 Pebrero 2023 |website=Plotek.pl |language=pl}}&lt;/ref&gt;|||28||Świnoujście|| Europa
|-
| {{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]]|| Madison Anderson&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Marcial Ocasio |first=Jennifer |last2=Cotto |first2=Ingrid |date=15 Hunyo 2019 |title=Miss Puerto Rico winner grew up in Florida and doesn’t speak fluent Spanish. She says she represents a ‘new generation.’ |url=https://www.orlandosentinel.com/features/os-fe-miss-puerto-rico-winner-20190614-rhg3i5zumna7vfvrfwh2x3xev4-story.html |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Orlando Sentinel |language=en}}&lt;/ref&gt;||24||Toa Baja|| Kaamerikahan
|-
| {{flagicon|POR}} [[Portugal]]||Sylvie Silva&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 Abril 2022 |title=Miss Universo Portugal 2019 - Sylvie Silva |url=https://www.telemundo.com/talentos/miss-universo-portugal-2019-sylvie-silva |access-date=28 Agosto 2022 |website=[[Telemundo]] |language=es}}&lt;/ref&gt;||20||Guimarães|| Europa
|-
| {{flagicon|FRA}} [[Pransiya]]||Maëva Coucke&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{cite web |date=16 Oktubre 2019 |title=Maëva Coucke, candidate pour Miss Univers! |url=https://www.grandlille.tv/maeva-coucke-candidate-pour-miss-univers/ |url-status=dead |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Grand Lille |language=fr |archive-date=30 Oktubre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030171346/https://www.grandlille.tv/maeva-coucke-candidate-pour-miss-univers/ }}&lt;/ref&gt;||25||Fougères|| Europa
|-
| {{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]]||Clauvid Dály&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=28 Agosto 2019 |title=Afro-Dominican Miss Dominican Republic Universe prefers the afro |url=https://dominicantoday.com/dr/people/2019/08/28/mulatta-miss-dominican-republic-universe-prefers-the-afro/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Dominican Today |language=en |archive-date=28 Setyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928233922/https://dominicantoday.com/dr/people/2019/08/28/mulatta-miss-dominican-republic-universe-prefers-the-afro/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|| 18 || Punta Cana|| Kaamerikahan
|-
| {{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]]||Barbora Hodačová&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mchitarjan |first=Karen |date=31 Agosto 2019 |title=Unikát v České Miss: Téhle krásce nenapsal ani jeden sportovec! |url=https://www.expres.cz/video/dx/barbora-hodacova-ceska-miss.A190830_173042_dx-video_ren |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Expres.cz |language=cs}}&lt;/ref&gt;||24||Teplice|| Europa
|-
| {{flagicon|ROU}} [[Romania|Rumanya]]|| Dorina Chihaia&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=18 Nobyembre 2019 |title=Young entrepreneur living in Shanghai selected to represent Romania at Miss Universe 2019 |url=https://www.romania-insider.com/dorina-chihaia-romania-miss-universe-2019 |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Romania Insider |language=en}}&lt;/ref&gt;||26||Iași|| Europa
|-
| {{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]]|| Bebiana Mangal&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 Oktubre 2019 |title=Miss Universe Contestant Gear Up for St. Lucia |url=https://www.thestluciamirror.com/post/miss-universe-contestant-gear-up-for-st-lucia |access-date=6 Pebrero 2023 |website=The St. Lucia Mirror |language=en |archive-date=6 Pebrero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206135916/https://www.thestluciamirror.com/post/miss-universe-contestant-gear-up-for-st-lucia |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||23||[[Castries]]|| Kaamerikahan
|-
| {{flagicon|SLE}} [[Sierra Leone]]|| Marie Esther Bangura&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Disyembre 2018 |title=Beauty queen disqualified for arriving late |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/beauty-queen-disqualified-for-arriving-late/articleshow/67141198.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=16 Hulyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716032918/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/beauty-queen-disqualified-for-arriving-late/articleshow/67141198.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||22||Port Loko|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
| {{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]]|| Mohana Prabha&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 Oktubre 2019 |title=&quot;Never give up,&quot; is Miss Universe Singapore Mohana Prabha's message |url=https://theindependent.sg/never-give-up-is-miss-universe-singapore-mohana-prabhas-message/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Independent Singapore |language=en-US |archive-date=27 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127001714/https://theindependent.sg/never-give-up-is-miss-universe-singapore-mohana-prabhas-message/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||24||[[Singapore]]|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
| {{flagicon|SWE}} [[Suwesya]]||Lina Ljungberg&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Oktubre 2019 |title=Lina Ljungberg crowned Miss Universe Sweden 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Lina-Ljungberg-crowned-Miss-Universe-Sweden-2019/eventshow/71393088.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=2 Oktubre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002031813/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/lina-ljungberg-crowned-miss-universe-sweden-2019/eventshow/71393088.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||22||Östergötland|| Europa
|-
| {{flagicon|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]]|| Shubila Stanton&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 Oktubre 2019 |title=Shubila Stanton crowned Miss Universe Tanzania 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Shubila-Stanton-crowned-Miss-Universe-Tanzania-2019/eventshow/71580354.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=27 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127001722/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Shubila-Stanton-crowned-Miss-Universe-Tanzania-2019/eventshow/71580354.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||23||Morogoro|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
| {{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]]||Paweensuda Drouin&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Hulyo 2019 |title=Paweensuda Drouin crowned Miss Universe Thailand 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Paweensuda-Drouin-crowned-Miss-Universe-Thailand-2019/eventshow/70021701.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=27 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127001712/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Paweensuda-Drouin-crowned-Miss-Universe-Thailand-2019/eventshow/70021701.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||26||[[Bangkok]]|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
| '''{{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]]'''||'''[[Zozibini Tunzi]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Seemela |first=Masego |last2=Zeeman |first2=Kyle |date=9 Agosto 2019 |title=Zozibini Tunzi crowned Miss SA 2019 |url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2019-08-09-zozibini-tunzi-crowned-miss-sa-2019/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}&lt;/ref&gt;'''||26 ||Tsolo|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
|{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]]|| Lee Yeon-joo&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 Setyembre 2019 |title=Lee Yeon-Joo crowned Miss Universe Korea 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Lee-Yeon-Joo-crowned-Miss-Universe-Korea-2019/eventshow/71008509.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=13 Setyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190913230113/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/lee-yeon-joo-crowned-miss-universe-korea-2019/eventshow/71008509.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||25||[[Incheon]]|| Aprika at Asya-Pasipiko 
|-
|{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]]
|Geraldine González&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 Mayo 2019 |title=Geraldine Gonzalez to compete at Miss Universe Chile 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Geraldine-Gonzalez-to-compete-at-Miss-Universe-Chile-2019/eventshow/69441191.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Times of India |language=en |archive-date=7 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407045020/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Geraldine-Gonzalez-to-compete-at-Miss-Universe-Chile-2019/eventshow/69441191.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|20
|Conchali
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|CHN}} [[Tsina]]
|Rosie Zhu Xin&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 Enero 2019 |title=Rosie Xin Zhu crowned Miss Universe China 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Rosie-Xin-Zhu-crowned-Miss-Universe-China-2019/eventshow/67638458.cms |url-status=dead |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=18 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220118182530/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Rosie-Xin-Zhu-crowned-Miss-Universe-China-2019/eventshow/67638458.cms }}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Hebei]]
|Aprika at Asya-Pasipiko
|-
| {{flagicon|TUR}} [[Turkiya]]||Bilgi Aydoğmuş&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Enero 2021 |title=Akıncı'nın Yeliz'i kimdir? Güzel oyuncu Bilgi Aydoğmuş kaç yaşında, nereli? |url=https://www.takvim.com.tr/galeri/magazin/akincinin-yelizi-kimdir-guzel-oyuncu-bilgi-aydogmus-kac-yasinda-nereli |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Takvim |language=tr}}&lt;/ref&gt;||23||[[Istanbul]]|| Europa
|-
| {{flagicon|UKR}} [[Ukraine|Ukranya]]||Anastasia Subbota&lt;ref&gt;{{Cite web |date=25 Oktubre 2019 |title=Anastasiia Subbota crowned Miss Ukraine Universe 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Anastasiia-Subbota-crowned-Miss-Ukraine-Universe-2019/eventshow/71756251.cms |access-date=6 Pebrero 2023 |website=The Times of India |language=en |archive-date=6 Pebrero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206135922/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Anastasiia-Subbota-crowned-Miss-Ukraine-Universe-2019/eventshow/71756251.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||26||Zaporizhia|| Europa
|-
| {{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]]||Fiona Tenuta&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 Oktubre 2019 |title=Fiona Tenuta Vanerio appointed Miss Universe Uruguay 2019 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Fiona-Tenuta-Vanerio-appointed-Miss-Universe-Uruguay-2019/eventshow/71820749.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=6 Mayo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220506072012/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/Fiona-Tenuta-Vanerio-appointed-Miss-Universe-Uruguay-2019/eventshow/71820749.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||21||Punta del Este|| Kaamerikahan
|}

== Mga tala ==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* {{Official website|https://www.missuniverse.com}}
{{Miss Universe}}
[[Kategorya:Miss Universe]]</text>
      <sha1>7zmx7q9bgw3ak7zal7ntbia36915q25</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pied Piper of Hamelin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>315827</id>
    <revision>
      <id>2212437</id>
      <parentid>2175866</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T08:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4209" sha1="25oesogjwns0cnqqtm00y6ixnu5swof" xml:space="preserve">{{Italic title}}[[Talaksan:Pied_piper.jpg|thumb|1592 na pagpipinta ng Pied Piper na kinopya mula sa salamin na bintana ng Marktkirche sa Hamelin]]
[[Talaksan:Hameln1.jpg|thumb|300x300px|Postcard {{Lang|de|&quot;Gruss aus Hameln&quot;}} na nagtatampok ng Pied Piper ng Hamelin, 1902]]
Ang '''Pied Piper ng Hamelin''' (''Ang Plautista ng Hamelin'', {{Lang-de|der Rattenfänger von Hameln}}, na kilala rin bilang '''Pan Piper''' o ang '''Rat-Catcher of Hamelin''') ay ang [[pamagat na tauhan]] ng isang [[alamat]] mula sa bayan ng [[Hamelin]] (Hameln), [[Mababang Sahonya]], [[Alemanya]].

Ang alamat ay nagsimula noong [[Gitnang Kapanahunan]], ang pinakaunang mga sanggunian na naglalarawan sa isang piper, nakasuot ng maraming kulay (&quot;[[wiktionary:pied|pied]]&quot;) na damit, na isang tagahuli ng daga na inupahan ng bayan upang akitin ang mga daga palayo&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://arynews.tv/en/pied-piper-hamelin-real|title=Was the Pied Piper of Hamelin real?|first=Anees|last=Hanif|date=3 January 2015|work=ARY News|access-date=6 June 2015|archive-date=14 Hunyo 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150614185016/http://arynews.tv/en/pied-piper-hamelin-real|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; gamit ang kanyang mahikang [[Pipa (instrumento)|pipa]]. Kapag ang mga mamamayan ay tumangging magbayad para sa serbisyong ito gaya ng ipinangako, gumanti siya sa pamamagitan ng paggamit ng mahiwagang kapangyarihan ng kaniyang instrumento sa kanilang mga anak, na inakay sila palayo bilang siya ay may mga daga. Ang bersiyong ito ng kuwento ay kumalat bilang alamat at lumitaw sa mga sinulat ni [[Johann Wolfgang von Goethe]], ng [[Magkapatid na Grimm]], at [[Robert Browning]], bukod sa iba pa.

Maraming magkasalungat na teorya hinggil sa Pied Piper. Iminumungkahi ng ilan na siya ay isang simbolo ng pag-asa sa mga tao ng Hamelin, na inatake ng salot; pinalayas niya ang mga daga mula sa Hamelin, na nagligtas sa mga tao mula sa epidemya.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hameln.de/de/der-rattenfaenger/die-rattenfaengersage/deutungsansaetze-zur-sage/|title=Deutungsansätze zur Sage: Ein Funken Wahrheit mit einer Prise Phantasie|language=de|website=Stadt Hameln|access-date=29 December 2017}}&lt;/ref&gt;
[[Talaksan:Palace_Hotel_Pied_Piper_Mural.jpg|thumb|1909 mural ng Parokya ng Maxfied ng Pied Piper ng Hamlin sa Palace Hotel, San Francisco]]
Ang pinakaunang kilalang talaan ng kuwento ay nagmula sa mismong bayan ng Hamelin, na inilalarawan sa isang [[Minantsahang salamin|minantsahang salaming]] bintana na ginawa para sa simbahan ng Hamelin, na nagmula noong humigit-kumulang 1300. Bagaman ang simbahan ay nawasak noong 1660, maraming nakasulat na mga salaysay ng kuwento ang nakaligtas.&lt;ref name=&quot;Marktkirche2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.marktkirche-hameln.de/marktkirche/kirchenfenster.htm|title=Kirchenfenster|website=Marktkirche St. Nicolai Hameln|language=de|access-date=29 December 2017|archive-date=1 Marso 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220301122616/https://www.marktkirche-hameln.de/marktkirche/kirchenfenster.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Kalagayan ==
Ang pinakaunang pagbanggit ng kuwento ay tila sa isang minantsahang salamin na inilagay sa Simbahan ng Hamelin {{Circa|1300}}. Ang salamin ay inilarawan sa ilang mga kuwento sa pagitan ng ika-14 at ika-17 siglo.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Reader's Digest|title=Reader's Digest the Truth about History: How New Evidence is Transforming the Story of the Past|url=https://books.google.com/books?id=oVQYl6QGq7IC&amp;pg=PA294|year=2003|publisher=Reader's Digest Association|isbn=978-0-7621-0523-6|page=294}}&lt;/ref&gt; Nawasak ito noong 1660. Batay sa mga natitirang paglalarawan, isang modernong muling pagtatayo ng bintana ang ginawa ng mananalaysay na si Hans Dobbertin. Tampok dito ang makulay na pigura ng Pied Piper at ilang pigura ng mga bata na nakasuot ng puti.&lt;ref name=&quot;Marktkirche3&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.marktkirche-hameln.de/marktkirche/kirchenfenster.htm|title=Kirchenfenster|website=Marktkirche St. Nicolai Hameln|language=de|access-date=29 December 2017|archive-date=1 Marso 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220301122616/https://www.marktkirche-hameln.de/marktkirche/kirchenfenster.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==</text>
      <sha1>25oesogjwns0cnqqtm00y6ixnu5swof</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaidan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316059</id>
    <revision>
      <id>2212252</id>
      <parentid>1950626</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:05:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4941" sha1="d3c398xoazrfibt0y8jk34q95op7ax9" xml:space="preserve">Ang {{Nihongo|'''''Kaidan'''''|怪談||sometimes [[transliterated]] ''kwaidan''}} ay isang salitang [[Wikang Hapones|Hapones]] na kinabibilangan ng dalawang [[kanji]]: 怪 (''kai'') na nangangahulugang &quot;kakaiba, misteryoso, bihira, o nakakabighaning aparisyon&quot; at 談 (''dan'') nangangahulugang &quot;sinasalita&quot; o &quot;binibigkas na naratibo&quot;.

== Kasaysayan ==
Sa orihinal, maraming kuwento tungkol sa kamatayan, multo, youkai, halimaw, o misteryosong phenomena sa mga alamat o alamat ng kuwentong bayan.

Maraming kuwentong multo ang naitala sa klasikal na panitikan sa pagtatapos ng panahon ng Heian (mga 1120), gaya ng &quot;The Storybook of the Past and Present&quot; (&quot;Reiki&quot;). &quot;Ametsuki Monogatari&quot; (1776) ay sikat. Kinuha din ito sa mga paksa ng Kabuki tulad ng Yotsuya Kaidan (1727) at Bancho Sarayashiki (katapusan ng 1700s), na bumubuo ng isang genre. Ang mga klasikong kwentong multo sa kasalukuyang kahulugan ay batay sa mga ito. Karagdagan pa, may kwentong multo sa rakugo, at ito raw ay kuwentong multo naubos.&lt;ref name=&quot;hyakkazensyo&quot;&gt;関山和夫「怪談咄」『日本大百科全書』[[小学館]]。&lt;/ref&gt; Kasama sa mga pagtatanghal ang &quot;Botan Lantern&quot;, &quot;Kaidan Botan Eno&quot;, &quot;Okiku no Plate&quot;, &quot;Pawn Shop&quot;, &quot;Shinkei Kasanegafuchi&quot;, &quot;Anti-soul insense&quot;, &quot;The other half&quot;, &quot;Child-rearing ghost&quot;, at &quot;Kikue&quot;. Budistang altar ”at iba pa.

== Pangkalahatang kahulugan at paggamit ==
Sa pinakamalawak na kahulugan nito, ang ''kaidan'' ay tumutukoy sa anumang [[kuwentong multo]] o kuwento ng [[Kathang-isip na katatakutan|katatakutan]], ngunit mayroon itong makalumang singsing na nagdadala ng konotasyon ng mga kuwentong bayan ng [[Hapon]] sa [[Panahong Edo|panahon ng Edo]]. Ang termino ay hindi na gaanong ginagamit sa Hapones gaya ng dati: ang mga libro ng [[katatakutang Hapones]] at mga pelikulang gaya ng ''[[Ju-on]]'' at ''[[Ring (pelikula)|Ring]]'' ay mas malamang na lagyan ng label ng ''[[katakana]]'' {{Nihongo|''horā''|ホラー||&quot;katatakutan&quot;, mula sa &quot;horror&quot;}}  o ang karaniwang Hapones na {{Nihongo|''kowai hanashi''|怖い話||&quot;kuwentong nakakatakot&quot;}}. Ginagamit lang ang ''Kaidan'' kung nais ng may-akda/direktor na partikular na magdala ng makalumang pakiramdam sa kuwento.

== ''Hyakumonogatari Kaidankai'' at ''kaidanshu'' ==
Pumasok ang ''Kaidan'' sa [[bernakular]] noong panahon ng [[Panahong Edo|Edo]], nang naging tanyag ang [[Larong parlor|parlor game]] na tinatawag na ''[[Hyakumonogatari Kaidankai]]''. Ang larong ito ay humantong sa isang pangangailangan para sa mga [[kuwentong multo]] at  [[Kuwentong-bayan|kuwentong-pambayan]] na ipunin mula sa lahat ng bahagi ng [[Hapon]] at [[Tsina]]. Ang katanyagan ng laro, pati na rin ang pagkuha ng isang [[Printing press|palimbagan]], ay humantong sa paglikha ng isang pampanitikang genre na tinatawag na ''kaidanshu''. Ang ''Kaidanshu'' ay orihinal na batay sa mas lumang mga kuwentong [[Budismo|Budista]] na may likas na [[Didactic|didaktiko]], bagaman ang mga moral na aral ay agad na nagbigay daan sa pangangailangan para sa kakaiba at kakila-kilabot na mga kuwento.

== Mga elemento ng kuwento ==
Orihinal na batay sa didactikong mga kuwentong Budista, ang kaidan ay kadalasang nagsasangkot ng mga elemento ng [[karma]], at lalo na ang makamulto na paghihiganti para sa mga maling gawain. Ang mga Hapones na ''[[mapaghihiganting aswang]]'' o (''[[Onryō]]'') ay higit na mas makapangyarihan pagkatapos ng kamatayan kaysa buhay nila, at kadalasan ay mga taong partikular na walang kapangyarihan sa buhay, gaya ng mga babae at katulong.

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.seekjapan.jp/article/jz/1279/Ghoul+Power Ghoul Power - Onryou in the Movies] Archived   ''Japanzine'' ni [[Jon Wilks]]
* [http://www.japanzine.jp/article/jz/2965/tales-of-ghostly-japan Tales of Ghostly Japan]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221002224059/http://www.japanzine.jp/article/jz/2965/tales-of-ghostly-japan |date=2022-10-02 }} ''Japanzine'' Ni Zack Davisson
* [https://web.archive.org/web/20061105093306/http://www.mangajin.com/mangajin/samplemj/ghosts/ghosts.htm Japanese Ghosts] ''Mangajin #40'' ni Tim Screech
* [http://www.sacred-texts.com/shi/kwaidan/index.htm Hearn's ''Kwaidan: Mga Kuwento at Pag-aaral ng Mga Kakaibang Bagay'' .]
* [https://web.archive.org/web/20051130232317/http://www.harapan.co.jp/english/kwaidan/kwaidan_index.htm Isang site na may maraming kaidan.]
* [https://web.archive.org/web/20071023175728/http://findarticles.com/p/articles/mi_hb3342/is_200012/ai_n8057928 Asian Folklore Studies: The Appeal of Kaidan Tales of the Strange.]
* [https://web.archive.org/web/20070214000126/http://www.kitsuneensemble.org/ Impormasyon sa ''The Kaidan Suite,'' isang musical interpretation ng kaidan ng Kitsune Ensemble.]
* [http://www.hyakumonogatari.com/ Hyakumonogatari.com] Isang website ng isinalin na kaidan
* [http://www.thejapanesehorror.com/ TheJapaneseHorror.com] Website na may ilang isinalin na Kaidan</text>
      <sha1>d3c398xoazrfibt0y8jk34q95op7ax9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Patmos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>317103</id>
    <revision>
      <id>2212433</id>
      <parentid>2089355</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T07:50:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2419" sha1="t54mrtii93s2mz95jx1uwncpwb0qyg0" xml:space="preserve">{{Infobox Greek Dimos
|name = Patmos
|name_local = Πάτμος
|image_map = 2011 Dimos Patmou.png
|image_skyline = Chora-of-Patmos.JPG
|caption_skyline = Chora and the Castle of Patmos
|coordinates = {{coord|37|19.5|N|26|32.5|E|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_min = 0
|elevation_max = 270
|periph = [[South Aegean]]
|periphunit         = [[Kalymnos (regional unit)|Kalymnos]]
|pop_municipality   = 3047
|area_municipality  = 45.0
|mayor = Eleftherios Pentes
|party =
|since =
|population_as_of = 2011
|postal_code = 855 xx
|area_code = 22470
|licence = KX, PO, PK
|website = [http://www.patmos.gov.gr www.patmos.gov.gr]
}}

Ang pulo ng '''Patmos''' ({{lang-el|Πάτμος}}, {{IPA-el|ˈpatmos|pron}}) ay isang pulo o isla sa [[Dagat Egeo]] ng [[Gresya]]. Ito ang lokasyon kung saan isinulat ang [[Aklat ng Pahayag]] sa [[Bibliya]]. Ang Patmos ay isa sa pinakahilagang pulo ng kompleksong [[Dodecanese]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=393642&amp;fid=2196&amp;c=greece |title=Pátmos: Greece |work=Geographical Names |access-date=2014-09-03}}&lt;/ref&gt; at may populasyon 2,998 at lawak na {{convert|34.05|km2|sqmi|abbr=on}}. Ang pinakamataas na punto nito Profitis Ilias, {{convert|269|m}} [[Above mean sea level|sa itaas ng lebel ng dagat]]. Ang '''[[Communities and Municipalities of Greece|munisipalidad]] ng Patmos''' na kinabibilangan ng mga pulo ng [[Arkoi]] (pop. 44), [[Marathos Island|Marathos]] (pop. 5) at ilang mga hindi tinitirhan [[islota]] ay may kabuuang populasyon na 3,047 (2011 senso)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://greecetravelog.com/patmos-island-greece/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-23 |archive-date=2024-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240425104845/https://greecetravelog.com/patmos-island-greece/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; at may pinagsamang lawak ng lupain na {{convert|45.039|km²}}.&lt;ref name=stat01&gt;{{cite web|url=http://dlib.statistics.gr/Book/GRESYE_02_0101_00098%20.pdf |publisher=National Statistical Service of Greece |title=Population &amp; housing census 2001 (incl. area and average elevation) |language=el |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150921212047/http://dlib.statistics.gr/Book/GRESYE_02_0101_00098%20.pdf |archive-date=2015-09-21 }}&lt;/ref&gt; Ito ay bahagi ng [[Kalymnos (regional unit)|unit na pang-rehiyon ng Kalymnos]].
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Mga pulo ng Gresya]]</text>
      <sha1>t54mrtii93s2mz95jx1uwncpwb0qyg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xenophanes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>317471</id>
    <revision>
      <id>2212339</id>
      <parentid>2210321</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T20:45:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ludimer</username>
        <id>14</id>
      </contributor>
      <origin>2212339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20671" sha1="b08hr2m7xy59narhd89beyw62qa0j84" xml:space="preserve">{{Infobox philosopher 
| region           = [[Western philosophy]]
| era              = [[Pre-Socratic philosophy]]
| birth_date       = c. 570 BCE
| birth_place      = [[Colophon (city)|Colophon]], [[Ionia]]
| death_date       = c. 478 BCE (edad c. 92)
| death_place      = [[Syracuse, Sicily]]
| main_interests   = [[Kritisismong panlipunan]]&lt;br&gt;[[Kataphasis]]&lt;br&gt;[[Natural na pilosopiya]]&lt;br&gt;[[Epistemolohiya]]
| influences       = [[Thales]], [[Epimenides]], [[Pythagoras]], [[Homer]]
| influenced       = [[Heraclitus]], [[Epicharmus]], [[Parmenides]], [[Timon of Phlius]], [[Baruch Spinoza]], [[Karl Popper]]
| notable_ideas    = Mga pananaw ng [[relihiyon]]g [[politeistiko]] bilang mga proheksiyon sikolohikal ng mga tao.&lt;br&gt;[[Arche]] ng tubig at mndo&lt;br&gt;Ang [[Justified true belief|tunay na paniniwala]] at pagtatangi ng [[kaalaman]]
| image=Xenophanes in Thomas Stanley History of Philosophy.jpg|image_size=190px|caption=Isang guhit ni Xenophanes mula sa paglililok noong ika-17 siglo}}
Si '''Xenophanes ng Colofón''' ({{IPAc-en|z|ə|ˈ|n|ɒ|f|ə|n|iː|z}};&lt;ref&gt;[https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/xenophanes &quot;Xenophanes&quot;] entry in ''[[Collins English Dictionary]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |title=Sound file |access-date=2022-05-31 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216103627/http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; {{lang-grc|[[wikt:Ξενοφάνης|Ξενοφάνης]] ὁ Κολοφώνιος}} {{IPA-el|ksenopʰánɛːs ho kolopʰɔ̌ːnios|}}; '''Jenófanes''' sa wikang Espanyol, c. 570  BCE – c. 478 BCE) ay isang Sinaunang [[pilosopo]]ng [[Griyego]], [[teologo]], [[manunula]] at kritiko ni [[Homer]]. Mula siya sa [[Ionia]] at naglakbay sa mga lupaing laganap ang pagsasalita ng Griyego noong maagang panahon ng Klasikong Sinaunang Panahon. Bilang manunula, kilala si Xenophanes sa kanyang istilong kritikal na itinuturing na isa sa mga unang sátira. Sumulat rin siya sa paraang gamit ang mga &quot;malungkot na kambal-taludtod&quot; [[couplet na elehiako]] / [[elegiac couplets]] na pumupuna sa mga tradisyonal na halaga ng kanyang lipunan tungkol sa kayamanan, kalabisan, at mga tagumpay sa palakasan. Isa rin siyang kritiko ni [[Homer]] at ibang mga manunula dahil paglalarawan sa mga diyos bilang mga hangal o mahina sa moral. Sa pagdaraan ng mahabang panahon, ang kanyang mga tula ay hindi nananatiling buo; mga piraso lamang ng ilan sa kanyang mga akda ang natitira sa mga sipi ng mga sumunod na pilosopo at kritiko sa panitikan.

Si Xenophanes ay itinuturing na isa sa pinakamahalagang pilosopo bago ang panahon ni Sócrates ng Atenas. Bilang isang lubos na orihinal na palaisip, naghanap si Xenophanes ng mga paliwanag para sa mga pisikal na penomena tulad ng mga ulap o bahaghari nang walang pagtukoy sa mga banal o mitolohikong paliwanag, ngunit sa halip ay batay sa mga unang prinsipyo . Tinukoy niya ang iba't ibang anyo ng kaalaman at paniniwala, isang maagang halimbawa ng epistemolohiya . Nakita ng mga sumunod na pilosopo tulad ng mga Eleatic at Pyrrhonist si Xenophanes bilang tagapagtatag ng kanilang mga aral, at binigyang-kahulugan ang kanyang akda batay sa mga aral na iyon, bagaman pinagtatalunan ng makabagong dalubhasaan ang mga pag-aangkin na ito.

==Buhay==

Iniulat ng sinaunang biographer na si Diogenes Laertius na si Xenophanes ay ipinanganak sa Colophon , isang lungsod na dating umiiral sa Ionia, sa kasalukuyang Turkiye. Ayon kay Laertius na sinasabing umunlad si Xenophanes noong ika-60 Olympiad (540–537 BC), at karaniwang inilalagay ng mga modernong iskolar ang kanyang kapanganakan noong mga 570–560 BC. Ang kanyang natitirang mga gawa ay tumutukoy kina Thales , Epimenides , at Pythagoras, at siya mismo ay nabanggit sa mga sulatin nina Heraclitus at Epicharmus.

Sa kaniyang sariling natitirang salaysay, isa siyang makata na naglalakbay at umalis sa kaniyang tinubuang lupain sa edad na 25 at nabuhay nang 67 taon sa ibang mga lupain ng Gresya, at namatay sa edad na 92 ​​o pagkatapos nito. Bagama't may mga sinaunang patotoo na nagsasabing inilibing niya ang kaniyang mga anak na lalaki, kakaunti ang ibang impormasyon tungkol sa talambuhay tungkol sa kaniya o sa kaniyang pamilya na maaasahang masisiguro. 

Ipinapalagay na malamang na ang mga teoryang pisikal ni Xenophanes ay naimpluwensyahan ng mga Milesiano. Halimbawa, ang kanyang teorya na ang bahaghari ay mga ulap ay sa isang interpretasyon ay nakikita bilang tugon sa teorya ni Anaximenes na ang bahaghari ay liwanag na naaaninag mula sa mga ulap.

==  Mga Tula == 

Ang kaalaman sa mga pananaw ni Xenophanes ay nagmula sa mga piraso ng kanyang tula na napanatili bilang mga sipi ng mga sumunod na Griyegong manunulat. Hindi tulad ng ibang mga pilosopong pre-Sokratiko tulad nina Heraclitus o Parmenides, na sumulat lamang ng isang akda, sumulat si Xenophanes ng iba't ibang tula, at walang dalawa sa mga piraso ang maaaring positibong matukoy na kabilang sa parehong teksto.  Ayon kay Diogenes Laertius, sumulat si Xenophanes ng isang tula batay sa Colophon at Elea, na umabot sa humigit-kumulang 2000 linya. Ang mga sumunod na patotoo ay nagmumungkahi na ang kanyang koleksyon ng mga satira ay pinagsama-sama sa hindi bababa sa limang aklat. Bagama't maraming mga sumunod na sanggunian ang nag-uugnay kay Xenophanes sa isang tula na pinamagatang &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature) , pinagdududahan ng mga modernong iskolar ang pagkakakilanlang na ito, dahil malamang na ito ay isang pangalang ibinigay ng mga iskolar sa Aklatan ng Alexandria sa mga akdang isinulat ng mga pilosopo na kinilala ni Aristoteles bilang &quot; phusikoi &quot; (mga pisiko) na nag-aral ng kalikasan.

== Mga Sátira ===

Ang mga sátira ay tinatawag na Silloi , at ang pangalang ito ay maaaring nagmula kay Xenophanes mismo, ngunit maaaring nagmula ito sa pilosopong Pyrrhonist na si Timon ng Phlius, ang &quot;sillographer&quot; (ika-3 siglo BC), na naglagay ng malaking bahagi ng kanyang sariling sátira laban sa ibang mga pilosopo sa bibig ni Xenophanes, isa sa ilang pilosopong pinuri ni Timon sa kanyang akda.

Ang mga natitirang sulatin ni Xenophanes ay nagpapakita ng isang pag-aalinlangan na naging mas karaniwang ipinahayag noong ikaapat na siglo BC. Ilan sa mga pilosopikal na piraso ay hinango mula sa mga komentarista kay Homer. Itinuon niya ang kanyang kritisismo sa mga politeistikong pananaw sa relihiyon ng mga naunang Griyegong makata at ng kanyang sariling mga kapanahon.

Kung huhusgahan mula sa mga huling salaysay na ito, ang kanyang tulang elegiac at iambic ay pumuna at nag-uyam ng malawak na hanay ng mga ideya, kabilang sina Homer at Hesiod , ang paniniwala sa panteon ng mga antropomorpikong diyos at ang pagsamba ng mga Griyego sa atletismo .

=== Tungkol sa Kalikasan ===

Walang matibay na awtoridad na nagsasabing si Xenophanes ay partikular na sumulat ng isang tulang pilosopikal. Sinasabi ni John Burnet na &quot;Ang pinakamatandang pagtukoy sa isang tulang Περὶ φύσεως (peri physeos) ay nasa Geneva scholium ng Iliad xxi. 196, at ito ay nagmula pa kay Crates of Mallus . Dapat nating tandaan na ang mga ganitong pamagat ay mas huling naisulat, at si Xenophanes ay nabigyan ng lugar sa mga pilosopo bago pa man ang panahon ni Crates. Samakatuwid, ang masasabi lang natin ay binigyan ng mga librarian ng Pergamene ng pamagat na Περὶ φύσεως (peri physeos) ang ilang tula ni Xenophanes.&quot; Gayunpaman, kahit na hindi kailanman sumulat si Xenophanes ng isang partikular na pamagat ng tula na &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature) , marami sa mga natitirang piraso ay tumatalakay sa mga paksa sa natural na pilosopiya tulad ng mga ulap o bahaghari, at samakatuwid ay malamang na ang mga pilosopikal na pahayag ni Xenophanes ay ipinahayag nang hindi sinasadya sa kanyang mga sátira.

== Pilosopiya ==

Bagama't tradisyonal na binibigyang-kahulugan si Xenophanes sa mga terminomg gamit ng mga Eleatic at mga Skeptic na naimpluwensyahan niya at nakita siya bilang kanilang hinalinhan at tagapagtatag, itinuturing siya ng mga modernong iskolar bilang isang lubos na orihinal at natatanging pilosopo na ang pilosopiya ay higit pa sa impluwensya niya sa mga sumunod na paaralan ng pilosopiya. Bilang isang kritiko sa lipunan, sumulat si Xenophanes ng mga tula tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum at pinuna ang kultural na pagluwalhati sa mga atleta. Hinangad ni Xenophanes na repormahin ang pag-unawa sa banal na kalikasan sa pamamagitan ng pagdududa sa mitolohiyang Griyego na ipinarating nina Hesiod at Homer, upang gawin itong mas naaayon sa mga pagkaintindi ng kabanalan mula sa Sinaunang relihiyong Griyego .Bumuo siya ng mga natural na paliwanag para sa mga phenomena tulad ng pagbuo ng mga ulap at bahaghari sa halip na mga mito, na kinutya ang mga tradisyonal na pananaw sa relihiyon sa kanyang panahon bilang mga proyeksyon ng tao .Bilang isang maagang palaisip sa epistemolohiya, gumawa siya ng paraan para tukuyin ang pagkakaiba sa pagitan ng mga ideya ng kaalaman at paniniwala na taliwas sa katotohanan , na pinaniniwalaan niya na posible lamang para sa mga diyos.

=== Kritikang panlipunan ===

Sumulat si Xenophanes ng ilang tulang elehiyako tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum, ang mga salu-salo ng mga sinaunang Griyego na ginaganap upang gunitain ang mga tagumpay sa palakasan o patula, o upang tanggapin ang mga kabataang lalaki sa lipunang aristokratiko. Ang mga natitirang bahagi ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng kabanalan at karangalan sa mga diyos, at hinihikayat nito ang paglalasing at kawalan ng pagpipigil, na sumusuporta sa katamtaman at pagpuna sa karangyaan at kalabisan. Tinanggihan ni Xenophanes ang kahalagahan ng mga tagumpay sa palakasan, na sinasabing mas mahalaga ang paglinang ng karunungan. 

=== Banal na kalikasan ===

Ang Orphismo at pilosopiya ni Pitagoras ay nagpakilala sa ispiritwalidad ng mga Griyego ng mga nosyon ng pagkakasala at kadalisayan, na nagdulot ng dichotomic na paniniwala sa pagitan ng banal na kaluluwa at ng mortal na katawan. Ang doktrinang ito ay kabaligtaran ng mga tradisyonal na relihiyon na itinataguyod nina Homer at Hesiod . Ang Diyos ang nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit siya ay pinaniniwalaang hindi gumagalaw, nailalarawan sa pamamagitan ng pagiging-isa (oneness), pagkakaisa (unicity), at kawalang-hanggan (eternity), at isang espirituwal na kalikasan na walang katawan at hindi antropomorpiko (nasa anyo ng tao). Siya ay may malayang pagpapasya at ang Pinakamataas na Kabutihan, kinakatawan niya ang kagandahan ng moral na pagiging perpekto at ng kawalan ng kasalanan.

Itinaguyod ni Xenophanes ang paniniwala na &quot; Ang Diyos ay iisa, kataas-taasan sa mga diyos at tao, at hindi tulad ng mga mortal sa katawan o sa isip&quot;. Pinanindigan niya na mayroong isang pinakadakilang Diyos. Ang Diyos ay isang walang hanggang nilalang, bilog sa anyo, na nakakaintindi sa lahat ng bagay sa loob niya, ang ganap na isip at pag-iisip, samakatuwid ay matalino, at nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit walang pagkakahawig sa kalikasan ng tao maging sa katawan o isip. Bagama't tinanggihan ni Xenophanes ang teolohiyang Homeric, hindi niya kinuwestiyon ang pagkakaroon ng isang banal na entidad; sa halip ang kanyang pilosopiya ay isang kritisismo sa mga sinaunang Griyegong manunulat at ang kanilang konsepto ng kabanalan. Tungkol sa positibong teolohiya ni Xenophanes, limang pangunahing konsepto tungkol sa Diyos ang maaaring mabuo. Ang Diyos ay: lampas sa moralidad ng tao, hindi kahawig ng anyo ng tao, hindi maaaring mamatay o maipanganak (ang Diyos ay banal kaya walang hanggan), walang umiiral na banal na hirarkiya, at ang Diyos ay hindi nakikialam sa mga gawain ng tao.

=== Pilosopiya ng kalikasan ===

Ang pag-unawa ni Xenophanes sa banal na kalikasan bilang hiwalay at hindi kasali sa mga gawain ng tao ang nag-udyok sa kanya na makabuo ng mga naturalistikong paliwanag para sa mga pisikal na penomena. 

Malamang na si Xenophanes ang unang pilosopo na nakaisip ng paliwanag para sa pagpapakita ng apoy ni San Elmo na lumilitaw sa mga palo ng mga barko kapag dumadaan ang mga ito sa mga ulap habang may bagyo. Bagama't ang aktwal na penomeno sa likod ng apoy ni San Elmo ay hindi mauunawaan hanggang sa matuklasan ang static electricity sa modernong panahon, ang paliwanag ni Xenophanes, na nagtangkang ipaliwanag ang liwanag bilang sanhi ng pag-alog ng maliliit na patak ng ulap, ay natatangi sa sinaunang mundo. 

Sa kosmolohiya ni Xenophanes, iisa lamang ang hangganan ng sansinukob,  ang &quot;nakikita ng ating mga paa&quot;.  Naniniwala si Xenophanes na ang mundo ay umaabot nang walang hanggan pababa, gayundin nang walang hanggan sa bawat direksyon.  Ang bunga ng kanyang paniniwala sa isang walang katapusang haba ng mundo ay sa halip na dumaan ang araw sa ilalim ng mundo sa paglubog ng araw, naniniwala si Xenophanes na ang araw at buwan ay naglalakbay sa isang tuwid na linya pakanluran, pagkatapos nito ay isang bagong araw o buwan ang muling mabubuo pagkatapos ng isang eklipse.  Bagama't ang potensyal na walang katapusang serye ng mga araw at buwan na naglalakbay ay malamang na maituturing na hindi kanais-nais sa mga modernong siyentipiko,  nangangahulugan ito na naunawaan ni Xenophanes ang araw at buwan bilang isang &quot;uri&quot; ng bagay na lumilitaw sa kalangitan, sa halip na isang partikular na indibidwal na bagay na muling lumilitaw bawat bagong araw. 

Napagpasyahan ni Xenophanes mula sa kanyang pagsusuri sa mga fossil ng mga nilalang sa dagat na natagpuan sa ibabaw ng lupa na ang tubig ay dating tumatakip sa buong ibabaw ng Daigdig.  Ginamit niya ang ebidensyang ito upang tapusin na ang arko o kosmikong prinsipyo ng sansinukob ay isang alon na dumadaloy papasok at palabas sa pagitan ng basa at tuyo, o lupa (γῆ) (ge) at tubig (ὕδωρ) (hydor). Ang dalawang matinding estadong ito ay magpapalitan sa isa't isa, at sa pagpapalit-palit na ito, ang buhay ng tao ay mawawala, pagkatapos ay muling mabubuhay (o kabaliktaran depende sa nangingibabaw na anyo).  Ang argumento ay maaaring ituring na isang pagsaway sa teorya ng hangin ni Anaximenes .  Ang ideya ng pagpapalit-palit na mga estado at ang buhay ng tao ay namamatay at bumabalik ay nagmumungkahi na naniniwala siya sa prinsipyo ng sanhi, isa pang natatanging hakbang na inaalis ni Xenophanes mula sa mga sinaunang tradisyon ng pilosopiya patungo sa mga mas nakabatay sa siyentipikong obserbasyon.  Ang paggamit ng ebidensyang ito ay isang mahalagang hakbang sa pagsulong mula sa simpleng pagsasabi ng isang ideya patungo sa pagsuporta dito sa pamamagitan ng ebidensya at obserbasyon. 

=== Epistemolohiya ===

Si Xenophanes ay isa sa mga unang pilosopo na nagpakita ng interes sa mga tanong na epistemolohikal gayundin sa mga metapisika. Naniniwala siya na mayroong tunay na obhetibong katotohanan sa realidad,  ngunit bilang mga mortal lamang, hindi ito kayang malaman ng mga tao.  Siya ay kinikilala bilang isa sa mga unang pilosopo na nag-iba sa pagitan ng tunay na paniniwala at kaalaman ,  gayundin ang pagkilala sa posibilidad na maaaring isipin ng isang tao na may alam siya ngunit hindi talaga ito alam. 

Ang kaniyang mga talata tungkol sa pag-aalinlangan ay sinipi ni Sextus Empiricus gaya ng sumusunod:

Gayunpaman, tungkol sa mga diyos at sa aking ipinapahayag tungkol sa lahat ng bagay:
Walang taong nakakita ng malinaw ni walang taong makakaalam nito.
Hindi, sapagkat kahit na magkataon siyang patunayan kung ano talaga ang umiiral,
hindi niya ito alam; sapagkat ang lahat ay naaapektuhan ng opinyon. 

Dahil sa kakulangan ng buong akda ni Xenophanes, ang kanyang mga pananaw ay mahirap bigyang-kahulugan, kaya ang implikasyon ng pag-alam bilang isang bagay na mas malalim (&quot;isang mas malinaw na katotohanan&quot;) ay maaaring may mga espesyal na implikasyon, o maaaring mangahulugan ito na hindi mo malalaman ang isang bagay sa pamamagitan lamang ng pagtingin dito.  Alam na ang pinakamarami at pinakamalawak na uri ng ebidensya ay itinuring ni Xenophanes bilang ang pinakasiguradong paraan upang patunayan ang isang teorya. 

== Pamana at impluwensya == 

Ang impluwensya ni Xenophanes ay binigyang-kahulugan sa iba't ibang paraan bilang &quot;ang tagapagtatag ng epistemolohiya, isang makata at rhapsode at hindi isang pilosopo, ang unang nagdududa, ang unang empirisista, isang rasyonalistang teologo, isang repormista ng relihiyon, at marami pang iba.&quot;  Binasa ni Karl Popper si Xenophanes bilang isang maagang tagapagpauna ng kritikal na rasyonalismo , na sinasabing posible lamang kumilos batay sa mga gumaganang hypotheses — maaari tayong kumilos na parang alam natin ang katotohanan, hangga't alam natin na ito ay lubhang hindi malamang mangyari. 

=== Impluwensya sa Eleatics ===

Maraming mga sinaunang salaysay ang nag-uugnay kay Xenophanes sa kolonya ng mga Griyego sa lungsod ng Elea sa Italya , alinman bilang ang may-akda ng isang tula tungkol sa pagkakatatag ng lungsod na iyon,  o bilang ang nagtatag ng paaralan ng pilosopiya ng Elea ,  o bilang guro ni Parmenides ng Elea .  Ang iba naman ay nag-uugnay sa kanya sa Pitagoriyanismo . Gayunpaman, ang mga modernong iskolar sa pangkalahatan ay naniniwala na walang gaanong makasaysayan o pilosopikal na katwiran para sa mga ugnayang ito sa pagitan nina Pitagoras, Xenophanes, at Parmenides gaya ng madalas na sinasabing kasunod ng tinatawag na &quot; paaralan ng mga Italyano&quot; (Italian School).  Gayundin, karaniwan na rin mula noong unang panahon na makita si Xenophanes bilang guro ni Zeno ng Elea , ang kasamahan ni Parmenides, ngunit ang karaniwang opinyon ngayon ay mali rin ito. 

{{Blockquote | Sa kanyang ikasiyamnapu't dalawang taon, siya ay namumuhay pa rin nang palaboy, na halos hindi naaayon sa pahayag na nanirahan siya sa Elea at nagtatag ng isang paaralan doon, lalo na kung iisipin natin na ginugol niya ang kanyang mga huling araw sa korte ni Hieron . Kapansin-pansin na walang sinaunang manunulat ang hayagang nagsabing naroon siya sa Elea, at lahat ng ebidensya na mayroon tayo ay tila hindi tugma sa kanyang paninirahan doon. {{sfn|Burnet|1892|p=115}}}}

=== Impluwensya sa Pyrrhonism ===

Si Xenophanes ay minsang itinuturing na unang nagdududa sa Kanluraning pilosopiya.  Ang umano'y pagdududa ni Xenophanes ay maaari ring ituring na isang pasimula sa Pyrrhonismo . Sinipi ni Sextus ang tagasunod ni Pyrrho na si Timon na pumupuri kay Xenophanes at iniaalay ang kanyang mga satira sa kanya, at binibigyan siya bilang isang halimbawa ng isang taong hindi isang perpektong nagdududa (tulad ni Pyrrho), ngunit mapapatawad na malapit dito. 

Sa pagbanggit ni Eusebius kay Aristocles ng Messene, sinabi niya na si Xenophanes ang nagtatag ng isang linya ng pilosopiya na nagtapos sa Pyrrhonism. Ang linyang ito ay nagsisimula kay Xenophanes at dumaan kina Parmenides , Melissus ng Samos , Zeno ng Elea , Leucippus , Democritus , Protagoras , Nessos ng Chios , Metrodorus ng Chios , Diogenes ng Smyrna, Anaxarchus , at sa huli ay Pyrrho . 

=== Panteismo ===

Dahil sa kaniyang pagbuo ng konsepto ng isang &quot;isang diyos na pinakadakila sa mga diyos at tao,&quot; si Xenophanes ay madalas na nakikita bilang isa sa mga unang monoteista sa Kanluraning pilosopiya ng relihiyon . Gayunpaman, ang parehong sipi na tinutukoy ay tumutukoy sa maraming &quot;diyos&quot; na mas dakila kaysa sa kataas-taasang Diyos.  Ang diyos na ito ay &quot;yumuyugyog sa lahat ng bagay&quot; sa pamamagitan lamang ng kapangyarihan ng kaniyang pag-iisip. Hindi tulad ng mga nilalang na tao, ang Diyos ay may kapangyarihang magbigay ng &quot;agarang pagpapatupad&quot; (sa Griyego: to phren ) at gawing epektibo ang kaniyang kakayahang kognitibo (sa Griyego: nous ). 

Ang kaisipan ni Xenophanes ay ibinuod bilang monolatrous at panteistiko ng mga sinaunang doxography nina Aristoteles , Cicero , Diogenes Laertius , Sextus Empiricus , at Plutarch . Mas partikular, ibinuod ng Metaphysics ni Aristoteles ang kanyang pananaw bilang &quot;ang Lahat ay Diyos.&quot; [ ac ] Ang pseudo-Aristotlelian treatise na On Melissus, Xenophanes, at Gorgias ay naglalaman din ng isang mahalagang patotoo ng kanyang mga turo.  Itinuring ni Pierre Bayle ang mga pananaw ni Xenophanes na katulad ni Spinoza .  Partikular na kinilala ng pisiko at pilosopo na si Max Bernhard Weinstein si Xenophanes bilang isa sa mga pinakaunang pandeista . 

Ang pananaw ni Xenophanes sa isang diyos na walang personalidad ay tila nakaimpluwensya kay Empedocles bago si Socratic, na itinuring ang diyos bilang isang isip na walang katawan.  Gayunpaman, tinawag ni Empedocles ang pananaw ni Xenophanes na ang Daigdig ay patag at umaabot pababa magpakailanman bilang kahangalan.  


==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Mga pilosopong Griyego]]</text>
      <sha1>b08hr2m7xy59narhd89beyw62qa0j84</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212340</id>
      <parentid>2212339</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T20:56:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ludimer</username>
        <id>14</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2212340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20768" sha1="hik7mri83j7py12d5gvtfkdqr3euekq" xml:space="preserve">{{Infobox philosopher 
| region           = [[Western philosophy]]
| era              = [[Pre-Socratic philosophy]]
| birth_date       = c. 570 BCE
| birth_place      = [[Colophon (city)|Colophon]], [[Ionia]]
| death_date       = c. 478 BCE (edad c. 92)
| death_place      = [[Syracuse, Sicily]]
| main_interests   = [[Kritisismong panlipunan]]&lt;br&gt;[[Kataphasis]]&lt;br&gt;[[Natural na pilosopiya]]&lt;br&gt;[[Epistemolohiya]]
| influences       = [[Thales]], [[Epimenides]], [[Pythagoras]], [[Homer]]
| influenced       = [[Heraclitus]], [[Epicharmus]], [[Parmenides]], [[Timon of Phlius]], [[Baruch Spinoza]], [[Karl Popper]]
| notable_ideas    = Mga pananaw ng [[relihiyon]]g [[politeistiko]] bilang mga proheksiyon sikolohikal ng mga tao.&lt;br&gt;[[Arche]] ng tubig at mndo&lt;br&gt;Ang [[Justified true belief|tunay na paniniwala]] at pagtatangi ng [[kaalaman]]
| image=Xenophanes in Thomas Stanley History of Philosophy.jpg|image_size=190px|caption=Isang guhit ni Xenophanes mula sa paglililok noong ika-17 siglo}}
Si '''Xenophanes ng Colofón''' ({{IPAc-en|z|ə|ˈ|n|ɒ|f|ə|n|iː|z}};&lt;ref&gt;[https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/xenophanes &quot;Xenophanes&quot;] entry in ''[[Collins English Dictionary]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |title=Sound file |access-date=2022-05-31 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216103627/http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; {{lang-grc|[[wikt:Ξενοφάνης|Ξενοφάνης]] ὁ Κολοφώνιος}} {{IPA-el|ksenopʰánɛːs ho kolopʰɔ̌ːnios|}}; '''Jenófanes''' sa wikang Espanyol, c. 570  BCE – c. 478 BCE) ay isang Sinaunang [[pilosopo]]ng [[Griyego]], [[teologo]], [[manunula]] at kritiko ni [[Homer]]. Mula siya sa [[Ionia]] at naglakbay sa mga lupaing laganap ang pagsasalita ng Griyego noong maagang panahon ng Klasikong Sinaunang Panahon. Bilang manunula, kilala si Xenophanes sa kanyang istilong kritikal na itinuturing na isa sa mga unang sátira, ang pampanitikang gamit ng katatawanan upang punahin ang mga kamaliang nangyayari sa lipunan. Sumulat rin siya sa paraang gamit ang mga &quot;malungkot na kambal-taludtod&quot; ([[couplet na elehiako]] / [[elegiac couplets]]) na pumupuna sa mga tradisyonal na halaga ng kanyang lipunan tungkol sa kayamanan, kalabisan, at mga tagumpay sa palakasan. Isa rin siyang kritiko ni [[Homer]] at ibang mga manunula dahil paglalarawan sa mga diyos bilang mga hangal o mahina sa moral. Sa pagdaraan ng mahabang panahon, ang kanyang mga tula ay hindi nananatiling buo; mga piraso lamang ng ilan sa kanyang mga akda ang natitira sa mga sipi ng mga sumunod na pilosopo at kritiko sa panitikan.

Si Xenophanes ay itinuturing na isa sa pinakamahalagang pilosopo bago ang panahon ni Sócrates ng Atenas. Bilang isang lubos na orihinal na palaisip, naghanap si Xenophanes ng mga paliwanag para sa mga pisikal na penomena tulad ng mga ulap o bahaghari nang walang pagtukoy sa mga banal o mitolohikong paliwanag, ngunit sa halip ay batay sa mga unang prinsipyo . Tinukoy niya ang iba't ibang anyo ng kaalaman at paniniwala, isang maagang halimbawa ng epistemolohiya . Nakita ng mga sumunod na pilosopo tulad ng mga Eleatiko at Pirróniko si Xenophanes bilang tagapagtatag ng kanilang mga aral, at binigyang-kahulugan ang kanyang akda batay sa mga aral na iyon, bagaman pinagtatalunan ng makabagong dalubhasaan ang mga pag-aangkin na ito.

==Buhay==

Iniulat ng sinaunang biographer na si Diogenes Laertius na si Xenophanes ay ipinanganak sa Colophon , isang lungsod na dating umiiral sa Ionia, sa kasalukuyang Turkiye. Ayon kay Laertius na sinasabing umunlad si Xenophanes noong ika-60 Olympiad (540–537 BC), at karaniwang inilalagay ng mga modernong iskolar ang kanyang kapanganakan noong mga 570–560 BC. Ang kanyang natitirang mga gawa ay tumutukoy kina Thales , Epimenides , at Pythagoras, at siya mismo ay nabanggit sa mga sulatin nina Heraclitus at Epicharmus.

Sa kaniyang sariling natitirang salaysay, isa siyang makata na naglalakbay at umalis sa kaniyang tinubuang lupain sa edad na 25 at nabuhay nang 67 taon sa ibang mga lupain ng Gresya, at namatay sa edad na 92 ​​o pagkatapos nito. Bagama't may mga sinaunang patotoo na nagsasabing inilibing niya ang kaniyang mga anak na lalaki, kakaunti ang ibang impormasyon tungkol sa talambuhay tungkol sa kaniya o sa kaniyang pamilya na maaasahang masisiguro. 

Ipinapalagay na malamang na ang mga teoryang pisikal ni Xenophanes ay naimpluwensyahan ng mga Milesiano. Halimbawa, ang kanyang teorya na ang bahaghari ay mga ulap ay sa isang interpretasyon ay nakikita bilang tugon sa teorya ni Anaximenes na ang bahaghari ay liwanag na naaaninag mula sa mga ulap.

==  Mga Tula == 

Ang kaalaman sa mga pananaw ni Xenophanes ay nagmula sa mga piraso ng kanyang tula na napanatili bilang mga sipi ng mga sumunod na Griyegong manunulat. Hindi tulad ng ibang mga pilosopong pre-Sokratiko tulad nina Heraclitus o Parmenides, na sumulat lamang ng isang akda, sumulat si Xenophanes ng iba't ibang tula, at walang dalawa sa mga piraso ang maaaring positibong matukoy na kabilang sa parehong teksto.  Ayon kay Diogenes Laertius, sumulat si Xenophanes ng isang tula batay sa Colophon at Elea, na umabot sa humigit-kumulang 2000 linya. Ang mga sumunod na patotoo ay nagmumungkahi na ang kanyang koleksyon ng mga satira ay pinagsama-sama sa hindi bababa sa limang aklat. Bagama't maraming mga sumunod na sanggunian ang nag-uugnay kay Xenophanes sa isang tula na pinamagatang &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature) , pinagdududahan ng mga modernong iskolar ang pagkakakilanlang na ito, dahil malamang na ito ay isang pangalang ibinigay ng mga iskolar sa Aklatan ng Alexandria sa mga akdang isinulat ng mga pilosopo na kinilala ni Aristoteles bilang &quot; phusikoi &quot; (mga pisiko) na nag-aral ng kalikasan.

== Mga Sátira ===

Ang mga sátira ay tinatawag na Silloi , at ang pangalang ito ay maaaring nagmula kay Xenophanes mismo, ngunit maaaring nagmula ito sa pilosopong Pyrrhonist na si Timon ng Phlius, ang &quot;sillographer&quot; (ika-3 siglo BC), na naglagay ng malaking bahagi ng kanyang sariling sátira laban sa ibang mga pilosopo sa bibig ni Xenophanes, isa sa ilang pilosopong pinuri ni Timon sa kanyang akda.

Ang mga natitirang sulatin ni Xenophanes ay nagpapakita ng isang pag-aalinlangan na naging mas karaniwang ipinahayag noong ikaapat na siglo BC. Ilan sa mga pilosopikal na piraso ay hinango mula sa mga komentarista kay Homer. Itinuon niya ang kanyang kritisismo sa mga politeistikong pananaw sa relihiyon ng mga naunang Griyegong makata at ng kanyang sariling mga kapanahon.

Kung huhusgahan mula sa mga huling salaysay na ito, ang kanyang tulang elegiac at iambic ay pumuna at nag-uyam ng malawak na hanay ng mga ideya, kabilang sina Homer at Hesiod , ang paniniwala sa panteon ng mga antropomorpikong diyos at ang pagsamba ng mga Griyego sa atletismo .

=== Tungkol sa Kalikasan ===

Walang matibay na awtoridad na nagsasabing si Xenophanes ay partikular na sumulat ng isang tulang pilosopikal. Sinasabi ni John Burnet na &quot;Ang pinakamatandang pagtukoy sa isang tulang Περὶ φύσεως (peri physeos) ay nasa Geneva scholium ng Iliad xxi. 196, at ito ay nagmula pa kay Crates of Mallus . Dapat nating tandaan na ang mga ganitong pamagat ay mas huling naisulat, at si Xenophanes ay nabigyan ng lugar sa mga pilosopo bago pa man ang panahon ni Crates. Samakatuwid, ang masasabi lang natin ay binigyan ng mga librarian ng Pergamene ng pamagat na Περὶ φύσεως (peri physeos) ang ilang tula ni Xenophanes.&quot; Gayunpaman, kahit na hindi kailanman sumulat si Xenophanes ng isang partikular na pamagat ng tula na &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature) , marami sa mga natitirang piraso ay tumatalakay sa mga paksa sa natural na pilosopiya tulad ng mga ulap o bahaghari, at samakatuwid ay malamang na ang mga pilosopikal na pahayag ni Xenophanes ay ipinahayag nang hindi sinasadya sa kanyang mga sátira.

== Pilosopiya ==

Bagama't tradisyonal na binibigyang-kahulugan si Xenophanes sa mga terminomg gamit ng mga Eleatic at mga Skeptic na naimpluwensyahan niya at nakita siya bilang kanilang hinalinhan at tagapagtatag, itinuturing siya ng mga modernong iskolar bilang isang lubos na orihinal at natatanging pilosopo na ang pilosopiya ay higit pa sa impluwensya niya sa mga sumunod na paaralan ng pilosopiya. Bilang isang kritiko sa lipunan, sumulat si Xenophanes ng mga tula tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum at pinuna ang kultural na pagluwalhati sa mga atleta. Hinangad ni Xenophanes na repormahin ang pag-unawa sa banal na kalikasan sa pamamagitan ng pagdududa sa mitolohiyang Griyego na ipinarating nina Hesiod at Homer, upang gawin itong mas naaayon sa mga pagkaintindi ng kabanalan mula sa Sinaunang relihiyong Griyego .Bumuo siya ng mga natural na paliwanag para sa mga phenomena tulad ng pagbuo ng mga ulap at bahaghari sa halip na mga mito, na kinutya ang mga tradisyonal na pananaw sa relihiyon sa kanyang panahon bilang mga proyeksyon ng tao .Bilang isang maagang palaisip sa epistemolohiya, gumawa siya ng paraan para tukuyin ang pagkakaiba sa pagitan ng mga ideya ng kaalaman at paniniwala na taliwas sa katotohanan , na pinaniniwalaan niya na posible lamang para sa mga diyos.

=== Kritikang panlipunan ===

Sumulat si Xenophanes ng ilang tulang elehiyako tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum, ang mga salu-salo ng mga sinaunang Griyego na ginaganap upang gunitain ang mga tagumpay sa palakasan o patula, o upang tanggapin ang mga kabataang lalaki sa lipunang aristokratiko. Ang mga natitirang bahagi ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng kabanalan at karangalan sa mga diyos, at hinihikayat nito ang paglalasing at kawalan ng pagpipigil, na sumusuporta sa katamtaman at pagpuna sa karangyaan at kalabisan. Tinanggihan ni Xenophanes ang kahalagahan ng mga tagumpay sa palakasan, na sinasabing mas mahalaga ang paglinang ng karunungan. 

=== Banal na kalikasan ===

Ang Orphismo at pilosopiya ni Pitagoras ay nagpakilala sa ispiritwalidad ng mga Griyego ng mga nosyon ng pagkakasala at kadalisayan, na nagdulot ng dichotomic na paniniwala sa pagitan ng banal na kaluluwa at ng mortal na katawan. Ang doktrinang ito ay kabaligtaran ng mga tradisyonal na relihiyon na itinataguyod nina Homer at Hesiod . Ang Diyos ang nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit siya ay pinaniniwalaang hindi gumagalaw, nailalarawan sa pamamagitan ng pagiging-isa (oneness), pagkakaisa (unicity), at kawalang-hanggan (eternity), at isang espirituwal na kalikasan na walang katawan at hindi antropomorpiko (nasa anyo ng tao). Siya ay may malayang pagpapasya at ang Pinakamataas na Kabutihan, kinakatawan niya ang kagandahan ng moral na pagiging perpekto at ng kawalan ng kasalanan.

Itinaguyod ni Xenophanes ang paniniwala na &quot; Ang Diyos ay iisa, kataas-taasan sa mga diyos at tao, at hindi tulad ng mga mortal sa katawan o sa isip&quot;. Pinanindigan niya na mayroong isang pinakadakilang Diyos. Ang Diyos ay isang walang hanggang nilalang, bilog sa anyo, na nakakaintindi sa lahat ng bagay sa loob niya, ang ganap na isip at pag-iisip, samakatuwid ay matalino, at nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit walang pagkakahawig sa kalikasan ng tao maging sa katawan o isip. Bagama't tinanggihan ni Xenophanes ang teolohiyang Homeric, hindi niya kinuwestiyon ang pagkakaroon ng isang banal na entidad; sa halip ang kanyang pilosopiya ay isang kritisismo sa mga sinaunang Griyegong manunulat at ang kanilang konsepto ng kabanalan. Tungkol sa positibong teolohiya ni Xenophanes, limang pangunahing konsepto tungkol sa Diyos ang maaaring mabuo. Ang Diyos ay: lampas sa moralidad ng tao, hindi kahawig ng anyo ng tao, hindi maaaring mamatay o maipanganak (ang Diyos ay banal kaya walang hanggan), walang umiiral na banal na hirarkiya, at ang Diyos ay hindi nakikialam sa mga gawain ng tao.

=== Pilosopiya ng kalikasan ===

Ang pag-unawa ni Xenophanes sa banal na kalikasan bilang hiwalay at hindi kasali sa mga gawain ng tao ang nag-udyok sa kanya na makabuo ng mga naturalistikong paliwanag para sa mga pisikal na penomena. 

Malamang na si Xenophanes ang unang pilosopo na nakaisip ng paliwanag para sa pagpapakita ng apoy ni San Elmo na lumilitaw sa mga palo ng mga barko kapag dumadaan ang mga ito sa mga ulap habang may bagyo. Bagama't ang aktwal na penomeno sa likod ng apoy ni San Elmo ay hindi mauunawaan hanggang sa matuklasan ang static electricity sa modernong panahon, ang paliwanag ni Xenophanes, na nagtangkang ipaliwanag ang liwanag bilang sanhi ng pag-alog ng maliliit na patak ng ulap, ay natatangi sa sinaunang mundo. 

Sa kosmolohiya ni Xenophanes, iisa lamang ang hangganan ng sansinukob,  ang &quot;nakikita ng ating mga paa&quot;.  Naniniwala si Xenophanes na ang mundo ay umaabot nang walang hanggan pababa, gayundin nang walang hanggan sa bawat direksyon.  Ang bunga ng kanyang paniniwala sa isang walang katapusang haba ng mundo ay sa halip na dumaan ang araw sa ilalim ng mundo sa paglubog ng araw, naniniwala si Xenophanes na ang araw at buwan ay naglalakbay sa isang tuwid na linya pakanluran, pagkatapos nito ay isang bagong araw o buwan ang muling mabubuo pagkatapos ng isang eklipse.  Bagama't ang potensyal na walang katapusang serye ng mga araw at buwan na naglalakbay ay malamang na maituturing na hindi kanais-nais sa mga modernong siyentipiko,  nangangahulugan ito na naunawaan ni Xenophanes ang araw at buwan bilang isang &quot;uri&quot; ng bagay na lumilitaw sa kalangitan, sa halip na isang partikular na indibidwal na bagay na muling lumilitaw bawat bagong araw. 

Napagpasyahan ni Xenophanes mula sa kanyang pagsusuri sa mga fossil ng mga nilalang sa dagat na natagpuan sa ibabaw ng lupa na ang tubig ay dating tumatakip sa buong ibabaw ng Daigdig.  Ginamit niya ang ebidensyang ito upang tapusin na ang arko o kosmikong prinsipyo ng sansinukob ay isang alon na dumadaloy papasok at palabas sa pagitan ng basa at tuyo, o lupa (γῆ) (ge) at tubig (ὕδωρ) (hydor). Ang dalawang matinding estadong ito ay magpapalitan sa isa't isa, at sa pagpapalit-palit na ito, ang buhay ng tao ay mawawala, pagkatapos ay muling mabubuhay (o kabaliktaran depende sa nangingibabaw na anyo).  Ang argumento ay maaaring ituring na isang pagsaway sa teorya ng hangin ni Anaximenes .  Ang ideya ng pagpapalit-palit na mga estado at ang buhay ng tao ay namamatay at bumabalik ay nagmumungkahi na naniniwala siya sa prinsipyo ng sanhi, isa pang natatanging hakbang na inaalis ni Xenophanes mula sa mga sinaunang tradisyon ng pilosopiya patungo sa mga mas nakabatay sa siyentipikong obserbasyon.  Ang paggamit ng ebidensyang ito ay isang mahalagang hakbang sa pagsulong mula sa simpleng pagsasabi ng isang ideya patungo sa pagsuporta dito sa pamamagitan ng ebidensya at obserbasyon. 

=== Epistemolohiya ===

Si Xenophanes ay isa sa mga unang pilosopo na nagpakita ng interes sa mga tanong na epistemolohikal gayundin sa mga metapisika. Naniniwala siya na mayroong tunay na obhetibong katotohanan sa realidad,  ngunit bilang mga mortal lamang, hindi ito kayang malaman ng mga tao.  Siya ay kinikilala bilang isa sa mga unang pilosopo na nag-iba sa pagitan ng tunay na paniniwala at kaalaman ,  gayundin ang pagkilala sa posibilidad na maaaring isipin ng isang tao na may alam siya ngunit hindi talaga ito alam. 

Ang kaniyang mga talata tungkol sa pag-aalinlangan ay sinipi ni Sextus Empiricus gaya ng sumusunod:

Gayunpaman, tungkol sa mga diyos at sa aking ipinapahayag tungkol sa lahat ng bagay:
Walang taong nakakita ng malinaw ni walang taong makakaalam nito.
Hindi, sapagkat kahit na magkataon siyang patunayan kung ano talaga ang umiiral,
hindi niya ito alam; sapagkat ang lahat ay naaapektuhan ng opinyon. 

Dahil sa kakulangan ng buong akda ni Xenophanes, ang kanyang mga pananaw ay mahirap bigyang-kahulugan, kaya ang implikasyon ng pag-alam bilang isang bagay na mas malalim (&quot;isang mas malinaw na katotohanan&quot;) ay maaaring may mga espesyal na implikasyon, o maaaring mangahulugan ito na hindi mo malalaman ang isang bagay sa pamamagitan lamang ng pagtingin dito.  Alam na ang pinakamarami at pinakamalawak na uri ng ebidensya ay itinuring ni Xenophanes bilang ang pinakasiguradong paraan upang patunayan ang isang teorya. 

== Pamana at impluwensya == 

Ang impluwensya ni Xenophanes ay binigyang-kahulugan sa iba't ibang paraan bilang &quot;ang tagapagtatag ng epistemolohiya, isang makata at rhapsode at hindi isang pilosopo, ang unang nagdududa, ang unang empirisista, isang rasyonalistang teologo, isang repormista ng relihiyon, at marami pang iba.&quot;  Binasa ni Karl Popper si Xenophanes bilang isang maagang tagapagpauna ng kritikal na rasyonalismo , na sinasabing posible lamang kumilos batay sa mga gumaganang hypotheses — maaari tayong kumilos na parang alam natin ang katotohanan, hangga't alam natin na ito ay lubhang hindi malamang mangyari. 

=== Impluwensya sa Eleatics ===

Maraming mga sinaunang salaysay ang nag-uugnay kay Xenophanes sa kolonya ng mga Griyego sa lungsod ng Elea sa Italya , alinman bilang ang may-akda ng isang tula tungkol sa pagkakatatag ng lungsod na iyon,  o bilang ang nagtatag ng paaralan ng pilosopiya ng Elea ,  o bilang guro ni Parmenides ng Elea .  Ang iba naman ay nag-uugnay sa kanya sa Pitagoriyanismo . Gayunpaman, ang mga modernong iskolar sa pangkalahatan ay naniniwala na walang gaanong makasaysayan o pilosopikal na katwiran para sa mga ugnayang ito sa pagitan nina Pitagoras, Xenophanes, at Parmenides gaya ng madalas na sinasabing kasunod ng tinatawag na &quot; paaralan ng mga Italyano&quot; (Italian School).  Gayundin, karaniwan na rin mula noong unang panahon na makita si Xenophanes bilang guro ni Zeno ng Elea , ang kasamahan ni Parmenides, ngunit ang karaniwang opinyon ngayon ay mali rin ito. 

{{Blockquote | Sa kanyang ikasiyamnapu't dalawang taon, siya ay namumuhay pa rin nang palaboy, na halos hindi naaayon sa pahayag na nanirahan siya sa Elea at nagtatag ng isang paaralan doon, lalo na kung iisipin natin na ginugol niya ang kanyang mga huling araw sa korte ni Hieron . Kapansin-pansin na walang sinaunang manunulat ang hayagang nagsabing naroon siya sa Elea, at lahat ng ebidensya na mayroon tayo ay tila hindi tugma sa kanyang paninirahan doon. {{sfn|Burnet|1892|p=115}}}}

=== Impluwensya sa Pyrrhonism ===

Si Xenophanes ay minsang itinuturing na unang nagdududa sa Kanluraning pilosopiya.  Ang umano'y pagdududa ni Xenophanes ay maaari ring ituring na isang pasimula sa Pyrrhonismo . Sinipi ni Sextus ang tagasunod ni Pyrrho na si Timon na pumupuri kay Xenophanes at iniaalay ang kanyang mga satira sa kanya, at binibigyan siya bilang isang halimbawa ng isang taong hindi isang perpektong nagdududa (tulad ni Pyrrho), ngunit mapapatawad na malapit dito. 

Sa pagbanggit ni Eusebius kay Aristocles ng Messene, sinabi niya na si Xenophanes ang nagtatag ng isang linya ng pilosopiya na nagtapos sa Pyrrhonism. Ang linyang ito ay nagsisimula kay Xenophanes at dumaan kina Parmenides , Melissus ng Samos , Zeno ng Elea , Leucippus , Democritus , Protagoras , Nessos ng Chios , Metrodorus ng Chios , Diogenes ng Smyrna, Anaxarchus , at sa huli ay Pyrrho . 

=== Panteismo ===

Dahil sa kaniyang pagbuo ng konsepto ng isang &quot;isang diyos na pinakadakila sa mga diyos at tao,&quot; si Xenophanes ay madalas na nakikita bilang isa sa mga unang monoteista sa Kanluraning pilosopiya ng relihiyon . Gayunpaman, ang parehong sipi na tinutukoy ay tumutukoy sa maraming &quot;diyos&quot; na mas dakila kaysa sa kataas-taasang Diyos.  Ang diyos na ito ay &quot;yumuyugyog sa lahat ng bagay&quot; sa pamamagitan lamang ng kapangyarihan ng kaniyang pag-iisip. Hindi tulad ng mga nilalang na tao, ang Diyos ay may kapangyarihang magbigay ng &quot;agarang pagpapatupad&quot; (sa Griyego: to phren ) at gawing epektibo ang kaniyang kakayahang kognitibo (sa Griyego: nous ). 

Ang kaisipan ni Xenophanes ay ibinuod bilang monolatrous at panteistiko ng mga sinaunang doxography nina Aristoteles , Cicero , Diogenes Laertius , Sextus Empiricus , at Plutarch . Mas partikular, ibinuod ng Metaphysics ni Aristoteles ang kanyang pananaw bilang &quot;ang Lahat ay Diyos.&quot; [ ac ] Ang pseudo-Aristotlelian treatise na On Melissus, Xenophanes, at Gorgias ay naglalaman din ng isang mahalagang patotoo ng kanyang mga turo.  Itinuring ni Pierre Bayle ang mga pananaw ni Xenophanes na katulad ni Spinoza .  Partikular na kinilala ng pisiko at pilosopo na si Max Bernhard Weinstein si Xenophanes bilang isa sa mga pinakaunang pandeista . 

Ang pananaw ni Xenophanes sa isang diyos na walang personalidad ay tila nakaimpluwensya kay Empedocles bago si Socratic, na itinuring ang diyos bilang isang isip na walang katawan.  Gayunpaman, tinawag ni Empedocles ang pananaw ni Xenophanes na ang Daigdig ay patag at umaabot pababa magpakailanman bilang kahangalan.  


==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Mga pilosopong Griyego]]</text>
      <sha1>hik7mri83j7py12d5gvtfkdqr3euekq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212343</id>
      <parentid>2212340</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T21:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ludimer</username>
        <id>14</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2212343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20847" sha1="svh1wukrsmyin83kr92fa3mv8m4soaj" xml:space="preserve">{{Infobox philosopher 
| region           = [[Western philosophy]]
| era              = [[Pre-Socratic philosophy]]
| birth_date       = c. 570 BCE
| birth_place      = [[Colophon (city)|Colophon]], [[Ionia]]
| death_date       = c. 478 BCE (edad c. 92)
| death_place      = [[Syracuse, Sicily]]
| main_interests   = [[Kritisismong panlipunan]]&lt;br&gt;[[Kataphasis]]&lt;br&gt;[[Natural na pilosopiya]]&lt;br&gt;[[Epistemolohiya]]
| influences       = [[Thales]], [[Epimenides]], [[Pythagoras]], [[Homer]]
| influenced       = [[Heraclitus]], [[Epicharmus]], [[Parmenides]], [[Timon of Phlius]], [[Baruch Spinoza]], [[Karl Popper]]
| notable_ideas    = Mga pananaw ng [[relihiyon]]g [[politeistiko]] bilang mga proheksiyon sikolohikal ng mga tao.&lt;br&gt;[[Arche]] ng tubig at mndo&lt;br&gt;Ang [[Justified true belief|tunay na paniniwala]] at pagtatangi ng [[kaalaman]]
| image=Xenophanes in Thomas Stanley History of Philosophy.jpg|image_size=190px|caption=Isang guhit ni Xenophanes mula sa paglililok noong ika-17 siglo}}
Si '''Xenophanes ng Colofón''' ({{IPAc-en|z|ə|ˈ|n|ɒ|f|ə|n|iː|z}};&lt;ref&gt;[https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/xenophanes &quot;Xenophanes&quot;] entry in ''[[Collins English Dictionary]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |title=Sound file |access-date=2022-05-31 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216103627/http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; {{lang-grc|[[wikt:Ξενοφάνης|Ξενοφάνης]] ὁ Κολοφώνιος}} {{IPA-el|ksenopʰánɛːs ho kolopʰɔ̌ːnios|}}; '''Jenófanes''' sa wikang Espanyol, c. 570  BCE – c. 478 BCE) ay isang Sinaunang [[pilosopo]]ng [[Griyego]], [[teologo]], [[manunula]] at kritiko ni [[Homer]]. Mula siya sa [[Ionia]] at naglakbay sa mga lupaing laganap ang pagsasalita ng Griyego noong maagang bahagi ng Klasikong Sinaunang Panahon. Bilang manunula, kilala si Xenophanes sa kanyang istilong kritikal na itinuturing na isa sa mga unang sátira, ang pampanitikang gamit ng katatawanan upang punahin ang mga kamaliang nangyayari sa lipunan. Sumulat rin siya sa paraang gamit ang ([[couplet na elehiako]] / [[elegiac couplets]]), mga &quot;kambal-taludtod&quot; sa hexámetro dactílico (anim na sukat ng tatluhang pantig, ang daloy ng mga lumang tula), na pumupuna sa mga tradisyonal na halaga ng kanyang lipunan tungkol sa kayamanan, kalabisan, at mga tagumpay sa palakasan. Isa rin siyang kritiko ni [[Homer]] at ibang mga manunula dahil paglalarawan sa mga diyos bilang mga hangal o mahina sa moral. Sa pagdaraan ng mahabang panahon, ang kanyang mga tula ay hindi nananatiling buo; mga piraso lamang ng ilan sa kanyang mga akda ang natitira sa mga sipi ng mga sumunod na pilosopo at kritiko sa panitikan.

Si Xenophanes ay itinuturing na isa sa pinakamahalagang pilosopo bago ang panahon ni Sócrates ng Atenas. Bilang isang lubos na orihinal na palaisip, naghanap si Xenophanes ng mga paliwanag para sa mga pisikal na penomena tulad ng mga ulap o bahaghari nang walang pagtukoy sa mga banal o mitolohikong paliwanag, ngunit sa halip ay batay sa mga unang prinsipyo . Tinukoy niya ang iba't ibang anyo ng kaalaman at paniniwala, isang maagang halimbawa ng epistemolohiya . Nakita ng mga sumunod na pilosopo tulad ng mga Eleatiko at Pirróniko si Xenophanes bilang tagapagtatag ng kanilang mga aral, at binigyang-kahulugan ang kanyang akda batay sa mga aral na iyon, bagaman pinagtatalunan ng makabagong dalubhasaan ang mga pag-aangkin na ito.

==Buhay==

Iniulat ng sinaunang biographer na si Diogenes Laertius na si Xenophanes ay ipinanganak sa Colophon , isang lungsod na dating umiiral sa Ionia, sa kasalukuyang Turkiye. Ayon kay Laertius na sinasabing umunlad si Xenophanes noong ika-60 Olympiad (540–537 BC), at karaniwang inilalagay ng mga modernong iskolar ang kanyang kapanganakan noong mga 570–560 BC. Ang kanyang natitirang mga gawa ay tumutukoy kina Thales , Epimenides , at Pythagoras, at siya mismo ay nabanggit sa mga sulatin nina Heraclitus at Epicharmus.

Sa kaniyang sariling natitirang salaysay, isa siyang makata na naglalakbay at umalis sa kaniyang tinubuang lupain sa edad na 25 at nabuhay nang 67 taon sa ibang mga lupain ng Gresya, at namatay sa edad na 92 ​​o pagkatapos nito. Bagama't may mga sinaunang patotoo na nagsasabing inilibing niya ang kaniyang mga anak na lalaki, kakaunti ang ibang impormasyon tungkol sa talambuhay tungkol sa kaniya o sa kaniyang pamilya na maaasahang masisiguro. 

Ipinapalagay na malamang na ang mga teoryang pisikal ni Xenophanes ay naimpluwensyahan ng mga Milesiano. Halimbawa, ang kanyang teorya na ang bahaghari ay mga ulap ay sa isang interpretasyon ay nakikita bilang tugon sa teorya ni Anaximenes na ang bahaghari ay liwanag na naaaninag mula sa mga ulap.

==  Mga Tula == 

Ang kaalaman sa mga pananaw ni Xenophanes ay nagmula sa mga piraso ng kanyang tula na napanatili bilang mga sipi ng mga sumunod na Griyegong manunulat. Hindi tulad ng ibang mga pilosopong pre-Sokratiko tulad nina Heraclitus o Parmenides, na sumulat lamang ng isang akda, sumulat si Xenophanes ng iba't ibang tula, at walang dalawa sa mga piraso ang maaaring positibong matukoy na kabilang sa parehong teksto.  Ayon kay Diogenes Laertius, sumulat si Xenophanes ng isang tula batay sa Colophon at Elea, na umabot sa humigit-kumulang 2000 linya. Ang mga sumunod na patotoo ay nagmumungkahi na ang kanyang koleksyon ng mga satira ay pinagsama-sama sa hindi bababa sa limang aklat. Bagama't maraming mga sumunod na sanggunian ang nag-uugnay kay Xenophanes sa isang tula na pinamagatang &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature) , pinagdududahan ng mga modernong iskolar ang pagkakakilanlang na ito, dahil malamang na ito ay isang pangalang ibinigay ng mga iskolar sa Aklatan ng Alexandria sa mga akdang isinulat ng mga pilosopo na kinilala ni Aristoteles bilang &quot; phusikoi &quot; (mga pisiko) na nag-aral ng kalikasan.

== Mga Sátira ===

Ang mga sátira ay tinatawag na Silloi , at ang pangalang ito ay maaaring nagmula kay Xenophanes mismo, ngunit maaaring nagmula ito sa pilosopong Pyrrhonist na si Timon ng Phlius, ang &quot;sillographer&quot; (ika-3 siglo BC), na naglagay ng malaking bahagi ng kanyang sariling sátira laban sa ibang mga pilosopo sa bibig ni Xenophanes, isa sa ilang pilosopong pinuri ni Timon sa kanyang akda.

Ang mga natitirang sulatin ni Xenophanes ay nagpapakita ng isang pag-aalinlangan na naging mas karaniwang ipinahayag noong ikaapat na siglo BC. Ilan sa mga pilosopikal na piraso ay hinango mula sa mga komentarista kay Homer. Itinuon niya ang kanyang kritisismo sa mga politeistikong pananaw sa relihiyon ng mga naunang Griyegong makata at ng kanyang sariling mga kapanahon.

Kung huhusgahan mula sa mga huling salaysay na ito, ang kanyang tulang elegiac at iambic ay pumuna at nag-uyam ng malawak na hanay ng mga ideya, kabilang sina Homer at Hesiod , ang paniniwala sa panteon ng mga antropomorpikong diyos at ang pagsamba ng mga Griyego sa atletismo .

=== Tungkol sa Kalikasan ===

Walang matibay na awtoridad na nagsasabing si Xenophanes ay partikular na sumulat ng isang tulang pilosopikal. Sinasabi ni John Burnet na &quot;Ang pinakamatandang pagtukoy sa isang tulang Περὶ φύσεως (peri physeos) ay nasa Geneva scholium ng Iliad xxi. 196, at ito ay nagmula pa kay Crates of Mallus . Dapat nating tandaan na ang mga ganitong pamagat ay mas huling naisulat, at si Xenophanes ay nabigyan ng lugar sa mga pilosopo bago pa man ang panahon ni Crates. Samakatuwid, ang masasabi lang natin ay binigyan ng mga librarian ng Pergamene ng pamagat na Περὶ φύσεως (peri physeos) ang ilang tula ni Xenophanes.&quot; Gayunpaman, kahit na hindi kailanman sumulat si Xenophanes ng isang partikular na pamagat ng tula na &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature) , marami sa mga natitirang piraso ay tumatalakay sa mga paksa sa natural na pilosopiya tulad ng mga ulap o bahaghari, at samakatuwid ay malamang na ang mga pilosopikal na pahayag ni Xenophanes ay ipinahayag nang hindi sinasadya sa kanyang mga sátira.

== Pilosopiya ==

Bagama't tradisyonal na binibigyang-kahulugan si Xenophanes sa mga terminomg gamit ng mga Eleatic at mga Skeptic na naimpluwensyahan niya at nakita siya bilang kanilang hinalinhan at tagapagtatag, itinuturing siya ng mga modernong iskolar bilang isang lubos na orihinal at natatanging pilosopo na ang pilosopiya ay higit pa sa impluwensya niya sa mga sumunod na paaralan ng pilosopiya. Bilang isang kritiko sa lipunan, sumulat si Xenophanes ng mga tula tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum at pinuna ang kultural na pagluwalhati sa mga atleta. Hinangad ni Xenophanes na repormahin ang pag-unawa sa banal na kalikasan sa pamamagitan ng pagdududa sa mitolohiyang Griyego na ipinarating nina Hesiod at Homer, upang gawin itong mas naaayon sa mga pagkaintindi ng kabanalan mula sa Sinaunang relihiyong Griyego .Bumuo siya ng mga natural na paliwanag para sa mga phenomena tulad ng pagbuo ng mga ulap at bahaghari sa halip na mga mito, na kinutya ang mga tradisyonal na pananaw sa relihiyon sa kanyang panahon bilang mga proyeksyon ng tao .Bilang isang maagang palaisip sa epistemolohiya, gumawa siya ng paraan para tukuyin ang pagkakaiba sa pagitan ng mga ideya ng kaalaman at paniniwala na taliwas sa katotohanan , na pinaniniwalaan niya na posible lamang para sa mga diyos.

=== Kritikang panlipunan ===

Sumulat si Xenophanes ng ilang tulang elehiyako tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum, ang mga salu-salo ng mga sinaunang Griyego na ginaganap upang gunitain ang mga tagumpay sa palakasan o patula, o upang tanggapin ang mga kabataang lalaki sa lipunang aristokratiko. Ang mga natitirang bahagi ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng kabanalan at karangalan sa mga diyos, at hinihikayat nito ang paglalasing at kawalan ng pagpipigil, na sumusuporta sa katamtaman at pagpuna sa karangyaan at kalabisan. Tinanggihan ni Xenophanes ang kahalagahan ng mga tagumpay sa palakasan, na sinasabing mas mahalaga ang paglinang ng karunungan. 

=== Banal na kalikasan ===

Ang Orphismo at pilosopiya ni Pitagoras ay nagpakilala sa ispiritwalidad ng mga Griyego ng mga nosyon ng pagkakasala at kadalisayan, na nagdulot ng dichotomic na paniniwala sa pagitan ng banal na kaluluwa at ng mortal na katawan. Ang doktrinang ito ay kabaligtaran ng mga tradisyonal na relihiyon na itinataguyod nina Homer at Hesiod . Ang Diyos ang nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit siya ay pinaniniwalaang hindi gumagalaw, nailalarawan sa pamamagitan ng pagiging-isa (oneness), pagkakaisa (unicity), at kawalang-hanggan (eternity), at isang espirituwal na kalikasan na walang katawan at hindi antropomorpiko (nasa anyo ng tao). Siya ay may malayang pagpapasya at ang Pinakamataas na Kabutihan, kinakatawan niya ang kagandahan ng moral na pagiging perpekto at ng kawalan ng kasalanan.

Itinaguyod ni Xenophanes ang paniniwala na &quot; Ang Diyos ay iisa, kataas-taasan sa mga diyos at tao, at hindi tulad ng mga mortal sa katawan o sa isip&quot;. Pinanindigan niya na mayroong isang pinakadakilang Diyos. Ang Diyos ay isang walang hanggang nilalang, bilog sa anyo, na nakakaintindi sa lahat ng bagay sa loob niya, ang ganap na isip at pag-iisip, samakatuwid ay matalino, at nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit walang pagkakahawig sa kalikasan ng tao maging sa katawan o isip. Bagama't tinanggihan ni Xenophanes ang teolohiyang Homeric, hindi niya kinuwestiyon ang pagkakaroon ng isang banal na entidad; sa halip ang kanyang pilosopiya ay isang kritisismo sa mga sinaunang Griyegong manunulat at ang kanilang konsepto ng kabanalan. Tungkol sa positibong teolohiya ni Xenophanes, limang pangunahing konsepto tungkol sa Diyos ang maaaring mabuo. Ang Diyos ay: lampas sa moralidad ng tao, hindi kahawig ng anyo ng tao, hindi maaaring mamatay o maipanganak (ang Diyos ay banal kaya walang hanggan), walang umiiral na banal na hirarkiya, at ang Diyos ay hindi nakikialam sa mga gawain ng tao.

=== Pilosopiya ng kalikasan ===

Ang pag-unawa ni Xenophanes sa banal na kalikasan bilang hiwalay at hindi kasali sa mga gawain ng tao ang nag-udyok sa kanya na makabuo ng mga naturalistikong paliwanag para sa mga pisikal na penomena. 

Malamang na si Xenophanes ang unang pilosopo na nakaisip ng paliwanag para sa pagpapakita ng apoy ni San Elmo na lumilitaw sa mga palo ng mga barko kapag dumadaan ang mga ito sa mga ulap habang may bagyo. Bagama't ang aktwal na penomeno sa likod ng apoy ni San Elmo ay hindi mauunawaan hanggang sa matuklasan ang static electricity sa modernong panahon, ang paliwanag ni Xenophanes, na nagtangkang ipaliwanag ang liwanag bilang sanhi ng pag-alog ng maliliit na patak ng ulap, ay natatangi sa sinaunang mundo. 

Sa kosmolohiya ni Xenophanes, iisa lamang ang hangganan ng sansinukob,  ang &quot;nakikita ng ating mga paa&quot;.  Naniniwala si Xenophanes na ang mundo ay umaabot nang walang hanggan pababa, gayundin nang walang hanggan sa bawat direksyon.  Ang bunga ng kanyang paniniwala sa isang walang katapusang haba ng mundo ay sa halip na dumaan ang araw sa ilalim ng mundo sa paglubog ng araw, naniniwala si Xenophanes na ang araw at buwan ay naglalakbay sa isang tuwid na linya pakanluran, pagkatapos nito ay isang bagong araw o buwan ang muling mabubuo pagkatapos ng isang eklipse.  Bagama't ang potensyal na walang katapusang serye ng mga araw at buwan na naglalakbay ay malamang na maituturing na hindi kanais-nais sa mga modernong siyentipiko,  nangangahulugan ito na naunawaan ni Xenophanes ang araw at buwan bilang isang &quot;uri&quot; ng bagay na lumilitaw sa kalangitan, sa halip na isang partikular na indibidwal na bagay na muling lumilitaw bawat bagong araw. 

Napagpasyahan ni Xenophanes mula sa kanyang pagsusuri sa mga fossil ng mga nilalang sa dagat na natagpuan sa ibabaw ng lupa na ang tubig ay dating tumatakip sa buong ibabaw ng Daigdig.  Ginamit niya ang ebidensyang ito upang tapusin na ang arko o kosmikong prinsipyo ng sansinukob ay isang alon na dumadaloy papasok at palabas sa pagitan ng basa at tuyo, o lupa (γῆ) (ge) at tubig (ὕδωρ) (hydor). Ang dalawang matinding estadong ito ay magpapalitan sa isa't isa, at sa pagpapalit-palit na ito, ang buhay ng tao ay mawawala, pagkatapos ay muling mabubuhay (o kabaliktaran depende sa nangingibabaw na anyo).  Ang argumento ay maaaring ituring na isang pagsaway sa teorya ng hangin ni Anaximenes .  Ang ideya ng pagpapalit-palit na mga estado at ang buhay ng tao ay namamatay at bumabalik ay nagmumungkahi na naniniwala siya sa prinsipyo ng sanhi, isa pang natatanging hakbang na inaalis ni Xenophanes mula sa mga sinaunang tradisyon ng pilosopiya patungo sa mga mas nakabatay sa siyentipikong obserbasyon.  Ang paggamit ng ebidensyang ito ay isang mahalagang hakbang sa pagsulong mula sa simpleng pagsasabi ng isang ideya patungo sa pagsuporta dito sa pamamagitan ng ebidensya at obserbasyon. 

=== Epistemolohiya ===

Si Xenophanes ay isa sa mga unang pilosopo na nagpakita ng interes sa mga tanong na epistemolohikal gayundin sa mga metapisika. Naniniwala siya na mayroong tunay na obhetibong katotohanan sa realidad,  ngunit bilang mga mortal lamang, hindi ito kayang malaman ng mga tao.  Siya ay kinikilala bilang isa sa mga unang pilosopo na nag-iba sa pagitan ng tunay na paniniwala at kaalaman ,  gayundin ang pagkilala sa posibilidad na maaaring isipin ng isang tao na may alam siya ngunit hindi talaga ito alam. 

Ang kaniyang mga talata tungkol sa pag-aalinlangan ay sinipi ni Sextus Empiricus gaya ng sumusunod:

Gayunpaman, tungkol sa mga diyos at sa aking ipinapahayag tungkol sa lahat ng bagay:
Walang taong nakakita ng malinaw ni walang taong makakaalam nito.
Hindi, sapagkat kahit na magkataon siyang patunayan kung ano talaga ang umiiral,
hindi niya ito alam; sapagkat ang lahat ay naaapektuhan ng opinyon. 

Dahil sa kakulangan ng buong akda ni Xenophanes, ang kanyang mga pananaw ay mahirap bigyang-kahulugan, kaya ang implikasyon ng pag-alam bilang isang bagay na mas malalim (&quot;isang mas malinaw na katotohanan&quot;) ay maaaring may mga espesyal na implikasyon, o maaaring mangahulugan ito na hindi mo malalaman ang isang bagay sa pamamagitan lamang ng pagtingin dito.  Alam na ang pinakamarami at pinakamalawak na uri ng ebidensya ay itinuring ni Xenophanes bilang ang pinakasiguradong paraan upang patunayan ang isang teorya. 

== Pamana at impluwensya == 

Ang impluwensya ni Xenophanes ay binigyang-kahulugan sa iba't ibang paraan bilang &quot;ang tagapagtatag ng epistemolohiya, isang makata at rhapsode at hindi isang pilosopo, ang unang nagdududa, ang unang empirisista, isang rasyonalistang teologo, isang repormista ng relihiyon, at marami pang iba.&quot;  Binasa ni Karl Popper si Xenophanes bilang isang maagang tagapagpauna ng kritikal na rasyonalismo , na sinasabing posible lamang kumilos batay sa mga gumaganang hypotheses — maaari tayong kumilos na parang alam natin ang katotohanan, hangga't alam natin na ito ay lubhang hindi malamang mangyari. 

=== Impluwensya sa Eleatics ===

Maraming mga sinaunang salaysay ang nag-uugnay kay Xenophanes sa kolonya ng mga Griyego sa lungsod ng Elea sa Italya , alinman bilang ang may-akda ng isang tula tungkol sa pagkakatatag ng lungsod na iyon,  o bilang ang nagtatag ng paaralan ng pilosopiya ng Elea ,  o bilang guro ni Parmenides ng Elea .  Ang iba naman ay nag-uugnay sa kanya sa Pitagoriyanismo . Gayunpaman, ang mga modernong iskolar sa pangkalahatan ay naniniwala na walang gaanong makasaysayan o pilosopikal na katwiran para sa mga ugnayang ito sa pagitan nina Pitagoras, Xenophanes, at Parmenides gaya ng madalas na sinasabing kasunod ng tinatawag na &quot; paaralan ng mga Italyano&quot; (Italian School).  Gayundin, karaniwan na rin mula noong unang panahon na makita si Xenophanes bilang guro ni Zeno ng Elea , ang kasamahan ni Parmenides, ngunit ang karaniwang opinyon ngayon ay mali rin ito. 

{{Blockquote | Sa kanyang ikasiyamnapu't dalawang taon, siya ay namumuhay pa rin nang palaboy, na halos hindi naaayon sa pahayag na nanirahan siya sa Elea at nagtatag ng isang paaralan doon, lalo na kung iisipin natin na ginugol niya ang kanyang mga huling araw sa korte ni Hieron . Kapansin-pansin na walang sinaunang manunulat ang hayagang nagsabing naroon siya sa Elea, at lahat ng ebidensya na mayroon tayo ay tila hindi tugma sa kanyang paninirahan doon. {{sfn|Burnet|1892|p=115}}}}

=== Impluwensya sa Pyrrhonism ===

Si Xenophanes ay minsang itinuturing na unang nagdududa sa Kanluraning pilosopiya.  Ang umano'y pagdududa ni Xenophanes ay maaari ring ituring na isang pasimula sa Pyrrhonismo . Sinipi ni Sextus ang tagasunod ni Pyrrho na si Timon na pumupuri kay Xenophanes at iniaalay ang kanyang mga satira sa kanya, at binibigyan siya bilang isang halimbawa ng isang taong hindi isang perpektong nagdududa (tulad ni Pyrrho), ngunit mapapatawad na malapit dito. 

Sa pagbanggit ni Eusebius kay Aristocles ng Messene, sinabi niya na si Xenophanes ang nagtatag ng isang linya ng pilosopiya na nagtapos sa Pyrrhonism. Ang linyang ito ay nagsisimula kay Xenophanes at dumaan kina Parmenides , Melissus ng Samos , Zeno ng Elea , Leucippus , Democritus , Protagoras , Nessos ng Chios , Metrodorus ng Chios , Diogenes ng Smyrna, Anaxarchus , at sa huli ay Pyrrho . 

=== Panteismo ===

Dahil sa kaniyang pagbuo ng konsepto ng isang &quot;isang diyos na pinakadakila sa mga diyos at tao,&quot; si Xenophanes ay madalas na nakikita bilang isa sa mga unang monoteista sa Kanluraning pilosopiya ng relihiyon . Gayunpaman, ang parehong sipi na tinutukoy ay tumutukoy sa maraming &quot;diyos&quot; na mas dakila kaysa sa kataas-taasang Diyos.  Ang diyos na ito ay &quot;yumuyugyog sa lahat ng bagay&quot; sa pamamagitan lamang ng kapangyarihan ng kaniyang pag-iisip. Hindi tulad ng mga nilalang na tao, ang Diyos ay may kapangyarihang magbigay ng &quot;agarang pagpapatupad&quot; (sa Griyego: to phren ) at gawing epektibo ang kaniyang kakayahang kognitibo (sa Griyego: nous ). 

Ang kaisipan ni Xenophanes ay ibinuod bilang monolatrous at panteistiko ng mga sinaunang doxography nina Aristoteles , Cicero , Diogenes Laertius , Sextus Empiricus , at Plutarch . Mas partikular, ibinuod ng Metaphysics ni Aristoteles ang kanyang pananaw bilang &quot;ang Lahat ay Diyos.&quot; [ ac ] Ang pseudo-Aristotlelian treatise na On Melissus, Xenophanes, at Gorgias ay naglalaman din ng isang mahalagang patotoo ng kanyang mga turo.  Itinuring ni Pierre Bayle ang mga pananaw ni Xenophanes na katulad ni Spinoza .  Partikular na kinilala ng pisiko at pilosopo na si Max Bernhard Weinstein si Xenophanes bilang isa sa mga pinakaunang pandeista . 

Ang pananaw ni Xenophanes sa isang diyos na walang personalidad ay tila nakaimpluwensya kay Empedocles bago si Socratic, na itinuring ang diyos bilang isang isip na walang katawan.  Gayunpaman, tinawag ni Empedocles ang pananaw ni Xenophanes na ang Daigdig ay patag at umaabot pababa magpakailanman bilang kahangalan.  


==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Mga pilosopong Griyego]]</text>
      <sha1>svh1wukrsmyin83kr92fa3mv8m4soaj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212345</id>
      <parentid>2212343</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T21:33:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ludimer</username>
        <id>14</id>
      </contributor>
      <comment>/* Buhay */</comment>
      <origin>2212345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20857" sha1="blqqh8mclg5xfuib826a4jwmcoqinec" xml:space="preserve">{{Infobox philosopher 
| region           = [[Western philosophy]]
| era              = [[Pre-Socratic philosophy]]
| birth_date       = c. 570 BCE
| birth_place      = [[Colophon (city)|Colophon]], [[Ionia]]
| death_date       = c. 478 BCE (edad c. 92)
| death_place      = [[Syracuse, Sicily]]
| main_interests   = [[Kritisismong panlipunan]]&lt;br&gt;[[Kataphasis]]&lt;br&gt;[[Natural na pilosopiya]]&lt;br&gt;[[Epistemolohiya]]
| influences       = [[Thales]], [[Epimenides]], [[Pythagoras]], [[Homer]]
| influenced       = [[Heraclitus]], [[Epicharmus]], [[Parmenides]], [[Timon of Phlius]], [[Baruch Spinoza]], [[Karl Popper]]
| notable_ideas    = Mga pananaw ng [[relihiyon]]g [[politeistiko]] bilang mga proheksiyon sikolohikal ng mga tao.&lt;br&gt;[[Arche]] ng tubig at mndo&lt;br&gt;Ang [[Justified true belief|tunay na paniniwala]] at pagtatangi ng [[kaalaman]]
| image=Xenophanes in Thomas Stanley History of Philosophy.jpg|image_size=190px|caption=Isang guhit ni Xenophanes mula sa paglililok noong ika-17 siglo}}
Si '''Xenophanes ng Colofón''' ({{IPAc-en|z|ə|ˈ|n|ɒ|f|ə|n|iː|z}};&lt;ref&gt;[https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/xenophanes &quot;Xenophanes&quot;] entry in ''[[Collins English Dictionary]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |title=Sound file |access-date=2022-05-31 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216103627/http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; {{lang-grc|[[wikt:Ξενοφάνης|Ξενοφάνης]] ὁ Κολοφώνιος}} {{IPA-el|ksenopʰánɛːs ho kolopʰɔ̌ːnios|}}; '''Jenófanes''' sa wikang Espanyol, c. 570  BCE – c. 478 BCE) ay isang Sinaunang [[pilosopo]]ng [[Griyego]], [[teologo]], [[manunula]] at kritiko ni [[Homer]]. Mula siya sa [[Ionia]] at naglakbay sa mga lupaing laganap ang pagsasalita ng Griyego noong maagang bahagi ng Klasikong Sinaunang Panahon. Bilang manunula, kilala si Xenophanes sa kanyang istilong kritikal na itinuturing na isa sa mga unang sátira, ang pampanitikang gamit ng katatawanan upang punahin ang mga kamaliang nangyayari sa lipunan. Sumulat rin siya sa paraang gamit ang ([[couplet na elehiako]] / [[elegiac couplets]]), mga &quot;kambal-taludtod&quot; sa hexámetro dactílico (anim na sukat ng tatluhang pantig, ang daloy ng mga lumang tula), na pumupuna sa mga tradisyonal na halaga ng kanyang lipunan tungkol sa kayamanan, kalabisan, at mga tagumpay sa palakasan. Isa rin siyang kritiko ni [[Homer]] at ibang mga manunula dahil paglalarawan sa mga diyos bilang mga hangal o mahina sa moral. Sa pagdaraan ng mahabang panahon, ang kanyang mga tula ay hindi nananatiling buo; mga piraso lamang ng ilan sa kanyang mga akda ang natitira sa mga sipi ng mga sumunod na pilosopo at kritiko sa panitikan.

Si Xenophanes ay itinuturing na isa sa pinakamahalagang pilosopo bago ang panahon ni Sócrates ng Atenas. Bilang isang lubos na orihinal na palaisip, naghanap si Xenophanes ng mga paliwanag para sa mga pisikal na penomena tulad ng mga ulap o bahaghari nang walang pagtukoy sa mga banal o mitolohikong paliwanag, ngunit sa halip ay batay sa mga unang prinsipyo . Tinukoy niya ang iba't ibang anyo ng kaalaman at paniniwala, isang maagang halimbawa ng epistemolohiya . Nakita ng mga sumunod na pilosopo tulad ng mga Eleatiko at Pirróniko si Xenophanes bilang tagapagtatag ng kanilang mga aral, at binigyang-kahulugan ang kanyang akda batay sa mga aral na iyon, bagaman pinagtatalunan ng makabagong dalubhasaan ang mga pag-aangkin na ito.

==Buhay==

Iniulat ng sinaunang manunulat ng talambuhay na si Diogenes Laertius na si Xenophanes ay ipinanganak sa Colofón, isang lungsod na dating umiiral sa Ionia, sa kasalukuyang Turkiye. Ayon kay Laertius na sinasabing sumikat si Xenophanes noong ika-60 Olympiad (540–537 BC), at karaniwang inilalagay ng mga modernong iskolar ang kanyang kapanganakan noong mga 570–560 BC. Ang kanyang natitirang mga gawa ay tumutukoy kina Thales , Epimenides , at Pythagoras, at siya mismo ay nabanggit sa mga sulatin nina Heraclitus at Epicharmus.

Sa kaniyang sariling natitirang salaysay, isa siyang makata na naglakbay at umalis sa kaniyang tinubuang lupain sa edad na 25 at nabuhay nang 67 taon sa ibang mga lupain ng Gresya, at namatay sa edad na 92 ​​o pagkatapos nito. Bagama't may mga sinaunang patotoo na nagsasabing inilibing niya ang kaniyang mga anak na lalaki, kakaunti ang ibang impormasyon tungkol sa talambuhay tungkol sa kaniya o sa kaniyang pamilya na maaasahang masisiguro. 

Ipinapalagay na malamang na ang mga teoryang pisikal ni Xenophanes ay naimpluwensyahan ng mga Milesiano. Halimbawa, ang kanyang teorya na ang bahaghari ay mga ulap ay sa isang interpretasyon ay nakikita bilang tugon sa teorya ni Anaximenes na ang bahaghari ay liwanag na naaaninag mula sa mga ulap.

==  Mga Tula == 

Ang kaalaman sa mga pananaw ni Xenophanes ay nagmula sa mga piraso ng kanyang tula na napanatili bilang mga sipi ng mga sumunod na Griyegong manunulat. Hindi tulad ng ibang mga pilosopong pre-Sokratiko tulad nina Heraclitus o Parmenides, na sumulat lamang ng isang akda, sumulat si Xenophanes ng iba't ibang tula, at walang dalawa sa mga piraso ang maaaring positibong matukoy na kabilang sa parehong teksto.  Ayon kay Diogenes Laertius, sumulat si Xenophanes ng isang tula batay sa Colophon at Elea, na umabot sa humigit-kumulang 2000 linya. Ang mga sumunod na patotoo ay nagmumungkahi na ang kanyang koleksyon ng mga satira ay pinagsama-sama sa hindi bababa sa limang aklat. Bagama't maraming mga sumunod na sanggunian ang nag-uugnay kay Xenophanes sa isang tula na pinamagatang &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature) , pinagdududahan ng mga modernong iskolar ang pagkakakilanlang na ito, dahil malamang na ito ay isang pangalang ibinigay ng mga iskolar sa Aklatan ng Alexandria sa mga akdang isinulat ng mga pilosopo na kinilala ni Aristoteles bilang &quot; phusikoi &quot; (mga pisiko) na nag-aral ng kalikasan.

== Mga Sátira ===

Ang mga sátira ay tinatawag na Silloi , at ang pangalang ito ay maaaring nagmula kay Xenophanes mismo, ngunit maaaring nagmula ito sa pilosopong Pyrrhonist na si Timon ng Phlius, ang &quot;sillographer&quot; (ika-3 siglo BC), na naglagay ng malaking bahagi ng kanyang sariling sátira laban sa ibang mga pilosopo sa bibig ni Xenophanes, isa sa ilang pilosopong pinuri ni Timon sa kanyang akda.

Ang mga natitirang sulatin ni Xenophanes ay nagpapakita ng isang pag-aalinlangan na naging mas karaniwang ipinahayag noong ikaapat na siglo BC. Ilan sa mga pilosopikal na piraso ay hinango mula sa mga komentarista kay Homer. Itinuon niya ang kanyang kritisismo sa mga politeistikong pananaw sa relihiyon ng mga naunang Griyegong makata at ng kanyang sariling mga kapanahon.

Kung huhusgahan mula sa mga huling salaysay na ito, ang kanyang tulang elegiac at iambic ay pumuna at nag-uyam ng malawak na hanay ng mga ideya, kabilang sina Homer at Hesiod , ang paniniwala sa panteon ng mga antropomorpikong diyos at ang pagsamba ng mga Griyego sa atletismo .

=== Tungkol sa Kalikasan ===

Walang matibay na awtoridad na nagsasabing si Xenophanes ay partikular na sumulat ng isang tulang pilosopikal. Sinasabi ni John Burnet na &quot;Ang pinakamatandang pagtukoy sa isang tulang Περὶ φύσεως (peri physeos) ay nasa Geneva scholium ng Iliad xxi. 196, at ito ay nagmula pa kay Crates of Mallus . Dapat nating tandaan na ang mga ganitong pamagat ay mas huling naisulat, at si Xenophanes ay nabigyan ng lugar sa mga pilosopo bago pa man ang panahon ni Crates. Samakatuwid, ang masasabi lang natin ay binigyan ng mga librarian ng Pergamene ng pamagat na Περὶ φύσεως (peri physeos) ang ilang tula ni Xenophanes.&quot; Gayunpaman, kahit na hindi kailanman sumulat si Xenophanes ng isang partikular na pamagat ng tula na &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature) , marami sa mga natitirang piraso ay tumatalakay sa mga paksa sa natural na pilosopiya tulad ng mga ulap o bahaghari, at samakatuwid ay malamang na ang mga pilosopikal na pahayag ni Xenophanes ay ipinahayag nang hindi sinasadya sa kanyang mga sátira.

== Pilosopiya ==

Bagama't tradisyonal na binibigyang-kahulugan si Xenophanes sa mga terminomg gamit ng mga Eleatic at mga Skeptic na naimpluwensyahan niya at nakita siya bilang kanilang hinalinhan at tagapagtatag, itinuturing siya ng mga modernong iskolar bilang isang lubos na orihinal at natatanging pilosopo na ang pilosopiya ay higit pa sa impluwensya niya sa mga sumunod na paaralan ng pilosopiya. Bilang isang kritiko sa lipunan, sumulat si Xenophanes ng mga tula tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum at pinuna ang kultural na pagluwalhati sa mga atleta. Hinangad ni Xenophanes na repormahin ang pag-unawa sa banal na kalikasan sa pamamagitan ng pagdududa sa mitolohiyang Griyego na ipinarating nina Hesiod at Homer, upang gawin itong mas naaayon sa mga pagkaintindi ng kabanalan mula sa Sinaunang relihiyong Griyego .Bumuo siya ng mga natural na paliwanag para sa mga phenomena tulad ng pagbuo ng mga ulap at bahaghari sa halip na mga mito, na kinutya ang mga tradisyonal na pananaw sa relihiyon sa kanyang panahon bilang mga proyeksyon ng tao .Bilang isang maagang palaisip sa epistemolohiya, gumawa siya ng paraan para tukuyin ang pagkakaiba sa pagitan ng mga ideya ng kaalaman at paniniwala na taliwas sa katotohanan , na pinaniniwalaan niya na posible lamang para sa mga diyos.

=== Kritikang panlipunan ===

Sumulat si Xenophanes ng ilang tulang elehiyako tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum, ang mga salu-salo ng mga sinaunang Griyego na ginaganap upang gunitain ang mga tagumpay sa palakasan o patula, o upang tanggapin ang mga kabataang lalaki sa lipunang aristokratiko. Ang mga natitirang bahagi ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng kabanalan at karangalan sa mga diyos, at hinihikayat nito ang paglalasing at kawalan ng pagpipigil, na sumusuporta sa katamtaman at pagpuna sa karangyaan at kalabisan. Tinanggihan ni Xenophanes ang kahalagahan ng mga tagumpay sa palakasan, na sinasabing mas mahalaga ang paglinang ng karunungan. 

=== Banal na kalikasan ===

Ang Orphismo at pilosopiya ni Pitagoras ay nagpakilala sa ispiritwalidad ng mga Griyego ng mga nosyon ng pagkakasala at kadalisayan, na nagdulot ng dichotomic na paniniwala sa pagitan ng banal na kaluluwa at ng mortal na katawan. Ang doktrinang ito ay kabaligtaran ng mga tradisyonal na relihiyon na itinataguyod nina Homer at Hesiod . Ang Diyos ang nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit siya ay pinaniniwalaang hindi gumagalaw, nailalarawan sa pamamagitan ng pagiging-isa (oneness), pagkakaisa (unicity), at kawalang-hanggan (eternity), at isang espirituwal na kalikasan na walang katawan at hindi antropomorpiko (nasa anyo ng tao). Siya ay may malayang pagpapasya at ang Pinakamataas na Kabutihan, kinakatawan niya ang kagandahan ng moral na pagiging perpekto at ng kawalan ng kasalanan.

Itinaguyod ni Xenophanes ang paniniwala na &quot; Ang Diyos ay iisa, kataas-taasan sa mga diyos at tao, at hindi tulad ng mga mortal sa katawan o sa isip&quot;. Pinanindigan niya na mayroong isang pinakadakilang Diyos. Ang Diyos ay isang walang hanggang nilalang, bilog sa anyo, na nakakaintindi sa lahat ng bagay sa loob niya, ang ganap na isip at pag-iisip, samakatuwid ay matalino, at nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit walang pagkakahawig sa kalikasan ng tao maging sa katawan o isip. Bagama't tinanggihan ni Xenophanes ang teolohiyang Homeric, hindi niya kinuwestiyon ang pagkakaroon ng isang banal na entidad; sa halip ang kanyang pilosopiya ay isang kritisismo sa mga sinaunang Griyegong manunulat at ang kanilang konsepto ng kabanalan. Tungkol sa positibong teolohiya ni Xenophanes, limang pangunahing konsepto tungkol sa Diyos ang maaaring mabuo. Ang Diyos ay: lampas sa moralidad ng tao, hindi kahawig ng anyo ng tao, hindi maaaring mamatay o maipanganak (ang Diyos ay banal kaya walang hanggan), walang umiiral na banal na hirarkiya, at ang Diyos ay hindi nakikialam sa mga gawain ng tao.

=== Pilosopiya ng kalikasan ===

Ang pag-unawa ni Xenophanes sa banal na kalikasan bilang hiwalay at hindi kasali sa mga gawain ng tao ang nag-udyok sa kanya na makabuo ng mga naturalistikong paliwanag para sa mga pisikal na penomena. 

Malamang na si Xenophanes ang unang pilosopo na nakaisip ng paliwanag para sa pagpapakita ng apoy ni San Elmo na lumilitaw sa mga palo ng mga barko kapag dumadaan ang mga ito sa mga ulap habang may bagyo. Bagama't ang aktwal na penomeno sa likod ng apoy ni San Elmo ay hindi mauunawaan hanggang sa matuklasan ang static electricity sa modernong panahon, ang paliwanag ni Xenophanes, na nagtangkang ipaliwanag ang liwanag bilang sanhi ng pag-alog ng maliliit na patak ng ulap, ay natatangi sa sinaunang mundo. 

Sa kosmolohiya ni Xenophanes, iisa lamang ang hangganan ng sansinukob,  ang &quot;nakikita ng ating mga paa&quot;.  Naniniwala si Xenophanes na ang mundo ay umaabot nang walang hanggan pababa, gayundin nang walang hanggan sa bawat direksyon.  Ang bunga ng kanyang paniniwala sa isang walang katapusang haba ng mundo ay sa halip na dumaan ang araw sa ilalim ng mundo sa paglubog ng araw, naniniwala si Xenophanes na ang araw at buwan ay naglalakbay sa isang tuwid na linya pakanluran, pagkatapos nito ay isang bagong araw o buwan ang muling mabubuo pagkatapos ng isang eklipse.  Bagama't ang potensyal na walang katapusang serye ng mga araw at buwan na naglalakbay ay malamang na maituturing na hindi kanais-nais sa mga modernong siyentipiko,  nangangahulugan ito na naunawaan ni Xenophanes ang araw at buwan bilang isang &quot;uri&quot; ng bagay na lumilitaw sa kalangitan, sa halip na isang partikular na indibidwal na bagay na muling lumilitaw bawat bagong araw. 

Napagpasyahan ni Xenophanes mula sa kanyang pagsusuri sa mga fossil ng mga nilalang sa dagat na natagpuan sa ibabaw ng lupa na ang tubig ay dating tumatakip sa buong ibabaw ng Daigdig.  Ginamit niya ang ebidensyang ito upang tapusin na ang arko o kosmikong prinsipyo ng sansinukob ay isang alon na dumadaloy papasok at palabas sa pagitan ng basa at tuyo, o lupa (γῆ) (ge) at tubig (ὕδωρ) (hydor). Ang dalawang matinding estadong ito ay magpapalitan sa isa't isa, at sa pagpapalit-palit na ito, ang buhay ng tao ay mawawala, pagkatapos ay muling mabubuhay (o kabaliktaran depende sa nangingibabaw na anyo).  Ang argumento ay maaaring ituring na isang pagsaway sa teorya ng hangin ni Anaximenes .  Ang ideya ng pagpapalit-palit na mga estado at ang buhay ng tao ay namamatay at bumabalik ay nagmumungkahi na naniniwala siya sa prinsipyo ng sanhi, isa pang natatanging hakbang na inaalis ni Xenophanes mula sa mga sinaunang tradisyon ng pilosopiya patungo sa mga mas nakabatay sa siyentipikong obserbasyon.  Ang paggamit ng ebidensyang ito ay isang mahalagang hakbang sa pagsulong mula sa simpleng pagsasabi ng isang ideya patungo sa pagsuporta dito sa pamamagitan ng ebidensya at obserbasyon. 

=== Epistemolohiya ===

Si Xenophanes ay isa sa mga unang pilosopo na nagpakita ng interes sa mga tanong na epistemolohikal gayundin sa mga metapisika. Naniniwala siya na mayroong tunay na obhetibong katotohanan sa realidad,  ngunit bilang mga mortal lamang, hindi ito kayang malaman ng mga tao.  Siya ay kinikilala bilang isa sa mga unang pilosopo na nag-iba sa pagitan ng tunay na paniniwala at kaalaman ,  gayundin ang pagkilala sa posibilidad na maaaring isipin ng isang tao na may alam siya ngunit hindi talaga ito alam. 

Ang kaniyang mga talata tungkol sa pag-aalinlangan ay sinipi ni Sextus Empiricus gaya ng sumusunod:

Gayunpaman, tungkol sa mga diyos at sa aking ipinapahayag tungkol sa lahat ng bagay:
Walang taong nakakita ng malinaw ni walang taong makakaalam nito.
Hindi, sapagkat kahit na magkataon siyang patunayan kung ano talaga ang umiiral,
hindi niya ito alam; sapagkat ang lahat ay naaapektuhan ng opinyon. 

Dahil sa kakulangan ng buong akda ni Xenophanes, ang kanyang mga pananaw ay mahirap bigyang-kahulugan, kaya ang implikasyon ng pag-alam bilang isang bagay na mas malalim (&quot;isang mas malinaw na katotohanan&quot;) ay maaaring may mga espesyal na implikasyon, o maaaring mangahulugan ito na hindi mo malalaman ang isang bagay sa pamamagitan lamang ng pagtingin dito.  Alam na ang pinakamarami at pinakamalawak na uri ng ebidensya ay itinuring ni Xenophanes bilang ang pinakasiguradong paraan upang patunayan ang isang teorya. 

== Pamana at impluwensya == 

Ang impluwensya ni Xenophanes ay binigyang-kahulugan sa iba't ibang paraan bilang &quot;ang tagapagtatag ng epistemolohiya, isang makata at rhapsode at hindi isang pilosopo, ang unang nagdududa, ang unang empirisista, isang rasyonalistang teologo, isang repormista ng relihiyon, at marami pang iba.&quot;  Binasa ni Karl Popper si Xenophanes bilang isang maagang tagapagpauna ng kritikal na rasyonalismo , na sinasabing posible lamang kumilos batay sa mga gumaganang hypotheses — maaari tayong kumilos na parang alam natin ang katotohanan, hangga't alam natin na ito ay lubhang hindi malamang mangyari. 

=== Impluwensya sa Eleatics ===

Maraming mga sinaunang salaysay ang nag-uugnay kay Xenophanes sa kolonya ng mga Griyego sa lungsod ng Elea sa Italya , alinman bilang ang may-akda ng isang tula tungkol sa pagkakatatag ng lungsod na iyon,  o bilang ang nagtatag ng paaralan ng pilosopiya ng Elea ,  o bilang guro ni Parmenides ng Elea .  Ang iba naman ay nag-uugnay sa kanya sa Pitagoriyanismo . Gayunpaman, ang mga modernong iskolar sa pangkalahatan ay naniniwala na walang gaanong makasaysayan o pilosopikal na katwiran para sa mga ugnayang ito sa pagitan nina Pitagoras, Xenophanes, at Parmenides gaya ng madalas na sinasabing kasunod ng tinatawag na &quot; paaralan ng mga Italyano&quot; (Italian School).  Gayundin, karaniwan na rin mula noong unang panahon na makita si Xenophanes bilang guro ni Zeno ng Elea , ang kasamahan ni Parmenides, ngunit ang karaniwang opinyon ngayon ay mali rin ito. 

{{Blockquote | Sa kanyang ikasiyamnapu't dalawang taon, siya ay namumuhay pa rin nang palaboy, na halos hindi naaayon sa pahayag na nanirahan siya sa Elea at nagtatag ng isang paaralan doon, lalo na kung iisipin natin na ginugol niya ang kanyang mga huling araw sa korte ni Hieron . Kapansin-pansin na walang sinaunang manunulat ang hayagang nagsabing naroon siya sa Elea, at lahat ng ebidensya na mayroon tayo ay tila hindi tugma sa kanyang paninirahan doon. {{sfn|Burnet|1892|p=115}}}}

=== Impluwensya sa Pyrrhonism ===

Si Xenophanes ay minsang itinuturing na unang nagdududa sa Kanluraning pilosopiya.  Ang umano'y pagdududa ni Xenophanes ay maaari ring ituring na isang pasimula sa Pyrrhonismo . Sinipi ni Sextus ang tagasunod ni Pyrrho na si Timon na pumupuri kay Xenophanes at iniaalay ang kanyang mga satira sa kanya, at binibigyan siya bilang isang halimbawa ng isang taong hindi isang perpektong nagdududa (tulad ni Pyrrho), ngunit mapapatawad na malapit dito. 

Sa pagbanggit ni Eusebius kay Aristocles ng Messene, sinabi niya na si Xenophanes ang nagtatag ng isang linya ng pilosopiya na nagtapos sa Pyrrhonism. Ang linyang ito ay nagsisimula kay Xenophanes at dumaan kina Parmenides , Melissus ng Samos , Zeno ng Elea , Leucippus , Democritus , Protagoras , Nessos ng Chios , Metrodorus ng Chios , Diogenes ng Smyrna, Anaxarchus , at sa huli ay Pyrrho . 

=== Panteismo ===

Dahil sa kaniyang pagbuo ng konsepto ng isang &quot;isang diyos na pinakadakila sa mga diyos at tao,&quot; si Xenophanes ay madalas na nakikita bilang isa sa mga unang monoteista sa Kanluraning pilosopiya ng relihiyon . Gayunpaman, ang parehong sipi na tinutukoy ay tumutukoy sa maraming &quot;diyos&quot; na mas dakila kaysa sa kataas-taasang Diyos.  Ang diyos na ito ay &quot;yumuyugyog sa lahat ng bagay&quot; sa pamamagitan lamang ng kapangyarihan ng kaniyang pag-iisip. Hindi tulad ng mga nilalang na tao, ang Diyos ay may kapangyarihang magbigay ng &quot;agarang pagpapatupad&quot; (sa Griyego: to phren ) at gawing epektibo ang kaniyang kakayahang kognitibo (sa Griyego: nous ). 

Ang kaisipan ni Xenophanes ay ibinuod bilang monolatrous at panteistiko ng mga sinaunang doxography nina Aristoteles , Cicero , Diogenes Laertius , Sextus Empiricus , at Plutarch . Mas partikular, ibinuod ng Metaphysics ni Aristoteles ang kanyang pananaw bilang &quot;ang Lahat ay Diyos.&quot; [ ac ] Ang pseudo-Aristotlelian treatise na On Melissus, Xenophanes, at Gorgias ay naglalaman din ng isang mahalagang patotoo ng kanyang mga turo.  Itinuring ni Pierre Bayle ang mga pananaw ni Xenophanes na katulad ni Spinoza .  Partikular na kinilala ng pisiko at pilosopo na si Max Bernhard Weinstein si Xenophanes bilang isa sa mga pinakaunang pandeista . 

Ang pananaw ni Xenophanes sa isang diyos na walang personalidad ay tila nakaimpluwensya kay Empedocles bago si Socratic, na itinuring ang diyos bilang isang isip na walang katawan.  Gayunpaman, tinawag ni Empedocles ang pananaw ni Xenophanes na ang Daigdig ay patag at umaabot pababa magpakailanman bilang kahangalan.  


==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Mga pilosopong Griyego]]</text>
      <sha1>blqqh8mclg5xfuib826a4jwmcoqinec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212347</id>
      <parentid>2212345</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T21:38:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ludimer</username>
        <id>14</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mga Tula */</comment>
      <origin>2212347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20873" sha1="o1ti8nnyb0qstbhgq0cten25pvrlbac" xml:space="preserve">{{Infobox philosopher 
| region           = [[Western philosophy]]
| era              = [[Pre-Socratic philosophy]]
| birth_date       = c. 570 BCE
| birth_place      = [[Colophon (city)|Colophon]], [[Ionia]]
| death_date       = c. 478 BCE (edad c. 92)
| death_place      = [[Syracuse, Sicily]]
| main_interests   = [[Kritisismong panlipunan]]&lt;br&gt;[[Kataphasis]]&lt;br&gt;[[Natural na pilosopiya]]&lt;br&gt;[[Epistemolohiya]]
| influences       = [[Thales]], [[Epimenides]], [[Pythagoras]], [[Homer]]
| influenced       = [[Heraclitus]], [[Epicharmus]], [[Parmenides]], [[Timon of Phlius]], [[Baruch Spinoza]], [[Karl Popper]]
| notable_ideas    = Mga pananaw ng [[relihiyon]]g [[politeistiko]] bilang mga proheksiyon sikolohikal ng mga tao.&lt;br&gt;[[Arche]] ng tubig at mndo&lt;br&gt;Ang [[Justified true belief|tunay na paniniwala]] at pagtatangi ng [[kaalaman]]
| image=Xenophanes in Thomas Stanley History of Philosophy.jpg|image_size=190px|caption=Isang guhit ni Xenophanes mula sa paglililok noong ika-17 siglo}}
Si '''Xenophanes ng Colofón''' ({{IPAc-en|z|ə|ˈ|n|ɒ|f|ə|n|iː|z}};&lt;ref&gt;[https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/xenophanes &quot;Xenophanes&quot;] entry in ''[[Collins English Dictionary]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |title=Sound file |access-date=2022-05-31 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216103627/http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; {{lang-grc|[[wikt:Ξενοφάνης|Ξενοφάνης]] ὁ Κολοφώνιος}} {{IPA-el|ksenopʰánɛːs ho kolopʰɔ̌ːnios|}}; '''Jenófanes''' sa wikang Espanyol, c. 570  BCE – c. 478 BCE) ay isang Sinaunang [[pilosopo]]ng [[Griyego]], [[teologo]], [[manunula]] at kritiko ni [[Homer]]. Mula siya sa [[Ionia]] at naglakbay sa mga lupaing laganap ang pagsasalita ng Griyego noong maagang bahagi ng Klasikong Sinaunang Panahon. Bilang manunula, kilala si Xenophanes sa kanyang istilong kritikal na itinuturing na isa sa mga unang sátira, ang pampanitikang gamit ng katatawanan upang punahin ang mga kamaliang nangyayari sa lipunan. Sumulat rin siya sa paraang gamit ang ([[couplet na elehiako]] / [[elegiac couplets]]), mga &quot;kambal-taludtod&quot; sa hexámetro dactílico (anim na sukat ng tatluhang pantig, ang daloy ng mga lumang tula), na pumupuna sa mga tradisyonal na halaga ng kanyang lipunan tungkol sa kayamanan, kalabisan, at mga tagumpay sa palakasan. Isa rin siyang kritiko ni [[Homer]] at ibang mga manunula dahil paglalarawan sa mga diyos bilang mga hangal o mahina sa moral. Sa pagdaraan ng mahabang panahon, ang kanyang mga tula ay hindi nananatiling buo; mga piraso lamang ng ilan sa kanyang mga akda ang natitira sa mga sipi ng mga sumunod na pilosopo at kritiko sa panitikan.

Si Xenophanes ay itinuturing na isa sa pinakamahalagang pilosopo bago ang panahon ni Sócrates ng Atenas. Bilang isang lubos na orihinal na palaisip, naghanap si Xenophanes ng mga paliwanag para sa mga pisikal na penomena tulad ng mga ulap o bahaghari nang walang pagtukoy sa mga banal o mitolohikong paliwanag, ngunit sa halip ay batay sa mga unang prinsipyo . Tinukoy niya ang iba't ibang anyo ng kaalaman at paniniwala, isang maagang halimbawa ng epistemolohiya . Nakita ng mga sumunod na pilosopo tulad ng mga Eleatiko at Pirróniko si Xenophanes bilang tagapagtatag ng kanilang mga aral, at binigyang-kahulugan ang kanyang akda batay sa mga aral na iyon, bagaman pinagtatalunan ng makabagong dalubhasaan ang mga pag-aangkin na ito.

==Buhay==

Iniulat ng sinaunang manunulat ng talambuhay na si Diogenes Laertius na si Xenophanes ay ipinanganak sa Colofón, isang lungsod na dating umiiral sa Ionia, sa kasalukuyang Turkiye. Ayon kay Laertius na sinasabing sumikat si Xenophanes noong ika-60 Olympiad (540–537 BC), at karaniwang inilalagay ng mga modernong iskolar ang kanyang kapanganakan noong mga 570–560 BC. Ang kanyang natitirang mga gawa ay tumutukoy kina Thales , Epimenides , at Pythagoras, at siya mismo ay nabanggit sa mga sulatin nina Heraclitus at Epicharmus.

Sa kaniyang sariling natitirang salaysay, isa siyang makata na naglakbay at umalis sa kaniyang tinubuang lupain sa edad na 25 at nabuhay nang 67 taon sa ibang mga lupain ng Gresya, at namatay sa edad na 92 ​​o pagkatapos nito. Bagama't may mga sinaunang patotoo na nagsasabing inilibing niya ang kaniyang mga anak na lalaki, kakaunti ang ibang impormasyon tungkol sa talambuhay tungkol sa kaniya o sa kaniyang pamilya na maaasahang masisiguro. 

Ipinapalagay na malamang na ang mga teoryang pisikal ni Xenophanes ay naimpluwensyahan ng mga Milesiano. Halimbawa, ang kanyang teorya na ang bahaghari ay mga ulap ay sa isang interpretasyon ay nakikita bilang tugon sa teorya ni Anaximenes na ang bahaghari ay liwanag na naaaninag mula sa mga ulap.

==  Mga Tula == 

Ang kaalaman sa mga pananaw ni Xenophanes ay nagmula sa mga piraso ng kanyang tula na napanatili bilang mga sipi ng mga sumunod na Griyegong manunulat. Hindi tulad ng ibang mga pilosopong pre-Sokratiko tulad nina Heráclito o Parménides, na sumulat lamang ng isang akda, sumulat si Xenophanes ng iba't ibang tula, at walang dalawa sa mga piraso ang maaaring positibong matukoy na kabilang sa parehong teksto.  Ayon kay Diogenes Laertius, sumulat si Xenophanes ng isang tula batay sa mga lungsod ng Colofón at Elea, na umabot sa humigit-kumulang 2000 linya. Ang mga sumunod na patotoo ay nagmumungkahi na ang kanyang koleksyon ng mga sátira ay pinagsama-sama sa hindi bababa sa limang aklat. Bagama't maraming mga sumunod na sanggunian ang nag-uugnay kay Xenophanes sa isang tula na pinamagatang &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature), pinagdududahan ng mga modernong iskolar ang pagkakakilanlang na ito, dahil malamang na ito ay isang pangalang ibinigay ng mga iskolar sa Aklatan ng Alexandria sa mga akdang isinulat ng mga pilosopo na kinilala ni Aristoteles bilang &quot; phusikoi &quot; (mga pisiko) na nag-aral ng kalikasan.

== Mga Sátira ===

Ang mga sátira ay tinatawag na Silloi , at ang pangalang ito ay maaaring nagmula kay Xenophanes mismo, ngunit maaaring nagmula ito sa pilosopong Pyrrhonist na si Timon ng Phlius, ang &quot;sillographer&quot; (ika-3 siglo BC), na naglagay ng malaking bahagi ng kanyang sariling sátira laban sa ibang mga pilosopo sa bibig ni Xenophanes, isa sa ilang pilosopong pinuri ni Timon sa kanyang akda.

Ang mga natitirang sulatin ni Xenophanes ay nagpapakita ng isang pag-aalinlangan na naging mas karaniwang ipinahayag noong ikaapat na siglo BC. Ilan sa mga pilosopikal na piraso ay hinango mula sa mga komentarista kay Homer. Itinuon niya ang kanyang kritisismo sa mga politeistikong pananaw sa relihiyon ng mga naunang Griyegong makata at ng kanyang sariling mga kapanahon.

Kung huhusgahan mula sa mga huling salaysay na ito, ang kanyang tulang elegiac at iambic ay pumuna at nag-uyam ng malawak na hanay ng mga ideya, kabilang sina Homer at Hesiod , ang paniniwala sa panteon ng mga antropomorpikong diyos at ang pagsamba ng mga Griyego sa atletismo .

=== Tungkol sa Kalikasan ===

Walang matibay na awtoridad na nagsasabing si Xenophanes ay partikular na sumulat ng isang tulang pilosopikal. Sinasabi ni John Burnet na &quot;Ang pinakamatandang pagtukoy sa isang tulang Περὶ φύσεως (peri physeos) ay nasa Geneva scholium ng Iliad xxi. 196, at ito ay nagmula pa kay Crates of Mallus . Dapat nating tandaan na ang mga ganitong pamagat ay mas huling naisulat, at si Xenophanes ay nabigyan ng lugar sa mga pilosopo bago pa man ang panahon ni Crates. Samakatuwid, ang masasabi lang natin ay binigyan ng mga librarian ng Pergamene ng pamagat na Περὶ φύσεως (peri physeos) ang ilang tula ni Xenophanes.&quot; Gayunpaman, kahit na hindi kailanman sumulat si Xenophanes ng isang partikular na pamagat ng tula na &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature) , marami sa mga natitirang piraso ay tumatalakay sa mga paksa sa natural na pilosopiya tulad ng mga ulap o bahaghari, at samakatuwid ay malamang na ang mga pilosopikal na pahayag ni Xenophanes ay ipinahayag nang hindi sinasadya sa kanyang mga sátira.

== Pilosopiya ==

Bagama't tradisyonal na binibigyang-kahulugan si Xenophanes sa mga terminomg gamit ng mga Eleatic at mga Skeptic na naimpluwensyahan niya at nakita siya bilang kanilang hinalinhan at tagapagtatag, itinuturing siya ng mga modernong iskolar bilang isang lubos na orihinal at natatanging pilosopo na ang pilosopiya ay higit pa sa impluwensya niya sa mga sumunod na paaralan ng pilosopiya. Bilang isang kritiko sa lipunan, sumulat si Xenophanes ng mga tula tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum at pinuna ang kultural na pagluwalhati sa mga atleta. Hinangad ni Xenophanes na repormahin ang pag-unawa sa banal na kalikasan sa pamamagitan ng pagdududa sa mitolohiyang Griyego na ipinarating nina Hesiod at Homer, upang gawin itong mas naaayon sa mga pagkaintindi ng kabanalan mula sa Sinaunang relihiyong Griyego .Bumuo siya ng mga natural na paliwanag para sa mga phenomena tulad ng pagbuo ng mga ulap at bahaghari sa halip na mga mito, na kinutya ang mga tradisyonal na pananaw sa relihiyon sa kanyang panahon bilang mga proyeksyon ng tao .Bilang isang maagang palaisip sa epistemolohiya, gumawa siya ng paraan para tukuyin ang pagkakaiba sa pagitan ng mga ideya ng kaalaman at paniniwala na taliwas sa katotohanan , na pinaniniwalaan niya na posible lamang para sa mga diyos.

=== Kritikang panlipunan ===

Sumulat si Xenophanes ng ilang tulang elehiyako tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum, ang mga salu-salo ng mga sinaunang Griyego na ginaganap upang gunitain ang mga tagumpay sa palakasan o patula, o upang tanggapin ang mga kabataang lalaki sa lipunang aristokratiko. Ang mga natitirang bahagi ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng kabanalan at karangalan sa mga diyos, at hinihikayat nito ang paglalasing at kawalan ng pagpipigil, na sumusuporta sa katamtaman at pagpuna sa karangyaan at kalabisan. Tinanggihan ni Xenophanes ang kahalagahan ng mga tagumpay sa palakasan, na sinasabing mas mahalaga ang paglinang ng karunungan. 

=== Banal na kalikasan ===

Ang Orphismo at pilosopiya ni Pitagoras ay nagpakilala sa ispiritwalidad ng mga Griyego ng mga nosyon ng pagkakasala at kadalisayan, na nagdulot ng dichotomic na paniniwala sa pagitan ng banal na kaluluwa at ng mortal na katawan. Ang doktrinang ito ay kabaligtaran ng mga tradisyonal na relihiyon na itinataguyod nina Homer at Hesiod . Ang Diyos ang nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit siya ay pinaniniwalaang hindi gumagalaw, nailalarawan sa pamamagitan ng pagiging-isa (oneness), pagkakaisa (unicity), at kawalang-hanggan (eternity), at isang espirituwal na kalikasan na walang katawan at hindi antropomorpiko (nasa anyo ng tao). Siya ay may malayang pagpapasya at ang Pinakamataas na Kabutihan, kinakatawan niya ang kagandahan ng moral na pagiging perpekto at ng kawalan ng kasalanan.

Itinaguyod ni Xenophanes ang paniniwala na &quot; Ang Diyos ay iisa, kataas-taasan sa mga diyos at tao, at hindi tulad ng mga mortal sa katawan o sa isip&quot;. Pinanindigan niya na mayroong isang pinakadakilang Diyos. Ang Diyos ay isang walang hanggang nilalang, bilog sa anyo, na nakakaintindi sa lahat ng bagay sa loob niya, ang ganap na isip at pag-iisip, samakatuwid ay matalino, at nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit walang pagkakahawig sa kalikasan ng tao maging sa katawan o isip. Bagama't tinanggihan ni Xenophanes ang teolohiyang Homeric, hindi niya kinuwestiyon ang pagkakaroon ng isang banal na entidad; sa halip ang kanyang pilosopiya ay isang kritisismo sa mga sinaunang Griyegong manunulat at ang kanilang konsepto ng kabanalan. Tungkol sa positibong teolohiya ni Xenophanes, limang pangunahing konsepto tungkol sa Diyos ang maaaring mabuo. Ang Diyos ay: lampas sa moralidad ng tao, hindi kahawig ng anyo ng tao, hindi maaaring mamatay o maipanganak (ang Diyos ay banal kaya walang hanggan), walang umiiral na banal na hirarkiya, at ang Diyos ay hindi nakikialam sa mga gawain ng tao.

=== Pilosopiya ng kalikasan ===

Ang pag-unawa ni Xenophanes sa banal na kalikasan bilang hiwalay at hindi kasali sa mga gawain ng tao ang nag-udyok sa kanya na makabuo ng mga naturalistikong paliwanag para sa mga pisikal na penomena. 

Malamang na si Xenophanes ang unang pilosopo na nakaisip ng paliwanag para sa pagpapakita ng apoy ni San Elmo na lumilitaw sa mga palo ng mga barko kapag dumadaan ang mga ito sa mga ulap habang may bagyo. Bagama't ang aktwal na penomeno sa likod ng apoy ni San Elmo ay hindi mauunawaan hanggang sa matuklasan ang static electricity sa modernong panahon, ang paliwanag ni Xenophanes, na nagtangkang ipaliwanag ang liwanag bilang sanhi ng pag-alog ng maliliit na patak ng ulap, ay natatangi sa sinaunang mundo. 

Sa kosmolohiya ni Xenophanes, iisa lamang ang hangganan ng sansinukob,  ang &quot;nakikita ng ating mga paa&quot;.  Naniniwala si Xenophanes na ang mundo ay umaabot nang walang hanggan pababa, gayundin nang walang hanggan sa bawat direksyon.  Ang bunga ng kanyang paniniwala sa isang walang katapusang haba ng mundo ay sa halip na dumaan ang araw sa ilalim ng mundo sa paglubog ng araw, naniniwala si Xenophanes na ang araw at buwan ay naglalakbay sa isang tuwid na linya pakanluran, pagkatapos nito ay isang bagong araw o buwan ang muling mabubuo pagkatapos ng isang eklipse.  Bagama't ang potensyal na walang katapusang serye ng mga araw at buwan na naglalakbay ay malamang na maituturing na hindi kanais-nais sa mga modernong siyentipiko,  nangangahulugan ito na naunawaan ni Xenophanes ang araw at buwan bilang isang &quot;uri&quot; ng bagay na lumilitaw sa kalangitan, sa halip na isang partikular na indibidwal na bagay na muling lumilitaw bawat bagong araw. 

Napagpasyahan ni Xenophanes mula sa kanyang pagsusuri sa mga fossil ng mga nilalang sa dagat na natagpuan sa ibabaw ng lupa na ang tubig ay dating tumatakip sa buong ibabaw ng Daigdig.  Ginamit niya ang ebidensyang ito upang tapusin na ang arko o kosmikong prinsipyo ng sansinukob ay isang alon na dumadaloy papasok at palabas sa pagitan ng basa at tuyo, o lupa (γῆ) (ge) at tubig (ὕδωρ) (hydor). Ang dalawang matinding estadong ito ay magpapalitan sa isa't isa, at sa pagpapalit-palit na ito, ang buhay ng tao ay mawawala, pagkatapos ay muling mabubuhay (o kabaliktaran depende sa nangingibabaw na anyo).  Ang argumento ay maaaring ituring na isang pagsaway sa teorya ng hangin ni Anaximenes .  Ang ideya ng pagpapalit-palit na mga estado at ang buhay ng tao ay namamatay at bumabalik ay nagmumungkahi na naniniwala siya sa prinsipyo ng sanhi, isa pang natatanging hakbang na inaalis ni Xenophanes mula sa mga sinaunang tradisyon ng pilosopiya patungo sa mga mas nakabatay sa siyentipikong obserbasyon.  Ang paggamit ng ebidensyang ito ay isang mahalagang hakbang sa pagsulong mula sa simpleng pagsasabi ng isang ideya patungo sa pagsuporta dito sa pamamagitan ng ebidensya at obserbasyon. 

=== Epistemolohiya ===

Si Xenophanes ay isa sa mga unang pilosopo na nagpakita ng interes sa mga tanong na epistemolohikal gayundin sa mga metapisika. Naniniwala siya na mayroong tunay na obhetibong katotohanan sa realidad,  ngunit bilang mga mortal lamang, hindi ito kayang malaman ng mga tao.  Siya ay kinikilala bilang isa sa mga unang pilosopo na nag-iba sa pagitan ng tunay na paniniwala at kaalaman ,  gayundin ang pagkilala sa posibilidad na maaaring isipin ng isang tao na may alam siya ngunit hindi talaga ito alam. 

Ang kaniyang mga talata tungkol sa pag-aalinlangan ay sinipi ni Sextus Empiricus gaya ng sumusunod:

Gayunpaman, tungkol sa mga diyos at sa aking ipinapahayag tungkol sa lahat ng bagay:
Walang taong nakakita ng malinaw ni walang taong makakaalam nito.
Hindi, sapagkat kahit na magkataon siyang patunayan kung ano talaga ang umiiral,
hindi niya ito alam; sapagkat ang lahat ay naaapektuhan ng opinyon. 

Dahil sa kakulangan ng buong akda ni Xenophanes, ang kanyang mga pananaw ay mahirap bigyang-kahulugan, kaya ang implikasyon ng pag-alam bilang isang bagay na mas malalim (&quot;isang mas malinaw na katotohanan&quot;) ay maaaring may mga espesyal na implikasyon, o maaaring mangahulugan ito na hindi mo malalaman ang isang bagay sa pamamagitan lamang ng pagtingin dito.  Alam na ang pinakamarami at pinakamalawak na uri ng ebidensya ay itinuring ni Xenophanes bilang ang pinakasiguradong paraan upang patunayan ang isang teorya. 

== Pamana at impluwensya == 

Ang impluwensya ni Xenophanes ay binigyang-kahulugan sa iba't ibang paraan bilang &quot;ang tagapagtatag ng epistemolohiya, isang makata at rhapsode at hindi isang pilosopo, ang unang nagdududa, ang unang empirisista, isang rasyonalistang teologo, isang repormista ng relihiyon, at marami pang iba.&quot;  Binasa ni Karl Popper si Xenophanes bilang isang maagang tagapagpauna ng kritikal na rasyonalismo , na sinasabing posible lamang kumilos batay sa mga gumaganang hypotheses — maaari tayong kumilos na parang alam natin ang katotohanan, hangga't alam natin na ito ay lubhang hindi malamang mangyari. 

=== Impluwensya sa Eleatics ===

Maraming mga sinaunang salaysay ang nag-uugnay kay Xenophanes sa kolonya ng mga Griyego sa lungsod ng Elea sa Italya , alinman bilang ang may-akda ng isang tula tungkol sa pagkakatatag ng lungsod na iyon,  o bilang ang nagtatag ng paaralan ng pilosopiya ng Elea ,  o bilang guro ni Parmenides ng Elea .  Ang iba naman ay nag-uugnay sa kanya sa Pitagoriyanismo . Gayunpaman, ang mga modernong iskolar sa pangkalahatan ay naniniwala na walang gaanong makasaysayan o pilosopikal na katwiran para sa mga ugnayang ito sa pagitan nina Pitagoras, Xenophanes, at Parmenides gaya ng madalas na sinasabing kasunod ng tinatawag na &quot; paaralan ng mga Italyano&quot; (Italian School).  Gayundin, karaniwan na rin mula noong unang panahon na makita si Xenophanes bilang guro ni Zeno ng Elea , ang kasamahan ni Parmenides, ngunit ang karaniwang opinyon ngayon ay mali rin ito. 

{{Blockquote | Sa kanyang ikasiyamnapu't dalawang taon, siya ay namumuhay pa rin nang palaboy, na halos hindi naaayon sa pahayag na nanirahan siya sa Elea at nagtatag ng isang paaralan doon, lalo na kung iisipin natin na ginugol niya ang kanyang mga huling araw sa korte ni Hieron . Kapansin-pansin na walang sinaunang manunulat ang hayagang nagsabing naroon siya sa Elea, at lahat ng ebidensya na mayroon tayo ay tila hindi tugma sa kanyang paninirahan doon. {{sfn|Burnet|1892|p=115}}}}

=== Impluwensya sa Pyrrhonism ===

Si Xenophanes ay minsang itinuturing na unang nagdududa sa Kanluraning pilosopiya.  Ang umano'y pagdududa ni Xenophanes ay maaari ring ituring na isang pasimula sa Pyrrhonismo . Sinipi ni Sextus ang tagasunod ni Pyrrho na si Timon na pumupuri kay Xenophanes at iniaalay ang kanyang mga satira sa kanya, at binibigyan siya bilang isang halimbawa ng isang taong hindi isang perpektong nagdududa (tulad ni Pyrrho), ngunit mapapatawad na malapit dito. 

Sa pagbanggit ni Eusebius kay Aristocles ng Messene, sinabi niya na si Xenophanes ang nagtatag ng isang linya ng pilosopiya na nagtapos sa Pyrrhonism. Ang linyang ito ay nagsisimula kay Xenophanes at dumaan kina Parmenides , Melissus ng Samos , Zeno ng Elea , Leucippus , Democritus , Protagoras , Nessos ng Chios , Metrodorus ng Chios , Diogenes ng Smyrna, Anaxarchus , at sa huli ay Pyrrho . 

=== Panteismo ===

Dahil sa kaniyang pagbuo ng konsepto ng isang &quot;isang diyos na pinakadakila sa mga diyos at tao,&quot; si Xenophanes ay madalas na nakikita bilang isa sa mga unang monoteista sa Kanluraning pilosopiya ng relihiyon . Gayunpaman, ang parehong sipi na tinutukoy ay tumutukoy sa maraming &quot;diyos&quot; na mas dakila kaysa sa kataas-taasang Diyos.  Ang diyos na ito ay &quot;yumuyugyog sa lahat ng bagay&quot; sa pamamagitan lamang ng kapangyarihan ng kaniyang pag-iisip. Hindi tulad ng mga nilalang na tao, ang Diyos ay may kapangyarihang magbigay ng &quot;agarang pagpapatupad&quot; (sa Griyego: to phren ) at gawing epektibo ang kaniyang kakayahang kognitibo (sa Griyego: nous ). 

Ang kaisipan ni Xenophanes ay ibinuod bilang monolatrous at panteistiko ng mga sinaunang doxography nina Aristoteles , Cicero , Diogenes Laertius , Sextus Empiricus , at Plutarch . Mas partikular, ibinuod ng Metaphysics ni Aristoteles ang kanyang pananaw bilang &quot;ang Lahat ay Diyos.&quot; [ ac ] Ang pseudo-Aristotlelian treatise na On Melissus, Xenophanes, at Gorgias ay naglalaman din ng isang mahalagang patotoo ng kanyang mga turo.  Itinuring ni Pierre Bayle ang mga pananaw ni Xenophanes na katulad ni Spinoza .  Partikular na kinilala ng pisiko at pilosopo na si Max Bernhard Weinstein si Xenophanes bilang isa sa mga pinakaunang pandeista . 

Ang pananaw ni Xenophanes sa isang diyos na walang personalidad ay tila nakaimpluwensya kay Empedocles bago si Socratic, na itinuring ang diyos bilang isang isip na walang katawan.  Gayunpaman, tinawag ni Empedocles ang pananaw ni Xenophanes na ang Daigdig ay patag at umaabot pababa magpakailanman bilang kahangalan.  


==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Mga pilosopong Griyego]]</text>
      <sha1>o1ti8nnyb0qstbhgq0cten25pvrlbac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212348</id>
      <parentid>2212347</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T21:45:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ludimer</username>
        <id>14</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mga Sátira = */</comment>
      <origin>2212348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20884" sha1="qpchizrts9vp9hx1sslq9jpe49phb9n" xml:space="preserve">{{Infobox philosopher 
| region           = [[Western philosophy]]
| era              = [[Pre-Socratic philosophy]]
| birth_date       = c. 570 BCE
| birth_place      = [[Colophon (city)|Colophon]], [[Ionia]]
| death_date       = c. 478 BCE (edad c. 92)
| death_place      = [[Syracuse, Sicily]]
| main_interests   = [[Kritisismong panlipunan]]&lt;br&gt;[[Kataphasis]]&lt;br&gt;[[Natural na pilosopiya]]&lt;br&gt;[[Epistemolohiya]]
| influences       = [[Thales]], [[Epimenides]], [[Pythagoras]], [[Homer]]
| influenced       = [[Heraclitus]], [[Epicharmus]], [[Parmenides]], [[Timon of Phlius]], [[Baruch Spinoza]], [[Karl Popper]]
| notable_ideas    = Mga pananaw ng [[relihiyon]]g [[politeistiko]] bilang mga proheksiyon sikolohikal ng mga tao.&lt;br&gt;[[Arche]] ng tubig at mndo&lt;br&gt;Ang [[Justified true belief|tunay na paniniwala]] at pagtatangi ng [[kaalaman]]
| image=Xenophanes in Thomas Stanley History of Philosophy.jpg|image_size=190px|caption=Isang guhit ni Xenophanes mula sa paglililok noong ika-17 siglo}}
Si '''Xenophanes ng Colofón''' ({{IPAc-en|z|ə|ˈ|n|ɒ|f|ə|n|iː|z}};&lt;ref&gt;[https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/xenophanes &quot;Xenophanes&quot;] entry in ''[[Collins English Dictionary]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |title=Sound file |access-date=2022-05-31 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216103627/http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; {{lang-grc|[[wikt:Ξενοφάνης|Ξενοφάνης]] ὁ Κολοφώνιος}} {{IPA-el|ksenopʰánɛːs ho kolopʰɔ̌ːnios|}}; '''Jenófanes''' sa wikang Espanyol, c. 570  BCE – c. 478 BCE) ay isang Sinaunang [[pilosopo]]ng [[Griyego]], [[teologo]], [[manunula]] at kritiko ni [[Homer]]. Mula siya sa [[Ionia]] at naglakbay sa mga lupaing laganap ang pagsasalita ng Griyego noong maagang bahagi ng Klasikong Sinaunang Panahon. Bilang manunula, kilala si Xenophanes sa kanyang istilong kritikal na itinuturing na isa sa mga unang sátira, ang pampanitikang gamit ng katatawanan upang punahin ang mga kamaliang nangyayari sa lipunan. Sumulat rin siya sa paraang gamit ang ([[couplet na elehiako]] / [[elegiac couplets]]), mga &quot;kambal-taludtod&quot; sa hexámetro dactílico (anim na sukat ng tatluhang pantig, ang daloy ng mga lumang tula), na pumupuna sa mga tradisyonal na halaga ng kanyang lipunan tungkol sa kayamanan, kalabisan, at mga tagumpay sa palakasan. Isa rin siyang kritiko ni [[Homer]] at ibang mga manunula dahil paglalarawan sa mga diyos bilang mga hangal o mahina sa moral. Sa pagdaraan ng mahabang panahon, ang kanyang mga tula ay hindi nananatiling buo; mga piraso lamang ng ilan sa kanyang mga akda ang natitira sa mga sipi ng mga sumunod na pilosopo at kritiko sa panitikan.

Si Xenophanes ay itinuturing na isa sa pinakamahalagang pilosopo bago ang panahon ni Sócrates ng Atenas. Bilang isang lubos na orihinal na palaisip, naghanap si Xenophanes ng mga paliwanag para sa mga pisikal na penomena tulad ng mga ulap o bahaghari nang walang pagtukoy sa mga banal o mitolohikong paliwanag, ngunit sa halip ay batay sa mga unang prinsipyo . Tinukoy niya ang iba't ibang anyo ng kaalaman at paniniwala, isang maagang halimbawa ng epistemolohiya . Nakita ng mga sumunod na pilosopo tulad ng mga Eleatiko at Pirróniko si Xenophanes bilang tagapagtatag ng kanilang mga aral, at binigyang-kahulugan ang kanyang akda batay sa mga aral na iyon, bagaman pinagtatalunan ng makabagong dalubhasaan ang mga pag-aangkin na ito.

==Buhay==

Iniulat ng sinaunang manunulat ng talambuhay na si Diogenes Laertius na si Xenophanes ay ipinanganak sa Colofón, isang lungsod na dating umiiral sa Ionia, sa kasalukuyang Turkiye. Ayon kay Laertius na sinasabing sumikat si Xenophanes noong ika-60 Olympiad (540–537 BC), at karaniwang inilalagay ng mga modernong iskolar ang kanyang kapanganakan noong mga 570–560 BC. Ang kanyang natitirang mga gawa ay tumutukoy kina Thales , Epimenides , at Pythagoras, at siya mismo ay nabanggit sa mga sulatin nina Heraclitus at Epicharmus.

Sa kaniyang sariling natitirang salaysay, isa siyang makata na naglakbay at umalis sa kaniyang tinubuang lupain sa edad na 25 at nabuhay nang 67 taon sa ibang mga lupain ng Gresya, at namatay sa edad na 92 ​​o pagkatapos nito. Bagama't may mga sinaunang patotoo na nagsasabing inilibing niya ang kaniyang mga anak na lalaki, kakaunti ang ibang impormasyon tungkol sa talambuhay tungkol sa kaniya o sa kaniyang pamilya na maaasahang masisiguro. 

Ipinapalagay na malamang na ang mga teoryang pisikal ni Xenophanes ay naimpluwensyahan ng mga Milesiano. Halimbawa, ang kanyang teorya na ang bahaghari ay mga ulap ay sa isang interpretasyon ay nakikita bilang tugon sa teorya ni Anaximenes na ang bahaghari ay liwanag na naaaninag mula sa mga ulap.

==  Mga Tula == 

Ang kaalaman sa mga pananaw ni Xenophanes ay nagmula sa mga piraso ng kanyang tula na napanatili bilang mga sipi ng mga sumunod na Griyegong manunulat. Hindi tulad ng ibang mga pilosopong pre-Sokratiko tulad nina Heráclito o Parménides, na sumulat lamang ng isang akda, sumulat si Xenophanes ng iba't ibang tula, at walang dalawa sa mga piraso ang maaaring positibong matukoy na kabilang sa parehong teksto.  Ayon kay Diogenes Laertius, sumulat si Xenophanes ng isang tula batay sa mga lungsod ng Colofón at Elea, na umabot sa humigit-kumulang 2000 linya. Ang mga sumunod na patotoo ay nagmumungkahi na ang kanyang koleksyon ng mga sátira ay pinagsama-sama sa hindi bababa sa limang aklat. Bagama't maraming mga sumunod na sanggunian ang nag-uugnay kay Xenophanes sa isang tula na pinamagatang &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature), pinagdududahan ng mga modernong iskolar ang pagkakakilanlang na ito, dahil malamang na ito ay isang pangalang ibinigay ng mga iskolar sa Aklatan ng Alexandria sa mga akdang isinulat ng mga pilosopo na kinilala ni Aristoteles bilang &quot; phusikoi &quot; (mga pisiko) na nag-aral ng kalikasan.

== Mga Sátira ===

Ang mga sátira ay tinatawag na Silloi , at ang pangalang ito ay maaaring nagmula kay Xenophanes mismo, ngunit maaaring nagmula ito sa pilosopong Pirróniko na si Timon ng Phlius, ang &quot;silógrafo&quot; (ika-3 siglo BC), na naglagay ng malaking bahagi ng kanyang sariling sátira laban sa ibang mga pilosopo sa bibig ni Xenophanes, isa sa ilang pilosopong pinuri ni Timon sa kanyang akda.

Ang mga natitirang sulatin ni Xenophanes ay nagpapakita ng isang pag-aalinlangan na naging mas karaniwang ipinahayag noong ikaapat na siglo BC. Ilan sa mga pilosopikal na piraso ay hinango mula sa mga komentarista kay Homer. Itinuon niya ang kanyang kritisismo sa mga politeistikong pananaw sa relihiyon ng mga naunang Griyegong makata at ng kanyang sariling mga kapanahon.

Kung huhusgahan mula sa mga huling salaysay na ito, ang kanyang tulang elegiac at iambic ay pumuna at nag-uyam ng malawak na hanay ng mga ideya, kabilang sina Homer at Hesiod , ang paniniwala sa panteon ng mga antropomorpikong diyos at ang pagsamba ng mga Griyego sa atletismo .

=== Tungkol sa Kalikasan ===

Walang matibay na awtoridad na nagsasabing si Xenophanes ay partikular na sumulat ng isang tulang pilosopikal. Sinasabi ni John Burnet na &quot;Ang pinakamatandang pagtukoy sa isang tulang Περὶ φύσεως (peri physeos) ay nasa Geneva scholium ng Iliad xxi. 196, at ito ay nagmula pa kay Crates ng Mallus. Dapat nating tandaan na ang mga ganitong pamagat ay mas huling naisulat, at si Xenophanes ay nabigyan ng lugar sa mga pilosopo bago pa man ang panahon ni Crates. Samakatuwid, ang masasabi lang natin ay binigyan ng mga mangangalaga ng Aklatan ng Pergamene ng pamagat na Περὶ φύσεως (peri physeos) ang ilang tula ni Xenophanes.&quot; Gayunpaman, kahit na hindi kailanman sumulat si Xenophanes ng isang partikular na pamagat ng tula na &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature) , marami sa mga natitirang piraso ay tumatalakay sa mga paksa sa natural na pilosopiya tulad ng mga ulap o bahaghari, at samakatuwid ay malamang na ang mga pilosopikal na pahayag ni Xenophanes ay ipinahayag nang hindi sinasadya sa kanyang mga sátira.

== Pilosopiya ==

Bagama't tradisyonal na binibigyang-kahulugan si Xenophanes sa mga terminomg gamit ng mga Eleatic at mga Skeptic na naimpluwensyahan niya at nakita siya bilang kanilang hinalinhan at tagapagtatag, itinuturing siya ng mga modernong iskolar bilang isang lubos na orihinal at natatanging pilosopo na ang pilosopiya ay higit pa sa impluwensya niya sa mga sumunod na paaralan ng pilosopiya. Bilang isang kritiko sa lipunan, sumulat si Xenophanes ng mga tula tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum at pinuna ang kultural na pagluwalhati sa mga atleta. Hinangad ni Xenophanes na repormahin ang pag-unawa sa banal na kalikasan sa pamamagitan ng pagdududa sa mitolohiyang Griyego na ipinarating nina Hesiod at Homer, upang gawin itong mas naaayon sa mga pagkaintindi ng kabanalan mula sa Sinaunang relihiyong Griyego .Bumuo siya ng mga natural na paliwanag para sa mga phenomena tulad ng pagbuo ng mga ulap at bahaghari sa halip na mga mito, na kinutya ang mga tradisyonal na pananaw sa relihiyon sa kanyang panahon bilang mga proyeksyon ng tao .Bilang isang maagang palaisip sa epistemolohiya, gumawa siya ng paraan para tukuyin ang pagkakaiba sa pagitan ng mga ideya ng kaalaman at paniniwala na taliwas sa katotohanan , na pinaniniwalaan niya na posible lamang para sa mga diyos.

=== Kritikang panlipunan ===

Sumulat si Xenophanes ng ilang tulang elehiyako tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum, ang mga salu-salo ng mga sinaunang Griyego na ginaganap upang gunitain ang mga tagumpay sa palakasan o patula, o upang tanggapin ang mga kabataang lalaki sa lipunang aristokratiko. Ang mga natitirang bahagi ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng kabanalan at karangalan sa mga diyos, at hinihikayat nito ang paglalasing at kawalan ng pagpipigil, na sumusuporta sa katamtaman at pagpuna sa karangyaan at kalabisan. Tinanggihan ni Xenophanes ang kahalagahan ng mga tagumpay sa palakasan, na sinasabing mas mahalaga ang paglinang ng karunungan. 

=== Banal na kalikasan ===

Ang Orphismo at pilosopiya ni Pitagoras ay nagpakilala sa ispiritwalidad ng mga Griyego ng mga nosyon ng pagkakasala at kadalisayan, na nagdulot ng dichotomic na paniniwala sa pagitan ng banal na kaluluwa at ng mortal na katawan. Ang doktrinang ito ay kabaligtaran ng mga tradisyonal na relihiyon na itinataguyod nina Homer at Hesiod . Ang Diyos ang nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit siya ay pinaniniwalaang hindi gumagalaw, nailalarawan sa pamamagitan ng pagiging-isa (oneness), pagkakaisa (unicity), at kawalang-hanggan (eternity), at isang espirituwal na kalikasan na walang katawan at hindi antropomorpiko (nasa anyo ng tao). Siya ay may malayang pagpapasya at ang Pinakamataas na Kabutihan, kinakatawan niya ang kagandahan ng moral na pagiging perpekto at ng kawalan ng kasalanan.

Itinaguyod ni Xenophanes ang paniniwala na &quot; Ang Diyos ay iisa, kataas-taasan sa mga diyos at tao, at hindi tulad ng mga mortal sa katawan o sa isip&quot;. Pinanindigan niya na mayroong isang pinakadakilang Diyos. Ang Diyos ay isang walang hanggang nilalang, bilog sa anyo, na nakakaintindi sa lahat ng bagay sa loob niya, ang ganap na isip at pag-iisip, samakatuwid ay matalino, at nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit walang pagkakahawig sa kalikasan ng tao maging sa katawan o isip. Bagama't tinanggihan ni Xenophanes ang teolohiyang Homeric, hindi niya kinuwestiyon ang pagkakaroon ng isang banal na entidad; sa halip ang kanyang pilosopiya ay isang kritisismo sa mga sinaunang Griyegong manunulat at ang kanilang konsepto ng kabanalan. Tungkol sa positibong teolohiya ni Xenophanes, limang pangunahing konsepto tungkol sa Diyos ang maaaring mabuo. Ang Diyos ay: lampas sa moralidad ng tao, hindi kahawig ng anyo ng tao, hindi maaaring mamatay o maipanganak (ang Diyos ay banal kaya walang hanggan), walang umiiral na banal na hirarkiya, at ang Diyos ay hindi nakikialam sa mga gawain ng tao.

=== Pilosopiya ng kalikasan ===

Ang pag-unawa ni Xenophanes sa banal na kalikasan bilang hiwalay at hindi kasali sa mga gawain ng tao ang nag-udyok sa kanya na makabuo ng mga naturalistikong paliwanag para sa mga pisikal na penomena. 

Malamang na si Xenophanes ang unang pilosopo na nakaisip ng paliwanag para sa pagpapakita ng apoy ni San Elmo na lumilitaw sa mga palo ng mga barko kapag dumadaan ang mga ito sa mga ulap habang may bagyo. Bagama't ang aktwal na penomeno sa likod ng apoy ni San Elmo ay hindi mauunawaan hanggang sa matuklasan ang static electricity sa modernong panahon, ang paliwanag ni Xenophanes, na nagtangkang ipaliwanag ang liwanag bilang sanhi ng pag-alog ng maliliit na patak ng ulap, ay natatangi sa sinaunang mundo. 

Sa kosmolohiya ni Xenophanes, iisa lamang ang hangganan ng sansinukob,  ang &quot;nakikita ng ating mga paa&quot;.  Naniniwala si Xenophanes na ang mundo ay umaabot nang walang hanggan pababa, gayundin nang walang hanggan sa bawat direksyon.  Ang bunga ng kanyang paniniwala sa isang walang katapusang haba ng mundo ay sa halip na dumaan ang araw sa ilalim ng mundo sa paglubog ng araw, naniniwala si Xenophanes na ang araw at buwan ay naglalakbay sa isang tuwid na linya pakanluran, pagkatapos nito ay isang bagong araw o buwan ang muling mabubuo pagkatapos ng isang eklipse.  Bagama't ang potensyal na walang katapusang serye ng mga araw at buwan na naglalakbay ay malamang na maituturing na hindi kanais-nais sa mga modernong siyentipiko,  nangangahulugan ito na naunawaan ni Xenophanes ang araw at buwan bilang isang &quot;uri&quot; ng bagay na lumilitaw sa kalangitan, sa halip na isang partikular na indibidwal na bagay na muling lumilitaw bawat bagong araw. 

Napagpasyahan ni Xenophanes mula sa kanyang pagsusuri sa mga fossil ng mga nilalang sa dagat na natagpuan sa ibabaw ng lupa na ang tubig ay dating tumatakip sa buong ibabaw ng Daigdig.  Ginamit niya ang ebidensyang ito upang tapusin na ang arko o kosmikong prinsipyo ng sansinukob ay isang alon na dumadaloy papasok at palabas sa pagitan ng basa at tuyo, o lupa (γῆ) (ge) at tubig (ὕδωρ) (hydor). Ang dalawang matinding estadong ito ay magpapalitan sa isa't isa, at sa pagpapalit-palit na ito, ang buhay ng tao ay mawawala, pagkatapos ay muling mabubuhay (o kabaliktaran depende sa nangingibabaw na anyo).  Ang argumento ay maaaring ituring na isang pagsaway sa teorya ng hangin ni Anaximenes .  Ang ideya ng pagpapalit-palit na mga estado at ang buhay ng tao ay namamatay at bumabalik ay nagmumungkahi na naniniwala siya sa prinsipyo ng sanhi, isa pang natatanging hakbang na inaalis ni Xenophanes mula sa mga sinaunang tradisyon ng pilosopiya patungo sa mga mas nakabatay sa siyentipikong obserbasyon.  Ang paggamit ng ebidensyang ito ay isang mahalagang hakbang sa pagsulong mula sa simpleng pagsasabi ng isang ideya patungo sa pagsuporta dito sa pamamagitan ng ebidensya at obserbasyon. 

=== Epistemolohiya ===

Si Xenophanes ay isa sa mga unang pilosopo na nagpakita ng interes sa mga tanong na epistemolohikal gayundin sa mga metapisika. Naniniwala siya na mayroong tunay na obhetibong katotohanan sa realidad,  ngunit bilang mga mortal lamang, hindi ito kayang malaman ng mga tao.  Siya ay kinikilala bilang isa sa mga unang pilosopo na nag-iba sa pagitan ng tunay na paniniwala at kaalaman ,  gayundin ang pagkilala sa posibilidad na maaaring isipin ng isang tao na may alam siya ngunit hindi talaga ito alam. 

Ang kaniyang mga talata tungkol sa pag-aalinlangan ay sinipi ni Sextus Empiricus gaya ng sumusunod:

Gayunpaman, tungkol sa mga diyos at sa aking ipinapahayag tungkol sa lahat ng bagay:
Walang taong nakakita ng malinaw ni walang taong makakaalam nito.
Hindi, sapagkat kahit na magkataon siyang patunayan kung ano talaga ang umiiral,
hindi niya ito alam; sapagkat ang lahat ay naaapektuhan ng opinyon. 

Dahil sa kakulangan ng buong akda ni Xenophanes, ang kanyang mga pananaw ay mahirap bigyang-kahulugan, kaya ang implikasyon ng pag-alam bilang isang bagay na mas malalim (&quot;isang mas malinaw na katotohanan&quot;) ay maaaring may mga espesyal na implikasyon, o maaaring mangahulugan ito na hindi mo malalaman ang isang bagay sa pamamagitan lamang ng pagtingin dito.  Alam na ang pinakamarami at pinakamalawak na uri ng ebidensya ay itinuring ni Xenophanes bilang ang pinakasiguradong paraan upang patunayan ang isang teorya. 

== Pamana at impluwensya == 

Ang impluwensya ni Xenophanes ay binigyang-kahulugan sa iba't ibang paraan bilang &quot;ang tagapagtatag ng epistemolohiya, isang makata at rhapsode at hindi isang pilosopo, ang unang nagdududa, ang unang empirisista, isang rasyonalistang teologo, isang repormista ng relihiyon, at marami pang iba.&quot;  Binasa ni Karl Popper si Xenophanes bilang isang maagang tagapagpauna ng kritikal na rasyonalismo , na sinasabing posible lamang kumilos batay sa mga gumaganang hypotheses — maaari tayong kumilos na parang alam natin ang katotohanan, hangga't alam natin na ito ay lubhang hindi malamang mangyari. 

=== Impluwensya sa Eleatics ===

Maraming mga sinaunang salaysay ang nag-uugnay kay Xenophanes sa kolonya ng mga Griyego sa lungsod ng Elea sa Italya , alinman bilang ang may-akda ng isang tula tungkol sa pagkakatatag ng lungsod na iyon,  o bilang ang nagtatag ng paaralan ng pilosopiya ng Elea ,  o bilang guro ni Parmenides ng Elea .  Ang iba naman ay nag-uugnay sa kanya sa Pitagoriyanismo . Gayunpaman, ang mga modernong iskolar sa pangkalahatan ay naniniwala na walang gaanong makasaysayan o pilosopikal na katwiran para sa mga ugnayang ito sa pagitan nina Pitagoras, Xenophanes, at Parmenides gaya ng madalas na sinasabing kasunod ng tinatawag na &quot; paaralan ng mga Italyano&quot; (Italian School).  Gayundin, karaniwan na rin mula noong unang panahon na makita si Xenophanes bilang guro ni Zeno ng Elea , ang kasamahan ni Parmenides, ngunit ang karaniwang opinyon ngayon ay mali rin ito. 

{{Blockquote | Sa kanyang ikasiyamnapu't dalawang taon, siya ay namumuhay pa rin nang palaboy, na halos hindi naaayon sa pahayag na nanirahan siya sa Elea at nagtatag ng isang paaralan doon, lalo na kung iisipin natin na ginugol niya ang kanyang mga huling araw sa korte ni Hieron . Kapansin-pansin na walang sinaunang manunulat ang hayagang nagsabing naroon siya sa Elea, at lahat ng ebidensya na mayroon tayo ay tila hindi tugma sa kanyang paninirahan doon. {{sfn|Burnet|1892|p=115}}}}

=== Impluwensya sa Pyrrhonism ===

Si Xenophanes ay minsang itinuturing na unang nagdududa sa Kanluraning pilosopiya.  Ang umano'y pagdududa ni Xenophanes ay maaari ring ituring na isang pasimula sa Pyrrhonismo . Sinipi ni Sextus ang tagasunod ni Pyrrho na si Timon na pumupuri kay Xenophanes at iniaalay ang kanyang mga satira sa kanya, at binibigyan siya bilang isang halimbawa ng isang taong hindi isang perpektong nagdududa (tulad ni Pyrrho), ngunit mapapatawad na malapit dito. 

Sa pagbanggit ni Eusebius kay Aristocles ng Messene, sinabi niya na si Xenophanes ang nagtatag ng isang linya ng pilosopiya na nagtapos sa Pyrrhonism. Ang linyang ito ay nagsisimula kay Xenophanes at dumaan kina Parmenides , Melissus ng Samos , Zeno ng Elea , Leucippus , Democritus , Protagoras , Nessos ng Chios , Metrodorus ng Chios , Diogenes ng Smyrna, Anaxarchus , at sa huli ay Pyrrho . 

=== Panteismo ===

Dahil sa kaniyang pagbuo ng konsepto ng isang &quot;isang diyos na pinakadakila sa mga diyos at tao,&quot; si Xenophanes ay madalas na nakikita bilang isa sa mga unang monoteista sa Kanluraning pilosopiya ng relihiyon . Gayunpaman, ang parehong sipi na tinutukoy ay tumutukoy sa maraming &quot;diyos&quot; na mas dakila kaysa sa kataas-taasang Diyos.  Ang diyos na ito ay &quot;yumuyugyog sa lahat ng bagay&quot; sa pamamagitan lamang ng kapangyarihan ng kaniyang pag-iisip. Hindi tulad ng mga nilalang na tao, ang Diyos ay may kapangyarihang magbigay ng &quot;agarang pagpapatupad&quot; (sa Griyego: to phren ) at gawing epektibo ang kaniyang kakayahang kognitibo (sa Griyego: nous ). 

Ang kaisipan ni Xenophanes ay ibinuod bilang monolatrous at panteistiko ng mga sinaunang doxography nina Aristoteles , Cicero , Diogenes Laertius , Sextus Empiricus , at Plutarch . Mas partikular, ibinuod ng Metaphysics ni Aristoteles ang kanyang pananaw bilang &quot;ang Lahat ay Diyos.&quot; [ ac ] Ang pseudo-Aristotlelian treatise na On Melissus, Xenophanes, at Gorgias ay naglalaman din ng isang mahalagang patotoo ng kanyang mga turo.  Itinuring ni Pierre Bayle ang mga pananaw ni Xenophanes na katulad ni Spinoza .  Partikular na kinilala ng pisiko at pilosopo na si Max Bernhard Weinstein si Xenophanes bilang isa sa mga pinakaunang pandeista . 

Ang pananaw ni Xenophanes sa isang diyos na walang personalidad ay tila nakaimpluwensya kay Empedocles bago si Socratic, na itinuring ang diyos bilang isang isip na walang katawan.  Gayunpaman, tinawag ni Empedocles ang pananaw ni Xenophanes na ang Daigdig ay patag at umaabot pababa magpakailanman bilang kahangalan.  


==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Mga pilosopong Griyego]]</text>
      <sha1>qpchizrts9vp9hx1sslq9jpe49phb9n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212352</id>
      <parentid>2212348</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T22:00:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ludimer</username>
        <id>14</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pilosopiya */</comment>
      <origin>2212352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20908" sha1="n6yky1w3keyit8me2emoxj5gl8wp76m" xml:space="preserve">{{Infobox philosopher 
| region           = [[Western philosophy]]
| era              = [[Pre-Socratic philosophy]]
| birth_date       = c. 570 BCE
| birth_place      = [[Colophon (city)|Colophon]], [[Ionia]]
| death_date       = c. 478 BCE (edad c. 92)
| death_place      = [[Syracuse, Sicily]]
| main_interests   = [[Kritisismong panlipunan]]&lt;br&gt;[[Kataphasis]]&lt;br&gt;[[Natural na pilosopiya]]&lt;br&gt;[[Epistemolohiya]]
| influences       = [[Thales]], [[Epimenides]], [[Pythagoras]], [[Homer]]
| influenced       = [[Heraclitus]], [[Epicharmus]], [[Parmenides]], [[Timon of Phlius]], [[Baruch Spinoza]], [[Karl Popper]]
| notable_ideas    = Mga pananaw ng [[relihiyon]]g [[politeistiko]] bilang mga proheksiyon sikolohikal ng mga tao.&lt;br&gt;[[Arche]] ng tubig at mndo&lt;br&gt;Ang [[Justified true belief|tunay na paniniwala]] at pagtatangi ng [[kaalaman]]
| image=Xenophanes in Thomas Stanley History of Philosophy.jpg|image_size=190px|caption=Isang guhit ni Xenophanes mula sa paglililok noong ika-17 siglo}}
Si '''Xenophanes ng Colofón''' ({{IPAc-en|z|ə|ˈ|n|ɒ|f|ə|n|iː|z}};&lt;ref&gt;[https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/xenophanes &quot;Xenophanes&quot;] entry in ''[[Collins English Dictionary]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |title=Sound file |access-date=2022-05-31 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216103627/http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; {{lang-grc|[[wikt:Ξενοφάνης|Ξενοφάνης]] ὁ Κολοφώνιος}} {{IPA-el|ksenopʰánɛːs ho kolopʰɔ̌ːnios|}}; '''Jenófanes''' sa wikang Espanyol, c. 570  BCE – c. 478 BCE) ay isang Sinaunang [[pilosopo]]ng [[Griyego]], [[teologo]], [[manunula]] at kritiko ni [[Homer]]. Mula siya sa [[Ionia]] at naglakbay sa mga lupaing laganap ang pagsasalita ng Griyego noong maagang bahagi ng Klasikong Sinaunang Panahon. Bilang manunula, kilala si Xenophanes sa kanyang istilong kritikal na itinuturing na isa sa mga unang sátira, ang pampanitikang gamit ng katatawanan upang punahin ang mga kamaliang nangyayari sa lipunan. Sumulat rin siya sa paraang gamit ang ([[couplet na elehiako]] / [[elegiac couplets]]), mga &quot;kambal-taludtod&quot; sa hexámetro dactílico (anim na sukat ng tatluhang pantig, ang daloy ng mga lumang tula), na pumupuna sa mga tradisyonal na halaga ng kanyang lipunan tungkol sa kayamanan, kalabisan, at mga tagumpay sa palakasan. Isa rin siyang kritiko ni [[Homer]] at ibang mga manunula dahil paglalarawan sa mga diyos bilang mga hangal o mahina sa moral. Sa pagdaraan ng mahabang panahon, ang kanyang mga tula ay hindi nananatiling buo; mga piraso lamang ng ilan sa kanyang mga akda ang natitira sa mga sipi ng mga sumunod na pilosopo at kritiko sa panitikan.

Si Xenophanes ay itinuturing na isa sa pinakamahalagang pilosopo bago ang panahon ni Sócrates ng Atenas. Bilang isang lubos na orihinal na palaisip, naghanap si Xenophanes ng mga paliwanag para sa mga pisikal na penomena tulad ng mga ulap o bahaghari nang walang pagtukoy sa mga banal o mitolohikong paliwanag, ngunit sa halip ay batay sa mga unang prinsipyo . Tinukoy niya ang iba't ibang anyo ng kaalaman at paniniwala, isang maagang halimbawa ng epistemolohiya . Nakita ng mga sumunod na pilosopo tulad ng mga Eleatiko at Pirróniko si Xenophanes bilang tagapagtatag ng kanilang mga aral, at binigyang-kahulugan ang kanyang akda batay sa mga aral na iyon, bagaman pinagtatalunan ng makabagong dalubhasaan ang mga pag-aangkin na ito.

==Buhay==

Iniulat ng sinaunang manunulat ng talambuhay na si Diogenes Laertius na si Xenophanes ay ipinanganak sa Colofón, isang lungsod na dating umiiral sa Ionia, sa kasalukuyang Turkiye. Ayon kay Laertius na sinasabing sumikat si Xenophanes noong ika-60 Olympiad (540–537 BC), at karaniwang inilalagay ng mga modernong iskolar ang kanyang kapanganakan noong mga 570–560 BC. Ang kanyang natitirang mga gawa ay tumutukoy kina Thales , Epimenides , at Pythagoras, at siya mismo ay nabanggit sa mga sulatin nina Heraclitus at Epicharmus.

Sa kaniyang sariling natitirang salaysay, isa siyang makata na naglakbay at umalis sa kaniyang tinubuang lupain sa edad na 25 at nabuhay nang 67 taon sa ibang mga lupain ng Gresya, at namatay sa edad na 92 ​​o pagkatapos nito. Bagama't may mga sinaunang patotoo na nagsasabing inilibing niya ang kaniyang mga anak na lalaki, kakaunti ang ibang impormasyon tungkol sa talambuhay tungkol sa kaniya o sa kaniyang pamilya na maaasahang masisiguro. 

Ipinapalagay na malamang na ang mga teoryang pisikal ni Xenophanes ay naimpluwensyahan ng mga Milesiano. Halimbawa, ang kanyang teorya na ang bahaghari ay mga ulap ay sa isang interpretasyon ay nakikita bilang tugon sa teorya ni Anaximenes na ang bahaghari ay liwanag na naaaninag mula sa mga ulap.

==  Mga Tula == 

Ang kaalaman sa mga pananaw ni Xenophanes ay nagmula sa mga piraso ng kanyang tula na napanatili bilang mga sipi ng mga sumunod na Griyegong manunulat. Hindi tulad ng ibang mga pilosopong pre-Sokratiko tulad nina Heráclito o Parménides, na sumulat lamang ng isang akda, sumulat si Xenophanes ng iba't ibang tula, at walang dalawa sa mga piraso ang maaaring positibong matukoy na kabilang sa parehong teksto.  Ayon kay Diogenes Laertius, sumulat si Xenophanes ng isang tula batay sa mga lungsod ng Colofón at Elea, na umabot sa humigit-kumulang 2000 linya. Ang mga sumunod na patotoo ay nagmumungkahi na ang kanyang koleksyon ng mga sátira ay pinagsama-sama sa hindi bababa sa limang aklat. Bagama't maraming mga sumunod na sanggunian ang nag-uugnay kay Xenophanes sa isang tula na pinamagatang &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature), pinagdududahan ng mga modernong iskolar ang pagkakakilanlang na ito, dahil malamang na ito ay isang pangalang ibinigay ng mga iskolar sa Aklatan ng Alexandria sa mga akdang isinulat ng mga pilosopo na kinilala ni Aristoteles bilang &quot; phusikoi &quot; (mga pisiko) na nag-aral ng kalikasan.

== Mga Sátira ===

Ang mga sátira ay tinatawag na Silloi , at ang pangalang ito ay maaaring nagmula kay Xenophanes mismo, ngunit maaaring nagmula ito sa pilosopong Pirróniko na si Timon ng Phlius, ang &quot;silógrafo&quot; (ika-3 siglo BC), na naglagay ng malaking bahagi ng kanyang sariling sátira laban sa ibang mga pilosopo sa bibig ni Xenophanes, isa sa ilang pilosopong pinuri ni Timon sa kanyang akda.

Ang mga natitirang sulatin ni Xenophanes ay nagpapakita ng isang pag-aalinlangan na naging mas karaniwang ipinahayag noong ikaapat na siglo BC. Ilan sa mga pilosopikal na piraso ay hinango mula sa mga komentarista kay Homer. Itinuon niya ang kanyang kritisismo sa mga politeistikong pananaw sa relihiyon ng mga naunang Griyegong makata at ng kanyang sariling mga kapanahon.

Kung huhusgahan mula sa mga huling salaysay na ito, ang kanyang tulang elegiac at iambic ay pumuna at nag-uyam ng malawak na hanay ng mga ideya, kabilang sina Homer at Hesiod , ang paniniwala sa panteon ng mga antropomorpikong diyos at ang pagsamba ng mga Griyego sa atletismo .

=== Tungkol sa Kalikasan ===

Walang matibay na awtoridad na nagsasabing si Xenophanes ay partikular na sumulat ng isang tulang pilosopikal. Sinasabi ni John Burnet na &quot;Ang pinakamatandang pagtukoy sa isang tulang Περὶ φύσεως (peri physeos) ay nasa Geneva scholium ng Iliad xxi. 196, at ito ay nagmula pa kay Crates ng Mallus. Dapat nating tandaan na ang mga ganitong pamagat ay mas huling naisulat, at si Xenophanes ay nabigyan ng lugar sa mga pilosopo bago pa man ang panahon ni Crates. Samakatuwid, ang masasabi lang natin ay binigyan ng mga mangangalaga ng Aklatan ng Pergamene ng pamagat na Περὶ φύσεως (peri physeos) ang ilang tula ni Xenophanes.&quot; Gayunpaman, kahit na hindi kailanman sumulat si Xenophanes ng isang partikular na pamagat ng tula na &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature) , marami sa mga natitirang piraso ay tumatalakay sa mga paksa sa natural na pilosopiya tulad ng mga ulap o bahaghari, at samakatuwid ay malamang na ang mga pilosopikal na pahayag ni Xenophanes ay ipinahayag nang hindi sinasadya sa kanyang mga sátira.

== Pilosopiya ==

Bagama't tradisyonal na binibigyang-kahulugan si Xenophanes sa mga terminomg gamit ng mga Eleatiko at mga Esképtiko na naimpluwensyahan niya at nakita siya bilang kanilang hinalinhan at tagapagtatag, itinuturing siya ng mga modernong iskolar bilang isang lubos na orihinal at natatanging pilosopo na ang pilosopiya ay higit pa sa impluwensya niya sa mga sumunod na paaralan ng pilosopiya. Bilang isang kritiko sa lipunan, sumulat si Xenophanes ng mga tula tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum at pinuna ang sistema ng malabis na pagpaparangal sa mga atleta. Hinangad ni Xenophanes na repormahin ang pag-unawa sa banal na kalikasan sa pamamagitan ng pagdududa sa mitolohiyang Griyego na ipinarating nina Hesiod at Homer, upang gawin itong mas naaayon sa mga pagkaintindi ng kabanalan mula sa Sinaunang relihiyong Griyego. Bumuo siya ng mga natural na paliwanag para sa mga phenomena tulad ng pagbuo ng mga ulap at bahaghari sa halip na mga mito, na kinutya ang mga tradisyonal na pananaw sa relihiyon sa kanyang panahon bilang mga proyeksyon ng tao. Bilang isang maagang palaisip sa epistemolohiya, gumawa siya ng paraan para tukuyin ang pagkakaiba sa pagitan ng mga ideya ng kaalaman at paniniwala na taliwas sa katotohanan, na pinaniniwalaan niya na posible lamang para sa mga diyos.

=== Kritikang panlipunan ===

Sumulat si Xenophanes ng ilang tulang elehiyako tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum, ang mga salu-salo ng mga sinaunang Griyego na ginaganap upang gunitain ang mga tagumpay sa palakasan o patula, o upang tanggapin ang mga kabataang lalaki sa lipunang aristokratiko. Ang mga natitirang bahagi ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng kabanalan at karangalan sa mga diyos, at hinihikayat nito ang paglalasing at kawalan ng pagpipigil, na sumusuporta sa katamtaman at pagpuna sa karangyaan at kalabisan. Tinanggihan ni Xenophanes ang kahalagahan ng mga tagumpay sa palakasan, na sinasabing mas mahalaga ang paglinang ng karunungan. 

=== Banal na kalikasan ===

Ang Orfismo at pilosopiya ni Pitágoras ay nagpakilala sa ispiritwalidad ng mga Griyego ng mga nosyon ng pagkakasala at kadalisayan, na nagdulot ng dikotómiko (dalawahan) na paniniwala sa pagitan ng banal na kaluluwa at ng mortal na katawan. Ang doktrinang ito ay kabaligtaran ng mga tradisyonal na relihiyon na itinataguyod nina Homer at Hesiod. Ang Diyos ang nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit siya ay pinaniniwalaang hindi gumagalaw, nailalarawan sa pamamagitan ng pagiging-isa (oneness), pagkakaisa (unicity), at kawalang-hanggan (eternity), at isang espirituwal na kalikasan na walang katawan at hindi antropomorpiko (nasa anyo ng tao). Siya ay may malayang pagpapasya at ang Pinakamataas na Kabutihan, kinakatawan niya ang kagandahan ng moral na pagiging perpekto at ng kawalan ng kasalanan.

Itinaguyod ni Xenophanes ang paniniwala na &quot;Ang Diyos ay iisa, kataas-taasan sa mga diyos at tao, at hindi tulad ng mga mortal sa katawan o sa isip&quot;. Pinanindigan niya na mayroong isang pinakadakilang Diyos. Ang Diyos ay isang walang hanggang nilalang, bilog sa anyo, na nakakaintindi sa lahat ng bagay sa loob niya, ang ganap na isip at pag-iisip, samakatuwid ay matalino, at nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit walang pagkakahawig sa kalikasan ng tao maging sa katawan o isip. Bagama't tinanggihan ni Xenophanes ang teolohiyang Homeriko, hindi niya kinuwestiyon ang pagkakaroon ng isang banal na entidad; sa halip ang kanyang pilosopiya ay isang kritisismo sa mga sinaunang Griyegong manunulat at ang kanilang konsepto ng kabanalan. Tungkol sa positibong teolohiya ni Xenophanes, limang pangunahing konsepto tungkol sa Diyos ang maaaring mabuo. Ang Diyos ay: lampas sa moralidad ng tao, hindi kahawig ng anyo ng tao, hindi maaaring mamatay o maipanganak (ang Diyos ay banal kaya walang hanggan), walang umiiral na banal na hirarkiya, at ang Diyos ay hindi nakikialam sa mga gawain ng tao.

=== Pilosopiya ng kalikasan ===

Ang pag-unawa ni Xenophanes sa banal na kalikasan bilang hiwalay at hindi kasali sa mga gawain ng tao ang nag-udyok sa kanya na makabuo ng mga naturalistikong paliwanag para sa mga pisikal na penomena. 

Malamang na si Xenophanes ang unang pilosopo na nakaisip ng paliwanag para sa pagpapakita ng apoy ni San Elmo na lumilitaw sa mga palo ng mga barko kapag dumadaan ang mga ito sa mga ulap habang may bagyo. Bagama't ang aktwal na penomeno sa likod ng apoy ni San Elmo ay hindi mauunawaan hanggang sa matuklasan ang static electricity sa modernong panahon, ang paliwanag ni Xenophanes, na nagtangkang ipaliwanag ang liwanag bilang sanhi ng pag-alog ng maliliit na patak ng ulap, ay natatangi sa sinaunang mundo. 

Sa kosmolohiya ni Xenophanes, iisa lamang ang hangganan ng sansinukob,  ang &quot;nakikita ng ating mga paa&quot;.  Naniniwala si Xenophanes na ang mundo ay umaabot nang walang hanggan pababa, gayundin nang walang hanggan sa bawat direksyon.  Ang bunga ng kanyang paniniwala sa isang walang katapusang haba ng mundo ay sa halip na dumaan ang araw sa ilalim ng mundo sa paglubog ng araw, naniniwala si Xenophanes na ang araw at buwan ay naglalakbay sa isang tuwid na linya pakanluran, pagkatapos nito ay isang bagong araw o buwan ang muling mabubuo pagkatapos ng isang eklipse.  Bagama't ang potensyal na walang katapusang serye ng mga araw at buwan na naglalakbay ay malamang na maituturing na hindi kanais-nais sa mga modernong siyentipiko,  nangangahulugan ito na naunawaan ni Xenophanes ang araw at buwan bilang isang &quot;uri&quot; ng bagay na lumilitaw sa kalangitan, sa halip na isang partikular na indibidwal na bagay na muling lumilitaw bawat bagong araw. 

Napagpasyahan ni Xenophanes mula sa kanyang pagsusuri sa mga fossil ng mga nilalang sa dagat na natagpuan sa ibabaw ng lupa na ang tubig ay dating tumatakip sa buong ibabaw ng Daigdig.  Ginamit niya ang ebidensyang ito upang tapusin na ang arko o kosmikong prinsipyo ng sansinukob ay isang alon na dumadaloy papasok at palabas sa pagitan ng basa at tuyo, o lupa (γῆ) (ge) at tubig (ὕδωρ) (hydor). Ang dalawang matinding estadong ito ay magpapalitan sa isa't isa, at sa pagpapalit-palit na ito, ang buhay ng tao ay mawawala, pagkatapos ay muling mabubuhay (o kabaliktaran depende sa nangingibabaw na anyo).  Ang argumento ay maaaring ituring na isang pagsaway sa teorya ng hangin ni Anaximenes.  Ang ideya ng pagpapalit-palit na mga estado at ang buhay ng tao ay namamatay at bumabalik ay nagmumungkahi na naniniwala siya sa prinsipyo ng sanhi, isa pang natatanging hakbang na inaalis ni Xenophanes mula sa mga sinaunang tradisyon ng pilosopiya patungo sa mga mas nakabatay sa siyentipikong obserbasyon.  Ang paggamit ng ebidensyang ito ay isang mahalagang hakbang sa pagsulong mula sa simpleng pagsasabi ng isang ideya patungo sa pagsuporta dito sa pamamagitan ng ebidensya at obserbasyon. 

=== Epistemolohiya ===

Si Xenophanes ay isa sa mga unang pilosopo na nagpakita ng interes sa mga tanong na epistemolohikal gayundin sa mga metapisika. Naniniwala siya na mayroong tunay na obhetibong katotohanan sa realidad,  ngunit bilang mga mortal lamang, hindi ito kayang malaman ng mga tao.  Siya ay kinikilala bilang isa sa mga unang pilosopo na nag-iba sa pagitan ng tunay na paniniwala at kaalaman ,  gayundin ang pagkilala sa posibilidad na maaaring isipin ng isang tao na may alam siya ngunit hindi talaga ito alam. 

Ang kaniyang mga talata tungkol sa pag-aalinlangan ay sinipi ni Sextus Empiricus gaya ng sumusunod:

Gayunpaman, tungkol sa mga diyos at sa aking ipinapahayag tungkol sa lahat ng bagay:
Walang taong nakakita ng malinaw ni walang taong makakaalam nito.
Hindi, sapagkat kahit na magkataon siyang patunayan kung ano talaga ang umiiral,
hindi niya ito alam; sapagkat ang lahat ay naaapektuhan ng opinyon. 

Dahil sa kakulangan ng buong akda ni Xenophanes, ang kanyang mga pananaw ay mahirap bigyang-kahulugan, kaya ang implikasyon ng pag-alam bilang isang bagay na mas malalim (&quot;isang mas malinaw na katotohanan&quot;) ay maaaring may mga espesyal na implikasyon, o maaaring mangahulugan ito na hindi mo malalaman ang isang bagay sa pamamagitan lamang ng pagtingin dito.  Alam na ang pinakamarami at pinakamalawak na uri ng ebidensya ay itinuring ni Xenophanes bilang ang pinakasiguradong paraan upang patunayan ang isang teorya.

== Pamana at impluwensya == 

Ang impluwensya ni Xenophanes ay binigyang-kahulugan sa iba't ibang paraan bilang &quot;ang tagapagtatag ng epistemolohiya, isang makata at rhapsode at hindi isang pilosopo, ang unang nagdududa, ang unang empirisista, isang rasyonalistang teologo, isang repormista ng relihiyon, at marami pang iba.&quot;  Binasa ni Karl Popper si Xenophanes bilang isang maagang tagapagpauna ng kritikal na rasyonalismo , na sinasabing posible lamang kumilos batay sa mga gumaganang hypotheses — maaari tayong kumilos na parang alam natin ang katotohanan, hangga't alam natin na ito ay lubhang hindi malamang mangyari. 

=== Impluwensya sa Eleatics ===

Maraming mga sinaunang salaysay ang nag-uugnay kay Xenophanes sa kolonya ng mga Griyego sa lungsod ng Elea sa Italya , alinman bilang ang may-akda ng isang tula tungkol sa pagkakatatag ng lungsod na iyon,  o bilang ang nagtatag ng paaralan ng pilosopiya ng Elea ,  o bilang guro ni Parmenides ng Elea .  Ang iba naman ay nag-uugnay sa kanya sa Pitagoriyanismo . Gayunpaman, ang mga modernong iskolar sa pangkalahatan ay naniniwala na walang gaanong makasaysayan o pilosopikal na katwiran para sa mga ugnayang ito sa pagitan nina Pitagoras, Xenophanes, at Parmenides gaya ng madalas na sinasabing kasunod ng tinatawag na &quot; paaralan ng mga Italyano&quot; (Italian School).  Gayundin, karaniwan na rin mula noong unang panahon na makita si Xenophanes bilang guro ni Zeno ng Elea , ang kasamahan ni Parmenides, ngunit ang karaniwang opinyon ngayon ay mali rin ito. 

{{Blockquote | Sa kanyang ikasiyamnapu't dalawang taon, siya ay namumuhay pa rin nang palaboy, na halos hindi naaayon sa pahayag na nanirahan siya sa Elea at nagtatag ng isang paaralan doon, lalo na kung iisipin natin na ginugol niya ang kanyang mga huling araw sa korte ni Hieron . Kapansin-pansin na walang sinaunang manunulat ang hayagang nagsabing naroon siya sa Elea, at lahat ng ebidensya na mayroon tayo ay tila hindi tugma sa kanyang paninirahan doon. {{sfn|Burnet|1892|p=115}}}}

=== Impluwensya sa Pyrrhonism ===

Si Xenophanes ay minsang itinuturing na unang nagdududa sa Kanluraning pilosopiya.  Ang umano'y pagdududa ni Xenophanes ay maaari ring ituring na isang pasimula sa Pyrrhonismo . Sinipi ni Sextus ang tagasunod ni Pyrrho na si Timon na pumupuri kay Xenophanes at iniaalay ang kanyang mga satira sa kanya, at binibigyan siya bilang isang halimbawa ng isang taong hindi isang perpektong nagdududa (tulad ni Pyrrho), ngunit mapapatawad na malapit dito. 

Sa pagbanggit ni Eusebius kay Aristocles ng Messene, sinabi niya na si Xenophanes ang nagtatag ng isang linya ng pilosopiya na nagtapos sa Pyrrhonism. Ang linyang ito ay nagsisimula kay Xenophanes at dumaan kina Parmenides , Melissus ng Samos , Zeno ng Elea , Leucippus , Democritus , Protagoras , Nessos ng Chios , Metrodorus ng Chios , Diogenes ng Smyrna, Anaxarchus , at sa huli ay Pyrrho . 

=== Panteismo ===

Dahil sa kaniyang pagbuo ng konsepto ng isang &quot;isang diyos na pinakadakila sa mga diyos at tao,&quot; si Xenophanes ay madalas na nakikita bilang isa sa mga unang monoteista sa Kanluraning pilosopiya ng relihiyon . Gayunpaman, ang parehong sipi na tinutukoy ay tumutukoy sa maraming &quot;diyos&quot; na mas dakila kaysa sa kataas-taasang Diyos.  Ang diyos na ito ay &quot;yumuyugyog sa lahat ng bagay&quot; sa pamamagitan lamang ng kapangyarihan ng kaniyang pag-iisip. Hindi tulad ng mga nilalang na tao, ang Diyos ay may kapangyarihang magbigay ng &quot;agarang pagpapatupad&quot; (sa Griyego: to phren ) at gawing epektibo ang kaniyang kakayahang kognitibo (sa Griyego: nous ). 

Ang kaisipan ni Xenophanes ay ibinuod bilang monolatrous at panteistiko ng mga sinaunang doxography nina Aristoteles , Cicero , Diogenes Laertius , Sextus Empiricus , at Plutarch . Mas partikular, ibinuod ng Metaphysics ni Aristoteles ang kanyang pananaw bilang &quot;ang Lahat ay Diyos.&quot; [ ac ] Ang pseudo-Aristotlelian treatise na On Melissus, Xenophanes, at Gorgias ay naglalaman din ng isang mahalagang patotoo ng kanyang mga turo.  Itinuring ni Pierre Bayle ang mga pananaw ni Xenophanes na katulad ni Spinoza .  Partikular na kinilala ng pisiko at pilosopo na si Max Bernhard Weinstein si Xenophanes bilang isa sa mga pinakaunang pandeista . 

Ang pananaw ni Xenophanes sa isang diyos na walang personalidad ay tila nakaimpluwensya kay Empedocles bago si Socratic, na itinuring ang diyos bilang isang isip na walang katawan.  Gayunpaman, tinawag ni Empedocles ang pananaw ni Xenophanes na ang Daigdig ay patag at umaabot pababa magpakailanman bilang kahangalan.  


==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Mga pilosopong Griyego]]</text>
      <sha1>n6yky1w3keyit8me2emoxj5gl8wp76m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212353</id>
      <parentid>2212352</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T22:03:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ludimer</username>
        <id>14</id>
      </contributor>
      <comment>/* Impluwensya sa mga Eleatiko */</comment>
      <origin>2212353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20911" sha1="426ynjhhh2kuq9rmzxwmjhmt9dp360r" xml:space="preserve">{{Infobox philosopher 
| region           = [[Western philosophy]]
| era              = [[Pre-Socratic philosophy]]
| birth_date       = c. 570 BCE
| birth_place      = [[Colophon (city)|Colophon]], [[Ionia]]
| death_date       = c. 478 BCE (edad c. 92)
| death_place      = [[Syracuse, Sicily]]
| main_interests   = [[Kritisismong panlipunan]]&lt;br&gt;[[Kataphasis]]&lt;br&gt;[[Natural na pilosopiya]]&lt;br&gt;[[Epistemolohiya]]
| influences       = [[Thales]], [[Epimenides]], [[Pythagoras]], [[Homer]]
| influenced       = [[Heraclitus]], [[Epicharmus]], [[Parmenides]], [[Timon of Phlius]], [[Baruch Spinoza]], [[Karl Popper]]
| notable_ideas    = Mga pananaw ng [[relihiyon]]g [[politeistiko]] bilang mga proheksiyon sikolohikal ng mga tao.&lt;br&gt;[[Arche]] ng tubig at mndo&lt;br&gt;Ang [[Justified true belief|tunay na paniniwala]] at pagtatangi ng [[kaalaman]]
| image=Xenophanes in Thomas Stanley History of Philosophy.jpg|image_size=190px|caption=Isang guhit ni Xenophanes mula sa paglililok noong ika-17 siglo}}
Si '''Xenophanes ng Colofón''' ({{IPAc-en|z|ə|ˈ|n|ɒ|f|ə|n|iː|z}};&lt;ref&gt;[https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/xenophanes &quot;Xenophanes&quot;] entry in ''[[Collins English Dictionary]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |title=Sound file |access-date=2022-05-31 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216103627/http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; {{lang-grc|[[wikt:Ξενοφάνης|Ξενοφάνης]] ὁ Κολοφώνιος}} {{IPA-el|ksenopʰánɛːs ho kolopʰɔ̌ːnios|}}; '''Jenófanes''' sa wikang Espanyol, c. 570  BCE – c. 478 BCE) ay isang Sinaunang [[pilosopo]]ng [[Griyego]], [[teologo]], [[manunula]] at kritiko ni [[Homer]]. Mula siya sa [[Ionia]] at naglakbay sa mga lupaing laganap ang pagsasalita ng Griyego noong maagang bahagi ng Klasikong Sinaunang Panahon. Bilang manunula, kilala si Xenophanes sa kanyang istilong kritikal na itinuturing na isa sa mga unang sátira, ang pampanitikang gamit ng katatawanan upang punahin ang mga kamaliang nangyayari sa lipunan. Sumulat rin siya sa paraang gamit ang ([[couplet na elehiako]] / [[elegiac couplets]]), mga &quot;kambal-taludtod&quot; sa hexámetro dactílico (anim na sukat ng tatluhang pantig, ang daloy ng mga lumang tula), na pumupuna sa mga tradisyonal na halaga ng kanyang lipunan tungkol sa kayamanan, kalabisan, at mga tagumpay sa palakasan. Isa rin siyang kritiko ni [[Homer]] at ibang mga manunula dahil paglalarawan sa mga diyos bilang mga hangal o mahina sa moral. Sa pagdaraan ng mahabang panahon, ang kanyang mga tula ay hindi nananatiling buo; mga piraso lamang ng ilan sa kanyang mga akda ang natitira sa mga sipi ng mga sumunod na pilosopo at kritiko sa panitikan.

Si Xenophanes ay itinuturing na isa sa pinakamahalagang pilosopo bago ang panahon ni Sócrates ng Atenas. Bilang isang lubos na orihinal na palaisip, naghanap si Xenophanes ng mga paliwanag para sa mga pisikal na penomena tulad ng mga ulap o bahaghari nang walang pagtukoy sa mga banal o mitolohikong paliwanag, ngunit sa halip ay batay sa mga unang prinsipyo . Tinukoy niya ang iba't ibang anyo ng kaalaman at paniniwala, isang maagang halimbawa ng epistemolohiya . Nakita ng mga sumunod na pilosopo tulad ng mga Eleatiko at Pirróniko si Xenophanes bilang tagapagtatag ng kanilang mga aral, at binigyang-kahulugan ang kanyang akda batay sa mga aral na iyon, bagaman pinagtatalunan ng makabagong dalubhasaan ang mga pag-aangkin na ito.

==Buhay==

Iniulat ng sinaunang manunulat ng talambuhay na si Diogenes Laertius na si Xenophanes ay ipinanganak sa Colofón, isang lungsod na dating umiiral sa Ionia, sa kasalukuyang Turkiye. Ayon kay Laertius na sinasabing sumikat si Xenophanes noong ika-60 Olympiad (540–537 BC), at karaniwang inilalagay ng mga modernong iskolar ang kanyang kapanganakan noong mga 570–560 BC. Ang kanyang natitirang mga gawa ay tumutukoy kina Thales , Epimenides , at Pythagoras, at siya mismo ay nabanggit sa mga sulatin nina Heraclitus at Epicharmus.

Sa kaniyang sariling natitirang salaysay, isa siyang makata na naglakbay at umalis sa kaniyang tinubuang lupain sa edad na 25 at nabuhay nang 67 taon sa ibang mga lupain ng Gresya, at namatay sa edad na 92 ​​o pagkatapos nito. Bagama't may mga sinaunang patotoo na nagsasabing inilibing niya ang kaniyang mga anak na lalaki, kakaunti ang ibang impormasyon tungkol sa talambuhay tungkol sa kaniya o sa kaniyang pamilya na maaasahang masisiguro. 

Ipinapalagay na malamang na ang mga teoryang pisikal ni Xenophanes ay naimpluwensyahan ng mga Milesiano. Halimbawa, ang kanyang teorya na ang bahaghari ay mga ulap ay sa isang interpretasyon ay nakikita bilang tugon sa teorya ni Anaximenes na ang bahaghari ay liwanag na naaaninag mula sa mga ulap.

==  Mga Tula == 

Ang kaalaman sa mga pananaw ni Xenophanes ay nagmula sa mga piraso ng kanyang tula na napanatili bilang mga sipi ng mga sumunod na Griyegong manunulat. Hindi tulad ng ibang mga pilosopong pre-Sokratiko tulad nina Heráclito o Parménides, na sumulat lamang ng isang akda, sumulat si Xenophanes ng iba't ibang tula, at walang dalawa sa mga piraso ang maaaring positibong matukoy na kabilang sa parehong teksto.  Ayon kay Diogenes Laertius, sumulat si Xenophanes ng isang tula batay sa mga lungsod ng Colofón at Elea, na umabot sa humigit-kumulang 2000 linya. Ang mga sumunod na patotoo ay nagmumungkahi na ang kanyang koleksyon ng mga sátira ay pinagsama-sama sa hindi bababa sa limang aklat. Bagama't maraming mga sumunod na sanggunian ang nag-uugnay kay Xenophanes sa isang tula na pinamagatang &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature), pinagdududahan ng mga modernong iskolar ang pagkakakilanlang na ito, dahil malamang na ito ay isang pangalang ibinigay ng mga iskolar sa Aklatan ng Alexandria sa mga akdang isinulat ng mga pilosopo na kinilala ni Aristoteles bilang &quot; phusikoi &quot; (mga pisiko) na nag-aral ng kalikasan.

== Mga Sátira ===

Ang mga sátira ay tinatawag na Silloi , at ang pangalang ito ay maaaring nagmula kay Xenophanes mismo, ngunit maaaring nagmula ito sa pilosopong Pirróniko na si Timon ng Phlius, ang &quot;silógrafo&quot; (ika-3 siglo BC), na naglagay ng malaking bahagi ng kanyang sariling sátira laban sa ibang mga pilosopo sa bibig ni Xenophanes, isa sa ilang pilosopong pinuri ni Timon sa kanyang akda.

Ang mga natitirang sulatin ni Xenophanes ay nagpapakita ng isang pag-aalinlangan na naging mas karaniwang ipinahayag noong ikaapat na siglo BC. Ilan sa mga pilosopikal na piraso ay hinango mula sa mga komentarista kay Homer. Itinuon niya ang kanyang kritisismo sa mga politeistikong pananaw sa relihiyon ng mga naunang Griyegong makata at ng kanyang sariling mga kapanahon.

Kung huhusgahan mula sa mga huling salaysay na ito, ang kanyang tulang elegiac at iambic ay pumuna at nag-uyam ng malawak na hanay ng mga ideya, kabilang sina Homer at Hesiod , ang paniniwala sa panteon ng mga antropomorpikong diyos at ang pagsamba ng mga Griyego sa atletismo .

=== Tungkol sa Kalikasan ===

Walang matibay na awtoridad na nagsasabing si Xenophanes ay partikular na sumulat ng isang tulang pilosopikal. Sinasabi ni John Burnet na &quot;Ang pinakamatandang pagtukoy sa isang tulang Περὶ φύσεως (peri physeos) ay nasa Geneva scholium ng Iliad xxi. 196, at ito ay nagmula pa kay Crates ng Mallus. Dapat nating tandaan na ang mga ganitong pamagat ay mas huling naisulat, at si Xenophanes ay nabigyan ng lugar sa mga pilosopo bago pa man ang panahon ni Crates. Samakatuwid, ang masasabi lang natin ay binigyan ng mga mangangalaga ng Aklatan ng Pergamene ng pamagat na Περὶ φύσεως (peri physeos) ang ilang tula ni Xenophanes.&quot; Gayunpaman, kahit na hindi kailanman sumulat si Xenophanes ng isang partikular na pamagat ng tula na &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature) , marami sa mga natitirang piraso ay tumatalakay sa mga paksa sa natural na pilosopiya tulad ng mga ulap o bahaghari, at samakatuwid ay malamang na ang mga pilosopikal na pahayag ni Xenophanes ay ipinahayag nang hindi sinasadya sa kanyang mga sátira.

== Pilosopiya ==

Bagama't tradisyonal na binibigyang-kahulugan si Xenophanes sa mga terminomg gamit ng mga Eleatiko at mga Esképtiko na naimpluwensyahan niya at nakita siya bilang kanilang hinalinhan at tagapagtatag, itinuturing siya ng mga modernong iskolar bilang isang lubos na orihinal at natatanging pilosopo na ang pilosopiya ay higit pa sa impluwensya niya sa mga sumunod na paaralan ng pilosopiya. Bilang isang kritiko sa lipunan, sumulat si Xenophanes ng mga tula tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum at pinuna ang sistema ng malabis na pagpaparangal sa mga atleta. Hinangad ni Xenophanes na repormahin ang pag-unawa sa banal na kalikasan sa pamamagitan ng pagdududa sa mitolohiyang Griyego na ipinarating nina Hesiod at Homer, upang gawin itong mas naaayon sa mga pagkaintindi ng kabanalan mula sa Sinaunang relihiyong Griyego. Bumuo siya ng mga natural na paliwanag para sa mga phenomena tulad ng pagbuo ng mga ulap at bahaghari sa halip na mga mito, na kinutya ang mga tradisyonal na pananaw sa relihiyon sa kanyang panahon bilang mga proyeksyon ng tao. Bilang isang maagang palaisip sa epistemolohiya, gumawa siya ng paraan para tukuyin ang pagkakaiba sa pagitan ng mga ideya ng kaalaman at paniniwala na taliwas sa katotohanan, na pinaniniwalaan niya na posible lamang para sa mga diyos.

=== Kritikang panlipunan ===

Sumulat si Xenophanes ng ilang tulang elehiyako tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum, ang mga salu-salo ng mga sinaunang Griyego na ginaganap upang gunitain ang mga tagumpay sa palakasan o patula, o upang tanggapin ang mga kabataang lalaki sa lipunang aristokratiko. Ang mga natitirang bahagi ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng kabanalan at karangalan sa mga diyos, at hinihikayat nito ang paglalasing at kawalan ng pagpipigil, na sumusuporta sa katamtaman at pagpuna sa karangyaan at kalabisan. Tinanggihan ni Xenophanes ang kahalagahan ng mga tagumpay sa palakasan, na sinasabing mas mahalaga ang paglinang ng karunungan. 

=== Banal na kalikasan ===

Ang Orfismo at pilosopiya ni Pitágoras ay nagpakilala sa ispiritwalidad ng mga Griyego ng mga nosyon ng pagkakasala at kadalisayan, na nagdulot ng dikotómiko (dalawahan) na paniniwala sa pagitan ng banal na kaluluwa at ng mortal na katawan. Ang doktrinang ito ay kabaligtaran ng mga tradisyonal na relihiyon na itinataguyod nina Homer at Hesiod. Ang Diyos ang nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit siya ay pinaniniwalaang hindi gumagalaw, nailalarawan sa pamamagitan ng pagiging-isa (oneness), pagkakaisa (unicity), at kawalang-hanggan (eternity), at isang espirituwal na kalikasan na walang katawan at hindi antropomorpiko (nasa anyo ng tao). Siya ay may malayang pagpapasya at ang Pinakamataas na Kabutihan, kinakatawan niya ang kagandahan ng moral na pagiging perpekto at ng kawalan ng kasalanan.

Itinaguyod ni Xenophanes ang paniniwala na &quot;Ang Diyos ay iisa, kataas-taasan sa mga diyos at tao, at hindi tulad ng mga mortal sa katawan o sa isip&quot;. Pinanindigan niya na mayroong isang pinakadakilang Diyos. Ang Diyos ay isang walang hanggang nilalang, bilog sa anyo, na nakakaintindi sa lahat ng bagay sa loob niya, ang ganap na isip at pag-iisip, samakatuwid ay matalino, at nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit walang pagkakahawig sa kalikasan ng tao maging sa katawan o isip. Bagama't tinanggihan ni Xenophanes ang teolohiyang Homeriko, hindi niya kinuwestiyon ang pagkakaroon ng isang banal na entidad; sa halip ang kanyang pilosopiya ay isang kritisismo sa mga sinaunang Griyegong manunulat at ang kanilang konsepto ng kabanalan. Tungkol sa positibong teolohiya ni Xenophanes, limang pangunahing konsepto tungkol sa Diyos ang maaaring mabuo. Ang Diyos ay: lampas sa moralidad ng tao, hindi kahawig ng anyo ng tao, hindi maaaring mamatay o maipanganak (ang Diyos ay banal kaya walang hanggan), walang umiiral na banal na hirarkiya, at ang Diyos ay hindi nakikialam sa mga gawain ng tao.

=== Pilosopiya ng kalikasan ===

Ang pag-unawa ni Xenophanes sa banal na kalikasan bilang hiwalay at hindi kasali sa mga gawain ng tao ang nag-udyok sa kanya na makabuo ng mga naturalistikong paliwanag para sa mga pisikal na penomena. 

Malamang na si Xenophanes ang unang pilosopo na nakaisip ng paliwanag para sa pagpapakita ng apoy ni San Elmo na lumilitaw sa mga palo ng mga barko kapag dumadaan ang mga ito sa mga ulap habang may bagyo. Bagama't ang aktwal na penomeno sa likod ng apoy ni San Elmo ay hindi mauunawaan hanggang sa matuklasan ang static electricity sa modernong panahon, ang paliwanag ni Xenophanes, na nagtangkang ipaliwanag ang liwanag bilang sanhi ng pag-alog ng maliliit na patak ng ulap, ay natatangi sa sinaunang mundo. 

Sa kosmolohiya ni Xenophanes, iisa lamang ang hangganan ng sansinukob,  ang &quot;nakikita ng ating mga paa&quot;.  Naniniwala si Xenophanes na ang mundo ay umaabot nang walang hanggan pababa, gayundin nang walang hanggan sa bawat direksyon.  Ang bunga ng kanyang paniniwala sa isang walang katapusang haba ng mundo ay sa halip na dumaan ang araw sa ilalim ng mundo sa paglubog ng araw, naniniwala si Xenophanes na ang araw at buwan ay naglalakbay sa isang tuwid na linya pakanluran, pagkatapos nito ay isang bagong araw o buwan ang muling mabubuo pagkatapos ng isang eklipse.  Bagama't ang potensyal na walang katapusang serye ng mga araw at buwan na naglalakbay ay malamang na maituturing na hindi kanais-nais sa mga modernong siyentipiko,  nangangahulugan ito na naunawaan ni Xenophanes ang araw at buwan bilang isang &quot;uri&quot; ng bagay na lumilitaw sa kalangitan, sa halip na isang partikular na indibidwal na bagay na muling lumilitaw bawat bagong araw. 

Napagpasyahan ni Xenophanes mula sa kanyang pagsusuri sa mga fossil ng mga nilalang sa dagat na natagpuan sa ibabaw ng lupa na ang tubig ay dating tumatakip sa buong ibabaw ng Daigdig.  Ginamit niya ang ebidensyang ito upang tapusin na ang arko o kosmikong prinsipyo ng sansinukob ay isang alon na dumadaloy papasok at palabas sa pagitan ng basa at tuyo, o lupa (γῆ) (ge) at tubig (ὕδωρ) (hydor). Ang dalawang matinding estadong ito ay magpapalitan sa isa't isa, at sa pagpapalit-palit na ito, ang buhay ng tao ay mawawala, pagkatapos ay muling mabubuhay (o kabaliktaran depende sa nangingibabaw na anyo).  Ang argumento ay maaaring ituring na isang pagsaway sa teorya ng hangin ni Anaximenes.  Ang ideya ng pagpapalit-palit na mga estado at ang buhay ng tao ay namamatay at bumabalik ay nagmumungkahi na naniniwala siya sa prinsipyo ng sanhi, isa pang natatanging hakbang na inaalis ni Xenophanes mula sa mga sinaunang tradisyon ng pilosopiya patungo sa mga mas nakabatay sa siyentipikong obserbasyon.  Ang paggamit ng ebidensyang ito ay isang mahalagang hakbang sa pagsulong mula sa simpleng pagsasabi ng isang ideya patungo sa pagsuporta dito sa pamamagitan ng ebidensya at obserbasyon. 

=== Epistemolohiya ===

Si Xenophanes ay isa sa mga unang pilosopo na nagpakita ng interes sa mga tanong na epistemolohikal gayundin sa mga metapisika. Naniniwala siya na mayroong tunay na obhetibong katotohanan sa realidad,  ngunit bilang mga mortal lamang, hindi ito kayang malaman ng mga tao.  Siya ay kinikilala bilang isa sa mga unang pilosopo na nag-iba sa pagitan ng tunay na paniniwala at kaalaman ,  gayundin ang pagkilala sa posibilidad na maaaring isipin ng isang tao na may alam siya ngunit hindi talaga ito alam. 

Ang kaniyang mga talata tungkol sa pag-aalinlangan ay sinipi ni Sextus Empiricus gaya ng sumusunod:

Gayunpaman, tungkol sa mga diyos at sa aking ipinapahayag tungkol sa lahat ng bagay:
Walang taong nakakita ng malinaw ni walang taong makakaalam nito.
Hindi, sapagkat kahit na magkataon siyang patunayan kung ano talaga ang umiiral,
hindi niya ito alam; sapagkat ang lahat ay naaapektuhan ng opinyon. 

Dahil sa kakulangan ng buong akda ni Xenophanes, ang kanyang mga pananaw ay mahirap bigyang-kahulugan, kaya ang implikasyon ng pag-alam bilang isang bagay na mas malalim (&quot;isang mas malinaw na katotohanan&quot;) ay maaaring may mga espesyal na implikasyon, o maaaring mangahulugan ito na hindi mo malalaman ang isang bagay sa pamamagitan lamang ng pagtingin dito.  Alam na ang pinakamarami at pinakamalawak na uri ng ebidensya ay itinuring ni Xenophanes bilang ang pinakasiguradong paraan upang patunayan ang isang teorya.

== Pamana at impluwensya == 

Ang impluwensya ni Xenophanes ay binigyang-kahulugan sa iba't ibang paraan bilang &quot;ang tagapagtatag ng epistemolohiya, isang makata at rhapsode at hindi isang pilosopo, ang unang nagdududa, ang unang empirisista, isang rasyonalistang teologo, isang repormista ng relihiyon, at marami pang iba.&quot;  Binasa ni Karl Popper si Xenophanes bilang isang maagang tagapagpauna ng kritikal na rasyonalismo , na sinasabing posible lamang kumilos batay sa mga gumaganang hypotheses — maaari tayong kumilos na parang alam natin ang katotohanan, hangga't alam natin na ito ay lubhang hindi malamang mangyari. 

=== Impluwensya sa mga Eleatiko ===

Maraming mga sinaunang salaysay ang nag-uugnay kay Xenophanes sa kolonya ng mga Griyego sa lungsod ng Elea sa Italya , alinman bilang ang may-akda ng isang tula tungkol sa pagkakatatag ng lungsod na iyon,  o bilang ang nagtatag ng paaralan ng pilosopiya ng Elea,  o bilang guro ni Parmenides ng Elea .  Ang iba naman ay nag-uugnay sa kanya sa Pitagoriyanismo . Gayunpaman, ang mga modernong iskolar sa pangkalahatan ay naniniwala na walang gaanong makasaysayan o pilosopikal na katwiran para sa mga ugnayang ito sa pagitan nina Pitagoras, Xenophanes, at Parmenides gaya ng madalas na sinasabing kasunod ng tinatawag na &quot; paaralan ng mga Italyano&quot; (Italian School).  Gayundin, karaniwan na rin mula noong unang panahon na makita si Xenophanes bilang guro ni Zeno ng Elea , ang kasamahan ni Parmenides, ngunit ang karaniwang opinyon ngayon ay mali rin ito. 

{{Blockquote | Sa kanyang ikasiyamnapu't dalawang taon, siya ay namumuhay pa rin nang palaboy, na halos hindi naaayon sa pahayag na nanirahan siya sa Elea at nagtatag ng isang paaralan doon, lalo na kung iisipin natin na ginugol niya ang kanyang mga huling araw sa korte ni Hieron . Kapansin-pansin na walang sinaunang manunulat ang hayagang nagsabing naroon siya sa Elea, at lahat ng ebidensya na mayroon tayo ay tila hindi tugma sa kanyang paninirahan doon. {{sfn|Burnet|1892|p=115}}}}

=== Impluwensya sa Pyrrhonism ===

Si Xenophanes ay minsang itinuturing na unang nagdududa sa Kanluraning pilosopiya.  Ang umano'y pagdududa ni Xenophanes ay maaari ring ituring na isang pasimula sa Pyrrhonismo . Sinipi ni Sextus ang tagasunod ni Pyrrho na si Timon na pumupuri kay Xenophanes at iniaalay ang kanyang mga satira sa kanya, at binibigyan siya bilang isang halimbawa ng isang taong hindi isang perpektong nagdududa (tulad ni Pyrrho), ngunit mapapatawad na malapit dito. 

Sa pagbanggit ni Eusebius kay Aristocles ng Messene, sinabi niya na si Xenophanes ang nagtatag ng isang linya ng pilosopiya na nagtapos sa Pyrrhonism. Ang linyang ito ay nagsisimula kay Xenophanes at dumaan kina Parmenides , Melissus ng Samos , Zeno ng Elea , Leucippus , Democritus , Protagoras , Nessos ng Chios , Metrodorus ng Chios , Diogenes ng Smyrna, Anaxarchus , at sa huli ay Pyrrho . 

=== Panteismo ===

Dahil sa kaniyang pagbuo ng konsepto ng isang &quot;isang diyos na pinakadakila sa mga diyos at tao,&quot; si Xenophanes ay madalas na nakikita bilang isa sa mga unang monoteista sa Kanluraning pilosopiya ng relihiyon . Gayunpaman, ang parehong sipi na tinutukoy ay tumutukoy sa maraming &quot;diyos&quot; na mas dakila kaysa sa kataas-taasang Diyos.  Ang diyos na ito ay &quot;yumuyugyog sa lahat ng bagay&quot; sa pamamagitan lamang ng kapangyarihan ng kaniyang pag-iisip. Hindi tulad ng mga nilalang na tao, ang Diyos ay may kapangyarihang magbigay ng &quot;agarang pagpapatupad&quot; (sa Griyego: to phren ) at gawing epektibo ang kaniyang kakayahang kognitibo (sa Griyego: nous ). 

Ang kaisipan ni Xenophanes ay ibinuod bilang monolatrous at panteistiko ng mga sinaunang doxography nina Aristoteles , Cicero , Diogenes Laertius , Sextus Empiricus , at Plutarch . Mas partikular, ibinuod ng Metaphysics ni Aristoteles ang kanyang pananaw bilang &quot;ang Lahat ay Diyos.&quot; [ ac ] Ang pseudo-Aristotlelian treatise na On Melissus, Xenophanes, at Gorgias ay naglalaman din ng isang mahalagang patotoo ng kanyang mga turo.  Itinuring ni Pierre Bayle ang mga pananaw ni Xenophanes na katulad ni Spinoza .  Partikular na kinilala ng pisiko at pilosopo na si Max Bernhard Weinstein si Xenophanes bilang isa sa mga pinakaunang pandeista . 

Ang pananaw ni Xenophanes sa isang diyos na walang personalidad ay tila nakaimpluwensya kay Empedocles bago si Socratic, na itinuring ang diyos bilang isang isip na walang katawan.  Gayunpaman, tinawag ni Empedocles ang pananaw ni Xenophanes na ang Daigdig ay patag at umaabot pababa magpakailanman bilang kahangalan.  


==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Mga pilosopong Griyego]]</text>
      <sha1>426ynjhhh2kuq9rmzxwmjhmt9dp360r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212354</id>
      <parentid>2212353</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T22:06:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ludimer</username>
        <id>14</id>
      </contributor>
      <comment>/* Impluwensya sa mga Pirróniko */</comment>
      <origin>2212354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20913" sha1="779dx2a4f8v8ytd2m09j0nwfxht46qy" xml:space="preserve">{{Infobox philosopher 
| region           = [[Western philosophy]]
| era              = [[Pre-Socratic philosophy]]
| birth_date       = c. 570 BCE
| birth_place      = [[Colophon (city)|Colophon]], [[Ionia]]
| death_date       = c. 478 BCE (edad c. 92)
| death_place      = [[Syracuse, Sicily]]
| main_interests   = [[Kritisismong panlipunan]]&lt;br&gt;[[Kataphasis]]&lt;br&gt;[[Natural na pilosopiya]]&lt;br&gt;[[Epistemolohiya]]
| influences       = [[Thales]], [[Epimenides]], [[Pythagoras]], [[Homer]]
| influenced       = [[Heraclitus]], [[Epicharmus]], [[Parmenides]], [[Timon of Phlius]], [[Baruch Spinoza]], [[Karl Popper]]
| notable_ideas    = Mga pananaw ng [[relihiyon]]g [[politeistiko]] bilang mga proheksiyon sikolohikal ng mga tao.&lt;br&gt;[[Arche]] ng tubig at mndo&lt;br&gt;Ang [[Justified true belief|tunay na paniniwala]] at pagtatangi ng [[kaalaman]]
| image=Xenophanes in Thomas Stanley History of Philosophy.jpg|image_size=190px|caption=Isang guhit ni Xenophanes mula sa paglililok noong ika-17 siglo}}
Si '''Xenophanes ng Colofón''' ({{IPAc-en|z|ə|ˈ|n|ɒ|f|ə|n|iː|z}};&lt;ref&gt;[https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/xenophanes &quot;Xenophanes&quot;] entry in ''[[Collins English Dictionary]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |title=Sound file |access-date=2022-05-31 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216103627/http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; {{lang-grc|[[wikt:Ξενοφάνης|Ξενοφάνης]] ὁ Κολοφώνιος}} {{IPA-el|ksenopʰánɛːs ho kolopʰɔ̌ːnios|}}; '''Jenófanes''' sa wikang Espanyol, c. 570  BCE – c. 478 BCE) ay isang Sinaunang [[pilosopo]]ng [[Griyego]], [[teologo]], [[manunula]] at kritiko ni [[Homer]]. Mula siya sa [[Ionia]] at naglakbay sa mga lupaing laganap ang pagsasalita ng Griyego noong maagang bahagi ng Klasikong Sinaunang Panahon. Bilang manunula, kilala si Xenophanes sa kanyang istilong kritikal na itinuturing na isa sa mga unang sátira, ang pampanitikang gamit ng katatawanan upang punahin ang mga kamaliang nangyayari sa lipunan. Sumulat rin siya sa paraang gamit ang ([[couplet na elehiako]] / [[elegiac couplets]]), mga &quot;kambal-taludtod&quot; sa hexámetro dactílico (anim na sukat ng tatluhang pantig, ang daloy ng mga lumang tula), na pumupuna sa mga tradisyonal na halaga ng kanyang lipunan tungkol sa kayamanan, kalabisan, at mga tagumpay sa palakasan. Isa rin siyang kritiko ni [[Homer]] at ibang mga manunula dahil paglalarawan sa mga diyos bilang mga hangal o mahina sa moral. Sa pagdaraan ng mahabang panahon, ang kanyang mga tula ay hindi nananatiling buo; mga piraso lamang ng ilan sa kanyang mga akda ang natitira sa mga sipi ng mga sumunod na pilosopo at kritiko sa panitikan.

Si Xenophanes ay itinuturing na isa sa pinakamahalagang pilosopo bago ang panahon ni Sócrates ng Atenas. Bilang isang lubos na orihinal na palaisip, naghanap si Xenophanes ng mga paliwanag para sa mga pisikal na penomena tulad ng mga ulap o bahaghari nang walang pagtukoy sa mga banal o mitolohikong paliwanag, ngunit sa halip ay batay sa mga unang prinsipyo . Tinukoy niya ang iba't ibang anyo ng kaalaman at paniniwala, isang maagang halimbawa ng epistemolohiya . Nakita ng mga sumunod na pilosopo tulad ng mga Eleatiko at Pirróniko si Xenophanes bilang tagapagtatag ng kanilang mga aral, at binigyang-kahulugan ang kanyang akda batay sa mga aral na iyon, bagaman pinagtatalunan ng makabagong dalubhasaan ang mga pag-aangkin na ito.

==Buhay==

Iniulat ng sinaunang manunulat ng talambuhay na si Diogenes Laertius na si Xenophanes ay ipinanganak sa Colofón, isang lungsod na dating umiiral sa Ionia, sa kasalukuyang Turkiye. Ayon kay Laertius na sinasabing sumikat si Xenophanes noong ika-60 Olympiad (540–537 BC), at karaniwang inilalagay ng mga modernong iskolar ang kanyang kapanganakan noong mga 570–560 BC. Ang kanyang natitirang mga gawa ay tumutukoy kina Thales , Epimenides , at Pythagoras, at siya mismo ay nabanggit sa mga sulatin nina Heraclitus at Epicharmus.

Sa kaniyang sariling natitirang salaysay, isa siyang makata na naglakbay at umalis sa kaniyang tinubuang lupain sa edad na 25 at nabuhay nang 67 taon sa ibang mga lupain ng Gresya, at namatay sa edad na 92 ​​o pagkatapos nito. Bagama't may mga sinaunang patotoo na nagsasabing inilibing niya ang kaniyang mga anak na lalaki, kakaunti ang ibang impormasyon tungkol sa talambuhay tungkol sa kaniya o sa kaniyang pamilya na maaasahang masisiguro. 

Ipinapalagay na malamang na ang mga teoryang pisikal ni Xenophanes ay naimpluwensyahan ng mga Milesiano. Halimbawa, ang kanyang teorya na ang bahaghari ay mga ulap ay sa isang interpretasyon ay nakikita bilang tugon sa teorya ni Anaximenes na ang bahaghari ay liwanag na naaaninag mula sa mga ulap.

==  Mga Tula == 

Ang kaalaman sa mga pananaw ni Xenophanes ay nagmula sa mga piraso ng kanyang tula na napanatili bilang mga sipi ng mga sumunod na Griyegong manunulat. Hindi tulad ng ibang mga pilosopong pre-Sokratiko tulad nina Heráclito o Parménides, na sumulat lamang ng isang akda, sumulat si Xenophanes ng iba't ibang tula, at walang dalawa sa mga piraso ang maaaring positibong matukoy na kabilang sa parehong teksto.  Ayon kay Diogenes Laertius, sumulat si Xenophanes ng isang tula batay sa mga lungsod ng Colofón at Elea, na umabot sa humigit-kumulang 2000 linya. Ang mga sumunod na patotoo ay nagmumungkahi na ang kanyang koleksyon ng mga sátira ay pinagsama-sama sa hindi bababa sa limang aklat. Bagama't maraming mga sumunod na sanggunian ang nag-uugnay kay Xenophanes sa isang tula na pinamagatang &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature), pinagdududahan ng mga modernong iskolar ang pagkakakilanlang na ito, dahil malamang na ito ay isang pangalang ibinigay ng mga iskolar sa Aklatan ng Alexandria sa mga akdang isinulat ng mga pilosopo na kinilala ni Aristoteles bilang &quot; phusikoi &quot; (mga pisiko) na nag-aral ng kalikasan.

== Mga Sátira ===

Ang mga sátira ay tinatawag na Silloi , at ang pangalang ito ay maaaring nagmula kay Xenophanes mismo, ngunit maaaring nagmula ito sa pilosopong Pirróniko na si Timon ng Phlius, ang &quot;silógrafo&quot; (ika-3 siglo BC), na naglagay ng malaking bahagi ng kanyang sariling sátira laban sa ibang mga pilosopo sa bibig ni Xenophanes, isa sa ilang pilosopong pinuri ni Timon sa kanyang akda.

Ang mga natitirang sulatin ni Xenophanes ay nagpapakita ng isang pag-aalinlangan na naging mas karaniwang ipinahayag noong ikaapat na siglo BC. Ilan sa mga pilosopikal na piraso ay hinango mula sa mga komentarista kay Homer. Itinuon niya ang kanyang kritisismo sa mga politeistikong pananaw sa relihiyon ng mga naunang Griyegong makata at ng kanyang sariling mga kapanahon.

Kung huhusgahan mula sa mga huling salaysay na ito, ang kanyang tulang elegiac at iambic ay pumuna at nag-uyam ng malawak na hanay ng mga ideya, kabilang sina Homer at Hesiod , ang paniniwala sa panteon ng mga antropomorpikong diyos at ang pagsamba ng mga Griyego sa atletismo .

=== Tungkol sa Kalikasan ===

Walang matibay na awtoridad na nagsasabing si Xenophanes ay partikular na sumulat ng isang tulang pilosopikal. Sinasabi ni John Burnet na &quot;Ang pinakamatandang pagtukoy sa isang tulang Περὶ φύσεως (peri physeos) ay nasa Geneva scholium ng Iliad xxi. 196, at ito ay nagmula pa kay Crates ng Mallus. Dapat nating tandaan na ang mga ganitong pamagat ay mas huling naisulat, at si Xenophanes ay nabigyan ng lugar sa mga pilosopo bago pa man ang panahon ni Crates. Samakatuwid, ang masasabi lang natin ay binigyan ng mga mangangalaga ng Aklatan ng Pergamene ng pamagat na Περὶ φύσεως (peri physeos) ang ilang tula ni Xenophanes.&quot; Gayunpaman, kahit na hindi kailanman sumulat si Xenophanes ng isang partikular na pamagat ng tula na &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature) , marami sa mga natitirang piraso ay tumatalakay sa mga paksa sa natural na pilosopiya tulad ng mga ulap o bahaghari, at samakatuwid ay malamang na ang mga pilosopikal na pahayag ni Xenophanes ay ipinahayag nang hindi sinasadya sa kanyang mga sátira.

== Pilosopiya ==

Bagama't tradisyonal na binibigyang-kahulugan si Xenophanes sa mga terminomg gamit ng mga Eleatiko at mga Esképtiko na naimpluwensyahan niya at nakita siya bilang kanilang hinalinhan at tagapagtatag, itinuturing siya ng mga modernong iskolar bilang isang lubos na orihinal at natatanging pilosopo na ang pilosopiya ay higit pa sa impluwensya niya sa mga sumunod na paaralan ng pilosopiya. Bilang isang kritiko sa lipunan, sumulat si Xenophanes ng mga tula tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum at pinuna ang sistema ng malabis na pagpaparangal sa mga atleta. Hinangad ni Xenophanes na repormahin ang pag-unawa sa banal na kalikasan sa pamamagitan ng pagdududa sa mitolohiyang Griyego na ipinarating nina Hesiod at Homer, upang gawin itong mas naaayon sa mga pagkaintindi ng kabanalan mula sa Sinaunang relihiyong Griyego. Bumuo siya ng mga natural na paliwanag para sa mga phenomena tulad ng pagbuo ng mga ulap at bahaghari sa halip na mga mito, na kinutya ang mga tradisyonal na pananaw sa relihiyon sa kanyang panahon bilang mga proyeksyon ng tao. Bilang isang maagang palaisip sa epistemolohiya, gumawa siya ng paraan para tukuyin ang pagkakaiba sa pagitan ng mga ideya ng kaalaman at paniniwala na taliwas sa katotohanan, na pinaniniwalaan niya na posible lamang para sa mga diyos.

=== Kritikang panlipunan ===

Sumulat si Xenophanes ng ilang tulang elehiyako tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum, ang mga salu-salo ng mga sinaunang Griyego na ginaganap upang gunitain ang mga tagumpay sa palakasan o patula, o upang tanggapin ang mga kabataang lalaki sa lipunang aristokratiko. Ang mga natitirang bahagi ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng kabanalan at karangalan sa mga diyos, at hinihikayat nito ang paglalasing at kawalan ng pagpipigil, na sumusuporta sa katamtaman at pagpuna sa karangyaan at kalabisan. Tinanggihan ni Xenophanes ang kahalagahan ng mga tagumpay sa palakasan, na sinasabing mas mahalaga ang paglinang ng karunungan. 

=== Banal na kalikasan ===

Ang Orfismo at pilosopiya ni Pitágoras ay nagpakilala sa ispiritwalidad ng mga Griyego ng mga nosyon ng pagkakasala at kadalisayan, na nagdulot ng dikotómiko (dalawahan) na paniniwala sa pagitan ng banal na kaluluwa at ng mortal na katawan. Ang doktrinang ito ay kabaligtaran ng mga tradisyonal na relihiyon na itinataguyod nina Homer at Hesiod. Ang Diyos ang nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit siya ay pinaniniwalaang hindi gumagalaw, nailalarawan sa pamamagitan ng pagiging-isa (oneness), pagkakaisa (unicity), at kawalang-hanggan (eternity), at isang espirituwal na kalikasan na walang katawan at hindi antropomorpiko (nasa anyo ng tao). Siya ay may malayang pagpapasya at ang Pinakamataas na Kabutihan, kinakatawan niya ang kagandahan ng moral na pagiging perpekto at ng kawalan ng kasalanan.

Itinaguyod ni Xenophanes ang paniniwala na &quot;Ang Diyos ay iisa, kataas-taasan sa mga diyos at tao, at hindi tulad ng mga mortal sa katawan o sa isip&quot;. Pinanindigan niya na mayroong isang pinakadakilang Diyos. Ang Diyos ay isang walang hanggang nilalang, bilog sa anyo, na nakakaintindi sa lahat ng bagay sa loob niya, ang ganap na isip at pag-iisip, samakatuwid ay matalino, at nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit walang pagkakahawig sa kalikasan ng tao maging sa katawan o isip. Bagama't tinanggihan ni Xenophanes ang teolohiyang Homeriko, hindi niya kinuwestiyon ang pagkakaroon ng isang banal na entidad; sa halip ang kanyang pilosopiya ay isang kritisismo sa mga sinaunang Griyegong manunulat at ang kanilang konsepto ng kabanalan. Tungkol sa positibong teolohiya ni Xenophanes, limang pangunahing konsepto tungkol sa Diyos ang maaaring mabuo. Ang Diyos ay: lampas sa moralidad ng tao, hindi kahawig ng anyo ng tao, hindi maaaring mamatay o maipanganak (ang Diyos ay banal kaya walang hanggan), walang umiiral na banal na hirarkiya, at ang Diyos ay hindi nakikialam sa mga gawain ng tao.

=== Pilosopiya ng kalikasan ===

Ang pag-unawa ni Xenophanes sa banal na kalikasan bilang hiwalay at hindi kasali sa mga gawain ng tao ang nag-udyok sa kanya na makabuo ng mga naturalistikong paliwanag para sa mga pisikal na penomena. 

Malamang na si Xenophanes ang unang pilosopo na nakaisip ng paliwanag para sa pagpapakita ng apoy ni San Elmo na lumilitaw sa mga palo ng mga barko kapag dumadaan ang mga ito sa mga ulap habang may bagyo. Bagama't ang aktwal na penomeno sa likod ng apoy ni San Elmo ay hindi mauunawaan hanggang sa matuklasan ang static electricity sa modernong panahon, ang paliwanag ni Xenophanes, na nagtangkang ipaliwanag ang liwanag bilang sanhi ng pag-alog ng maliliit na patak ng ulap, ay natatangi sa sinaunang mundo. 

Sa kosmolohiya ni Xenophanes, iisa lamang ang hangganan ng sansinukob,  ang &quot;nakikita ng ating mga paa&quot;.  Naniniwala si Xenophanes na ang mundo ay umaabot nang walang hanggan pababa, gayundin nang walang hanggan sa bawat direksyon.  Ang bunga ng kanyang paniniwala sa isang walang katapusang haba ng mundo ay sa halip na dumaan ang araw sa ilalim ng mundo sa paglubog ng araw, naniniwala si Xenophanes na ang araw at buwan ay naglalakbay sa isang tuwid na linya pakanluran, pagkatapos nito ay isang bagong araw o buwan ang muling mabubuo pagkatapos ng isang eklipse.  Bagama't ang potensyal na walang katapusang serye ng mga araw at buwan na naglalakbay ay malamang na maituturing na hindi kanais-nais sa mga modernong siyentipiko,  nangangahulugan ito na naunawaan ni Xenophanes ang araw at buwan bilang isang &quot;uri&quot; ng bagay na lumilitaw sa kalangitan, sa halip na isang partikular na indibidwal na bagay na muling lumilitaw bawat bagong araw. 

Napagpasyahan ni Xenophanes mula sa kanyang pagsusuri sa mga fossil ng mga nilalang sa dagat na natagpuan sa ibabaw ng lupa na ang tubig ay dating tumatakip sa buong ibabaw ng Daigdig.  Ginamit niya ang ebidensyang ito upang tapusin na ang arko o kosmikong prinsipyo ng sansinukob ay isang alon na dumadaloy papasok at palabas sa pagitan ng basa at tuyo, o lupa (γῆ) (ge) at tubig (ὕδωρ) (hydor). Ang dalawang matinding estadong ito ay magpapalitan sa isa't isa, at sa pagpapalit-palit na ito, ang buhay ng tao ay mawawala, pagkatapos ay muling mabubuhay (o kabaliktaran depende sa nangingibabaw na anyo).  Ang argumento ay maaaring ituring na isang pagsaway sa teorya ng hangin ni Anaximenes.  Ang ideya ng pagpapalit-palit na mga estado at ang buhay ng tao ay namamatay at bumabalik ay nagmumungkahi na naniniwala siya sa prinsipyo ng sanhi, isa pang natatanging hakbang na inaalis ni Xenophanes mula sa mga sinaunang tradisyon ng pilosopiya patungo sa mga mas nakabatay sa siyentipikong obserbasyon.  Ang paggamit ng ebidensyang ito ay isang mahalagang hakbang sa pagsulong mula sa simpleng pagsasabi ng isang ideya patungo sa pagsuporta dito sa pamamagitan ng ebidensya at obserbasyon. 

=== Epistemolohiya ===

Si Xenophanes ay isa sa mga unang pilosopo na nagpakita ng interes sa mga tanong na epistemolohikal gayundin sa mga metapisika. Naniniwala siya na mayroong tunay na obhetibong katotohanan sa realidad,  ngunit bilang mga mortal lamang, hindi ito kayang malaman ng mga tao.  Siya ay kinikilala bilang isa sa mga unang pilosopo na nag-iba sa pagitan ng tunay na paniniwala at kaalaman ,  gayundin ang pagkilala sa posibilidad na maaaring isipin ng isang tao na may alam siya ngunit hindi talaga ito alam. 

Ang kaniyang mga talata tungkol sa pag-aalinlangan ay sinipi ni Sextus Empiricus gaya ng sumusunod:

Gayunpaman, tungkol sa mga diyos at sa aking ipinapahayag tungkol sa lahat ng bagay:
Walang taong nakakita ng malinaw ni walang taong makakaalam nito.
Hindi, sapagkat kahit na magkataon siyang patunayan kung ano talaga ang umiiral,
hindi niya ito alam; sapagkat ang lahat ay naaapektuhan ng opinyon. 

Dahil sa kakulangan ng buong akda ni Xenophanes, ang kanyang mga pananaw ay mahirap bigyang-kahulugan, kaya ang implikasyon ng pag-alam bilang isang bagay na mas malalim (&quot;isang mas malinaw na katotohanan&quot;) ay maaaring may mga espesyal na implikasyon, o maaaring mangahulugan ito na hindi mo malalaman ang isang bagay sa pamamagitan lamang ng pagtingin dito.  Alam na ang pinakamarami at pinakamalawak na uri ng ebidensya ay itinuring ni Xenophanes bilang ang pinakasiguradong paraan upang patunayan ang isang teorya.

== Pamana at impluwensya == 

Ang impluwensya ni Xenophanes ay binigyang-kahulugan sa iba't ibang paraan bilang &quot;ang tagapagtatag ng epistemolohiya, isang makata at rhapsode at hindi isang pilosopo, ang unang nagdududa, ang unang empirisista, isang rasyonalistang teologo, isang repormista ng relihiyon, at marami pang iba.&quot;  Binasa ni Karl Popper si Xenophanes bilang isang maagang tagapagpauna ng kritikal na rasyonalismo , na sinasabing posible lamang kumilos batay sa mga gumaganang hypotheses — maaari tayong kumilos na parang alam natin ang katotohanan, hangga't alam natin na ito ay lubhang hindi malamang mangyari. 

=== Impluwensya sa mga Eleatiko ===

Maraming mga sinaunang salaysay ang nag-uugnay kay Xenophanes sa kolonya ng mga Griyego sa lungsod ng Elea sa Italya , alinman bilang ang may-akda ng isang tula tungkol sa pagkakatatag ng lungsod na iyon,  o bilang ang nagtatag ng paaralan ng pilosopiya ng Elea,  o bilang guro ni Parmenides ng Elea .  Ang iba naman ay nag-uugnay sa kanya sa Pitagoriyanismo . Gayunpaman, ang mga modernong iskolar sa pangkalahatan ay naniniwala na walang gaanong makasaysayan o pilosopikal na katwiran para sa mga ugnayang ito sa pagitan nina Pitagoras, Xenophanes, at Parmenides gaya ng madalas na sinasabing kasunod ng tinatawag na &quot; paaralan ng mga Italyano&quot; (Italian School).  Gayundin, karaniwan na rin mula noong unang panahon na makita si Xenophanes bilang guro ni Zeno ng Elea , ang kasamahan ni Parmenides, ngunit ang karaniwang opinyon ngayon ay mali rin ito. 

{{Blockquote | Sa kanyang ikasiyamnapu't dalawang taon, siya ay namumuhay pa rin nang palaboy, na halos hindi naaayon sa pahayag na nanirahan siya sa Elea at nagtatag ng isang paaralan doon, lalo na kung iisipin natin na ginugol niya ang kanyang mga huling araw sa korte ni Hieron . Kapansin-pansin na walang sinaunang manunulat ang hayagang nagsabing naroon siya sa Elea, at lahat ng ebidensya na mayroon tayo ay tila hindi tugma sa kanyang paninirahan doon. {{sfn|Burnet|1892|p=115}}}}

=== Impluwensya sa mga Pirróniko  ===

Si Xenophanes ay minsang itinuturing na unang nagdududa sa Kanluraning pilosopiya.  Ang umano'y pagdududa ni Xenophanes ay maaari ring ituring na isang pasimula sa mga mga Pirróniko. Sinipi ni Sextus ang tagasunod ni Pyrrho na si Timon na pumupuri kay Xenophanes at iniaalay ang kanyang mga satira sa kanya, at binibigyan siya bilang isang halimbawa ng isang taong hindi isang perpektong nagdududa (tulad ni Pyrrho), ngunit mapapatawad na malapit dito. 

Sa pagbanggit ni Eusebius kay Aristocles ng Messene, sinabi niya na si Xenophanes ang nagtatag ng isang linya ng pilosopiya na nagtapos sa Pyrrhonism. Ang linyang ito ay nagsisimula kay Xenophanes at dumaan kina Parmenides , Melissus ng Samos, Zeno ng Elea, Leucippus, Democritus, Protagoras, Nessos ng Chios, Metrodorus ng Chios, Diogenes ng Smyrna, Anaxarchus, at sa huli ay Pyrrho .

=== Panteismo ===

Dahil sa kaniyang pagbuo ng konsepto ng isang &quot;isang diyos na pinakadakila sa mga diyos at tao,&quot; si Xenophanes ay madalas na nakikita bilang isa sa mga unang monoteista sa Kanluraning pilosopiya ng relihiyon . Gayunpaman, ang parehong sipi na tinutukoy ay tumutukoy sa maraming &quot;diyos&quot; na mas dakila kaysa sa kataas-taasang Diyos.  Ang diyos na ito ay &quot;yumuyugyog sa lahat ng bagay&quot; sa pamamagitan lamang ng kapangyarihan ng kaniyang pag-iisip. Hindi tulad ng mga nilalang na tao, ang Diyos ay may kapangyarihang magbigay ng &quot;agarang pagpapatupad&quot; (sa Griyego: to phren ) at gawing epektibo ang kaniyang kakayahang kognitibo (sa Griyego: nous ). 

Ang kaisipan ni Xenophanes ay ibinuod bilang monolatrous at panteistiko ng mga sinaunang doxography nina Aristoteles , Cicero , Diogenes Laertius , Sextus Empiricus , at Plutarch . Mas partikular, ibinuod ng Metaphysics ni Aristoteles ang kanyang pananaw bilang &quot;ang Lahat ay Diyos.&quot; [ ac ] Ang pseudo-Aristotlelian treatise na On Melissus, Xenophanes, at Gorgias ay naglalaman din ng isang mahalagang patotoo ng kanyang mga turo.  Itinuring ni Pierre Bayle ang mga pananaw ni Xenophanes na katulad ni Spinoza .  Partikular na kinilala ng pisiko at pilosopo na si Max Bernhard Weinstein si Xenophanes bilang isa sa mga pinakaunang pandeista . 

Ang pananaw ni Xenophanes sa isang diyos na walang personalidad ay tila nakaimpluwensya kay Empedocles bago si Socratic, na itinuring ang diyos bilang isang isip na walang katawan.  Gayunpaman, tinawag ni Empedocles ang pananaw ni Xenophanes na ang Daigdig ay patag at umaabot pababa magpakailanman bilang kahangalan.  


==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Mga pilosopong Griyego]]</text>
      <sha1>779dx2a4f8v8ytd2m09j0nwfxht46qy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212355</id>
      <parentid>2212354</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T22:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ludimer</username>
        <id>14</id>
      </contributor>
      <comment>/* Panteismo */</comment>
      <origin>2212355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20906" sha1="5huyh5l75llugd6q1ddy7e218uvqa74" xml:space="preserve">{{Infobox philosopher 
| region           = [[Western philosophy]]
| era              = [[Pre-Socratic philosophy]]
| birth_date       = c. 570 BCE
| birth_place      = [[Colophon (city)|Colophon]], [[Ionia]]
| death_date       = c. 478 BCE (edad c. 92)
| death_place      = [[Syracuse, Sicily]]
| main_interests   = [[Kritisismong panlipunan]]&lt;br&gt;[[Kataphasis]]&lt;br&gt;[[Natural na pilosopiya]]&lt;br&gt;[[Epistemolohiya]]
| influences       = [[Thales]], [[Epimenides]], [[Pythagoras]], [[Homer]]
| influenced       = [[Heraclitus]], [[Epicharmus]], [[Parmenides]], [[Timon of Phlius]], [[Baruch Spinoza]], [[Karl Popper]]
| notable_ideas    = Mga pananaw ng [[relihiyon]]g [[politeistiko]] bilang mga proheksiyon sikolohikal ng mga tao.&lt;br&gt;[[Arche]] ng tubig at mndo&lt;br&gt;Ang [[Justified true belief|tunay na paniniwala]] at pagtatangi ng [[kaalaman]]
| image=Xenophanes in Thomas Stanley History of Philosophy.jpg|image_size=190px|caption=Isang guhit ni Xenophanes mula sa paglililok noong ika-17 siglo}}
Si '''Xenophanes ng Colofón''' ({{IPAc-en|z|ə|ˈ|n|ɒ|f|ə|n|iː|z}};&lt;ref&gt;[https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/xenophanes &quot;Xenophanes&quot;] entry in ''[[Collins English Dictionary]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |title=Sound file |access-date=2022-05-31 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216103627/http://cougar.eb.com/soundc11/bix/bixxen02.wav |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; {{lang-grc|[[wikt:Ξενοφάνης|Ξενοφάνης]] ὁ Κολοφώνιος}} {{IPA-el|ksenopʰánɛːs ho kolopʰɔ̌ːnios|}}; '''Jenófanes''' sa wikang Espanyol, c. 570  BCE – c. 478 BCE) ay isang Sinaunang [[pilosopo]]ng [[Griyego]], [[teologo]], [[manunula]] at kritiko ni [[Homer]]. Mula siya sa [[Ionia]] at naglakbay sa mga lupaing laganap ang pagsasalita ng Griyego noong maagang bahagi ng Klasikong Sinaunang Panahon. Bilang manunula, kilala si Xenophanes sa kanyang istilong kritikal na itinuturing na isa sa mga unang sátira, ang pampanitikang gamit ng katatawanan upang punahin ang mga kamaliang nangyayari sa lipunan. Sumulat rin siya sa paraang gamit ang ([[couplet na elehiako]] / [[elegiac couplets]]), mga &quot;kambal-taludtod&quot; sa hexámetro dactílico (anim na sukat ng tatluhang pantig, ang daloy ng mga lumang tula), na pumupuna sa mga tradisyonal na halaga ng kanyang lipunan tungkol sa kayamanan, kalabisan, at mga tagumpay sa palakasan. Isa rin siyang kritiko ni [[Homer]] at ibang mga manunula dahil paglalarawan sa mga diyos bilang mga hangal o mahina sa moral. Sa pagdaraan ng mahabang panahon, ang kanyang mga tula ay hindi nananatiling buo; mga piraso lamang ng ilan sa kanyang mga akda ang natitira sa mga sipi ng mga sumunod na pilosopo at kritiko sa panitikan.

Si Xenophanes ay itinuturing na isa sa pinakamahalagang pilosopo bago ang panahon ni Sócrates ng Atenas. Bilang isang lubos na orihinal na palaisip, naghanap si Xenophanes ng mga paliwanag para sa mga pisikal na penomena tulad ng mga ulap o bahaghari nang walang pagtukoy sa mga banal o mitolohikong paliwanag, ngunit sa halip ay batay sa mga unang prinsipyo . Tinukoy niya ang iba't ibang anyo ng kaalaman at paniniwala, isang maagang halimbawa ng epistemolohiya . Nakita ng mga sumunod na pilosopo tulad ng mga Eleatiko at Pirróniko si Xenophanes bilang tagapagtatag ng kanilang mga aral, at binigyang-kahulugan ang kanyang akda batay sa mga aral na iyon, bagaman pinagtatalunan ng makabagong dalubhasaan ang mga pag-aangkin na ito.

==Buhay==

Iniulat ng sinaunang manunulat ng talambuhay na si Diogenes Laertius na si Xenophanes ay ipinanganak sa Colofón, isang lungsod na dating umiiral sa Ionia, sa kasalukuyang Turkiye. Ayon kay Laertius na sinasabing sumikat si Xenophanes noong ika-60 Olympiad (540–537 BC), at karaniwang inilalagay ng mga modernong iskolar ang kanyang kapanganakan noong mga 570–560 BC. Ang kanyang natitirang mga gawa ay tumutukoy kina Thales , Epimenides , at Pythagoras, at siya mismo ay nabanggit sa mga sulatin nina Heraclitus at Epicharmus.

Sa kaniyang sariling natitirang salaysay, isa siyang makata na naglakbay at umalis sa kaniyang tinubuang lupain sa edad na 25 at nabuhay nang 67 taon sa ibang mga lupain ng Gresya, at namatay sa edad na 92 ​​o pagkatapos nito. Bagama't may mga sinaunang patotoo na nagsasabing inilibing niya ang kaniyang mga anak na lalaki, kakaunti ang ibang impormasyon tungkol sa talambuhay tungkol sa kaniya o sa kaniyang pamilya na maaasahang masisiguro. 

Ipinapalagay na malamang na ang mga teoryang pisikal ni Xenophanes ay naimpluwensyahan ng mga Milesiano. Halimbawa, ang kanyang teorya na ang bahaghari ay mga ulap ay sa isang interpretasyon ay nakikita bilang tugon sa teorya ni Anaximenes na ang bahaghari ay liwanag na naaaninag mula sa mga ulap.

==  Mga Tula == 

Ang kaalaman sa mga pananaw ni Xenophanes ay nagmula sa mga piraso ng kanyang tula na napanatili bilang mga sipi ng mga sumunod na Griyegong manunulat. Hindi tulad ng ibang mga pilosopong pre-Sokratiko tulad nina Heráclito o Parménides, na sumulat lamang ng isang akda, sumulat si Xenophanes ng iba't ibang tula, at walang dalawa sa mga piraso ang maaaring positibong matukoy na kabilang sa parehong teksto.  Ayon kay Diogenes Laertius, sumulat si Xenophanes ng isang tula batay sa mga lungsod ng Colofón at Elea, na umabot sa humigit-kumulang 2000 linya. Ang mga sumunod na patotoo ay nagmumungkahi na ang kanyang koleksyon ng mga sátira ay pinagsama-sama sa hindi bababa sa limang aklat. Bagama't maraming mga sumunod na sanggunian ang nag-uugnay kay Xenophanes sa isang tula na pinamagatang &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature), pinagdududahan ng mga modernong iskolar ang pagkakakilanlang na ito, dahil malamang na ito ay isang pangalang ibinigay ng mga iskolar sa Aklatan ng Alexandria sa mga akdang isinulat ng mga pilosopo na kinilala ni Aristoteles bilang &quot; phusikoi &quot; (mga pisiko) na nag-aral ng kalikasan.

== Mga Sátira ===

Ang mga sátira ay tinatawag na Silloi , at ang pangalang ito ay maaaring nagmula kay Xenophanes mismo, ngunit maaaring nagmula ito sa pilosopong Pirróniko na si Timon ng Phlius, ang &quot;silógrafo&quot; (ika-3 siglo BC), na naglagay ng malaking bahagi ng kanyang sariling sátira laban sa ibang mga pilosopo sa bibig ni Xenophanes, isa sa ilang pilosopong pinuri ni Timon sa kanyang akda.

Ang mga natitirang sulatin ni Xenophanes ay nagpapakita ng isang pag-aalinlangan na naging mas karaniwang ipinahayag noong ikaapat na siglo BC. Ilan sa mga pilosopikal na piraso ay hinango mula sa mga komentarista kay Homer. Itinuon niya ang kanyang kritisismo sa mga politeistikong pananaw sa relihiyon ng mga naunang Griyegong makata at ng kanyang sariling mga kapanahon.

Kung huhusgahan mula sa mga huling salaysay na ito, ang kanyang tulang elegiac at iambic ay pumuna at nag-uyam ng malawak na hanay ng mga ideya, kabilang sina Homer at Hesiod , ang paniniwala sa panteon ng mga antropomorpikong diyos at ang pagsamba ng mga Griyego sa atletismo .

=== Tungkol sa Kalikasan ===

Walang matibay na awtoridad na nagsasabing si Xenophanes ay partikular na sumulat ng isang tulang pilosopikal. Sinasabi ni John Burnet na &quot;Ang pinakamatandang pagtukoy sa isang tulang Περὶ φύσεως (peri physeos) ay nasa Geneva scholium ng Iliad xxi. 196, at ito ay nagmula pa kay Crates ng Mallus. Dapat nating tandaan na ang mga ganitong pamagat ay mas huling naisulat, at si Xenophanes ay nabigyan ng lugar sa mga pilosopo bago pa man ang panahon ni Crates. Samakatuwid, ang masasabi lang natin ay binigyan ng mga mangangalaga ng Aklatan ng Pergamene ng pamagat na Περὶ φύσεως (peri physeos) ang ilang tula ni Xenophanes.&quot; Gayunpaman, kahit na hindi kailanman sumulat si Xenophanes ng isang partikular na pamagat ng tula na &quot;Tungkol sa Kalikasan&quot; (On Nature) , marami sa mga natitirang piraso ay tumatalakay sa mga paksa sa natural na pilosopiya tulad ng mga ulap o bahaghari, at samakatuwid ay malamang na ang mga pilosopikal na pahayag ni Xenophanes ay ipinahayag nang hindi sinasadya sa kanyang mga sátira.

== Pilosopiya ==

Bagama't tradisyonal na binibigyang-kahulugan si Xenophanes sa mga terminomg gamit ng mga Eleatiko at mga Esképtiko na naimpluwensyahan niya at nakita siya bilang kanilang hinalinhan at tagapagtatag, itinuturing siya ng mga modernong iskolar bilang isang lubos na orihinal at natatanging pilosopo na ang pilosopiya ay higit pa sa impluwensya niya sa mga sumunod na paaralan ng pilosopiya. Bilang isang kritiko sa lipunan, sumulat si Xenophanes ng mga tula tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum at pinuna ang sistema ng malabis na pagpaparangal sa mga atleta. Hinangad ni Xenophanes na repormahin ang pag-unawa sa banal na kalikasan sa pamamagitan ng pagdududa sa mitolohiyang Griyego na ipinarating nina Hesiod at Homer, upang gawin itong mas naaayon sa mga pagkaintindi ng kabanalan mula sa Sinaunang relihiyong Griyego. Bumuo siya ng mga natural na paliwanag para sa mga phenomena tulad ng pagbuo ng mga ulap at bahaghari sa halip na mga mito, na kinutya ang mga tradisyonal na pananaw sa relihiyon sa kanyang panahon bilang mga proyeksyon ng tao. Bilang isang maagang palaisip sa epistemolohiya, gumawa siya ng paraan para tukuyin ang pagkakaiba sa pagitan ng mga ideya ng kaalaman at paniniwala na taliwas sa katotohanan, na pinaniniwalaan niya na posible lamang para sa mga diyos.

=== Kritikang panlipunan ===

Sumulat si Xenophanes ng ilang tulang elehiyako tungkol sa wastong pag-uugali sa isang simposyum, ang mga salu-salo ng mga sinaunang Griyego na ginaganap upang gunitain ang mga tagumpay sa palakasan o patula, o upang tanggapin ang mga kabataang lalaki sa lipunang aristokratiko. Ang mga natitirang bahagi ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng kabanalan at karangalan sa mga diyos, at hinihikayat nito ang paglalasing at kawalan ng pagpipigil, na sumusuporta sa katamtaman at pagpuna sa karangyaan at kalabisan. Tinanggihan ni Xenophanes ang kahalagahan ng mga tagumpay sa palakasan, na sinasabing mas mahalaga ang paglinang ng karunungan. 

=== Banal na kalikasan ===

Ang Orfismo at pilosopiya ni Pitágoras ay nagpakilala sa ispiritwalidad ng mga Griyego ng mga nosyon ng pagkakasala at kadalisayan, na nagdulot ng dikotómiko (dalawahan) na paniniwala sa pagitan ng banal na kaluluwa at ng mortal na katawan. Ang doktrinang ito ay kabaligtaran ng mga tradisyonal na relihiyon na itinataguyod nina Homer at Hesiod. Ang Diyos ang nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit siya ay pinaniniwalaang hindi gumagalaw, nailalarawan sa pamamagitan ng pagiging-isa (oneness), pagkakaisa (unicity), at kawalang-hanggan (eternity), at isang espirituwal na kalikasan na walang katawan at hindi antropomorpiko (nasa anyo ng tao). Siya ay may malayang pagpapasya at ang Pinakamataas na Kabutihan, kinakatawan niya ang kagandahan ng moral na pagiging perpekto at ng kawalan ng kasalanan.

Itinaguyod ni Xenophanes ang paniniwala na &quot;Ang Diyos ay iisa, kataas-taasan sa mga diyos at tao, at hindi tulad ng mga mortal sa katawan o sa isip&quot;. Pinanindigan niya na mayroong isang pinakadakilang Diyos. Ang Diyos ay isang walang hanggang nilalang, bilog sa anyo, na nakakaintindi sa lahat ng bagay sa loob niya, ang ganap na isip at pag-iisip, samakatuwid ay matalino, at nagpapagalaw sa lahat ng bagay, ngunit walang pagkakahawig sa kalikasan ng tao maging sa katawan o isip. Bagama't tinanggihan ni Xenophanes ang teolohiyang Homeriko, hindi niya kinuwestiyon ang pagkakaroon ng isang banal na entidad; sa halip ang kanyang pilosopiya ay isang kritisismo sa mga sinaunang Griyegong manunulat at ang kanilang konsepto ng kabanalan. Tungkol sa positibong teolohiya ni Xenophanes, limang pangunahing konsepto tungkol sa Diyos ang maaaring mabuo. Ang Diyos ay: lampas sa moralidad ng tao, hindi kahawig ng anyo ng tao, hindi maaaring mamatay o maipanganak (ang Diyos ay banal kaya walang hanggan), walang umiiral na banal na hirarkiya, at ang Diyos ay hindi nakikialam sa mga gawain ng tao.

=== Pilosopiya ng kalikasan ===

Ang pag-unawa ni Xenophanes sa banal na kalikasan bilang hiwalay at hindi kasali sa mga gawain ng tao ang nag-udyok sa kanya na makabuo ng mga naturalistikong paliwanag para sa mga pisikal na penomena. 

Malamang na si Xenophanes ang unang pilosopo na nakaisip ng paliwanag para sa pagpapakita ng apoy ni San Elmo na lumilitaw sa mga palo ng mga barko kapag dumadaan ang mga ito sa mga ulap habang may bagyo. Bagama't ang aktwal na penomeno sa likod ng apoy ni San Elmo ay hindi mauunawaan hanggang sa matuklasan ang static electricity sa modernong panahon, ang paliwanag ni Xenophanes, na nagtangkang ipaliwanag ang liwanag bilang sanhi ng pag-alog ng maliliit na patak ng ulap, ay natatangi sa sinaunang mundo. 

Sa kosmolohiya ni Xenophanes, iisa lamang ang hangganan ng sansinukob,  ang &quot;nakikita ng ating mga paa&quot;.  Naniniwala si Xenophanes na ang mundo ay umaabot nang walang hanggan pababa, gayundin nang walang hanggan sa bawat direksyon.  Ang bunga ng kanyang paniniwala sa isang walang katapusang haba ng mundo ay sa halip na dumaan ang araw sa ilalim ng mundo sa paglubog ng araw, naniniwala si Xenophanes na ang araw at buwan ay naglalakbay sa isang tuwid na linya pakanluran, pagkatapos nito ay isang bagong araw o buwan ang muling mabubuo pagkatapos ng isang eklipse.  Bagama't ang potensyal na walang katapusang serye ng mga araw at buwan na naglalakbay ay malamang na maituturing na hindi kanais-nais sa mga modernong siyentipiko,  nangangahulugan ito na naunawaan ni Xenophanes ang araw at buwan bilang isang &quot;uri&quot; ng bagay na lumilitaw sa kalangitan, sa halip na isang partikular na indibidwal na bagay na muling lumilitaw bawat bagong araw. 

Napagpasyahan ni Xenophanes mula sa kanyang pagsusuri sa mga fossil ng mga nilalang sa dagat na natagpuan sa ibabaw ng lupa na ang tubig ay dating tumatakip sa buong ibabaw ng Daigdig.  Ginamit niya ang ebidensyang ito upang tapusin na ang arko o kosmikong prinsipyo ng sansinukob ay isang alon na dumadaloy papasok at palabas sa pagitan ng basa at tuyo, o lupa (γῆ) (ge) at tubig (ὕδωρ) (hydor). Ang dalawang matinding estadong ito ay magpapalitan sa isa't isa, at sa pagpapalit-palit na ito, ang buhay ng tao ay mawawala, pagkatapos ay muling mabubuhay (o kabaliktaran depende sa nangingibabaw na anyo).  Ang argumento ay maaaring ituring na isang pagsaway sa teorya ng hangin ni Anaximenes.  Ang ideya ng pagpapalit-palit na mga estado at ang buhay ng tao ay namamatay at bumabalik ay nagmumungkahi na naniniwala siya sa prinsipyo ng sanhi, isa pang natatanging hakbang na inaalis ni Xenophanes mula sa mga sinaunang tradisyon ng pilosopiya patungo sa mga mas nakabatay sa siyentipikong obserbasyon.  Ang paggamit ng ebidensyang ito ay isang mahalagang hakbang sa pagsulong mula sa simpleng pagsasabi ng isang ideya patungo sa pagsuporta dito sa pamamagitan ng ebidensya at obserbasyon. 

=== Epistemolohiya ===

Si Xenophanes ay isa sa mga unang pilosopo na nagpakita ng interes sa mga tanong na epistemolohikal gayundin sa mga metapisika. Naniniwala siya na mayroong tunay na obhetibong katotohanan sa realidad,  ngunit bilang mga mortal lamang, hindi ito kayang malaman ng mga tao.  Siya ay kinikilala bilang isa sa mga unang pilosopo na nag-iba sa pagitan ng tunay na paniniwala at kaalaman ,  gayundin ang pagkilala sa posibilidad na maaaring isipin ng isang tao na may alam siya ngunit hindi talaga ito alam. 

Ang kaniyang mga talata tungkol sa pag-aalinlangan ay sinipi ni Sextus Empiricus gaya ng sumusunod:

Gayunpaman, tungkol sa mga diyos at sa aking ipinapahayag tungkol sa lahat ng bagay:
Walang taong nakakita ng malinaw ni walang taong makakaalam nito.
Hindi, sapagkat kahit na magkataon siyang patunayan kung ano talaga ang umiiral,
hindi niya ito alam; sapagkat ang lahat ay naaapektuhan ng opinyon. 

Dahil sa kakulangan ng buong akda ni Xenophanes, ang kanyang mga pananaw ay mahirap bigyang-kahulugan, kaya ang implikasyon ng pag-alam bilang isang bagay na mas malalim (&quot;isang mas malinaw na katotohanan&quot;) ay maaaring may mga espesyal na implikasyon, o maaaring mangahulugan ito na hindi mo malalaman ang isang bagay sa pamamagitan lamang ng pagtingin dito.  Alam na ang pinakamarami at pinakamalawak na uri ng ebidensya ay itinuring ni Xenophanes bilang ang pinakasiguradong paraan upang patunayan ang isang teorya.

== Pamana at impluwensya == 

Ang impluwensya ni Xenophanes ay binigyang-kahulugan sa iba't ibang paraan bilang &quot;ang tagapagtatag ng epistemolohiya, isang makata at rhapsode at hindi isang pilosopo, ang unang nagdududa, ang unang empirisista, isang rasyonalistang teologo, isang repormista ng relihiyon, at marami pang iba.&quot;  Binasa ni Karl Popper si Xenophanes bilang isang maagang tagapagpauna ng kritikal na rasyonalismo , na sinasabing posible lamang kumilos batay sa mga gumaganang hypotheses — maaari tayong kumilos na parang alam natin ang katotohanan, hangga't alam natin na ito ay lubhang hindi malamang mangyari. 

=== Impluwensya sa mga Eleatiko ===

Maraming mga sinaunang salaysay ang nag-uugnay kay Xenophanes sa kolonya ng mga Griyego sa lungsod ng Elea sa Italya , alinman bilang ang may-akda ng isang tula tungkol sa pagkakatatag ng lungsod na iyon,  o bilang ang nagtatag ng paaralan ng pilosopiya ng Elea,  o bilang guro ni Parmenides ng Elea .  Ang iba naman ay nag-uugnay sa kanya sa Pitagoriyanismo . Gayunpaman, ang mga modernong iskolar sa pangkalahatan ay naniniwala na walang gaanong makasaysayan o pilosopikal na katwiran para sa mga ugnayang ito sa pagitan nina Pitagoras, Xenophanes, at Parmenides gaya ng madalas na sinasabing kasunod ng tinatawag na &quot; paaralan ng mga Italyano&quot; (Italian School).  Gayundin, karaniwan na rin mula noong unang panahon na makita si Xenophanes bilang guro ni Zeno ng Elea , ang kasamahan ni Parmenides, ngunit ang karaniwang opinyon ngayon ay mali rin ito. 

{{Blockquote | Sa kanyang ikasiyamnapu't dalawang taon, siya ay namumuhay pa rin nang palaboy, na halos hindi naaayon sa pahayag na nanirahan siya sa Elea at nagtatag ng isang paaralan doon, lalo na kung iisipin natin na ginugol niya ang kanyang mga huling araw sa korte ni Hieron . Kapansin-pansin na walang sinaunang manunulat ang hayagang nagsabing naroon siya sa Elea, at lahat ng ebidensya na mayroon tayo ay tila hindi tugma sa kanyang paninirahan doon. {{sfn|Burnet|1892|p=115}}}}

=== Impluwensya sa mga Pirróniko  ===

Si Xenophanes ay minsang itinuturing na unang nagdududa sa Kanluraning pilosopiya.  Ang umano'y pagdududa ni Xenophanes ay maaari ring ituring na isang pasimula sa mga mga Pirróniko. Sinipi ni Sextus ang tagasunod ni Pyrrho na si Timon na pumupuri kay Xenophanes at iniaalay ang kanyang mga satira sa kanya, at binibigyan siya bilang isang halimbawa ng isang taong hindi isang perpektong nagdududa (tulad ni Pyrrho), ngunit mapapatawad na malapit dito. 

Sa pagbanggit ni Eusebius kay Aristocles ng Messene, sinabi niya na si Xenophanes ang nagtatag ng isang linya ng pilosopiya na nagtapos sa Pyrrhonism. Ang linyang ito ay nagsisimula kay Xenophanes at dumaan kina Parmenides , Melissus ng Samos, Zeno ng Elea, Leucippus, Democritus, Protagoras, Nessos ng Chios, Metrodorus ng Chios, Diogenes ng Smyrna, Anaxarchus, at sa huli ay Pyrrho .

=== Panteismo ===

Dahil sa kaniyang pagbuo ng konsepto ng isang &quot;isang diyos na pinakadakila sa mga diyos at tao,&quot; si Xenophanes ay madalas na nakikita bilang isa sa mga unang monoteista sa Kanluraning pilosopiya ng relihiyon . Gayunpaman, ang parehong sipi na tinutukoy ay tumutukoy sa maraming &quot;diyos&quot; na mas dakila kaysa sa kataas-taasang Diyos.  Ang diyos na ito ay &quot;yumuyugyog sa lahat ng bagay&quot; sa pamamagitan lamang ng kapangyarihan ng kaniyang pag-iisip. Hindi tulad ng mga nilalang na tao, ang Diyos ay may kapangyarihang magbigay ng &quot;agarang pagpapatupad&quot; (sa Griyego: to phren ) at gawing epektibo ang kaniyang kakayahang kognitibo (sa Griyego: nous ). 

Ang kaisipan ni Xenophanes ay ibinuod bilang monolatrous at panteistiko ng mga sinaunang doxography nina Aristoteles , Cicero , Diogenes Laertius , Sextus Empiricus , at Plutarch . Mas partikular, ibinuod ng Metaphysics ni Aristoteles ang kanyang pananaw bilang &quot;ang Lahat ay Diyos.&quot; Ang akdang pseudo-aristotéliko na &quot;On Melissus&quot;, &quot;Xenophanes&quot;, at &quot;Gorgias&quot; ay naglalaman din ng isang mahalagang patotoo ng kanyang mga turo.  Itinuring ni Pierre Bayle ang mga pananaw ni Xenophanes na katulad ni Spinoza.  Partikular na kinilala ng pisiko at pilosopo na si Max Bernhard Weinstein si Xenophanes bilang isa sa mga pinakaunang pandeista . 

Ang pananaw ni Xenophanes sa isang diyos na walang personalidad ay tila nakaimpluwensya kay Empedocles bago si Sokrates, na itinuring ang diyos bilang isang isip na walang katawan.  Gayunpaman, tinawag ni Empedocles ang pananaw ni Xenophanes na ang Daigdig ay patag at umaabot pababa magpakailanman bilang kahangalan.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Mga pilosopong Griyego]]</text>
      <sha1>5huyh5l75llugd6q1ddy7e218uvqa74</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Komi Can't Communicate</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318011</id>
    <revision>
      <id>2212304</id>
      <parentid>2047037</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:10:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>まる子2026</username>
        <id>163159</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>2212304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11621" sha1="8lddeoh0kkp2wn04leplbd7azs59rkt" xml:space="preserve">{{Infobox animanga/Header|name=Komi Can't Communicate|image=Komi Can't Communicate - Anime.png|genre={{ubl|[[Coming-of-age story|Coming-of-age]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=VIZ MEDIA ANNOUNCES NEW PUBLISHING ACQUISITIONS AT ANIME NYC 2018|url=http://www.viz.com/news/newsroom/v/1006643|publisher=[[Viz Media]]|access-date=December 8, 2018|date=November 19, 2018|archive-date=December 9, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209165255/http://www.viz.com/news/newsroom/v/1006643|url-status=live}}&lt;/ref&gt;|[[Romantikong komedya]]&lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:サンデー発ラブコメ4作品の新刊フェア開催 「おまえら早く付き合っちゃえよ」CM&amp;PV公開|url=https://www.oricon.co.jp/news/2137867/full/|website=[[Oricon]]|access-date=June 22, 2020|language=ja|date=June 18, 2019|archive-date=October 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191017144002/https://www.oricon.co.jp/news/2137867/full/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;|[[Piraso ng buhay]]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Goslin|first=Austen|title=Komi Can't Communicate's newly announced anime already has a trailer|url=https://www.polygon.com/22430364/komi-cant-communicate-anime-trailer-release-date|website=[[Polygon (website)|Polygon]]|access-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511160715/https://www.polygon.com/22430364/komi-cant-communicate-anime-trailer-release-date|archive-date=May 11, 2021|date=May 11, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}&lt;!-- Note: Use and cite reliable sources to identify genre/s, not personal interpretation. Please don't include more than three genres (per [[MOS:A&amp;M]]). --&gt;|paglalarawan=logo ng serye}}{{Infobox animanga/Print|type=manga|author=Tomohito Oda|publisher=Shogakukan|publisher_en=Viz Media|demographic=Shōnen|imprint=Shōnen Sunday Comics|magazine=Weekly Shōnen Sunday|first=Mayo 18, 2016|last=kasalukuyan}}
{{Infobox animanga/Video|type=drama|director={{ubl|Yoshihito Okashita|Eiji Ishii}}|producer=Hiroyuki Onuma|writer=Fumie Mizuhashi|music=Eishi Segawa|studio=TV Man Union|licensee=|network=[[NHK General TV]]|first=Setyembre 6, 2021|last=Nobyembre 1, 2021|episodes=8}}{{Infobox animanga/Video|type=tv series|director=Ayumu Watanabe (chief) Kazuki Kawagoe|writer=Deko Akao|music=Yukari Hashimoto|studio=OLM|licensee=Netflix (may lisensya sa streaming)|network=TV Tokyo|first=Oktubre 7, 2021|last=Hunyo 23, 2022|episodes=24 &lt;!-- This parameter should only be incremented when new episodes air or when a [[Wikipedia:Identifying reliable sources|reliable source]] can confirm a specific number of episodes. --&gt;|episode_list=}}
{{Infobox animanga/Footer}}

Ang '''''Komi Can't Communicate''''' ([[Wikang Hapones|Hapones]]: 古見さんは、コミュ症です。[[Romanisasyong Hepburn|Hepburn]]: ''Komi-san wa, Comyushou Desu''.) ay isang serye ng [[manga]] mula sa bansang [[Hapon]] na isinulat at iginuhit ni Tomohito Oda. Nailimbag ito ng Shogakukan sa kanilang magasin na [[Weekly Shōnen Sunday]] simula noong Mayo 2016. Ang [[Viz Media]] naman ang mayroong lisensya sa paglimbag sa [[Hilagang Amerika]].   

Isang seryeng drama na nilalaman ng walong kabanata ang ipinalabas sa NHK General TV mula Setyembre hanggang Nobyembre 2021. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Komi Can't Communicate Manga Gets Live-Action Series on September 6 |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-07-22/komi-cant-communicate-manga-gets-live-action-series-on-september-6/.175455 |access-date=2022-07-05 |website=Anime News Network |language=en}}&lt;/ref&gt; Isang [[anime]] na adaptasyon ng [[:en:OLM,_Inc.|OLM]] ang ipinalabas sa bansang Hapon mula Oktubre hanggang Desyembre 2021. Ang [[Netflix]] naman ang may lisensya sa pagpalabas nito sa buong mundo mula Oktubre 2021 hanggang Enero 2022. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Netflix Debuts Komi Can't Communicate Anime on October 21 With Weekly Stream Outside Japan |url=https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2021-09-15/netflix-debuts-komi-cant-communicate-anime-on-october-21-with-weekly-stream-outside-japan/.177382 |access-date=2022-07-05 |website=Anime News Network |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang pangalawang season ng anime ay ipinalabas mula Abril 7 hanggang Hunyo 23, 2022 sa bansang Hapon, habang noong Abril 27 naman ipinalabas ito sa Netflix. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Robinson |first=Jacob |date=2022-03-17 |title='Komi Can't Communicate' Season 2: Coming to Netflix in April 2022 &amp; What We Know So Far |url=https://www.whats-on-netflix.com/news/komi-cant-communicate-season-2-netflix-renewal-status-what-we-know-so-far-03-2022/ |access-date=2022-07-05 |website=What's on Netflix |language=en}}&lt;/ref&gt;

Nanalo ang ''Komi Can't Communicate'' sa 67th [[Shogakukan Manga Award]] para sa kategoryang shōnen. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Komi Can't Communicate, My Love Mix-Up!, Do not say mystery Manga Win 67th Shogakukan Manga Awards |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-01-18/komi-cant-communicate-my-love-mix-up-do-not-say-mystery-manga-win-67th-shogakukan-manga-awards/.181657 |access-date=2022-07-05 |website=Anime News Network |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Publikasyon ==
Ang ''Komi Can't Communicate'' ay isinulat at iginuhit ni Tomohito Oda. Bago maging serye, isang one-shot na kabanata ang nailimbag sa ''Weekly Shōnen Sunday'' ng Shogakukan noong Setyembre 16, 2015;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=週刊少年サンデー：手始めに読み切り5作品 新人・若手の新連載は来月から |url=https://mantan-web.jp/article/20150908dog00m200051000c.html |access-date=2022-07-10 |website=MANTANWEB（まんたんウェブ） |language=ja-JP}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Inc |first=Natasha |title=サンデーにて新鋭の読み切り連弾企画、第1弾にはコミュ症の美少女が登場 |url=https://natalie.mu/comic/news/160222 |access-date=2022-07-10 |website=コミックナタリー |language=ja}}&lt;/ref&gt; nagumpisa ang pagsaserye sa kaparehong magasin noong Mayo 18, 2016.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Inc |first=Natasha |title=「だがしかし」描き下ろしブロマイドがサンデーに！全サ、コミュ症の新連載も |url=https://natalie.mu/comic/news/187606 |access-date=2022-07-10 |website=コミックナタリー |language=ja}}&lt;/ref&gt; Kinokolekta naman ng Shogakukan ang mga kabanata para gawing mga indibidwal na tomo ng ''tankōbon.'' Nailimbag ang unang tomo noong Setyembre 16 2016.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Inc |first=Natasha |title=美少女なのにコミュ症？サンデー発、オダトモヒトが描く学園生活コメディ |url=https://natalie.mu/comic/news/202202 |access-date=2022-07-10 |website=コミックナタリー |language=ja}}&lt;/ref&gt; Mayroong dalawampu't limang tomo ang nailimbag nitong Abril 18, 2022.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=古見さんは、コミュ症です。 ２５ {{!}} オダトモヒト {{!}} 【試し読みあり】 – 小学館コミック |url=https://shogakukan-comic.jp/book?isbn=9784098510580 |access-date=2022-07-10 |website=shogakukan-comic.jp |language=ja}}&lt;/ref&gt;

Noong Nobyembre 2018, inanunsyo ng Viz Media sa kanilang panel sa Anime NYC ang pagkuha sa lisensya sa pagpalimbag ng manga.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Viz Media Licenses My Hero Academia: Smash!!, Komi Can't Communicate, Beastars Manga |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-11-17/viz-media-licenses-my-hero-academia-smash-komi-cant-communicate-beastars-manga/.139608 |access-date=2022-07-10 |website=Anime News Network |language=en}}&lt;/ref&gt; Ipinalabas ang unang tomo sa Hilagang Amerika noong Hunyo 11, 2019.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=VIZ: Read a Free Preview of Komi Can’t Communicate, Vol. 1 |url=https://www.viz.com/read/manga/komi-cant-communicate-volume-1/product/5931 |access-date=2022-07-10 |website=www.viz.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Ang manga ay lisensyado ng Shogakukan Asia sa Timog Silangang Asya,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Shogakukan Asia Licenses Komi Can't Communicate Manga for Southeast Asia |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-03-18/shogakukan-asia-licenses-komi-cant-communicate-manga-for-southeast-asia/.157623 |access-date=2022-07-10 |website=Anime News Network |language=en}}&lt;/ref&gt; ng Chingwing Publishing Group sa Taiwan,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=【新書書單】青文出版社2018年2月預定出書表 |url=https://www.ching-win.com.tw/baike-aohuminews-detail/2/34/522 |access-date=2022-07-10 |website=青文出版-讀享娛樂‧領導流行 |language=zh-tw}}&lt;/ref&gt; ng SomyMedia sa Timog Korea,&lt;ref&gt;{{Cite web |title= |url=https://twitter.com/SomyMedia/status/927756987621826562 |access-date=Hulyo 10, 2022 |website=Twitter}}&lt;/ref&gt; ng Luckpim sa [[Thailand]],&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Content |first=Qube Digital |title=MangaQube |url=https://www.mangaqube.com/p/%E0%B9%82%E0%B8%89%E0%B8%A1%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%9E%E0%B8%B9%E0%B8%94%E0%B9%84%E0%B8%A1%E0%B9%88%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%9C%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%9E%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B9%84%E0%B8%A1%E0%B9%88%E0%B9%80%E0%B8%95%E0%B9%87%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%95%E0%B9%87%E0%B8%87-1/ |access-date=2022-07-10 |website=MangaQube |language=th |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128192625/https://www.mangaqube.com/p/%E0%B9%82%E0%B8%89%E0%B8%A1%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%9E%E0%B8%B9%E0%B8%94%E0%B9%84%E0%B8%A1%E0%B9%88%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%9C%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%9E%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B9%84%E0%B8%A1%E0%B9%88%E0%B9%80%E0%B8%95%E0%B9%87%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%95%E0%B9%87%E0%B8%87-1/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ng Elex Media Komputindo sa [[Indonesia]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Elex Media Licenses Tomohito Oda's Komi Can't Communicate Manga |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-10-18/elex-media-licenses-tomohito-oda-komi-cant-communicate-manga/.152370 |access-date=2022-07-10 |website=Anime News Network |language=en}}&lt;/ref&gt; ng Kim Đồng Publishing House sa Vietnam,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Komi - Nữ thần sợ giao tiếp - Tập 1 |url=https://nxbkimdong.com.vn/products/komi-nu-than-so-giao-tiep-tap-1 |access-date=2022-07-10 |website=Nhà xuất bản Kim Đồng |language=vi }}{{Dead link|date=Disyembre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ng Pika Édition sa Pransiya,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Le manga Komi cherche ses mots annoncé par Pika !, 06 Avril 2022 |url=https://www.manga-news.com/index.php/actus/2022/03/11/Komi-cherche-ses-mots-annonce-par-Pika |access-date=2022-07-10 |website=manga-news.com |language=fr}}&lt;/ref&gt; ng Tokyopop sa Alemanya,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=GmbH |first=TOKYOPOP |title=Komi can't communicate |url=https://www.tokyopop.de/buecher/josei/komi-can-t-communicate/ |access-date=2022-07-10 |website=Tokyopop |language=de}}&lt;/ref&gt; ng J-Pop sa Italya,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Agosto 8, 2020 |title=J-POP Manga annuncia 11 nuovi manga e novel |url=https://www.j-pop.it/blog/572-j-pop-manga-annuncia-11-nuovi-manga-e-novel |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602212915/https://www.j-pop.it/blog/572-j-pop-manga-annuncia-11-nuovi-manga-e-novel |archive-date=Hunyo 2, 2021 |access-date=Hulyo 10, 2022 |website=J-Pop}}&lt;/ref&gt; ng Editorial Ivrea sa Argentina at Espanya,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-03-19 |title=Estos son los 12 nuevos títulos que IVREA va a publicar en Argentina |url=https://www.ivreality.com.ar/2021/03/19/estos-son-los-12-nuevos-titulos-que-ivrea-va-a-publicar-en-argentina/ |access-date=2022-07-10 |website=Ivreality - El blog de Ivrea Argentina |language=es-AR}}&lt;/ref&gt; at ng Panini Comics sa Brazil at Mexico.

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}
[[Kategorya:Manga]]
[[Kategorya:Anime]]
[[Kategorya:Shōnen manga]]</text>
      <sha1>8lddeoh0kkp2wn04leplbd7azs59rkt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moabit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318942</id>
    <revision>
      <id>2212377</id>
      <parentid>2050942</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2983" sha1="mz37b8fj9iotmri10i08voxqlc1pnll" xml:space="preserve">{{Infobox German location|name=Moabit|name_local=|image_photo=Moabit Stadtteilgarten.jpg|image_caption=Stadtteilgarden sa Moabit.|type=Kuwarto|City=Berlin|image_coa=|coordinates={{coord|52|32|00|N|13|20|00|E|format=dms|display=inline,title}}|state=Berlin|district=|borough=Mitte|divisions=|elevation=52|area=7.72|population=81021|population_as_of=2020-12-31|pop_ref=&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://download.statistik-berlin-brandenburg.de/fa93e3bd19a2e885/a5ecfb2fff6a/SB_A01-05-00_2020h02_BE.pdf|title=Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2020|publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg|date=February 2021|access-date=2022-08-11|archive-date=2021-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210904232608/https://download.statistik-berlin-brandenburg.de/fa93e3bd19a2e885/a5ecfb2fff6a/SB_A01-05-00_2020h02_BE.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;|postal_code=(nr. 0102) 10551, 10553, 10555, 10557, 10559|area_code=|licence=B|year=1861|plantext=Kinaroroonan ng Moabit sa distrito ng Mitte at Berlin|image_plan=Berlin Mitte Moabit.png|website=}}
Ang '''Moabit''' ({{IPA-de|moaˈbiːt|lang|LL-Q188_(deu)-Sebastian_Wallroth-Moabit.wav}}) ay isang lokalidad sa [[looban ng lungsod]] sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|boro]] ng [[Mitte]], [[Berlin]], Alemanya. Noong 2016, humigit-kumulang 77,000 katao ang nanirahan sa Moabit. Unang tinirahan noong 1685 at isinama sa Berlin noong 1861, ang dating [[Sekundaryong sektor ng ekonomiya|industriyal]] at [[uring manggagawa]] ay ganap na napapalibutan ng tatlong daluyan ng tubig, na tumutukoy sa kasalukuyang hangganan nito. Sa pagitan ng 1945 at 1990, ang Moabit ay bahagi ng sektor ng Britanya ng [[Kanlurang Berlin]] at direktang hangganan sa [[Silangang Berlin]].

Hanggang sa administratibong reporma noong 2001, ang Moabit ay bahagi ng distrito ng [[Tiergarten (Berlin)|Tiergarten]].

Sa kolokyal, ang pangalang ''Moabit'' ay tumutukoy din sa [[Hukumang Kriminal ng Moabit|Sentral na Hukumang Kriminal]] (''Strafgericht'') at sentrong [[Detensiyon (pagkakulong)|detensiyon]], na tumatalakay sa lahat ng kasong kriminal sa Berlin at nakabase sa Moabit.

== Panitikan ==

* Saeger, Olaf, Mga Detalye ng Moabiter – Schatten im Paradies, Berlin 1995,{{ISBN|3-925191-59-3}}

== Tingnan din ==

* [[Kulturfabrik Moabit]]

== Mga sanggunian ==
&lt;references /&gt;

== Mga panlabas na link ==

* {{In lang|de}} [http://www.luise-berlin.de/Lexikon/Mitte/m/Moabit.htm Moabit in the Berlin district encyclopedia]
* {{In lang|de}} [http://www.moabitonline.de/ Moabit online]
* {{In lang|de}} [http://www.moabiter-ratschlag.de/ Moabiter Ratschlag]
* {{In lang|de}} [http://www.moabitwest.de/ Online magazine of the quarter management for west Moabit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506154856/http://www.moabitwest.de/ |date=2021-05-06 }}
* [https://web.archive.org/web/20040325191509/http://www.hamburgerbahnhof.de/ Hamburger Bahnhof – Contemporary Art Museum]
{{Mga Borough ng Berlin}}

[[Kategorya:Berlin]]</text>
      <sha1>mz37b8fj9iotmri10i08voxqlc1pnll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lalawigan ng Samut Prakan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>320929</id>
    <revision>
      <id>2212314</id>
      <parentid>2196690</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:21:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10069" sha1="jzzgtbdl0rb93g2148dr26wa73ubz2z" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;

{{Infobox settlement|native_name=จังหวัดสมุทรปราการ|native_name_lang=th|settlement_type=[[Mga lalawigan ng Taylandiya|Lalawigan]]|image_skyline={{Photomontage|photo1a=The most significant Buddhist temple of Samut Prakan province south of Bangkok is Wat Phra Samut Chedi.jpg|photo2a=Phisuea Samut Fort (I).jpg|photo3a=|size=280|spacing=1|color=Transparent|border=0}}|image_size=270|image_caption=Wat Phra Samut Chedi, Muog ng Phi Sua Samut, Tore ng Samut Prakarn|nickname=Muangpaknam (เมืองปากน้ำ)&lt;br /&gt;Muangprakan (เมืองปราการ)|motto=|image_flag=|image_seal=Samutphakhan.png|image_map=Thailand Samut Prakan locator map.svg|mapsize=frameless|map_alt=! Nasa map worlds|map_caption=Mapa ng Taylandiya na nagpapakita ng lalawigan ng Samut Prakan|latd=|latm=|lats=|longd=|longm=|longs=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=[[List of sovereign states|Country]]|subdivision_name={{THA}}|seat_type=[[Capital city|Capital]]|seat=[[Distrito ng Mueang Samut Prakan|Mueang Samut Prakan]]|leader_party=|leader_title=Governor|leader_name=Wanchai Kongkasem|area_footnotes=&lt;ref name=&quot;AREA&quot;&gt;{{cite report |title=Advancing Human Development through the ASEAN Community, Thailand Human Development Report 2014, table 0:Basic Data |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/thailand_nhdr_2014_O.pdf |publisher=United Nations Development Programme (UNDP) Thailand |pages=134–135 |access-date=17 January 2016 |isbn=978-974-680-368-7 |postscript=, Data has been supplied by Land Development Department, Ministry of Agriculture and Cooperatives, at Wayback Machine.}}{{dead link|date=July 2020|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;|area_total_km2=1,004|area_rank=[[Mga lalawigan ng Taylandiya|Ika-71]]|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;DOPA&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.bora.dopa.go.th/index.php/th/ |title=สถิติทางการทะเบียน |trans-title=Registration statistics |date=December 2019 |website=bora.dopa.go.th |publisher=Department of Provincial Administration (DOPA) |access-date=22 September 2020 |quote=Download จำนวนประชากร ปี พ.ศ.2562 - Download population year 2019}}&lt;/ref&gt;|population_total=1,344,875|population_as_of=2019|population_rank=[[Mga lalawigan ng Taylandiya|Ika-13]]|population_density_km2=1,340|population_density_rank=[[Mga lalawigan ng Taylandiya|Ika-3]]|population_demonym=|population_note=|timezone1=[[Time in Thailand|ICT]]|utc_offset1=+07:00|demographics_type1=Human Achievement Index|demographics1_footnotes=&lt;ref name=&quot;HAI 2560&quot;&gt;[[:File:Human achievement index 2017.pdf|Human achievement index 2017 by National Economic and Social Development Board (NESDB), pages 1-40, maps 1-9, retrieved 14 September 2019, ISBN 978-974-9769-33-1]]&lt;/ref&gt;|demographics1_title1=HAI (2017)|demographics1_info1=0.6231 &quot;somewhat high&quot;&lt;br /&gt;[[#Human Achievement Index 2017|Ranked 17th]]|postal_code_type=[[Postal codes in Thailand|Postal code]]|postal_code=10xxx|area_code_type=[[Telephone numbers in Thailand|Calling code]]|area_code=02|iso_code=[[ISO 3166-2:TH|TH-11]]|website={{URL|http://www.samutprakan.go.th/}}|footnotes=}}

Ang '''Lalawigan ng Samut Prakan''', ({{Lang-th|จังหวัดสมุทรปราการ}}, {{IPA-th|sāmùt prāːkāːn|pron|Th-Samut Prakan.ogg}}) '''Ang Samut Prakan''', o '''Samutprakan''' ay isa sa mga sentral na [[Mga lalawigan ng Thailand|lalawigan]] (''changwat'') ng [[Thailand|Taylandiya]], na itinatag ng [[wikisource:Act Establishing Changwat Samut Prakan, Changwat Nonthaburi, Changwat Samut Sakhon and Changwat Nakhon Nayok, Buddhist Era 2489 (1946)|Batas na Nagtatatag ng Changwat Samut Prakan, Changwat Nonthaburi, Changwat Samut Sakhon, at Changwat Nakhon Nayok, Budistang Taon ng 2489 (1946)]], na nagkaroon ng bisa noong 9 Mayo 1946.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=9 May 1946 |script-title=th:พระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดนนทบุรี จังหวัดสมุทรสาคร และจังหวัดนครนายก พุทธศักราช ๒๔๘๙ |trans-title=Act Establishing Changwat Samut Prakan, Changwat Nonthaburi, Changwat Samut Sakhon and Changwat Nakhon Nayok, Buddhist Era 2489 (1946) |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2489/A/029/315.PDF |journal=Royal Thai Government Gazette |volume=63 |issue=29 Kor |pages=315–317 |access-date=2 December 2019 |archive-date=9 Abril 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080409014726/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2489/A/029/315.PDF |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ito ay bahagi ng [[Kalakhang Rehiyon ng Bangkok]]. Ang mga karatig na lalawigan ay ang [[Bangkok]], sa hilaga at kanluran, at [[Lalawigan ng Chachoengsao|Chachoengsao]] sa silangan.

Ang Samut Prakan ay dating tahanan ng isang Olanda na himpilang pangkalakalan na tinukoy ang lugar bilang Bagong Amsterdam.{{Fact|date=June 2022}}

Ang [[Paliparang Suvarnabhumi]] ay nasa [[distrito ng Bang Phli]] ng lalawigan ng Samut Prakan pati na rin ang mga distrito ng [[Distrito ng Bang Kapi|Bang Kapi]], [[Distrito ng Lat Krabang|Lat Krabang]], at [[Distrito ng Prawet|Prawet]] sa kalapit na lungsod ng [[Bangkok]].

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Sangphet_Prasat_Throne_Hall.jpg|left|thumb| Ang replika ng Palasyo ng Sanphet Prasat, [[Sinaunang Siam|Museong Liwasan ng Sinaunang Siam]]]]
Ang lalawigan ay nilikha sa panahon ng [[Kahariang Ayutthaya]], kasama ang administratibong sentro nito sa Prapadaeng. Ito ang daungan ng dagat ng Siam, at sinigurado ng mga [[portipikasyon|kuta]], foso ng bayan, at mga pader ng bayan. Sinimulan ni Haring [[Buddha Loetla Nabhalai|Rama II]] ang pagtatayo ng bagong sentro sa Samut Prakan noong 1819, pagkatapos na iwanan ng kaniyang hinalinhan na si Haring [[Taksin]] ang mga kuta ng bayan. Sa kabuuan, anim na kuta ang itinayo sa magkabilang panig ng [[Ilog Chao Phraya]], at sa isang isla sa ilog ay itinayo ang [[pagoda]], ang Phra Samut Chedi. Ang mga ito ay kasangkot sa [[insidente sa Paknam]] ng 13 Hulyo 1893, na nagtapos sa [[Digmaang Franco-Siames]] sa isang Pranses na blokadang pandagat ng Bangkok. Sa orihinal na anim na kuta, dalawa lamang ang umiiral ngayon, ang Phi Sua Samut at [[Phra Chulachomklao]].

Noong 1942, mayroong isang batas na kasama ang Phra Nakhon, Thonburi, Samut Prakan, at Nonthaburi nang magkasama, at noong 1943 mayroong isang bagong regulasyon ng gobyerno na binuwag ang Samut Prakan kasama ang Phra Nakhon.

Noong 9 Mayo 1946, ang Samut Prakan ay ihiniwalay sa Phra Nakhon hanggang ngayon.

== Toponimo ==
Sa [[Wikang Thai|Taylandes]] ang salitang ''samut'' ay mula sa [[Wikang Sanskrito|Sanskritong]], ''[[samudra]]'', ibig sabihin ay 'karagatan' o 'dagat', at ang salitang ''prakan'' ay mula sa Sanskrit, ''prākāra'', ibig sabihin ay 'kuta', 'pader', o 'muog'.

== Heograpiya ==
Matatagpuan ang Samut Prakan sa bukana ng Ilog Chao Phraya sa [[Golpo ng Thailand|Golpo ng Taylandiya]]. Kaya ang lalawigan ay tinatawag ding ''Pak Nam'' (ปากน้ำ), Taylandes para sa 'bunganga ng ilog'. Ang bahagi ng lalawigan sa kanlurang bahagi ng ilog ay kadalasang binubuo ng mga palayan at hipon gayundin ang mga gubat ng [[bakawan]], habang ang silangang bahagi ay ang sentro ng lungsod, kabilang ang mga industriyal na pabrika. Ito ay bahagi ng kalakhang Bangkok. Magkapareho ang urbanisasyon sa magkabilang panig ng hangganan ng probinsiya. Ang kabuuang lugar ng kagubatan ay {{Convert|28|km²}} o 3 porsiyento ng lawak ng lalawigan.&lt;ref&gt;{{Cite web |year=2019 |title=ตารางที่ 2 พี้นที่ป่าไม้ แยกรายจังหวัด พ.ศ.2562 |trans-title=Table 2 Forest area Separate province year 2019 |url=https://www.forest.go.th |access-date=6 April 2021 |language=Thai |postscript=, information, Forest statistics Year 2019}}&lt;/ref&gt; Ang lalawigan ay may baybayin na humigit-kumulang 47.2 kilometro. Ang Samut Prakan ay ang lugar ng isang labanan sa pagitan ng mga pwersang Pranses at Siames noong 13 Hulyo 1893, na kasunod na tinukoy bilang [[Insidenteng Paknam]]. Ang labanang ito ay nagresulta sa isang tagumpay ng Pransiya at ang paglagda ng Kasunduang Franco-Siames ng 3 Oktubre 1893 na nagbigay ng teritoryo sa silangan ng [[Ilog Mekong]] sa Pransiya, teritoryo na bumubuo sa karamihan ng modernong [[Laos]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-13 |title=วันนี้ในอดีต 13 ก.ค. 2436 'วิกฤตการณ์ปากน้ำ' |trans-title=Today in the past 13 Jul 1893 'Paknam Incident' |url=https://www.komchadluek.net/news/today-in-history/287221 |access-date=2020-04-19 |website=Kom Chad Luek |language=th}}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
&lt;div style=&quot;overflow:scroll;Height:300px;&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

&lt;/div&gt;

== Mga panlabas na link ==
{{Portada|Thailand}}

* {{Wikivoyage-inline|Samut Prakan}}
* [https://web.archive.org/web/20051210182613/http://www.tourismthailand.org/destinationguide/list.aspx?provinceid=2 Province page from the Tourist Authority of Thailand]
* [http://www.paknam.com/ paknam.com/ - created by Sriwittayapaknam School] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050507174538/http://www.paknam.com/ |date=2005-05-07 }}
* [http://www.samutprakan.go.th/ Official website of the province] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070420025605/http://www.samutprakan.go.th/ |date=2007-04-20 }} (Thai only)
* [http://www.thailex.info/THAILEX/THAILEXENG/LEXICON/Copy%20of%20Samut%20Prakan.htm Samut Prakan provincial map, coat of arms and postal stamp]
{{Geographic location|Centre=Samut Prakan province|North=|Northeast=[[Chachoengsao province]]|East=|Southeast=|South=''[[Bay of Bangkok]]''|Southwest=|West=|Northwest=[[Bangkok]]}}{{Mga lalawigan ng Thailand}}

[[Kategorya:Mga lalawigan ng Thailand]]
[[Kategorya:Pages using infobox settlement with possible nickname list]]</text>
      <sha1>jzzgtbdl0rb93g2148dr26wa73ubz2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss Universe 1986</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321674</id>
    <revision>
      <id>2212356</id>
      <parentid>2167294</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T22:50:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38712" sha1="jz15owvo8g7uq15guozomhtmsso78j2" xml:space="preserve">{{Infobox beauty pageant|winner='''Bárbara Palacios'''|congeniality=Dina Reyes Salas &lt;br&gt; {{GUM}}|best national costume=Gilda García &lt;br&gt; {{PAN}}|photogenic=Susanna Huckstep &lt;br&gt; {{flagicon|ITA}} [[Italya]]|date=21 Hulyo 1986|presenters={{Hlist|Bob Barker|Mary Frann}}|acts=[[Gloria Estefan|Miami Sound Machine]]|venue=Atlapa Convention Centre, [[Lungsod ng Panama]], [[Panama]]|broadcaster=&lt;small&gt;'''Internasyonal''':&lt;/small&gt;&lt;br&gt;{{Hlist|[[CBS]]}}&lt;small&gt;'''Opisyal''':&lt;/small&gt;&lt;br&gt;{{Hlist|TVN}}|entrants=77|placements=10|debuts=[[Baybaying Garing]]|withdraws={{Hlist|[[Bermuda]]|[[Dominika]]|[[Hayti]]|[[Kapuluang Kayman]]|[[Senegal]]|[[French Polynesia|Tahiti]]|[[Yugoslavia]]}}|returns={{Hlist|[[Aruba]]|[[Hamayka]]|[[Suwisa]]|[[Turkiya]]}}|before=[[Miss Universe 1985|1985]]|next=[[Miss Universe 1987|1987]]|image=Bárbara Palacios en Osmel Sousa.jpg|caption=Barbara Palacios|represented='''{{flagicon|Venezuela|1954}} [[Beneswela]]'''}}

Ang '''Miss Universe 1986''' ay ang ika-35 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Atlapa Convention Centre, Lungsod ng Panama, Panama noong 21 Hulyo 1986.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Jones |first=Jennifer |date=3 Hulyo 1986 |title=Panama to host Miss Universe pageant |language=en |pages=2 |work=The Panama Canal Spillway |url=https://dloc.com/UF00094771/00042/images/1 |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Digital Library of the Caribbean}}&lt;/ref&gt;

Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Deborah Carthy-Deu]] ng Porto Riko si [[Barbara Palacios]] ng Beneswela bilang Miss Universe 1986.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Love |first=Elizabeth |date=21 Hulyo 1986 |title=Miss Venezuela, Barbara Palacios Teyde, was crowned Miss Universe... |url=https://www.upi.com/Archives/1986/07/21/Miss-Venezuela-Barbara-Palacios-Teyde-was-crowned-Miss-Universe/9850522302400/ |access-date=23 Abril 2023 |website=UPI |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Badillo |first=Concepcion |date=23 Hulyo 1986 |title=Miss Universe's reign means a delay in plans |language=en |pages=1 |work=Lakeland Ledger |url=https://news.google.com/newspapers?id=qbBOAAAAIBAJ&amp;sjid=cPsDAAAAIBAJ&amp;pg=4152%2C2949214 |access-date=15 Abril 2023}}&lt;/ref&gt; Ito ang ikatlong tagumpay ng Beneswela sa kasaysayan ng kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=22 Hulyo 1986 |title=Out of this world! |language=en |pages=5 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=EA5BAAAAIBAJ&amp;sjid=4aYMAAAAIBAJ&amp;pg=4786%2C4816851 |access-date=26 Abril 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=22 Hulyo 1986 |title=Venezuelan crowned Miss Universe 1986 |language=en |pages=4B |work=The Robesonian |url=https://books.google.com.ph/books?id=cvJUAAAAIBAJ&amp;pg=PA7&amp;dq=%22Miss+Universe%22+%221986%22&amp;article_id=3451,3753919&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjcrdbgvKf_AhUaft4KHcx_B-8Q6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%22Miss%20Universe%22%20%221986%22&amp;f=false |access-date=4 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=22 Hulyo 1986 |title=Miss Universe title delays career plans |language=en |pages=24 |work=Reading Eagle |url=https://books.google.com.ph/books?id=lwoiAAAAIBAJ&amp;pg=PA24&amp;dq=%22Miss+Universe%22+%221986%22&amp;article_id=4280,679793&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi5yuK6v6f_AhWZAYgKHYGLAhw4MhDoAXoECAMQAg#v=onepage&amp;q=%22Miss%20Universe%22%20%221986%22&amp;f=false |access-date=4 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt; Nagtapos bilang first runner-up si Christy Fichtner ng Estados Unidos, habang nagtapos bilang second runner-up si Mónica Urbina ng Kolombya.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |date=22 Hulyo 1986 |title=Venezuela Miss Universo; Colombia en tercer lugar |language=es |trans-title=Venezuela Miss Universe; Colombian in third place |pages=1; 13-A |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=bNwcAAAAIBAJ&amp;sjid=S2IEAAAAIBAJ&amp;pg=2684%2C2300403 |access-date=15 Abril 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=22 Hulyo 1986 |title=Miss Venezuela wins crown |language=en |pages=4A |work=The Evening Independent |url=https://news.google.com/newspapers?id=NAIMAAAAIBAJ&amp;sjid=dFkDAAAAIBAJ&amp;pg=6546%2C1532525 |access-date=26 Abril 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=22 Hulyo 1986 |title=Beauty queen crowned |language=en |pages=1 |work=The Evening News |url=https://news.google.com/newspapers?id=lt5GAAAAIBAJ&amp;sjid=xDMNAAAAIBAJ&amp;pg=2972%2C2328027 |access-date=26 Abril 2023}}&lt;/ref&gt;

Mga kandidata mula sa pitumpu't-pitong bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon, samantalang si Mary Frann ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |date=19 Hulyo 1986 |title=Miss Universe contestants in last weekend of competition |language=en |pages=2 |work=The Republic |url=https://www.newspapers.com/clip/10863409/the-republic/ |access-date=30 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:VII CUMBRE DE LAS AMÉRICAS PANAMÁ, 2015 (17081887595).jpg|thumb|250x250px|Atlapa Convention Centre, ang lokasyong ng Miss Universe 1986]]

=== Lokasyon at petsa ng kompetisyon ===
May plano si George Honchar, pangulo ng ''Miss Universe Inc.'', na ilipat ang kompetisyon mula sa Miami para sa Miss Universe 1986 pageant. Kinokonsidera ni Honchar ang mga lungsod ng [[Budapest]] sa Unggarya, [[Cairo]] sa [[Ehipto]], pati rin ang mga bansang Espanya at Kanada upang gawing lokasyon ng pageant.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 Hulyo 1985 |title=Miss Universe Pageant Boasts Changes In Contestants' Attitudes, Ambitions |language=en |pages=6A |work=Gainesville Sun |url=https://books.google.com.ph/books?id=Ej9WAAAAIBAJ&amp;pg=PA6&amp;dq=%22Miss+Yugoslavia%22+%221986%22&amp;article_id=4419,2411778&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiv0YXWuqf_AhXZ1GEKHenZA5cQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%22Miss%20Yugoslavia%22%20%221986%22&amp;f=false |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

Noong 25 Abril 1986, inanunsyo ng Kagawaran ng Turismo ng Panama na gaganapin ang edisyong ito sa Lungsod ng Panama sa Hulyo 20 sa Atlapa Convention Centre.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=26 Abril 1986 |title=„Miss Universe“— fegurðarsamkeppnin 1986 í Panama |language=is |trans-title=&quot;Miss Universe&quot;— the 1986 beauty pageant in Panama |pages=24 |work=Morgunblaðið |url=https://timarit.is/page/1631938?iabr=on |access-date=26 Abril 2023 |via=Tímarit.is}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Hernandez |first=Rene |date=22 Hunyo 1986 |title=El 21 de julio se elegira a Miss Universo '86 |language=es |trans-title=Miss Universe '86 will be elected on July 21 |pages=1 |work=La Opinion |url=https://books.google.com.ph/books?id=8FxcAAAAIBAJ&amp;pg=PA29&amp;dq=%22Miss+Universe%22+%221986%22&amp;article_id=6173,5177890&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiuuqm7qqf_AhWMGIgKHYVlDyU4ChDoAXoECAYQAg |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, ang petsa nito ay nausog ng isang araw.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 Hulyo 1986 |title=Star spotlight |language=en |pages=46 |work=Herald-Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=EEAsAAAAIBAJ&amp;sjid=nc4EAAAAIBAJ&amp;pg=5183%2C5762019 |access-date=27 Abril 2023}}&lt;/ref&gt; Naglaan ng $2 million ang Panama upang idaos ang kompetisyon at $2 million para sa ''advertising campaign nito'' na 'My Name is Panama' upang isulong ang turismo sa bansa.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Love |first=Elizabeth |date=18 Hulyo 1986 |title=The Miss Universe pageant moved Friday into its glittering... |url=https://www.upi.com/Archives/1986/07/18/The-Miss-Universe-pageant-moved-Friday-into-its-glittering/9032512020541/ |access-date=25 Abril 2023 |website=UPI |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Pagpili ng mga kalahok ===
Ang mga kalahok mula sa pitumpu't-pitong mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Isang kandidata ang nailuklok matapos bumitiw ang orihinal na kalahok.

==== Mga pagpalit ====
Dapat sanang lalahok si Miss France 1986 Valérie Pascale sa parehong Miss Universe at Miss World, ngunit dahil sa hindi isiniwalat na dahilan, si Miss France Overseas 1986 Catherine Carew ang siyang lumahok sa dalawang kompetisyon.

==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong ====
Lumahok sa unang pagkakataon ang bansang Baybaying Garing. Bumalik ang bansang Hamayka na huling sumali noong [[Miss Universe 1975|1975]], at ang mga bansang Aruba, Suwisa, at Turkiya na huling sumali noong [[Miss Universe 1984|1984]]. Hindi sumali si Samantha Jayne Morton ng Bermuda dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. Hindi sumali si Tatjana Spasic ng Yugoslavia dahil hindi ito umabot sa ''age requirement''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Hindi sumali ang mga bansang Dominika, Hayti, Kapuluang Kayman, Senegal, at Tahiti sa edisyong ito matapos mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok.

== Mga resulta ==
=== Mga pagkakalagay ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot; 
!Pagkakalagay
!Kandidata
|-
|'''Miss Universe 1986'''
|
* '''{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]]''' – '''[[Bárbara Palacios]]'''&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |last=Love |first=Elizabeth |date=22 Hulyo 1986 |title=Miss Venezuela chosen 1986 Miss Universe |url=https://www.upi.com/Archives/1986/07/22/Miss-Venezuela-chosen-1986-Miss-Universe/1586522388800/ |access-date=16 Abril 2023 |website=UPI |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|1st runner-up
|
* {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Christy Fichtner&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|-
|2nd runner-up
|
* {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Mónica Urbina&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|-
|3rd runner-up
|
* {{flagicon|POL}} [[Polonya]] – Brygida Bziukiewicz&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|-
|4th runner-up
|
* {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Tuula Polvi&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|-
|Top 10
|
* {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Deise Nunes&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
* {{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Elizabeth Robison&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
* {{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] – Eveline Glanzmann&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
* {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Mariana Villasante&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
* {{Flagicon image|Flag of Zaire (1971–1997).svg}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Zaire]] – Aimée Dobala&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|}
{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float:right&quot;
| style=&quot;background-color:#FADADD;width:25px;&quot; |
|Nagwagi
|-
| style=&quot;background-color:#eadafd;&quot; |
|1st runner-up
|-
| style=&quot;background-color:#ccff99;&quot; |
|2nd runner-up
|-
| style=&quot;background-color:#d9eefb;&quot; |
|3rd runner-up
|-
| style=&quot;background-color:#ffff99;&quot; |
|4th runner-up
|-
| style=&quot;background-color:#white;&quot; |
|Top 10
|}

==== Mga iskor sa kompetisyon ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Interbyu
!Swimsuit
!Evening Gown
!Katampatan
|- style=&quot;background-color:#FADADD;&quot;
|'''{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]]'''
|'''9.390 (1)'''
|'''9.100 (2)'''
|'''9.550 (1)'''
|'''9.346 (1)'''
|- style=&quot;background-color:#eadafd;&quot;
|{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
|8.880 (3)
|9.380 (1)
|9.490 (2)
|9.250 (2)
|- style=&quot;background-color:#ccff99;&quot;
|{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] 
|8.850 (4)
|8.620 (7)
|9.340 (3)
|8.936 (4)
|- style=&quot;background-color:#d9eefb;&quot;
|{{flagicon|POL}} [[Polonya]]
|9.030 (2)
|9.000 (3)
|9.000 (6)
|9.010 (3)
|- style=&quot;background-color:#ffff99;&quot;
|{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] 
|8.470 (5)
|8.880 (4)
|9.120 (5)
|8.823 (5)
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] 
|8.175 (9)
|8.810 (5)
|9.160 (4)
|8.715 (6)
|-
|{{Flagicon image|Flag of Zaire (1971–1997).svg}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Zaire]]
|8.366 (6)
|8.580 (8)
|8.920 (7)
|8.621 (7)
|-
|{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]]
|8.020 (10)
|8.740 (6)
|8.870 (8)
|8.543 (8)
|-
|{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]]
|8.230 (8)
|8.490 (9)
|8.780 (9)
|8.500 (9)
|-
|{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] 
|8.260 (7)
|8.330 (10)
|8.660 (10)
|8.416 (10)
|}

=== Mga espesyal na parangal ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Parangal
!Nagwagi
|-
|Miss Photogenic
|
* {{flagicon|ITA}} [[Italya]] – Susanna Huckstep&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |last=Badillo |first=Concepcion |date=22 Hulyo 1986 |title=Venezuelan Begins Reign as Miss Universe 1986 |url=https://apnews.com/article/40b95a573dd24474bb83f59d47fddd1f |access-date=23 Abril 2023 |website=AP News |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|Miss Congeniality
|
* {{flagicon|GUM}} [[Guam]] – Dina Ann Salas&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|Best National Costume
|
* {{flagicon|PAN}} [[Panama]] – Gilda García&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|}

==== Best National Costume ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot; 
!Pagkakalagay
!Kandidata
|-
|Nagwagi
|
* {{flagicon|PAN}} [[Panama]] – Gilda García&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe? |url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514 |access-date=14 Enero 2023 |website=Esquire |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|1st runner-up
|
* {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Deise Nunes
|-
|2nd runner-up
|
* {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Mariana Villasante
|}

== Kompetisyon ==

=== Pormat ng kompetisyon ===
Tulad noong [[Miss Universe 1984|1984]], sampung ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ang mga ''closed-door interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang sampung mga ''semi-finalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''question and answer round.''

=== Komite sa pagpili ===

* Harry Langdon – Amerikanong aktor at komedyante&lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 Hulyo 1986 |title=Varios actores en el jurado de Miss Universo |language=es |trans-title=Various Actors in the Miss Universe Jury |pages=20 |work=La Opinion |url=https://books.google.com.ph/books?id=0R9dAAAAIBAJ&amp;pg=PA20&amp;dq=%22Miss+Universe%22+%221986%22&amp;article_id=1205,4577301&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiK4cbevaf_AhUYEYgKHTkGAj44FBDoAXoECAwQAg#v=onepage&amp;q=%22Miss%20Universe%22%20%221986%22&amp;f=false |access-date=4 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
* Don Correia – Amerikanong mananayaw&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* [[Shawn Weatherly]] – [[Miss Universe 1980]] mula sa Estados Unidos&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* Kristy McNichol – Amerikanang aktres&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* Patrick Macnee – Ingles na aktor sa telebisyon at pelikula
* Willard Pugh – Amerikanong aktor
* Sandy Duncan – Amerikanang aktres&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* Lupita Ferrer
* Jose Quintero
* Paloma San Basilio – Espanyolang mangaawit

== Mga kandidata ==
Pitumpu't-pitong kandidata ang lumahok para sa titulo.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=23 Hulyo 1986 |title=New Miss Universe |language=en |pages=10A |work=Herald-Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=-T8sAAAAIBAJ&amp;sjid=nc4EAAAAIBAJ&amp;pg=4976%2C6327499 |access-date=27 Abril 2023}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}}
!Bayan
|-
|{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]]
|María de los Ángeles Fernández&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news |date=21 Hulyo 1986 |title=Beauties in purr-fect rhythm |language=en |pages=3 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19860721-1.1.3 |access-date=16 Abril 2023 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]]
|-
|{{flagicon|ABW}} [[Aruba]]
|Jacqueline Semeleer&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Mayo 1986 |title=Aruba naar Miss Universe-keuze |language=nl |trans-title=Aruba to Miss Universe choice |pages=4 |work=Amigoe |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641706:mpeg21:p004 |access-date=23 Abril 2023 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|22
|Oranjestad
|-
|{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]]
|Lucinda Bucat
|20
|[[Perth]]
|-
|{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]]
|Manuela Redtenbacher&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|18
|Linz
|-
|{{flagicon|Bahamas}} [[Bahamas]]
|Marie Brown&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Hulyo 1986 |title=Miss Universe? |language=en |pages=11A |work=The Ridgefield Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=l3NEAAAAIBAJ&amp;pg=PA13&amp;dq=%22Miss+Bahamas%22+%221986%22&amp;article_id=2212,567176&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiBz-6frqf_AhUXA94KHbSDAPkQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%22Miss%20Bahamas%22%20%221986%22&amp;f=false |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Nassau]]
|-
|{{flagicon|BRB}} [[Barbados]]
|Roslyn Williams&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|23
|Saint Michael
|-
|{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]]
|Marie Françoise Kouamé&lt;ref&gt;{{Cite web |last=De Prisca |first=Laurène |title=Miss CI 86, Marie Kouamé: &quot;je n’ai aucun rapport avec Yapobi, je n’ai même pas son contact&quot; |trans-title=Miss CI 86, Marie Kouamé: &quot;I have no connection with Yapobi, I don't even have his contact&quot; |url=https://ci.opera.news/ci/fr/sex-relationship/141635c6a150d1d6e49980cffbf10a3b |access-date=16 Abril 2023 |website=Opera News |language=fr |archive-date=16 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416031916/https://ci.opera.news/ci/fr/sex-relationship/141635c6a150d1d6e49980cffbf10a3b |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Yamoussoukro]]
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]
|Goedele Liekens&lt;ref&gt;{{Cite web |last=McNally |first=Paul |date=11 Marso 2015 |title=Goedele Liekens: former Miss Belgium on a campaign for better sex education |url=https://www.thebulletin.be/goedele-liekens-former-miss-belgium-campaign-better-sex-education |access-date=16 Abril 2023 |website=The Bulletin |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Bruselas]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of Belize (1981–2019).svg}} [[Belize|Belis]]
|Romy Taegar
|21
|Lungsod ng Belis
|-
|'''{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]]'''
|'''[[Bárbara Palacios]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Garcés |first=Ever |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Venezuela: Ni tan niñas, ni tan venezolanas… |url=https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/ |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Diario de Los Andes |language=es}}&lt;/ref&gt;'''
|22
|[[Caracas]]
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]]
|Deise Nunes&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Nobyembre 2019 |title=&quot;Mostrei que os negros também são belos&quot;, disse a primeira Miss Brasil negra |trans-title=“I showed that black people are also beautiful”, said the first black Miss Brazil |url=https://www.osul.com.br/mostrei-que-os-negros-tambem-sao-belos-disse-a-primeira-miss-brasil-negra/ |access-date=16 Abril 2023 |website=Jornal O Sul |language=pt-BR |archive-date=16 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416040428/https://www.osul.com.br/mostrei-que-os-negros-tambem-sao-belos-disse-a-primeira-miss-brasil-negra/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|18
|Porto Alegre
|-
|{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]]
|Elizabeth O'Connor&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 Hulyo 2017 |title=El título les dio alegrías, trabajo y fama que aún saborean |url=https://eldeber.com.bo/sociales/el-titulo-les-dio-alegrias-trabajo-y-fama-que-aun-saborean_32650 |access-date=19 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=23 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023090330/https://eldeber.com.bo/sociales/el-titulo-les-dio-alegrias-trabajo-y-fama-que-aun-saborean_32650 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|17
|Tarija
|-
|{{flagicon|CUR}} [[Curaçao]]
|Christine Sibilo&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Mayo 1986 |title=Kandidaten zouden gescreend moeten worden Christine Sibilo schittert in avondvullend programma |language=nl |trans-title=Candidates should be screened Christine Sibilo shines in full evening program |pages=8 |work=Amigoe |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641702:mpeg21:p008 |access-date=23 Abril 2023 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|17
|Willemstad
|-
|{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]]
|Helena Christensen&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Donaldson |first=Becky |date=10 Abril 2023 |title=Helena Christensen on her passion for photography, love of vintage and why she’s grateful Instagram didn’t exist in the 90s |url=https://www.hellomagazine.com/hfm/489643/helena-christensen-on-her-passion-for-photography-love-of-vintage-and-why-shes-grateful-instagram-didnt-exist-in-the-90s/ |access-date=16 Abril 2023 |website=Hello! |language=en}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Copenhague]]
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|Verónica Sevilla&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 Disyembre 2020 |title=Verónica Sevilla: Decidí tomar el reto para abrir el camino a muchas mujeres |trans-title=Verónica Sevilla: I decided to take up the challenge to open the way for many women |url=https://www.eluniverso.com/noticias/2020/12/21/nota/8465542/elecciones-presidenciales-ecuador-2021-veronica-sevilla-suma |access-date=16 Abril 2023 |website=El Universo |language=es}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Quito]]
|-
|{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]]
|Vicky Elizabeth Cañas
|17
|[[San Salvador]]
|-
|{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]]
|Natalie Devlin&lt;ref&gt;{{Cite news |date=24 Abril 1989 |title=Vicky head down Mexico way! |language=en |pages=3 |work=Daily Record |url=https://www.newspapers.com/article/daily-record-former-miss-scotlands/107317052/ |access-date=25 Abril 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Glasgow]]
|-
|{{flagicon|ESP}} [[Espanya]]
|Concepcion Isabel Tur&lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 Hulyo 1986 |title=Contestants pose |language=en |pages=6D |work=The Lewiston Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=JqZGAAAAIBAJ&amp;pg=PA15&amp;dq=%22Miss+Spain%22+%221986%22&amp;article_id=6371,2346311&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiZqtrOrqf_AhUN_WEKHUDXDHEQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%22Miss%20Spain%22%20%221986%22&amp;f=false |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|20
|Málaga
|-
|{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
|Christy Fichtner&lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 Mayo 1986 |title=Miss Texas takes the crown |language=en |pages=22 |work=Logansport Pharos-Tribune |url=https://www.newspapers.com/clip/11670563/logansport-pharos-tribune/ |access-date=30 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Dallas, Texas|Dallas]]
|-
|{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]]
|Tracey Rowlands&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news |date=14 Hulyo 1986 |title=Making a splash |language=en |pages=2D |work=Star-News |url=https://books.google.com.ph/books?id=IEpOAAAAIBAJ&amp;pg=PA15&amp;dq=%22Tracey+Rowlands%22+%221986%22&amp;article_id=3942,3835130&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjo2brBrKf_AhXI4GEKHRgBCAQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%22Tracey%20Rowlands%22%20%221986%22&amp;f=false |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|21
|Swansea
|-
|{{flagicon|GMB}} [[Gambia|Gambya]]
|Rose Marie Eunson
|17
|[[Banjul]]
|-
|{{flagicon|GRE}} [[Gresya]]
|Vasilia Mantaki
|20
|[[Atenas]]
|-
|{{flagicon|GUM}} [[Guam]]
|Dina Ann Salas&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Guzman |first=Jacqueline Perry |date=11 Setyembre 2016 |title=Taisipic crowned 2016 Miss Universe Guam |url=https://www.postguam.com/news/local/taisipic-crowned-2016-miss-universe-guam/article_6b1e326c-7651-11e6-b6de-6b495d4dedcd.html |access-date=23 Abril 2023 |website=The Guam Daily Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
|21
|Merizo
|-
|{{flagicon|GUA}} [[Guwatemala]]
|Christa Wellman&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Peinado |first=Paula |date=18 Hulyo 2018 |title=Pedro Cuevas se cansa de los chismes y explota en las redes sociales. |trans-title=Pedro Cuevas gets tired of gossip and explodes on social networks. |url=https://emisorasunidas.com/2018/07/18/pedro-cuevas-se-cansa-de-los-chismes-y-explota-en-las-redes-sociales/ |access-date=23 Abril 2023 |website=Emisoras Unidas |language=es }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Lungsod ng Guatemala|Lungsod ng Guwatemala]]
|-
|{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|Liliana Cisneros&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 Mayo 2021 |orig-date=12 Mayo 1986 |title=Out of Many, One People gets pushed to the limit |url=https://jamaica-gleaner.com/article/esponsored/20210521/out-many-one-people-gets-pushed-limit |access-date=25 Abril 2023 |website=The Gleaner |language=en}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Kingston, Jamaica|Kingston]]
|-
|{{flagicon|JPN}} [[Hapon]]
|Hiroko Esaki&lt;ref&gt;{{Cite news |date=5 Hulyo 1986 |title=Lovely? Oui, hai, yes! |language=en |pages=3 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19860705-1.1.3 |access-date=16 Abril 2023 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|18
|Gifu
|-
|{{flagicon|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]]
|Gail Francis&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Stringer |first=Megan |date=27 Setyembre 2021 |title=Then and now |url=http://www.gibraltarpanorama.gi/176693 |access-date=23 Abril 2023 |website=Gibraltar Panorama |language=en |archive-date=23 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230423073808/http://www.gibraltarpanorama.gi/176693 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|22
|Hibraltar
|-
|{{Flagicon image|Flag of the Northern Mariana Islands (1976–1989).svg}} [[Hilagang Kapuluang Mariana]]
|Christine Guerrero
|17
|Saipan
|-
|{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]]
|Sandra Navarrete&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gámez |first=Sabino |date=25 Abril 2008 |title=El Miss Honduras, una historia que contar |trans-title=Miss Honduras, a story to tell |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720 |access-date=8 Disyembre 2022 |website=La Prensa |language=es-HN}}&lt;/ref&gt;
|17
|San Pedro Sula
|-
|{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]]
|Robin Lee&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2 Hunyo 1986 |title=Miss Hong Kong |language=en |pages=22 |work=The Town Talk |url=https://www.newspapers.com/clip/30825821/the-town-talk/ |access-date=30 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|23
|Hong Kong
|-
|{{flagicon|IND}} [[Indiya]]
|Mehr Jesia&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 Pebrero 2014 |title=Mehr Jesia wins Femina-Bombay Dyeing Miss India title |url=https://www.indiatoday.in/magazine/eyecatchers/story/19860630-mehr-jesia-wins-femina-bombay-dyeing-miss-india-title-800993-1986-06-29 |access-date=26 Abril 2023 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Mumbai|Bombay]]
|-
|{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]]
|Joanne Sedgley&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Mayo 1986 |title=All smiles |language=en |pages=2 |work=Daily Record |url=https://www.newspapers.com/article/daily-record/19554358/ |access-date=25 Abril 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|19
|Newquay
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|Karen Shevlin&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;
|21
|Belfast
|-
|{{flagicon|ISR}} [[Israel]]
|Nilly Drucker&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Atwan |first=Shahar |date=13 Mayo 2014 |title=An Israeli Designer With Her Eye on the World |language=en |work=Haaretz |url=https://www.haaretz.com/2014-05-13/ty-article/.premium/her-eye-on-the-world/0000017f-e895-dc91-a17f-fc9db4ba0000 |access-date=26 Abril 2023}}&lt;/ref&gt;
|18
|Beersheba
|-
|{{flagicon|ITA}} [[Italya]]
|Susanna Huckstep&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Hulyo 1986 |title=﻿Susanna, la danza della miss |language=it |trans-title=Susanna, the dance of the miss |pages=6 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,6/articleid,0993_01_1986_0168_0006_23369249/anews,true/ |access-date=25 Abril 2023 }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Trieste]]
|-
|{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|Rene Newhouse&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 Oktubre 1985 |title=Meet Miss Canada 1986 |language=en |pages=B7 |work=The Montreal Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=pBUyAAAAIBAJ&amp;sjid=-6UFAAAAIBAJ&amp;pg=4128%2C4276431 |access-date=25 Abril 2023}}&lt;/ref&gt;
|20
|Cranbrook
|-
|{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]]
|Birgit Jahn&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |date=21 Hulyo 1986 |title=Pool Pose |language=en |pages=2A |work=Lakeland Ledger |url=https://news.google.com/newspapers?id=p7BOAAAAIBAJ&amp;sjid=cPsDAAAAIBAJ&amp;pg=3348%2C2477681 |access-date=16 Abril 2023}}&lt;/ref&gt;
|20
|Nuremberg
|-
|{{flagicon|WSM}} [[Samoa|Kanlurang Samoa]]
|Tui Kaye Hunt
|20
|[[Apia]]
|-
|{{flagicon|VGB}} [[Kapuluang Birheng Britaniko]]
|Shereen Flax&lt;ref&gt;{{Cite news |date=3 Hulyo 1986 |title=Panama to host Miss Universe pageant |language=en |pages=2 |work=The Panama Canal Spillway |url=https://dloc.com/UF00094771/00042/images/1 |access-date=27 Abril 2023 |via=Digital Library of the Caribbean}}&lt;/ref&gt;
|21
|Road Town
|-
|{{flagicon|VIR}} [[US Virgin Islands|Kapuluang Birhen ng Estados Unidos]]
|Jasmine Turner
|24
|St. Croix
|-
|{{flagicon|COK}} [[Kapuluang Cook]]
|Lorna Sawtell
|20
|Rarotonga
|-
|{{flagicon|TCA}} [[Kapuluang Turks at Caicos]]
|Barbara Capron
|19
|Grand Turk
|-
|{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]]
|Mónica Urbina&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Hulyo 1986 |title=Maria Monica Urbina, favorita en Panama |language=es |trans-title=Maria Monica Urbina, favorite in Panama |pages=1F–2F |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=qZEcAAAAIBAJ&amp;sjid=DmIEAAAAIBAJ&amp;pg=3676%2C4173518 |access-date=23 Abril 2023}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Bogotá]]
|-
|{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|Aurora Velásquez&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Hulyo 1986 |title=Belleza latinoamericana |language=es |trans-title=Latin American beauty |pages=6B |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=adwcAAAAIBAJ&amp;sjid=S2IEAAAAIBAJ&amp;pg=3655%2C86695 |access-date=23 Abril 2023}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[San José, Costa Rica|San Jose]]
|-
|{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]]
|Reine Barakat
|18
|[[Beirut]]
|-
|{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]]
|Martine Pilot
|20
|[[Lungsod ng Luksemburgo]]
|-
|{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]]
|Þóra Þrastardóttir&lt;ref&gt;{{Cite news |date=24 Hulyo 1986 |title=„Við máttum ekki fara á milli hæðanna á hótelinu“ |language=is |trans-title=&quot;We couldn't go between the floors of the hotel&quot; |pages=4 |work=Morgunblaðið |url=https://timarit.is/page/1637174?iabr=on |access-date=26 Abril 2023 |via=Tímarit.is}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Reikiavik]]
|-
|{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]]
|Betty Chee&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 Hulyo 1986 |title=Neighbourly rivalry |language=en |pages=10 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19860704-1.1.10 |access-date=16 Abril 2023}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Borneo|Kota Kinabalu]]
|-
|{{flagicon|MLT}} [[Malta]]
|Antoinette Zerafa
|21
|Mosta
|-
|{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]
|Alejandrina Carranza&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Obregon |first=Amelia |date=23 Mayo 2022 |title=Las sonorenses de Miss Universo |trans-title=The Sonorans of Miss Universe |url=https://www.elimparcial.com/sonora/espectaculoslocal/Las-sonorenses-de-Miss-Universo-20220523-0040.html |access-date=23 Abril 2023 |website=El Imparcial |language=es-ES}}&lt;/ref&gt;
|20
|Hermosillo
|-
|{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]]
|Tone Henriksen&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Hulyo 1986 |title=Norræn fegurð í Panama |language=is |trans-title=Nordic beauty in Panama |pages=22 |work=Morgunblaðið |url=https://timarit.is/page/1636776?iabr=on |access-date=26 Abril 2023 |via=Tímarit.is}}&lt;/ref&gt;
|20
|Troms
|-
|{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]]
|Christine Atkinson
|19
|[[Auckland]]
|-
|{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]]
|Caroline Veldkamp&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2 Hulyo 1986 |title=Caroline Veldkamp terug van missverkiezing voor zieke vader... |language=nl |trans-title=Caroline Veldkamp back from beauty pageant for sick father... |pages=17 |work=De Telegraaf |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011207236:mpeg21:p017 |access-date=23 Abril 2023 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Amsterdam]]
|-
|{{flagicon|PAN}} [[Panama]]
|Gilda García&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 Mayo 2017 |title=Former Panamanian dictator Manuel Noriega dead at 83 |url=https://www.yahoo.com/news/former-panamanian-dictator-manuel-noriega-slideshow-wp-152908293.html |access-date=23 Abril 2023 |website=Yahoo News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|22
|Santiago de Veraguas
|-
|{{flagicon2|Papua New Guinea}} [[Papua New Guinea|Papuwa Bagong Guniya]]
|Anna Wild
|18
|Goroka
|-
|{{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]]
|Johanna Kelner&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Asuncion]]
|-
|{{PER}}
|Karin Lindemann&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2017 |title=Miss Perú: las peruanas más bellas de las últimas décadas |url=https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=El Comercio Perú |language=es}}&lt;/ref&gt;
|21
|Piura
|-
|{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]]
|Violeta Naluz&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lo |first=Ricardo F. |date=9 Mayo 2012 |title=UST has most number of beauty queens |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/lifestyle/05/09/12/ust-has-most-number-beauty-queens |access-date=24 Abril 2023}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Pampanga]]
|-
|{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]
|Tuula Polvi&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Salonen |first=Helja |date=20 Marso 2021 |title=Tuokaa minulle Raamattu – entinen miss Suomi Tuula Portin kertoo hetkestä, joka muutti hänen elämänsä |trans-title=Bring me the Bible - former Miss Finland Tuula Portin tells about the moment that changed her life |url=https://www.iltalehti.fi/terveysuutiset/a/16e5f444-a74f-4efc-84c6-58b78e73bf62 |access-date=23 Abril 2023 |website=Iltalehti |language=fi}}&lt;/ref&gt;
|20
|Laupa
|-
|{{flagicon|POL}} [[Polonya]]
|Brygida Bziukiewicz&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Shen |first=Ted |date=18 Agosto 1994 |title=Brygida Bziukiewicz |url=http://chicagoreader.com/arts-culture/brygida-bziukiewicz/ |access-date=23 Abril 2023 |website=Chicago Reader |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Varsovia]]
|-
|{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]]
|Elizabeth Robison&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=14 Hunyo 2003 |title=How are US-based Pinoy stars faring? |url=https://www.philstar.com/entertainment/2003/06/14/209993/how-are-us-based-pinoy-stars-faring |access-date=23 Abril 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|20
|San Germán
|-
|{{flagicon|POR}} [[Portugal]]
|Mariana Carriço
|21
|[[Lisboa]]
|-
|{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]]
|Catherine Carew&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 Agosto 2020 |title=Quand Geneviève de Fontenay et ses Miss étaient ''ambassadrices'' de la côte de Nuits |trans-title=When Geneviève de Fontenay and her Misses were ''ambassadors'' of the Côte de Nuits |url=https://www.bienpublic.com/economie/2020/08/05/quand-genevieve-de-fontenay-et-ses-miss-etaient-ambassadrices-de-la-cote-de-nuits |access-date=23 Abril 2023 |website=Le Bien Public |language=FR-fr}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]]
|-
|{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|Lissette Chamorro&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Agosto 2006 |title=1981-2006 Reinado de Reinas |trans-title=1981-2006 Reign of Queens |url=https://hoy.com.do/1981-2006-reinado-de-reinas/ |access-date=24 Abril 2023 |website=Hoy Digital |language=es}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]]
|-
|{{flagicon|FRA}} [[Réunion]]
|Geneviève Lebon
|18
|Saint-Joseph
|-
|{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]]
|Farah Lange&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Mayo 1986 |title=Know your roots, says Miss Singapore |pages=16 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19860511-1.2.47.7.2 |access-date=23 Abril 2023 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|23
|Singapura
|-
|{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]]
|Indra Kumari
|21
|[[Colombo]]
|-
|{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]]
|Anne Rahmberg&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 Hulyo 1986 |title=Sleeping beauties |language=en |pages=8 |work=The Bismarck Tribune |url=https://www.newspapers.com/article/the-bismarck-tribune/30825907/ |access-date=16 Abril 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|20
|Gothenburg
|-
|{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]]
|Eveline Glanzmann&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Boll |first=Zoé |date=3 Marso 2018 |title=Baselbieter Ex-Miss-Schweiz: «Der Feminismus ist zu extrem» |trans-title=Basel bidder Ex-Miss Switzerland: &quot;Feminism is too extreme&quot; |url=https://www.bzbasel.ch/basel/baselland/baselbieter-ex-miss-schweiz-der-feminismus-ist-zu-extrem-ld.1490459 |access-date=23 Abril 2023 |website=Basellandschaftliche Zeitung |language=de}}&lt;/ref&gt;
|21
|Basel
|-
|{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]]
|Thaveeporn Klungpoy&lt;ref&gt;{{Cite news |date=3 Marso 1987 |title=When beauty is only glint-deep |pages=1 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19870303-1.1.1 |access-date=16 Hulyo 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Bangkok]]
|-
|{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]]
|Young-ran Bae
|20
|[[Seoul]]
|-
|{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]]
|Candace Jennings
|17
|[[Port of Spain]]
|-
|{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]]
|Mariana Villasante&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Townsend |first=Nicholas |date=16 Mayo 2021 |title=Miss Universo: las participaciones chilenas que han destacado en los últimos 35 años |trans-title=Miss Universe: the Chilean participations that have stood out in the last 35 years |url=https://www.encancha.cl/tiempo-x/celebridades/2021/5/16/miss-universo-las-participaciones-chilenas-que-han-destacado-en-los-ultimos-35-anos-97385/ |access-date=18 Abril 2023 |website=En Cancha |language=es}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Santiago, Tsile|Santiago]]
|-
|{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]]
|Christina Vassaliadou
|17
|Limassol
|-
|{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]]
|Demet Başdemir&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 Agosto 2014 |title=Gelmiş geçmiş Türkiye güzelleri... |trans-title=All the beauties of Türkiye... |url=https://www.cnnturk.com/magazin/gelmis-gecmis-turkiye-guzelleri |access-date=23 Abril 2023 |website=CNN TÜRK |language=tr}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Istanbul]]
|-
|{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]]
|Silvana García&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Hulyo 1986 |title=Beldades en Panama |language=es |trans-title=Beauties in Panama |pages=2F |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=qZEcAAAAIBAJ&amp;sjid=DmIEAAAAIBAJ&amp;pg=3060%2C4179996 |access-date=23 Abril 2023}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Montevideo]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of Zaire (1971–1997).svg}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Zaire]]
|Aimee Dobala&lt;ref&gt;{{Cite news |date=22 Hulyo 1986 |title=Miss Venezuela wears Miss Universe crown |language=en |pages=18 |work=Record-Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=M_tHAAAAIBAJ&amp;pg=PA10&amp;dq=%22Likobe+Dobala%22+%221986%22&amp;article_id=5818,4427911&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjPxZS3raf_AhWCet4KHWBkAM4Q6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%22Likobe%20Dobala%22%20%221986%22&amp;f=false |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Kinshasa]]
|}
== Mga tala ==
{{Notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* [http://www.missuniverse.com Opisyal na website]
{{Miss Universe}}
[[Kategorya:1986]]
[[Kategorya:Panama]]</text>
      <sha1>jz15owvo8g7uq15guozomhtmsso78j2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss World 1962</title>
    <ns>0</ns>
    <id>322739</id>
    <revision>
      <id>2212360</id>
      <parentid>2209373</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T23:48:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21695" sha1="jhzmy27c6rro9bm0th9kf640tidd9zn" xml:space="preserve">
{{Infobox beauty pageant|image=Rina Lodders (1963).jpg|caption=Catharina Lodders|winner='''[[Catharina Lodders]]'''|represented={{flagicon|Netherlands}} Olanda|date=8 Nobyembre 1962|presenters={{Hlist|Peter West|Michael Aspel}}|entrants=33|placements=15|venue=Lyceum Ballroom, Londres, Reyno Unido|broadcaster=[[BBC]]|returns={{Hlist|Hamayka|Hordan|Kanada|Portugal}}|withdraws={{Hlist|Bulibya|Ceylon|Libano|Madagaskar|Nikaragwa|Rhodesia at Nyasaland|Suriname|Turkiya}}|before=[[Miss World 1961|1961]]|next=[[Miss World 1963|1963]]}}

Ang '''Miss World 1962''' ay ang ika-12 edisyon ng [[Miss World]] pageant, na ginanap sa Lyceum Ballroom sa [[Londres]], [[United Kingdom|Reyno Unido]] noong 8 Nobyembre 1962.

Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Rosemarie Frankland]] ng Reyno Unido si [[Catharina Lodders]] ng Olanda bilang Miss World 1962.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1962 |title=Dutch treat |language=en |pages=9 |work=Star-Gazette |url=https://www.newspapers.com/clip/112966529/11-12-62/ |access-date=27 Marso 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 Nobyembre 1962 |title=Harmony reigns over realm of new global beauty queen |language=en |pages=2 |work=Toledo Blade |url=https://news.google.com/newspapers?id=C75OAAAAIBAJ&amp;sjid=NgEEAAAAIBAJ&amp;pg=5570%2C3206894 |access-date=16 Hulyo 2023 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 Nobyembre 1962 |title=La corona di Miss Mondo a un'olandesina di 20 anni |language=it |trans-title=The Miss World crown goes to a 20-year old Dutch girl |pages=3 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,1569_02_1962_0253_0003_23732843/ |access-date=11 Oktubre 2023 |archive-date=8 Nobiyembre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108024325/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,1569_02_1962_0253_0003_23732843/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito ang ikalawang tagumpay ng Olanda sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Kaarina Leskinen ng Pinlandiya, habang nagtapos bilang second runner-up si Monique Lemaire ng Pransiya.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 Nobyembre 1962 |title=Dutch model takes Miss World title |language=en |pages=1 |work=Quebec Chronicle-Telegraph |url=https://books.google.com.ph/books?id=ST9QAAAAIBAJ&amp;pg=PA1&amp;dq=%22Miss+World%22+%221962%22&amp;article_id=3019,2319116&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiBmIiMy7L_AhX3VWwGHX4hAMEQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=%22Miss%20World%22%20%221962%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 Nobyembre 1962 |title=Una giovane indossatrice olandese ha vinto il titolo di &quot;Miss Mondo,, |language=it |trans-title=A young Dutch model won the title of &quot;Miss World&quot; |pages=12 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,12/articleid,0089_01_1962_0253_0012_17394673/ |access-date=11 Oktubre 2023 |archive-date=8 Nobiyembre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108024327/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,12/articleid,0089_01_1962_0253_0012_17394673/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Mga kandidata mula sa tatlumpu't-talong bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina Peter West at Michael Aspel ang kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Seaton |first=Ian |date=3 Nobyembre 1962 |title=Looking ahead |language=en |pages=6 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=FupAAAAAIBAJ&amp;pg=PA4&amp;dq=%22Miss+World%22+%221962%22&amp;article_id=5823,407357&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjwg8XkzbL_AhWET2wGHSv1A2s4FBDoAXoECAcQAg#v=onepage&amp;q=%22Miss%20World%22%20%221962%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Lyceum_Theatre,_Wellington_St,_London.jpg|thumb|Lyceum Ballroom, ang lokasyon ng Miss World 1962|250x250px]]

=== Pagpili ng mga kalahok ===
Ang mga kalahok mula sa tatlumpu't-talong mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Dalawang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging runner-up sa kanilang pambansang kompetisyon, o napili sa isang ''casting process''.

==== Mga pagpalit ====
Dapat sanang lalahok si ''Miss España 1962'' Maruja García sa edisyon ito. Gayunpaman, dahil nanalo na ito sa ''Miss Europe'', siya pinalitan ng kanyang runner-up na si Conchita Roig upang lumahok sa Miss World.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 Mayo 2021 |title=Fallece Maruja García Nicolau, la mallorquina más bella de Europa |trans-title=Maruja García Nicolau, the most beautiful Mallorcan in Europe, dies |url=https://www.ultimahora.es/noticias/local/2021/05/27/1269005/fallece-maruja-garcia-nicolau-mallorquina-mas-bella-europa.html |access-date=27 Abril 2023 |website=Ultima Hora |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Higuera |first=Raoul |date=27 Mayo 2021 |title=Muere Maruja García Nicolau, Miss España 1962: así fue su emocionante vida |trans-title=Maruja García Nicolau, Miss Spain 1962, dies: this was her exciting life |url=https://www.semana.es/corazon/muere-maruja-garcia-nicolau-miss-espana-1962-emocionante-vida-20210527-002353751/ |access-date=27 Abril 2023 |website=Semana |language=es-ES}}&lt;/ref&gt; Iniluklok ang second runner-up ng Miss Dominion of Canada 1962 na si Marlene Leeson matapos suwayin ng orihinal na Miss Dominion na si Marilyn McFatridge ang kontrata nito sa organisasyon.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Hulyo 1962 |title=New queen on the throne |language=en |pages=1 |work=Ottawa Citizen |url=https://news.google.com/newspapers?id=xUIyAAAAIBAJ&amp;sjid=MeYFAAAAIBAJ&amp;pg=4689%2C2794105 |access-date=7 Nobyembre 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Setyembre 1962 |title=Mid-term move not fair to city queen |language=en |pages=3 |work=Edmonton Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=ogFlAAAAIBAJ&amp;pg=PA3&amp;dq=Marlene+Leeson&amp;article_id=3950,3034528&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj2-tP-trH_AhXWXGwGHTsACbUQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=Marlene%20Leeson&amp;f=false |access-date=7 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong ====
Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Hamayka at Portugal na huling sumali noong [[Miss World 1959|1959]], at Hordan at Kanada na huling sumali noong [[Miss World 1960|1960]]. 

Hindi sumali sina Rosemarie Lederer Aguilera ng Bulibya, Nouhad El Cabbabe ng Libano, María Isabel Maas Uhl ng Paragway, at Philda Ragland ng Rhodesia at Nyasaland dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. Hindi sumali si Zeynep Ziyal ng Turkiya dahil mas pinili na lamang nito na magpakasal. Hindi sumali si Carolina Nouel ng Republikang Dominikano matapos nitong hindi sumulpot sa Londres. Hindi sumali ang Suriname matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok.

Dapat sanang sasali si Vaea Bennett ng [[French Polynesia|Tahiti]], subalit bumitiw ito matapos tanggapin ang alok na gumawa ng mga pelikula. Inimbitahan din ng may-ari ng Miss World Organization na si Eric Morley ang mga bansang [[Unyong Sobyetiko]] at [[Cuba|Kuba]] upang magpadala ng kandidata, ngunit hindi tinugunan ng mga bansa ang imbitasyong ito.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=5 Nobyembre 1962 |title=Verkiezing op glad ijs |language=nl |trans-title=Election on thin ice |pages=1 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002801004:mpeg21:p00001 |access-date=27 Abril 2023 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;

== Mga resulta ==
[[Talaksan:Miss World 1962 Map.PNG|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss World 1962 at ang kanilang mga pagkakalagay.]]

=== Mga pagkakalagay ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Pagkakalagay
! Kandidata
|-
| '''Miss World 1962'''
|
* '''{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]]''' – '''[[Catharina Lodders]]'''&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |date=9 Nobyembre 1962 |title=Dutch model, 20, walks off with '62 Miss World title |language=en |pages=7 |work=The Deseret News |url=https://books.google.com.ph/books?id=cjsjAAAAIBAJ&amp;pg=PA7&amp;dq=%22Miss+World%22+%221962%22&amp;article_id=6295,2011356&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiBmIiMy7L_AhX3VWwGHX4hAMEQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=%22Miss%20World%22%20%221962%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1st runner-up
|
* {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Kaarina Leskinen&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
| 2nd runner-up
|
* {{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] – Monique Lemaire&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
| 3rd runner-up
|
* {{flagicon|ZAF|1928}} [[South Africa|Timog Aprika]] – Yvonne Ficker&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
| 4th runner-up
|
* {{flagicon|JPN|1947}} [[Hapon]]– Teruko Ikeda&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
| Top 8
|
* {{flagicon|BEL}} [[Belhika]] – Christine Delit
* {{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] – Rikke Stisager
* {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Amadee Chabot&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
| Top 15
|
* {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] – María Amalia Ramirez
* {{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] – Betzabeth Franco
* {{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] – Chriss Leon
* {{flagicon|IND}} [[India|Indiya]] – Ferial Karim
* {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Ilana Porat
* {{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] – Jackie White
* {{flagicon|URY}} [[Urugway]] – María Noel Genovese
|}

== Kompetisyon ==

=== Pormat ng kompetisyon ===
Tulad noong [[Miss World 1961|1961]], labinlimang ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon na ginanap sa araw ng pinal na kompetisyon na binubuo ng ''swimsuit'' at ''evening gown competition''. Nakipanayam kay Peter West ang mga labinlimang ''semi-finalist'', at kalaunan ay napili ang walong pinalista na sumabak sa ''final interview.''

=== Komite sa pagpili ===

* Lord John Jacob Astor – Mamamahayag ng Ingles at may-ari ng The Times of London&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |date=8 Nobyembre 1962 |title=Harmony reigns over realm of new global beauty queen |language=en |pages=2 |work=Toledo Blade |url=https://books.google.com.ph/books?id=C75OAAAAIBAJ&amp;pg=PA4&amp;dq=%22Miss+World%22+%221962%22&amp;article_id=5570,3206894&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiBmIiMy7L_AhX3VWwGHX4hAMEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%22Miss%20World%22%20%221962%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
* Gracie Fields – Aktres, komedyante, at mangaawit na Ingles&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* Leslie McDonnell – Manunulat na Ingles&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* Bob Hope – Amerikanong aktor at komedyante&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |date=25 Nobyembre 1962 |title=Methinks he doth protest too much! |language=en |pages=83 |work=Sunday Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=SEtAAAAAIBAJ&amp;sjid=BQEGAAAAIBAJ&amp;pg=2422%2C3410732 |access-date=19 Mayo 2023}}&lt;/ref&gt;
* Charles Eade – Mamamahayag at miyembro ng ''Council of the Commonwealth Press Union&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;''
* Lady Margaret Simons-Kimberley – Miyembro ng ''British High Society&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;''
* Robert Boothby, Baron Boothby – Dating ''Parliamentary Secretary to the Ministry of Food'' ng Reyno Unido&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* Jenifer Unite-Armstrong-Jones – Asawa ng manananggol at sundalong si Ronald Armstrong-Jones&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* Richard Todd – Ingles na aktor&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 Nobyembre 1962 |title=Miss World title to Dutch model |language=en |pages=12 |work=The Pittsburgh Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=LkIqAAAAIBAJ&amp;pg=PA12&amp;dq=%22Miss+World%22+%221962%22&amp;article_id=5168,2990307&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiBmIiMy7L_AhX3VWwGHX4hAMEQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%22Miss%20World%22%20%221962%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

== Mga kandidata ==
Tatlumpu't-talong kandidata ang lumahok para sa titulo.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=3 Nobyembre 1962 |title=Voor de verkiezing van Miss World |language=nl |trans-title=For the election of Miss World |pages=5 |work=Het Parool |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010841549:mpeg21:p005 |access-date=27 Abril 2023 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}}
!Bayan
|-
|{{flagicon|DEU}} [[Alemanya]]
|Anita Steffen&lt;ref&gt;{{Cite news |date=6 Nobyembre 1962 |title=Snitselbank |language=nl |pages=5 |work=Nieuwe Eindhovense krant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMRHCE02:163645004:mpeg21:p00005 |access-date=2 Agosto 2023 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|20
|–
|-
|{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]]
|María Amalia Ramirez&lt;ref&gt;{{Cite news |date=31 Oktubre 1962 |title=La più bella argentina |language=it |trans-title=The most beautiful Argentinean |pages=13 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,13/articleid,0088_01_1962_0245_0013_16978506/ |access-date=11 Oktubre 2023}}&lt;/ref&gt;
|17
|Santa Fe
|-
|{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]]
|Inge Jaklin&lt;ref&gt;{{Cite news |date=3 Nobyembre 1962 |title=Miss zoekt Miss op |language=nl |trans-title=Miss is looking for Miss |pages=1 |work=Nieuwe Tilburgsche courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:002062029:mpeg21:p00001 |access-date=27 Abril 2023 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Viena]]
|-
|{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]]
|Maureen Kingi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Hulyo 2013 |title=Rotorua district councillor dies after stroke |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/rotorua-district-councillor-maureen-waaka-dies-after-stroke/7SAPB4MIOEP4PCAPU3MYF6XIBI/ |access-date=27 Marso 2023 |website=The New Zealand Herald |language=en-NZ}}&lt;/ref&gt; 
|20
|Rotorua
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]
|Christine Delit&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=1 Enero 2023 |website=De Morgen |language=nl-NL}}&lt;/ref&gt;
|22
|Liege
|-
|{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]]
|Betsabé Franco&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news |date=22 Nobyembre 1962 |title=In another world |language=en |pages=6 |work=The Billings County Pioneer |url=https://news.google.com/newspapers?id=gHZlAAAAIBAJ&amp;sjid=UpQNAAAAIBAJ&amp;pg=3538%2C286757 |access-date=16 Hulyo 2023 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Caracas]]
|-
|{{flagicon|BRA|1889}} [[Brazil|Brasil]]
|Vera Saba&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |date=10 Nobyembre 1962 |title=Finalistas por el titulo de &quot;Miss World&quot; |language=es |trans-title=Finalists for the title of &quot;Miss World&quot; |pages=10 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=90ocAAAAIBAJ&amp;sjid=wmMEAAAAIBAJ&amp;pg=7280%2C1439437 |access-date=16 Hulyo 2023 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|18
|Guanabara
|-
|{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]]
|Rikki Stisager&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|19
|Aalborg
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|Elaine Ortega
|–
|Pichincha 
|-
|{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]]
|Conchita Roig
|27
|[[Lungsod ng Barcelona|Barcelona]]
|-
|{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
|Amadee Chabot&lt;ref&gt;{{Cite news |date=23 Setyembre 1962 |title=Shapely California gets Miss USA title |language=en |pages=1 |work=The Ogden Standard-Examiner |url=https://www.newspapers.com/clip/55498877/amedee-chabot/ |access-date=27 Marso 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|17
|Northridge
|-
|{{flagicon|GRC|old}} [[Gresya]]
|Glasmine Moraitou&lt;ref&gt;{{Cite news |date=3 Nobyembre 1962 |title=De twee op London Airport gefotografeerde charmante jongedames |language=nl |trans-title=The two charming young ladies photographed at London Airport |pages=3 |work=Leeuwarder courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010616383:mpeg21:p003 |access-date=27 Abril 2023 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Atenas]]
|-
|{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|Chriss Leon&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Thomas |first=Marcia |date=7 Enero 2020 |title=Jamaica at Miss World: A 60-year success story |language=en |work=The Gleaner |url=https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20200107/281668256907513 |access-date=24 Marso 2023 |via=PressReader}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Kingston, Jamaica|Kingston]]
|-
|{{flagicon|JPN|1947}} [[Hapon]]
|Teruko Ikeda&lt;ref&gt;{{Cite news |date=6 Nobyembre 1962 |title=Miss World candidate |language=en |pages=2 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19621106-1.1.2 |access-date=22 Marso 2023 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Prepektura ng Hyōgo|Himeji]]
|-
|{{flagicon|JOR}} [[Jordan|Hordan]]
|Leila Emile Khadder
|18
|[[Aman]]
|-
|{{flagicon|IND}} [[India|Indiya]]
|Ferial Karim&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 Nobyembre 1962 |title=U.S. entry is favored |language=en |pages=2 |work=St. Joseph Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=jEBaAAAAIBAJ&amp;sjid=SEwNAAAAIBAJ&amp;pg=4733%2C2309641 |access-date=10 Agosto 2023 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Mumbai|Bombay]]
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|Muriel O'Hanlon
|19
|[[Dublin]]
|-
|{{flagicon|ISR}} [[Israel]]
|Ilana Porat
|19
|[[Tel-Abib]]
|-
|{{flagicon|ITA}} [[Italya]]
|Raffaella da Carolis&lt;ref&gt;{{Cite news |date=5 Nobyembre 1962 |title=Ricevimento per le Miss |language=it |trans-title=Reception for the Miss |pages=13 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,13/articleid,0089_02_1962_0249_0013_17705087/ |access-date=2 Agosto 2023}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Umbria]]
|-
|{{flagicon|CAN|1957}} [[Canada|Kanada]]
|Marlene Leeson&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Setyembre 1962 |title=Bypassed beauty planning to put up fight for title |language=en |pages=35 |work=The Calgary Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=EWpkAAAAIBAJ&amp;pg=PA33&amp;dq=Marlene+Leeson&amp;article_id=3684,4188140&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj2-tP-trH_AhXWXGwGHTsACbUQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Marlene%20Leeson&amp;f=false |access-date=7 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|19
|Scotia
|-
|{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]]
|Brita Gerson
|18
|[[Lungsod ng Luksemburgo]]
|-
|{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]]
|Rannveig Ólafsdóttir&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Mayo 1962 |title=Guðrún Bjarnadóttir var kjörin Ungfrú Island 1962 |language=is |trans-title=Guðrún Bjarnadóttir was elected Miss Iceland 1962 |pages=4–5 |work=Fálkinn |url=https://timarit.is/page/4378288?iabr=on |access-date=22 Mayo 2023 |via=Tímarit.is}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Reikiavik]]
|-
|'''{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]]'''
|'''[[Catharina Lodders]]'''&lt;ref&gt;{{Cite news |date=30 Abril 1962 |title=Miss Holland 1962 gekozen |language=nl |trans-title=Miss Holland 1962 selected |pages=2 |work=Algemeen Handelsblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000038256:mpeg21:p002 |access-date=27 Abril 2023 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[:en:Haarlem|Haarlem]]
|-
|{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]
|Kaarina Leskinen&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tainola |first=Rita |last2=Bryssel |date=20 Oktubre 2014 |title=Entisen Miss Suomen suhdekurimus: Mies petti useiden naisten kanssa - &quot;Hälytyskellojen olisi pitänyt soida&quot; |url=https://www.is.fi/viihde/art-2000000823531.html |access-date=27 Abril 2023 |website=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Helsinki]]
|-
|{{flagicon|PRT}} [[Portugal]]
|Palmira Ferreira
|18
|[[Lisboa]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]]
|Monique Lemaire&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Alcaraz |first=Mathias |date=14 Disyembre 2018 |title=VIDEO Miss France 2019 : le concours en chiffres |url=https://www.voici.fr/news-people/actu-people/video-miss-france-2019-le-concours-en-chiffres-653889 |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Voici |language=fr |archive-date=9 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209115306/https://www.voici.fr/news-people/actu-people/video-miss-france-2019-le-concours-en-chiffres-653889 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Paris]]
|-
|{{flagicon|ROC}} [[Taiwan|Republika ng Tsina]]
|Roxsana Chiang&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Hunyo 1962 |title=They shame the Moon |url=https://taiwantoday.tw/news.php?unit=20&amp;post=26260 |access-date=27 Abril 2023 |website=Taiwan Today |language=en}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Taipei]]
|-
|{{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]]
|Jackie White&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Setyembre 1962 |title=Beauty queen Jackie sues |language=en |pages=1 |work=Evening Standard |url=https://www.newspapers.com/article/evening-standard/125097657/ |access-date=22 Mayo 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|20
|Derbyshire
|-
|{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]]
|Margareth Melin
|21
|[[Estokolmo]]
|-
|{{flagicon|ZAF|1928}} [[South Africa|Timog Aprika]]
|Yvonne Ficker&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lambley |first=Gariin |date=8 Nobyembre 2022 |title=Miss SA: Every winner since 1956 |url=https://www.msn.com/en-za/sport/other/miss-sa-every-winner-since-1956/ar-AA13S7hg |access-date=27 Marso 2023 |website=MSN |language=en-ZA}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Johannesburg]]
|-
|{{flagicon|KOR|1949}} [[Timog Korea]]
|Chung Tae-ja&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 Nobyembre 1962 |title=Stasera la più bella del mondo |language=it |trans-title=Tonight the most beautiful in the world |pages=5 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,5/articleid,1569_02_1962_0252_0005_23733391/ |access-date=11 Oktubre 2023}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Seoul]]
|-
|{{Flag|Cyprus|name=Tsipre}}
|Magda Michailides
|18
|[[Nicosia]]
|-
|{{flagicon|URY}} [[Urugway]]
|María Noel Genovese&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|18
|[[Montevideo]]
|}

==  Mga tala ==
{{Notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* [http://www.missworld.com Opisyal na website]
{{Miss World}}
[[Kategorya:Miss World]]
[[Kategorya:1962]]</text>
      <sha1>jhzmy27c6rro9bm0th9kf640tidd9zn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss World 1967</title>
    <ns>0</ns>
    <id>322869</id>
    <revision>
      <id>2212364</id>
      <parentid>2156561</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:09:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27147" sha1="fkprhvjne3qx1yl853m97abxmg0zm1w" xml:space="preserve"> {{Infobox beauty pageant|winner='''[[Madeleine Hartog-Bel]]'''|represented={{flagu|Peru}}|date=16 Nobyembre 1967|presenters={{Hlist|Simon Dee|Michael Aspel}}|venue=Lyceum Ballroom, Londres, Reyno Unido|broadcaster=[[BBC]]|entrants=54|placements=15|debuts={{Hlist|Czechoslovakia|Panama|Uganda}}|returns={{Hlist|Australya|Austrya|Gana|Kenya|Niherya|Peru|Portugal|Tansaniya|Tunisya}}|withdraws={{Hlist|Aruba|Bahamas|Hordan|Indiya|Malaysia|Suriname|Siria|Trinidad at Tobago}}|before=[[Miss World 1966|1966]]|next=[[Miss World 1968|1968]]|image=Madeleine Hartog-Bel (cropped).jpg|caption=Madeleine Hartog-Bel}}

Ang '''Miss World 1967''' ay ang ika-17 edisyon ng [[Miss World]] pageant, na ginanap sa Lyceum Ballroom sa [[Londres]], [[United Kingdom|Reyno Unido]] noong 16 Nobyembre 1967. 

Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Reita Faria]] ng Indiya si [[Madeleine Hartog-Bel]] ng Perú bilang Miss World 1967.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Nobyembre 1967 |title=On top of the world |language=en |pages=1 |work=Detroit Free Press |url=https://www.newspapers.com/article/detroit-free-press-17nov1967/121426567/ |access-date=30 Marso 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Nobyembre 1967 |title=Peruvian is Miss World |language=en |pages=20 |work=Ottawa Citizen |url=https://books.google.com.ph/books?id=SLwyAAAAIBAJ&amp;pg=PA11&amp;dq=%22Miss+Argentina%22&amp;article_id=2635,4866161&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj94-Hhuaj_AhWS-2EKHdUlDFw4FBDoAXoECAoQAg#v=onepage&amp;q=%22Miss%20Argentina%22&amp;f=false |access-date=4 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt; Ito ang kauna-unahang na tagumpay ng Peru sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si María del Carmen Sabaliauskas ng Arhentina, habang nagtapos bilang second runner-up si Shakira Baksh ng Guyana.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Nobyembre 1967 |title=She is Miss World 1967 |language=en |pages=9 |work=The Bulletin |url=https://books.google.com.ph/books?id=z-NYAAAAIBAJ&amp;pg=PA9&amp;dq=%22Miss+World%22+%221967%22&amp;article_id=3470,6327920&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjjiJSc-rL_AhU_SWwGHSBIDdcQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=%22Miss%20World%22%20%221967%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Nobyembre 1967 |title=Miss Peru wins Miss World contest |language=en |pages=19 |work=The Leader-Post |url=https://news.google.com/newspapers?id=jO9UAAAAIBAJ&amp;sjid=mjwNAAAAIBAJ&amp;pg=2125%2C3269321 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;

Mga kandidata mula sa limampu't-apat na bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Simon Dee ang kompetisyon, samantalang si Michael Aspel ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Lyceum_Theatre,_Wellington_St,_London.jpg|thumb|250x250px|Lyceum Ballroom, ang lokasyon ng Miss World 1967]]

=== Pagpili ng mga kalahok ===
Ang mga kalahok mula sa limampu't-apat na mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Apat na kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging runner-up sa kanilang pambansang kompetisyon, o napili sa isang ''casting process,'' at isang kandidata ang nailuklok matapos bumitiw ang orihinal na kalahok.

==== Mga pagpalit ====
Dapat sanang lalahok si Miss France 1967 Jeanne Beck sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mathieu |first=Clement |date=6 Disyembre 2023 |title=Miss France 1967 : Jeanne Beck, une reine de beauté à la ferme |trans-title=Miss France 1967: Jeanne Beck, queen of the fields |url=https://www.parismatch.com/People/Miss-France-1967-Jeanne-Beck-photos-1773299 |access-date=15 Marso 2024 |website=Paris Match |language=fr}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, dahil sa hindi isiniwalat na dahilan, siya ay pinalitan ng ''first runner-up'' ng Miss Cinemonde 1967 na si Carole Noe bilang kandidata ng Pransiya sa Miss World. Dahil hindi pumayag si Seedevi Ragama na pumunta ng Londres para kumatawan sa bansang Ceylon, napag-isapan ng mga ''organizer'' ng Miss World na ipalit sa kanya si Therese Fernando.

==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong ====
Lumahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Czechoslovakia, Panama at Uganda. Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Gana na huling sumali noong [[Miss World 1959|1959]]; Kenya at Tansaniya (bilang Tanganyika) na huling sumali noong [[Miss World 1960|1960]]; Niherya na huling sumali noong [[Miss World 1963|1963]]; Portugal na huling sumali noong [[Miss World 1964|1964]]; at Australya, Austrya, Peru, at Tunisya na huling sumali noong [[Miss World 1965|1965]].

Hindi sumali sina Ankie Bruin ng Aruba,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Hunyo 1967 |title=Ankie Bruin runner-up |language=nl |pages=5 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463543:mpeg21:p005 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt; Rosenelly binti Abu Bakar ng Malaysia, Licella Zuiverloon ng Suriname,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=18 Oktubre 1967 |title=Surinaamse Missen |language=nl |trans-title=Surinamese Misses |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463751:mpeg21:p003 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt; at Patsy Wilson ng Trinidad at Tobago dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. Hindi sumali si Miss India 1967 Naqi Jehan Ali dahil pinagbawalan siya ng Pamahalaan ng Indiya na lumahok sa Miss World dahil sa mga aksyon ni Miss World 1966 Reita Faria tulad ng pagpunta niya sa Timog Biyetnam upang sumama sa ''The Bob Hope Show'' sa panahon ng [[Digmaang Biyetnam]]'','' na kung saan walang kinikilingan ang Pamahalaan ng Indiya tungkol sa nasabing digmaan.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Aafreedi |first=Dr. Navras Jaat |date=3 Agosto 2013 |title=History of India's Jewish beauty queens |language=en |work=Ynet News |url=https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4402232,00.html |access-date=16 Marso 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1967 |title=Wie wordt Miss Wereld? |language=nl |trans-title=Who will be Miss World? |pages=15 |work=De Telegraaf |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110590451:mpeg21:p015 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt; Hindi sumali ang mga bansang [[Algeria|Alherya]], Bahamas, Hordan, at Siria matapos na mabigo ang kanilang organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1967 |title=Enfermas ocho aspirantes a &quot;Miss Mundo&quot; |language=es |trans-title=Eight candidates for &quot;Miss World&quot; sick |pages=6 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=r50cAAAAIBAJ&amp;sjid=KmgEAAAAIBAJ&amp;pg=6590%2C2535285 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;

Hindi sumali si Francisca Delgado ng [[Espanya]] bilang protesta laban sa pag-angkin ng Reyno Unido sa Hibraltar.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news |date=10 Nobyembre 1967 |title=Colombia no estará presente en el concurso de Miss Mundo |language=es |pages=7 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=q50cAAAAIBAJ&amp;sjid=KmgEAAAAIBAJ&amp;pg=3601%2C1519473 |access-date=16 Marso 2024 |via=El Tiempo}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Nobyembre 1967 |title=Boicottaggi politici al concorso di Londra per «miss Mondo » |language=it |trans-title=Political boycotts at the London contest for &quot;Miss World&quot; |pages=5 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,5/articleid,0117_02_1967_0268_0005_5542205/ |access-date=16 Marso 2024 |archive-date=16 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316012145/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,5/articleid,0117_02_1967_0268_0005_5542205/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Mga resulta ==
[[File:Miss_World_1967_Map.PNG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Miss_World_1967_Map.PNG|thumb|240x240px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss World 1967 at ang kanilang mga pagkakalagay.]]

=== Mga pagkakalagay ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Pagkakalagay
! Kandidata
|-
| '''Miss World 1967'''
|
* {{flagicon|PER}} '''[[Peru]]''' – '''[[Madeleine Hartog-Bel]]'''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |date=17 Nobyembre 1967 |title=Miss Peru Miss World |language=en |pages=48 |work=The Windsor Star |url=https://books.google.com.ph/books?id=CjU_AAAAIBAJ&amp;pg=PA49&amp;dq=%22Miss+Argentina%22&amp;article_id=3078,5736801&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwikqYmYuaj_AhWM0GEKHRb1B2I4ChDoAXoECAIQAg#v=onepage&amp;q=%22Miss%20Argentina%22&amp;f=false |access-date=4 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1st runner-up
|
* {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] – María del Carmen Sabaliauskas&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2nd runner-up
|
* {{Flag|Guyana}} – Shakira Baksh&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 3rd runner-up
|
* {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Dalia Regev&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 4th runner-up
|
* {{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] – Jennifer Lewis&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| Top 7
|
* {{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya|Alemanya]] – Ruth Köcher&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* {{Flag|Czechoslovakia}} – Alžbeta Strkulová&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| Top 15
|
* {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Pamela Valari Pall&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Nobyembre 1967 |title=Miss Peru wins 'World' title |language=en |pages=10 |work=The Morning Record |url=https://news.google.com/newspapers?id=5vhHAAAAIBAJ&amp;sjid=BAANAAAAIBAJ&amp;pg=3273%2C2464508 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]] – Araba Martha Vroon
* {{flagicon|ITA}} [[Italya]] – Tamara Baroni
* {{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] – Donna Barker&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* {{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] – Carole Noe
* {{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] – Eva Englander
* {{Flagicon image|Flag of South Africa (1928-1982).svg}} [[South Africa|Timog Aprika]] – Disa Duivestein&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]]  – Margarita Téllez
|}

== Kompetisyon ==

=== Pormat ng kompetisyon ===
Tulad noong [[Miss World 1961|1961]], labinlimang ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon na ginanap sa araw ng pinal na kompetisyon na binubuo ng ''swimsuit'' at ''evening gown competition''.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news |date=17 Nobyembre 1967 |title=Miss World faints prior to crowning |language=en |pages=30 |work=The Calgary Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=JGZkAAAAIBAJ&amp;sjid=mnwNAAAAIBAJ&amp;pg=4318%2C524254 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt; Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang mga labinlimang ''semi-finalist'', at kalaunan ay napili ang pitong pinalista na sumabak sa ''final interview.''

=== Komite sa pagpili ===

* Heneral Ibrahim Adjie – Embahador ng Indonesya sa Reyno Unido
* Richard Chamberlain – Amerikanong aktor&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;
* Peter Dimmock – Isang ''executive'' mula sa BBC
* Maureen O'Hara – Irlandes-Amerikanang aktres&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;
* Pedro Silva Patiño – Kalihim ng Embahada ng Paragway sa Reyno Unido
* Henry Thynn – Ika-anim na ''Marquiss'' ng Bath
* Lady Worrell – Asawa ng Hamaykanong senador na si Frank Worrell
* Princess Elizabeth ng Toro, Uganda

== Mga kandidata ==
Limampu't-apat na kandidata ang lumahok para sa titulo.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1967 |title=...Y el jueves se conocerá cual es la nueva Miss Mundo |pages=6 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=rJ0cAAAAIBAJ&amp;sjid=KmgEAAAAIBAJ&amp;pg=640%2C1835542 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}}
!Bayan
|-
|{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya|Alemanya]] 
|Ruth Kocher&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1967 |title=Vandaag... |language=nl |trans-title=Today... |pages=1 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002851013:mpeg21:p00001 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|19
|Krefeld
|-
|{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]]
|María del Carmen Sabaliauskas&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Braillard |first=Miguel |date=20 Marso 2023 |title=Fue Miss Argentina y tomó el té con Isabel II, pero un día pegó el volantazo: María del Carmen Sabaliauskas, la “reina” imparable |trans-title=She was Miss Argentina and had tea with Isabel II, but one day she swerved: María del Carmen Sabaliauskas, the unstoppable “queen” |url=https://www.lanacion.com.ar/espectaculos/se-corono-miss-argentina-pero-dejo-todo-para-perseguir-su-verdadero-sueno-maria-del-carmen-nid14042023/ |access-date=15 Marso 2024 |website=La Nacion |language=es}}&lt;/ref&gt;
|20
|Rio Cuarto
|-
|{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]]
|Judy Lockey&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 Nobyembre 1967 |title=She could be the next Miss World |language=en |pages=3 |work=Australian Army |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/266905959?searchTerm=%22Miss%20World%22 |access-date=15 Marso 2024 |via=Trove}}&lt;/ref&gt;
|19
|Randwick
|-
|{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]]
|Christl Bartu&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=2 Abril 2012 |title=Elfter Miss-Austria-Titel im Ländle |trans-title=Eleventh Miss Austria title in the state |url=https://www.vol.at/elfter-miss-austria-titel-im-laendle/3211765 |access-date=15 Marso 2024 |website=Vol.at |language=de}}&lt;/ref&gt;
|21
|Bludenz
|-
|{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]]
|Pamela McLeod
|18
|Christchurch
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]
|Mauricette Sironval&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/gs-b5723d4d |access-date=12 Disyembre 2022 |website=De Morgen |language=nl-NL}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Bruselas]]
|-
|{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]]
|Irene Böttger&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|22
|[[Caracas]]
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]]
|Wilza de Oliveira Rainato&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=28 Oktubre 2015 |title=Wilza de Oliveira Rainato Genta: a simpatia da miss |trans-title=Wilza de Oliveira Rainato Genta: Miss's friendliness |url=https://www.gazetadopovo.com.br/curitiba/falecimentos/wilza-de-oliveira-rainato-genta-a-simpatia-da-miss-5gocimutdlai7f4y16h7p1779/ |access-date=16 Marso 2024 |website=Gazeta do Povo |language=pt-BR}}&lt;/ref&gt;
|18
|São João da Boa Vista
|-
|{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka|Ceylon]]
|Therese Fernando
|–
|[[Londres]], [[United Kingdom|Reyno Unido]]
|-
|{{Flag|Czechoslovakia}}
|Alžbeta Strkulová&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=8 Abril 2019 |title=První československou miss se v roce 1989 stala Ivana Christová. Ne všichni sdíleli nadšení |trans-title=Ivana Christová became the first Czechoslovak Miss in 1989. Not everyone shared the enthusiasm |url=https://echo24.cz/a/S8Phg/prvni-ceskoslovenskou-miss-se-v-roce-1989-stala-ivana-christova-ne-vsichni-sdileli-nadseni |access-date=15 Marso 2024 |website=Echo24 |language=cs}}&lt;/ref&gt;
|22
|Košice
|-
|{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]]
|Sonja Jensen
|20
|[[Copenhague]]
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|Laura Elena Baquero&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1967 |title=Tres Latinoamericanas, favoritas a &quot;Miss Mundo&quot; |language=es |trans-title=Three Latin Americans, favorites for Miss Universe |pages=21 |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=rp0cAAAAIBAJ&amp;pg=PA11&amp;dq=%22Miss+Argentina%22&amp;article_id=781,2447268&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj94-Hhuaj_AhWS-2EKHdUlDFw4FBDoAXoECAUQAg#v=onepage&amp;q=%22Miss%20Argentina%22&amp;f=false |access-date=4 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|20
|Guayaquil
|-
|{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
|Pamela Valari Pall&lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 Agosto 1967 |title=California girl chosen for Miss World contest |language=en |pages=2 |work=St. Joseph Gazette |url=https://books.google.com.ph/books?id=sAZdAAAAIBAJ&amp;pg=PA2&amp;dq=%22Pamela+Valari+Pall%22+%221967%22&amp;article_id=3767,2750602&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjSocvL-bL_AhVLS2wGHSSqCfMQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%22Pamela%20Valari%20Pall%22%20%221967%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|20
|Norwalk
|-
|{{flagicon|GAM}} [[Gambia|Gambya]]
|Janie Jack&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1967 |title=Wereldmiss te zijn dat is de vraag |language=nl |trans-title=To be Miss World, that is the question |pages=3 |work=De Volkskrant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010849403:mpeg21:p003 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Banjul]]
|-
|{{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]]
|Araba Martha Vroon&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Nobyembre 1967 |title=Miss Ghana |language=nl |pages=3 |work=De Volkskrant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010849399:mpeg21:p003 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Accra]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of Greece (1822-1978).svg}} [[Gresya]]
|Mimika Niavi&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|21
|[[Atenas]]
|-
|{{Flag|Guyana}}
|Shakira Baksh&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Britt |first=Tabitha |date=22 Disyembre 2022 |title=Who Is Michael Caine's Wife? All About Shakira Caine |url=https://people.com/movies/who-is-shakira-caine-michael-caine-wife/ |access-date=8 Hunyo 2023 |website=People Magazine |language=en}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Georgetown]]
|-
|{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|Laurel Williams&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jackson |first=Kevin |date=8 Agosto 2021 |title=Reflections of a queen |url=https://www.jamaicaobserver.com/2021/08/07/reflections-of-a-queen-20231028-1619-093738/ |access-date=15 Marso 2024 |website=Jamaica Observer |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Kingston, Jamaica|Kingston]]
|-
|{{flagicon|JPN}} [[Hapon]]
|Chikako Sotoyama
|23
|[[Prepektura ng Tochigi|Tochigi]]
|-
|{{Flagicon image|Government Ensign of Gibraltar.svg}} [[Gibraltar|Hibraltar]]
|Laura Bassadone
|–
|Hibraltar
|-
|{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]]
|Alba María Bobadilla&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|17
|San Pedro Sula
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|Gemma McNabb
|19
|[[Dublin]]
|-
|{{flagicon|ISR}} [[Israel]]
|Dalia Regev
|22
|[[Tel-Abib]]
|-
|{{flagicon|ITA}} [[Italya]]
|Tamara Baroni&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1967 |title=Candidata italiana a «Miss Mondo» |language=it |trans-title=Italian candidate for Miss World |pages=3 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,0117_01_1967_0268_0003_5044825/ |access-date=16 Marso 2024 |archive-date=16 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316012143/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,0117_01_1967_0268_0003_5044825/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Parma]]
|-
|{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|Donna Barker&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Hunyo 1968 |title=Miss Dominion of Canada here for the festival |language=en |pages=1 |work=Dixon Evening Telegraph |url=https://www.newspapers.com/clip/1969865/dixon-evening-telegraph/ |access-date=19 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Ontario]]
|-
|{{KEN}}
|Zipporah Mbugua
|20
|[[Nairobi]]
|-
|{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|Marjorie Furniss&lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 Agosto 1967 |title=Te en el Club Unión para Miss Costa Rica |language=es |pages=22 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=dMIqAAAAIBAJ&amp;sjid=hXoEAAAAIBAJ&amp;pg=3936%2C7098913 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[San José, Costa Rica|San Jose]]
|-
|{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]]
|Sonia Fares&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|18
|[[Beirut]]
|-
|{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]]
|Marie-Joseé Mathgen
|18
|Esch-sur-Alzette
|-
|{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]]
|Hrefna Wigelund Steinþórsdóttir&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1967 |title=Keppir sem „Ungfrú Ísland&quot; umtiti linn Miss World |language=is |trans-title=Competes as &quot;Miss Iceland&quot; at the Miss World pageant |pages=1 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/2394275?iabr=on |access-date=16 Marso 2024 |via=Tímarit.is}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Reikiavik]]
|-
|{{MLT}}
|Mary Mifsud
|18
|St.Julian's
|-
|{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]
|María Cristina Ortal&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1967 |title=Women in today's news |language=en |pages=54 |work=The Windsor Star |url=https://news.google.com/newspapers?id=CTU_AAAAIBAJ&amp;sjid=gFEMAAAAIBAJ&amp;pg=1737%2C5047447 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Los Angeles|Los Angeles, California]]
|-
|{{flagicon|MAR}} [[Moroko]]
|Naima Benjelloun&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|17
|[[Casablanca]]
|-
|{{flagicon|NGA}} [[Niherya]]
|Roseline Balogun&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 Nobyembre 1967 |title=Beauty from black Africa |language=en |pages=12 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/106985051?searchTerm=%22Miss%20World%22 |access-date=15 Marso 2024 |via=Trove}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Lagos]]
|-
|{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]]
|Vigdis Sollie
|21
|Horten
|-
|{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]]
|Monica van Beelen&lt;ref&gt;{{Cite news |date=10 Nobyembre 1967 |title=Miss Monika |pages=3 |work=De Volkskrant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010849398:mpeg21:p003 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|20
|Zaandam
|-
|{{PAN}}
|Carlota Lozano&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|22
|Colón
|-
|'''{{PER}}'''
|'''[[Madeleine Hartog-Bel]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=17 Nobyembre 2021 |title=Madeleine Hartog: el día que una peruana se convirtió en Miss Mundo |url=https://peru21.pe/espectaculos/madeleine-hartog-el-dia-que-una-peruana-se-convirtio-en-miss-mundo-concurso-de-belleza-nnsp-noticia/ |access-date=14 Disyembre 2022 |website=Peru21 |language=es}}&lt;/ref&gt;'''
|21
|Piura
|-
|{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]]
|Margarita Gomez&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=13 Hulyo 2012 |title=Maita Gomez, beauty queen and activist; 64 |url=https://entertainment.inquirer.net/49429/maita-gomez-beauty-queen-and-activist-64 |access-date=8 Hunyo 2023 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Maynila]]
|-
|{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]
|Hedy Rannari&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Nobyembre 1967 |title=Eight of beauties are hit by illness |language=en |pages=54 |work=The Windsor Star |url=https://news.google.com/newspapers?id=CTU_AAAAIBAJ&amp;sjid=gFEMAAAAIBAJ&amp;pg=2908%2C5049796 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|21 
|[[Helsinki]]
|-
|{{PRT}}
|Teresa Amaro&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1967 |title=In London's Miss World... sickness bugs beauty contest |language=en |pages=13 |work=The Pittsburgh Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=WMAbAAAAIBAJ&amp;pg=PA13&amp;dq=%22Edith+Fraefel%22+%221967%22&amp;article_id=2789,130660&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjpya_197L_AhUIcGwGHUZSBc8Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%22Edith%20Fraefel%22%20%221967%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Lisboa]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]]
|Carole Noe&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1967 |title=2 pretty maids argue in beauty contest |language=en |pages=24 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=SJUpAAAAIBAJ&amp;sjid=OOcDAAAAIBAJ&amp;pg=1660%2C3687772 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|19
|Montfermeil
|-
|{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|Margarita Rosa Rueckschnat&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|18
|[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]]
|-
|'''{{flagicon|UK}}''' [[United Kingdom|Reyno Unido]]
|Jennifer Lynn Lewis&lt;ref&gt;{{Cite news |date=18 Agosto 1967 |title=Miss United Kingdom |language=en |pages=1 |work=Sioux City Journal |url=https://www.newspapers.com/article/sioux-city-journal-miss-uk-1967/83668894/ |access-date=15 Marso 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|20
|Glenfield
|-
|{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]]
|Eva Englander&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Nobyembre 1967 |title=Too revealing |language=en |pages=12 |work=Reading Eagle |url=https://news.google.com/newspapers?id=bh8rAAAAIBAJ&amp;sjid=Q6AFAAAAIBAJ&amp;pg=3982%2C5666247 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|20
|Borås
|-
|{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]]
|Edith Fraefel&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1967 |title=Illness plagues contestants in beauty judging |language=en |pages=15 |work=The Bulletin |url=https://news.google.com/newspapers?id=zuNYAAAAIBAJ&amp;sjid=N_cDAAAAIBAJ&amp;pg=1533%2C6241129 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|18
|Bischofszell
|-
|{{flagicon|TAN}} [[Tanzania|Tansaniya]]
|Theresa Shayo&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news |last=Seneviraine |first=Gamini |date=16 Nobyembre 1967 |title=All in one hotel- sixty beautiful bodies |language=en |pages=1 |work=The Phoenix |url=https://news.google.com/newspapers?id=0i9gAAAAIBAJ&amp;sjid=km8NAAAAIBAJ&amp;pg=6766%2C2373079 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Dar es Salaam]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of South Africa (1928-1982).svg}} [[South Africa|Timog Aprika]]
|Disa Duivestein&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1967 |title=&quot;Miss World&quot; contest in jeopardy |language=en |pages=6 |work=The Dispatch |url=https://news.google.com/newspapers?id=onAcAAAAIBAJ&amp;sjid=TVEEAAAAIBAJ&amp;pg=3084%2C1247501 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|21
|Durban
|-
|{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]]
|Chung Young-hwa&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Nobyembre 1967 |title=LONDEN Dit is Miss Korea |language=nl |trans-title=LONDON This is Miss Korea |pages=9 |work=Tubantia |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:003306010:mpeg21:p00009 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Seoul]]
|-
|{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]]
|Margarita Téllez&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|17
|[[Santiago, Tsile|Santiago]]
|-
|{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]]
|Laila Michaelides
|–
|[[Nikosya|Nicosia]]
|-
|{{flagicon|TUN}} [[Tunisya]]
|Rekeja Dekhil
|19
|[[Tunis]]
|-
|{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]]
|Nese Yazicigil&lt;ref&gt;{{Cite news |date=30 Oktubre 1967 |title=Turkse Miss |language=nl |trans-title=Turkish Miss |pages=1 |work=De Telegraaf |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110590247:mpeg21:p017 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Istanbul]]
|-
|{{flagicon|UGA}} [[Uganda]]
|Rosemary Salmon&lt;ref&gt;{{Cite news |date=6 Nobyembre 1967 |title=Uganda makes its 'Miss World' choice |language=en |pages=5 |work=Lincolnshire Echo |url=https://www.newspapers.com/article/lincolnshire-echo/122763163/ |access-date=15 Marso 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Kampala]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg}} [[Yugoslavia]]
|Aleksandra Mandić&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 Nobyembre 2022 |title=Pogledajte listu Bosanki koje su ponijele titulu Miss Jugoslavije |trans-title=See the list of Bosnian women who won the title of Miss Yugoslavia |url=https://avaz.ba/showbiz/jet-set/783731/pogledajte-listu-bosanki-koje-su-ponijele-titulu-miss-jugoslavije |access-date=16 Marso 2024 |website=Dnevni avaz |language=bs}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Sarajevo]]
|}

== Mga tala ==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* {{Official website|http://www.missworld.com}}
{{Miss World}}
[[Kategorya:Miss World]]
[[Kategorya:1967]]</text>
      <sha1>fkprhvjne3qx1yl853m97abxmg0zm1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nana Komatsu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>322976</id>
    <revision>
      <id>2212382</id>
      <parentid>2184487</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T02:13:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30327" sha1="er6oqgxt7isro3nogxplsmts3arhb8n" xml:space="preserve">{{Japanese name|Komatsu}}
{{Infobox person
|name=Nana Komatsu
|native_name=小松菜奈
|image=Silence Japan Premiere- Kubozuka Yosuke, Martin Scorsese, Asano Tadanobu &amp; Komatsu Nana (37016856966) (cropped).jpg
|image size=240px
|image caption=Si Komatsu noong Enero 2017
|birth_date={{birth date and age|1996|2|16}}
|birth_place=[[Tokyo]], Hapon
|nationality={{JPN}}
|years active=2008–kasalukuyan
|height_cm=168
|occupation={{hlist|[[aktor|Aktres]]|Modelo}}
|spouse={{marriage|[[Masaki Suda]]|2021}}
|website=|agent=[[Stardust Promotion]]
|native_name_lang=ja
|module={{Infobox Chinese
| kanji             = 小松菜奈
| hiragana         = こまつ なな
| romaji             = Nana Komatsu
}}}}
Si '''Nana Komatsu''' ([[Hapones language|Hapon:]]小松 菜奈, [[Hepburn romanization|Hepburn:]] ''Komatsu Nana'', ipinanganak 16 Pebrero 1996) ay isang Aktres at modelo mula sa bansang Hapon. Kilala siya sa kanyang  pagbida sa [[The World of Kanako|''The World of Kanako'']], ''Destruction Babies'', ''[[Drowning Love]]'', ''The Black Devil and the White Prince'', [[My Tomorrow, Your Yesterday|''My Tomorrow, Your Yesterday'']], [[After the Rain|''After the Rain'']], ''Farewell Song'', ''[[Threads: Our Tapestry of Love]]'' at ''Sakura''. Nag-''debute'' siya sa [[Hollywood]] sa pagganap niya sa pelikulang ''Silence''.

== Talambuhay ==
Si Komatsu ay ipinanganak noong Pebrero 16, 1996 sa [[Tokyo]], Hapon. Ipinanganak siya sa Tokyo subalit nag-laki siya sa [[Prepektura ng Yamanashi]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=【エンタ】小松菜奈さん（モデル・女優） また高校生に戻りたい｜高校生新聞オンライン｜高校生活と進路選択を応援するお役立ちメディア |url=https://www.koukouseishinbun.jp/articles/-/223 |access-date=2023-04-03 |website=高校生新聞オンライン}}&lt;/ref&gt; Mayroon siyang dalawang nakatatandang kapatid na lalaki.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=貞行保呂田 |date=2019-05-29 |title=小松菜奈、兄から「幼稚な下ネタ好き」を暴露されて苦笑 |url=https://smart-flash.jp/entame/71052 |access-date=2023-04-03 |website=Smart FLASH/スマフラ[光文社週刊誌] |language=ja}}&lt;/ref&gt; 

Sa simula ng kanyang karera, inakala ng ilang tao na siya ay may halong lahi, dahil sa kanyang hitsura, ngunit kalaunan ay ipinag linaw ni Nana sa pamamagitan ng medya press na medyo iba ang hitsura niya dahil ang kanyang ama ay mula sa [[Prepektura ng Saga]] habang ang kanyang ina ay mula sa [[Prepektura ng Okinawa]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-11-02 |title=日本人｜小松菜奈オフィシャルブログ「こまつな日記」Powered by Ameba |url=http://ameblo.jp/komatsu-nana/entry-11622702531.html |access-date=2023-04-03 |website=web.archive.org |archive-date=2014-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141102035328/http://ameblo.jp/komatsu-nana/entry-11622702531.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Karera ==
Nag-debute si Komatsu sa pelikulang ''The World of Kanako'' na pinagbidahan niya at nanalo ng maraming ''Best New Actress'' na parangal kabilang ang ''[[Newcomer of The Year award]]'' sa ika-38 siglo ng [[Japan Academy Film Prize]]. Siya ay naging Ambassador para sa [[Chanel]] mula noong 2015. Sa kasalukuyan mayroon siyang kontrata sa Stardust Promotion.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-10-02 |title=小松菜奈 |url=https://www.stardust.co.jp/talent/section3/komatsunana/ |access-date=2023-04-01 |website=スターダストプロモーション}}&lt;/ref&gt; Noong 2016, nagkaroon siya ng maliit na papel sa pelikula ni Martin Scorsese na ''Silence''.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bull |first=Brett |date=2016-05-13 |title=Nana Komatsu Making Herself Seen in Martin Scorsese’s ‘Silence’ |url=https://variety.com/2016/film/news/nana-komatsu-martin-scorsese-silence-1201771412/ |access-date=2023-04-01 |website=Variety |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Na nominado si Komatsu ng &quot;Mahusay  na Sumusuportang Aktres&quot; na parangal para sa ika-43 siglo ng Japan Academy Film Prize para sa kanyang papel sa pelikulang ''Family of Strangers''. Nagbida siya sa ikaanim na pinakamataas na kita sa isang Hapones na pelikula noong 2020, ang pelikulang iyon ay, ''Threads: Our Tapestry of Love''.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Motion Picture Producers Association of Japan , Inc |url=http://www.eiren.org/boxoffice_e/index.html |access-date=2023-04-01 |website=www.eiren.org}}&lt;/ref&gt; Siya ay na nominado din sa Mahusay na Pagganap para sa Bidang Aktres na categoriya sa ika-44 na siglo ng Japan Academy Film Prize para sa kanyang papel sa pelikulang ''Threads: Our Tapestry of Love''.

Noong 2021, nagbida si Komatsu sa mga pelikulang ''Moonlight Shadow'' at ''Parasite in Love''. Noong 2022, nagbida siya kasama si [[Kentaro Sakaguchi]] sa pelikulang ''The Last 10 Years'', na nakakuha ng mahigit tatlong bilyong [[Yen ng Hapon|yen]], at ito ay niraranggo sa numero otso (#8) para sa pinakamataas na kita ng isang Hapones na pelikula noong 2022.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2022年映画興収トップ10、邦画「ONE PIECE FILM RED」、洋画「トップガン マーヴェリック」が首位 : 映画ニュース |url=https://eiga.com/news/20221230/5/ |access-date=2023-04-01 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;

Noong 2023, si Komatsu ang naging mukha ng koleksyon ng Chanel Fall/Winter 2023-2024 ''Ready to Wear''. Siya ang naging unang Hapon na itinampok bilang isang pabalat nang koleksyon para sa nasabing marangyang brand.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=RIVER |first=CREEK &amp; |date=2023-03-08 |title=「シャネル」2023-24年秋冬コレクションは小松菜奈がヒロイン 日本人初の快挙！ |url=https://www.wwdjapan.com/articles/1525085 |access-date=2023-04-01 |website=WWDJAPAN |language=ja}}&lt;/ref&gt;

== Pansariling buhay ==
Si Komatsu ay ikinasal sa aktor na si Masaki Suda noong Nobyembre 15, 2021. Magkasintahan umano sila mula noong Setyembre 2019.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Inc |first=Natasha |title=菅田将暉と小松菜奈が結婚「出会った頃から変わらず私達は、戦友であり、心の支え」（コメントあり） |url=https://natalie.mu/eiga/news/453635 |access-date=2023-04-01 |website=映画ナタリー |language=ja}}&lt;/ref&gt; Nagsama sila sa tatlong pelikula: ''Destruction Babies'', ''Drowning Love'' at ''Threads - Our Tapestry of Love.''&lt;ref&gt;{{Citation |title=Threads - Our Tapestry of Love {{!}} Japan {{!}} Movie {{!}} Watch with English Subtitles &amp; More ✔️ |url=https://www.viki.com/movies/38490c-threads-our-tapestry-of-love |language=en |access-date=2023-04-01 |archive-date=2023-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401164038/https://www.viki.com/movies/38490c-threads-our-tapestry-of-love |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:0.9em;&quot;
! width=&quot;70&quot; | Taon !! width=&quot;240&quot; | Pamagat !! width=&quot;240&quot; | Ginampanang Papel !! width=&quot;160&quot; | Direktor !! width=&quot;240&quot; | Nota !! width=&quot;240&quot; | Sanggunian 
|-
| 2013
| ''Tadaima''
| Sumire
| Daisuke Shimada
| Bida, maikling pelikula
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=小松菜奈：プロフィール・作品情報・最新ニュース |url=https://eiga.com/person/275455/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2014
|''[[The World of Kanako]]''
|Kanako Fujishima
|Tetsuya Nakashima
|Bida
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=小松菜奈：プロフィール・作品情報・最新ニュース |url=https://eiga.com/person/275455/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[Close Range Love]]''
|Yuni Kururugi
|Naoto Kumazawa
|Bida
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=小松菜奈：プロフィール・作品情報・最新ニュース |url=https://eiga.com/person/275455/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2015
|''Bakuman''
|Miho Azuki
|Hitoshi Ōne
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=小松菜奈：プロフィール・作品情報・最新ニュース |url=https://eiga.com/person/275455/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|''Prophecy''
|Kaede
|Yoshihiro Nakamura
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=小松菜奈：プロフィール・作品情報・最新ニュース |url=https://eiga.com/person/275455/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |2016
|''[[Destruction Babies]]''
|Nana
|Tetsuya Mariko
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=小松菜奈：プロフィール・作品情報・最新ニュース |url=https://eiga.com/person/275455/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[The Black Devil and the White Prince]]
|Yū Akahane
|Shō Tsukikawa
|Bida
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=小松菜奈：プロフィール・作品情報・最新ニュース |url=https://eiga.com/person/275455/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|''Silence''
|Mónica (Haru)
|[[Martin Scorsese]]
|Pelikulang Amerikano
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=小松菜奈：プロフィール・作品情報・最新ニュース |url=https://eiga.com/person/275455/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Maniac Hero]]
|Kaori Terasawa
|Keisuke Toyoshima
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=小松菜奈：プロフィール・作品情報・最新ニュース |url=https://eiga.com/person/275455/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|''My Tomorrow, Your Yesterday''
|Emi Fukuju
|Takahiro Miki
|Bida
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=坂道のアポロン : 作品情報 |url=https://eiga.com/movie/87024/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[Drowning Love]]''
|Natsume Mochizuki
|Yūki Yamato
|Bida
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=GAGA★ギャガ株式会社 |url=https://www.gaga.co.jp/ |access-date=2023-04-02 |website=ギャガ 株式会社（GAGA Corporation） |language=jp}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2017
|[[JoJo's Bizarre Adventure: Diamond Is Unbreakable Chapter I|''JoJo's Bizarre Adventure: Diamond Is Unbreakable Chapter I'']]
|Yukako Yamagishi
|Takashi Miike
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=小松菜奈：プロフィール・作品情報・最新ニュース |url=https://eiga.com/person/275455/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[There Is No Tomorrow]]''
|Kanyang sarili
|Julien Levy
|Bida, maikling pelikula
|&lt;ref&gt;{{Citation |last=levy |first=julien birban |title=明日なんてない (There Is No Tomorrow) |date=2016-09-05 |url=https://vimeo.com/181471849 |access-date=2023-04-02}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2018
|''Kids on the Slope''
|Ritsuko Mukae
|Takahiro Miki
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=坂道のアポロン : 作品情報 |url=https://eiga.com/movie/87024/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[After the Rain]]''
|Akira Tachibana
|Akira Nagai
|Bida
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=恋は雨上がりのように : 作品情報 |url=https://eiga.com/movie/88134/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|''It Comes''
|Makoto Higa
|Tetsuya Nakashima
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=小松菜奈：プロフィール・作品情報・最新ニュース |url=https://eiga.com/person/275455/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019
|''Samurai Marathon''
|Princess Yuki
|Bernard Rose
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=小松菜奈：プロフィール・作品情報・最新ニュース |url=https://eiga.com/person/275455/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|''Farewell Song''
|Leo
|Akihiko Shiota
|Bida
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=さよならくちびる : 作品情報 |url=https://eiga.com/movie/89403/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|''Family of Strangers''
|Yuki Shimazaki
|Hideyuki Hirayama
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=閉鎖病棟 それぞれの朝 : 作品情報 |url=https://eiga.com/movie/90733/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020
|''Sakura''
|Miki Hasegawa
|Hitoshi Yazaki
|Bida
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=さくら : 作品情報 |url=https://eiga.com/movie/91053/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|''Threads: Our Tapestry of Love''
|Aoi Sonoda
|Takahisa Zeze
|Bida
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=菅田将暉＆小松菜奈が3度目タッグ！ 中島みゆきの名曲「糸」を瀬々敬久監督が映画化 : 映画ニュース |url=https://eiga.com/news/20190610/3/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2021
|''Moonlight Shadow''
|Satsuki
|Edmund Yeo
|Bida
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-05-12 |title=小松菜奈が映画単独初出演…吉本ばななさん人気短編集「キッチン」収録「ムーンライト・シャドウ」で |url=https://hochi.news/articles/20210511-OHT1T51180.html |access-date=2023-04-02 |website=スポーツ報知 |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[Parasite in Love]]''
|Hijiri Sanagi
|Kensaku Kakimoto
|Bida
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=恋する寄生虫 : 作品情報 |url=https://eiga.com/movie/92912/ |access-date=2023-04-02 |website=映画.com |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|2022
|''The Last 10 Years''
|Matsuri
|Michihito Fujii
|Bida
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=小松菜奈＆坂口健太郎「余命10年」W主演決定「こんなに泣いたのは初めて」 特報映像解禁 - モデルプレス |url=https://mdpr.jp/cinema/detail/2780418 |access-date=2023-04-02 |website=モデルプレス - ライフスタイル・ファッションエンタメニュース |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023
|''Who Were We?''
|
|Tetsuya Tomina
|Bida
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wong2023-02-08T07:03:00+00:00 |first=Silvia |title=HAF reveals 15 Work-in-Progress projects for 2023 edition |url=https://www.screendaily.com/news/haf-reveals-15-work-in-progress-projects-for-2023-edition/5178920.article |access-date=2023-04-02 |website=Screen |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:0.9em;&quot;
! width=&quot;70&quot; | Taon !! width=&quot;240&quot; | Pamagat !! width=&quot;240&quot; | Ginampanang Papel !! width=&quot;160&quot; | Network !! width=&quot;240&quot; | Nota !! width=&quot;240&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference}} 
|-
| 2015
| ''To Give a Dream''
| Yuko Abe
| [[:en:Wowow|Wowow]]
| Bida
| &lt;ref name=allcinema&gt;{{cite web |url= http://www.allcinema.net/prog/show_p.php?num_p=845229|title= 小松菜奈のプロフィール|access-date= February 22, 2019|work= allcinema}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2017
| ''Thrill''
| Hitomi Nakano
| [[NHK]]
| Bida
| &lt;ref name=allcinema/&gt;
|}

=== Video on demand ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:0.9em;&quot;
! width=&quot;70&quot; | Taon !! width=&quot;240&quot; | Pamagat !! width=&quot;240&quot; | Papel !! width=&quot;160&quot; | Platform !! width=&quot;240&quot; | Nota !! width=&quot;240&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference}} 
|-
| 2016
| ''[[Kōdai-ke no Hitobito (film)|The Kodai Family]]''
| Yūko
| [[NTT Docomo|dTV]]
| Bida
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.cinemacafe.net/article/2016/05/17/40492.html|title= 小松菜奈×間宮祥太朗『高台家の人々』オリジナルドラマに！|access-date= May 28, 2020|work= Cinema Cafe}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

=== Mga Music bideo ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:0.9em;&quot;
! width=&quot;70&quot; | Taon !! width=&quot;240&quot; | Kanta !! width=&quot;240&quot; | Mang-aawit !! width=&quot;160&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference}} !! width=&quot;240&quot; | Nota 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|2011
| ''Ai to Iu''
| [[Plenty (band)|Plenty]]
|
|
|-
| ''Kimi to Hitsuji to Ao''
| [[Radwimps]]
|&lt;ref&gt;{{Citation |title=RADWIMPS - 君と羊と青 [Official Music Video] |url=https://www.youtube.com/watch?v=K1u_MwT6zV8 |language=en |access-date=2022-05-04}}&lt;/ref&gt;
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|2012
| ''Convenience Honeymoon''
| [[Chatmonchy]]
|
|
|-
| ''Collateral Damage''
| [[Shiina Ringo]]
|&lt;ref&gt;{{Citation |title=椎名林檎 - 自由へ道連れ |url=https://www.youtube.com/watch?v=B_hLfhccYf0 |language=en |access-date=2022-05-04}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2014
| ''Goodtime''
| SALU
|&lt;ref&gt;{{Citation |title=SALU「Goodtime」 |url=https://www.youtube.com/watch?v=wI28qqXJ888 |language=en |access-date=2022-05-04}}&lt;/ref&gt;
|
|-
| ''Snow Smile''
| [[Shota Shimizu]]
|&lt;ref&gt;{{Citation |title=Shota Shimizu - Snow Smile |url=https://www.youtube.com/watch?v=gmvooXd3Zgs |language=en |access-date=2022-05-04}}&lt;/ref&gt;
|&lt;small&gt;Nag co-star kasama  si [[:ja:伊藤健太郎 (俳優)|Kentaro Ito]]&lt;/small&gt;
|-
| 2015
| ''Yeah! Yeah! Yeah!''
| [[Androp]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Inc |first=Natasha |title=androp、ファンと作り上げた最新MVに小松菜奈も |url=https://natalie.mu/music/news/150712 |access-date=2022-05-04 |website=音楽ナタリー |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|&lt;small&gt;CM na kanta para sa [[Mitsuya Cider]]&lt;/small&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2016
| ''Farewell Song''
| never young beach
|&lt;ref&gt;{{Citation |title=never young beach - お別れの歌 (official video) |url=https://www.youtube.com/watch?v=ZFI-Hqeu_Ag |language=en |access-date=2022-05-04}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|''Spoiled Innocence'' (天真有邪) 
|[[Yoga Lin]]
|&lt;ref&gt;{{Citation |title=林宥嘉 Yoga Lin [ 天真有邪 Spoiled Innocence ] Official Music Video |url=https://www.youtube.com/watch?v=hrdQ_6K6oXk |language=en |access-date=2022-10-13}}&lt;/ref&gt;
|&lt;small&gt;Taiwanese MV&lt;/small&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2017
| ''Something Just Like This''
| [[The Chainsmokers]] ft. [[Coldplay]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=小松菜奈、川村元気らトップクリエイターとタッグ！MVでダンスを披露 |url=https://www.cinemacafe.net/article/2017/05/25/49707.html |access-date=2022-05-04 |website=cinemacafe.net |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|&lt;small&gt;video na ginawa ni [[:ja:川村元気|Genki Kawamura]]&lt;/small&gt;
|-
|''Hanacherie''  
|[[Takahiro Nishijima|Nissy]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nissy（西島隆弘）、「花cherie」スペシャルムービー完結編を公開 |url=https://www.barks.jp/news/?id=1000140975 |access-date=2022-05-04 |website=BARKS |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2018
| ''Sokkenai''
| [[Radwimps]]
|&lt;ref&gt;{{Citation |title=RADWIMPS - そっけない [Official Music Video] |url=https://www.youtube.com/watch?v=R1vmfVpINbk |language=en |access-date=2022-05-04}}&lt;/ref&gt;
|&lt;small&gt;Nag co-star kasama si [[:ja:神尾楓珠|Fuju Kamio]]&lt;/small&gt;
|-
| ''Metro''
| [[Juju (singer)|Juju]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Inc |first=Natasha |title=JUJU「メトロ」MVに小松菜奈、都会で働く女性演じる（動画あり / コメントあり） |url=https://natalie.mu/music/news/304599 |access-date=2022-05-27 |website=音楽ナタリー |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|2019
|''Goodbye Kiss'' (さよならくちびる)
|HaruLeo
|&lt;ref&gt;{{Citation |title=ハルレオ - 「さよならくちびる」 Music Video |url=https://www.youtube.com/watch?v=FSHbO4MUkx0 |language=en |access-date=2022-05-23}}&lt;/ref&gt;
|&lt;small&gt;Duo band kasama si [[Mugi Kadowaki]]&lt;/small&gt; bilang &lt;small&gt;HaruLeo para sa pelikulang &quot;Farewell Song&quot;.&lt;/small&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2020
| ''Ain't Nobody Know''
| [[Gen Hoshino]]
|&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last1=Japan |first1=Billboard |date=2020-01-18 |title=Japan's Gen Hoshino Surprises Fans With 'Ain't Nobody Know' Video Cameo: Watch |url=https://www.billboard.com/music/music-news/japan-gen-hoshino-aint-nobody-know-music-video-surprise-cameo-nana-komatsu-watch-8548421/ |access-date=2022-05-04 |magazine=Billboard |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|
|-
| ''Ima Aini Iku (今 逢いに行く)''
| [[Uru (singer)|Uru]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Uru 大ヒット中のアルバム「オリオンブルー」収録曲「今 逢いに行く」ミュージックビデオに小松菜奈が出演！9月6日には初の配信ライブも開催決定！ |url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000002448.000013546.html |access-date=2022-05-04 |website=プレスリリース・ニュースリリース配信シェアNo.1｜PR TIMES}}&lt;/ref&gt;
|
|-
| ''Rollerskates''
| [[Sekai no Owari|End of the World]]
|&lt;ref&gt;{{Citation |title=End of the World - Rollerskates (Official Video) |url=https://www.youtube.com/watch?v=81TytDMKaRo |language=en |access-date=2022-05-04}}&lt;/ref&gt;
|&lt;small&gt;kinunan sa New York noong 2019&lt;/small&gt;
|-
|2021
|''Odoriko'' (踊り子)
|[[Vaundy]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vaundy、小松菜奈が出演した「踊り子」ミュージックビデオメイキング映像をプレミア公開 {{!}} SPICE - エンタメ特化型情報メディア スパイス |url=https://spice.eplus.jp/articles/295791 |access-date=2022-05-04 |website=SPICE（スパイス）｜エンタメ特化型情報メディア スパイス}}&lt;/ref&gt;
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022
|''Ms. Phenomenal'' (うるうびと) 
|[[Radwimps]]
|&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://realsound.jp/2022/03/post-986505.html|title= RADWIMPS、映画『余命10年』主題歌「うるうびと」藤井道人が監督務めるMV公開 映画主演の坂口健太郎も出演|access-date= March 15, 2022|work= Real Sound}}&lt;/ref&gt;
|&lt;small&gt;OST para sa pelikulang The Last 10 Years&lt;/small&gt;
|-
|''Hachigatsu wa my name (''八月は僕の名前'')''
|Quruli
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Inc |first=Natasha |title=くるり「八月は僕の名前」MVに小松菜奈（写真9枚 / 動画あり / コメントあり） |url=https://natalie.mu/music/news/495977 |access-date=2022-10-04 |website=音楽ナタリー |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|
|}

== Mga Parangal ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:0.9em;&quot;
! width=&quot;70&quot; | Taon !! width=&quot;240&quot; | Gantimpala !! width=&quot;240&quot; | kategorya !! width=&quot;160&quot; | Hinirang na Pelikula !! width=&quot;240&quot; | Resulta !! width=&quot;240&quot; | Sanggunian
|-
| 2014
| 39th [[Hochi Film Award]]: Best New Artists
|Best New Artist 
| rowspan=&quot;3&quot; |''The World of Kanako''
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-12-04 |title=第39回報知映画賞受賞一覧：芸能：スポーツ報知 |url=http://www.hochi.co.jp/entertainment/hochi_eigashou/award.html |access-date=2023-04-02 |website=web.archive.org |archive-date=2014-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141204012759/http://www.hochi.co.jp/entertainment/hochi_eigashou/award.html |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2015
| 38th [[Japan Academy Prize (film)|Japan Academy Prize]]: Newcomers of the Year
|Newcomer of the Year|Newcomer of the Year
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=日本アカデミー賞公式サイト |url=https://www.japan-academy-prize.jp/prizes/38.html |access-date=2023-04-02 |website=www.japan-academy-prize.jp}}&lt;/ref&gt;
|-
|69th [[Mainichi Film Awards]]Sponichi Grand Prix 
|Sponichi Grand Prix Best Newcomer
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=毎日映画コンクール 歴史（過去の受賞作） |url=https://mainichi.jp/mfa/history/ |access-date=2023-04-02 |website=毎日新聞 |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|39th Elan d'Or Awards
|Newcomer of the year
|Kanyang sarili 
|{{Nominated}}
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2016
| 8th Tama Film Awards
|Best new Actress
||''Bakuman, Destruction Babies and others''
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Inc |first=Natasha |title=「オーバー・フェンス」「団地」が最優秀作品に、第8回TAMA映画賞結果発表 |url=https://natalie.mu/eiga/news/204340 |access-date=2023-04-02 |website=映画ナタリー |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|41st [[Hochi Film Awards]]
|Best Actress
|''The Black Devil and the White Prince, Drowning Love''
|{{Nominated}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-05-16 |title=報知映画賞　ノミネート一覧：芸能：スポーツ報知 |url=https://www.hochi.co.jp/entertainment/hochi_eigashou/nominate.html |access-date=2023-04-02 |website=web.archive.org |archive-date=2017-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170516132905/https://www.hochi.co.jp/entertainment/hochi_eigashou/nominate.html |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;
|-
|29th [[Nikkan Sports Film Awards]]
|Best Newcomer
|''Destruction Babies, Drowning Love''
|{{Nominated}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-24 |title=ノミネート一覧 - 日刊スポーツ映画大賞 : 日刊スポーツ |url=https://www.nikkansports.com/entertainment/award/ns-cinema/nominate.html |access-date=2023-04-02 |website=web.archive.org |archive-date=2017-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170124053553/https://www.nikkansports.com/entertainment/award/ns-cinema/nominate.html |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;
|-
|40th Elan d'Or Awards
|Newcomer of the Year
|Kanyang sarili
|{{Nominated}}
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2017
|38th Yokohama Film Festival
|Best Newcomer
|''Destruction Babies''
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=第３８回ヨコハマ映画祭　日本映画個人賞 |url=http://yokohama-eigasai.o.oo7.jp/38-2016/38_2016_shou.html |access-date=2023-04-02 |website=yokohama-eigasai.o.oo7.jp}}&lt;/ref&gt;
|-
|90th Kinema Junpo Awards
|Best New Actress
|''Destruction Babies, [[Maniac Hero]] at iba pa''
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=『この世界の片隅に』キネ旬ベスト・テン第1位 アニメでは『トトロ』以来28年ぶり |url=https://www.oricon.co.jp/news/2084336/full/ |access-date=2023-04-02 |website=ORICON NEWS}}&lt;/ref&gt;
|-
|41st Elan d'Or Awards
|Newcomer of the Year
|Kanyang sarili
|{{Nominated}}
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2018
|31st Nikkan Sports Film Awards
|Best Newcomer
|''[[After the Rain]], [[Kids on the Slope]]''
|{{Nominated}}
|
|-
|42nd Elan d'Or Awards
|Newcomer of the Year
|Kanyang sarili
|{{Nominated}}
|
|-
|[[ELLE Style Awards Taiwan]]
|Best International Style Celebrity
|Kanyang sarili
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Citation |title=小松菜奈 - ELLE Style Awards 風格人物大賞 |url=https://www.youtube.com/watch?v=LU1IjZHSiC8 |access-date=2023-04-02}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2019
|18th [[New York Asian Film Festival]]
|Rising Star Award
|''Samurai Marathon''
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=New York Asian Film Festival |url=https://www.nyaff.org/nyaff19/films/samurai-marathon |access-date=2023-04-02 |website=www.nyaff.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |44th Hochi Film Awards
|Best Actress
|''Farewell Song''
|{{Nominated}}
|
|-
|Best Supporting Actress
|''It Comes, [[Family of Strangers]]''
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-11-28 |title=【報知映画賞】小松菜奈、新人賞から史上最速５年で助演女優賞「成長が認められた」 |url=https://hochi.news/articles/20191127-OHT1T50249.html |access-date=2023-04-02 |website=スポーツ報知 |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|43rd Elan d'Or Awards
|Newcomer of the Year
|Kanyang sarili
|{{Nominated}}
|
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |2020
|41st Yokohama Film Festival
|Best Actress
|''Farewell Song''
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=第４１回ヨコハマ映画祭　日本映画個人賞 |url=http://yokohama-eigasai.o.oo7.jp/41-2019/41_2019_shou.html |access-date=2023-04-02 |website=yokohama-eigasai.o.oo7.jp}}&lt;/ref&gt;
|-
|44th [[Elan d'Or Awards]]
|Newcomer of the Year
|Kanyang sarili
|{{Nominated}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=一般社団法人日本映画テレビプロデューサー協会 |url=https://www.producer.or.jp/ |access-date=2023-04-02 |website=一般社団法人日本映画テレビプロデューサー協会 |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|62nd [[Blue Ribbon Awards]]
|Best Supporting Actress
|''Samurai Marathon, Family of Strangers''
|{{Nominated}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Inc |first=Natasha |title=ブルーリボン賞候補発表、松坂桃李、成田凌、長澤まさみ、松岡茉優がWノミネート |url=https://natalie.mu/eiga/news/361971 |access-date=2023-04-02 |website=映画ナタリー |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|43rd Japan Academy Film Prize
|Best Supporting Actress
|''Family of Strangers''
|{{Nominated}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-01-15 |title=第43回日本アカデミー賞優秀賞発表、受賞者・受賞作品一覧 « 映画ランドNEWS |url=https://eigaland.com/topics/?p=113162 |access-date=2023-04-02 |website=映画ランドNEWS |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|45th Hochi Film Awards
|Best Actress
|''Threads: Our Tapestry of Love''
|{{Nominated}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-11-17 |title=【報知映画賞】主演男優賞の二宮和也など「浅田家！」が最多８ノミネート |url=https://hochi.news/articles/20201117-OHT1T50022.html |access-date=2023-04-02 |website=スポーツ報知 |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Vogue Japan]]
|Women of the Year
|Kanyang sarili
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nast |first=Condé |date=2020-12-18 |title=社会をエンパワーする、VOGUE JAPAN Women of the Year 2020を発表! |url=https://www.vogue.co.jp/fashion/article/woty2020-news |access-date=2023-04-02 |website=Vogue Japan |language=ja-JP}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2021
|44th Japan Academy Film Prize
|Best Actress
|''Threads: Our Tapestry of Love''
|{{Nominated}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=小栗旬・二宮和也・長澤まさみ・広瀬すずら「第44回日本アカデミー賞」優秀賞発表＜受賞者・作品一覧＞ - モデルプレス |url=https://mdpr.jp/news/detail/2409907 |access-date=2023-04-02 |website=モデルプレス - ライフスタイル・ファッションエンタメニュース |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[30th Japanese Professional Movie Awards]]
|Best Actress
|''Sakura, Threads: Our Tapestry of Love''
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Inc |first=Natasha |title=日プロ大賞で「本気のしるし」が作品賞に、女優・男優賞は小松菜奈と草なぎ剛 |url=https://natalie.mu/eiga/news/432907 |access-date=2023-04-02 |website=映画ナタリー |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|2022
|47th Hochi Film Awards
|Best Actress
| rowspan=&quot;2&quot; |''[[The Last 10 Years]]''
|{{Nominated}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=「第47回報知映画賞」各賞ノミネート決定【報知新聞社】 |url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000249.000071317.html |access-date=2023-04-02 |website=プレスリリース・ニュースリリース配信シェアNo.1｜PR TIMES}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023
|65th Blue Ribbon Awards
|Best Actress
|{{Nominated}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-01-04 |title=第６５回ブルーリボン賞 各部門候補が決定 受賞者は２月発表 |url=https://www.tokyo-sports.co.jp/articles/-/250004 |access-date=2023-04-02 |website=東スポWEB |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|}

== Sanggunian ==
&lt;references /&gt;

== Panlabas na link ==
{{Commonscat|Nana Komatsu}}
* [https://web.archive.org/web/20220827030804/https://www.stardust.co.jp/talent/section3/komatsunana/ Nana Komatsu] - Official agency profile
*[https://instagram.com/konichan7?igshid=YmMyMTA2M2Y= Nana Komatsu] - [[instagram|instagram]]
*[[imdbname:5862455|Nana Komatsu]] - [[Internet Movie Database|IMDb]]

{{DEFAULTSORT:Nana, Komatsu}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1996]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Mga artista mula sa Hapon]]</text>
      <sha1>er6oqgxt7isro3nogxplsmts3arhb8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss World 1979</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324080</id>
    <revision>
      <id>2212370</id>
      <parentid>2167320</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35719" sha1="6kbpvpnrxt5z4kwchliho5fhvisxs5h" xml:space="preserve">
{{Infobox beauty pageant|winner='''[[Gina Swainson]]'''|image=|caption=|represented={{flagicon|Bermuda}} Bermuda|personality=Anne-Marie Franke &lt;br&gt; {{flagicon|Guam}} Guam|photogenic=Karin Zorn &lt;br&gt; {{flagicon|Austria}} Austrya|date=15 Nobyembre 1979|presenters={{Hlist|Esther Rantzen|Sacha Distel|Ray Moore}}|venue=Royal Albert Hall, [[Londres]], Reyno Unido|broadcaster=[[BBC]]|entrants=70|placements=15|debuts=Lesoto|returns={{Hlist|Bulibya|Guwatemala|Libano|Panama|Portugal}}|withdraws={{Hlist|Curaçao|San Vicente|Tunisya}}|before=[[Miss World 1978|1978]]|next=[[Miss World 1980|1980]]}}

Ang '''Miss World 1979''' ay ang ika-29 na edisyon ng [[Miss World]] pageant, na ginanap sa Royal Albert Hall sa Londres, Reyno Unido noong 15 Nobyembre 1979.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1979 |title=Bermudan wins Miss World title |language=en |pages=2 |work=The Press-Courier |url=https://news.google.com/newspapers?id=HdE8AAAAIBAJ&amp;sjid=PS4MAAAAIBAJ&amp;pg=5081%2C4303838 |access-date=20 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1979 |title=Millions to see Miss World |language=en |pages=12 |work=Spokane Daily Chronicle |url=https://news.google.com/newspapers?id=A1tOAAAAIBAJ&amp;sjid=K_kDAAAAIBAJ&amp;pg=7156%2C4821571 |access-date=21 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt; Ito ang huling edisyon ng kompetisyon na ginanap sa ilalim ng pagmamay-ari ng Grand Metropolitan, at ang huling edisyon na isinahimpapawid sa [[BBC]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wood |first=Gaby |date=15 Abril 2001 |title=The bottom line |language=en-GB |work=The Observer |publisher=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/theobserver/2001/apr/15/features.review7 |access-date=21 Abril 2024 |issn=0029-7712}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lewis |first=Paul |date=11 Nobyembre 2000 |title=Eric Morley, 82, 'Miss World' Promoter, Dies |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2000/11/11/world/eric-morley-82-miss-world-promoter-dies.html |access-date=21 Abril 2024 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Silvana Suárez ng Arhentina si Gina Swainson ng Bermuda bilang Miss World 1979.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Robinson |first=Anne |date=16 Nobyembre 1979 |title=1979–A vintage year for wine girl Gina... |language=en |pages=8 |work=Liverpool Echo |url=https://www.newspapers.com/article/liverpool-echo-miss-world-1979/118001476/ |access-date=1 Hunyo 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1979 |title=Statuesque Bermudan beauty is crowned Miss World |language=en |pages=8 |work=The Kokomo Tribune |url=https://www.newspapers.com/article/the-kokomo-tribune/50315669/ |access-date=1 Hunyo 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt; Ito ang kauna-unahang beses na nanalo ang Bermuda bilang Miss World.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1979 |title=Winsome winemaker wins Miss World beauty pageant |language=en |pages=11 |work=The Ottawa Journal |url=https://www.newspapers.com/article/the-ottawa-journal/50315595/ |access-date=20 Abril 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bell |first=Jonathan |date=15 Nobyembre 2019 |title=She put us on top of the world |url=https://www.royalgazette.com/other/news/article/20191115/she-put-us-on-top-of-the-world/ |access-date=22 Abril 2024 |website=Royal Gazette |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Nagtapos bilang first runner-up si Carolyn Seaward ng Reyno Unido,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=22 Pebrero 2012 |title=Devon's former Bond girl heads to India on charity trek |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-devon-17124323 |access-date=22 Abril 2024}}&lt;/ref&gt; habang nagtapos bilang second runner-up si Debbie Campbell ng Hamayka.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1979 |title=Bermudian is chosen Miss World |language=en |pages=8 |work=The Lewiston Daily Sun |url=https://news.google.com/newspapers?id=eTwpAAAAIBAJ&amp;sjid=rWUFAAAAIBAJ&amp;pg=3763%2C3291796 |access-date=21 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Nobyembre 1979 |title=Island girls triumph in beauty stakes |language=en |pages=40 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19791117-1.1.40 |access-date=22 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;

Mga kandidata mula sa pitumpung bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina Esther Rantzen at Sacha Distel ang kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Foster |first=Paul |date=15 Nobyembre 1979 |title=TV Times |language=en |pages=2 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=gyM-AAAAIBAJ&amp;sjid=vEoMAAAAIBAJ&amp;pg=5954%2C2990070 |access-date=21 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt; Nagtanghal din si Distel sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1979 |title=Ieri sera a Londra, sconfitta la torinese |language=it |trans-title=Last night in London, the Turin team defeated |pages=5 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,5/articleid,1461_02_1979_0304_0005_20751330/ |access-date=21 Abril 2024 |archive-date=21 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240421061212/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,5/articleid,1461_02_1979_0304_0005_20751330/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Royal_Albert_Hall,_London_-_Nov_2012.jpg|thumb|250x250px|Royal Albert Hall, ang lokasyon ng Miss World 1979]]

=== Lokasyon at petsa ===
Nagpatuloy ang pagdaos ng Miss World noong 15 Nobyembre 1979 bagama't hindi ito isinahimpapawid sa telebisyon dulot ng isang ''24-hour strike'' ng apatnapung ''sound engineer'' ng BBC dahil sa matinding pagbawas sa badyet ng BBC.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 Nobyembre 1979 |title=November 15, 1979 at 7:00 pm EST |url=https://www.washingtonpost.com/archive/style/1979/11/16/7db4bb83-e46e-47f8-b0b5-53031ed0239a/ |access-date=21 Abril 2024 |website=Washington Post |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa halip ay isinahimpapawid ito sa isang ''delayed telecast'' kung saan isinahimpapawid ang ''recording'' ng parada ng mga kandidata sa kanilang pambansang kasuotan at ''evening gown''.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1979 |title=Bermuda coed is elected Miss World |language=en |pages=47 |work=Schenectady Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=LREhAAAAIBAJ&amp;sjid=GXQFAAAAIBAJ&amp;pg=4954%2C5610567 |access-date=20 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;

Ipinalabas din sa ''delayed telecast'' ang ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' na nilahukan ng labinlimang ''semi-finalist'', ang pag-anunsyo sa pitong mga pinalista, at ang koronasyon, ngunit ang mga ito ay walang tunog at nilagyan na lamang ng komentaryo ni Ray Moore. Dahil walang tunog ang ''video footage'' ng ''final telecast'', hindi na ipinakita ang ''final interview'' ng pitong pinalista kasama si Sacha Distel.

=== Pagpili ng mga kalahok ===
Mga kandidata mula sa pitumpung bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Walong kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging runner-up sa kanilang pambansang kompetisyon, o napili sa isang ''casting process.''

Huli na nang dumating si Helen Prest ng Niherya sa Londres dahil kinuha niya ang kanyang mga pagsusulit sa University of Lagos.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ogaga |first=Tony |date=25 Enero 2020 |title=People think beauty queens are brainless –Helen Prest-Ajayi, ex-Miss Nigeria |url=https://sunnewsonline.com/people-think-beauty-queens-are-brainless-helen-prest-ajayi-ex-miss-nigeria/ |access-date=22 Abril 2024 |website=The Sun Nigeria |language=en}}&lt;/ref&gt; Siya ay nakarating sa Londres noong 13 Nobyembre, at ang huling araw sa pagtanggap ng mga kandidata ay noong 11 Nobyembre pa.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Nobyembre 1979 |title=One miss will be missing... |language=en |pages=3 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=gSM-AAAAIBAJ&amp;lpg=PA3&amp;dq=%22Helen%20Prest%22&amp;pg=PA3#v=onepage&amp;q=%22Helen%20Prest%22&amp;f=false |access-date=20 Abril 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt; Nang dumating si Prest sa Britannia Hotel, nasa kasagsagan ng isang selebrasyon sina Morley dahil sa pagkuha nito ng Miss World mula sa Mecca, at dahil dito ay pinayagan ni Morley si Prest na makalahok sa kompetisyon. Nagpatuloy ang ''dress rehearsal'' sa gabing iyong na dinaluhan ni Prest, at dahil huling dumating si Prest sa Londres, nilagay na lamang si Prest sa huli ng parada para sa ''parade of nations'', kasunod ng kandidata mula sa Kapuluang Birhen ng Estados Unidos.

Naging usap-usapan din si Tatiana Capote ng Beneswela habanag nagaganap ang kanilang ''dress rehearsal'', nang muntik nang makitaan si Capote sa kanyang asul na damit panglangoy.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1979 |title=Undress rehearsal |language=en |pages=3 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=gyM-AAAAIBAJ&amp;lpg=PA3&amp;dq=%22Tatiana%20Capote%22&amp;pg=PA3#v=onepage&amp;q=%22Tatiana%20Capote%22&amp;f=false |access-date=21 Abril 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 Disyembre 2014 |title=Photos from Miss World Competition Through the Years |url=https://www.eonline.com/photos/14545/miss-world-competition-through-the-years |access-date=22 Abril 2024 |website=E! Online |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1979 |title=Tatiana shows her charms |language=en |pages=8 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19791116-1.2.27.7 |access-date=22 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt; Kaaagad na inagapan ni Eric Morley ang kaganapan.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1979 |title=Neckline takes plunge |language=en |pages=3 |work=Toledo Blade |url=https://books.google.com.ph/books?id=3C1PAAAAIBAJ&amp;lpg=PA3&amp;dq=%22Tatiana%20Capote%22&amp;pg=PA3#v=onepage&amp;q=%22Tatiana%20Capote%22&amp;f=false |access-date=21 Abril 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1979 |title=Show |language=en |pages=2 |work=Lakeland Ledger |url=https://books.google.com.ph/books?id=OngsAAAAIBAJ&amp;lpg=PA2&amp;dq=%22Tatiana%20Capote%22&amp;pg=PA2#v=onepage&amp;q=%22Tatiana%20Capote%22&amp;f=false |access-date=21 Abril 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong ====
Lumahok sa unang pagkakataon ang bansang Lesoto. Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Portugal na huling sumali noong [[Miss World 1973|1973]], Guwatemala na huling sumali noong [[Miss World 1976|1976]], at Bulibya, Libano, at Panama na huling sumali noong [[Miss World 1977|1977]].

Hindi sumali ang mga bansang [[Curaçao]], [[San Vicente at ang Granadinas|San Vicente]], at [[Tunisia|Tunisya]] sa edisyong ito. Hindi sumali si Cassandra Thomas ng San Vicente dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. Hindi sumali ang Curaçao at Tunisya sa edisyong ito matapos na mabigo ang kanilang organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok. Dapat rin sanang lalahok si Molly Misbut ng [[Papua Nueva Guinea|Papua Bagong Guinea]] ngunit hindi ito nakalipad papuntang Londres dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 Oktubre 1979 |title=S. Africa and govts' 'double standards' |language=en |pages=4 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/newnation19791004-1.2.22 |access-date=20 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=3 Hulyo 1979 |title=The Drum |language=en |pages=3 |work=Papua New Guinea Post-Courier |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/250621217?searchTerm=Miss%20Universe |access-date=27 Disyembre 2022 |via=Trove}}&lt;/ref&gt;

== Mga resulta ==
[[Talaksan:Miss World 1979 Map.PNG|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss World 1979 at ang kanilang mga pagkakalagay.]]

=== Mga pagkakalagay ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Pagkakalagay
! Kandidata
|-
| '''Miss World 1979'''
|
* {{flagicon|BMU}} '''[[Bermuda]]'''– '''Gina Swainson''' &lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1979 |title=Bermudan beauty crowned Miss World |language=en |pages=32 |work=The Vancouver Sun |url=https://news.google.com/newspapers?id=KZtlAAAAIBAJ&amp;sjid=7YsNAAAAIBAJ&amp;pg=1111%2C1834810 |access-date=21 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1st runner-up
|
* {{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] – Carolyn Seaward&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|-
| 2nd runner-up
|
* {{Flagicon|JAM}} [[Hamayka]] – Debbie Campbell&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|-
| 3rd runner-up
|
* {{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]]– Jodie Day&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|-
| 4th runner-up
|
* {{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] – Barbara Meyer&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|-
| Top 7
|
* {{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] – Karin Zorn&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1979 |title=Miss Bermuda, 21, named Miss World |language=en |pages=6 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=3TogAAAAIBAJ&amp;sjid=s2cEAAAAIBAJ&amp;pg=6752%2C50335 |access-date=21 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Lea Silvia Dall'acqua
|-
| Top 15
|
* {{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya|Alemanya]] – Andrea Hontschik
* {{Flagicon image|Flag of Spain (1977–1981).svg}} [[Espanya]] – María Dolores Forner&lt;ref&gt;{{Cite news |last= |first= |date=16 Nobyembre 1979 |title=Miss Bermudas, |language=es |work=El País |url=https://elpais.com/diario/1979/11/16/ultima/311554802_850215.html |url-access=registration |access-date=22 Abril 2024 |issn=1134-6582}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Carter Wilson&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
* {{Flagicon|MAS}} [[Malaysia]] – Shirley Chew
* {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – Roselina Rosas Torres
* {{flagicon|PAN}} [[Panama]] – Lorelay de la Ossa
* {{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] – Marlene Coggins
* {{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] – Laura Rodríguez
|}

=== '''Mga espesyal na parangal''' ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Parangal
!Nagwagi
|-
|Miss Photogenic
|
* {{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] – Karin Zorn&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;
|-
|Miss Personality
|
* {{flagicon|GUM}} [[Guam]] – Anne-Marie Franke
|}

== Kompetisyon ==

=== Pormat ===
Tulad noong [[Miss World 1961|1961]], labinlimang ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon na ginanap sa araw ng pinal na kompetisyon na binubuo ng ''swimsuit'' at ''evening gown competition''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang labinlimang mga ''semi-finalist'', at kalaunan ay napili ang pitong pinalista na sumabak sa ''final interview.''

=== Komite sa pagpili ===

* Patrick Anson – Earl ng Lichfield at isang litratista
* Patti Boulaye – Ingles na mang-aawit na may lahing Niheryano
* Billy Butlin – Ingles na negosyante na galing sa Timog Aprika&lt;ref&gt;{{Cite news |date=18 Nobyembre 1979 |title=1979 winner numb with joy |language=en |pages=4 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=yKhWAAAAIBAJ&amp;lpg=PA4&amp;dq=%22Billy%20Butlin%22%20%22Miss%20World%22&amp;pg=PA4#v=onepage&amp;q=%22Billy%20Butlin%22%20%22Miss%20World%22&amp;f=false |access-date=22 Abril 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
* Michael Crawford – Ingles na aktor
* Ian McShane – Ingles na aktor
* Eric Morecambe – Ingles na komedyante
* Eric Morley – Tagapagtatag ng Miss World
* [[Petra Schürmann]] – [[Miss World 1956]] mula sa Alemanya
* [[Mary Stävin]] – [[Miss World 1977]] mula sa Suwesya

== Mga kandidata ==
Pitumpung kandidata ang lumahok para sa titulo.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |last=Mitchell |first=Linton |date=15 Nobyembre 1979 |title=Will our beauty reveal all? |language=en |pages=10 |work=Reading Evening Post |url=https://www.newspapers.com/article/reading-evening-post-mw-79/130511217/ |access-date=20 Abril 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}}
!Bayan
|-
|{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya|Alemanya]]
|Andrea Hontschik&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=22 Pebrero 2019 |title=Berlin: Ein Schönheitswettbewerb mit Geschichte: Miss-Germany-Siegerinnen im Verlauf der Jahrzehnte |url=https://www.suedkurier.de/ueberregional/panorama/Ein-Schoenheitswettbewerb-mit-Geschichte-Miss-Germany-Siegerinnen-im-Verlauf-der-Jahrzehnte;art409965,10060743 |access-date=31 Enero 2023 |website=Südkurier |language=de}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Berlin]]
|-
|{{Flagicon|ARG}} [[Argentina|Arhentina]]
|Verónica Gargani&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1979 |title=Latin beauties |language=en |pages=6 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/newnation19791112-1.1.6 |access-date=20 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]]
|-
|{{flagicon|ABW}} [[Aruba]]
|Vianca van Hoek&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|20
|Oranjestad
|-
|{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]]
|Jodie Day&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 Setyembre 1979 |title=Quest conquest |language=en |pages=1 |work=The Canberra Time |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110598944?searchTerm=%22Miss%20World%22 |access-date=20 Abril 2024 |via=Trove}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Brisbane]]
|-
|{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]]
|Karin Zorn&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1979 |title=Miss Bermuda named Miss World |language=en |pages=34 |work=Daytona Beach Morning Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=WlEfAAAAIBAJ&amp;sjid=-tEEAAAAIBAJ&amp;pg=2638%2C301681 |access-date=20 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|18
|Weiz
|-
|{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]]
|Nicola Duckworth&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Nobyembre 1979 |title=Close links |language=en |pages=6 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110967449?searchTerm=%22Miss%20World%22 |access-date=20 Abril 2024 |via=Trove}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Auckland]]
|-
|{{flagicon|Bahamas}} [[Bahamas]]
|Deborah Major&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|20
|[[Nassau]]
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]
|Christine Cailliau&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=24 Disyembre 2022 |website=De Morgen |language=nl-NL}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Bruselas]]
|-
|{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]]
|Tatiana Capote&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1979 |title=Miss World cover-up |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110968078?searchTerm=%22Miss%20World%22 |access-date=20 Abril 2024 |via=Trove}}&lt;/ref&gt;
|18
|Barinas
|-
|'''{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]]'''
|'''Gina Swainson&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Miss Bermuda Gina Swainson Miss World 1979 Bermuda Beauty |url=https://bernews.com/bermuda-profiles/gina-swainson/ |access-date=1 Pebrero 2023 |website=Bernews |language=en}}&lt;/ref&gt;'''
|21
|St. George's Parish
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]]
|Léa Sílvia dall’Acqua&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1979 |title=MARDI GRAS COMES TO LONDON |language=en |pages=4 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19791112-1.1.4 |access-date=20 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|20
|Campinas
|-
|'''{{Flagicon|BOL|civil}}''' [[Bulibya]]
|Patricia Asbún&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Perdriel |first=Gabriela Arandia |date=2 Hunyo 2015 |title=Bienvenida de una belleza, Patricia |trans-title=Welcome from a beauty, Patricia |url=https://eju.tv/2015/06/bienvenida-de-una-belleza-patricia/ |access-date=20 Abril 2024 |website=Eju.tv |language=es}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Santa Cruz de la Sierra]]
|-
|{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]]
|Lone Jörgensen&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|18
|Holstebro
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|Olba Lourdes Padilla&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|18
|Guayaquil
|-
|{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]]
|Ivette López&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|19
|[[San Salvador]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of Spain (1977–1981).svg}} [[Espanya]]
|María Dolores Forner&lt;ref&gt;{{Cite web |last=López |first=Juan Ramón |date=6 Hunyo 2020 |title=Lola Forner: Miss en 'Interviú', musa de Jackie Chan y una misteriosa retirada |trans-title=Lola Forner: Miss in 'Interviú', muse of Jackie Chan and a mysterious retirement |url=https://www.vanitatis.elconfidencial.com/famosos/2020-06-06/celia-forner-miss-espana-interviu-jackie-chan_2625648/ |access-date=20 Abril 2024 |website=Vanitatis |language=es |via=El Confidencial}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Madrid]]
|-
|{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
|Carter Wilson&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Setyembre 1979 |title=Miss World America title to Virginia beauty |language=en |pages=2 |work=The Salina Journal |url=https://www.newspapers.com/article/the-salina-journal-16september1979the/396613/ |access-date=1 Hunyo 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|23
|Harrisonburg
|-
|'''{{Flagicon|GRE}}''' [[Gresya]]
|Mika Dimitropoulou&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|17
|[[Atenas]]
|-
|{{flagicon|GUM}} [[Guam]]
|Anne-Marie Franke&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|18
|Agana
|-
|'''{{Flagicon|GUA|civil}}''' [[Guatemala|Guwatemala]]
|Michelle Domínguez&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1979 |title=Amistad y companerismo |language=es |pages=11 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=4K0nAAAAIBAJ&amp;lpg=PA11&amp;dq=%22Miss%20Mundo%22&amp;pg=PA11#v=onepage&amp;q=%22Miss%20Mundo%22&amp;f=false |access-date=21 Abril 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Lungsod ng Guatemala]]
|-
|{{Flagicon|JAM}} [[Hamayka]]
|Debbie Campbell&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 Agosto 2022 |orig-date=20 Agosto 1979 |title=Miss Jamaica vows to share prize money with flood-stricken family |url=https://jamaica-gleaner.com/article/esponsored/20220819/miss-jamaica-vows-share-prize-money-flood-stricken-family |access-date=20 Abril 2024 |website=The Gleaner |language=en}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Kingston, Jamaica|Kingston]]
|-
|{{Flagicon|JPN|1947}} [[Hapon]]
|Motomi Hibino&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|19
|[[Nagoya]]
|-
|{{flagicon|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]]
|Audrey Lopez&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|21
|Hibraltar
|-
|{{Flagicon|HON|1949}} [[Honduras]]
|Gina Weidner&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gámez |first=Sabino |date=25 Abril 2008 |title=El Miss Honduras, una historia que contar |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720 |access-date=8 Disyembre 2022 |website=La Prensa |language=es-HN}}&lt;/ref&gt;
|18
|San Pedro Sula
|-
|{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]]
|Mary Ng&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |date=5 Nobyembre 1979 |title='Arresting' pose by Miss Thailand |language=en |pages=3 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19791105-1.1.3 |access-date=20 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|21
|Kowloon Bay
|-
|{{Flagicon|IND}} [[Indiya]]
|Raina Mendonica&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|22
|[[Mumbai|Bombay]]
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|Maura McMenamim&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Moran |first=Michael |date=14 Abril 2008 |title=Search is on for Sligo's Miss Ireland |url=https://www.independent.ie/regionals/sligochampion/news/search-is-on-for-sligos-miss-ireland-27559013.html |access-date=27 Disyembre 2022 |website=Irish Independent |language=en}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Dublin]]
|-
|{{flagicon|ISR}} [[Israel]]
|Dana Feller&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 Nobyembre 1979 |title=Times talk |language=en |pages=2 |work=The Australian Jewish Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/263248611?searchTerm=%22Miss%20World%22 |access-date=20 Abril 2024 |via=Trove}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Tel-Abib]]
|-
|{{Flagicon|ITA}} [[Italya]]
|Rossana Serratore&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1979 |title=Sarà Miss mondo? |language=it |trans-title=Will she be Miss World? |pages=37 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,1/articleid,1079_01_1979_0260_0037_15783341/ |access-date=21 Abril 2024 |archive-date=21 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240421061214/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,1/articleid,1079_01_1979_0260_0037_15783341/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Asti]]
|-
|{{Flag|Jersey|old}}
|Treena Foster&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|21
|Saint Helier
|-
|{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|Catherine Mackintosh&lt;ref&gt;{{Cite news |date=3 Hulyo 1979 |title=People in the news |language=en |pages=6 |work=The Phoenix |url=https://news.google.com/newspapers?id=xbxjAAAAIBAJ&amp;sjid=hnoNAAAAIBAJ&amp;pg=4892%2C32827 |access-date=20 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Thunder Bay]]
|-
|{{Flagicon|SAM}} [[Samoa|Kanlurang Samoa]]
|Danira Schwalger&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|19
|[[Apia]]
|-
|{{Flagicon|ISV}} [[US Virgin Islands|Kapuluang Birhen ng Estados Unidos]]
|Jasmine Turner&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Pearson |first=Diana |date=16 Agosto 1979 |title=Jasmine Turner wins Miss World Virgin Islands title |language=en |pages=9 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=thBOAAAAIBAJ&amp;sjid=Eq4DAAAAIBAJ&amp;pg=5905%2C2384761 |access-date=20 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|17
|Saint Croix
|-
|{{flagicon|CYM|variant=old}} [[Kapuluang Kayman]]
|Jennifer Jackson&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1979 |title=Ambitions of the Miss World aspirants |language=en |pages=8 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19791116-1.1.8 |access-date=20 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|21
|George Town
|-
|{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]]
|Rosaura Mercedes Rodríguez&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Castro Yanes |first=Narciso |date=29 Oktubre 1979 |title=Una cartagenera a Londres |language=es |trans-title=A Cartagena to London |pages=39 |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=WtweAAAAIBAJ&amp;lpg=PA39&amp;dq=%22Miss%20Mundo%22&amp;pg=PA39#v=onepage&amp;q=%22Miss%20Mundo%22&amp;f=false |access-date=21 Abril 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Cartagena, Colombia|Cartagena]]
|-
|{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|Marianela Brealey&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Setyembre 1979 |title=Pese a retiro de apoyo candidata no renunciara |language=es |pages=14 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=uAEzAAAAIBAJ&amp;lpg=PA14&amp;dq=Marianela%20Brealey&amp;pg=PA14#v=onepage&amp;q=Marianela%20Brealey&amp;f=false |access-date=21 Abril 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[San José, Costa Rica|San José]]
|-
|{{Flag|Lesotho|1966|name=Lesoto}}
|Pauline Kanedi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|22
|[[Maseru]]
|-
|'''{{Flagicon|LIB}}''' [[Lebanon|Libano]]
|Jacqueline Riachi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|19
|[[Beirut]]
|-
|{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]]
|Sigrún Sætran&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1979 |title=Áttakeppa um titilinn Ungfrú ísland |language=is |pages=1 |work=Dagblaðið |url=https://timarit.is/page/3089461?iabr=on |access-date=22 Abril 2024 |via=Timarit.is}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Reikiavik|Reykjavík]]
|-
|{{Flagicon|MAS}} [[Malaysia]]
|Shirley Chew&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 Enero 2003 |title=Beauty queens to wear jewels costing RM3mil |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/01/30/beauty-queens-to-wear-jewels-costing-rm3mil |access-date=21 Abril 2024 |website=The Star |language=en}}&lt;/ref&gt;
|18
|Kangar
|-
|{{Flagicon|MLT}} [[Malta]]
|Helena Abela&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Scicluna |first=Christopher |date=25 Hulyo 2019 |title=Helena Dalli, from 'policewoman' to commissioner, without joining the corps |url=https://timesofmalta.com/article/helena-dalli-from-policewoman-to-commissioner-without-joining-the.724468 |access-date=21 Abril 2024 |website=Times of Malta |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;
|17
|Sliema
|-
|{{Flagicon|MRI}} [[Mawrisyo]]
|Maria Allard&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Hunyo 2004 |title=Maria Allard, Miss Mauritius d?un décevant concours |trans-title=Maria Allard, Miss Mauritius in a disappointing competition |url=https://lexpress.mu/node/129868 |access-date=24 Marso 2024 |website=L'express |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Port Louis]]
|-
|{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]
|Roselina Rosas&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Nobyembre 1979 |title=Calling home |language=en |pages=50 |work=The Pittsburgh Press |url=https://www.newspapers.com/article/the-pittsburgh-press/50323358/ |access-date=20 Abril 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Talaan ng mga lungsod sa Mehiko|Lungsod ng Durango]]
|-
|{{Flagicon|NGR}} [[Niherya]]
|Helen Prest&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Afigbo |first=Chinasa |date=30 Hunyo 2023 |title=1 Hijab queen, 43 other past Miss Nigeria winners &amp; how they moved on with life |url=https://www.legit.ng/entertainment/celebrities/1541882-miss-nigeria-44-winners-nigerias-prominent-beauty-pageant-update-what-doing/ |access-date=12 Abril 2023 |website=Legit.ng |language=en}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Ibadan]]
|-
|{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]]
|Jeanette Aarum&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|20
|Fredrikstad
|-
|{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]]
|Nannetje Nielen&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1979 |title=Dat is Holland, nietwaar? |language=nl |trans-title=That's Holland, isn't it? |pages=11 |work=Het vrĳe volk |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010960424:mpeg21:p011 |access-date=20 Abril 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Amsterdam]]
|-
|{{flagicon|PAN}} [[Panama]]
|Lorelay de la Ossa&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|19
|[[Lungsod ng Panama]]
|-
|{{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]]
|Martha Galli&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Asuncion|Asunción]]
|-
|{{PER}}
|Magali Pérez-Godoy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|18
|[[Lungsod ng Lima|Lima]]
|-
|{{Flagicon|PHI|1936}} [[Mutya ng Pilipinas|Pilipinas]]
|Josefina Francisco&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caparas |first=Celso de Guzman |date=22 Setyembre 2018 |title=2018 Mutya ng Pilipinas winners crowned |url=https://www.philstar.com/entertainment/2018/09/22/1853460/2018-mutya-ng-pilipinas-winners-crowned |access-date=21 Abril 2024 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Maynila]]
|-
|{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]
|Tuire Pentikäinen&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kerttula |first=Suvi |date=26 Disyembre 2018 |title=Kun Päivi Uitto valittiin Miss Suomeksi, hän halusi kruunusta eroon jo seuraavana päivänä – nykyään hän sitoo perhoja Kuusamossa |url=https://www.is.fi/viihde/art-2000005944184.html |access-date=1 Pebrero 2023 |website=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Helsinki]]
|-
|{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]]
|Daisy Marissette López&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|18
|San Juan
|-
|'''{{Flagicon|POR}}''' [[Portugal]]
|Ana Gonçalves Vieira&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|18
|[[Lisboa]]
|-
|{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]]
|Sylvie Parera&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jacob |first=Jérôme |date=17 Disyembre 2019 |title=Sylvie Paréra, Miss Marseille 78 élue Miss France 79: &quot;L'image des Miss a changé&quot; |url=https://www.laprovence.com/article/femina-provence/5810714/sylvie-parera-miss-marseille-78-elue-miss-france-79-limage-des-miss-a-change.html |access-date=31 Enero 2023 |website=La Provence |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Marsella|Marseille]]
|-
|{{Flag|Isle of Man|name=Pulo ng Man}}
|Kathleen Craig&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=27 Nobyembre 2007 |title=Juicy trivia on the Miss World pageant |url=https://www.philstar.com/entertainment/2007/11/27/29836/juicy-trivia-miss-world-pageant |access-date=21 Abril 2024 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|17
|Douglas
|-
|{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|Sabrina Alejandra Brugal&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|18
|[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]]
|-
|{{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]]
|Carolyn Ann Seaward&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1979 |title=Miss World contestants |language=en |pages=3 |work=Star-Gazette |location=Elmira, New York |url=https://www.newspapers.com/article/star-gazette-anthony-scotto/56154775/ |access-date=20 Abril 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|20
|Yelverton
|-
|{{Flagicon|SIN}} [[Singapore|Singapura]]
|Violet Lee&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Oktubre 1979 |title=Beauty queen Violet stops at three... |language=en |pages=36 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19791019-1.1.36 |access-date=20 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|20
|Singapura
|-
|{{Flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]]
|Shamila Weerasooriya&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|17
|[[Colombo]]
|-
|{{Flagicon|SWZ}} [[Suwasilandiya]]
|Gladys Carmichael&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|17
|Manzini
|-
|{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]]
|Ing-Marie Säveby&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1979 |title=70 misses out to be world hit |language=en |pages=7 |work=Papua New Guinea Post-Courier |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/250422901?searchTerm=%22Miss%20World%22 |access-date=20 Abril 2024 |via=Trove}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Estokolmo|Stockholm]]
|-
|{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]]
|Barbara Mayer&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cardellini |first=Igor |date=12 Nobyembre 2015 |title=Elles ont été Miss Suisse et après… |trans-title=They were Miss Switzerland and after… |url=https://www.laliberte.ch/news/regions/canton/elles-ont-ete-miss-suisse-et-apres-307611 |access-date=21 Abril 2024 |website=La Liberte |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|21
|Marly
|-
|{{flagicon|FRA}} [[French Polynesia|Tahiti]]
|Thilda Fuller&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |last=Barrais |first=Delphine |date=9 Mayo 2021 |title=Thilda Fuller, Miss Tahiti 1979 |url=https://www.tahiti-infos.com/Thilda-Fuller-Miss-Tahiti-1979_a200507.html |access-date=1 Pebrero 2023 |website=Tahiti Infos |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|24
|Pape'ete
|-
|{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]]
|Tipar Suparbpun&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|22
|[[Bangkok]]
|-
|{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]]
|Hong Yeo-jin&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 Hulyo 2013 |title=홍여진 미스코리아 수영복 사진 보니...“옛 사진인데 촌스럽지 않아” |trans-title=Looking at Hong Yeo-jin's Miss Korea swimsuit photo... &quot;It's an old photo, but it doesn't look out of place.&quot; |url=https://www.asiatoday.co.kr/view.php?key=840162 |access-date=22 Abril 2024 |website=Asia Today |language=ko}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Seoul]]
|-
|{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]]
|Marlene Coggins&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|21
|San Fernando
|-
|{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]]
|Marianela Toledo&lt;ref&gt;{{Cite news |date=10 Nobyembre 1979 |title=Concurso &quot;Miss Mundo&quot; |language=es |pages=5 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=3q0nAAAAIBAJ&amp;lpg=PA5&amp;dq=%22Miss%20Mundo%22&amp;pg=PA5#v=onepage&amp;q=%22Miss%20Mundo%22&amp;f=false |access-date=21 Abril 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Santiago, Tsile|Santiago]]
|-
|{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]]
|Eliana Djiaboura&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|24
|[[Nicosia]]
|-
|{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]]
|Sebnem Unal&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=22 Setyembre 2017 |title=Miss Turkey listesi, geçmişten günümüze Miss Turkey birincileri |trans-title=All past Miss Turkey winners |url=https://www.haberturk.com/miss-turkey-listesi-gecmisten-gunumuze-miss-turkey-birincileri-1642708 |access-date=12 Marso 2024 |website=Habertürk |language=tr}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Istanbul]]
|-
|{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]]
|Laura Rodríguez&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|21
|[[Montevideo]]
|}

== Mga tala ==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* {{official website|http://www.missworld.com}}
{{Miss World}}
[[Kategorya:Miss World]]</text>
      <sha1>6kbpvpnrxt5z4kwchliho5fhvisxs5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss World 1965</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324081</id>
    <revision>
      <id>2212362</id>
      <parentid>2205494</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T23:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25454" sha1="oqt2lw94y2xs2ofugq5fh217ji4mv69" xml:space="preserve">
{{Infobox beauty pageant|winner='''[[Lesley Langley]]'''|represented={{flagicon|United Kingdom}} Reyno Unido|date=19 Nobyembre 1965|presenters={{Hlist|David Jacobs|Michael Aspel}}|entrants=48|placements=16|venue=Lyceum Ballroom, Londres, Reyno Unido|broadcaster=[[BBC]]|debuts={{Hlist|Kosta Rika|Gambya|Malta|Siria}}|returns={{Hlist|Australya|Bulibya|Hordan|Israel|Malaysia|Peru|Rhodesia|Tahiti|Tsipre}}|withdraws={{Hlist|Aruba|Espanya|Montserrat|Nikaragwa|Turkiya}}|before=[[Miss World 1964|1964]]|next=[[Miss World 1966|1966]]|image=Lesley Langley.jpg|caption=Lesley Langley}}

Ang '''Miss World 1965''' ay ang ika-15 edisyon ng [[Miss World]] pageant na ginanap sa Lyceum Ballroom sa [[Londres]], [[United Kingdom|Reyno Unido]] noong 19 Nobyembre 1965.

Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Ann Sidney ng Reyno Unido si Lesley Langley ng Reyno Unido bilang Miss World 1965.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 Nobyembre 1965 |title=Miss World title protest |language=en |pages=3 |work=The San Francisco Examiner |url=https://www.newspapers.com/article/the-san-francisco-examiner-the-san-franc/92993587/ |access-date=21 Abril 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 Nobyembre 1965 |title=Row over 3rd U.K. girl's victory |language=en |pages=17 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=rg0zAAAAIBAJ&amp;sjid=_uYDAAAAIBAJ&amp;pg=6482%2C6927681 |access-date=12 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt; Ito ang pangatlong tagumpay ng Reyno Unido, at ang pangalawang pagkakataon sa kasaysayan ng kompetisyon na dalawang kandidata mula sa kaparehas na bansa ay magkasunod na nagwagi. Nagtapos bilang first runner-up si Dianna Lynn Batts ng Estados Unidos, habang nagtapos bilang second runner-up si Gladys Anne Waller ng Irlanda.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 Nobyembre 1965 |title=British entry crowned in Miss World contest |language=en |pages=12 |work=The Marion Star |url=https://www.newspapers.com/article/the-marion-star-the-marion-star-marion/92991590/ |access-date=21 Abril 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;

Mga kandidata mula sa apatnapu't-walong bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina David Jacobs at Michael Aspel ang kompetisyon.

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Lyceum_Theatre,_Wellington_St,_London.jpg|thumb|250x250px|Lyceum Ballroom, ang lokasyon ng Miss World 1965]]

=== Pagpili ng mga kalahok ===
Ang mga kalahok mula sa apatnampu't-walong mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Limang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging runner-up sa kanilang pambansang kompetisyon, o napili sa isang ''casting process,'' at isang kandidata ang nailuklok matapos bumitiw ang orihinal na kalahok.

==== Mga pagpalit ====
Dapat sanang lalahok si Miss Italia 1965 Alba Rigazzi sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Agosto 2023 |title=Layla e Alba Rigazzi, le due sorelle milanesi che vinsero Miss Italia: «Mi chiamavano Santarellina». «Un ragazzo che mi amava si disperò» |url=https://milano.corriere.it/notizie/cronaca/23_agosto_11/layla-e-alba-rigazzi-le-due-sorelle-milanesi-che-vinsero-miss-italia-mi-chiamavano-santarellina-un-ragazzo-che-mi-amava-si-dispero-8b282b71-3c72-4fba-aa40-da4de9243xlk.shtml |access-date=12 Marso 2024 |website=Corriere della Sera |language=it-IT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=6 Setyembre 1965 |title=La tumultuosa elezione di miss italia a Salsomaggiore |language=it |trans-title=The tumultuous election of Miss Italy in Salsomaggiore |pages=24 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,8/articleid,1552_02_1965_0209A_0024_23544514/ |access-date=13 Marso 2024 |archive-date=12 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312190833/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,8/articleid,1552_02_1965_0209A_0024_23544514/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, siya ay pinalitan ni Guya Libraro dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.

===== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong =====
Lumahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Kosta Rika, Gambya, Malta, at Siria. Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Australya at Tahiti na huling sumali noong [[Miss World 1960|1960]], Rhodesia na huling sumali noong [[Miss World 1961|1961]], at Bulibya, Hordan, Israel, Malaysia, Peru, at Tsipre na huling sumali noong [[Miss World 1963|1963]].&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Nobyembre 1964 |title=Found: The missing, so modest Miss Bolivia |language=en |pages=18 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19641111-1.2.144 |access-date=12 Marso 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=7 Nobyembre 1964 |title=Army says 'no' to 'Miss Israel' |language=en |pages=1 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19641107-1.1.1 |access-date=12 Marso 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;

Hindi sumali sa edisyong ito ang mga bansang [[Aruba]], [[Espanya]], [[Montserrat]], [[Nicaragua|Nikaragwa]], at [[Turkiya]]. Hindi sumali si Alicia Angela Yarzagaray ng Aruba dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Mayo 1965 |title=Carnavalskoningin Dorinda Croes ook Miss Aruba voor '65 |language=nl |trans-title=Carnival Queen Dorinda Croes also Miss Aruba for '65 |pages=6 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462317:mpeg21:p006 |access-date=12 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt; Kusang bumitiw sa kompetisyon si Alicia Borrás ng Espanya dahil sa pagtutol nito sa paglahok ni Rosemarie Viňales ng Hibraltar dahil sa sigalot ng Reyno Unido at Espanya sa teritoryo ng Hibraltar.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Nobyembre 1965 |title=Per protesta non concorrerà a Miss Mondo |language=it |trans-title=In protest she will not compete in Miss World |pages=3 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,1553_02_1965_0266_0003_21939549/ |access-date=13 Marso 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1965 |title=Miss World contest beset by international politics |language=en |pages=4 |work=Reading Eagle |url=https://news.google.com/newspapers?id=qaEhAAAAIBAJ&amp;sjid=EZoFAAAAIBAJ&amp;pg=5763%2C5842089 |access-date=21 Abril 2023}}&lt;/ref&gt; Hindi sumali si Rose Willock ng Montserrat dahil sa kakulangan sa pondo upang ipadala si Willock sa Londres.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Martin |first=Edwin L. |date=6 Pebrero 2019 |title=Rose Willock reminisces about winning Miss Montserrat title |url=https://www.montserratspotlight.com/memoirs-of-a-queen/ |access-date=12 Marso 2024 |website=Montserrat Spotlight |language=en-US }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Hindi nakasali sina Flora Sánchez Arguello ng Nikaragwa at Zerrin Arbas ng Turkiya dahil hindi sila nakaabot sa oras.

Dapat din sanang sasali sa edisyong ito si Sylvia Elaine Simons ng [[Bermuda]],&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Zuill |first=Rebecca |date=10 Enero 2015 |title=First Miss Bermuda passes away at 67 |url=https://www.royalgazette.com/other/news/article/20150110/first-miss-bermuda-passes-away-at-67/ |access-date=13 Marso 2024 |website=Royal Gazette |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Anna Eboweime ng [[Nigeria|Niherya]],&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Afigbo |first=Chinasa |date=30 Hunyo 2023 |title=1 Hijab queen, 43 other past Miss Nigeria winners &amp; how they moved on with life |url=https://www.legit.ng/entertainment/celebrities/1541882-miss-nigeria-44-winners-nigerias-prominent-beauty-pageant-update-what-doing/ |access-date=13 Marso 2024 |website=Legit.ng |language=en}}&lt;/ref&gt; at Maria do Carmo Paraíso Sancho ng [[Portugal]] dahil sa mga hindi isiniwalat na dahilan. Hindi tumuloy sa kompetisyon si Azira Febrianti Wicaksono ng [[Indonesia|Indonesya]] dahil sa mga konserbatibong Islamikong pananaw ng kanya bansa at pagprotesta ng mga konserbatibong Islamiko laban sa kanyang paglahok. Hindi rin tumuloy sa kompetisyon si Ana Elena Noreña ng Mehiko matapos mabali ang kanyang braso. Hindi tumuloy sa paglahok si Thai Kim Huong ng Biyetnam dahil sa kakulangan sa pondo upang dalhin siya sa Londres.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=21 Abril 2015 |title=Sự thật bất ngờ chuyện người đẹp Việt đầu tiên đi thi quốc tế |url=https://vietnamnet.vn/su-that-bat-ngo-chuyen-nguoi-dep-viet-dau-tien-di-thi-quoc-te-230613.html |access-date=13 Marso 2024 |website=VietNamNet |language=vi}}&lt;/ref&gt;

== Mga resulta ==
[[Talaksan:Miss World 1965 Map.PNG|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss World 1965 at ang kanilang mga pagkakalagay.]]

=== Mga pagkakalagay ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Pagkakalagay
! Kandidata
|-
| '''Miss World 1965'''
|
* '''{{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]]''' – '''Lesley Langley'''&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |date=20 Nobyembre 1965 |title=U.K. wins Miss World again, sparks new row |language=en |pages=23 |work=Ottawa Citizen |url=https://news.google.com/newspapers?id=QbgyAAAAIBAJ&amp;sjid=uewFAAAAIBAJ&amp;pg=4809%2C1678818 |access-date=1 Hunyo 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1st runner-up
|
* {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Dianna Lynn Batts&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 
|-
| 2nd runner-up
|
* {{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] – Gladys Anne Waller&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 
|-
| 3rd runner-up
|
* {{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] – Ingrid Kopetzky&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 
|-
| 4th runner-up
|
* {{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[French Polynesia|Tahiti]] – Marie Tapare&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 
|-
| Top 7
|
* {{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] – Carol Ann Tidey&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 
* {{Flagicon image|Flag of Rhodesia (1964–1968).svg}} [[Rhodesia]] – Lesley Bunting&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 
|-
| Top 16
|
* {{flagicon|DEU}} [[Kanlurang Alemanya|Alemanya]] – Karin Schütze&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news |date=20 Nobyembre 1965 |title=La candidata inglesa ganó el concurso de Miss Mundo |language=es |trans-title=The English candidate won the Miss World contest |pages=6 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=lXYcAAAAIBAJ&amp;sjid=4mMEAAAAIBAJ&amp;pg=3992%2C3239685 |access-date=13 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]] – Gay Lorraine Phelps&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] – Yvonne Ekman&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|JPN|1947}} [[Hapon]] – Yuko Oguchi&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] – Marta Eugenia Escalante&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Raija Salminen&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] – Christiane Sibellin&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] – Britt-Marie Lindblad&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|KOR|1949}} [[Timog Korea]] – Lee Eun-ah&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|}

== Kompetisyon ==

=== Pormat ng kompetisyon ===
Tulad noong [[Miss World 1961|1961]], labinlimang ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon na ginanap sa araw ng pinal na kompetisyon na binubuo ng ''swimsuit'' at ''evening gown competition''. Gayunpaman, dahil dalawang kandidata ang nagkaroon ng kaparehong iskor para sa ikalabinlimang posisyon, napagdesisyunan ni Morley na isama ang dalawa at gawing labing-anim mga ''semi-finalist'' na tutuloy sa kompetisyon. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang mga labing-anim na ''semi-finalist'', at kalaunan ay napili ang pitong pinalista na sumabak sa ''final interview.''

=== Komite sa pagpili ===
* Stanley Baker – Ingles na aktor&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* Donald Malcolm Campbell – Ingles na ''racecar driver''
* Martine Carol – Pranses na aktres&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* Sir Learie Constantine – ''High Commissioner'' ng Trindad para sa Reyno Unido
* Broderick Crawford – Amerikanong aktor
* Fatehsinghrao Prataprao Gaekwad – ''Maharajah'' ng Baroda
* Suzanna Leigh – Ingles na aktres
* Johnny Mathis – Amerikanong mang-aawit&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* Henrietta Tiarks – ''Marchioness'' ng Tavistock&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Mga kandidata ==
Apatnapu't-walong kandidata ang lumahok para sa titulo.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Nobyembre 1965 |title=Miss Rhodesia mag meedoen |language=nl |trans-title=Miss Rhodesia can participate |pages=1 |work=Algemeen Handelsblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000035035:mpeg21:p001 |access-date=28 Nobyembre 2023 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Nobyembre 1965 |title=Forse sulle chiome blonde di un'americana la simbolica &quot;corona,, di Miss Mondo |language=it |trans-title=Perhaps the symbolic &quot;crown&quot; of Miss World is on the blonde hair of an American |pages=3 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,1553_02_1965_0273_0003_21941553/ |access-date=13 Marso 2024}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}}
!Bayan
|-
|{{flagicon|DEU}} [[Alemanya]]
|Karin Schütze&lt;ref&gt;{{Cite news |date=18 Mayo 1965 |title=Karin Schütze |language=de |work=Der Spiegel |url=https://www.spiegel.de/politik/karin-schuetze-a-5116a52f-0002-0001-0000-000046272725 |access-date=21 Abril 2023 |issn=2195-1349}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Berlin]]
|-
|{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]]
|Lidia Díaz&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |date=17 Nobyembre 1965 |title=Se elige el viernes a Miss Mundo |language=es |pages=17 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=knYcAAAAIBAJ&amp;sjid=4mMEAAAAIBAJ&amp;pg=882%2C2784970 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]]
|Jan Rennison&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Abril 1966 |title=007 Girl |language=en |pages=60 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=FJ5WAAAAIBAJ&amp;sjid=DucDAAAAIBAJ&amp;pg=4469%2C7837620 |access-date=13 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Sydney]]
|-
|{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]]
|Ingrid Kopetzky
|21
|[[Viena]]
|-
|{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]]
|Gay Lorraine Phelps&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news |date=18 Nobyembre 1965 |title=Miss Nieuw-Zeeland, Gay Lorraine Phelps |language=nl |trans-title=Miss New Zealand, Gay Lorraine Phelps |pages=1 |work=Nieuwe Haarlemsche courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMNHA03:197616040:mpeg21:p00001 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Auckland]]
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]
|Lucy Nossent&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/gs-b5723d4d |access-date=12 Disyembre 2022 |website=De Morgen |language=nl-NL}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Bruselas]]
|-
|{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]]
|Nancy González&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|21
|Anzoátegui
|-
|{{flagicon|BRA|1889}} [[Brazil|Brasil]]
|Berenice Lunardi&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |last=Sabino |first=Fernando |date=17 Nobyembre 1965 |title=A chance muito Brasileira |language=pt |trans-title=A very Brazilian chance |pages=21 |work=Jornal do Brasil |url=https://news.google.com/newspapers?id=p-gRAAAAIBAJ&amp;sjid=pe4DAAAAIBAJ&amp;pg=7202%2C312515 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|18
|Minas Gerais
|-
|{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]]
|Gabriela Cornel Kempff&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|19
|[[Santa Cruz de la Sierra]]
|-
|{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka|Ceylon]]
|Shirlene De Silva
|19
|[[Colombo]]
|-
|{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]]
|Yvonne Ekman
|20
|[[Copenhague]]
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|Corine Mirguett Corral&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|18
|Pichincha
|-
|{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
|Dianna Lynn Batts&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 Nobyembre 1965 |title=Miss U.S. lets hair down, loses |language=en |pages=8 |work=Reading Eagle |url=https://news.google.com/newspapers?id=LK4hAAAAIBAJ&amp;sjid=uZoFAAAAIBAJ&amp;pg=3712%2C2105033 |access-date=13 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|19
|Falls Church
|-
|{{flagicon|GMB}} [[Gambia|Gambya]]
|Ndey Jagne&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|18
|[[Banjul]]
|-
|{{flagicon|GRC|old}} [[Gresya]]
|Maria Geka&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|26
|[[Atenas]]
|-
|{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|Carol McFarlane&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|18
|Montego Bay
|-
|{{flagicon|JPN|1947}} [[Hapon]]
|Yuko Oguchi&lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 Nobyembre 1965 |title=So shy Miss Japan got all the sympathy |language=en |pages=8 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19651121-1.2.61 |access-date=16 Hunyo 2023 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Saitama|Urawa]]
|-
|{{flagicon|GIB|ensign}} [[Gibraltar|Hibraltar]]
|Rosemarie Viňales&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Nobyembre 1965 |title=La politica afecta el concurso de Miss Universo |language=es |pages=6 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=jnYcAAAAIBAJ&amp;sjid=4mMEAAAAIBAJ&amp;pg=2005%2C2033573 |access-date=13 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|18
|Hibraltar
|-
|{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]]
|Edda Inés Mungula&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|20
|Francisco Morazán
|-
|{{flagicon|JOR}} [[Jordan|Hordan]]
|Nyla Haddad
|–
|Aman
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|Gladys Anne Waller&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cullen |first=Matthew |date=1 Hulyo 2016 |title=Bailieborough News. June 30th 2016. |url=http://bailieborough.com/bailieborough-news-june-27th-2016/ |access-date=15 Disyembre 2022 |website=Bailieborough.com}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Dublin]]
|-
|{{flagicon|ISR}} [[Israel]]
|Shlomit Gat&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1965 |title=Beauties plagued by politics |language=en |pages=34 |work=Spokane Daily Chronicle |url=https://news.google.com/newspapers?id=krszAAAAIBAJ&amp;sjid=qfcDAAAAIBAJ&amp;pg=3323%2C3761943 |access-date=13 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|19
|–
|-
|{{flagicon|ITA}} [[Italya]]
|Guya Libraro&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1965 |title=L'italiana al concorso per «Miss Mondo» |language=it |trans-title=The Italian at the «Miss World» competition |pages=3 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,0106_01_1965_0269_0003_8735227/ |access-date=13 Marso 2024}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Campania]]
|-
|{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|Carol Ann Tidey&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wells |first=Jon |date=23 Pebrero 2013 |title=Miss Dominion '65 at 66 |language=en |work=The Hamilton Spectator |url=https://www.thespec.com/news/hamilton-region/2013/02/23/miss-dominion-65-at-66.html |access-date=11 Disyembre 2022 |issn=1189-9417}}&lt;/ref&gt;
|18
|Ancaster
|-
|{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]]
|Nubia Angelina Bustillo Gallo&lt;ref&gt;{{Cite news |date=18 Hulyo 1965 |title=Nubia Bustillo Gallo |language=es |pages=2 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=kpccAAAAIBAJ&amp;sjid=vmMEAAAAIBAJ&amp;pg=3682%2C2621602 |access-date=13 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|El Carmen de Bolívar]]
|-
|{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|Marta Eugenia Escalante&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Setyembre 1965 |title=Grandiosa exhibición de modas del concurso Miss Mundo 1965 en el Costa Rica Tennis Club |language=es |pages=32 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=4qYcAAAAIBAJ&amp;sjid=vHkEAAAAIBAJ&amp;pg=3582%2C5469688 |access-date=13 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|20
|Puntarenas
|-
|{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Líbano]]
|Yolla Harb&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|18
|[[Beirut]]
|-
|{{flagicon|LBR}} [[Liberya]]
|Melvilla Harris&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Nobyembre 1965 |title=Political question |language=en |pages=2 |work=St. Joseph News-Press |url=https://news.google.com/newspapers?id=yQZUAAAAIBAJ&amp;sjid=SjkNAAAAIBAJ&amp;pg=3044%2C2323284 |access-date=13 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Monrovia]]
|-
|{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]]
|Marie-Anne Geisen
|18
|[[Lungsod ng Luksemburgo]]
|-
|{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]]
|Sigrún Vignisdóttir&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|17
|[[Reikiavik]]
|-
|{{Flag|Malaysia}}
|Clara Eunice de Run&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Oktubre 1965 |title=Chalun Miss World |pages=1 |work=Berita Harian |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/beritaharian19651011-1.1.1 |access-date=13 Marso 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|20
|Selangor
|-
|{{flagicon|MLT}} [[Malta]]
|Wilhelmina Mallia
|19
|[[Valeta|Valletta]]
|-
|{{flagicon|MAR}} [[Moroko]]
|Lucette Garcia&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Babas |first=Latifa |date=8 Pebrero 2019 |title=History : When beauties competed under the Moroccan flag in international beauty pageants |url=https://en.yabiladi.com/articles/details/74424/history-when-beauties-competed-under.html |access-date=21 Abril 2023 |website=Yabiladi |language=en}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Rabat]]
|-
|{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]]
|Janny de Knegt&lt;ref&gt;{{Cite news |date=3 Mayo 1965 |title=Miss Holland gaat op reis naar Rio, New York en Miami Beach |language=nl |trans-title=Miss Holland goes on a trip to Rio, New York and Miami Beach |pages=4 |work=Het Parool |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010834061:mpeg21:p004 |access-date=12 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Amsterdam]]
|-
|{{flagicon|PER}} [[Peru]]
|Lourdes Cárdenas&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Nobyembre 1965 |title=Tres candidatas se rebelan en el concurso de Miss Mundo |language=es |pages=2 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=lHYcAAAAIBAJ&amp;sjid=4mMEAAAAIBAJ&amp;pg=575%2C3031360 |access-date=13 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|18
|Arequipa
|-
|{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]
|Raija Salminen&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lehtikanto |first=Katariina |date=15 Hulyo 2023 |title=Unohdettu perintöprinsessa lähti Yhdysvaltoihin täysin ilman kielitaitoa – Kohtaaminen mahtimiehen kanssa muutti kaiken |url=https://www.iltalehti.fi/viihdeuutiset/a/f467dc4f-974e-4ba3-8d79-78623e553c73 |access-date=13 Marso 2024 |website=Iltalehti |language=fi}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Helsinki]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]]
|Christiane Sibellin&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Toutes les Miss France depuis 1955 |url=https://www.cnews.fr/diaporamas/toutes-les-miss-france-depuis-1955-718574 |access-date=2023-04-21 |website=CNEWS |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Lyon]]
|-
|'''{{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]]'''
|'''[[Lesley Langley]]'''&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wood |first=Gaby |date=15 Abril 2001 |title=The bottom line |language=en-GB |work=The Observer |url=https://www.theguardian.com/theobserver/2001/apr/15/features.review7 |access-date=13 Marso 2024 |issn=0029-7712}}&lt;/ref&gt;
|21
|Bayswater
|-
|{{Flagicon image|Flag of Rhodesia (1964–1968).svg}} [[Rhodesia]]
|Lesley Bunting&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1965 |title=Beauty's status in doubt |language=en |pages=4 |work=Reading Eagle |url=https://news.google.com/newspapers?id=qaEhAAAAIBAJ&amp;sjid=EZoFAAAAIBAJ&amp;pg=6384%2C5842755 |access-date=21 Abril 2023}}&lt;/ref&gt;
|21
|Salisbury
|-
|{{Flagicon image|Flag of Syria (1963–1972).svg}} [[Siria]]
|Raymonde Doucco&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|27
|[[Damasco]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]]
|Anita van Eyck&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1965 |title=De 18-jarige Anita van Eyck |language=nl |edition=The 18-year-old Anita van Eyck |pages=17 |work=De nieuwe Limburger |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMCC01:048118010:mpeg21:p00017 |access-date=26 Abril 2023 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Paramaribo]]
|-
|{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]]
|Britt Lindblad
|21
|Gothenburg
|-
|{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[French Polynesia|Tahiti]]
|Marie Tapare&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 Nobyembre 1965 |title=Titulo de &quot;Miss&quot; Mundo foi dado a &quot;Miss&quot; Reino Unido entre quedas e indisposicoes |language=pt |pages=16 |work=Jornal do Brasil |url=https://news.google.com/newspapers?id=qugRAAAAIBAJ&amp;sjid=pe4DAAAAIBAJ&amp;pg=3664%2C1126143 |access-date=13 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|20
|Papeete
|-
|{{flagicon|ZAF|1928}} [[South Africa|Timog Aprika]]
|Carol Davis&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lambley |first=Garrin |date=6 Agosto 2022 |title=Miss SA: Every winner of the title in history |url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/celeb-news/miss-sa-every-winner-since-1956-breaking/ |access-date=13 Marso 2023 |website=The South African |language=en-ZA |archive-date=10 Marso 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230310082024/https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/celeb-news/miss-sa-every-winner-since-1956-breaking/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|22
|–
|-
|{{flagicon|KOR|1949}} [[Timog Korea]]
|Lee Eun-ah
|20
|[[Seoul]]
|-
|{{Flag|Cyprus|name=Tsipre}}
|Krystalia Psara&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|17
|[[Nicosia]]
|-
|{{flagicon|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]]
|Zeineb Lamine
|–
|[[Istanbul]]
|-
|{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]]
|Raquel Luz Delgado&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|22
|[[Montevideo]]
|}

==  Mga tala ==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* [http://www.missworld.com Opisyal na website]
{{Miss World}}
[[Kategorya:Miss World]]</text>
      <sha1>oqt2lw94y2xs2ofugq5fh217ji4mv69</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss World 1966</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324090</id>
    <revision>
      <id>2212363</id>
      <parentid>2156563</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T23:58:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26321" sha1="de0y1p5lycqvait5iay8dr1vfm1vzfk" xml:space="preserve">
{{Infobox beauty pageant|winner='''[[Reita Faria]]'''|image=Reita Faria.jpg|caption=Reita Faria|represented={{flagicon|India}} Indiya|date=17 Nobyembre 1966|presenters={{Hlist|Peter West|Michael Aspel}}|entrants=51|placements=15|venue=Lyceum Ballroom, Londres, Reyno Unido|broadcaster=[[BBC]]|debuts={{Hlist|Bahamas|Guyana|Pilipinas|Republikang Dominikano|Trinidad at Tobago|Yugoslavia}}|returns={{Hlist|Aruba|Indiya|Mehiko|Noruwega|Suwisa|Tsile|Turkiya}}|withdraws={{Hlist|Australya|Austrya|Bulibya|Kolombya|Liberya|Peru|Rhodesia|Tunisya|Urugway}}|before=[[Miss World 1965|1965]]|next=[[Miss World 1967|1967]]}}

Ang '''Miss World 1966''' ay ang ika-16 na edisyon ng [[Miss World]] pageant na ginanap sa Lyceum Ballroom sa [[Londres]], [[United Kingdom|Reyno Unido]] noong 17 Nobyembre 1966.

Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Lady Annabel Birley si Reita Faria ng Indiya bilang Miss World 1966.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=18 Nobyembre 1966 |title=Fairest of the fair |language=en |pages=26 |work=The Evening Tribune |url=https://www.newspapers.com/article/the-evening-tribune/122761833/ |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Nobyembre 1966 |title=She's on top of the world |language=en |pages=2 |work=The State |url=https://www.newspapers.com/article/the-state/122762024/ |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt; Ito ang kauna-unahang tagumpay ng Indiya sa kasaysayan ng kompetisyon.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |date=18 Nobyembre 1966 |title=Tall Indian beauty takes Miss World title to Asia |language=en |pages=2 |work=Youngstown Vindicator |url=https://books.google.com.ph/books?id=wSFJAAAAIBAJ&amp;pg=PA2&amp;dq=%22Birgit+Andersen%22+%221966%22&amp;article_id=2704,828937&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiH59jU9LL_AhVia2wGHZqgDfkQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%22Birgit%20Andersen%22%20%221966%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt; Nagtapos bilang first runner-up si Nikica Marinovic ng Yugoslavia, habang nagtapos bilang second runner-up si Efi Ploumbi ng Gresya.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=18 Nobyembre 1966 |title=India beauty wins Miss World crown |language=en |pages=2 |work=The Press-Courier |url=https://books.google.com.ph/books?id=7IxKAAAAIBAJ&amp;pg=PA2&amp;dq=%22Nikica+Marinovic%22+%221966%22&amp;article_id=5249,2981979&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj-yYf28bL_AhVfcGwGHZWpBS4Q6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%22Nikica%20Marinovic%22%20%221966%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

Mga kandidata mula sa limampu't-isang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina Peter West at Michael Aspel ang kompetisyon.

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Lyceum_Theatre,_Wellington_St,_London.jpg|thumb|250x250px|Lyceum Ballroom, ang lokasyon ng Miss World 1966]]

=== Pagpili ng mga kalahok ===
Ang mga kalahok mula sa limampu't-isang mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Isang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging runner-up sa kanilang pambansang kompetisyon, o napili sa isang ''casting process,'' at isang kandidata ang nailuklok matapos bumitiw ang orihinal na kalahok.

==== Mga pagpalit ====
Dapat sanang lalahok si Ana Elena Noreña Grass ng Mehiko sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 Setyembre 2019 |title=Drogas, alcohol y ruptura: la vida de José José con Anel, la mujer que lo acompañó en sus días de gloria |trans-title=Drugs, alcohol and breakup: José José's life with Anel, the woman who accompanied him in his glory days |url=https://www.infobae.com/america/mexico/2019/09/29/drogas-alcohol-y-ruptura-la-vida-de-jose-jose-con-anel-la-mujer-que-lo-acompano-en-sus-dias-de-gloria/ |access-date=13 Marso 2024 |website=Infobae |language=es-ES}}&lt;/ref&gt; Gayumpaman, matapos tanggapin ang mga alok na maging aktres sa kanyang bansa, siya ay kaagad na pinalitan ni Miss Mexico 1966 María Cecilia González DuPree upang kumatawan sa kanilang bansa.

==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong ====
Lumahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Bahamas, Guyana, Pilipinas, Republikang Dominikano, Trinidad at Tobago, at Yugoslavia. Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Suwisa na huling sumali noong [[Miss World 1956|1956]], Noruwega na huling sumali noong [[Miss World 1960|1960]], Indiya na huling sumali noong [[Miss World 1962|1962]], Mehiko at Tsile na huling sumali noong [[Miss World 1963|1963]], at Aruba at Turkiya na huling sumali noong [[Miss World 1964|1964]].

Hindi sumali sina Evi Rieck ng Austrya, Toty López ng [[Bolivia|Bulibya]], María Estelia Sáenz Calero ng [[Colombia|Kolombya]], at Susana Regeden ng [[Uruguay|Urugway]] dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. Dahil sa ''monetary control'' na inimplementa ng pamahalaan ng [[Rhodesia]] na siyang nagpigil kay Gaynor Watts na lumipad papuntang Londres, hindi na nagpatuloy sa kompetisyon si Watts. Hindi sumali ang mga bansang [[Australya]], [[Liberia|Liberya]], [[Peru]], at [[Tunisia|Tunisya]] matapos na mabigo ang kanilang organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok.

Dapat sanang lalahok si Dagmar Silvínová [[Czechoslovakia]], ngunit hindi siya pinayagan ng kanyang pamahalaan na lumipad patungong Londres.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=8 Abril 2019 |title=První československou miss se v roce 1989 stala Ivana Christová. Ne všichni sdíleli nadšení |trans-title=Ivana Christová became the first Czechoslovak Miss in 1989. Not everyone shared the enthusiasm |url=https://echo24.cz/a/S8Phg/prvni-ceskoslovenskou-miss-se-v-roce-1989-stala-ivana-christova-ne-vsichni-sdileli-nadseni |access-date=15 Marso 2024 |website=Echo24 |language=cs}}&lt;/ref&gt; Hindi sumali si Patricia Estela Mena ng Nikaragwa dahil siya ay naghahanda para sa kanyang kasal. Inaasahang lalahok sina Mirtha Martinez Sarubbi ng [[Paraguay|Paragway]], Sonia Agnieray ng [[French Polynesia|Tahiti]], at Supaphon Nilseri ng [[Thailand|Taylandiya]], ngunit hindi sina dumating. Dapat sanang lalahok si Catherina Chang ng [[Singapore|Singapura]], ngunit dahil marami sa mga isponsor ng kanyang kompetisyong pambansa ang bumitiw sa pag-sponsor,&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Fazil |first=Abul |date=8 Oktubre 1966 |title=Miss S'pore contest is scrapped |language=en |pages=11 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19661008-1.2.87 |access-date=15 Marso 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt; hindi ipinadala sa kahit anong internasyonal na kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 Setyembre 1966 |title=Miss World hopefuls |pages=9 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19660920-1.2.63 |access-date=15 Marso 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Toon Joo |first=Yeo |date=22 Setyembre 1966 |title=A 'Miss Singapore' official resigns in protest |pages=20 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19660922-1.2.152 |access-date=15 Marso 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt; Hindi sumali si Paquita Torres Pérez ng [[Espanya]] bilang protesta laban sa pag-angkin ng Reyno Unido sa Hibraltar, na siya ring ginawa ng kanyang hinalinhan na si Alicia Borrás.

Itinanggal sa listahan ng mga kandidata si Uzor Okafor ng Niherya, matapos mapag-alamang siya ay isa nang ina na may dalawang anak. Wala rin diumanong suporta ang partisipasyon ni Okafor mula sa pamahalaan ng Niherya.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1966 |title=Beauty entry disqualified in London |language=en |pages=2 |work=The Victoria Advocate |url=https://news.google.com/newspapers?id=AbhdAAAAIBAJ&amp;sjid=AF4NAAAAIBAJ&amp;pg=5633%2C1644945 |access-date=15 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;

== Mga resulta ==
[[Talaksan:Miss World 1966 Map.PNG|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss World 1966 at ang kanilang mga pagkakalagay.]]

=== Mga pagkakalagay ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Pagkakalagay
! Kandidata
|-
| '''Miss World 1966'''
|
* '''{{flagicon|IND}} [[Indiya]]''' – '''Reita Faria'''&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1st runner-up
|
* {{Flagicon image|Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg}} [[Yugoslavia]] – Nikica Marinovic&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2nd runner-up
|
* {{flagicon|GRC|old}} [[Gresya]] – Efi Plumbi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 3rd runner-up
|
* {{flagicon|BRA|1889}} [[Brazil|Brasil]] – Marluci Manvailler Rocha&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 4th runner-up
|
* {{flagicon|ITA}} [[Italya]] – Gigliola Carbonara&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| Top 7
|
* {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Denice Blair&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] – Birgit Andersen&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| Top 15
|
* {{flagicon|DEU}} [[Alemanya]] – Jutta Danske&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1966 |title=Miss India gano el concurso de Miss Mundo |language=es |trans-title=Miss India wins the Miss World contest |pages=133 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=9qscAAAAIBAJ&amp;pg=PA133&amp;dq=%22Efi+Plumbi%22+%221966%22&amp;article_id=4227,13296242&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi60sWH9rL_AhXTcGwGHVRtCiIQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%22Efi%20Plumbi%22%20%221966%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] – Graciela Guardone&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* {{flagicon|GUY}} [[Guyana]] – Umblita Van Sluytman&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* {{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] – Diane Coulter&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* {{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] – Michèle Boulé&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* {{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] – Jeanette Dotel&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* {{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] – Jennifer Summers&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* {{flagicon|ZAF|1928}} [[South Africa|Timog Aprika]] – Johanna Carter&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|}

== Kompetisyon ==

=== Pormat ng kompetisyon ===
Tulad noong [[Miss World 1961|1961]], labinlimang ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon na ginanap sa araw ng pinal na kompetisyon na binubuo ng ''swimsuit'' at ''evening gown competition''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang mga labinlimang ''semi-finalist'', at kalaunan ay napili ang pitong pinalista na sumabak sa ''final interview.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;''

=== Komite sa pagpili ===

* Tiburcio Baja – ''Attache'' ng Embahada ng Pilipinas sa Reyno Unido
* Svetlana Berisova – Litwaniyanang ''ballerina''
* Lady Annabel Birley
* Peter Dimmock – Isang ''executive'' mula sa BBC
* Ty Hardin – Amerikanong aktor
* Kaarina Leskinen-Jones – Pinlandesang modelo; ''first runner-up'' noong [[Miss World 1962]]
* Henry Mancini – Amerikanong musikero
* Beni Montresor – Italyanong direktor
* Sharmini Tiruchelvam – Manunulat at tanyag na personalidad sa telebisyon ng Ceylon
* Prinsipe Plerng Nobadol Rabidhadana ng Taylandiya

== Mga kandidata ==
Limampu't-isang kandidata ang lumahok para sa titulo.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}}
!Bayan
|-
|{{flagicon|DEU}} [[Alemanya]]
|Jutta Danske&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1966 |title=MISS WORLD in de politiek |language=nl |trans-title=MISS WORLD in politics |pages=17 |work=Nieuwsblad van het Noorden |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010870028:mpeg21:p017 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Berlin]]
|-
|{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]]
|Graciela Guardone&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Nobyembre 1966 |title=Las bellezas estan cansadas |language=es |trans-title=The beauties are tired |pages=31 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=96scAAAAIBAJ&amp;pg=PA32&amp;dq=%22Miss+Mundo%22&amp;article_id=3355,13721823&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiZ9aXbpPaEAxUBT2wGHUvcCcoQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%22Miss%20Mundo%22&amp;f=false |access-date=15 Marso 2024}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]]
|Reina Hernandez&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Setyembre 1966 |title=Mej. Reina P. Hernandez naar Londen |language=nl |trans-title=Ms. Reina P. Hernandez to London |pages=5 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463019:mpeg21:p005 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|19
|Oranjestad
|-
|{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]]
|Heather Gettings
|20
|[[Auckland]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of the Bahamas (1964–1973).svg}} [[Bahamas]]
|Dorothy Cooper&lt;ref&gt;{{Cite magazine|url=https://books.google.com.ph/books?id=jLgDAAAAMBAJ&amp;pg=PA58&amp;dq=Dorothy+Cooper+miss+bahamas&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjYz4uJmvaEAxUcSGcHHU3PBEQQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=Dorothy%20Cooper%20miss%20bahamas&amp;f=false|title='Miss World Pageant' gets first Bahamian contestant|date=10 Nobyembre 1966|magazine=Jet|page=58|access-date=15 Marso 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Nassau]]
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]
|Mireille de Man&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/gs-b5723d4d |access-date=12 Disyembre 2022 |website=De Morgen |language=nl-NL}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Bruselas]]
|-
|{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]]
|Jeannette Kopp&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Nobyembre 1966 |title=Concurso Miss World |language=es |trans-title=Miss World contest |pages=121 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=9qscAAAAIBAJ&amp;sjid=NXwEAAAAIBAJ&amp;pg=2527%2C13172660 |access-date=15 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Caracas]]
|-
|{{flagicon|BRA|1889}} [[Brazil|Brasil]]
|Marluci Manvailler Rocha&lt;ref&gt;{{Cite news |date=26 Nobyembre 1966 |title=&quot;Miss&quot; Brasil No. 2 volta do Londres porque não viu os Beatles |language=pt |pages=10 |work=Jornal do Brasil |url=https://news.google.com/newspapers?id=3eERAAAAIBAJ&amp;sjid=_-4DAAAAIBAJ&amp;pg=7081%2C2479094 |access-date=15 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|18
|Mato Grosso
|-
|{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka|Ceylon]]
|Priscilla Martenstyn
|19
|[[Colombo]]
|-
|{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]]
|Irene Hansen
|19
|[[Copenhague]]
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|Alejandra Vallejo&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1966 |title=Londres |language=es |edition=London |pages=90 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=86scAAAAIBAJ&amp;sjid=NXwEAAAAIBAJ&amp;pg=603%2C10767913 |access-date=15 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|18
|Guayaquil
|-
|{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
|Denice Blair&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 Agosto 1966 |title=Miss USA-World is Utah beauty |language=en |pages=6 |work=Lawrence Journal-World |url=https://news.google.com/newspapers?id=j81TAAAAIBAJ&amp;sjid=nTgNAAAAIBAJ&amp;pg=3760%2C5696128 |access-date=15 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|19
|Layton
|-
|{{flagicon|GMB}} [[Gambia|Gambya]]
|Oumie Barry
|19
|[[Banjul]]
|-
|{{flagicon|GRC|old}} [[Gresya]]
|Efi Plumbi&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |date=19 Nobyembre 1966 |title=A &quot;World&quot; shaking event |language=en |pages=7 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=b7dNAAAAIBAJ&amp;sjid=wUQDAAAAIBAJ&amp;pg=5626%2C1141544 |access-date=15 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Atenas]]
|-
|{{flagicon|GUY}} [[Guyana]]
|Umblita Van Sluytman&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Nobyembre 1966 |title=Miss Guyana |language=en |pages=11 |work=The Daily Times |url=https://www.newspapers.com/article/the-daily-times-umblita-van-sluytman-19/15068880/ |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Georgetown]]
|-
|{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|Yvonne Walter&lt;ref&gt;{{Cite magazine|url=https://books.google.com.ph/books?id=dLoDAAAAMBAJ&amp;pg=PA33&amp;lpg=PA33&amp;dq=yvonne+walter+miss+jamaica&amp;source=bl&amp;ots=VUnPrpisz9&amp;sig=ACfU3U1EUKPm1UwbxIieeaIkvye_HRLTUA&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj61qfFmvaEAxUscGwGHcfnCvg4FBDoAXoECAIQAw#v=onepage&amp;q=yvonne%20walter%20miss%20jamaica&amp;f=false|title=Jamaican Queen|date=8 Setyembre 1966|magazine=Jet|page=34|access-date=15 Marso 2024|via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Kingston, Jamaica|Kingston]]
|-
|{{flagicon|JPN|1947}} [[Hapon]]
|Harumi Kobayashi&lt;ref&gt;{{Cite news |date=7 Nobyembre 1966 |title=Miss Japan |language=nl |pages=6 |work=Tubantia |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:003296006:mpeg21:p00006 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Prepektura ng Kanagawa|Kanagawa]]
|-
|{{flagicon|GIB|ensign}} [[Gibraltar|Hibraltar]]
|Grace Valverde&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|18
|Hibraltar
|-
|{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]]
|Danira Miralda Buines&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gámez |first=Sabino |date=25 Abril 2008 |title=El Miss Honduras, una historia que contar |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720 |access-date=8 Disyembre 2022 |website=La Prensa |language=es-HN}}&lt;/ref&gt;
|19
|Olanchito
|-
|{{flagicon|JOR}} [[Jordan|Hordan]]
|Vera Jalil Khamis
|24
|[[Aman]]
|-
|'''{{flagicon|IND}} [[Indiya]]'''
|'''[[Reita Faria]]'''&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mehta |first=Sunanda |date=18 Disyembre 2016 |title=Not Just a Pretty Face: Reita Faria, the first Asian to win Miss World |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/fashion/not-just-a-pretty-face/ |access-date=15 Marso 2024 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Mumbai|Bombay]]
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|Helen McMahon
|19
|[[Dublin]]
|-
|{{flagicon|ISR}} [[Israel]]
|Segula Gohr&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2 Disyembre 1966 |title=Change for Miss Israel |language=en |pages=16 |work=The Australian Jewish News |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/262999047?searchTerm=%22Miss%20World%22 |access-date=15 Marso 2024 |via=Trove}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Bat Yam]]
|-
|{{flagicon|ITA}} [[Italya]]
|Gigliola Carbonara&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Nobyembre 1966 |title=L'italiano candidata a Miss Mondo |language=it |trans-title=The Italian candidate for Miss World |pages=3 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,0112_01_1966_0260_0003_5417954/ |access-date=15 Marso 2024 |archive-date=15 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315125347/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,0112_01_1966_0260_0003_5417954/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Napoles]]
|-
|{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|Diane Coulter&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 Hulyo 1966 |title='Miss Dominion' crowned |language=en |pages=14 |work=Edmonton Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=tSFlAAAAIBAJ&amp;pg=PA14&amp;dq=%22Diane+Coulter%22+%221966%22&amp;article_id=2549,340286&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjzwZ3d8rL_AhVmXWwGHUHwAQIQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%22Diane%20Coulter%22%20%221966%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|18
|Leamington
|-
|{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|Sonia Mora&lt;ref&gt;{{Cite news |date=6 Setyembre 1966 |title=En novedosa exhibición de modas a go go serán presentadas candidatas al Miss Mundo en Costa Rica |language=en |pages=26 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=i7gcAAAAIBAJ&amp;sjid=Q3oEAAAAIBAJ&amp;pg=3759%2C2442504 |access-date=15 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[San José, Costa Rica|San José]]
|-
|{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Líbano]]
|Marlène Talih&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1966 |title=Miss-chien Miss World |language=nl |pages=13 |work=Het vrĳe volk |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010956158:mpeg21:p013 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Beirut]]
|-
|{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]]
|Mariette Sophie Stephano
|21
|[[Lungsod ng Luksemburgo]]
|-
|{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]]
|Auður Harðardóttir&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1966 |title=Islenzk stúlka í Miss World |language=is |trans-title=Iceland girl in Miss World |pages=12 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/2388558?iabr=on |access-date=15 Marso 2024 |via=Timarit.is}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Reikiavik]]
|-
|{{Flag|Malaysia}}
|Merlyn McKelvie&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 Setyembre 1966 |title=Merlyn finds it so cold in Britain |language=en |pages=12 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19660909-1.2.99 |access-date=15 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Kuala Lumpur]]
|-
|{{flagicon|MLT}} [[Malta]]
|Monica Sunnura
|18
|Cospicua
|-
|{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]
|María Cecilia González DuPree
|18
|[[Lungsod ng Mehiko]]
|-
|{{flagicon|MAR}} [[Moroko]]
|Naima Naim
| –
|[[Rabat]]
|-
|{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]]
|Birgit Andersen&lt;ref&gt;{{Cite news |date=18 Nobyembre 1966 |title=Reluctant Miss World |language=en |pages=53 |work=The Windsor Star |url=https://books.google.com.ph/books?id=LUU_AAAAIBAJ&amp;pg=PA53&amp;dq=%22Birgit+Andersen%22&amp;article_id=3202,1671428&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjHo_iv6PSEAxWPe2wGHZpHBbMQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=%22Birgit%20Andersen%22&amp;f=false |access-date=15 Marso 2024}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Oslo]]
|-
|{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]]
|Anneke Geerts&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Nobyembre 1966 |title=Miss-wereldverkiezingen |language=nl |trans-title=Miss world pageants |pages=4 |work=Algemeen Handelsblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000033102:mpeg21:p004 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Amsterdam]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]]
|Vivien Lee Austria&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burton-Titular |first=Joyce |date=1 Oktubre 2013 |title=From Vivien to Megan: The PH in Miss World history |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/40304-philippines-miss-world-history/ |access-date=3 Hunyo 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Maynila]]
|-
|{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]
|Marita Gellman&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1966 |title=Stralende pose |language=nl |trans-title=Radiant pose |pages=1 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002827013:mpeg21:p00001 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Helsinki]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]]
|Michèle Boulé&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Morana |first=Cecile |date=4 Disyembre 2014 |title=Miss France : quelle région a le plus remporté l'élection? |url=https://www.telestar.fr/actu-tv/miss-france/miss-france-quelle-region-a-le-plus-remporte-l-election-60693 |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Télé Star |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Cannes]]
|-
|{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|Jeanette Dotel&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mercado |first=Sergia |date=3 Hulyo 2019 |title=Concurso Dominicano de Belleza |trans-title=Dominican Beauty Contest |url=https://www.elcaribe.com.do/gente/cultura/zona-retro/v-concurso-dominicano-de-belleza/ |access-date=15 Marso 2024 |website=El Caribe |language=es}}&lt;/ref&gt;
| –
|San Juan de la Maguana
|-
|{{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]]
|Jennifer Lowe Summers&lt;ref&gt;{{Cite news |date=22 Agosto 1966 |title=Winner's smile |language=en |pages=48 |work=Detroit Free Press |url=https://www.newspapers.com/article/detroit-free-press-miss-uk-1966/83668840/ |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|21
|Warrington
|-
|{{Flagicon image|Flag of Syria (1963–1972).svg}} [[Siria]]
|Feryelle Jalal&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Nobyembre 1966 |title='S Werelds mooisten in Londen |language=nl |trans-title=The world's most beautiful in London |pages=7 |work=Het Parool |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010835785:mpeg21:p007 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Damasco]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]]
|Linda Haselhoef&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1966 |title=De chaperonnes zijn er altijd bij |language=nl |trans-title=The chaperones are always there |pages=13 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002827011:mpeg21:p00013 |access-date=15 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Paramaribo]]
|-
|{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]]
|Ingrid Andersson
|25
|[[Estokolmo]]
|-
|{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]]
|Janine Solliner
|21
|[[Zürich]]
|-
|{{flagicon|ZAF|1928}} [[South Africa|Timog Aprika]]
|Johanna Carter&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1966 |title=People make news |language=en |pages=51 |work=The Calgary Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=AmpkAAAAIBAJ&amp;pg=PA51&amp;dq=%22Johanna+Carter%22+%221966%22&amp;article_id=1106,5723046&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjq2cSz9bL_AhX6VmwGHWPUBfsQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%22Johanna%20Carter%22%20%221966%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Johannesburg]]
|-
|{{flagicon|KOR|1949}} [[Timog Korea]]
|Chung Eul-sun&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|20
|[[Seoul]]
|-
|{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]]
|Diane DeFreitas&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Nobyembre 1966 |title=Beauty in search of world title |language=en |pages=20 |work=The Daily Telegraph |url=https://www.newspapers.com/article/the-daily-telegraph/122761271/ |access-date=15 Marso 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Port of Spain]]
|-
|{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]]
|Amelia Galaz
| –
|[[Santiago, Tsile|Santiago]]
|-
|{{Flag|Cyprus|name=Tsipre}}
|Annoula Alvaliotou
|19
|[[Nicosia]]
|-
|{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]]
|İnci Asena&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Nobyembre 1966 |title=World contest beauties in revolt |language=en |pages=3 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19661117-1.2.17.4 |access-date=15 Marso 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Istanbul]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg}} [[Yugoslavia]]
|Nikica Marinović&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 Nobyembre 1966 |title=Miss Yugoslavia says she'll wed |language=en |pages=70 |work=The Telegraph-Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=RR1RAAAAIBAJ&amp;pg=PA70&amp;dq=%22Nikica+Marinovic%22+%221966%22&amp;article_id=2072,1989891&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj-yYf28bL_AhVfcGwGHZWpBS4Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%22Nikica%20Marinovic%22%20%221966%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|19
|Mokošica
|}

==  Mga tala ==
{{Notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* [http://www.missworld.com Opisyal na website]
{{Miss World}}
[[Kategorya:Miss World]]
[[Kategorya:1966]]</text>
      <sha1>de0y1p5lycqvait5iay8dr1vfm1vzfk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss World 1968</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324091</id>
    <revision>
      <id>2212365</id>
      <parentid>2156137</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:14:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27384" sha1="032scileld0yd6i143puuigieawcfn7" xml:space="preserve">{{Infobox beauty pageant|image=Penelope Plummer Miss World 1968.jpg|caption=Penelope Plummer|winner='''[[Penelope Plummer]]'''|represented={{flagicon|Australia}} Australya|date=14 Nobyembre 1968|presenters=Michael Aspel|venue=Lyceum Ballroom, Londres, Reyno Unido|broadcaster=[[BBC]]|entrants=53|placements=15|debuts=Taylandiya|returns={{Hlist|Bahamas|Indiya|Kolombya|Liberya|Nikaragwa}}|withdraws={{Hlist|Czechoslovakia|Gambya|Honduras|Lupangyelo|Libano|Panama|Portugal|Tansaniya}}|before=[[Miss World 1967|1967]]|next=[[Miss World 1969|1969]]}}

vAng '''Miss World 1968''' ay ang ika-18 na edisyon ng [[Miss World]] pageant na ginanap sa Lyceum Ballroom sa [[Londres]], [[United Kingdom|Reyno Unido]] noong 14 Nobyembre 1968. Ito ang huling edisyon na naganap ang kompetisyon sa Lyceum Ballroom.

Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Madeleine Hartog-Bel]] ng Peru si Penelope Plummer ng Australya bilang Miss World 1968.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1968 |title=Meet the new Miss World |language=en |pages=50 |work=The Windsor Star |url=https://www.newspapers.com/article/the-windsor-star/47776357/ |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt; Ito ang kauna-unahang tagumpay ng Australya sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Kathleen Winstanley ng Reyno Unido, habang nagtapos bilang second runner-up si Miri Zamir ng Israel.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1968 |title=Miss World |language=en |pages=22 |work=Edmonton Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=3uxkAAAAIBAJ&amp;pg=PA22&amp;dq=%22Kathleen+Winstanley%22+%221968%22&amp;article_id=5184,4241003&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjr9IH3_LL_AhXlV2wGHbZqDGcQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%22Kathleen%20Winstanley%22%20%221968%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1968 |title=Miss World winner |language=en |pages=10A |work=St. Joseph Gazette |url=https://books.google.com.ph/books?id=tRddAAAAIBAJ&amp;pg=PA9&amp;dq=%22Kathleen+Winstanley%22+%221968%22&amp;article_id=2333,2755591&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj6prW__bL_AhVYRmwGHbwiCG84ChDoAXoECAcQAg#v=onepage&amp;q=%22Kathleen%20Winstanley%22%20%221968%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

Mga kandidata mula sa limampu't-talong bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Michael Aspel ang kompetisyon.

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Lyceum_Theatre,_Wellington_St,_London.jpg|thumb|250x250px|Lyceum Ballroom, ang lokasyon ng Miss World 1968]]

=== Pagpili ng mga kalahok ===
Ang mga kalahok mula sa limampu't-tatlong mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Dalawang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging runner-up sa kanilang pambansang kompetisyon, o napili sa isang ''casting process,'' at dalawang kandidata ang nailuklok matapos bumitiw ang orihinal na kalahok.

==== Mga pagbabago sa mga patakaran ====
Muling pinayagan ang mga ina na sumali sa Miss World sa edisyong ito, bagay na huling pinayagan noong [[Miss World 1951|1951]]. Dahil sa pagbabago ng patakarang ito sa Miss World, pinayagan si Miss International Bahamas 1968 Rose Helena Simms-Dauchot na lumahok sa edisyong ito bagama't ito ay kasal na at may isang anak.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=6 Nobyembre 1968 |title=Beauty from the Bahamas |language=en |pages=6 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=ZupAAAAAIBAJ&amp;sjid=QKcMAAAAIBAJ&amp;pg=5408%2C709445 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;

==== Mga pagpalit ====
Bagama't inanunsyo na ang kandidata ng Pransiya sa edisyong ito ay si Mademoiselle France 1968 Maryvonne Lachaze,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 Hulyo 2012 |title=Jocelyne Charlery élue Mlle France d'Outre-Mer |trans-title=Jocelyne Charlery elected Miss France Overseas |url=https://www.martinique.franceantilles.fr/actualite/culture/jocelyne-charlery-elue-mlle-france-doutre-mer-782439.php |access-date=16 Marso 2024 |website=France-Antilles |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt; siya ay biglaang pinalitan ng ''first runner-up'' ng Miss Cinemonde na si Nelly Gallerne dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. Iniluklok ang ''first runner-up'' ng Miss Luxembourg 1968 na si Irene Siedler na lumahok sa edisyong ito matapos bumitiw sa kompetisyon ang orihinal na nagwagi na si Lucienne Micheline Krier dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.

==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong ====
Lumahok sa unang pagkakataon ang bansang Taylandiya. Bumalik sa edisyong ito ang bansang Nikaragwa na huling sumali noong [[Miss World 1964|1964]], Kolombya at Liberya na huling sumali noong [[Miss World 1965|1965]], at Bahamas at Indiya na huling sumali noong [[Miss World 1966|1966]].

Hindi sumali sa edisyong ito ang mga bansang [[Czechoslovakia]], [[Gambia|Gambya]], [[Honduras]], [[Iceland|Lupangyelo]], [[Lebanon|Libano]], [[Panama]], [[Portugal]], at [[Tanzania|Tansaniya]] sa edisyong ito. Hindi sumali si Jarmila Teplanová ng Czechoslovakia bunsod ng paglusob ng [[Unyong Sobyetiko]], [[Polonya]], [[Bulgarya]], at [[Hungriya|Unggarya]] sa Czechoslovakia noong 20 Agosto 1968.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=8 Abril 2019 |title=První československou miss se v roce 1989 stala Ivana Christová. Ne všichni sdíleli nadšení |trans-title=Ivana Christová became the first Czechoslovak Miss in 1989. Not everyone shared the enthusiasm |url=https://echo24.cz/a/S8Phg/prvni-ceskoslovenskou-miss-se-v-roce-1989-stala-ivana-christova-ne-vsichni-sdileli-nadseni |access-date=15 Marso 2024 |website=Echo24 |language=cs}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 Oktubre 1968 |title=Czechs not sending Miss World contestant |language=en |pages=9 |work=Daytona Beach Morning Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=U28eAAAAIBAJ&amp;sjid=fMkEAAAAIBAJ&amp;pg=5766%2C5997497 |access-date=17 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt; Hindi sumali sina Lillian Carol Heyer ng Honduras at Helga Jonsdóttir ng Lupangyelo dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1 Hulyo 1968 |title=Grooming the beauty queens |language=en |pages=18 |work=65° |url=https://timarit.is/page/7657022?iabr=on |access-date=16 Marso 2024 |via=Timarit.is}}&lt;/ref&gt; Nadiskwalipikado si Lili Bissar ng Libano matapos matuklasan na siya ay labinlimang-taong gulang pa lamang.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1968 |title=Miss Libanon doet niet mee aan Miss World-verkiezingen |language=nl |pages=3 |work=Leeuwarder courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010565227:mpeg21:p003 |access-date=16 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt; Bagama't hindi na kasali sa kompetisyon, pinayagan pa rin si Bissar na lumitaw sa ''parade of nations''.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1968 |title=Politics invade beauty contest |language=en |pages=2 |work=The Sydney Morning |url=https://news.google.com/newspapers?id=1q9hAAAAIBAJ&amp;sjid=KegDAAAAIBAJ&amp;pg=2550%2C4929868 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt; Hindi pinahintuluang sumali sa Miss World si Zena Suleiman ng Pamahalaan ng Tansaniya dahil hindi ito naaangkop diumano sa kanilang kultura.

Dapat sanang sasali sa edisyong ito si Maria Amparo Rodrigo Lorenzo ng [[Espanya]], na siyang tumungo na sa Londres para lumahok sa Miss World.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1968 |title=Miss Spain, 19-year-old Maria |language=nl |pages=7 |work=Algemeen Handelsblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000034800:mpeg21:p007 |access-date=16 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1968 |title=Miss Spanje loopt weg uit Miss-Wedstrijd |language=nl |trans-title=Miss Spain runs away from Miss World |pages=3 |work=Het Parool |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010838694:mpeg21:p003 |access-date=16 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tulad ng kanyang mga hinalinhan, kaagad na bumitiw si Rodrigo sa kompetisyon dahil tutol ito sa paglahok ni Sandra Sanguinetti ng Hibraltar. Matapos ang kanyang pagbitiw sa kompetisyon, kaagad na tumakas sa hotel ng mga kandidata si Lorenzo upang tumungo sa hotel kung nasaan pansamantalang naninirahan ang kanyang siyamnapu't-dalawang kamag-anak.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1968 |title=Spaans Miss-noegen |pages=1 |work=De Tijd |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011238236:mpeg21:p001 |access-date=16 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;

== Mga resulta ==
[[Talaksan:Miss_World_1968_Map.PNG|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss World 1968 at ang kanilang mga pagkakalagay.]]

=== Mga pagkakalagay ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Paglalagay
! Contestant
|-
| '''Miss World 1968'''
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]]''' – '''[[Penelope Plummer]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;'''
|-
| 1st runner-up
|
* '''{{flagicon|UK}}''' [[United Kingdom|Reyno Unido]] – Kathleen Winstanley&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2nd runner-up
|
* {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Miri Zamir&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 3rd runner-up
|
* {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Beatriz Sierra González&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 4th runner-up
|
* {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]] – [[Arene Cecilia Amabuyok]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| Top 7
|
* {{Flag|Guyana}} – Adrienne Harris&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* {{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]]– Margine Davidson&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| Top 15
|
* {{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya|Alemanya]] – Margot Schmalzriedt
* {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] – Viviana Roldán
* {{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] – Brigitte Krüger
* {{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] – June MacMahon
* {{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] – Nelly Gallerne
* {{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] – Gunilla Friden
* {{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] – Pinnarut Tananchai
* {{Flagicon image|Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg}} [[Yugoslavia]] – Ivona Puhlera
|}

== Kompetisyon ==

=== Pormat ng kompetisyon ===
Tulad noong [[Miss World 1961|1961]], labinlimang ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon na ginanap sa araw ng pinal na kompetisyon na binubuo ng ''swimsuit'' at ''evening gown competition''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang mga labinlimang ''semi-finalist'', at kalaunan ay napili ang pitong pinalista na sumabak sa ''final interview.''

=== Komite sa pagpili ===

* Lady Elizabeth Anson, CVO
* Stanley Baker – Ingles na aktor
* [[Reita Faria]] – [[Miss World 1966]] mula sa Indiya&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1968 |title=Aussie-type librarian... Miss World |language=en |pages=3 |work=St. Petersburg Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=e35QAAAAIBAJ&amp;sjid=RVwDAAAAIBAJ&amp;pg=7315%2C2337611 |access-date=17 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
* Peter Dimmock – Isang ''executive'' mula sa BBC
* Graham Hill – Ingles na nagwagi sa Formula One&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* John Hore – Ingles na manlalaro ng putbol
* Istvan Kertesz – Unggarong konduktor
* Anthony Seth – ''High Commissioner'' ng Gana sa Reyno Unido
* Richard Todd – Irlandes na aktor

== Mga kandidata ==
Limampu't-tatlong kandidata ang lumahok para sa titulo.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 Nobyembre 1968 |title=In Londen verblijven momenteel schoonheidskoninginnen |language=nl |trans-title=Beauty queens are currently in London |pages=3 |work=Leeuwarder courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010565223:mpeg21:p003 |access-date=16 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}}
!Bayan
|-
|{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya|Alemanya]]
|Margot Schmalzriedt
|22
|[[Stuttgart]]
|-
|{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]]
|Viviana Roldán&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Nobyembre 1968 |title=Se habla de la participante de Costa Rica en concurso de belleza |language=es |pages=29 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=soc1AAAAIBAJ&amp;pg=PA29&amp;dq=%22Miss+Mundo%22&amp;article_id=6473,4643492&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj70Z-m6_iEAxVvcGwGHVYABqk4ChDoAXoECAkQAg#v=onepage&amp;q=%22Miss%20Mundo%22&amp;f=false |access-date=16 Marso 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|25
|Esperanza
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]]'''
|'''[[Penelope Plummer]]'''&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 Setyembre 1968 |title=Four quest girls on the brink of stardom |language=en |pages=5 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=tNciAAAAIBAJ&amp;pg=PA5&amp;dq=%22Miss+World%22+%221968%22&amp;article_id=3696,9966442&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjYjt79-rL_AhX9amwGHVA2CHAQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=%22Miss%20World%22%20%221968%22&amp;f=false |access-date=8 Hunyo 2023 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Sydney]]
|-
|{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]]
|Brigitte Krüger&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Nobyembre 1968 |title=Five heads with a single thought |language=en |pages=1 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=2is-AAAAIBAJ&amp;sjid=00oMAAAAIBAJ&amp;pg=6780%2C1613494 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Viena]]
|-
|{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]]
|Christine Antunovic&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Harvey |first=Helen |date=25 Enero 2014 |title=Homegrown heroines |url=https://www.stuff.co.nz/taranaki-daily-news/features/9649515/Homegrown-heroines |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Stuff |language=en}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Auckland]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of the Bahamas (1964–1973).svg}} [[Bahamas]]
|Rose Helena Simms-Dauchot&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1968 |title=Beauty with a bite |language=en |pages=1 |work=Youngstown Vindicator |url=https://news.google.com/newspapers?id=uGhIAAAAIBAJ&amp;sjid=kIIMAAAAIBAJ&amp;pg=1553%2C4466959 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Nassau]]
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]
|Sonja Doumen&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Enero 2018 |title=Sonja Doumen werd 50 jaar geleden eerste Limburgse Miss België |language=nl |work=Het Belang van Limburg |url=https://www.pressreader.com/belgium/het-belang-van-limburg/20180113/282565903543550 |access-date=19 Disyembre 2022 |via=PressReader}}&lt;/ref&gt;
|20
|Dilsen-Stokkem
|-
|{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]]
|Cherry Núñez&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Socorro |first=Milagros |date=15 Disyembre 2014 |title=Cherry Núñez y el presidente Leoni, hijos de los barcos |trans-title=Cherry Núñez and President Leoni, sons of ships |url=https://elestimulo.com/climax/curiosidades/2014-12-15/cherry-nunez-y-el-presidente-leoni-hijos-de-los-barcos/ |access-date=3 Hunyo 2023 |website=Clímax |language=es}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Caracas]]
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]]
|Ângela Stecca&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1 Hulyo 1968 |title=Marta Vasconcelos conquista para a Bahia titulo de &quot;Miss&quot; Brasil-68 |language=pt |pages=20 |work=Jornal do Brasil |url=https://news.google.com/newspapers?id=ZdcRAAAAIBAJ&amp;sjid=pu8DAAAAIBAJ&amp;pg=7119%2C116902 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|18
|Minas Gerais
|-
|{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka|Ceylon]]
|Nilanthi Wijesinghe&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 Pebrero 2013 |title=The commendable actress - Life Online |url=https://www.life.lk/article/interviews/the-commendable-actress/52/4306 |access-date=16 Marso 2024 |website=Daily Mirror |language=en}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Colombo]]
|-
|{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]]
|Yet Schaufuss
|–
|[[Copenhague]]
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|Marcia Virginia Ramos
|20
|Guayaquil
|-
|{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
|Johnine Avery&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Agosto 1968 |title=Miss World-USA title won by beauty from Washington |language=en |pages=1 |work=Panama City News-Herald |url=https://www.newspapers.com/article/panama-city-news-herald-196819augpana/281737/ |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Olympia, Washington|Olympia]]
|-
|{{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]]
|Lovell Wordie&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Quist |first=Ebenezer Agbey |date=14 Mayo 2020 |title=Video of 19-year-old Miss Ghana '68 repping Ghana in Miss World pops up |url=https://yen.com.gh/156533-adorable-video-shows-19-year-miss-ghana-68-confidently-repping-ghana-london.html |access-date=16 Marso 2024 |website=Yen.com.gh |language=en}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Accra]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of Greece (1822-1978).svg}} [[Gresya]]
|Lia Malta
|21
|[[Atenas]]
|-
|{{Flag|Guyana}}
|Adrienne Harris&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=15 Disyembre 2014 |title=Rafieya in top ten at Miss World |url=https://www.stabroeknews.com/2014/12/15/news/guyana/rafieya-top-ten-miss-world/ |access-date=16 Marso 2024 |website=Stabroek News |language=en-us}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Georgetown]]
|-
|{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|Karlene Waddell&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Neita |first=Lance |date=3 Disyembre 2017 |title=Of Afros and beards |url=https://www.jamaicaobserver.com/columns/of-afros-and-beards/ |access-date=8 Hunyo 2023 |website=Jamaica Observer |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Kingston, Jamaica|Kingston]]
|-
|{{flagicon|JPN}} [[Hapon]]
|Ryoko Miyoshi&lt;ref&gt;{{Cite news |date=10 Nobyembre 1968 |title=Dandy Yankee, Gorgeous Geisha |language=en |pages=47 |work=Herald-Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=VnssAAAAIBAJ&amp;sjid=XMwEAAAAIBAJ&amp;pg=5518%2C2798708 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Hokkaidō]]
|-
|{{Flagicon image|Government Ensign of Gibraltar.svg}} [[Gibraltar|Hibraltar]]
|Sandra Sanguinetti&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1968 |title=Miss Espana se retiro de concurso Miss Mundo |language=es |pages=13 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=s4c1AAAAIBAJ&amp;sjid=qnsEAAAAIBAJ&amp;pg=7105%2C4846283 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|18
|Hibraltar
|-
|{{flagicon|IND}} [[Indiya]]
|Jane Coelho
|24
|[[New Delhi]]
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|June MacMahon
|24
|[[Dublin]]
|-
|{{flagicon|ISR}} [[Israel]]
|Miri Zamir&lt;ref&gt;{{Cite news |date=5 Hunyo 1968 |title=Miss Israel |language=en |pages=28 |work=Reading Eagle |url=https://news.google.com/newspapers?id=Vw5XAAAAIBAJ&amp;sjid=JkMNAAAAIBAJ&amp;pg=6749%2C2633330 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Haifa]]
|-
|{{flagicon|ITA}} [[Italya]]
|Maria Pia Giamporcaro&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1968 |title=Un'australiana di diciotto anni eletta «Miss mondo» a Londra |language=it |trans-title=An eighteen year old Australian elected &quot;Miss World&quot; in London |pages=3 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,0123_01_1968_0262_0003_5176562/ |access-date=16 Marso 2024}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Palermo]]
|-
|{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|Nancy Wilson&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2 Hulyo 1968 |title=Kent beauty Miss Dominion |language=en |pages=1 |work=The Windsor Star |url=https://news.google.com/newspapers?id=j0Q_AAAAIBAJ&amp;sjid=AFIMAAAAIBAJ&amp;pg=2128%2C2596241 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|19
|Chatham
|-
|{{KEN}}
|Josephine Moikobu&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tempesta |first=Erica |date=12 Mayo 2016 |title=How beauty trends in Kenya are shaped by changing cultural landscapes |url=https://www.dailymail.co.uk/femail/article-3585629/Model-shows-beauty-trends-Kenya-100-years-shaped-key-cultural-milestones-colonization-rise-Oscar-winner-Lupita-Nyong-o.html |access-date=16 Marso 2023 |website=Mail Online |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Nairobi]]
|-
|{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]]
|Beatriz Sierra González&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1968 |title=La colombiana en 4o. lugar |language=es |pages=1; 3 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=pxQfAAAAIBAJ&amp;sjid=CowEAAAAIBAJ&amp;pg=5195%2C2294253 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Cartagena]]
|-
|{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|Patricia Diers&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Hunyo 1968 |title=Concursos de belleza en Costa Rica |language=es |trans-title=Beauty pageants in Costa Rica |pages=25 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=d_gcAAAAIBAJ&amp;sjid=HXwEAAAAIBAJ&amp;pg=6950%2C880777 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[San José, Costa Rica|San José]]
|-
|{{flagicon|LBR}} [[Liberya]]
|Wilhelmina Nadieh Brownell
|–
|[[Monrovia]]
|-
|{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]]
|Irene Siedler
|18
|Esch-sur-Alzette
|-
|{{MLT}}
|Ursulina Grech
|17
|Gozo
|-
|{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]]
|Zakia Chamouch
|17
|[[Casablanca]]
|-
|{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]
|Ana María Magaña
|17
|[[Lungsod ng Mehiko]]
|-
|{{flagicon|NGA}} [[Niherya]]
|Foluke Ogundipe&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kayode-Adedeji |first=Dimeji |date=29 Disyembre 2022 |title=Former Miss Nigeria dies at 75 |url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/naija-fashion/572971-former-miss-nigeria-dies-at-75.html |access-date=16 Marso 2024 |website=Premium Times Nigeria |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Lagos]]
|-
|{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]]
|Margine Davidson&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Nobyembre 2001 |title=Nica entre más bellas del mundo |url=https://www.laprensani.com/2001/11/17/nacionales/774676-nica-entre-ms-bellas-del-mundo |access-date=19 Disyembre 2022 |website=La Prensa |language=es}}&lt;/ref&gt;
|20
|Matagalpa
|-
|{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]]
|Hedda Lie
|21
|Stokke
|-
|{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]]
|Alida Grootenboer&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Nobyembre 1968 |title=Beatnik beauty queen in huff over Miss World Contest rules |language=en |pages=10 |work=Battle Creek Enquirer |url=https://www.newspapers.com/article/battle-creek-enquirer/43758058/ |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|20
|Amersfoort
|-
|{{PER}}
|Ana Rosa Berninzon
|18
|[[Lungsod ng Lima|Lima]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]]
|[[Arene Cecilia Amabuyok]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burton-Titular |first=Joyce |date=1 Oktubre 2013 |title=From Vivien to Megan: The PH in Miss World history |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/40304-philippines-miss-world-history/ |access-date=3 Hunyo 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Makati]]
|-
|{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]
|Leena Sipilä
|24
|[[Helsinki]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]]
|Nelly Gallerne&lt;ref&gt;{{Cite news |date=10 Nobyembre 1968 |title=Belle di tutto il mondo a Londra |language=it |trans-title=Belles from all over the world in London |pages=3 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,0123_01_1968_0258_0003_7865473/ |access-date=16 Marso 2024 |archive-date=16 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316162731/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,0123_01_1968_0258_0003_7865473/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Paris]]
|-
|{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|Ingrid García
|17
|[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]]
|-
|'''{{flagicon|UK}}''' [[United Kingdom|Reyno Unido]]
|Kathleen Winstanley&lt;ref&gt;{{Cite news |date=3 Disyembre 1968 |title=The &quot;high jump&quot; for Miss U.K. |language=en |pages=7 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=weZAAAAAIBAJ&amp;sjid=RKcMAAAAIBAJ&amp;pg=4333%2C200384 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|22
|Wigan
|-
|{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]]
|Gunilla Friden&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Nobyembre 1968 |title=Worth waiting up for |language=en |pages=32 |work=News-Journal |url=https://www.newspapers.com/article/news-journal/43760593/ |access-date=16 Marso 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Estokolmo]]
|-
|{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]]
|Jeanette Biffiger&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Meier |first=Simone |date=15 Oktubre 2015 |title=Sorry, wir können nicht anders. Wir müssen mal den Missen-Zirkus dissen |url=https://www.watson.ch/!650149858 |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Watson |language=de}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Zürich]]
|-
|{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]]
|Pinnarut Tananchai&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 Oktubre 2010 |title=India, China only Asian countries with Misses World |language=en |work=[[Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/entertainment/2010/10/04/617416/india-china-only-asian-countries-misses-world |access-date=16 Marso 2024}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Chiang Mai]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of South Africa (1928-1982).svg}} [[South Africa|Timog Aprika]]
|Mitsianna Stander&lt;ref&gt;{{Cite news |date=5 Nobyembre 1968 |title=Seeks Miss World title |language=en |pages=1 |work=The Phoenix |url=https://news.google.com/newspapers?id=WjFgAAAAIBAJ&amp;sjid=uG8NAAAAIBAJ&amp;pg=4583%2C554446 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Johannesburg]]
|-
|{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]]
|Lee Ji-eun&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1968 |title=Three 'Miss World' lovelies... |language=en |pages=24 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19681114-1.2.152 |access-date=16 Marso 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Daegu]]
|-
|{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]]
|Carmen Smith&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cabello |first=Catalina |date=15 Marso 2009 |title=Marcelo, ex conductor de Cachureos, abre clínica de rehabilitación junto a su esposa |trans-title=Marcelo, former driver of Cachureos, opens a rehabilitation clinic with his wife |url=https://www.latercera.com/noticia/marcelo-ex-conductor-de-cachureos-abre-clinica-de-rehabilitacion-junto-a-su-esposa/ |access-date=16 Marso 2024 |website=La Tercera}}&lt;/ref&gt;
|–
|[[Santiago, Tsile|Santiago]]
|-
|{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]]
|Diana Dimitropoulou&lt;ref&gt;{{Cite news |date=30 Nobyembre 1968 |title=Miss Cyprus of 1968 |language=en |pages=15 |work=Toledo Blade |url=https://news.google.com/newspapers?id=K_dOAAAAIBAJ&amp;sjid=qAEEAAAAIBAJ&amp;pg=537%2C4611677 |access-date=16 Marso 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Nicosia]]
|-
|{{flagicon|TUN}} [[Tunisya]]
|Zohra Boufaden
|20
|[[Tunis]]
|-
|{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]]
|Mine Kurkcuoglu&lt;ref&gt;{{Cite news |date=6 Nobyembre 1968 |title=Turkse miss |language=nl |trans-title=Turkish miss |pages=3 |work=De Volkskrant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010848036:mpeg21:p003 |access-date=16 Marso 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Istanbul]]
|-
|{{flagicon|UGA}} [[Uganda]]
|Joy Lehai&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 Marso 2020 |title=Here is the first Miss Uganda |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |access-date=16 Marso 2024 |website=New Vision |language=en}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Kampala]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg}} [[Yugoslavia]]
|Ivona Puhlera&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 Enero 2023 |title=Izbor za Miss svijeta 1968.: Lijepa Dubrovčanka Ivona predstavljala Jugoslaviju |trans-title=Pageant for Miss World 1968: The beautiful Dubrovnik woman Ivona represented Yugoslavia |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2429597 |access-date=16 Marso 2024 |website=Index.hr |language=hr}}&lt;/ref&gt;
|17
|Dubrovnik
|}

==  Mga tala ==
{{Notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* [http://www.missworld.com Opisyal na website]
{{Miss World}}
[[Kategorya:Miss World]]</text>
      <sha1>032scileld0yd6i143puuigieawcfn7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss World 1986</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324301</id>
    <revision>
      <id>2212371</id>
      <parentid>2122661</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:41:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41401" sha1="joxg4mmw74zp8zyuck2q211inpxdtrv" xml:space="preserve">
{{Infobox beauty pageant|winner='''[[Giselle Laronde]]'''|represented={{flagu|Trinidad at Tobago}}|date=13 Nobyembre 1986|presenters={{Hlist|Peter Marshall|Mary Stävin}}|placements=15|venue=Royal Albert Hall, [[Londres]], Reyno Unido|broadcaster=Thames Television|entrants=77|debuts={{Hlist|Antigua|Kapuluang Birheng Britaniko|Makaw|Sierra Leone}}|returns={{Hlist|Honduras|Mawrisyo|Tonga|Turkiya}}|withdraws={{Hlist|Aruba|Baybaying Garing|Curaçao|Liberya|Niherya|Porto Riko|Tahiti|Uganda|Zaire}}|before=[[Miss World 1985|1985]]|next=[[Miss World 1987|1987]]|photogenic=Rosemary Thompson&lt;br&gt;{{flagu|Irlanda}}|image=File:Жизель Жанна-Мари Ларонд-Уэст на почтовой марке Тринидад и Тобаго.jpg|caption=Giselle Laronde}}

Ang '''Miss World 1986''' ay ang ika-36 na edisyon ng [[Miss World]] pageant, na ginanap sa Royal Albert Hall sa Londres, Reyno Unido noong 13 Nobyembre 1986.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Dobbin |first=Ben |date=13 Nobyembre 1986 |title=Despite all the scandals and fuss, Miss World pageant still popular |language=en |pages=45 |work=Reading Eagle |url=https://books.google.com.ph/books?id=GlsxAAAAIBAJ&amp;lpg=PA45&amp;dq=%22Alison%20Slack%22&amp;pg=PA45#v=onepage&amp;q=%22Alison%20Slack%22&amp;f=false |access-date=4 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1986 |title=Trinidad-Tobago entry 'Miss World' |language=en |pages=7 |work=Spokane Chronicle |url=https://books.google.com.ph/books?id=pUJYAAAAIBAJ&amp;lpg=PA7&amp;dq=%22Miss%20World%22&amp;pg=PA7#v=onepage&amp;q=%22Miss%20World%22&amp;f=false |access-date=5 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Hólmfríður Karlsdóttir ng Lupangyelo si Giselle Laronde ng Trinidad at Tobago bilang Miss World 1986.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1986 |title=Secretary from Trinidad-Tobago crowned &quot;Miss World&quot; in London |language=en |pages=2 |work=The Durant Daily Democrat |url=https://books.google.com.ph/books?id=vAdbAAAAIBAJ&amp;lpg=PA2&amp;dq=%22Miss%20World%22&amp;pg=PA2#v=onepage&amp;q=%22Miss%20World%22&amp;f=false |access-date=5 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1986 |title=Miss World hails from South Trinidad |language=en |pages=2 |work=Altus Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=ehJDAAAAIBAJ&amp;lpg=PA2&amp;dq=%22Miss%20World%22&amp;pg=PA2#v=onepage&amp;q=%22Miss%20World%22&amp;f=false |access-date=5 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt; Ito ang unang beses na nanalo ang Trinidad at Tobago bilang Miss World.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1986 |title=New Miss World is Caribbean island beauty |language=en |pages=1 |work=Schenectady Gazette |url=https://books.google.com.ph/books?id=7AwhAAAAIBAJ&amp;lpg=PA1&amp;dq=%22Miss%20World%22&amp;pg=PA1#v=onepage&amp;q=%22Miss%20World%22&amp;f=false |access-date=5 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Nobyembre 1986 |title=Miss World crowned |language=en |pages=90 |work=The Pittsburgh Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=fIMcAAAAIBAJ&amp;lpg=PA90&amp;dq=%22Miss%20World%22&amp;pg=PA90#v=onepage&amp;q=%22Miss%20World%22&amp;f=false |access-date=5 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt; Nagtapos bilang first runner-up si Pia Rosenberg Larsen ng Dinamarka, habang nagtapos bilang second runner-up si Chantal Schreiber ng Austrya.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1986 |title=New Miss World is crowned |language=en |pages=9 |work=The Galveston Daily News |url=https://www.newspapers.com/article/the-galveston-daily-news/127101647/ |access-date=26 Hunyo 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 Nobyembre 1986 |title=Miss Trinidad and Tobago, Giselle Jeanne-Marie Laronde, 23, won... |url=https://www.upi.com/Archives/1986/11/13/Miss-Trinidad-and-Tobago-Giselle-Jeanne-Marie-Laronde-23-won/1471532242000/ |access-date=3 Hulyo 2024 |website=UPI |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1986 |title=New Miss World is crowned |language=en |pages=9 |work=The Galveston Daily News |url=https://www.newspapers.com/article/the-galveston-daily-news/56693283/ |access-date=4 Hulyo 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;

Mga kandidata mula sa pitumpu't-pitong bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina Peter Marshall at Miss World 1977 Mary Stävin ang kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=10 Nobyembre 1986 |title=Miss World contender shows her colors in bikini |language=en |pages=8 |work=Spokane Chronicle |url=https://books.google.com.ph/books?id=oUJYAAAAIBAJ&amp;lpg=PA8&amp;dq=%22Miss%20World%22&amp;pg=PA8#v=onepage&amp;q=%22Miss%20World%22&amp;f=false |access-date=5 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Royal_Albert_Hall,_London_-_Nov_2012.jpg|thumb|250x250px|Royal Albert Hall, ang lokasyon ng Miss World 1986]]
[[Talaksan:Macau - Ruins of Saint Paul's (Ank Kumar) 07.jpg|thumb|250x250px|Ruins of Saint Paul's, ang lokasyon ng ''parade of nations'' para sa edisyong ito]]

=== Lokasyon at petsa ===
Dahil sa mga akusasyon na may pagkiling ang mga tagapag-ayos ng Miss World sa mga kanluraning bansa, inanunsyo ng Miss World Ltd. noong 7 Abril 1986 na magaganap ang paunang kompetisyon sa Makaw, isang kolonya ng Portugal.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 Abril 1986 |title=Miss World contest goes East |language=en |pages=16 |work=The Business Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/biztimes19860409-1.1.16 |access-date=12 Hunyo 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 Abril 1986 |title=Bias charge: Miss World goes East |language=en |pages=6 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19860409-1.2.13.27 |access-date=12 Hunyo 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt; Magaganap sana ito sa Malaysia, ngunit hindi nagpatuloy ang mga negosasyon. Ang pinal na kompetisyon ay magaganap pa rin sa Royal Albert Hall sa Londres. Sa Ruins of Saint Paul's sa Makaw naganap ang ''parade of nations''. Nanatili ang mga kandidata sa Makaw mula 24 Oktubre hanggang 1 Nobyembre 1986.

=== Pagpili ng mga kalahok ===
Mga kandidata mula sa pitumpu't-pitong bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Anim na na kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging runner-up sa kanilang pambansang kompetisyon, o napili sa isang ''casting process'', at tatlong kandidata ang nailuklok matapos bumitiw ang orihinal na kalahok.

==== Mga pagpalit ====
Dapat sanang lalahok si Miss Finland 1986 Tuula Polvi sa edisyong ito,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Salonen |first=Helja |date=20 Marso 2021 |title=Tuokaa minulle Raamattu – entinen miss Suomi Tuula Portin kertoo hetkestä, joka muutti hänen elämänsä |trans-title=Bring me the Bible - former Miss Finland Tuula Portin tells about the moment that changed her life |url=https://www.iltalehti.fi/terveysuutiset/a/16e5f444-a74f-4efc-84c6-58b78e73bf62 |access-date=23 Abril 2023 |website=Iltalehti |language=fi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Juuti |first=Mikko |date=16 Abril 2022 |title=Tuula Portin valittiin Miss Suomeksi 19-vuotiaana, mutta katosi sitten julkisuudesta – nyt hänet nähdään televisiossa täysin uudenlaisessa roolissa |url=https://www.is.fi/viihde/art-2000008748380.html |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt; ngunit dahil napunta ang lisensiya ng Pinladiya sa Miss World sa Suomen Neito, pinalitan ni Suomen Neito 1986 Satu Riita Alaharja si Polvi.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=15 Agosto 2012 |title=Suomalaisnainen haastoi Halle Berryn kauneuskilpailussa |trans-title=A Finnish woman challenged Halle Berry in a beauty contest |url=https://www.is.fi/viihde/art-2000000530998.html |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt; Dapat sanang lalahok si Miss France 1986 Valérie Pascale sa parehong Miss Universe at Miss World, ngunit dahil sa hindi isiniwalat na dahilan,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Siahpoush-Royoux |first=Nina |date=23 Abril 2024 |title=Valérie Pascale fâchée avec Geneviève de Fontenay après Miss France ? “Ça avait créé quelques petites cassures&quot; |trans-title=Valérie Pascale angry with Geneviève de Fontenay after Miss France? “It had created some small rifts” |url=https://www.gala.fr/l_actu/news_de_stars/video-valerie-pascale-fachee-avec-genevieve-de-fontenay-apres-miss-france-ca-avait-cree-quelques-petites-cassures_542266 |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Gala.fr |language=fr}}&lt;/ref&gt; si Miss France Overseas 1986 Catherine Carew ang siyang lumahok sa dalawang kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 Nobyembre 1986 |title=Kate la cracker! |language=en |pages=7 |work=The Sunday People |url=https://www.newspapers.com/article/the-sunday-people/148384190/ |access-date=4 Hulyo 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt; Dapat din sanang lalahok si Miss Lebanon 1986 Strida Touq, ngunit kinailangan siyang palitan ni Mirella Abi Fares dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.

==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong ====
Lumahok sa unang pagkakataon ang mga bansa at teritoryong Antigua at Barbuda, Kapuluang Birheng Britaniko, Makaw, at Sierra Leone. Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Mawrisyo na huling sumali noong [[Miss World 1980|1980]], Tonga at Turkiya na huling sumali noong [[Miss World 1983|1983]], at Honduras na huling sumali noong [[Miss World 1984|1984]].

Hindi sumali ang mga bansa at teritoryong [[Aruba]], [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]], [[Curaçao]], [[Liberia|Liberya]], [[Nigeria|Niherya]], [[Puerto Rico|Porto Riko]], [[French Polynesia|Tahiti]], [[Uganda]], at [[Zaire]] sa edisyong ito. Hindi sumali si Marie-Françoise Kouamé ng Baybaying Garing dahil ginusto na lamang ng mga tagapag-ayos ng Miss Cote D'Ivoire na ipadala na lamang siya sa Miss International.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=De Prisca |first=Laurène |title=Miss CI 86, Marie Kouamé: &quot;je n’ai aucun rapport avec Yapobi, je n’ai même pas son contact&quot; |trans-title=Miss CI 86, Marie Kouamé: &quot;I have no connection with Yapobi, I don't even have his contact&quot; |url=https://ci.opera.news/ci/fr/sex-relationship/141635c6a150d1d6e49980cffbf10a3b |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416031916/https://ci.opera.news/ci/fr/sex-relationship/141635c6a150d1d6e49980cffbf10a3b |archive-date=16 Abril 2023 |access-date=16 Abril 2023 |website=Opera News |language=fr}}&lt;/ref&gt; Hindi sumali si Viennaline Arvelo ng Curaçao dahil ipinadala na lamang siya sa Miss Universe, na siyang naganap sa Mayo sa unang pagkakataon.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Oktubre 1986 |title=The beauty is in the tourism statistics |language=en |pages=2 |work=Business Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/biztimes19861017-1.2.10.3 |access-date=6 Mayo 2023 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Yee-Ling |first=Goh |date=17 Oktubre 1986 |title=Singapore wins bid to stage Miss Universe pageant |language=en |pages=1 |work=Business Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/biztimes19861017-1.2.4 |access-date=6 Mayo 2023 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt; Hindi sumali sina Rita Anuku ng Niherya,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 Hulyo 2015 |title=Rita Anuku, 1986 Miss Nigeria dies |url=https://www.vanguardngr.com/2015/07/rita-anuku-1986-miss-nigeria-dies/#:~:text=The%20family%20of%20Rita%20Anuku,up%20the%20ghost%20this%20morning. |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101210801/https://www.vanguardngr.com/2015/07/rita-anuku-1986-miss-nigeria-dies/#:~:text=The%20family%20of%20Rita%20Anuku,up%20the%20ghost%20this%20morning. |archive-date=1 Nobyembre 2022 |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Vanguard News |language=en}}&lt;/ref&gt; Hajat Fatumah Maama ng Uganda, at Aimee Dobala ng Zaire dahil sa kakulangan sa pagpondo upang dalhin sila sa Makaw at sa Londres. Hindi sumali si Loanah Bohl ng Tahiti dahil sa hindi isiniwalat na dahilan,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 Abril 2021 |title=60 ans de Miss Tahiti : (re)découvrez toutes les lauréates du concours |url=https://la1ere.francetvinfo.fr/polynesie/60-ans-de-miss-tahiti-re-decouvrez-toutes-les-laureates-du-concours-994630.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324111916/https://la1ere.francetvinfo.fr/polynesie/60-ans-de-miss-tahiti-re-decouvrez-toutes-les-laureates-du-concours-994630.html |archive-date=24 Marso 2023 |access-date=24 Marso 2023 |website=Polynésie la 1ère |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt; at nadiskwalipika si Giselle Castillo ng Porto Riko dahil sa problema sa prangkisa ng Porto Riko sa Miss World. Hindi sumali ang Aruba mabigo ang kanilang organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok.

== Mga resulta ==
[[File:Miss_World_1986_Map.PNG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Miss_World_1986_Map.PNG|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss World 1986 at ang kanilang mga pagkakalagay.]]

=== Mga pagkakalagay ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Pagkakalagay
! Contestant
|-
| '''Miss World 1986'''
|
* {{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago|'''Trinidad at Tobago''']] – '''Giselle Laronde'''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=14 Nobyembre 1986 |title=Miss World 1986, Giselle Jeanne-Marie Laronde, a 23-year-old secretary... |url=https://www.upi.com/Archives/1986/11/14/Miss-World-1986-Giselle-Jeanne-Marie-Laronde-a-23-year-old-secretary/7849403225370/ |access-date=12 Hunyo 2024 |website=UPI |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1st runner-up
|
* {{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] – Pia Rosenberg Larsen&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2nd runner-up
|
* {{Flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] – Chantal Schreiber&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| Top 7
|
* {{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]] – Lynda McManus&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1986 |title=Miss Trinidad and Tobago wins Miss World contest |language=en |pages=5 |work=The Robesonian |url=https://books.google.com.ph/books?id=2vRUAAAAIBAJ&amp;lpg=PA5&amp;dq=%22Miss%20World%22&amp;pg=PA5#v=onepage&amp;q=%22Miss%20World%22&amp;f=false |access-date=5 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] – María Begoña Juaristi
* {{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] – Alicia Cucalon
* {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – [[Halle Berry]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Whiteman |first=Bobbie |date=18 Pebrero 2017 |title=Halle Berry, 50, shares snap of herself in 1986 Miss World contest |url=http://www.dailymail.co.uk/~/article-4236586/index.html |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Mail Online |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| Top 15
|
* {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Karen Wightman
* {{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] – Ana Lorena González
* {{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] – Rosemary Thompson
* {{Flagicon|PAN}} [[Panama]] – María Lorena Orillac
* {{Flagicon|PHI|1936}} [[Pilipinas]] – Sherry-Rose Byrne&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* '''{{Flagicon|SWZ}}''' [[Suwasilandiya]] – Ilana Faye Lapidos&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* {{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] – Alison Slack
* {{Flagicon|SFR Yugoslavia}} [[Yugoslavia]] – Maja Kučić
|}

=== Mga ''Continental Queens of Beauty'' ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Rehiyon
! Kandidata
|-
| Aprika
|
* '''{{Flagicon|SWZ}}''' [[Suwasilandiya]] – Ilana Faye Lapidos&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| Asya
|
* {{Flagicon|PHI|1936}} [[Pilipinas]] – Sherry-Rose Byrne&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| Europa
|
* {{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] – Pia Rosenberg Larsen&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| Kaamerikahan
|
* {{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] – Giselle Laronde&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| Oceania
|
* {{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]] – Lynda Marie McManus&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|}

=== Mga espesyal na parangal ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Parangal
!Nagwagi
|-
|Miss Photogenic
|
* {{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] – Rosemary Thompson
|-
|Miss Personality
|
* {{flagicon|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]] – Dominique Martínez
|}

== Kompetisyon ==

=== Pormat ng kompetisyon ===
Tulad noong [[Miss World 1981|1981]], labinlimang ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at mga ''personal interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang labinlimang mga ''semi-finalist'', at kalaunan ay napili ang pitong pinalista na sumabak sa ''final interview.'' Pagkatapos nito, limang kandidata ang hinirang bilang Continental Queens of Beauty, at hinirang pagkatapos ang ''dalawang runner-up'' at ang bagong Miss World. Hindi pinangalanan ang mga huradong nanggaling sa Makaw.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=7 Abril 1986 |title=Miss World to go East |language=en |pages=7 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=uRs-AAAAIBAJ&amp;lpg=PA7&amp;dq=%22Miss%20World%22&amp;pg=PA7#v=onepage&amp;q=%22Miss%20World%22&amp;f=false |access-date=5 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

=== Komite sa pagpili ===

* Mrs. Arabella – Direktor ng ''Municipal Council'' ng Makaw
* Robert Coleman – Direktor ng ''Walters International Computers''
* Ralph Halpern – Direktor ng ''Top Shop''&lt;ref&gt;{{Cite news |date=30 Enero 1987 |title=Miss World |language=nl |pages=2 |work=De Volkskrant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010856873:mpeg21:p002 |access-date=18 Hulyo 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
* Lloyd Honeyghan – Ingles na boksingero
* John Lloyd – Ingles na manlalaro ng tennis
* Eric Morley – Tagapagtatag ng Miss World
* Nick Owen – Ingles na tagapaghayag sa telebisyon
* Cecil Womack – Amerikanang mang-aawit
* Linda Womack – Amerikanang mang-aawit

== Mga kandidata ==
Pitumpu't-pitong kandidata ang lumahok para sa titulo.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}}
!Bayan
|-
|{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya|Alemanya]]
|Dagmar Schulz&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Nobyembre 1986 |title=Beauty pageant with stormy past raising eyebrows again |language=en |pages=8 |work=The Tuscaloosa News |url=https://books.google.com.ph/books?id=wzAdAAAAIBAJ&amp;lpg=PA8&amp;dq=%22Dagmar%20Schulz%22&amp;pg=PA8#v=onepage&amp;q=%22Dagmar%20Schulz%22&amp;f=false |access-date=4 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Duisburgo]]
|-
|{{Flagicon|ATG}} [[Antigua at Barbuda]]
|Karen Rhona Knowles
|19
|[[San Juan, Antigua at Barbuda|St. John's]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]]
|Stephanie Andrews&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Quekett |first=Malcolm |date=15 Enero 2020 |title=Alister Norwood: The legend behind the Jeanswest brand |url=https://thewest.com.au/business/alister-norwood-the-legend-behind-the-jeanswest-brand-ng-b881434392z |access-date=3 Hulyo 2024 |website=The West Australian |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|West Leederville
|-
|{{Flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]]
|Chantal Schreiber&lt;ref&gt;{{Cite news |date=10 Nobyembre 1986 |title=FAVORIETEN VOOR MISS-TITEL |language=nl |trans-title=FAVORITES FOR MISS TITLE |pages=5 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:003251008:mpeg21:p00005 |access-date=4 Hulyo 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Viena]]
|-
|{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]]
|Lynda McManus&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Croot |first=James |date=11 Hulyo 2023 |title=The Rise and Fall of Miss New Zealand: Doco looks back at when Aotearoa was a beauty world 'powerhouse' |url=https://www.thepost.co.nz/culture/350033346/rise-and-fall-miss-new-zealand-doco-looks-back-when-aotearoa-was-beauty-world |access-date=12 Hunyo 2024 |website=The Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
|20
|Christchurch
|-
|{{flagicon|Bahamas}} [[Bahamas]]
|Bridgette Strachan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Darville |first=Felicity |date=12 Abril 2022 |title=Face to face: Beauty queen who heard her calling |url=http://m.tribune242.com/news/2022/apr/12/face-face-beauty-queen-who-heard-her-calling/ |access-date=12 Hunyo 2024 |website=The Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Nassau]]
|-
|{{Flagicon|BAR}} [[Barbados]]
|Roslyn Williams
|24
|Saint Michael
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]
|Goedele Liekens&lt;ref&gt;{{Cite web |last=McNally |first=Paul |date=11 Marso 2015 |title=Goedele Liekens: former Miss Belgium on a campaign for better sex education |url=https://www.thebulletin.be/goedele-liekens-former-miss-belgium-campaign-better-sex-education |access-date=16 Abril 2023 |website=The Bulletin |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Bruselas]]
|-
|{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]]
|María Begoña Juaristi&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Mayo 1986 |title=Barbara Palacios fue electa Miss Venezuela 1986 |language=es |pages=19 |work=La Opinion |url=https://books.google.com.ph/books?id=3UtcAAAAIBAJ&amp;lpg=PA19&amp;dq=%22Maria%20Begona%20Juaristi%22&amp;pg=PA19#v=onepage&amp;q=%22Maria%20Begona%20Juaristi%22&amp;f=false |access-date=4 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|18
|Maracaibo
|-
|{{Flagicon|BER}} [[Bermuda]]
|Samantha Morton
|20
|Pembroke West
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]]
|Roberta Pereira da Silva&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Relembre as vencedoras do Miss Mundo Brasil |trans-title=Remember the winners of Miss World Brazil |url=https://noticias.uol.com.br/tabloide/album/2013/04/01/relembre-as-vencedoras-do-miss-brasil---versao-mundo.htm?mode=list |access-date=4 Hulyo 2024 |website=UOL |language=pt-br}}&lt;/ref&gt;
|18
|Itajai
|-
|'''{{Flagicon|BOL|civil}}''' [[Bulibya]]
|Claudia Arévalo
|17
|Cochabamba
|-
|{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]]
|Pia Rosenberg Larsen&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1986 |title=New Miss World is crowned |language=en |pages=9 |work=The Galveston Daily News |url=https://www.newspapers.com/article/the-galveston-daily-news/127101647/ |access-date=3 Hulyo 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|19
|Frederiksberg
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|Alicia Cucalon&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1986 |title=Miss Trinidad and Tobago wins |language=en |pages=2 |work=Eugene Register-Guard |url=https://books.google.com.ph/books?id=NQlWAAAAIBAJ&amp;lpg=PA2&amp;dq=Alicia%20Cucalon&amp;pg=PA2#v=onepage&amp;q=Alicia%20Cucalon&amp;f=false |access-date=4 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|20
|Guayaquil
|-
|{{Flagicon|ESA}} [[El Salvador]]
|Nadine Jeanpierre
|18
|[[San Salvador]]
|-
|{{Flagicon|ESP}} [[Espanya]]
|Remedios Cervantes&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sierra |first=Christina |date=5 Nobyembre 2022 |title=Así ha cambiado Remedios Cervantes, de Miss España a asesorar a Antonio Banderas |trans-title=This is how Remedios Cervantes has changed, from Miss Spain to advising Antonio Banderas |url=https://www.lavanguardia.com/magazine/moda/20221105/8594155/asi-cambiado-remedios-cervantes-miss-espana-asesorar-antonio-banderas.html |access-date=12 Hunyo 2024 |website=La Vanguardia |language=es}}&lt;/ref&gt;
|22
|Málaga
|-
|{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
|[[Halle Berry]]&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Nobyembre 1986 |title=Miss United States is in finals of Miss World |language=en |pages=2 |work=The San Bernardino County Sun |url=https://www.newspapers.com/article/the-san-bernardino-county-sun-hallein-m/14473850/ |access-date=26 Hunyo 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|20
|Oakwood
|-
|'''{{Flagicon|GAM}}''' [[Gambia|Gambya]]
|Rose Marie Eunson&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jawara |first=Sanna |date=1 Nobyembre 2011 |title=Gambia: A Glance At Local Fashion Industry |url=https://allafrica.com/stories/201111010748.html |url-access=subscription |access-date=3 Hulyo 2024 |website=The Daily Observer |language=en |via=AllAfrica}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Banjul]]
|-
|'''{{Flagicon|GRE}}''' [[Gresya]]
|Anna Kechagia
|19
|[[Atenas]]
|-
|{{flagicon|GUM}} [[Guam]]
|Valerie Flores&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Agosto 1986 |title=Miss Guam World candidates |language=en |pages=36 |work=Pacific Daily News |url=https://www.newspapers.com/article/pacific-daily-news-jennifer-linvilleaug/66012803/ |access-date=4 Hulyo 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|18
|Agana
|-
|'''{{Flagicon|GUA|civil}}''' [[Guatemala|Guwatemala]]
|Sonia Schoenstedt
|20
|[[Lungsod ng Guatemala]]
|-
|{{Flagicon|JAM}} [[Hamayka]]
|Lisa Mahfood&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lindsay |first=Andrew |date=20 Hulyo 2014 |title=Beauty (contest) isn't more than skin deep |url=https://jamaica-gleaner.com/gleaner/20140720/focus/focus3.html |access-date=4 Hulyo 2024 |website=The Gleaner |language=en}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Kingston, Jamaica|Kingston]]
|-
|{{Flagicon|JPN|1947}} [[Hapon]]
|Mutsumi Sugimura&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |date=28 Oktubre 1986 |title=Hats off to these beauties |language=en |pages=26 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19861028-1.1.26 |access-date=12 Hunyo 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Tokyo]]
|-
|{{flagicon|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]]
|Dominique Martínez&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Powell |first=Tom |date=23 Pebrero 2015 |title=You beauties: The best of Miss Gibraltar |url=https://www.theolivepress.es/spain-news/2015/02/23/you-beauties-the-best-of-miss-gibraltar/ |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Olive Press News Spain |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|20
|Hibraltar
|-
|{{Flagicon|HON|1949}} [[Honduras]]
|Nilcer María Viscovich&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gamez |first=Sabino |date=25 Abril 2008 |title=El Miss Honduras, una historia que contar |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720 |access-date=4 Hulyo 2024 |website=La Prensa |language=es-HN}}&lt;/ref&gt;
|20
|San Pedro Sula
|-
|{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]]
|May Ng&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Yuen |first=Norman |date=22 Nobyembre 2022 |title=10 Miss Hong Kong winners from the 1980s – what are they doing now? |url=https://www.scmp.com/magazines/style/celebrity/article/3200520/10-miss-hong-kongs-1980s-where-are-they-now-joyce-godenzi-marrying-martial-arts-master-sammo-hung |access-date=1 Mayo 2024 |website=South China Morning Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
|19
|Kowloon Bay
|-
|{{Flagicon|IND}} [[Indiya]]
|Maureen Mary Lestourgeon&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 Agosto 2007 |title=God is creator of Heaven and Earth. If I have Him, I have everything - Former Miss Asia |url=https://archives.dailynews.lk/2007/08/29/fea14.asp |access-date=3 Hulyo 2024 |website=Daily News |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Mumbai|Bombay]]
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|Rosemary Thompson&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 Mayo 1987 |title=Fun? It's hard work, says Miss Ireland |language=en |pages=15 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19870525-1.2.23.36 |access-date=23 Mayo 2023 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Lisburn]]
|-
|{{Flagicon|ISR}} [[Israel]]
|Osnat Moas
|17
|[[Kiryat Motzkin|Motzkin]]
|-
|{{Flagicon|ITA}} [[Italya]]
|Enrica Patane
|19
|[[Roma]]
|-
|{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|Wynne Kroontje&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1986 |title=Miss World crowned |language=en |pages=68 |work=Ottawa Citizen |url=https://books.google.com.ph/books?id=SL8yAAAAIBAJ&amp;lpg=PA68&amp;dq=%22Wynne%20Kroontje%22&amp;pg=PA68#v=onepage&amp;q=%22Wynne%20Kroontje%22&amp;f=false |access-date=4 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Sarnia, Ontario|Sarnia]]
|-
|{{Flagicon|SAM}} [[Samoa|Kanlurang Samoa]]
|Kasileta Joan Gabriel
|19
|[[Apia]]
|-
|{{Flagicon|IVB}} [[Kapuluang Birheng Britaniko]]
|Anthonia Lewis&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 Setyembre 2018 |title=Miss Yadali Thomas Santos intent on placing in top 5 @ Int'l Pageant |url=https://www.virginislandsnewsonline.com/en/news/miss-yadali-thomas-santos-intent-on-placing-in-top-5-intl-pageant |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Virgin Islands News Online |language=en}}&lt;/ref&gt;
|21
|Tortola
|-
|'''{{Flagicon|ISV}}''' [[US Virgin Islands|Kapuluang Birhen ng Estados Unidos]]
|Carmen Rosa Acosta&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Nobyembre 1986 |title=Miss World pageant still weathering storms |language=en |pages=7 |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=C0xkAAAAIBAJ&amp;lpg=PA7&amp;dq=%22Carmen%20Rosa%20Acosta%22&amp;pg=PA7#v=onepage&amp;q=%22Carmen%20Rosa%20Acosta%22&amp;f=false |access-date=4 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|21
|St. Croix
|-
|{{flagicon|CYM|variant=old}} [[Kapuluang Kayman]]
|Deborah Cridland&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 Disyembre 2021 |title=Past Miss Cayman Islands Titleholders unite to celebrate the 70th Anniversary of the Miss World pageant |url=https://www.caymaniantimes.ky/news/past-miss-cayman-islands-titleholders-unite-to-celebrate-the-70th-anniversary-of-the-miss-world-pageant |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Caymanian Times |language=en}}&lt;/ref&gt;
|21
|George Town
|-
|{{flagicon|TCA}} [[Kapuluang Turks at Caicos]]
|Carmelita Ariza&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 Abril 2011 |title=Provo Day makes welcome return |url=https://tcweeklynews.com/provo-day-makes-welcome-return-p2393-1.htm |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Turks and Caicos Weekly News |language=en}}&lt;/ref&gt;
|17
|Grand Turk
|-
|{{Flagicon|KEN}} [[Kenya]]
|Patricia Maingi
|20
|[[Nairobi]]
|-
|{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]]
|Karen Wightman&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2 Hulyo 1986 |title=Consejos de una reina para mantener un cabello de reina |language=es |pages=99 |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=pZEcAAAAIBAJ&amp;lpg=PA99&amp;dq=Karen%20Wightman&amp;pg=PA99#v=onepage&amp;q=Karen%20Wightman&amp;f=false |access-date=4 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Barranquilla]]
|-
|{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|Ana Lorena González&lt;ref&gt;{{Cite news |date=5 Marso 1986 |title=Presentan semifinalistas de &quot;Señorita Costa Rica&quot; |language=es |pages=2 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=T1YuAAAAIBAJ&amp;lpg=PA2&amp;dq=%22Senorita%20Costa%20Rica%22&amp;pg=PA2#v=onepage&amp;q=%22Senorita%20Costa%20Rica%22&amp;f=false |access-date=4 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[San José, Costa Rica|San Jose]]
|-
|'''{{Flagicon|LIB}}''' [[Lebanon|Libano]]
|Mireille Abi Fares
|19
|[[Beirut]]
|-
|{{Flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]]
|Martine Pilot
|20
|Erpeldange
|-
|{{Flagicon|ISL}} [[Lupangyelo]]
|Gígja Birgisdóttir&lt;ref&gt;{{Cite news |date=24 Abril 2024 |title=Gígja valin fegurðardrottning |language=is |trans-title=Gígja chosen beauty queen |pages=2 |work=Morgunblaðið |url=https://timarit.is/page/1631820?iabr=on |access-date=5 Hulyo 2024 |via=Tímarit.is}}&lt;/ref&gt;
|18
|Akureyri
|-
|'''{{Flagicon image|Bandeira do Leal Senado.svg}}''' [[Makaw]]
|Patricia Cheong&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lung |first=Tama |date=2 Mayo 2016 |title=My three favourite Macau restaurants: former Miss Macau Patricia Cheong’s choice |url=https://www.scmp.com/destination-macau/article/1940516/my-three-favourite-macau-restaurants-former-miss-macau-patricia |access-date=4 Hulyo 2024 |website=[[South China Morning Post]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|18
|Macau
|-
|{{Flagicon|MAS}} [[Malaysia]]
|Joan Martha Cardoza&lt;ref&gt;{{Cite news |date=30 Setyembre 1986 |title=Aerobics teacher makes it this time |language=en |pages=8 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19860930-1.1.8 |access-date=4 Hulyo 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Kuala Lumpur]]
|-
|{{Flagicon|MLT}} [[Malta]]
|Andrea Licari
|21
|Floriana
|-
|'''{{Flagicon|MRI}}''' [[Mawrisyo]]
|Michelle Pastor
|17
|Quatre Bornes
|-
|{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]
|María de la Luz Velasco&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 Mayo 1986 |title=Beleza |language=pt |pages=23 |work=Jornal do Brasil |url=https://books.google.com.ph/books?id=pqUeAAAAIBAJ&amp;lpg=PA23&amp;dq=%22Maria%20de%20la%20Luz%20Velasco%22&amp;pg=PA23#v=onepage&amp;q=%22Maria%20de%20la%20Luz%20Velasco%22&amp;f=false |access-date=4 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Mexicali]]
|-
|{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]]
|Inger Louise Berg&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sandberg |first=Vegard |date=11 Nobyembre 2017 |title=(+) Inger Louise Berg (21) fra Hedmark kom til Miss World-finalen ved en tilfeldighet |url=https://www.ostlendingen.no/5-69-493762 |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Østlendingen |language=no}}&lt;/ref&gt;
|18
|Bodø
|-
|{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]]
|Janny Tervelde&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 Abril 1987 |title=Lange aanloop |language=nl |trans-title=Long run-up |pages=5 |work=Nieuwsblad van het Noorden |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011000840:mpeg21:p005 |access-date=23 Mayo 2023 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|17
|Domburg
|-
|{{Flagicon|PAN}} [[Panama]]
|María Lorena Orillac&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sanchez |first=Emily |date=2 Hunyo 2024 |title=¿Quién es la mujer que ha conquistado el corazón de ‘Tanque de Gas’? |url=https://www.midiario.com/farandula/quien-es-la-mujer-que-ha-conquistado-el-corazon-de-tanque-de-gas/ |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Mi Diario |language=es}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Lungsod ng Panama]]
|-
|'''{{Flagicon|PAR|1954}}''' [[Paraguay|Paragway]]
|Verónica Angulo 
|20
|[[Asuncion|Asunción]]
|-
|'''{{Flagicon|PER|state}}''' [[Peru]]
|Patricia Kuypers&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=17 Disyembre 2019 |title=Tras el escándalo del Miss Perú, Yoko Chong busca llevarse la corona del Miss Intercontinental 2019 |trans-title=After the Miss Peru scandal, Yoko Chong seeks to take the Miss Intercontinental 2019 crown |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/tras-el-escandalo-del-miss-peru-yoko-chong-busca-llevarse-la-corona-del-miss-intercontinental-2019-noticia-1235238 |access-date=4 Hulyo 2024 |website=RPP Noticias |language=es}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Lungsod ng Lima|Lima]]
|-
|{{Flagicon|PHI|1936}} [[Mutya ng Pilipinas|Pilipinas]]
|Sherry-Rose Byrne&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burton-Titular |first=Joyce |date=1 Oktubre 2013 |title=From Vivien to Megan: The PH in Miss World history |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/40304-philippines-miss-world-history/ |access-date=3 Hunyo 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Maynila]]
|-
|{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]
|Satu-Riita Alaharja&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 Agosto 2016 |title=Missikuvat vuodelta 1986: Halle Berry kisasi suomalaiskaunottaren kanssa |trans-title=Pageant photos from 1986: Halle Berry competed with a Finnish beauty |url=https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/missikuvat-vuodelta-1986-halle-berry-kisasi-suomalaiskaunottaren-kanssa/6030132 |access-date=4 Hulyo 2024 |website=MTV Uutiset |language=fi}}&lt;/ref&gt;
|19
|Seinäjoki
|-
|{{flagicon|POL}} [[Polonya]]
|Renata Fatla&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 Hunyo 2024 |title=Zdobyła koronę Miss Polonia '86 i... bała się wrócić do szkoły. Jej późniejsze losy zaskakują |trans-title=She won the Miss Polonia '86 crown and... was afraid to go back to school. Her later fate is surprising |url=https://plejada.pl/renata-fatla-byla-najpiekniejsza-polka-1986-r-nagle-zniknela/h99yr5x |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Plejada |language=pl}}&lt;/ref&gt;
|19
|Bielsko-Biała
|-
|{{Flagicon|POR}} [[Portugal]]
|Elsa Maria Rodrigues
|19
|[[Lisboa|Lisbon]]
|-
|{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]]
|Catherine Carew&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 Agosto 2020 |title=Quand Geneviève de Fontenay et ses Miss étaient ''ambassadrices'' de la côte de Nuits |trans-title=When Geneviève de Fontenay and her Misses were ''ambassadors'' of the Côte de Nuits |url=https://www.bienpublic.com/economie/2020/08/05/quand-genevieve-de-fontenay-et-ses-miss-etaient-ambassadrices-de-la-cote-de-nuits |access-date=23 Abril 2023 |website=Le Bien Public |language=FR-fr}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]]
|-
|{{Flag|Isle of Man|name=Pulo ng Man}}
|Sarah Therese Craig&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=27 Nobyembre 2007 |title=Juicy trivia on the Miss World pageant |url=https://www.philstar.com/entertainment/2007/11/27/29836/juicy-trivia-miss-world-pageant |access-date=21 Abril 2024 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|21
|Ballaugh
|-
|{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|Susan González
|19
|Santiago
|-
|{{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]]
|Alison Slack&lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 Agosto 1986 |title=Beauty crowned |language=en |pages=3 |work=The Glasgow Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=jfI9AAAAIBAJ&amp;lpg=PA3&amp;dq=%22Alison%20Slack%22&amp;pg=PA3#v=onepage&amp;q=%22Alison%20Slack%22&amp;f=false |access-date=4 Hulyo 2024 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Sheffield]]
|-
|{{Flagicon|SKN}} [[San Cristobal at Nieves]]
|Jacqueline Heyliger
|20
|[[Basseterre]]
|-
|'''{{Flagicon|VIN|1985}}''' [[San Vicente at ang Granadinas]]
|Mandy Haydock&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=23 Oktubre 2022 |title=First Miss SVG winner also represented us at Miss World 1986 |url=https://onenewsstvincent.com/2022/10/23/first-miss-svg-winner-also-represented-us-at-miss-world-1986/ |access-date=4 Hulyo 2024 |website=One News SVG |language=en}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Kingstown]]
|-
|{{Flagicon|SLE}} [[Sierra Leone]]
|Alice Matta Fefegula
|22
|Bo
|-
|{{Flagicon|SIN}} [[Singapore|Singapura]]
|Michelle Loh&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Nobyembre 1989 |title=Ex-Miss Singapore Michelle crowned new Miss Tourism |language=en |pages=5 |work=The Straits Times : Weekly Overseas Edition |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/stoverseas19891111-1.2.9.10 |access-date=4 Hulyo 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|20
|Bedok
|-
|{{Flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]]
|Indira Gunaratne
|20
|[[Colombo]]
|-
|'''{{Flagicon|SWZ}}''' [[Suwasilandiya]]
|Ilana Faye Lapidos&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Oktubre 2023 |title=Remove govt from Miss Eswatini |language=en |work=Times of Eswatini |url=https://www.pressreader.com/eswatini/times-of-eswatini/20231019/282273850035946 |access-date=4 Hulyo 2024 |via=PressReader}}&lt;/ref&gt;
|18
|Manzini
|-
|{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]]
|Marita Ulvan&lt;ref&gt;{{Cite news |date=7 Nobyembre 1986 |title=JOGGING PER LE MISS |language=it |pages=11 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,9/articleid,0997_01_1986_0261_0011_14129923/ |access-date=4 Hulyo 2024 |archive-date=23 Enero 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123093031/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,9/articleid,0997_01_1986_0261_0011_14129923/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|21
|Motala
|-
|{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]]
|Renate Walther&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bertschi |first=Simon |date=16 Enero 2020 |title=Du kennst die Luzerner Missen und Mister Schweiz von damals? Dann beweise es! |trans-title=Do you know the Lucerne Misses and Mister Switzerland from back then? Then prove it! |url=https://www.zentralplus.ch/gesellschaft/du-kennst-die-luzerner-missen-und-mister-schweiz-von-damals-dann-beweise-es-1687489/ |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Zentralplus |language=de-CH}}&lt;/ref&gt;
|22
|Megève
|-
|{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]]
|Sangravee as-Savarak&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 Enero 2018 |title=จุ๋ม แสงระวี อัศวรักษ์ เจ้าของเพลงดัง แมงมุม ออกงานครั้งแรกในรอบ 30 ปี |trans-title=Jom Saengrawee Asawarak, the singer of the hit song &quot;Mangmum&quot;, has released her first work in 30 years. |url=https://www.sanook.com/news/4928582/ |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Sanook |language=th}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Bangkok]]
|-
|{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]]
|An Jung-mi&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|19
|[[Seoul]]
|-
|{{TON}}
|Kerry Cowley&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kristof |first=Nicholas D. |date=1 Hulyo 1987 |title=Nukualof Journal; Of bikes and selling stamps and calories and kings |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1987/07/01/world/nukualofa-journal-of-bikes-and-selling-stamps-and-calories-and-kings.html |access-date=4 Hulyo 2024 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Nukuʻalofa|Nuku'alofa]]
|-
|{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]]
|'''Giselle Laronde'''&lt;ref&gt;{{Cite web |date=25 Pebrero 2013 |title='She's our Giselle' |url=https://jamaica-gleaner.com/gleaner/20130225/flair/flair3.html |access-date=4 Hulyo 2024 |website=The Gleaner |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|Marabella
|-
|{{Flagicon|CHI}} [[Tsile]]
|Margot Fuenzalida&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Agosto 2012 |title=Chilena le disputó el trono de Miss Mundo a Halle Berry |trans-title=Chilean contested the Miss World throne against Halle Berry |url=https://puranoticia.pnt.cl/front/contenido/2012/08/18/noticia-48410.php |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Puranoticia |language=es}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Santiago, Tsile|Santiago]]
|-
|{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]]
|Maro Andreou
|17
|Limassol
|-
|'''{{Flagicon|TUR}}''' [[Turkiya]]
|Meltem Doğanay&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 Disyembre 2019 |title=11 numara o gece dereceye giremedi ama... Şöhret beklemediği yerden geldi |trans-title=Number 11 couldn't make it to the top that night, but... Fame came from an unexpected place |url=https://www.hurriyet.com.tr/galeri-11-numara-o-gece-dereceye-giremedi-ama-sohret-beklemedigi-yerden-geldi-40454555 |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Hurriyet |language=tr}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Ankara]]
|-
|{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]]
|Alexandra Goldenthal
|17
|[[Montevideo]]
|-
|{{Flagicon|SFR Yugoslavia}} [[Yugoslavia]]
|Maja Kučić&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Agosto 2023 |title=Bivša Miss Jugoslavije iznenadila rijetkim pojavljivanjem u javnosti u društvu supruga, proslavljenog sportaša |trans-title=The former Miss Yugoslavia surprised with a rare public appearance in the company of her husband, a famous athlete |url=https://www.vecernji.hr/showbiz/bivsa-miss-jugoslavije-iznenadila-rijetkim-pojavljivanjem-u-javnosti-u-drustvu-supruga-proslavljenog-sportasa-1702967 |access-date=4 Hulyo 2024 |website=Vecernji list |language=hr}}&lt;/ref&gt;
|17
|Split
|}

== Mga tala ==
{{Notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* {{official website|http://www.missworld.com}}
{{Miss World}}
[[Kategorya:Miss World]]</text>
      <sha1>joxg4mmw74zp8zyuck2q211inpxdtrv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lalawigan ng Sisaket</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325621</id>
    <revision>
      <id>2212315</id>
      <parentid>2196661</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:21:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10453" sha1="fkbrk5a5ion0qia8la853qaswz0cjtm" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=Sisaket|native_name=ศรีสะเกษ|native_name_lang=th|settlement_type=[[Provinces of Thailand|Lalawigan]]|image_skyline=Mun River - Sisaket.jpg|image_alt=Mun River|image_caption=Ilog Mun, Distrito ng Rasi Salai|nickname=Sri Nakorn Lamduan&lt;br&gt;(dangal ng lungsod ng [[Melodorum fruticosum|white cheesewood]])|motto=|image_seal=Seal Sisaket.png|image_flag=|image_map=Thailand Sisaket locator map.svg|mapsize=frameless|map_alt=|map_caption=Map of Thailand highlighting Sisaket province|coordinates_footnotes=|subdivision_type=[[List of sovereign states|Bansa]]|subdivision_name=Thailand|seat_type=Kabesera|seat=[[Sisaket]]|leader_party=|leader_title=Governor|leader_name=Watthana Phutthichat&lt;br&gt;(simula&amp;nbsp;Oktubre 2019)&lt;ref&gt;{{cite journal |date=28 September 2019 |title=ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง แต่งตั้งข้าราชการพลเรือนสามัญ |trans-title=Announcement of the Prime Minister's Office regarding the appointment of civil servants |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2562/E/242/T_0006.PDF |archive-url=https://web.archive.org/web/20190929124718/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2562/E/242/T_0006.PDF |url-status=dead |archive-date=September 29, 2019 |access-date=24 November 2019 |journal=Royal Thai Government Gazette |volume=136 |issue=Special 242 Ngor |at=22}}&lt;/ref&gt;|area_footnotes=&lt;ref name=&quot;RFD&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.forest.go.th |title=ตารางที่ 2 พี้นที่ป่าไม้ แยกรายจังหวัด พ.ศ.2562 |year=2019 |department=Royal Forest Department |language=Thai |trans-title=Table 2 Forest area Separate province year 2019 |access-date=6 April 2021 |postscript=, information, Forest statistics Year 2019, Thailand boundary from Department of Provincial Administration in 2013}}&lt;/ref&gt;|area_total_km2=8,936|area_rank=[[Provinces of Thailand|Ika-21]]|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;TDD&quot;&gt;{{cite web |url=http://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statTDD/ |website=stat.bora.dopa.go.th |language=th |script-title=th:รายงานสถิติจำนวนประชากรและบ้านประจำปี พ.ส.2562 |trans-title=Statistics, population and house statistics for the year 2019 |date=31 December 2019 |department=Registration Office Department of the Interior, Ministry of the Interior |access-date=26 February 2020 |archive-date=14 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190614102009/http://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statTDD/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|population_total=1,472,859|population_as_of=2019|population_rank=[[Provinces of Thailand|Ika-10]]|population_density_km2=165|population_density_rank=[[Provinces of Thailand|Ika-22]]|population_demonym=|population_note=|timezone1=[[Time in Thailand|ICT]]|utc_offset1=+7|demographics_type1=Human Achievement Index|demographics1_footnotes=&lt;ref name=&quot;HAI 2560&quot;&gt;[[:File:Human achievement index 2017.pdf|Human achievement index 2017 by National Economic and Social Development Board (NESDB), pages 1-40, maps 1-9, retrieved 14 September 2019, ISBN 978-974-9769-33-1]]&lt;/ref&gt;|demographics1_title1=HAI (2017)|demographics1_info1=0.5727&amp;nbsp;&quot;somewhat low&quot;&lt;br/&gt;[[Sisaket province#Human achievement index 2017|Ika-51]]|postal_code_type=[[Postal codes in Thailand|Postal code]]|postal_code=33xxx|area_code_type=[[Telephone numbers in Thailand|Calling code]]|area_code=045|iso_code=[[ISO 3166-2:TH|TH-33]]|website={{URL|http://www.sisaket.go.th}}|footnotes=}}Ang '''Lalawigan ng Sisaket''' ({{Lang-th|ศรีสะเกษ}}, RTGS: Si Sa Ket,&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=ราชบัณฑิตยสถาน |date=2000-09-14 |title=ประกาศราชบัณฑิตยสถาน เรื่อง การเขียนชื่อจังหวัด เขต อำเภอ และกิ่งอำเภอ ลงวันที่ ๖ กรกฎาคม ๒๕๔๓ |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2543/E/094/2.PDF |url-status=dead |journal=ราชกิจจานุเบกษา |language=th |location=กรุงเทพฯ |publisher=สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี |volume=๑๑๗ |issue=พิเศษ ๙๔ ง |page=๔๓ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125105537/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2543/E/094/2.PDF |archive-date=January 25, 2012}}&lt;/ref&gt;{{IPA-th|sǐː sàʔ kèːt|pron}}), ay isa sa pitumpu't anim na [[Mga lalawigan ng Taylandiya|lalawigan]] ng [[Taylandiya]] (''changwat''). Ito ay nasa [[Isan|ibabang hilagang-silangan ng Taylandiya]], isang rehiyon na tinatawag na [[Isan]]. Ang mga karatig na lalawigan ay (mula sa kanluran paikot pakanan): [[Lalawigan ng Surin|Surin]], [[Lalawigan ng Roi Et|Roi Et]], [[Lalawigan ng Yasothon|Yasothon]], at [[Lalawigan ng Ubon Ratchathani|Ubon Ratchathani]]. Sa timog ito ay hangganan ng [[Lalawigan ng Oddar Meancheay|Oddar Meancheay]] at [[Lalawigan ng Preah Vihear|Preah Vihear]] ng [[Cambodia|Kamboya]].

== Heograpiya ==
Ang lalawigan ay nasa lambak ng [[Ilog Mun]], isang sanga ng [[Ilog Mekong|Mekong]]. Ang [[Kabundukang Dângrêk]], na bumubuo sa hangganan ng [[Cambodia|Kamboya]], ay nasa timog ng lalawigan. Ang kabuuang lugar ng kagubatan ay {{Convert|1,025|km²}} o 11.5 porsiyento ng sakop ng lalawigan. Saklaw ng [[Pambansang Liwasan ng Khao Phra Wihan]] ang isang lugar na 130&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ng kabundukan ng Dângrêk sa timog-silangan ng lalawigan. Itinatag noong Marso 20, 1998, pinangalanan ito sa isang wasak na templo ng Imperyong Khmer na [[Prasat Preah Vihear]] (Anglisado sa [[Thailand|Talyandiya]] bilang ''Prasat Khao Phra Wihan''), na ngayon ay nasa [[Cambodia|Kamboya]], na naging sentro ng pagtatalo sa hangganan. Nakaharap ang templo sa hilaga at itinayo upang pagsilbihan ang rehiyon ng Sisaket. Ang mga naunang mapa ay ipinakita ito sa loob ng Taylandiya. Gayunpaman, ang isang survey sa hangganan na isinagawa ng Pranses para sa Tratadong Franco-Siames ng 1907 ay lumihis mula sa napagkasunduang pandaigdigang hangganan sa pamamagitan ng [[paghahati ng tubig]] upang ilagay ang templo sa panig ng mga Pranses ([[Cambodia|Kamboyano]]).

Hindi pinansin ng pamahalaang Taylandes ang paglihis at patuloy na itinuturing ang templo bilang nasa lalawigan ng Sisaket. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ang bagong independiyenteng Cambodia ay nagprotesta sa &quot;pagsakop&quot; ng Taylandiya sa ipinakita ng mapa ng Pransiya bilang kanila. Dahil malinaw na mali ang mapa ng Pransiya, noong 1962 pumayag ang gobyerno ng Taylandiya na isumite ang hindi pagkakaunawaan sa [[Pandaigdigang Hukumang Pangkatarungan]]. Ang hukuman ay bumoto ng siyam sa apat upang kumpirmahin ang hangganan tulad ng ipinakita sa 1907 mapa at iginawad ang templo sa Kamboya. Ang pagpunta sa templo ay pangunahin pa rin mula sa gilid ng Taylandiya, dahil ang mga guho ay mahirap maabot mula sa kapatagang Kamboyano sa ilalim ng isang manipis na bangin ilang daang metro sa ibaba. Ang gobyerno ng Kamboya ay nagpahayag ng interes sa paggawa ng isang cable car upang magdala ng mga turista sa pook, kahit na ito ay hindi pa nangyayari, habang nakabinbin ang paglutas ng pagmamay-ari ng iba pang mga lugar sa [[Hindi pagkakaunawaan sa hangganang Kamboyano–Taylandes|hindi pagkakaunawaan sa hangganan ng Kamboya–Taylandiya]].{{Fact|date=March 2019}}&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[wikipedia:Kailangan ng pagsipi|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (March 2019)&quot;&gt;kailangan ng pagsipi&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== Kasaysayan ==
Ang maraming mga guho ng [[Imperyong Khmer|Khmer]] na natagpuan sa lalawigan ay nagpapakita na ang lugar ay dapat na mahalaga sa [[Imperyong Khmer]] kahit sa ika-12 siglo, bagaman ito ay tila kakaunti ang populasyon. Ayon sa lokal na tradisyon, ito ay kilala bilang ''Sri Nakorn Lamduan'' ({{Lang|th|ศรีนครลำดวน}}). Nang maglaon, tinawag itong ''Khukhan'', pagkatapos ng isang bayan na itinayo noong huling bahagi ng ika-15 siglo CE noong panahon ng paghahari ni Haring [[Boromaratcha III]] ng [[Phra Nakhon Si Ayutthaya (lungsod)|Ayutthaya]]. Ang mga etnikong [[Mga Lao|Lao]] ay nagsimulang manirahan sa hilagang bahagi ng lalawigan, at noong 1786 ang bayan ng Sisaket ay nabuo, na sakop ng Khukhan. Noong 1904, ang Sisaket ay pinalitan ng pangalan na Khukhan, habang ang orihinal na Khukhan ay itinalagang Huai Nua.

== Mga dibisyong administratibo ==
[[Talaksan:Amphoe_Sisaket.svg|thumb|Sisaket na may 22 distrito]]

=== Pamahalaang panlalawigan ===
Ang lalawigan ay nahahati sa 22 distrito (''[[Mga distrito ng Taylandiya|amphoe]]''). Ang mga distrito ay nahahati pa sa 206 na mga subdistrito (''[[tambon]]'') at 2,411 mga nayon (''[[muban]]'').
{|
|
# [[Distrito ng Mueang Sisaket|Mueang Sisaket]]
# [[Distrito ng Yang Chum Noi|Yang Chum Noi]]
# [[Distrito ng Kanthararom|Kanthararom]]
# [[distrito ng Kantharalak|Kantharalak]]
# [[distrito ng Khukhan|Khukhan]]
# [[Distrito ng Phrai Bueng|Phrai Bueng]]
# [[distrito ng Prang Ku|Prang Ku]]
# [[distrito ng Khun Han|Khun Han]]
# [[distrito ng Rasi Salai|Rasi Salai]]
# [[Distrito ng Uthumphon Phisai|Uthumphon Phisai]]
# [[distrito ng Bueng Bun|Bueng Bun]]
|
# [[distrito ng Huai Thap Than|Huai Thap Than]]
# [[Distrito ng Non Khun|Hindi Khun]]
# [[Distrito ng Si Rattana|Si Rattana]]
# [[Distrito ng Nam Kliang|Nam Kliang]]
# [[distrito ng Wang Hin|Wang Hin]]
# [[distrito ng Phu Sing|Phu Sing]]
# [[distrito ng Mueang Chan|Mueang Chan]]
# [[distrito ng Benchalak|Benchalak]]
# [[distrito ng Phayu|Phayu]]
# [[distrito ng Pho Si Suwan|Pho Si Suwan]]
# [[Distrito ng Sila Lat|Sila Lat]]
|}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* {{Wikivoyage-inline|Sisaket}}
* [https://web.archive.org/web/20070518174225/http://www.tourismthailand.org/destination-guide/sisaket-33-1-1.html Province page from the Tourist Authority of Thailand]
* [http://www.sisaket.go.th/ Website of province] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060106060404/http://www.sisaket.go.th/ |date=2006-01-06 }} (limited English section)
* [http://www.thailex.info/THAILEX/THAILEXENG/LEXICON/Copy%20of%20Sri%20Saket.htm Si Saket provincial map, coat of arms and postal stamp]
{{Mga lalawigan ng Thailand}}</text>
      <sha1>fkbrk5a5ion0qia8la853qaswz0cjtm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sagisag ng Armenya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325657</id>
    <revision>
      <id>2212452</id>
      <parentid>2052460</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4117" sha1="t0gurditblha3fsclj3mm66dla3a93i" xml:space="preserve">{{multiple issues|
{{MOS|date=Nobyembre 2023}}
{{more citations needed|date=Nobyembre 2023}}
{{cleanup|date=Nobyembre 2023|reason=Kailangan ayusin ang balarila at pagkakasulat. Kailangan din isalin ang mga banyagang salita tulad ng coat of arms.}}
}}
{{Infobox coat of arms
|name             = Coat of arms of Armenia &lt;br/&gt;{{nobold|{{lang|hy|Հայաստանի Զինանշան}}}}
|image            = Coat of arms of Armenia.svg
|image_width      = 250
|middle           = Arms of Armenia.svg
|middle_width     = 100
|middle_caption   = Lesser
|lesser           = 
|lesser_alt       = 
|lesser_width     = 
|lesser_caption   = 
|armiger          = [[Armenia|Republic of Armenia]]
|year_adopted     = April 19, 1992
|crest            = 
|torse            = 
|shield           = Quarterly: 1; Gules, a lion passant facing to the sinister with a cross rising from its back Or, 2; Azure, a double headed eagle Or, 3; Azure, a roundel Or charged with an octofoil between two eagles trussed regardant and addorsed Or, 4; Gules, a Lion passant guardant holding a cross Or. On an Inescutcheon en surtout, a Landscape of Mount Ararat with the flood waters receding and Noah's ark at the summit, all Argent
|supporters       = To the dexter, an [[Eagle (heraldry)|eagle]] regardant Or, and to the sinister a [[lion (heraldry)|lion]] regardant also Or
|compartment      = Bundle of [[Wheat]] Flowers, [[Feather]], Broken Chain, [[Ribbon bar|Ribon]], and [[Sword]]&lt;ref name=armenica&gt;{{cite web|url=http://www.armenica.org/armenia/gerb.html|publisher=Armenica.org|title=Flag and Coat of Arms| access-date =October 5, 2016}}&lt;/ref&gt;
|motto            = 
|orders           = 
|other_elements   = 
|earlier_versions = 
|use              = 
}}

Ang pambansang '''coat of arms ng [[Armenia]]''' ({{lang-hy|Հայաստանի զինանշանը}}, ''Hayastani zinanshan'') ay pinagtibay noong Abril 19, 1992, sa pamamagitan ng resolusyon ng Kataas-taasang Armenian Konseho. Noong Hunyo 15, 2006, ipinasa ng Parlamento ng Armenia ang batas sa coat of arms ng estado ng Armenia.

Binubuo ito ng isang [[agila (heraldry)|agila]] at isang [[leon (heraldry)|leon]] na sumusuporta sa isang kalasag. Pinagsasama ng coat of arm ang bago at lumang mga simbolo. Ang agila at leon ay sinaunang mga simbolo ng Armenian mula sa unang mga kaharian ng Armenia na umiral bago ang [[Christ (title)|Christ]]. Ang mga simbolo na ito ay matatagpuan sa [[Armenian Highlands|Armenian Highland]] mula pa noong una. Maraming dinastiya ng Armenia gaya ng [[Artaxiad dynasty|Artaxiad]], [[Arsacid dynasty of Armenia|Arsacid]], [[Bagratuni dynasty|Bagratuni]] at [[Rubenids|Rubenid]], ang gumamit ng mga simbolo na ito bilang kanilang royal insignia. Tulad ng ibang mga republika pagkatapos ng Sobyet na ang mga simbolo ay hindi nauna sa [[Rebolusyong Oktubre]], ang kasalukuyang sagisag ay nagpapanatili ng isang bahagi ng Sobyet tulad ng [[Mount Ararat]] sa kalasag. Bago ang 1992, ang Armenia ay may [[Emblem of the Armenian Soviet Socialist Republic|emblem na katulad ng lahat ng iba pang Soviet Republic]].

Ang kasalukuyang coat of arm ng Armenia ay nagmula sa pagkakatatag ng [[Unang Republika ng Armenia]] noong 1918. Sa taong iyon, isang maagang pagkakaiba-iba ng coat of arms ang pinagtibay. Ang mga simbolo sa naunang bersyong ito ay inilagay sa isang bahagyang naiibang pagkakasunud-sunod at ang agila at leon ay nakalabas ang kanilang mga dila, na nagbibigay sa kanila ng isang mas nakakatakot na hitsura. Tanging Bundok Ararat (kasama ang [[Little Ararat]]) ang inilalarawan habang wala ang Arko ni Noah. Ang coat of arm ay dinisenyo ng arkitekto at miyembro ng [[Imperial Academy of Arts|Russian Academy of Fine Arts]] [[Alexander Tamanian]] at artist [[Hakob Kojoyan]].&lt;ref&gt;{{cite web|url =http://www.president.am/en/state-symbols/|title =Mga simbolo ng estado ng Republika ng Armenia|publisher =Ang Tanggapan sa Pangulo ng Republika ng Armenia|access-date =Oktubre 5, 2016|archive-date =Nobiyembre 30, 2015|archive-url =https://web.archive.org/web/20151130213232/http://www.president.am/en/state-symbols/|url-status =dead}}&lt;/ref&gt;
{{uncategorized}}</text>
      <sha1>t0gurditblha3fsclj3mm66dla3a93i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lalawigan ng Trat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325765</id>
    <revision>
      <id>2212316</id>
      <parentid>2196714</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:27:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9948" sha1="8hhh4qskku48boobc0kbeca2yq1sojz" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=Trat|native_name=ตราด|native_name_lang=th|settlement_type=[[Provinces of Thailand|Lalawigan]]|image_skyline=Kohmak.jpg|image_seal=Seal Trat.png|image_flag=|image_map=Thailand Trat locator map.svg|mapsize=frameless|map_caption=Map of Thailand highlighting Trat province|coordinates={{coord|12|24|N|102|31|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=center of province|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Thailand|seat_type=Kabesera|seat=[[Trat]]|leader_party=|leader_title=Gobernador|leader_name=Chamnanwit Terat&lt;br&gt;(simula&amp;nbsp;Oktubre 2021)|area_footnotes=&lt;ref name=&quot;AREA&quot;&gt;{{cite report |title=Advancing Human Development through the ASEAN Community, Thailand Human Development Report 2014, table 0:Basic Data |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/thailand_nhdr_2014_O.pdf |publisher=United Nations Development Programme (UNDP) Thailand |pages=134–135 |access-date=17 January 2016 |isbn=978-974-680-368-7 |postscript=, Data has been supplied by Land Development Department, Ministry of Agriculture and Cooperatives, at Wayback Machine.}}{{dead link|date=January 2020|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}{{failed verification|date=October 2019}}&lt;/ref&gt;|area_total_km2=2,819|area_rank=[[Provinces of Thailand|Ika-62]]|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;TDD&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statTDD/ |website=stat.bora.dopa.go.th |language=th |title=ร่ยงานสถิติจำนวนประชากรและบ้านประจำปี พ.ศ.2561 |trans-title=Statistics, population and house statistics for the year 2018 |date=31 December 2018 |department=Registration Office Department of the Interior, Ministry of the Interior |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402073045/http://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statTDD/ |archive-date=2 April 2019 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|population_total=229,958|population_as_of=2019|population_rank=[[Provinces of Thailand|Ika-74]]|population_density_km2=81.57|population_density_rank=[[Provinces of Thailand|Ika-60]]|timezone1=[[Time in Thailand|ICT]]|utc_offset1=+7|demographics_type1=Human Achievement Index|demographics1_footnotes=&lt;ref name=&quot;HAI 2560&quot;&gt;[[:File:Human achievement index 2017.pdf|Human achievement index 2017 by National Economic and Social Development Board (NESDB), pages 1–40, maps 1–9, retrieved 14 September 2019, ISBN 978-974-9769-33-1]]&lt;/ref&gt;|demographics1_title1=HAI (2017)|demographics1_info1=0.6049&amp;nbsp;&quot;somewhat high&quot;&lt;br/&gt;[[Trat province#Human achievement index 2017|Ika-27]]|postal_code_type=[[Postal codes in Thailand|Postal code]]|postal_code=23xxx|area_code_type=[[Telephone numbers in Thailand|Calling code]]|area_code=039|iso_code=[[ISO 3166-2:TH|TH-23]]}}Ang '''Lalawigan ng Trat''' ({{Lang-th|ตราด}},{{IPA-th|tràːt|pron}}), na binabaybay rin bilang '''lalawigan ng Trad''', ay isa sa pitumpu't pitong lalawigan ng Thailand (''changwat''), at matatagpuan sa rehiyon ng [[Silangang Taylandiya]]. May hangganan ito sa [[lalawigan ng Chanthaburi]] sa hilagang-kanluran, at [[Cambodia|Camboya]] at mga lalawigan nito ng [[Lalawigan ng Pailin|Pailin]], [[Lalawigan ng Battambang|Battamabang]], [[Lalawigan ng Pursat|Pursat]], at [[Lalawigan ng Koh Kong|Koh Kong]] sa hilaga, hilagang-silangan at silangan nito. Sa timog, nasa hangganan nito ang [[Golpo ng Taylandiya]] at [[Karagatang Pasipiko]]. Sa Taylandiya, ito ang ika-15 pinakamaliit na lalawigan sa 2,819&amp;nbsp;km &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; at ika-4 na lalawigan na may pinakamaliit na populasyon sa 229,958 noong 2019. Ang kabisera nito ay bayan ng [[Trat]].

Sa panahon ng kaharian ng Ayutthaya, ang Trat ay naging isang mahalagang lokasyon para sa kalakalan. Sa panahon ng [[krisis sa Paknam]] noong 1893, sinakop ng mga sundalong Pranses ang lalawigan, kung saan ibinigay ng Siam ang Trat sa kolonyal na pamamahala ng Pransiya bilang kapalit ng lalawigan ng Chanthaburi. Gayunpaman, ang Trat ay ibinalik sa Siam noong 1907 bilang kapalit ng lupain ng Siames sa tabi ng ilog ng [[Ilog Mekong|Mekong]].

Ang Trat ay 315&amp;nbsp;km mula sa Bangkok.&lt;ref name=&quot;TAT&quot;&gt;{{Cite web |title=About Trat |url=https://na.tourismthailand.org/About-Thailand/Destination/Trat |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114013528/http://na.tourismthailand.org/About-Thailand/Destination/Trat |archive-date=14 January 2016 |access-date=21 March 2015 |website=Tourism Authority of Thailand (TAT)}}&lt;/ref&gt; Ang lalawigan din ay nagsisilbing pangunahing sentro para sa pagtatanim ng prutas, pagmimina ng hiyas at pangingisda sa rehiyon.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=The official website of Tourism Authority of Thailand |url=https://www.tourismthailand.org/Home |access-date=2023-06-04 |website=www.tourismthailand.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Toponimo ==
''Ang Trat'' ay pinaniniwalaan na isang korupsiyon ng &quot;Krat&quot;(กราด) ang pangalang Taylandes para sa punong ''[[Dipterocarpus intricatus]],'' karaniwan sa rehiyon at ginagamit sa paggawa ng mga walis.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Trat, General Information |url=https://www.thai-tour.com/eng/trat/introduction.html |access-date=25 March 2021 |website=www.thai-tour.com |archive-date=23 Enero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123043702/https://www.thai-tour.com/eng/trat/introduction.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ay binabaybay na Trad.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=List of Plant quarantine station in Thailand |url=https://pflanzengesundheit.julius-kuehn.de/dokumente/upload/th3-einlasstellen2017.pdf |access-date=23 September 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pred Nai Community Forest, Trad Province, Thailand (Book chapter) |url=https://research.usc.edu.au/esploro/outputs/bookChapter/Pred-Nai-Community-Forest-Trad-Province/99448615902621 |access-date=23 September 2021 |website=[[University of the Sunshine Coast]], [[Queensland]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Anheier|first1=H.K.|last2=Simmons|first2=A.|last3=Winder|first3=D.|title=Innovation in Strategic Philanthropy: Local and Global Perspectives|publisher=Springer US|series=Nonprofit and Civil Society Studies|year=2007|isbn=978-0-387-34253-5|url=https://books.google.com/books?id=CCEwQ-95vhsC&amp;pg=PA102|access-date=23 September 2021|page=102}}&lt;/ref&gt;

== Heograpiya ==
Ang lalawigan ay sumasaklaw sa isang lupain na {{Convert|2917|km²}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=General Information |url=http://www.trat.go.th/newweb2018/pages/general.html |access-date=21 June 2019 |website=Trat province |archive-date=29 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190629085131/http://www.trat.go.th/newweb2018/pages/general.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang kabuuang lugar ng kagubatan ay {{Convert|899|km²}} o 31.4 porsiyento ng lawak ng lalawigan. &lt;ref&gt;{{Cite web |year=2019 |title=ตารางที่ 2 พี้นที่ป่าไม้ แยกรายจังหวัด พ.ศ.2562 |trans-title=Table 2 Forest area Separate province year 2019 |url=https://www.forest.go.th |access-date=6 April 2021 |language=Thai |postscript=, information, Forest statistics Year 2019}}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
Ang kasaysayan ng Trat ay matutunton pabalik sa unang bahagi ng ika-17 siglo sa panahon ng paghahari ni Haring [[Prasat Thong]] ng [[Kahariang Ayutthaya]]. Dating kilala bilang ''Mueang Thung Yai'', ang Trat ay may mahalagang papel sa pag-unlad ng katatagan at ekonomiya ng bansa dahil sa estratehikong lokasyon nito. Ang bayan ng Trat ay naging komunidad ng mga mangangalakal na Tsino.

Matapos ang pagbagsak ng Ayutthaya sa Burmes noong 1767, ang Trat ay nagsilbing checkpoint at lungsod buffer at responsable sa pagbibigay ng mga probisyon kay Haring [[Taksin]] ang Dakila bago niya inilipat ang kanyang mga puwersa mula [[bayan ng Chanthaburi|Chanthaburi]] patungong [[Phra Nakhon Si Ayutthaya (lungsod)|Ayutthaya]]. Nagtagumpay si Haring Taksin na palayasin ang mga mananakop na [[Demograpiko ng Myanmar|Burmese]] at pinalaya ang kaharian mula sa pamamahala ng dayuhan.

Sa panahon ng Rattanakosin, noong 1893 [[krisis sa Paknam]], dumaong at sinakop ng mga tropang Pranses ang kanlurang bahagi ng lalawigan ng Chantaburi. Noong 1904, napilitan si Siam na isuko ang Trat sa [[Indotsinang Pranses]] upang mabawi ang Chantaburi. Pagkaraan ng tatlong taon, gayunpaman, nang makitang mahirap pamunuan ang Trat kasama ang halos buong populasyon nitong Taylandes, ibinalik ng mga Pranses ang Trat sa Thailand noong Marso 23, 1907, kapalit ng mas malalaking lugar sa tabi ng ilog ng [[Ilog Mekong|Mekong]], na kinabibilangan ng [[Lalawigan ng Battambang|Battambang]], [[Lalawigan ng Siem Reap|Siemreap]], at [[Lalawigan ng Banteay Meanchey|Serei Sophoan]], na lahat ay may populasyong karamihang [[Mga Hilagang Khmer|Khmer]].

== Pangangasiwa ==
[[Talaksan:Amphoe_Trat.svg|thumb|248x248px|Mapa ng 7 distrito|left]]

=== Pamahalaang panlalawigan ===
Ang lalawigan ay nahahati sa pitong distrito (''[[Mga distrito ng Taylandiya|amphoe]]''). Ang mga ito ay nahahati pa sa 38 subdistrito (''[[tambon]]'') at 261 nayon (''[[muban]]'').

# [[Distrito ng Mueang Trat|Mueang Trat /məʊŋtrɑt/]]
# [[Distrito ng Khlong Yai|Khlong Yai /klɔŋjɑɪ/]]
# [[Distrito ng Khao Saming|Khao Saming /kăo-sà-mĭŋ/]]
# [[Distrito ng Bo Rai|Bo Rai bɔː rɑɪ/]]
# [[Distrito ng Laem Ngop|Laem Ngop /læmŋɔːb/]]
# [[Distrito ng Ko Kut|Ko Kut gɔguːd/]]
# [[Distrito ng Ko Chang|Ko Chang /gɔtʃɑːŋ/]]

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Karagdagang pagbabasa ==
{{Cite journal |date=May 2019 |title=เตร็ดเตร่ตราด [Wandering about Trat] |journal=Osotho Magazine |language=TH |publisher=Tourism Authority of Thailand (TAT) |volume=59 |issue=10 |issn=0125-7226}}

== Mga panlabas na link ==

* {{Wikivoyage-inline|Trat}}
* [http://www.thailex.info/THAILEX/THAILEXENG/LEXICON/Copy%20of%20Trat.htm Trat provincial map, coat of arms and postal stamp]
{{Mga lalawigan ng Thailand}}</text>
      <sha1>8hhh4qskku48boobc0kbeca2yq1sojz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss World 1975</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326865</id>
    <revision>
      <id>2212368</id>
      <parentid>2205496</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33907" sha1="fbxb6uuio97xezf60dg16siiif9trf0" xml:space="preserve">
{{Infobox beauty pageant|winner='''[[Wilnelia Merced]]'''|represented='''{{flagicon|Puerto Rico|1952}} Porto Riko'''|date=20 Nobyembre 1975|presenters={{Hlist|David Vine|Ray Moore}}|venue=Royal Albert Hall, Londres, Reyno Unido|broadcaster={{Hlist|[[BBC]]}}|entrants=67|placements=15|debuts={{Hlist|Curaçao|El Salvador|Hayti|Santa Lucia|Suwasilandiya}}|returns={{Hlist|Bulibya|Kuba|Lupangyelo|Luksemburgo|Mawrisyo|Peru|Seykelas|Trinidad at Tobago|Tunisya|Turkiya|Urugway}}|congeniality=Maggie Siew &lt;br&gt; {{flagicon|Singapore}} Singapura|photogenic=Vinah Thembi Mamba &lt;br&gt; {{flagicon|Swaziland}} Suwasilandiya|withdraws={{Hlist|Botswana|Ekwador|Espanya|Hamayka|Madagaskar|Sambia}}|before=[[Miss World 1974|1974]]|next=[[Miss World 1976|1976]]}}

Ang '''Miss World 1975''' ay ang ika-25 edisyon ng [[Miss World]] pageant, na ginanap sa Royal Albert Hall sa [[Londres]], [[United Kingdom|Reyno Unido]] noong 20 Nobyembre 1975. 

Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni ni Anneline Kriel ng [[South Africa|Timog Aprika]] si Wilnelia Merced ng Porto Riko bilang Miss World 1975. Ito ang unang beses na nanalo ang Porto Riko bilang Miss World. Nagtapos bilang first runner-up si Marina Langer ng Alemanya, habang nagtapos bilang second runner-up si Vicki Harris ng Reyno Unido.

Animnapu't-pitong kandidata mula sa animnapu't-anim na bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina David Vine at Ray Moore ang kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 Nobyembre 1975 |title=Miss World 25 years on |language=en |pages=5 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=Y4NAAAAAIBAJ&amp;sjid=xqcMAAAAIBAJ&amp;pg=6220%2C4082818 |access-date=5 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Royal_Albert_Hall,_London_-_Nov_2012.jpg|thumb|250x250px|Royal Albert Hall, ang lokasyon ng Miss World 1975]]

=== Pagpili ng mga kalahok ===
Animnapu't-pitong kandidata mula sa animnapu't-anim na bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Pitong kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging runner-up sa kanilang pambansang kompetisyon, o napili sa isang ''casting process,'' at tatlong kandidata ang nailuklok matapos bumitiw ang orihinal na kalahok.

Simula sa edisyong ito, pinagbabawalan na ng Miss World Organization ang paglahok ng mga ina sa kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=26 Nobyembre 1974 |title=Ban on mums in Miss World contest |language=en |pages=2 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19741126-1.1.2 |access-date=5 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1 Disyembre 1974 |title=Closer check on Miss World entrants |language=en |pages=3 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19741201-1.1.3 |access-date=5 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt; Ito ay matapos na biglaang bumitiw si Helen Morgan bilang Miss World noong nakaraang taon dahil sa matinding interes ng ''media'' na nagkaroon ng negatibong epekto sa kanya.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Owen |first=Jonathan |date=6 Nobyembre 2011 |title=Miss World who gave up her crown returns to the pageant for the first |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/miss-world-who-gave-up-her-crown-returns-to-the-pageant-for-the-first-time-6258022.html |access-date=11 Enero 2023 |website=The Independent |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 Nobyembre 1974 |title=Miss World 74 treedt af |language=nl |pages=11 |work=Het Parool |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010840032:mpeg21:p011 |access-date=5 Abril 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;

==== Mga pagpalit ====
Dapat sanang lalahok si Anna Vitale ng Italya sa edisyong ito. Gayunpaman, matapos matuklasan na nagkaroon bigla ng sakit ang kanyang ina, napagdesisyunan ni Vitale na bumitiw na lamang sa kompetisyon. Siya ay pinalitan ni Vanna Bortolini. Dapat sanang lalahok ang ''first runner-up'' ng Miss Finland 1975 si Merja Tammi sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nieminen |first=Arja |date=7 Pebrero 2015 |title=Annen suurta juhlaa - tasavuodet täyteen kaunottarena |url=https://www.iltalehti.fi/viihde/a/2015020719158889 |access-date=6 Abril 2024 |website=Iltalehti |language=fi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Korpela |first=Tanja |date=29 Agosto 2019 |title=Seura: Ex-missi Merja Tammi rakastui naapuriinsa ja erosi - kahden perheen uusperhe-elämä oli painajainen Eemeli-pojalle |trans-title=Company: Ex-miss Merja Tammi fell in love with her neighbor and divorced - the new family life of two families was a nightmare for the Eemeli boy |url=https://www.iltalehti.fi/viihdeuutiset/a/a0bfc5a3-c529-414a-b8ba-0ad1e0ccdfc9 |access-date=6 Abril 2024 |website=Iltalehti |language=fi}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, matapos magwagi bilang Miss Young International 1975 noong Agosto,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lietsala |first=Linda |date=29 Agosto 2019 |title=Seura: Ex-missi Merja Tammi rakastui naapuriinsa ja erosi – sitten alkoi uusperhe-elämä, joka teki Eemeli-pojasta sulkeutuneen ja epäluuloisen |trans-title=Society: Ex-miss Merja Tammi fell in love with her neighbor and divorced - then the new family life began, which made the Eemeli boy withdrawn and suspicious |url=https://www.is.fi/viihde/art-2000006220123.html |access-date=6 Abril 2024 |website=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt; ipinadala na lamang si Leena Kaarina Vainio bilang kanyang kapalit.

Inisyal na kakatawan para sa Timog Aprika si Miss South Africa 1975 Helga Vera Johns.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=24 Nobyembre 1975 |title=Out of contest |language=en |pages=6 |work=Papua New Guinea Post-Courier |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/250313023?searchTerm=%22Miss%20World%22 |access-date=6 Abril 2024 |via=Trove}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, natuklasan na si Johns ay galing sa Rhodesia,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Nobyembre 1975 |title=Two beauties spark title controversy |language=en |pages=7 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/newnation19751113-1.1.7 |access-date=6 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1975 |title=Favourite for Miss World banned |language=en |pages=1 |work=Daily Post |url=https://www.newspapers.com/article/daily-post-merseyside-ed-helga-vera-j/127316368/ |access-date=6 Abril 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt; na siyang hindi kinikilala ng Reyno Unido, at naninirahan pa lamang ng tatlong taon si Johns sa Timog Aprika. Dahil labag ito sa patakaran ng Miss World na dapat nakatira ng hindi bumababa sa limang taon ang kandidata sa bansang kanyang kinakatawan, napagdesisyunan ni Julia Morley na idiskwalipika si Johns.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1975 |title=Miss World favourite is banned |language=en |pages=1 |work=The Glasgow Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=YY5AAAAAIBAJ&amp;sjid=2KQMAAAAIBAJ&amp;pg=3706%2C2953946 |access-date=5 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1975 |title=Miss World shock |language=en |pages=1 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/newnation19751114-1.1.1 |access-date=6 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1975 |title=Miss Zuid-Afrika al uitgeschakeld |pages=3 |work=Nieuwsblad van het Noorden |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011017396:mpeg21:p003 |access-date=6 Abril 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt; Bagama't nadiskwalipika na, pinanatili pa rin si Johns bilang panauhin ng mga Morley. Pinapadala ng mga ''organizer'' ng Miss World ang dalawang ''runner-up'' ni Johns sa Miss South Africa na sina Crystal Coopers at Rhoda Rademeyer. Dapat sanang papalitan ni Coopers si Johns bilang kinatawan ng Timog Aprika sa Miss World,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1975 |title=A new Miss S. Africa |language=en |pages=5 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/newnation19751115-1.1.5 |access-date=6 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt; ngunit hindi ito pinayagan ng kanyang ama matapos nilang malaman na mananatili pa rin kay Johns ang titulong Miss South Africa. Dahil dito, si Rademeyer ang naging kinatawan ng Timog Aprika sa Miss World.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |date=17 Nobyembre 1975 |title=Rhoda, the new Miss South Africa |language=en |pages=3 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19751117-1.1.3 |access-date=6 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;

==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong ====
Lumahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Curaçao, El Salvador, Hayti, Santa Lucia, at Suwasilandiya. Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Kuba na huling sumali noong [[Miss World 1955|1955]], Bulibya at Urugway na huling sumali noong [[Miss World 1965|1965]], Trinidad at Tobago at Tunisya na huling sumali noong [[Miss World 1971|1971]], at Luksemburgo, Lupangyelo, Mawrisyo, Peru, Seykelas, at Turkiya na huling sumali noong [[Miss World 1973|1973]].

Hindi sumali sa edisyong ito ang mga bansang [[Botswana]], [[Ecuador|Ekwador]], [[Espanya]], [[Jamaica|Hamayka]], [[Madagascar|Madagaskar]], at [[Zambia|Sambia]]. Hindi sumali sina Lucy Mosinyi ng Botswana at Karen Andrea Hollihan ng Ekwador dahil sa kakulangan sa pondo upang ipadala sa Londres. Hindi sumali si Lydia Malcolm ng Hamayka dahil hindi kinikilala ng Miss World ang organisasyong pumili kay Malcolm bilang opisyal na mayhawak ng prangkisa ng Hamayka sa Miss World.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=When the reign is over |url=https://old.jamaica-gleaner.com/pages/roots/story10.html |access-date=6 Abril 2024 |website=The Gleaner |language=en}}&lt;/ref&gt; Hindi sumali si Brenda May ng Sambia dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. Hindi sumali si Olga Fernández ng Espanya matapos magdalamhati sa pagkamatay ng pangulo ng Espanya na si Francisco Franco.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Uebersax |first=Peter |date=21 Nobyembre 1975 |title=Body of Franco to lie in state for 50 hours |language=en |pages=1 |work=The Bryan Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=3LlPAAAAIBAJ&amp;sjid=VVIDAAAAIBAJ&amp;pg=5396%2C4421212 |access-date=5 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 Nobyembre 1975 |title=Spaanse schone ging naar huis |language=nl |trans-title=Spanish beauty went home |pages=1 |work=De Telegraaf |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011198958:mpeg21:p001 |access-date=6 Abril 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt; Dahil sa kanyang pagbitiw, kinailangan siyang i-''edit'' ng BBC sa ''pre-recorded video'' ng ''parade of nations'' ng edisyong ito.

Inaasahang lalahok sina Diana Anker ng [[Guatemala|Guwatemala]], Anina Horta ng [[Panama]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 Enero 2015 |title=Estas son las panameñas que participaron de Miss Universo |url=https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html |access-date=10 Disyembre 2022 |website=Telemetro |language=es-PA}}&lt;/ref&gt; María Angela Medina Monjagata ng [[Paraguay|Paragway]],&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; at Raquel Argandoña ng [[Chile|Tsile]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 Pebrero 2022 |title=Así luce Raquel Argandoña, ex Miss Chile, a sus 64 años |url=https://www.terra.cl/entretenimiento/2022/2/20/asi-luce-raquel-argandona-ex-miss-chile-sus-64-anos-12764.html |access-date=14 Enero 2023 |website=Terra |language=es}}&lt;/ref&gt; ngunit hindi sila sumulpot sa Londres.

== Mga resulta ==
[[Talaksan:Miss_World_1975_Map.PNG|thumb|250x250px| Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss World 1975 at ang kanilang mga pagkakalagay.]]

=== Mga pagkakalagay ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Pagkakalagay
!Kandidata
|-
| '''Miss World 1975'''
|
* '''{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]]''' – '''Wilnelia Merced'''&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |date=21 Nobyembre 1975 |title=Village girl is new Miss World |language=en |pages=1 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/newnation19751121-1.2.2 |access-date=6 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1st runner-up
|
* {{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya|Alemanya]] – Marina Langner&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
| 2nd runner-up
|
* {{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] – Vicki Harris&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
| 3rd runner-up
|
* {{flagicon|CUB}} [[Cuba|Kuba]] – Maricela Clark&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
| 4th runner-up
|
* {{Flagicon image|Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg}} [[Yugoslavia]] – Lidija Velkovska&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
| Top 7
|
* {{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] – María Conchita Alonso&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* {{Flagicon image|Flag of Haiti (1964–1986).svg}} [[Haiti|Hayti]] – Joelle Apollon&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
| Top 15
|
* {{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] – Anne Davidson
* {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Anjana Sood
* {{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] – Ramona Keram
* {{flagicon|MUS}} [[Mawrisyo]] – Mariella Tse-Sik-Sun
* {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Leena Vainio
* {{Flagicon image|Flag of Saint Lucia (1967–1979).svg}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]] – Sophia St Omer
* {{flagicon|ZAF|1928}} [[Timog Aprika]] – Rhoda Rademeyer
* {{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] – Carmen Abal
|}

=== Mga espesyal na parangal ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Parangal
!Kandidata
|-
|Miss Photogenic
|
* {{flagicon|SWZ}} [[Eswatini|Suwasilandiya]] – Vinah Thembi Mamba
|-
|Miss Congeniality
|
* {{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] – Maggie Siew&lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 Nobyembre 1975 |title=Maggie gets that ontop-oftheworld feeling |language=en |pages=1 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19751121-1.2.10 |access-date=6 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|}

== Kompetisyon ==

=== Pormat ===
Tulad noong [[Miss World 1961|1961]], labinlimang ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon na ginanap sa araw ng pinal na kompetisyon na binubuo ng ''swimsuit'' at ''evening gown competition''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang labinlimang mga ''semi-finalist'', at kalaunan ay napili ang pitong pinalista na sumabak sa ''final interview.''&lt;ref&gt;{{Cite news |date=23 Nobyembre 1975 |title=BEAUTY JUDGES PLAYED POLITICS: MISS U.S. |language=en |pages=2 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19751123-1.2.15.4 |access-date=6 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;

=== Komite sa pagpili ===

* John Conteh – Ingles na boksingero
* Susan George – Ingles na aktres
* Kiki Håkansson – [[Miss World 1951]] mula sa Suwesya
* Richard Johnson – Ingles na aktor
* Linda Lewis – Ingles na mang-aawit
* Sir James Mancham – Punong Ministro ng Seykelas
* Eric Morley – Pangulo ng Mecca at tagapagtatag ng Miss World
* Nyree Dawn Porter – Aktres mula sa Bagong Silandiya
* Oliver Reed – Ingles na aktor

== Mga kandidata ==
Animnapu't-pitong kandidata ang lumahok para sa titulo.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1975 |title=Miss World shock |language=en |pages=1 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/newnation19751114-1.1.1 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}}
!Bayan
|-
|{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya|Alemanya]]
|Marina Langner&lt;ref&gt;{{Cite news |date=22 Nobyembre 1975 |title=Miss runner-up bares it all... |language=en |pages=5 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/newnation19751122-1.1.5 |access-date=6 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Düsseldorf]]
|-
|{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]]
|Lilian Noemi De Asti&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news |date=9 Hulyo 1976 |title=Kissinger, el personaje preferido |language=es |pages=3B |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=8HQbAAAAIBAJ&amp;sjid=6FAEAAAAIBAJ&amp;pg=848%2C1881743 |access-date=19 Enero 2023}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]]
|Cynthia Bruin&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 Nobyembre 1975 |title=Aruba present op Miss World-keuze |language=nl |pages=5 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460548:mpeg21:p005 |access-date=6 Abril 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|18
|Oranjestad
|-
|{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]]
|Anne Davidson&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Setyembre 1975 |title=Victorian wins title of Australia's Dream Girl |language=en |pages=1 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://www.newspapers.com/article/the-sydney-morning-herald/19719923/ |access-date=6 Abril 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|21
|Croydon
|-
|{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]]
|Rosemarie Holzschuh&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Calderon |first=Beatriz |date=25 Setyembre 2023 |title=“Me gustan los frijoles y las pupusas”: esto dijo la finlandesa que ganó Miss Universo 1975 sobre El Salvador |url=https://www.laprensagrafica.com/farandula/Me-gustan-los-frijoles-y-las-pupusas-esto-dijo-la-finlandesa-que-gano-Miss-Universo-1975-sobre-El-Salvador-20230630-0018.html |access-date=6 Abril 2024 |website=La Prensa Grafica |language=en }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|21
|Kitzbuhel
|-
|{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]]
|Janet Nugent
|20
|Palmerston North
|-
|{{flagicon|Bahamas}} [[Bahamas]]
|Ava Burke&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Craig |first=Neil Alan |date=7 Oktubre 2010 |title=Remembering Bahamas' Queens at Miss World (1966 - 2010) on Miss World 60th Anniversary |url=http://www.thebahamasweekly.com/publish/news/Bahamas_Queens_at_Miss_World_1966_-_2010_-_Miss_World_60th_Anniversary_printer.shtml |access-date=6 Abril 2024 |website=The Bahamas Weekly |language=en}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Nassau]]
|-
|{{Flagicon|BAR}} [[Barbados]]
|Peta Greaves
|20
|[[Bridgetown]]
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]
|Christine Delmelle&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=24 Disyembre 2022 |website=De Morgen |language=nl-NL}}&lt;/ref&gt;
|18
|Liège
|-
|{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]]
|María Conchita Alonso&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Neuman |first=William |date=18 Setyembre 2014 |title=Venezuela: Move to Revoke Actress’s Citizenship |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/09/18/world/americas/venezuela-move-to-revoke-actresss-citizenship.html |access-date=6 Abril 2024 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Caracas]]
|-
|{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]]
|Donna Wright&lt;ref&gt;{{Cite news |date=Hulyo 1975 |title=Photo album of 1975 Miss Bermuda |language=en |pages=20–25 |work=Fame Magazine |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p16347coll1/id/3155/rec/74 |access-date=17 Enero 2023 |via=Bermuda National Library}}&lt;/ref&gt;
|22
|St. David's
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]]
|Zaida Costa
|21
|Bahía
|-
|{{flagicon|BOL}} [[Bulibya]]
|María Mónica Guardia
|18
|Cochabamba
|-
|{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]]
|Elvira Bakker&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1975 |title=Veel liefs uit Londen |language=nl |pages=7 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:003448010:mpeg21:p00007 |access-date=6 Abril 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|21
|Willemstad
|-
|{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]]
|Pia Isa Lauridsen
|22
|[[Copenhague]]
|-
|{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]]
|Ana Stella Comas
|18
|[[San Salvador]]
|-
|{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
|Annelise Ilschenko&lt;ref name=&quot;Spokesman-Review&quot;&gt;{{Cite web |date=18 Agosto 1975 |title=Ohio girl selected |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1314&amp;dat=19750818&amp;id=hiBOAAAAIBAJ&amp;pg=2934,1316325&amp;hl=en |access-date=13 Enero 2024 |website=The Spokesman-Review |publisher=Google News Archive |language=en}}&lt;/ref&gt;
|17
|Middleburg Heights
|-
|{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]]
|Bella Adamopoulou&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 Nobyembre 2022 |title=Μπέλλα Αδαμοπούλου: Πένθος για το πρώην μοντέλο των 80s |trans-title=Bella Adamopoulou: Mourning for the former model of the 80s |url=https://www.in.gr/2022/11/26/go-fun/fizz/mpella-adamopoulou-penthos-gia-proin-montelo-ton-80s/ |access-date=5 Abril 2024 |website=In.gr |language=el}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Atenas]]
|-
|{{flagicon|GUM}} [[Guam]]
|Dora Camacho
|20
|Agana
|-
|{{Flagicon image|Flag of Guernsey (1936).svg}} [[Guernsey]]
|Carol Le Billon&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1975 |title=Missen dansen door Londen |language=nl |pages=3 |work=Nieuwsblad van het Noorden |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011017394:mpeg21:p003 |access-date=6 Abril 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|17
|Saint Peter Port
|-
|{{flagicon|JPN}} [[Hapon]]
|Chiharu Fujiwara&lt;ref&gt;{{Cite news |date=18 Nobyembre 1975 |title=Asian beauties show their form |language=en |pages=26 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19751118-1.1.26 |access-date=6 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Prepektura ng Toyama|Toyama]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of Haiti (1964–1986).svg}} [[Haiti|Hayti]]
|Joelle Apollon
|20
|[[Puerto Principe]]
|-
|{{flagicon|GIB|ensign}} [[Gibraltar|Hibraltar]]
|Lillian Anne Lara&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 Nobyembre 2015 |title=The evolution of the model: How has the face of fashion changed over the years? |url=https://www.itv.com/news/2015-11-30/how-have-fashion-models-changed-over-the-years |access-date=6 Abril 2024 |website=ITVX |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|Hibraltar
|-
|{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]]
|Etelinda Mejía&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gámez |first=Sabino |date=25 Abril 2008 |title=El Miss Honduras, una historia que contar |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720 |access-date=8 Disyembre 2022 |website=La Prensa |language=es-HN}}&lt;/ref&gt;
|19
|Yoro
|-
|{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]]
|Teresa Chu
|22
|Hong Kong
|-
|{{flagicon|IND}} [[Indiya]]
|Anjana Sood
|19
|Shimla
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|Elaine Rosemary O'Hara&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|20
|[[Dublin]]
|-
|{{flagicon|ISR}} [[Israel]]
|Atida Mor&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|19
|–
|-
|{{flagicon|ITA}} [[Italya]]
|Vanna Bortolini&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 Nobyembre 1975 |title=Ecco l'italiana per Miss Mondo |language=it |pages=3 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,1110_02_1975_0256_0003_23976817/ |access-date=6 Abril 2024 |archive-date=6 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406022014/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,1110_02_1975_0256_0003_23976817/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|22
|–
|-
|{{Flag|Jersey|old}}
|Susan Maxwell de Gruchy
|21
|Saint Helier
|-
|{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|Normande Jacques&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 Agosto 1975 |title=Miss Dominion at fair |language=en |pages=2 |work=The Sun and the Erie County Independent |url=https://www.newspapers.com/clip/116422465/the-sun-and-the-erie-county-independent/ |access-date=14 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|22
|Blind River
|-
|{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]]
|Amanda Correa
|21
|Guajira
|-
|{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|María Mayela Bolaños
|17
|[[San José, Costa Rica|San José]]
|-
|{{flagicon|CUB}} [[Cuba|Kuba]]
|Maricela Clark&lt;ref&gt;{{Cite news |date=28 Nobyembre 1975 |title=Miss 'Free Cuba' debunks protest |language=en |pages=40 |work=St. Petersburg Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=D9BQAAAAIBAJ&amp;sjid=UF8DAAAAIBAJ&amp;pg=6833%2C3983995 |access-date=5 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|22
|Santiago de Cuba
|-
|{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]]
|Ramona Karam&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Maroun |first=Bechara |date=2 Setyembre 2022 |title=Yasmina Zaytoun, une Miss Liban qui veut tracer son propre chemin |trans-title=Yasmina Zaytoun, a Miss Lebanon who wants to chart her own path |url=https://www.lorientlejour.com/article/1310192/yasmina-zaytoun-une-miss-qui-veut-tracer-son-propre-chemin.html |access-date=5 Abril 2024 |website=L'Orient-Le Jour |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Beirut]]
|-
|{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]]
|Marie Therese Manderschied&lt;ref&gt;{{Cite news |date=22 Nobyembre 1975 |title=Puerto Rico beauty reigns as Miss World |language=en |pages=26 |work=The Leader-Post |url=https://news.google.com/newspapers?id=QT5VAAAAIBAJ&amp;sjid=Pj4NAAAAIBAJ&amp;pg=3815%2C1814237 |access-date=6 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|19
|Tétange
|-
|{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]]
|Halldóra Björk Jónsdóttir&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Hunyo 1978 |title=&quot;Eg vil alltaf troða öllu á stundatöfluna í einu |language=is |pages=54 |work=Morgunblaðið |url=https://timarit.is/page/1500276?iabr=on |access-date=1 Pebrero 2023 |via=Tímarit.is}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Reikiavik]]
|-
|{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]]
|Siti Fauziah Haron&lt;ref&gt;{{Cite web |title=JOHORE GIRL CROWNED MISS MALAYSIA |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19751013-1.2.69.3?qt=miss,%20international,%20malaysia&amp;q=miss%20international%20malaysia |access-date=2023-11-11 |website=eresources.nlb.gov.sg}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Johor]]
|-
|{{flagicon|MLT}} [[Malta]]
|Marie Grace Ciantar
|18
|Kalkara
|-
|{{flagicon|MUS}} [[Mawrisyo]]
|Marielle Tse Sik-Sun&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Hunyo 2004 |title=Maria Allard, Miss Mauritius d?un décevant concours |trans-title=Maria Allard, Miss Mauritius in a disappointing competition |url=https://lexpress.mu/node/129868 |access-date=24 Marso 2024 |website=L'express |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Port Louis]]
|-
|{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]
|Blanca Patricia López
|19
|Jalisco
|-
|{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]]
|María Auxiliadora Paguaga Mantilla
|19
|[[Managua]]
|-
|{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]]
|Sissel Gulbrandsen&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1975 |title=Some nice camer work |language=en |pages=36 |work=Daily News |url=https://www.newspapers.com/article/daily-news/58344957/ |access-date=6 Abril 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|23
|–
|-
|{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]]
|Barbara Ann Neefs&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 Agosto 1975 |title=OP NAAR DE WERELDTITEL |language=nl |pages=4 |work=De Telegraaf |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011198872:mpeg21:p004 |access-date=6 Abril 2024 |via=Delpher}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Utrecht]]
|-
|{{PER}}
|Mary Orfanides&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Nobyembre 1975 |title=World of fun |language=en |pages=35 |work=The Spokesman-Review |url=https://news.google.com/newspapers?id=7u9LAAAAIBAJ&amp;sjid=be0DAAAAIBAJ&amp;pg=7293%2C4864346 |access-date=5 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Lungsod ng Lima|Lima]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]]
|Suzanne Gonzalez&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burton-Titular |first=Joyce |date=1 Oktubre 2013 |title=From Vivien to Megan: The PH in Miss World history |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/40304-philippines-miss-world-history/ |access-date=3 Hunyo 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Maynila]]
|-
|{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]
|Leena Vainio&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 Pebrero 2024 |title=Suomen kaunein toivoi maailmanrauhaa, ja kirkossa riehuneille langetettiin kuritushuonetta ja vankeutta |trans-title=The most beautiful of Finland wished for world peace, and those who rioted in the church were sentenced to punishment room and imprisonment |url=https://www.aamulehti.fi/hyvaelama/art-2000010195190.html |access-date=6 Abril 2024 |website=Aamulehti |language=fi}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Helsinki]]
|-
|'''{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]]'''
|'''[[Wilnelia Merced]]'''&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Marso 2024 |title=Inside the life of the late Bruce Forsyth's wife Wilnelia Merced |url=https://www.thesun.co.uk/tvandshowbiz/2135834/wilnelia-merced-bruce-forsyth-wife-widow/ |access-date=5 Abril 2024 |website=The Sun |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;
|18
|Caguas
|-
|{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]]
|[[Sophie Perin]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dematte |first=Delphine |date=18 Nobyembre 2021 |title=Metz. Savez-vous qui a été élue Miss France puis Miss International ? |url=https://www.republicain-lorrain.fr/insolite/2021/11/18/savez-vous-qui-a-ete-elu-miss-france-puis-miss-international |access-date=14 Enero 2023 |website=Le Républicain Lorrain |language=FR-fr}}&lt;/ref&gt;
|18
|Talange
|-
|{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|Carmen Rosa Arredondo
|19
|[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]]
|-
|{{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]]
|Vicki Ann Harris&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 Nobyembre 1975 |title=Competing |pages=1 |work=Gazette News-Current |url=https://www.newspapers.com/article/gazette-news-current/144819617/ |access-date=6 Abril 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Londres]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of Saint Lucia (1967–1979).svg}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]]
|Sophia St. Omer
|19
|[[Castries]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of Seychelles (1961–1976).svg}} [[Seychelles|Seykelas]]
|Amelie Michel&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 Nobyembre 1975 |title=Enchanting piper... |language=en |pages=5 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=WINAAAAAIBAJ&amp;sjid=xqcMAAAAIBAJ&amp;pg=5589%2C521223 |access-date=5 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Victoria, Seychelles|Victoria]]
|-
|{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]]
|Maggie Siew&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 Setyembre 1975 |title=It's real estate girl Maggie's crown |language=en |pages=30 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19750927-1.2.125 |access-date=6 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
|21
|Singapura
|-
|{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]]
|Angela Seneviratne&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Indrakumar |first=Menaka |date=22 Oktubre 2021 |title=Down Memory Lane with Angela |url=https://archives1.sundayobserver.lk/2021/10/24/down-memory-lane-angela |access-date=6 Abril 2024 |website=Sunday Observer |language=en}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Colombo]]
|-
|{{flagicon|SWZ}} [[Eswatini|Suwasilandiya]]
|Vinah Thembi Mamba&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Nobyembre 1975 |title=Six of the best |language=en |pages=1 |work=Daily Post |url=https://www.newspapers.com/article/daily-post-merseyside-ed-miss-sa-as/141084131/ |access-date=6 Abril 2024 |via=Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Mbabane]]
|-
|{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]]
|Agneta Magnusson
|20
|[[Estokolmo]]
|-
|{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]]
|Franziska Angst
|20
|[[Bern]]
|-
|{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]]
|Raevadee Pattamaphong&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 Nobyembre 1975 |title=A slight flutter over two Miss World contestants |language=en |pages=3 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19751114-1.1.3 |access-date=6 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Bangkok]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |{{flagicon|ZAF|1928}} [[Timog Aprika]]
|Lydia Gloria Johnstone
|21
|–
|-
|Rhoda Rademeyer&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|20
|[[Pretoria]]
|-
|{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]]
|Lee Sung-hee&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 Nobyembre 1975 |title=Beauties get together |language=en |pages=6 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/newnation19751111-1.1.6 |access-date=6 Abril 2024 |via=National Library Board}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Seoul]]
|-
|{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]]
|Donna Sandra Dalrymple
|19
|[[Puerto Espanya]]
|-
|{{flagicon|TUN}} [[Tunisya]]
|Monia Dida&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ben Khalifa |first=Lotfi |date=14 Pebrero 2019 |title=Voyage avec les nymphes tunisiennes |language=fr |work=Le Temps |url=https://www.pressreader.com/tunisia/le-temps-tunisia/20190214/281801400224502 |access-date=30 Enero 2023 |via=PressReader}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Tunis]]
|-
|{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]]
|Harika Degirmenci&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=22 Setyembre 2017 |title=Miss Turkey listesi, geçmişten günümüze Miss Turkey birincileri |trans-title=All past Miss Turkey winners |url=https://www.haberturk.com/miss-turkey-listesi-gecmisten-gunumuze-miss-turkey-birincileri-1642708 |access-date=12 Marso 2024 |website=Habertürk |language=tr}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Istanbul]]
|-
|{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]]
|Carmen Abal
|22
|[[Montevideo]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg}} [[Yugoslavia]]
|Lidija Velkovska&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Hernandez Mercado |first=Damaris |date=19 Disyembre 2016 |title=Ella fue nuestra PRIMERA CORONA Wilnelia Merced Miss Mundo |language=es |work=Primera Hora |url=https://www.pressreader.com/puerto-rico/primera-hora/20161219/281797103642578 |access-date=6 Abril 2024 |via=PressReader}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Skopje]]
|}

==  Mga tala ==
{{Notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* [http://www.missworld.com/ Opisyal na website]
{{Miss World}}
[[Kategorya:Miss World]]</text>
      <sha1>fbxb6uuio97xezf60dg16siiif9trf0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oʻzbekiston Respublikasining Davlat Madhiyasi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326872</id>
    <revision>
      <id>2212401</id>
      <parentid>2070093</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7043" sha1="knbzziz28sphcm3sdjkljy30iblkau6" xml:space="preserve">{{multiple issues|
{{more citations needed|date=Enero 2024}}
{{MOS|date=Enero 2024}}
{{cleanup|date=Enero 2024|reason=Kailangan ayusin ang balarila at pagkakasulat. Kailangan isalin din ang mga banyagang salita.}}
}}
{{Infobox anthem
| title         = Oʻzbekiston Respublikasining Davlat Madhiyasi
| english_title = State Anthem of the Republic of Uzbekistan&lt;ref name=&quot;gov&quot;/&gt;
| image         = Uzbek Anthem Music Sheet.InstrumentalSimple.svg
| prefix        = National
| country       = {{UZB}}
| author        = [[Abdulla Oripov (poet)|Abdulla Oripov]], 1992
| lyrics_date   = 
| composer      = [[Mutal Burhonov]], 1947
| music_date    = 
| adopted       = 1991
| sound         = National Anthem of Uzbekistan (Instrumental).ogg
| sound_title   = [[U.S. Navy Band]] instrumental version
}}
{{listen
| type         = music
| filename     = Uzbekistan anthem.ogg
| title        = Official band and vocal recording
| description  = 
| format       = [[Ogg]]
}}

Ang '''State Anthem of the Republic of Uzbekistan''' ({{lang-uz|Oʻzbekiston Respublikasining Davlat Madhiyasi}} / Ўзбекистон Республикасининг Давлат Мадҳияси) ay gumagamit ng [[zbekhemism] ng Sosyal na melody ng Sobyet ng Sobyet , na binubuo ni Mutal Burhonov noong 1947, noong ang bansa ay isang [[republika ng Unyong Sobyet]]. Pagkatapos makamit ng Uzbekistan ang kalayaan mula sa [[Soviet Union]], ang mga bagong liriko ng makatang Uzbek [[Abdulla Oripov (makata)|Abdulla Oripov]] ay pinagtibay.&lt;ref name=&quot;gov&quot;&gt;{{cite web|date=2011- 10-12|title=10 Disyembre ay araw ng pag-aampon ng State Anthem ng Uzbekistan|url=http://www.gov.uz/en/press/politics/12513|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407080249/http://www.gov.uz/en/press/politics/12513|archive-date=2014-04-07|access-date=2014-04-05|work=Ang portal ng pamahalaan ng Republic of Uzbekistan|publisher=Republic of Uzbekistan}}&lt;/ref&gt;

== Lyrics ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;
![[Uzbek alphabet|Latin script]]&lt;br /&gt;{{small|(official)}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=State Symbols|url=http://www.samarkand.uz/eng/state_symbols|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131231035116/https://samarkand.uz/eng/state_symbols|archive-date=2013-12-31|access-date=2014-04-05|publisher=Samarkand Regional Government}}&lt;/ref&gt;
!Uzbek [[Cyrillic script]]
![[International Phonetic Alphabet|IPA]] transcription{{efn|See [[Help:IPA/Uzbek]] and [[Uzbek phonology]].}}
!Official English translation&lt;ref&gt;{{cite web |title=State Anthem of the Republic of Uzbekistan |url=https://parliament.gov.uz/en/anthem/ |website=[[Oliy Majlis]] |access-date=20 April 2022 |archive-date=11 Agosto 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220811142138/https://parliament.gov.uz/en/anthem/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;vertical-align:top; white-space:nowrap;&quot;
|&lt;poem&gt;{{lang|uz|italic=no|'''I'''
Serquyosh, hur oʻlkam, elga baxt, najot,
Sen oʻzing doʻstlarga yoʻldosh, mehribon – mehribon!
Yashnagay to abad ilmu fan, ijod,
shuhrating porlasin toki bor jahon!

{{small|'''Naqarot:'''}}
Oltin bu vodiylar — jon Oʻzbekiston,
Ajdodlar mardona ruhi senga yor!
Ulugʻ xalq qudrati joʻsh urgan zamon,
Olamni mahliyo aylagan diyor!

'''II'''
Bagʻri keng oʻzbekning oʻchmas iymoni,
Erkin, yosh avlodlar senga zoʻr qanot, zoʻr qanot!
Istiqlol mashali, tinchlik posboni,
Haqsevar, ona yurt, mangu boʻl obod!

{{yesitalic|{{small|'''Naqarot'''}}}}}}&lt;/poem&gt;
|&lt;poem&gt;{{lang|uz|'''I'''
Серқуёш, ҳур ўлкам, элга бахт, нажот,
Сен ўзинг дўстларга йўлдош, меҳрибон, меҳрибон!
Яшнагай то абад илму фан, ижод,
Шуҳратинг порласин токи бор жаҳон!

&lt;small&gt;'''Нақарот:'''&lt;/small&gt;
Олтин бу водийлар — жон Ўзбекистон,
Аждодлар мардона руҳи сенга ёр!
Улуғ халқ қудрати жўш урган замон,
Оламни маҳлиё айлаган диёр!

'''II'''
Бағри кенг ўзбекнинг ўчмас иймони,
Эркин, ёш авлодлар сенга зўр қанот, зўр қанот!
Истиқлол машъали, тинчлик посбони,
Ҳақсевар, она юрт, мангу бўл обод!

{{yesitalic|&lt;small&gt;'''Нақарот'''&lt;/small&gt;}}}}&lt;/poem&gt;
|&lt;poem&gt;{{IPA|wrap=none|'''1'''
[ser.qu.ˈjɒʃ {{!}} hur ol.ˈkʲæm {{!}} el.ˈgʲæ {{!}} baχ næ.ˈd͡ʒɒt {{!}}]
[sen o.ˈziŋ dos.lær.ˈgʲæ jol.ˈdɒʃ {{!}} meh.rɨ.ˈbɒn {{!}} meh.rɨ.ˈbɒn ‖]
[jæʃ.næ.ˈgʲæj tɒ æ.ˈbæt il.ˈmu ɸæn i.ˈd͡ʒɒt {{!}}]
[ʃuh.ræ.ˈtiŋ pɒr.læ.ˈsɨn tɒ.ˈki bɒr d͡ʒæ.ˈhɒn ‖]

{{small|'''[na.qa.ˈrɒt]'''}}
[ɒl.ˈtɨn bu ʋɒ.dij.ˈlær {{!}} d͡ʒɒn ɵz.be.kɨs.ˈtɒn {{!}}]
[æʒ.dɒd.ˈlær mær.dɒ.ˈnæ ru.ˈhɨ seŋ.ˈgʲæ jɒr ‖]
[u.ˈluʁ χalq qud.ra.ˈtɨ d͡ʒɵʃ ʉr.ˈgʲæn zæ.ˈmɒn {{!}}]
[ɒ.læm.ˈnɨ mæh.li.ˈjɒ æj.læ.ˈgʲæn {{!}} di.ˈjɒr ‖]

'''2'''
[baʁ.ˈrɨ keŋ {{!}} ɵz.bek.ˈniŋ {{!}} ot͡ʃ.ˈmas {{!}} ij.mɒ.ˈnɨ {{!}}]
[er.ˈkɪn jɒʃ æʋ.lɒd.ˈlær seŋ.ˈgʲæ {{!}} zor qa.ˈnɒt {{!}} zor qa.ˈnɒt ‖]
[ɪs.tɨq.ˈlɒl mæʃ.ʔæ.ˈlɨ tɪnt͡ʃ.ˈlɪk pɒs.bɒ.ˈnɨ {{!}}]
[haq.se.ˈʋær ɒ.ˈnæ jur {{!}} mæŋ.ˈgʲʉ bol ɒ.ˈbɒt ‖]

{{small|'''[na.qa.ˈrɒt]'''}}}}&lt;/poem&gt;
|&lt;poem&gt;'''I'''
My country, sunny and free, salvation to your people,
You are a warmhearted companion to the friends
Flourish eternally with knowledge and invention,
May your fame shine as long as the world exists! 

{{small|'''Chorus:'''}}
These golden valleys – dear Uzbekistan,
Manly spirit of ancestors is companion to you!
When the great power of people became exuberant
You are the country that amazes the world!

'''II'''
Belief of generous Uzbek does not die out,
Free, young children are a strong wing for you!
The torch of independence, guardian of peace,
Just motherland be eternally prosperous! 

{{small|'''''Chorus'''''}}&lt;/poem&gt;
|}

==Notes==
{{Notelist}}

==References==
{{Reflist}}

==External links==
*[https://web.archive.org/web/20111222050051/http://www.gov.uz/uz/symbols/ Uzbekistan Government page on state symbols]
*[https://web.archive.org/web/20140420194947/http://www.press-service.uz/ru/content/constitution/state_symbols/page/3/ Uzbekistan press-service page on state symbols]
*[http://nationalanthems.me/uzbekistan-ozbekiston-respublikasining-davlat-madhiyasi/ Uzbekistan: ''Oʻzbekiston Respublikasining Davlat Madhiyasi'' - Audio of the national anthem of Uzbekistan, with information and lyrics] ([https://web.archive.org/web/20180209021708/http://nationalanthems.me/uzbekistan-ozbekiston-respublikasining-davlat-madhiyasi/ archive link])
*[http://www.szbszig.atw.hu/uzbekistan.htm Himnuszok] - A vocal version of the Anthem, featured in &quot;Himnuszok&quot; website.
*[https://web.archive.org/web/20090901175958/http://www.uzbekistan.org/uzbekistan/symbols/ Uzbekistan Embassy]- Uzbekistan embassy page on state symbols

{{uncategorized}}</text>
      <sha1>knbzziz28sphcm3sdjkljy30iblkau6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mister Grand International</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327068</id>
    <revision>
      <id>2212376</id>
      <parentid>2179476</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:11:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14073" sha1="2xkm8l2zv0g1hxfh7kcwzmol0ugmjzk" xml:space="preserve">{{Infobox organization|name=Mister Grand International|logo_caption=Talaksan ng Mister Grand International|image=|image_size=200px|size=200px|caption=|map=|map_size=150px|abbreviation=MGI|msize=|mcaption=|formation={{start date and age|2017}}|native_name_lang=|founder=Mark Gil Balisagan|type=Internasyonal na Panlalaking [[Patimpalak ng kagandahan]]|location=[[Pilipinas]]|purpose=&quot;Paunlarin ang mga Kabataang Lalaki na Ulirang Pinuno sa Pamamagitan ng Pagpapalakas&quot;.|headquarters=[[Quezon City]]|language=[[Ingles]], [[Filipino language|Filipino]]|leader_title=Presidente|leader_name=Eric Francis Rodriguez|leader_title2=Kasalukuyang nanalo|leader_name2=*'''Seif Al Walid Harb''' {{flag|Lebanon}}|leader_name3=Bise-Presidente ng Administrasyon|leader_title4=Bise-Presidente para sa Malikhain at Libangan|parent_organization=* Mister Grand International Organization, Ltd.

* Mastermind Universe|leader_name4=Eduardo Pillora|key_people=Emanuele Amboy|budget=$2M USD|website=https://mistergrandinternational.org/}}
Ang '''Mister Grand International''' ay isang internasyonal na patimpalak ng kagandahang pansarili ng mga kalalakihan na itinatag noong 2017 nina Mark Gil Balisagan, Emanuele Amboy, at Eduardo Pillora.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caparas |first=Celso de Guzman |title=Aussie hunk crowned 2017 Mister Grand International |url=https://www.philstar.com/entertainment/2017/10/09/1747124/aussie-hunk-crowned-2017-mister-grand-international |access-date=2024-01-20 |website=[[The Philippine Star]] News}}&lt;/ref&gt; Ang unang edisyon ng organisasyon ay ginanap sa Crossroad Center sa Lungsod [[Quezon]], [[Pilipinas]] noong Oktubre 7, 2017. Ito ang pinakamalaking panlalaking [[patimpalak ng kagandahan]] na itinatag noong 2017 at ito ang katapat ng pambabaeng patimpalak ng kagandahan, [[Miss Grand International]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mister Grand International aura lieu en novembre au Vietnam |url=https://lecourrier.vn/mister-grand-international-aura-lieu-en-novembre-au-vietnam/1166015.html |access-date=2024-01-20 |website=[[Le Courrier]].vn |language=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Báo VietnamNet |url=https://vietnamnet.vn/en/vietnam-set-to-host-mister-grand-international-2023-2120033.html |access-date=2024-01-20 |website=[[VietNamNet]] News |language=vietnamese}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-04-03 |title=Mister Grand International 2023 to be held in Vietnam in November |url=https://tuoitrenews.vn/news/ttnewsstyle/20230403/mister-grand-international-2023-to-be-held-in-vietnam-in-november/72424.html |access-date=2024-01-20 |website=[[Tuổi Trẻ]] Tuoi Tre News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |last=Đô |first=Báo Tuổi Trẻ Thủ |title=Miss Grand International và Mister Grand International cùng được tổ chức tại Việt Nam |url=https://tuoitrethudo.com.vn/miss-grand-international-va-mister-grand-international-cung-duoc-to-chuc-tai-viet-nam-219236.html |access-date=2024-01-20 |website=Báo Tuổi Trẻ Thủ Đô |language=vi |archive-date=2024-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240120021012/https://tuoitrethudo.com.vn/miss-grand-international-va-mister-grand-international-cung-duoc-to-chuc-tai-viet-nam-219236.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ang unang kompetisyon, na nakapag-akit ng higit sa 30 na bansa mula nang itatag ito noong 2017, ay naglalayong palakasin ang mga kabataang lalaki upang maging mga ehemplaryong lider sa pamamagitan ng pagbibigay ng kapangyarihan. Ang tema, &quot;Pagsasalo ng Walang Hanggang Potensyal, Magiting na Pagiging Mabuting Manlalaro at Makatuwirang Kagandahang-Asal sa Pagkalalaki ay Nagpapakita ng Kanyang Kadakilaan,&quot; ay sumasalamin sa mga halaga ng patimpalak.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Era |first=Mister Grand International New |title=Mister Grand International |url=https://mistergrandinternational.org/ |access-date=2024-01-20 |website=Mister Grand International |language=en-PH}}&lt;/ref&gt;

Ang kasalukuyang nanalo ng titulo ng [[Mister Grand International 2023]] ay '''si Seif Al Walid Harb''' mula sa bansang [[Lebanon]]. Siya ay kinuronahan ng dating nanalo, Michael Pelletier ng [[Suwisa|Switzerland]], noong Enero 14, 2024, sa Casa De La Cultura Hinojos sa Huelva &amp; [[Sevilla, Espanya|Seville]], [[Espanya|Spain]].&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2024-01-16 |title=Lebanon won, PH bet is Mister Grand International 5th runner-up |url=https://news.abs-cbn.com/life/01/16/24/ph-bet-is-mister-grand-international-5th-runner-up |access-date=2024-01-20 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
[[File:Mister Grand International map version 1.png|thumb|Mapa Teritoryo/Bansang nanalo na sa Mister Grand International hanggang 2023]]
Ang Mister Grand International Organization ay naglalayong itaguyod ang pagkakaibigan, kabutihang-loob, at pagsasamahan ng mga kabataang lalaki mula sa buong mundo. Ang mga kalahok ay sumasali sa iba't ibang gawain at mga patimpalak upang ipakita ang kanilang mga talento, katalinuhan, at pisikal na kakayahan. Layunin ng kompetisyon na magbigay ng plataporma para sa mga kalahok na maipakita ang kanilang kasanayan sa pamumuno at isulong ang mahahalagang mga layunin sa lipunan. Kasama sa pageant ang mga tradisyonal na bahagi tulad ng national costume, swimwear, at formal wear, pati na rin ang mga pagkakataon para sa mga kalahok na makibahagi sa mga gawain sa komunidad at mga proyektong pangkawanggawa. Ang mga nanalo sa Mister Grand International ay kadalasang naglilingkod bilang mga tagapagtaguyod ng kanilang mga bansa at inaasahang maging katuwang sa mga proyektong pangkatauhan at pang-internasyonal na kamulatan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Era |first=Mister Grand International New |title=Mister Grand International |url=https://mistergrandinternational.org/ |access-date=2024-01-20 |website=Mister Grand International |language=en-PH}}&lt;/ref&gt;

Ang mga tagapagtatag ng pandaigdigang kompetisyon para sa mga kalalakihan ay kumilos upang tiyakin at linawin na ang kanilang patimpalak ay hiwalay mula sa bersyon para sa mga kababaihan, ang [[Miss Grand International]], na pag-aari ng isang samahan naka-base sa [[Thailand]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kristzan Karlo Delos Santos is first runner-up at Mister Grand International 2022 |url=https://www.pep.ph/news/local/169963/kristzan-karlo-delos-santos-mister-grand-international-a734-20221126 |access-date=2024-01-24 |website=Philippine Entertainment Portal PEP.ph |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2022-11-26 |title=PH bet finishes second in Mister Grand International tilt |url=https://entertainment.inquirer.net/473957/ph-bet-finishes-second-in-mister-grand-international-tilt |access-date=2024-01-24 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga Titulado ==
Ito ang buong listahan ng lahat ng nanalo mula noon hanggang kasalukuyan mula ng naitatag ito noong 2017.

[[File:Mister Grand International map2.png|thumb|Mga bansa at teritoryo kung saan nanalo sa Mister Grand International hanggang 2023.]][[File:Mister Grand International map.png|thumb|Mapa ng mga bansang nanalo sa Mister Grand International.]]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%; text-align:center&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |Taon
! rowspan=&quot;2&quot; |Mister Grand International
! colspan=&quot;5&quot; |Talakdan
! rowspan=&quot;2&quot; |Ref.
|-
!Una
!Ikalawa 
!Ikatlo
!Ika-apat
!Ika-lima 
|-
|[[Mister Grand International 2023|2023]]
|'''{{flag|Lebanon}}'''&lt;br&gt;Seif Al Walid Harb
|{{flag|Singapore}}&lt;br&gt;Igor Cheban
|{{flag|Thailand}}&lt;br&gt;Sirinutt Sean Cholvibool
|{{flag|Poland}}&lt;br&gt;Michal Kalcowski
|{{flag|Korea}}&lt;br&gt;Jung Sung
|{{flag|Philippines}}&lt;br&gt;Jesus Guinto
|&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;
|-
|2022
|'''{{flag|Switzerland}}'''&lt;br&gt;Michael Pelletier
|{{flag|Philippines}}&lt;br&gt;Kristzan Delos Santos
|{{flag|Singapore}}&lt;br&gt;Aaron Tan
|{{flag|Trinidad and Tobago}}&lt;br&gt;Aquil Ramsahai
|{{flag|Vietnam}}&lt;br&gt;Vu Linh
|{{flag|Tahiti}}&lt;br&gt;Teaniva Dinard
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Walker |first=Monica |date=2022-11-26 |title=Switzerland's Michael Pelletier wins Mister Grand International 2022 held in Trinidad; know winners here |url=https://wicnews.com/caribbean/switzerlands-michael-pelletier-wins-mister-grand-international-2022-held-in-trinidad-know-winners-here-450948183/ |access-date=2024-01-20 |website=WIC News |language=en-GB |archive-date=2022-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227133911/https://wicnews.com/caribbean/switzerlands-michael-pelletier-wins-mister-grand-international-2022-held-in-trinidad-know-winners-here-450948183/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|2021
|'''{{flag|Puerto Rico}}'''&lt;br&gt;Fernando Ezequiel Padin
|{{flag|Trinidad and Tobago}}&lt;br&gt;Suveer Ramsook
|{{flag|USA}}&lt;br&gt;Cayman Cardiff
|{{flag|France}}&lt;br&gt;Cedric Cabane
|{{flag|Canada}}&lt;br&gt;Jacob Ondrus
|''Walang Parangal''
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=First-time Ramsook takes 2nd at Mister Grand International {{!}} News Extra {{!}} trinidadexpress.com |url=https://trinidadexpress.com/newsextra/first-time-ramsook-takes-2nd-at-mister-grand-international/article_6a555fb2-5824-11ec-b5cc-6ba86ec090e8.html |access-date=2024-01-20 |website=[[Trinidad Express Newspapers]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|2020
| colspan=&quot;7&quot; |'''''Walang patimpalak na ginanap dahil sa [[pandemya]] ng [[COVID-19]].'''''
|-
|2019
|'''{{flag|Vietnam}}'''&lt;br&gt;Tuan Lucas
|{{flag|Brazil}}&lt;br&gt;Jairo Sanchez
|{{flag|Philippines}}&lt;br&gt;Paulo Gallardo
|{{flag|Thailand}}&lt;br&gt;Kitsada Nimala
|{{flag|Puerto Rico}}&lt;br&gt;Gregory Nuñez
|''Walang Parangal''
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cruz |first=Lorenzo |date=2019-11-21 |title=La Union's Paolo Gallardo brings home Mister Grand International 2019 2nd Runner-up honors from Myanmar |url=https://www.goodnewspilipinas.com/la-unions-paolo-gallardo-brings-home-mister-grand-international-2019-2nd-runner-up-honors-from-myanmar/ |access-date=2024-01-20 |website=GoodNewsPilipinas.com |language=en-US |archive-date=2024-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240807152951/https://www.goodnewspilipinas.com/la-unions-paolo-gallardo-brings-home-mister-grand-international-2019-2nd-runner-up-honors-from-myanmar/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|2018
|'''{{flag|Dominican Republic}}'''&lt;br&gt;Rodney Tapia
|{{flag|Vietnam}}&lt;br&gt;Cao Tien Son
|{{flag|France}}&lt;br&gt;Steven Le Coquet
|{{flag|Venezuela}}&lt;br&gt;Jesus Alvarado
|{{flag|Japan}}&lt;br&gt;Riku Yuasa
|''Walang Parangal''
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=New |first=Era Mister Grand International |title=Mister Grand International |url=https://mistergrandinternational.org/previous-winners |access-date=2024-01-20 |website=Mister Grand International |language=en-PH |archive-date=2023-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207204951/https://mistergrandinternational.org/previous-winners |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|2017
|'''{{flag|Australia}}'''&lt;br&gt;Michael Angelo Skyllas
|{{flag|Thailand}}&lt;br&gt;Rachata Hamphanon
|{{flag|Vietnam}}&lt;br&gt;qNguyen Tien Dat
|{{flag|Germany}}&lt;br&gt;Hamid Noor
|{{flag|Philippines}}&lt;br&gt;Joshua Reginald Banatin
|''Walang Parangal''
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=October 9, 2017 |title=Aussie hunk crowned 2017 Mister Grand International |url=https://www.philstar.com/entertainment/2017/10/09/1747124/aussie-hunk-crowned-2017-mister-grand-international/ |work=[[Philippine Star]]}}&lt;/ref&gt;
|}

== Bansa/Teritoryo bilang ng mga panalo ==
[[File:MGI Countries &amp; Territories Winners.png|thumb|PULA ay indikasyon ng mga bansa/teritoryo na nanalo sa MGI pageant noon hanggang sa Enero 2023.]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 100%;  text-align:center;&quot;
!Bansa
!Titulo
!Taon
|-
|align=left| {{flag|Lebanon}}
| rowspan=&quot;6&quot; | 1 
| 2023
|-
|align=left| {{flag|Switzerland}}
|2022
|-
|align=left| {{flag|Puerto Rico}}
|2021
|-
|align=left| {{flag|Vietnam}}
|2019
|-
|align=left| {{flag|Dominican Republic}}
|2018
|-
|align=left| {{flag|Australia}}
|2017
|}
==[[Etimolohiya]]==

==='''Alternatibong porma'''===

[[Mister Grand International]]

mis + ter • grand • in + ter + na + tio + nal

==='''Pagbigkas'''===

''ˈmi-stər • grænd • in-tər-ˈna-sh(ə-)nəl''
===Kahulugan===

'''Mister''' – pangunahing tumutukoy sa Ingles na [[Respeto|panggalang]] para sa mga lalaking walang mas mataas na karangalan, propesyonal na titulo o anumang anyo ng iba't ibang mga pagtatalaga ng katungkulan na dinaglat bilang Mr. o Mr,.&lt;ref name=&quot;mroed&quot;&gt;{{Cite OED|Mr|id=123114}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=mister meaning - Google Search |url=https://www.google.com/search?si=AKbGX_qi-R1gWQdOCWSrBjBZnPB8FGw28R3bDDT2cLqjA0hQrSLvv_LjJk011ly8OCgDDm6YVx329t0pUFo0Y1Zm4f-WyF5B0f8kH34E5219zlFYeZybqrDQtMGb6P-x05bEpS1yl04LiQZbs2OekeQrlhXbIwkuwLJOQx5ny46zCpwrdH9Ig7BDVgi6L6IS6rxOAQmqcGjWdYRE6Q6aMBi0IW8RgHRDLlyZC8-Ln0Q1DWXGMWsM3nLtrX3tfvkevHeMEQDOICYlo1Ct4-yZmf_3PbnLxmWTXQCYgPKgcbFbnf7cwydyv9M5xpMViH3F9iIYAiPULdnAuymM7F2NCxtRJcxM26butZWywjkMTwrub_3ndqzrWU1aItu-EmxzsPDm9i8Z7_Ejju9zWs0k_8cJTna1lzzWCy_mtiPx30izL2gFRoJzK_gSXanHmza2cjFFzrnxWnyVjVRLYu-scjMxSvmxVYcz5SkPhE4qs7MwtcWe7GPE7NZL90NN3DyyPpnRVEwdqFagbVoB7AozKnfSlnU2RYHaSiNu1hSrHd_nvYLpI0Xl8QQzDrBS8hsyVFmOwXuXI-9y&amp;hl=en-PH&amp;q=mister+meaning&amp;kgs=81f2c54acae3c22e&amp;shndl=16&amp;shem=losc&amp;source=sh/x/kp/osrp/m5/4 |access-date=2024-01-25 |website=www.google.com}}&lt;/ref&gt;

'''Grand''' – maaaring tumukoy sa luksoryo, ekstabagante/ekstabagansa o bunggalo. Na maaaring gamitin sa sining, aliwan, at medya o organisasyon bilang mga pangalan.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-25 |title=Definition of GRAND |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/grand |access-date=2024-01-25 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''Internasyonal''' – isang umiiral, nagaganap, o nauugnay sa pagitan ng dalawa o higit pang mga bansa..&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-19 |title=Definition of INTERNATIONAL |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/international |access-date=2024-01-25 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Panlabas na link==
{{commons|Mister Grand International }}
*{{Official website|https://mistergrandinternational.org}}
[[Kategorya:Mga taunang palatuntunang pantelebisyon]]
[[Kategorya:Panlalaking kompetisyon]]
[[Kategorya:Panlalaking patimpalak]]
[[Kategorya:Patimpalak ng kagandahan]]</text>
      <sha1>2xkm8l2zv0g1hxfh7kcwzmol0ugmjzk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss World 2006</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328344</id>
    <revision>
      <id>2212374</id>
      <parentid>2210789</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:54:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60034" sha1="h7s8yg0a10n6xga2ruokr2iiqzbyxjp" xml:space="preserve">
{{Infobox beauty pageant|winner='''[[Taťána Kuchařová]]'''|represented={{flagicon|Czech Republic}} Republikang Tseko|photo=Miss World 06 Tatiana Kucharova.jpg|caption=Taťána Kuchařová|date=30 Setyembre 2006|presenters={{Hlist|Tim Vincent|Angela Chow|Grażyna Torbicka}}|venue=Palasyo ng Kultura at Agham, Varsovia, Polonya|broadcaster=&lt;small&gt;'''Internasyonal''':&lt;/small&gt;&lt;br&gt;{{Hlist|[[E!]]|Challenge}}&lt;small&gt;'''Opisyal''':&lt;/small&gt;&lt;br&gt; {{Hlist|TVP}}|entrants=104|acts={{Hlist|[[Westlife]]|Robin Gibb|Amici}}|placements=17|debuts={{Hlist|Kambodya|Montenegro|Serbiya}}|returns={{Hlist|Anggola|Austrya|Biyelorusya|Kapuluang Kayman|Tsile|Curaçao|Pinlandiya|Kasakistan|Tahiti|Simbabwe}}|withdraws={{Hlist|Albanya|Malawi|Nepal|Nikaragwa|Nuweba Selandiya|Serbiya at Montenegro|Suwasilandiya|Suwisa|Uganda|Kapuluang Birhen ng Estados Unidos|Taywan}}|before=[[Miss World 2005|2005]]|next=[[Miss World 2007|2007]]}}Ang '''Miss World 2006''' ay ang ika-56 na edisyon ng [[Miss World]] pageant, na ginanap sa Sala Kongresowa ng [[Palasyo ng Kultura at Agham]], [[Varsovia]], Polonya noong 30 Setyembre 2006.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Oktubre 2006 |title=The world at her feet |url=https://gulfnews.com/general/the-world-at-her-feet-1.258801 |access-date=27 Marso 2026 |website=Gulf News |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260410083951/https://gulfnews.com/general/the-world-at-her-feet-1.258801|archive-date=10 Abril 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 Setyembre 2006 |title=Kazimierz Marcinkiewicz przejął honory gospodarza konkursu Miss World 2006 |trans-title=Kazimierz Marcinkiewicz took over the honors of hosting the Miss World 2006 competition |url=https://samorzad.pap.pl/kategoria/archiwum/kazimierz-marcinkiewicz-przejal-honory-gospodarza-konkursu-miss-world-2006 |access-date=27 Marso 2026 |website=Serwis Samorządowy PAP |language=pl}}&lt;/ref&gt;

Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Unnur Birna Vilhjálmsdóttir ng Lupangyelo si Taťána Kuchařová ng Repulikang Tseko bilang Miss World 2006.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 Setyembre 2006 |title=Miss Czech Republic crowned Miss World |url=https://www.today.com/popculture/miss-czech-republic-crowned-miss-world-wbna15077873 |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Today |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20241206134155/https://www.today.com/popculture/miss-czech-republic-crowned-miss-world-wbna15077873|archive-date=6 Disyembre 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Oktubre 2006 |title=New Miss World crowned |url=https://www.spokesman.com/stories/2006/oct/01/new-miss-world-crowned/ |access-date=10 Pebrero 2026 |website=The Spokesman Review |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227151118/https://www.spokesman.com/stories/2006/oct/01/new-miss-world-crowned/|archive-date=27 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt; Ito ang kauna-unahang tagumpay ng Republikang Tseko sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Ioana Boitor ng Rumanya, samantalang nagtapos bilang second runner-up si Sabrina Houssami ng Australya.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Oktubre 2006 |title=Teen from Czech Republic wins Miss World 2006 |url=https://www.tampabay.com/archive/2006/10/01/teen-from-czech-republic-wins-miss-world-2006/ |access-date=3 Hunyo 2026 |website=Tampa Bay Times |language=en}}&lt;/ref&gt;

Mga kandidata mula sa 104 na mga bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina Tim Vincent, Angela Chow, at Grażyna Torbicka ang kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 Oktubre 2006 |title=Miss World 2006 |url=https://www.cbsnews.com/pictures/miss-world-2006/ |access-date=27 Marso 2026 |website=CBS News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Nagtanghal ang bandang Westlife, Robin Gibb, at bandang Amici sa edisyong ito.

== Kasaysayan ==

=== Lokasyon at petsa ===
Noong 18 Enero 2006, inanunsyo ng Miss World Organization na magaganap ang Miss World 2006 sa Polonya. Inanunsyo ng organisasyon na gaganapin ang kompetisyon sa 30 Setyembre sa Varsovia, sa ilalim ng pagtangkilik ng noo'y-Punong Ministro ng Polonya na si [[Kazimierz Marcinkiewicz]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Enero 2006 |title=Miss World 2006 w Polsce |trans-title=Miss World 2006 in Poland |url=https://wiadomosci.wp.pl/miss-world-2006-w-polsce-6031547397584001a |access-date=27 Marso 2026 |website=WP Wiadomości |language=pl}}&lt;/ref&gt;

=== Pagpili ng mga kandidata ===
Ang mga kandidata mula sa 104 na bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Tatlong kandidata ang nailuklok matapos ang pag-urong ng orihinal na kandidata.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Oktubre 2006 |title=Czech teen Tatana Kucharova crowned Miss World 2006 |url=https://english.radio.cz/czech-teen-tatana-kucharova-crowned-miss-world-2006-8485003 |access-date=27 Marso 2026 |website=Radio Prague International |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20260428155840/https://english.radio.cz/czech-teen-tatana-kucharova-crowned-miss-world-2006-8485003|archive-date=28 Abril 2026}}&lt;/ref&gt;

==== Mga pagpalit ====
Iniluklok si Inmaculada Torres upang palitan si Miss España 2006 Elizabeth Reyes bilang kinatawan ng Espanya dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=López |first=Maica |date=27 Hulyo 2006 |title=Miss España, a su regreso de Miss Universo: &quot;Había un montón de concursantes operadas&quot; |trans-title=Miss Spain, upon her return from Miss Universe: &quot;There were a lot of contestants who had had plastic surgery&quot; |url=https://www.20minutos.es/noticia/145356/0/Miss/Universo/Espana/ |access-date=10 Pebrero 2026 |website=20 minutos |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127054800/https://www.20minutos.es/noticia/145356/0/Miss/Universo/Espana/|archive-date=27 Nobyembre 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 Setyembre 2006 |title=Una checa de 18 años se proclama Miss Mundo 2006 |url=https://www.elperiodico.com/es/gente/20060930/checa-18-anos-proclama-miss-5394292 |access-date=10 Pebrero 2026 |website=El Periódico |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227151729/https://www.elperiodico.com/es/gente/20060930/checa-18-anos-proclama-miss-5394292|archive-date=27 Pebrero 2026|trans-title=An 18-year-old Czech woman is crowned Miss World 2006}}&lt;/ref&gt; Iniluklok rin si Līga Meinarte upang palitan si Miss Latvia 2005 Kristīne Djadenko bilang kinatawan ng Letonya dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.

Dapat sanang lalahok si Miss France 2004 Laetitia Bleger sa edisyong ito, ngunit ang kaniyang mga litrato sa Playboy noong Mayo 2005 ang humadlang sa kaniyang paglahok, at sinuspinde ito sa loob ng anim na buwan bilang Miss France.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Henley |first=Jon |date=26 Abril 2005 |title=Miss France may be stripped of crown |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2005/apr/27/france.jonhenley |access-date=29 Enero 2026 |issn=0261-3077|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127043713/https://www.theguardian.com/world/2005/apr/27/france.jonhenley|archive-date=27 Nobyembre 2024}}&lt;/ref&gt; Kalaunan ay iniluklok si Miss France 2006 Alexandra Rosenfeld bilang kinatawan ng Pransiya sa edisyong ito, ngunit dahil kinailangan niyang lumahok sa Miss Universe 2006 a Miss Europe 2006, pinalitan siya ng kaniyang ''second runner-up'' na si Laura Fasquel.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=21 Agosto 2006 |title=2e dauphine de Miss France. Laura s'ouvre au monde |trans-title=Second runner-up for Miss France. Laura opens herself up to the world |url=https://www.ladepeche.fr/article/2006/08/21/36085-2e-dauphine-de-miss-france-laura-s-ouvre-au-monde.html |access-date=29 Enero 2026 |website=La Dépêche |language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241211142005/https://www.ladepeche.fr/article/2006/08/21/36085-2e-dauphine-de-miss-france-laura-s-ouvre-au-monde.html|archive-date=11 Disyembre 2024}}&lt;/ref&gt;

Iniluklok si Marlene Politi upang mapalitan si Miss Uruguay Mundo 2006 Soledad Gagliardo bilang kinatawan ng Urugway dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=21 Nobyembre 2014 |title=Soledad Gagliardo: belleza y encanto reunidos en una sola mujer |trans-title=Soledad Gagliardo: beauty and charm combined in one woman |url=https://neturuguay.com/2014/11/21/soledad-gagliardo-belleza-y-encanto-reunidos-en-una-sola-mujer-2/ |access-date=10 Pebrero 2026 |website=NetUruguay |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227152850/https://neturuguay.com/2014/11/21/soledad-gagliardo-belleza-y-encanto-reunidos-en-una-sola-mujer-2/|archive-date=27 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;

==== Mga unang pagsali, pagbalik at pag-urong ====
Unang sumali sa edisyong ito ang mga bansang Kambodya, at Montenegro at Serbiya bilang dalawang hiwalay na bansa. Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Austrya na huling sumali noong [[Miss World 2001|2001]]; Tahiti na huling sumali noong [[Miss World 2002|2002]]; at Anggola, Biyelorusya, Curaçao, Kapuluang Cayman, Kasakistan, Pinlandiya, Simbabwe, at Tsile na huling sumali noong [[Miss World 2004|2004]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Bumitiw sina Mystique Burke ng Kapuluang Birhen ng Estados Unidos at Peth Msiska ng Malawi dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 Abril 2006 |title=Mystique Burke Named 2006 V.I. Carnival Queen |url=https://stthomassource.com/content/2006/04/17/mystique-burke-named-2006-vi-carnival-queen/ |access-date=3 Hunyo 2026 |website=St. Thomas Source |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 Pebrero 2012 |title=‘Beauty with a purpose’ Miss Malawi on charity work |url=https://www.nyasatimes.com/beauty-with-a-purpose-miss-malawi-on-charity-work/ |access-date=26 Abril 2026 |website=Malawi Nyasa Times |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; Bumitiw si Nicolette Spencer ng Nuweba Selandiya dahil sa dahil sa pinansiyal na suliranin.

Hindi sumali ang mga bansang Albanya, Nepal, Nikaragwa, Suwasilandiya at Uganda sa edisyong ito matapos na mabigo ang kanilang organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata. Naging dalawang magkahiwalay na bansa na ang Serbiya at Montenegro mula noong 3 Hunyo 2006.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 Hunyo 2006|title=Serbia and Montenegro pave separate roads - Europe - International Herald Tribune|url=https://www.nytimes.com/2006/06/04/world/europe/04iht-balk.1884692.html|access-date=4 Marso 2024|website=The New York Times|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga resulta ==

=== Mga pagkakalagay ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Pagkakalagay&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Oktubre 2006 |title=Hoa hậu CH Czech đăng quang Miss World 2006 |trans-title=Miss Czech Republic crowned Miss World 2006 |url=https://tuoitre.vn/hoa-hau-ch-czech-dang-quang-miss-world-2006-164724.htm |access-date=26 Abril 2026 |website=Tuổi Trẻ |language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Scislowska |first=Monika |date=1 Oktubre 2006 |title=Czech Republic teen is Miss World |language=en |pages=9 |work=The Victoria Advocate |url=https://news.google.com/newspapers?id=4UJTAAAAIBAJ&amp;sjid=i4UDAAAAIBAJ&amp;pg=4945%2C74068 |access-date=9 Abril 2024 |via=Google News Archive}}&lt;/ref&gt;
! Kandidata
|-
| '''Miss World 2006'''
|
* {{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko|'''Republikang Tseko''']] – '''Taťána Kuchařová'''
|-
|1st runner-up
|
* {{flagicon|ROU}} [[Romania|Rumanya]] – Ioana Boitor
|-
|2nd runner-up
|
* {{Flagicon|AUS}} [[Australya]] – Sabrina Houssami
|-
|Top 6
|
* {{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]] – Stiviandra Oliveira
* {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Jane Borges
* {{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] – Sara Lawrence
|-
| Top 17
|
* {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Federica Guzmán
* {{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Mai Phương Thúy
* {{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] – Nicola McLean
* {{Flag|Ghana|name=Gana}}– Lamisi Mbillah
* {{flagicon|NIR}} [[Hilagang Irlanda]] – Catherine Milligan
* {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Natasha Suri
* {{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] – Malgosia Majewska
* {{Flagicon|LBN}} [[Libano|Líbano]] – Annabella Hilal
* {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – Karla Jiménez
* {{flagicon|NAM}} [[Namibia|Namibya]] – Anna Nashandi
* {{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Thebyam Carrión
|}

=== Mga ''Continental Queen'' ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Rehiyong Kontinental
!Kandidata
|-
|Aprika
|
* {{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]] – Stiviandra Oliveira
|-
|Asya-Pasipiko
|
* {{Flagicon|AUS}} [[Australya]] – Sabrina Houssami
|-
| Hilagang Europa
|
* {{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] – Taťána Kuchařová
|-
|Kaamerikahan
|
* {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Jane Borges
|-
|Karibe
|
* {{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] – Sara Lawrence
|-
| Timog Europa
|
* {{flagicon|ROU}} [[Romania|Rumanya]] – Ioana Boitor
|}

== Mga ''Fast-track Event'' ==

=== Hamong ''Beach Beauty'' ===
Ginanap ang Hamong ''Beach Beauty'' noong 7 Setyembre 2006 sa lungsod ng Gdynia sa Polonya kung saan nirampa ng mga kandidata ang mga damit-panlangoy na dinisenyo ni Miss World 1975 Wilnelia Merced. Kalaunan, dalawampung pinalista ang pinili para umusad sa panghuling kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 Setyembre 2006 |title=Miss World 2006 pageant set to be global TV spectacle |url=https://www.ksl.com/article/525659/miss-world-2006-pageant-set-to-be-global-tv-spectacle |access-date=26 Abril 2026 |website=KSL-TV |language=en}}&lt;/ref&gt; Ginanap ang panghuling kompetisyon ng kaganapan sa Grand Hotel sa Sopot kung saan limang karagdagang kandidata ang pinili upang mabuo ang dalawampu't-limang pinalista sa kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=8 Setyembre 2006 |title=Una cuencana en el Miss Mundo |trans-title=A woman from Cuenca at Miss World |url=https://www.eluniverso.com/2006/09/08/0001/1065/908DD8B854F34B57B6341B61F36B02EC.html |access-date=3 Hunyo 2026 |website=El Universo |language=es}}&lt;/ref&gt; Muling pinarampa suot ang ibang disenyo ng mga damit-panlangoy ang dalawampu't-limang pinalista. Ang kandidatang magwawagi ay pakusang makakapasok sa Top 16. Nagwagi si Federica Guzmán ng Beneswela sa hamong ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=17 Setyembre 2006 |title=India, Venezuela leading beauty race! |url=https://www.hindustantimes.com/india/india-venezuela-leading-beauty-race/story-cHsRNcB7GX5bSUtmezqCkK.html |access-date=26 Abril 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;

* {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 17 sa pamamagitan ng Hamong ''Beach Beauty''.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Pagkakalagay&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 Setyembre 2006 |title=Miss World 2006: Hoa hậu biển thuộc về Miss Venezuela |trans-title=Miss World 2006: Miss Beach went to Miss Venezuela. |url=https://tuoitre.vn/miss-world-2006-hoa-hau-bien-thuoc-ve-miss-venezuela-160755.htm |access-date=26 Abril 2026 |website=Tuổi Trẻ |language=vi}}&lt;/ref&gt;
!Kandidata
|- style=&quot;background:gold;&quot;
|'''Nagwagi'''
|
* {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|'''Beneswela''']] – '''Federica Guzmán'''
|-
|1st runner-up
|
* {{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] – [[Taťána Kuchařová]]
|-
|2nd runner-up
|
* {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Natasha Suri
|-
|3rd runner-up
|
* {{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]] – Stiviandra Oliveira
|-
|4th runner-up
|
* {{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] – Colleen Pereira
|-
|Top 10
|
* {{Flagicon|BAR}} [[Barbados]] – Latoya McDowald
* {{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] – Nicola McLean
* {{flagicon|SPA}} [[Espanya]] – Inmaculada Torres
* {{flagicon|POL}} [[Polonya]] – Marzena Cieślik
* {{flagicon|ROU}} [[Romania|Rumanya]] – Ioana Boitor
|-
|Top 25
|
* {{flagicon|BIH}} [[Bosnia at Herzegovina|Bosnya at Hersegobina]] – Azra Gazdić
* {{flag|Brazil}} – Jane Borges
* {{flagicon|BOL}} [[Bulibya]] – Ana María Ortiz
* {{flagicon|SLO}} [[Eslobenya]] – Iris Mulej
* {{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] – Sara Lawrence
* {{Flagicon|GEO}} [[Georgia (bansa)|Heorhiya]] – Nino Kalandadze
* {{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] – Sarah Morrissey
* {{flagicon|ITA}} [[Italya]] – Elizaveta Migatcheva
* {{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] – Malgosia Majewska
* {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Elizabeth Loaiza
* {{flagicon|NGA}} [[Nigeria|Niherya]] – Abiola Bashorun
* {{flagicon|PAN}} [[Panama]] – Gisselle Bissot
* {{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] – Anna Maris Igpit
* {{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Thebyam Carrión
* {{flagicon|SWE}} [[Sweden|Suwesya]] – Cathrin Skoog
|}

=== Hamon sa Talento ===
Ginanap ang hamon sa Talento noong 20 Setyembre 2006 sa Wrocław Opera kung saan dalawampu't-dalawang kandidata na nag-awdisyon ang napili upang magtanghal. Mula sa dalawampu't-dalawa, hinirang ang sampung pinalista, at kalaunan ay hinirang ang mga ''runner-up'' at ang nagwagi sa hamon. Ang kandidatang magwawagi ay pakusang makakapasok sa Top 16. Nagwagi si Catherine Jean Milligan ng Hilagang Irlanda sa hamong ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Henry |first=Lesley-Anne |date=22 Setyembre 2006 |title=Judges sing Catherine's praises after winning Miss World Talent Show |url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/news/northern-ireland/judges-sing-catherines-praises-after-winning-miss-world-talent-show/a/119529588.html |access-date=6 Hunyo 2026 |website=Belfast Telegraph |language=en}}&lt;/ref&gt;

* {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 17 sa pamamagitan ng Hamon sa Talento.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Pagkakalagay
!Kandidata
|-
|'''Nagwagi'''
|
* {{flagicon|NIR}} '''[[Hilagang Irlanda]]''' – '''Catherine Jean Milligan'''
|-
|1st runner-up
|
* {{flagicon|ITA}} [[Italya]] – Elizaveta Migatcheva
|-
|2nd runner-up
|
* {{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] – Lorraine Maphala&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 Disyembre 2019 |title=Life after modelling — Former models speak out |url=https://www.heraldonline.co.zw/life-after-modelling-former-models-speak-out/ |access-date=6 Hunyo 2026 |website=Herald Online |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
|3rd runner-up
|
* {{Flagicon|EST}} [[Estonia|Estonya]] – Leisi Poldsam
|-
|4th runner-up
|
* {{flagicon|MNG}} [[Mongolya]] – Selenge Erdene-Ochir
|-
|Top 10
|
* {{Flagicon|BAR}} [[Barbados]] – Latoya McDowald
* {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Natasha Suri
* {{Flagicon|CRO}} [[Croatia|Kroasya]] – Ivana Ergić
* {{Flagicon|LBR}} [[Liberia|Liberya]] – Patrice Juah
* {{flagicon|POR}} [[Portugal]] – Sara Almeida
|}

== Mga kandidata ==
104 na kandidata ang lumahok para sa titulo.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |date=3 Setyembre 2006 |title=105 Schönheitsköniginnen aus aller Welt in Warschau |language=de |trans-title=105 beauty queens from around the world in Warsaw |work=Der Spiegel |url=https://www.spiegel.de/fotostrecke/kampf-um-den-titel-105-schoenheitskoeniginnen-aus-aller-welt-in-warschau-fotostrecke-15988.html |access-date=27 Pebrero 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225231520/https://www.spiegel.de/fotostrecke/kampf-um-den-titel-105-schoenheitskoeniginnen-aus-aller-welt-in-warschau-fotostrecke-15988.html |archive-date=25 Pebrero 2026 |issn=2195-1349}}&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|name=a}}
!Bayan
!Rehiyong Kontinental
|-
|{{flagicon|GER}} [[Alemanya]]
|Edita Orašćanin&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=28 Setyembre 2006 |title=Diese Deutsche will die schönste Frau der Welt werden |trans-title=This German woman wants to become the most beautiful woman in the world. |url=https://www.abendblatt.de/vermischtes/article107159954/Diese-Deutsche-will-die-schoenste-Frau-der-Welt-werden.html |access-date=10 Disyembre 2025 |website=Hamburger Abendblatt |language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20251219042218/https://www.abendblatt.de/vermischtes/article107159954/Diese-Deutsche-will-die-schoenste-Frau-der-Welt-werden.html|archive-date=19 Disyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Dortmund]]
|Hilagang Europa
|-
|{{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]]
|Stiviandra Oliveira&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Disyembre 2005 |title=Angola: Stiviandra Oliveira Elected Miss Angola 2006 |url=https://allafrica.com/stories/200512190357.html |access-date=10 Disyembre 2025 |website=Angola Press Agency |language=en |via=AllAfrica}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Lalawigan ng Huíla|Huíla]]
|Aprika
|-
|{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]]
|María Beatriz Vallejos&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Agosto 2006 |title=Miss Argentina llegó a Corrientes aclamada por su fervoroso pueblo |trans-title=Miss Argentina arrived in Corrientes to the acclaim of its fervent people |url=https://www.ellitoral.com.ar/4596 |access-date=10 Disyembre 2025 |website=El Litoral |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20260227154323/https://www.ellitoral.com.ar/corrientes/2006-8-17-21-0-0-miss-argentina-llego-a-corrientes-aclamada-por-su-fervoroso-pueblo|archive-date=27 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;
|19
|Corrientes
|Kaamerikahan
|-
|{{Flagicon|ARU}} [[Aruba]]
|Shanandoa Wijshijer
|19
|Santa Cruz
|Karibe
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[Australya]]
|Sabrina Houssami&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Money |first=Lawrence |last2=Smith |first2=Bridie |date=24 Hulyo 2006 |title=Sabrina the tweenage Miss miffed |url=https://www.theage.com.au/money/sabrina-the-tweenage-miss-miffed-20060724-ge2ryl.html |access-date=12 Disyembre 2025 |website=The Age |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251219042835/https://www.theage.com.au/money/sabrina-the-tweenage-miss-miffed-20060724-ge2ryl.html|archive-date=19 Disyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|20
|Kemps Creek
|Asya-Pasipiko
|-
|{{Flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]]
|Tatjana Batinić&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 Disyembre 2013 |title=Batinic: Märchen-Hochzeit für Ex-Miss |trans-title=Batinic: Fairytale wedding for ex-Miss |url=https://www.oe24.at/leute/oesterreich/tatjana-batinic-maerchen-hochzeit-fuer-ex-miss/126146746 |access-date=29 Enero 2025 |website=Österreich |language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427004348/https://www.oe24.at/leute/oesterreich/tatjana-batinic-maerchen-hochzeit-fuer-ex-miss/126146746|archive-date=27 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Viena|Vienna]]
|Hilagang Europa
|-
|{{Flagicon|BAH}} [[Bahamas]]
|Deandrea Conliffe&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 Setyembre 2006 |title=Verdens vakreste kvinner |trans-title=The world's most beautiful women |url=https://www.adressa.no/nyheter/i/OrVA7E/verdens-vakreste-kvinner |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Adressa |language=nb|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227160319/https://www.adressa.no/web/20260227160319/https:/www.adressa.no/nyheter/i/OrVA7E/verdens-vakreste-kvinner|archive-date=27 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[New Providence]]
|Karibe
|-
|{{Flagicon|BAR}} [[Barbados]]
|Latoya McDowald&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 Setyembre 2006 |title=Miss Beach competition |url=https://www.chinadaily.com.cn/world/2006-09/07/content_683974_3.htm |access-date=10 Pebrero 2026 |website=China Daily |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227160449/https://www.chinadaily.com.cn/world/2006-09/07/content_683974_3.htm|archive-date=27 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;
|17
|Applewhaites
|Karibe
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]
|Virginie Claes&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Van Horne |first=Kizzy |date=20 Disyembre 2005 |title=Buren zijn trots op Miss België Virginie Claes |trans-title=Neighbors are proud of Miss Belgium Virginie Claes |url=https://www.nieuwsblad.be/regio/limburg/buren-zijn-trots-op-miss-belgie-virginie-claes/54457491.html |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Het Nieuwsblad |language=nl|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227160911/https://www.nieuwsblad.be/regio/limburg/buren-zijn-trots-op-miss-belgie-virginie-claes/54457491.html|archive-date=27 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;
|23
|Herk-de-Stad
|Hilagang Europa
|-
|{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]]
|Federica Guzmán&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=28 Enero 2007 |title=Venezuela ya tiene reina para el miss Mundo |trans-title=Venezuela already has its queen for Miss World |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/venezuela-ya-tiene-reina-para-el-miss-mundo-CFLP646501 |access-date=10 Pebrero 2026 |website=La Prensa |language=es-HN|archive-url=https://web.archive.org/web/20250429003519/https://www.laprensa.hn/espectaculos/venezuela-ya-tiene-reina-para-el-miss-mundo-CFlp646501|archive-date=29 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Caracas]]
|Kaamerikahan
|-
|{{Flagicon|BLR}} [[Belarus|Biyelorusya]]
|Katsiaryna Litvinava&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=8 Setyembre 2006 |title=Miss World spotkały się z chorymi dziećmi |trans-title=Miss World met with sick children |url=https://kobieta.wp.pl/miss-world-spotkaly-sie-z-chorymi-dziecmi-5983030702109825a |archive-url=https://web.archive.org/web/20251115113839/https://kobieta.wp.pl/miss-world-spotkaly-sie-z-chorymi-dziecmi-5983030702109825a |archive-date=15 Nobyembre 2025 |access-date=27 Pebrero 2026 |website=WP Kobieta |language=pl}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Mogilev]]
|Hilagang Europa
|-
|{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]]
|Mai Phương Thúy&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nga |first=Hong |date=9 Agosto 2007 |title=Khi cái đẹp được đặt lên bàn cân |trans-title=When beauty is put on the scale |url=https://www.bbc.com/vietnamese/magazine/story/2007/08/070809_beauty_contest |access-date=10 Pebrero 2026 |website=BBC Vietnamese |language=vi|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227161523/https://www.bbc.com/vietnamese/magazine/story/2007/08/070809_beauty_contest|archive-date=27 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Hanoi]]
|Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|BIH}} [[Bosnia at Herzegovina|Bosnya at Hersegobina]]
|Azra Gazdić&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 Hunyo 2006 |title=Tuzlanka Azra Gazdić Miss BiH za 2006. godinu |trans-title=Azra Gazdić from Tuzla is Miss BiH for 2006 |url=https://www.klix.ba/lifestyle/tuzlanka-azra-gazdic-miss-bih-za-2006-godinu/60605025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260227161745/https://www.klix.ba/lifestyle/tuzlanka-azra-gazdic-miss-bih-za-2006-godinu/60605025 |archive-date=27 Pebrero 2026 |access-date=27 Pebrero 2026 |website=Klix.ba |language=hr}}&lt;/ref&gt;
|17
|Tuzla
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|BOT}} [[Botswana]]
|Lorato Tebogo&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nkomo |first=Ndaba |date=3 Setyembre 2010 |title=Lorato 'Lala' Tebogo; Miss Botswana 2005 |url=https://www.mmegi.bw/features/lorato-lala-tebogo-miss-botswana-2005/news |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Mmegi Online |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250120042755/https://www.mmegi.bw/features/lorato-lala-tebogo-miss-botswana-2005/news|archive-date=20 Enero 2025}}&lt;/ref&gt;
|21
|Ramotswa
|Aprika
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]]
|Jane Borges&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Flores |first=Rodrigo |date=30 Hulyo 2006 |title=Jane Borges, de Goiânia, é a nova Miss Brasil Mundo |trans-title=Jane Borges, from Goiânia, is the new Miss Brazil World. |url=https://noticias.uol.com.br/tabloide/tabloideanas/2006/07/30/ult1594u860.jhtm |access-date=10 Pebrero 2026 |website=UOL Tablóide |language=pt|archive-url=https://web.archive.org/web/20251009200954/https://noticias.uol.com.br/tabloide/tabloideanas/2006/07/30/ult1594u860.jhtm|archive-date=9 Oktubre 2025}}&lt;/ref&gt;
|21
|Goiânia
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|BUL}} [[Bulgarya]]
|Slavena Vatova&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 Setyembre 2007 |title=Miss Bulgaria '06 Wins Title in Balkan Beauty Ambassador Pageant |url=https://www.novinite.com/articles/85556/Miss+Bulgaria+%2706+Wins+Title+in+Balkan+Beauty+Ambassador+Pageant |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Novinite |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227162250/https://www.novinite.com/articles/85556/Miss+Bulgaria+%2706+Wins+Title+in+Balkan+Beauty+Ambassador+Pageant|archive-date=27 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Sofia]]
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|BOL}} [[Bulibya]]
|Ana María Ortiz&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=1 Setyembre 2021 |title=La exmiss Ana María Ortiz ya es oficialmente comunicadora social |trans-title=Former Miss Ana María Ortiz is now officially a social communicator |url=https://eldeber.com.bo/sociales/la-exmiss-ana-maria-ortiz-ya-es-oficialmente-comunicadora-social_245498/ |access-date=10 Pebrero 2025 |website=El Deber |language=es-BO|archive-url=https://web.archive.org/web/20240722174521/https://eldeber.com.bo/sociales/la-exmiss-ana-maria-ortiz-ya-es-oficialmente-comunicadora-social_245498|archive-date=22 Hulyo 2024}}&lt;/ref&gt;
|17
|Beni
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|CUR}} [[Curaçao]]
|Fyrena Martha
|20
|Willemstad
|Karibe
|-
|{{Flagicon|COD}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]]
|Diane Mwinga&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|23
|[[Lubumbashi]]
|Aprika
|-
|{{Flagicon|DEN}} [[Dinamarka]]
|Sandra Nanna Spohr&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Schiodt |first=Peter |date=29 Setyembre 2006 |title=19-årige Sandra klar til Miss World |trans-title=19-year-old Sandra ready for Miss World |url=https://underholdning.tv2.dk/2006-09-29-19aarige-sandra-klar-til-miss-world |access-date=10 Pebrero 2026 |website=TV2 Danmark |language=da-DK|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227163543/https://underholdning.tv2.dk/2006-09-29-19aarige-sandra-klar-til-miss-world|archive-date=27 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;
|19
|Allerød
|Hilagang Europa
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|Rebeca Flores&lt;ref&gt;{{Cite web |last=San Miguel |first=Santiago |date=15 Abril 2021 |title=Rebeca Flores: 'Sigo siendo una reina por dentro y por fuera' |trans-title=Rebeca Flores: &quot;I'm still a queen inside and out&quot; |url=https://www.expreso.ec/ocio/rebeca-flores-sigo-siendo-reina-fuera-102698.html |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Diario Expreso |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127115409/https://www.expreso.ec/ocio/rebeca-flores-sigo-siendo-reina-fuera-102698.html|archive-date=27 Enero 2022}}&lt;/ref&gt;
|23
|Cuenca
|Kaamerikahan
|-
|{{Flag|El Salvador}}
|Tatiana Romero&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 Abril 2006 |title=Eligen candidatas a Miss Universo, Miss Mundo y Miss Mesoamérica |trans-title=Candidates chosen for Miss Universe, Miss World and Miss Mesoamerica |url=https://www.nacion.com/archivo/eligen-candidatas-a-miss-universo-miss-mundo-y-miss-mesoamerica/GMBSN5PLMFCTZFBXJGXD4JZRNY/story/ |access-date=10 Pebrero 2026 |website=La Nación |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227164029/https://www.nacion.com/archivo/eligen-candidatas-a-miss-universo-miss-mundo-y-miss-mesoamerica/GMBSN5PLMFCTZFBXJGXD4JZRNY/story/|archive-date=27 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[San Salvador]]
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]]
|Nicola McLean&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 Agosto 2006 |title=Weavers join capercaillie fight |language=en-GB |work=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/scotland/south_of_scotland/5258248.stm |access-date=10 Pebrero 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20241124033624/http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/south_of_scotland/5258248.stm|archive-date=24 Nobyembre 2024}}&lt;/ref&gt;
|22
|Hamilton
|Hilagang Europa
|-
|{{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]]
|Magdalena Šebestová&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 Agosto 2025 |title=Misska Šebestová takmer 20 rokov po víťazstve v Miss Slovensko: TAKÉTO má dnes telo! |trans-title=Miss Šebestová almost 20 years after winning Miss Slovakia: THIS is her body today! |url=https://www.cas.sk/prominenti/prominenti-domaci/misska-sebestova-takmer-20-rokov-po-vitazstve-v-miss-slovensko-taketo-ma-dnes-telo |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Nový Čas |language=sk|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227165100/https://www.cas.sk/prominenti/prominenti-domaci/misska-sebestova-takmer-20-rokov-po-vitazstve-v-miss-slovensko-taketo-ma-dnes-telo|archive-date=27 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;
|23
|Bílkove Humence
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|SLO}} [[Eslobenya]]
|Iris Mulej&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=25 Hunyo 2006 |title=Najlepša je Iris Mulej |trans-title=The most beautiful is Iris Mulej |url=https://old.delo.si/druzba/najlepsa-je-iris-mulej.html |access-date=19 Pebrero 2026 |website=Delo |language=sl-si|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227150159/https://old.delo.si/druzba/najlepsa-je-iris-mulej.html|archive-date=27 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Liubliana]]
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|SPA}} [[Espanya]]
|Inmaculada Torres&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 Abril 2006 |title=Miss y Míster España son... malagueños |trans-title=Miss and Mister Spain are... from Malaga |url=https://www.20minutos.es/noticia/106420/0/miss/mister/malaguenos/ |access-date=19 Pebrero 2026 |website=20 minutos |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20100531034711/http://www.20minutos.es/noticia/106420/0/Miss/Mister/malaguenos/|archive-date=31 Mayo 2010}}&lt;/ref&gt;
|24
|Alicante
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
|Brooke Angus
|24
|Essex
|Kaamerikahan
|-
|{{Flagicon|EST}} [[Estonia|Estonya]]
|Leisi Poldsam&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kassak |first=Esme |date=5 Hunyo 2006 |title=Eestit esindab tänavusel «Miss Worldil» Leisi Põldsam |trans-title=Leisi Põldsam will represent Estonia at this year's &quot;Miss World&quot; |url=https://www.postimees.ee/1551473/eestit-esindab-tanavusel-miss-worldil-leisi-poldsam |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220172018/https://www.postimees.ee/1551473/eestit-esindab-tanavusel-miss-worldil-leisi-poldsam |archive-date=20 Pebrero 2014 |access-date=27 Pebrero 2026 |website=Postimees |language=Estonian}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Tartu]]
|Hilagang Europa
|-
|{{Flagicon|ETH}} [[Ethiopia|Etiyopiya]]
|Amleset Muchie&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nunoo |first=Ama |date=11 Nobyembre 2019 |title=Five most beautiful Ethiopian models ruling the fashion world |url=https://face2faceafrica.com/article/five-most-beautiful-ethiopian-models-ruling-the-fashion-world |access-date=27 Pebrero 2026 |website=Face2Face Africa |language=en}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Adis Abeba]]
|Aprika
|-
|{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]]
|Sarah Fleming&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 Marso 2013 |title=Miss Wales to open Talgarth |url=http://www.walesonline.co.uk/sport/other-sport/miss-wales-to-open-talgarth-2322629 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260227150719/https://www.walesonline.co.uk/sport/other-sport/miss-wales-to-open-talgarth-2322629 |archive-date=27 Pebrero 2026 |access-date=27 Pebrero 2026 |website=Wales Online |language=en}}&lt;/ref&gt;
|17
|Brecon Beacons
|Hilagang Europa
|-
|{{Flag|Ghana|name=Gana}}
|Lamisi Mbillah&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Babson-Thomas |first=Christa |date=9 Nobyembre 2007 |title=Beauty and Her Purpose: Miss Ghana |url=https://www.marieclaire.com/beauty/news/a948/ghana-africa-guinea/ |access-date=27 Pebrero 2026 |website=Marie Claire |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|Bawku
|Aprika
|-
|{{flagicon|GRC}} [[Gresya]]
|Irini Karra&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Waruguru |first=Grace |date=10 Setyembre 2021 |title=The top 10 hottest Greek women you will swoon over in 2021 |url=https://www.tuko.co.ke/425495-the-top-10-hottest-greek-women-swoon-2021.html |access-date=27 Pebrero 2026 |website=Tuko |language=en}}&lt;/ref&gt;
|20
|Karditsa
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|Guadeloupe|local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]]
|Caroline Beavis&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bruno |first=Valentine |date=13 Marso 2008 |title=Caroline Bévis, miss Guadeloupe International 2006 va au Congo |trans-title=Caroline Bévis, Miss Guadeloupe International 2006, is going to Congo |url=https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/divers/caroline-bevis-miss-guadeloupe-international-2006-va-au-congo-563883.php |access-date=27 Pebrero 2026 |website=France-Antilles |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;
|21
|Basse-Terre
|Karibe
|-
|{{flagicon|GUA}} [[Guwatemala]]
|Jackelinne Piccinini&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pos |first=Marvin |date=1 Setyembre 2024 |title=Jackelinne Piccinini, la eterna reina de los mazatecos |url=https://www.nuestrodiario.com/tu-comunidad/20240901/51307932/jackelinne-piccinini-la-eterna-reina-de-los-mazatecos |access-date=27 Pebrero 2026 |website=Nuestro Diario |language=es-US}}&lt;/ref&gt;
|22
|Mazatenango
|Kaamerikahan
|-
|{{Flagicon|GUY}} [[Guyana]]
|Dessia Braithwaite&lt;ref&gt;{{Cite news |date=10 Nobyembre 2013 |title=The Women of Pageantry |language=en |pages=34 |work=Guyana Times International |url=https://issuu.com/gytimes/docs/guyana_times_international_5674d7310721c2/34 |access-date=27 Pebrero 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260227154831/https://issuu.com/gytimes/docs/guyana_times_international_5674d7310721c2/34 |archive-date=27 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Bartica
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|Sara Lawrence&lt;ref&gt;{{Cite web |last=McDonald-Whyte |first=Novia |date=15 Marso 2007 |title=Pregnancy dethrones queen |url=https://www.jamaicaobserver.com/2007/03/14/pregnancy-dethrones-queen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251208031818/https://www.jamaicaobserver.com/2007/03/14/pregnancy-dethrones-queen/ |archive-date=8 Disyembre 2025 |access-date=27 Pebrero 2026 |website=Jamaica Observer |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Kingston, Jamaica|Kingston]]
|Karibe
|-
|{{flagicon|JPN}} [[Hapon]]
|Kazuha Kondo&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ab |first=Suhana |date=11 Disyembre 2016 |title=Lotus Soh &amp; Kazuha Kondo: Modern Family |url=https://www.prestigeonline.com/id/people-events/lotus-soh-kazuha-kondo-modern-family/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301024401/https://www.prestigeonline.com/id/people-events/lotus-soh-kazuha-kondo-modern-family/ |archive-date=1 Marso 2026 |access-date=1 Marso 2026 |website=Prestige Online |language=en}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Prepektura ng Tochigi|Tochigi]]
|Asya-Pasipiko
|-
|{{Flagicon|GEO}} [[Georgia (bansa)|Heorhiya]]
|Nino Kalandaze&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 Agosto 2008 |title=Miss World Georgian Contestant Revealed |url=https://finchannel.com/miss-world-georgian-contestant-revealed/21891/people/citylife/2008/08/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206040839/https://finchannel.com/miss-world-georgian-contestant-revealed/21891/people/citylife/2008/08/ |archive-date=6 Disyembre 2025 |access-date=1 Marso 2026 |website=The Financial |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Tbilisi]]
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]]
|Hayley O'Brien
|20
|Hibraltar
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|NIR}} [[Hilagang Irlanda]]
|Catherine Jean Milligan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 Hunyo 2006 |title=Miss Northern Ireland crown goes to Catherine |url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/news/miss-northern-ireland-crown-goes-to-catherine/a/119506796.html |access-date=1 Marso 2026 |website=Belfast Telegraph |language=en}}&lt;/ref&gt;
|19
|Newtownards
|Hilagang Europa
|-
|{{Flag|Hong Kong}}
|Janet Chow&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Chai |first=Peter |date=25 Marso 2012 |title=Timmy Hung &amp; Janet Chow wedded |url=https://www.yahoo.com/news/timmy-hung-janet-chow-wedded-042500739.html |access-date=20 Abril 2026 |website=Cinema Online |language=en-US |via=Yahoo News}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Hong Kong]]
|Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|IND}} [[Indiya]]
|Natasha Suri&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Marso 2024 |title=Natasha Suri's rise from Miss India to Bollywood and beyond |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-india/natasha-suris-rise-from-miss-india-to-bollywood-and-beyond/articleshow/108591959.cms |access-date=21 Marso 2026 |website=Femina |language=en}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Mumbai]]
|Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]]
|Kristania Besouw&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setyanti |first=Christina Andhika |date=17 Marso 2015 |title=Miss Indonesia 2006 Banting Setir Jadi Tentara Amerika |trans-title=Miss Indonesia 2006 Switches Directions to Become an American Soldier |url=https://www.cnnindonesia.com/gaya-hidup/20150317191309-277-39823/miss-indonesia-2006-banting-setir-jadi-tentara-amerika |access-date=21 Marso 2026 |website=CNN Indonesia |language=id}}&lt;/ref&gt;
|21
|Manado
|Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]]
|Eleanor Glynn&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 Disyembre 2007 |title=The 5-minute Interview: Eleanor Glynn, Model and actress |url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/the-5minute-interview-eleanor-glynn-model-and-actress-764109.html |access-date=21 Marso 2026 |website=The Independent |language=en}}&lt;/ref&gt;
|20
|Oxford
|Hilagang Europa
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|Sarah Morrissey&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cunningham |first=Grainne |date=30 Hunyo 2006 |title=Big bet on Sarah as Liberties model takes Miss Ireland crown |url=https://www.independent.ie/irish-news/big-bet-on-sarah-as-liberties-model-takes-miss-ireland-crown/26372460.html |access-date=21 Marso 2026 |website=Irish Independent |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Dublin]]
|Hilagang Europa
|-
|{{Flag|Israel}}
|Yael Nizri&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burstein |first=Nathan |last2=Cashman |first2=Greer Fay |date=26 Marso 2006 |title=Between commercials, Miss Israel gets her glory {{!}} The Jerusalem Post |url=https://www.jpost.com/arts-and-culture/entertainment/article-17126 |access-date=22 Marso 2026 |website=The Jerusalem Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Kiryat Shmona]]
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|ITA}} [[Italya]]
|Elizaveta Migatcheva&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 Pebrero 2015 |title=Miss World welcoming gala |url=https://www.news18.com/photogallery/movies/miss-world-welcoming-gala-750085.html |access-date=22 Marso 2026 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Roma]]
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|CAM}} [[Cambodia|Kambodya]]
|Sun Sreymom&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tomei |first=Elizabeth |date=6 Oktubre 2006 |title=Miss Cambodia Brings Home Fond Memories |url=https://english.cambodiadaily.com/2006/10/06/miss-cambodia-brings-home-fond-memories/ |access-date=21 Marso 2026 |website=The Cambodia Daily |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|22
|Kampong Cham
|Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|Malgosia Majewska&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 Setyembre 2006 |title=Malgorzata Majewska |url=https://www.hindustantimes.com/india/malgorzata-majewska/story-4LFwrZeh4FA15rqXzIt89L.html |access-date=27 Marso 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Toronto]]
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|CAY}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]]
|Ambuyah Ebanks&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=1 Oktubre 2007 |title=Handing over the crown |url=https://www.caymancompass.com/2007/10/01/handing-over-the-crown/ |access-date=27 Marso 2026 |website=Cayman Compass |language=en}}&lt;/ref&gt;
|21
|West Bay
|Karibe
|-
|{{Flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]]
|Sabina Chukayeva&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|18
|Karaganda
|Hilagang Europa
|-
|{{flagicon|KEN}} [[Kenya]]
|Khadijah Kiptoo&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Owino |first=Anjella |title=Beautiful Shamillah Khadija Kiptoo,Miss Kenya 2006 tells us about her love for cooking and her food website 'shamillucia'.. |url=https://www.standardmedia.co.ke/evewoman/achieving-woman/article/2000141419/beautiful-shamillah-khadija-kiptoomiss-kenya-2006-tells-us-about-her-love-for-cooking-and-her-food-website-shamillucia |access-date=27 Marso 2026 |website=Evewoman Magazine |language=en |via=The Standard}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Nairobi]]
|Aprika
|-
|{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]]
|Elizabeth Loaiza&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 Agosto 2020 |title=Former Beauty Queen Elizabeth Loaiza Diagnosed With Cancer |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/others/former-beauty-queen-elizabeth-loaiza-diagnosed-with-cancer/articleshow/77630796.cms |access-date=27 Marso 2026 |website=Femina |language=en}}&lt;/ref&gt;
|18
|Cali
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|Bélgica Arias&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Pebrero 2006 |title=Una joven médico se convierte en Miss Costa Rica 2006 |trans-title=A young doctor becomes Miss Costa Rica 2006 |url=https://www.nacion.com/archivo/una-joven-medico-se-convierte-en-miss-costa-rica-2006/VZKSA7VURZEWPKZWFLR2QD7SLI/story/ |access-date=26 Abril 2026 |website=La Nación |language=es}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[San José, Costa Rica|San José]]
|Kaamerikahan
|-
|{{Flagicon|CRO}} [[Croatia|Kroasya]]
|Ivana Ergić&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=7 Marso 2023 |title=Miss Croatia for Miss World returns – 30th jubilee |url=https://www.croatiaweek.com/miss-croatia-for-miss-world-returns-30th-jubilee/ |access-date=20 Abril 2026 |website=Croatia Week |language=en}}&lt;/ref&gt;
|19
|Šibenik
|Timog Europa
|-
|{{Flagicon|LAT}} [[Letonya]]
|Liga Meinarte&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|24
|Talsi
|Hilagang Europa
|-
|{{Flagicon|LBN}} [[Libano|Líbano]]
|Annabella Hilal&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 Marso 2022 |title=Annabella Hilal’s runway walk is ‘flame of hope’ for Lebanon |url=https://arab.news/we7dy |access-date=20 Abril 2026 |website=Arab News |language=en}}&lt;/ref&gt;
|20
|Ain El Remmaneh
|Timog Europa
|-
|{{Flagicon|LBR}} [[Liberia|Liberya]]
|Patrice Juah&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mari |first=Gloria |date=31 Oktubre 2017 |title=Meet Patrice Juah, former African pageant winner turned business mogul |url=https://www.pulse.co.ke/story/beauty-and-brains-meet-patrice-juah-former-african-pageant-winner-turned-business-2024081616113521505 |access-date=20 Abril 2026 |website=Pulse Kenya |language=en}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Monrovia]]
|Aprika
|-
|{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]]
|Ásdís Svava Hallgrímsdóttir&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Setyembre 2006 |title=Asdis Svava Hallgrimsdottir |url=https://www.hindustantimes.com/india/asdis-svava-hallgrimsdottir/story-AnxWA2ZyMulFCeG2VXv8BP.html |access-date=20 Abril 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;
|19
|Ísafjörður
|Hilagang Europa
|-
|{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]]
|Adeline Wan&lt;ref&gt;{{Cite news |date=6 Agosto 2006 |title=No big deal! |language=en |pages=R3 |work=New Straits Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=96ktAAAAIBAJ&amp;lpg=PA108&amp;dq=%22Miss%20World%22&amp;pg=PA108#v=onepage&amp;q=%22Miss%20World%22&amp;f=false |access-date=26 Abril 2026 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Kuala Lumpur]]
|Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|MLT}} [[Malta]]
|Solange Mifsud&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=25 Hunyo 2006 |title=Heard in the Hive |url=https://timesofmalta.com/article/heard-in-the-hive.49617 |access-date=26 Abril 2026 |website=Times of Malta |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;
|23
|Żabbar
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|Martinique}} [[Martinika]]
|Stéphanie Colosse&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 Setyembre 2006 |title=Stéphanie Florence Colosse à Miss Monde |trans-title=Stéphanie Florence Colosse at Miss World |url=https://www.martinique.franceantilles.fr/divers/stephanie-florence-colosse-a-miss-monde-863205.php |access-date=26 Abril 2026 |website=France-Antilles |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;
|19
|Fort-de-France
|Karibe
|-
|{{flagicon|MKD}} [[Hilagang Masedonya|Masedonya]]
|Marija Vegova&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|18
|Gevgelija
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|MUS}} [[Mauritius|Mawrisyo]]
|Vanesha Seetohul&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 Setyembre 2006 |title=Vanesha Seetohul en lice pour Miss Monde |trans-title=Vanesha Seetohul is in the running for Miss World |url=https://lexpress.mu/node/182532 |access-date=26 Abril 2026 |website=L'Express |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|22
|Quatre Bornes
|Aprika
|-
|{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]
|Karla Jiménez&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 Setyembre 2005 |title=Nuevo León se queda con la corona de Nuestra Belleza 2005 |trans-title=Nuevo León wins the Nuestra Belleza 2005 crown |url=https://www.elsiglodetorreon.com.mx/galerias/2005/Nuevo%20Le%C3%B3n%20se%20queda%20con%20la%20corona%20de%20Nuestra%20Belleza%202005.html |access-date=10 Hunyo 2026 |website=El Siglo de Torreón |language=es }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Estado ng Puebla|Puebla]]
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|MDA}} [[Moldabya|Móldabya]]
|Alexandra Demciuk&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lebedev |first=Alexandru |date=29 Mayo 2015 |title=(foto) Topul universităților din Moldova cu cele mai multe Miss Moldova |trans-title=(photo) Top universities in Moldova with the most Miss Moldova |url=https://diez.md/2015/05/29/foto-topul-universitatilor-din-moldova-cu-cele-mai-multe-miss-moldova/ |access-date=26 Agosto 2025 |website=Diez.md |language=ro-RO}}&lt;/ref&gt;
|17
|Bălți
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|MNG}} [[Mongolya]]
|Selenge Erdene-Ochir&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Le |first=Linh |date=19 Disyembre 2024 |title=Miss World Mongolia charged with assaulting husband 2 times in one day |url=https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-world-mongolia-charged-with-assaulting-husband-2-times-in-one-day-4829707.html |access-date=26 Abril 2026 |website=VnExpress |language=en}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Ulan Bator|Ulaanbaatar]]
|Asya-Pasipiko
|-
|{{Flag|Montenegro}}
|Ivana Knežević&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Petrić |first=Radomir |date=21 Setyembre 2013 |title=Nikoleta Jovanović will represent Montenegro at the Miss Universe competition |url=https://en.vijesti.me/fun/263178/Nikoleta-Jovanovic-will-represent-Montenegro-at-the-Miss-Universe-competition |access-date=26 Abril 2026 |website=Vijesti |language=en}}&lt;/ref&gt;
|17
|Bar
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|NAM}} [[Namibia|Namibya]]
|Anna Nashandi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Hunyo 2007 |title=Anna Nashandi, Former Miss Namibia |url=https://neweralive.na/anna-nashandi-former-miss-namibia/ |access-date=26 Abril 2026 |website=New Era Live |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Windhoek]]
|Aprika
|-
|{{flagicon|NGA}} [[Nigeria|Niherya]]
|Abiola Bashorun&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=22 Agosto 2006 |title=MISS NIGERIA WORLD 2006 |url=https://www.bellanaija.com/2006/08/miss-nigeria-world-2006/ |access-date=26 Abril 2026 |website=BellaNaija |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Lagos]]
|Aprika
|-
|{{flagicon|Norway}} [[Noruwega]]
|Tonje Elise Skjærvik&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Walhovd |first=Hanne Mette |date=14 Enero 2006 |title=Tonje Elise drar til Miss World |trans-title=Tonje Elise goes to Miss World |url=https://www.adressa.no/nyheter/trondelag/i/eEK0dg/tonje-elise-drar-til-miss-world |access-date=27 Marso 2026 |website=Adressa |language=nb}}&lt;/ref&gt;
|18
|Stokkøya
|Hilagang Europa
|-
|{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]]
|Sheryl Baas&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 Hulyo 2013 |title=Pinay Mrs. Globe 2013 visits Manila |url=https://www.philstar.com/entertainment/2013/07/16/973911/pinay-mrs-globe-2013-visits-manila |access-date=26 Abril 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Rotterdam]]
|Hilagang Europa
|-
|{{flagicon|PAN}} [[Panama]]
|Giselle Bissot&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Arosemena |first=Rosalía |date=18 Abril 2007 |title=Sorangel Matos irá al Miss Universo |trans-title=Sorangel Matos will go to Miss Universe |url=https://www.prensa.com/cultura/Sorangel-Matos-ira-Miss-Universo_0_1997800434.html |access-date=26 Abril 2026 |website=La Prensa |language=es}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Lungsod ng Panama]]
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|PER}} [[Peru]]
|Silvia Cornejo&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Claros |first=Francisco |date=30 Agosto 2023 |title=¿A qué se dedica ahora la ex miss Perú Silvia Cornejo tras alejarse de la televisión? |trans-title=What is former Miss Peru Silvia Cornejo doing now after leaving television? |url=https://larepublica.pe/espectaculos/farandula/2023/08/28/a-que-se-dedica-silvia-cornejo-la-exmiss-peru-y-recordada-presentadora-tras-alejarse-de-la-tv-evat-1034012 |access-date=26 Abril 2026 |website=La Republica |language=es}}&lt;/ref&gt;
|19
|Trujillo
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|PHI}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]]
|Anna Maris Igpit&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite news |last=Adina|first=Armin|date=6 Marso 2006|title=Beauty Pageant Winners Picked|language=en|pages=24|work=[[Philippine Daily Inquirer]]|url=https://news.google.com/newspapers?id=v1M1AAAAIBAJ&amp;sjid=YCUMAAAAIBAJ&amp;pg=3451%2C9127682|access-date=13 Enero 2023}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Panglao, Bohol|Panglao]]
|Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]
|Jenniina Tuokko&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Miss Maailma valitaan lauantaina |trans-title=Miss World will be chosen on Saturday |url=https://www.iltalehti.fi/viihde/a/200609275174097 |access-date=3 Hunyo 2026 |website=Iltalehti |language=fi}}&lt;/ref&gt;
|17
|Nousiainen
|Hilagang Europa
|-
|{{flagicon|POL}} [[Polonya]]
|Marzena Cieślik&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=30 Agosto 2006 |title=Marzena Cieślik - najpiękniejsza polka. Gospodarz Miss Świata 2006 |trans-title=Marzena Cieślik - the most beautiful Polish woman. Host of Miss World 2006 |url=https://polki.pl/po-godzinach/kobiece-pasje/marzena-cieslik-najpiekniejsza-polka-gospodarz-miss-swiata-2006/ |access-date=3 Hunyo 2026 |website=Polki.pl |language=pl-PL}}&lt;/ref&gt;
|25
|Wolin
|Hilagang Europa
|-
|{{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]]
|Thebyam Carrión&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Casiano |first=Patricia Vargas |date=30 Agosto 2017 |title=Eligen finalistas en competencia de Top Model |trans-title=Finalists chosen in Top Model competition |url=https://www.primerahora.com/entretenimiento/reinas-belleza/notas/eligen-finalistas-en-competencia-de-top-model/ |access-date=3 Hunyo 2026 |website=Primera Hora |language=es}}&lt;/ref&gt;
|23
|Mayagüez
|Karibe
|-
|{{flagicon|POR}} [[Portugal]]
|Sara Sofia Almeida&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ajude a escolher a mais bela |trans-title=Help choose the most beautiful one. |url=https://tvi.iol.pt/noticias/miss-mundo/moda/ajude-a-escolher-a-mais-bela |access-date=3 Hunyo 2026 |website=TVI Notícias |language=pt}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Oporto]]
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]]
|Laura Fasquel&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|19
|[[Tolosa]]
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|Paola Torres&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 Abril 2008 |title=Paola Torres Cohén |url=https://listindiario.com/zonan/2008/04/30/57023/paola-torres-cohen.html |access-date=10 Hunyo 2026 |website=Listin Diario |language=es}}&lt;/ref&gt;
|21
|Santiago
|Karibe
|-
|{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]]
|'''[[Taťána Kuchařová]]'''&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 Abril 2006 |title=Osmnáctou Miss ČR je Taťána Kuchařová |trans-title=The eighteenth Miss Czech Republic is Taťána Kuchařová |url=https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/osmnactou-miss-cr-je-tatana-kucharova.A060408_193737_missamodelky_lf |access-date=3 Hunyo 2026 |website=iDNES.cz |language=cs}}&lt;/ref&gt;
|18
|Opočno
|Hilagang Europa
|-
|{{flagicon|ROU}} [[Romania|Rumanya]]
|Ioana Boitor&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 Oktubre 2006 |title=Ioana Valentina Boitor, locul al II-lea la Miss World 2006 |trans-title=Ioana Valentina Boitor, 2nd place at Miss World 2006 |url=https://www.gds.ro/Magazin/2006-10-02/Ioana-Valentina-Boitor-locul-al-II-lea-la-Miss-World-2006/ |access-date=3 Hunyo 2026 |website=Gazeta de Sud |language=ro-RO}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Bukarest]]
|Timog Europa
|-
|{{Flagicon|RUS}} [[Rusya]]
|Alexandra Mazur&lt;ref&gt;{{Cite web |date=25 Hulyo 2006 |title=Miss Russia beauty contest |url=https://www.chinadaily.com.cn/photo/2006-07/25/content_649204_3.htm |access-date=6 Hunyo 2026 |website=China Daily |language=en}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Mosku|Moscow]]
|Hilagang Europa
|-
|{{flagicon|ZMB}} [[Sambia|Sámbia]]
|Katanekwa Matundwelo&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mukoka |first=Augustine |date=1 Setyembre 2006 |title=Zambia: Katanekwa to Represent Zambia At Miss World 2006 Pageant |url=https://allafrica.com/stories/200609010569.html |access-date=6 Hunyo 2026 |website=The Post |language=en |via=AllAfrica}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Lusaka]]
|Aprika
|-
|{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]]
|Tamalisa Baptiste&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 Setyembre 2006 |title=Miss-World-Wahl: Mit Schminkköfferchen durch Polen |language=de |trans-title=Traveling through Poland with a makeup case |work=Der Spiegel |url=https://www.spiegel.de/fotostrecke/miss-world-wahl-mit-schminkkoefferchen-durch-polen-fotostrecke-16461.html |access-date=6 Hunyo 2026 |issn=2195-1349}}&lt;/ref&gt;
|20
|Marchand
|Karibe
|-
|{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]]
|Lorraine Maphala&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sibindi |first=Sharon |date=30 Oktubre 2016 |title=Lorraine Maphala Phiri: The multi-tasking mother |url=https://www.newsday.co.zw/thestandard/standard-style/article/203522/lorraine-maphala-phiri-the-multi-tasking-mother |access-date=6 Hunyo 2026 |website=The Standard |language=en}}&lt;/ref&gt;
|21
|Bulawayo
|Aprika
|-
|{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]]
|Colleen Pereira&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=4 Oktubre 2010 |title=India, China only Asian countries with Misses World |url=https://www.philstar.com/entertainment/2010/10/04/617416/india-china-only-asian-countries-misses-world |access-date=6 Hunyo 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Singapore|Singapura]]
|Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|SRB}} [[Serbia|Serbiya]]
|Vedrana Grbović&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Agosto 2018 |title=Odrasla je u Australiji, a bila je poslednja Misica Srbije i Crne Gore pre 12 godina: Vedrana Grbović je ukrala srce bivšem košarkašu, a evo kako danas izgleda! |trans-title=She grew up in Australia, and was the last Miss Serbia and Montenegro 12 years ago: Vedrana Grbović stole the heart of a former basketball player, and here's what she looks like today! |url=https://www.kurir.rs/stars/3104427/odrasla-je-u-australiji-a-bila-je-poslednja-misica-srbije-i-crne-gore-pre-12-godina-vedrana-grbovic-je-ukrala-srce-bivsem-kosarkasu-a-evo-kako-danas-izgleda-foto |access-date=10 Hunyo 2026 |website=Kurir |language=sr}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Belgrado]]
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]]
|Dannielle Kerkoven&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sookoor |first=Thasmina |date=11 Abril 2026 |title=The Fame Game Featuring Dannielle Kerkoven |url=https://www.thesun.lk/solar_hq/The-Fame-Game-Featuring-Dannielle-Kerkoven/557-305126 |access-date=10 Hunyo 2026 |website=The Sun |language=en}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Colombo]]
|Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|SWE}} [[Sweden|Suwesya]]
|Cathrin Skoog&lt;ref&gt;{{Cite web |title=En Lätt Nostalgisk Bris I Sommarnatten: Sverigefinalen av Miss World |trans-title=A Light Nostalgic Breeze In The Summer Night: The Swedish Finals Of Miss World |url=https://www.frontface.se/10nr/22sid/22a.htm |access-date=10 Hunyo 2006 |website=Frontface |page=22a |language=sv}}&lt;/ref&gt;
|19
|Krokom
|Hilagang Europa
|-
|{{Flag|Tahiti}}
|Vainui Simon
|20
|Papeete
|Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]]
|Wema Sepetu&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ajon |first=Brian |date=10 Mayo 2023 |title=Wema Sepetu Denies Using Her Body to Win Miss Tanzania: Nilikuwa Bikra |url=https://www.tuko.co.ke/entertainment/celebrities/505446-wema-sepetu-denies-using-body-win-tanzania-nilikuwa-bikra/ |access-date=10 Hunyo 2026 |website=Tuko |language=en}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Dar es Salaam]]
|Aprika
|-
|{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]]
|Melisa Mahapol
|23
|[[Bangkok]]
|Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]]
|Nokuthula Sithole&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 Hulyo 2006|title=Thuli Sithole flies the flag for South Africa|url=https://www.iol.co.za/entertainment/whats-on/thuli-sithole-flies-the-flag-for-south-africa-940835|access-date=13 Enero 2023|website=Independent Online|language=en}}&lt;/ref&gt;
|22
|Gauteng
|Aprika
|-
|{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]]
|Sharon Park&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|21
|[[Icheon]]
|Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]]
|Tineke De Freitas&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=2 Abril 2006 |title=Night of beauty &amp; fashion |url=https://archives.newsday.co.tt/2006/04/02/night-of-beauty-fashion/ |access-date=10 Hunyo 2026 |website=Trinidad and Tobago Newsday |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|23
|Westmoorings
|Karibe
|-
|{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]]
|Constanza Silva
|20
|[[Santiago de Chile|Santiago]]
|Kaamerikahan
|-
|{{flagicon|CHN}} [[Tsina]]
|Duo Liu&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 Agosto 2006 |title=Beijing Girl Crowned Miss China |url=http://www.china.org.cn/english/Life/176877.htm |access-date=10 Hunyo 2026 |website=China.org.cn |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Beijing]]
|Asya-Pasipiko
|-
|{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]]
|Eli Manoli
|18
|[[Nikosya]]
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|TUR}} [[Turkey|Turkya]]
|Merve Büyüksaraç&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dearden |first=Lizzie |date=1 Hunyo 2016 |title=Former Miss Turkey convicted for insulting Erdogan |url=https://www.independent.co.uk/news/world/merve-buyuksarac-miss-turkey-convincted-for-insulting-erdogan-instagram-a7057281.html |access-date=10 Hunyo 2026 |website=The Independent |language=en}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Ankara]]
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|UKR}} [[Ukraine|Ukranya]]
|Olga Shilovanova
|19
|Kharkiv
|Hilagang Europa
|-
|{{flagicon|HUN}} [[Hungary|Unggarya]]
|Renáta Tóth
|21
|[[Budapest]]
|Timog Europa
|-
|{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]]
|Marlene Politi
|20
|San Jacinto
|Kaamerikahan
|}

== Mga tala ==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* {{official website|http://www.missworld.com}}
{{Miss World}}
[[Kategorya:Miss World]]</text>
      <sha1>h7s8yg0a10n6xga2ruokr2iiqzbyxjp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lutuing Singapurense</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329939</id>
    <revision>
      <id>2212330</id>
      <parentid>2175747</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T18:53:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13234" sha1="4nsr4offpro99luzksi1zfppwf4cqhj" xml:space="preserve">
[[Talaksan:Smith_Street_2.JPG|thumb|275x275px| Isang ''hawker centre'' sa Kalye Smith, Singapura. Bahagi ng laganap na kultura sa lutuin ng mga Singapurense ang pagkakain sa mga hokeran.]]
Hinango ang '''lutuing Singapurense''' mula sa ilang pangkat etniko sa [[Singapore|Singapura]] at nabuo sa daan-daang taon ng mga pagbabago sa politika, ekonomiya, at lipunan sa kosmopolitang estadong-lungsod.

Kabilang sa mga impluwensiya nito ang mga lutuin ng mga Malay/[[Lutuing Indones|Indones]], [[Lutuing Tsino|Tsino]] at Indiyano pati na rin ang mga tradisyon ng mga [[Lutuing Peranakan|Peranakan]] at taga-Kanluran (lalo na Eurasyano na naimpluwensiyahan ng mga lutuing Ingles at Portuges, na kilala bilang Kristang). Makikita rin ang impluwensiya mula sa mga kalapit na rehiyon tulad ng [[Lutuing Hapones|Hapon]], [[Lutuing Koreano|Korea]], at [[Lutuing Taylandes|Taylandiya]].

Sa Singapura, itinuturing ang pagkain na mahalaga sa pambansang pagkakakilanlan nito at tagapagkaisa ng kultura. Idineklara ng panitikang Singapurense na pambansang libangan ang kainan at pambansang kinahuhumalingan ang pagkain. Madalas na pinag-uusapan ng mga Singapurense ang pagkain. May mga paghihigpit sa diyeta ayon sa relihiyon; hindi kumakain ang mga [[Muslim]] ng baboy at hindi kumakain ang mga Hindu ng baka, at marami-rami ang mga [[Panggugulayin|behetaryano]]/begano. Nagsisikain ang mga tao mula sa mga iba't ibang komunidad habang iniisip ang kultura ng bawat isa at pinipili ang pagkain na katanggap-tanggap para sa lahat.

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:John_Edmund_Taylor,_A_Chinese_Soup_Seller_Trading_in_Singapore_(c_1880,_Wellcome_V0037508).jpg|thumb| Tsinong tagabenta ng sabaw sa Singapura noong 1880.]]
Mula nang itinatag ang Singapura bilang daungang Briton noong 1819, naimpluwensiyahan ang lutuing Singapurense ng iba't ibang kultura dahil sa puwesto nito bilang internasyonal na daungan ng pagpapadala.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A history of Singapore cuisine |trans-title=Isang kasaysayan ng lutuing Singapurense |url=https://www.seasonedpioneers.com/a-history-of-singapore-cuisine/ |access-date=Setyembre 25, 2021 |publisher=Seasoned Pioneers |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa usapang heograpiya, matatagpuan ito sa gitna ng mga karagatang Pasipiko at Indiyano at malatangway at malapulo rin ang hugis nito, kung saan umiral at umiiral ang mga iba't ibang kultura at kalakalan. Napapaligiran ang Singapura ng iba't ibang Asyanong bansa, kaya napakasari-sari ang pagkain at kultura rito.&lt;ref name=&quot;Sood, BBC Travel&quot;&gt;{{Cite web |last=Sood |first=Suemedha |date=15 Disyembre 2010 |title=Singaporean Food's past and Present |trans-title=Nakaraan at Kasalukuyan ng Pagkaing Singapurense |url=http://www.bbc.com/travel/story/20101214-travelwise-singaporean-foods-past-and-present |access-date=22 Hunyo 2017 |publisher=BBC Travel |language=en}}&lt;/ref&gt; Matatagpuan sa timog nito ang Indonesya, habang matatagpuan sa hilaga nito ang Taylandiya, Tsina, Pilipinas at Malaysia, at sa kanluran naman, matatagpuan ang Indiya.

Binubuo ang kultura ng Singapura ng mga samu't saring impluwensiya mula sa iba't ibang kontinente at bansa. Kaya masasabing napayaman sa kultura ang lutuing Singapurense. Naimpluwensiyahan din ang lutuing Singapurense ng kasaysayang kolonyal nito, dahil itinatag ito bilang [[Straits Settlements|kolonya]] ng [[Imperyong Britaniko|Britanya]] mula noong pasimula ng ika-19 na siglo hanggang sa gitna ng ika-20 siglo kung kailan naging bahagi ito ng Malaysia bago naging malaya; inokupahan din ang Singapura ng [[Imperyo ng Hapon]] noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref name=&quot;Tarulevicz&quot;&gt;{{cite book |last1=Tarulevicz |first1=Nicole |title=Eating Her Curries and Kway: A Cultural History of Food in Singapore |date=Disyembre 2013 |publisher=University of Illinois Press |isbn=978-0252095368 |page=11 |language=en |trans-title=Kinakain Ang Kanyang Kari at Kway: Isang Kasaysayang Kultural ng Pagkain sa Singapura}}&lt;/ref&gt;

Pinaniniwalaan na ang ilang mga pagkain na bahagi ng lutuing Singapurense ngayon ay nauna pa sa pagdating ng Raffles noong 1819; kabilang sa mga putaheng ito ang [[laksa]], [[biryani]] at [[ikmo]]. Subalit hindi tiyak kung kailan dumating itong mga pagkain sa Singapura, dahil kalat-kalat at di-tumpak ang mga makasaysayang rekord sa mga ito dahil kadalasang ginawa ang mga pagkaing ito ng mga naunang imigrante sa Singapura sa bahay at hindi inihain sa isang establisimyento.&lt;ref name=&quot;sgFood&quot;&gt;{{cite web |last=Pakiam |first=Geoffrey |last2=Yeo |first2=Michael |date=Oktubre 1, 2020 |title=Culinary Biographies: Charting Singapore's History Through Cooking and Consumption |trans-title=Mga Talambuhay sa Kulinarya: Pagmamapa sa Kasaysayan ng Singapura sa Pagluluto at Pagkokonsumo |url=https://www.iseas.edu.sg/wp-content/uploads/2021/02/NHB-HRG-024-Culinary-Biographies-Final-Report-20201018a.pdf |publisher=ISEAS – Yusof Ishak Institute |language=en |accessdate=Setyembre 25, 2021}}&lt;/ref&gt; Nabuo ang ilan sa mga putahe sa pag-aangkop ng mga iba't ibang pagkaing inihanda ng mga naunang imigrante sa Singapura ayon sa mga kagustuhan sa sangkap at lasa;&lt;ref name=&quot;sgFood&quot;/&gt; kabilang sa mga halimbawa ng ganitong putahe ang kinaring ulo ng isda,&lt;ref name=&quot;FHCSG&quot;&gt;{{cite news |date=10 Disyembre 2017 |title=The man behind fish head curry |language=en |trans-title=Ang tao sa likod ng kinaring ulo ng isda |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/singapore/the-man-behind-fish-head-curry |quote=Dumating siya ('''M.J. Gomez''') sa '''Singapura''' mula sa Trivandrum, ang kabisera ng Kerala, noong d. 1930 bago siya umuwi para magpakasal. Pagkasilang sa kanyang unang anak, isang babae, bumalik siya sa Singapura, para lamang mahuli rito sa panahon ng digmaan. Bumalik muli sa Singapura si G. Gomez, at kalaunan, idinala niya ang kanyang pamilya. Nakatira sila sa '''Kalye Sophia''', kung saan sinimulan niya ang kanyang restoran, '''Gomez Curry''', na kalaunan ay inilipat sa malapit na '''Kalye Selegie'''. (Isinalin mula sa Ingles) |access-date=24 Hulyo 2024 |archive-date=11 Oktubre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011091245/https://www.straitstimes.com/singapore/the-man-behind-fish-head-curry |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ''kaya toast''&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kaya Toast |url=https://www.tasteatlas.com/kaya-toast |publisher=TasteAtlas |language=en |accessdate=Hulyo 16, 2020}}&lt;/ref&gt; at Hainanes na manok at kanin,&lt;ref name=&quot;farleyBBC6nov20152&quot;&gt;{{cite web |last1=Farley |first1=David |title=The Dish Worth the 15-Hour Flight |trans-title=Ang Ulam na Sulit sa 15 Oras na Paglipad |url=http://www.bbc.com/travel/story/20151105-the-singapore-dish-worth-a-15-hour-flight |publisher=BBC |language=en}}&lt;/ref&gt; na bahagi ng mga isteypol sa lutuing Singapurense ngayon.&lt;ref name=&quot;sgCuisine&quot;&gt;{{cite web |title=Singapore Famous Local Food &amp; Cuisine |trans-title=Singapura Mga Sikat na Pagkaing Lokal &amp; Lutuin |url=https://www.visitsingapore.com/dining-drinks-singapore/local-dishes/ |publisher=Visit Singapore Official Site |language=en |accessdate=Setyembre 25, 2021 |archive-date=2024-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408084153/https://www.visitsingapore.com/dining-drinks-singapore/local-dishes/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===Mga hawker centre===
[[Talaksan:Bugis Village 13.JPG|thumb|right|Isang ''hawker centre'' sa nayon ng Bugis]]

Isang malaking bahagi ng lutuing Singapurense ang mga ''hawker centre'' (o hokeran kung isasatagalog), kung saan unang itinayo ang mga tindahan noong gitna ng ika-19 na siglo, at karamihan sa mga ito ay mga tindahan ng mga iba't ibang uri ng pagkaing kalye.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hawker Culture in Singapore – Heritage Plan |trans-title=Kultura ng Hawker sa Singapura – Plano ng Pamana |url=https://www.oursgheritage.gov.sg/hawker-culture-in-singapore |publisher=Our SG Heritage |language=en |accessdate=Setyembre 25, 2021 |archive-date=2022-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625221054/https://www.oursgheritage.gov.sg/hawker-culture-in-singapore |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Dati, nagbenta ang mga tindero sa mga tabi-tabi ng kalye mula sa kanilang mga kariton o bisikleta at naghain ng mga pagkaing mumurahin at pangmadalian sa mga kuli, empleyado sa opisina at mga hindi nagluluto sa bahay.&lt;ref&gt;{{cite web |date=Nobyembre 6, 1905 |title=Our Street Hawkers, p. 2 |trans-title=Aming Mga Hawker sa Kalye, pa. 2 |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/easterndaily19051106-1.2.14 |publisher=Eastern Daily Mail and Straits Morning Advertiser, Archived by National Library Board |language=en |accessdate=Setyembre 27, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hawkerHistory&quot;&gt;{{cite web |date=2 Hunyo 2022 |title=Hawker centres – Where did they come from? |trans-title=Mga hawker centre – Saan nanggaling ang mga ito? |url=https://expatliving.sg/want-to-know-the-history-of-your-local-hawker-centre-the-rise-of-singapores-iconic-kitchens-uncovered/ |publisher=Expat Living |language=en}}&lt;/ref&gt; Bagama't nakakain ang mga unang imigrante sa Singapura ng mga pagkaing mura at agaran dahil sa mga nagtitinda sa kalye, hindi malinis ang mga tindahang ito, dahil sa kakulangan ng imprastrakturang pansuporta tulad ng pagtatapon ng basura at patuluyang suplay ng sariwang tubig, at mga limitadong kaugalian ukol sa kalinisan.&lt;ref name=&quot;hawkerHistory&quot;/&gt; Mula noong d. 1960, sinimulan ng pamahalaan ng Singapura na ang paghihigpit ng mga patakaran at regulasyon para sa mga nagtitinda sa kalye, at inilipat sila sa mga mas permanenteng lokasyon sa pagtatayo ng mga palengke at hokeran sa buong bansa.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Yeoh |first=Brenda S.A. |url=https://nuspress.nus.edu.sg/products/contesting-space-in-colonial-singapore |title=Contesting Space in Colonial Singapore: Power Relations and the Urban Built Environment |date=2003 |publisher=NUS Press |isbn=9789971692681 |pages=262–266 |language=en |trans-title=Paglalaban para sa Puwesto sa Kolonyal na Singapura: Ugnayan ng Kapangyarihan at Itinayong Kapaligirang Urbano}}&lt;/ref&gt;

Ngayon, kapag kumakain sa labas, kadalasan kumakain ang mga Singapurense sa mga hokeran, ''kopi tiam'' (kapihan), o kainan sa halip ng mga restoran, dahil sa kalwanan, pagkasari-sari at kagaanan sa bulsa. Karaniwang nagtatampok ang mga ito ng dose-dosenang tindahan sa iisang kompleks, at nag-aalok ang bawat tindahan ng kani-kanilang mga espesyalidad. Kabilang sa mga kilalang hokeran ang Telok Ayer Market, Maxwell Food Center, Lau Pa Sat at Newton Food Centre.  Parang kainan na walang erkon ang mga kapihan na karaniwang matatagpuan sa buong pulo, kadalasan sa ilalim ng mga bloke ng ''HDB flat''. Sa larangan ng pagkain, naging depinisyon ng kulturang Singapurense ang mga hokeran at walang-bubong na kainan. Nag-aalok ang mga sikat na merkado tulad ng Old Airport Road Food Centre sa Geylang, Golden Mile Food Centre sa Beach Road at Maxwell Road Food Centre sa [[Barrio Tsino, Singapur|Chinatown]] ng mga pinakamaayos na pagluluto ng mga Tsino, Malasyo at Indiyano na pinagsama-sama upang makabuo ng mga pagkain na katangi-tangi sa Singapura.&lt;ref name=&quot;Sood, BBC Travel&quot;/&gt; Kabilang sa mga pagkain na kilalang-kilala sa mga hokeran at ''kopitiam'' ang ''kaya toast'', [[alimango sa sili]], kinaring ulo ng isda, laksa, roti prata&lt;ref name=&quot;sgCuisine&quot;/&gt; at ''chicken rice'' ng Hainan na malawakang itinuturing bilang isa sa mga pambansang pagkain ng Singapura.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Celjo |first=Farah |date=21 Enero 2019 |title=Dipping sauce and a little controversy: who knew chicken rice had such 'wow' factor |trans-title=Sawsawan at kaunting kontrobersiya: nakaka-'wow' pala ang chicken rice |url=https://www.sbs.com.au/food/article/2019/01/21/dipping-sauce-and-little-controversy-who-knew-chicken-rice-had-such-wow-factor |access-date=2020-11-14 |website=[[SBS (Australian TV channel)|SBS Food]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Benton |first=G. A. |title=10 Best Restaurants of 2019: #4 Service Bar |trans-title=10 Pinakamasarap na Restoran ng 2019: #4 Service Bar |url=https://www.columbusmonthly.com/foodanddining/20191031/10-best-restaurants-of-2019-4-service-bar |access-date=2020-11-14 |website=[[Columbus Monthly]] |language=en |archive-date=2021-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925100235/https://www.columbusmonthly.com/foodanddining/20191031/10-best-restaurants-of-2019-4-service-bar |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=Enero 24, 2017 |title=A Brief History of Hainanese Chicken Rice, Singapore's National Dish |trans-title=Isang Maikling Kasaysayan ng Chicken Rice ng Hainan, Pambansang Pagkain ng Singapura |url=https://theculturetrip.com/asia/singapore/articles/a-brief-history-of-hainanese-chicken-rice-singapores-national-dish/ |publisher=The Culture Trip |accessdate=Hulyo 15, 2020 |archive-date=Hulyo 16, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716230247/https://theculturetrip.com/asia/singapore/articles/a-brief-history-of-hainanese-chicken-rice-singapores-national-dish/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong tradisyonal]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong pinapayak]]
[[Kategorya:Lutuing Singapurense]]</text>
      <sha1>4nsr4offpro99luzksi1zfppwf4cqhj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Penta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332941</id>
    <revision>
      <id>2212436</id>
      <parentid>2207121</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T08:02:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78991" sha1="f9num2zb1mdf40m9vumxkozpzbuz6u1" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = Penta
| image = Pentagón Jr August 2018 (cropped).jpg
| caption = Penta noong 2018
| background = 
| birth_name = ''hindi isiniwalat''
| alias = Dark Dragon&lt;br /&gt;Lucha Brother&lt;br /&gt;'''Penta'''&lt;br /&gt;Penta El 0M&lt;br/&gt; Penta El Cero Miedo&lt;br /&gt;Penta El Zero&lt;br/&gt;Penta El Zero M&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.prowrestlingguerrilla.com/tickets/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20170506201302/http://www.prowrestlingguerrilla.com/tickets/ | title = Pro Wrestling Guerrilla Presents Nice Boys (Don't Play Rock 'n Roll) | archive-date = May 6, 2017 | access-date = March 19, 2017 | work = [[Pro Wrestling Guerrilla]] | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;Penta El Zero Miedo&lt;br /&gt;Penta Oscuro&lt;br /&gt;Pentagón Dark&lt;br /&gt;Pentagón El 0M&lt;ref name=Penta/&gt;&lt;br /&gt;Pentagón Jr.&lt;br /&gt;Zaius
| birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1985|02|26}}
| birth_place = [[Ecatepec]], [[State of Mexico]], [[Mexico]]
| occupation = [[Buno|mambubunong propesyunal]]
| years_active = 2004–kasalukuyan
}}
Si '''Penta''' (ipinanganak noong Pebrero 26, 1985) ay isang [[Mexico|Mexicanong]] [[Buno|mambubunong propesyunal]]. Siya ay naka-sign sa [[World Wrestling Entertainment|WWE]], kung saan gumaganap siya sa [https://en.wikipedia.org/wiki/Raw_(WWE_brand) Raw] brand.&lt;ref name=&quot;Netflix&quot;&gt;{{Cite web |title=Penta Teaser Airs On WWE Raw on Netflix Premiere {{!}} Fightful News |url=https://www.fightful.com/wrestling/penta-teaser-airs-wwe-raw-netflix-premiere?amp |access-date=2025-01-07 |website=www.fightful.com}}&lt;/ref&gt;&lt;span data-segmentid=&quot;85&quot; class=&quot;cx-segment&quot;&gt;Kilala siya sa kanyang panunungkulan bilang '''Pentagón Jr.''' sa mga Mexican promotion [https://en.wikipedia.org/wiki/Lucha_Libre_AAA_Worldwide Lucha Libre AAA Worldwide] (AAA) at American promotions [https://en.wikipedia.org/Lucha_Underground Lucha Underground], [https://en.wikipedia.org/wiki/Total_Nonstop_Action_Wrestling Impact Wrestling], at '''Penta El Zero Miedo''' sa [https://en.wikipedia.org/wiki/All_Elite_Wrestling All Elite Wrestling] (AEW) at [https://en.wikipedia.org/wiki/Ring_of_Honor Ring of Honor] (ROH). &lt;/span&gt;&lt;span data-segmentid=&quot;91&quot; class=&quot;cx-segment&quot;&gt;Siya ang nakatatandang kapatid ni [https://en.wikipedia.org/wiki/F%C3%A9nix_(wrestler) Fenix], nagtatrabaho nang magkasama bilang [https://en.wikipedia.org/wiki/The_Lucha_Bros The Lucha Bros] &lt;/span&gt;

Nagsimula ang karera ni Pentagón sa México noong 2004. Noong 2010, nagsimula siyang magtrabaho sa AAA, kung saan siya ay dating [[AAA Latin American Championship|Latin American Champion]], [[AAA World Mixed Tag Team Championship|Mixed Tag Team Champion]], [[AAA World Tag Team Championship|World Tag Team Championship]] at ang 2016 [[Rey de Reyes]] . Mula 2014 hanggang 2018, nagbida siya sa [[Lucha Underground]], isang propesyonal na wrestling TV series kung saan siya ay dating [[Lucha Underground Gift of the Gods Championship|Gift of The Gods Champion]] at [[Lucha Underground Championship|Lucha Underground Champion]] . Ito ay humantong sa kanya at sa kanyang kapatid na magtrabaho para sa higit pang mga promosyon sa Estados Unidos. Nang sumunod na taon, nagtrabaho sila para sa Impact, [[Pro Wrestling Guerrilla]] at [[Major League Wrestling]] bukod sa iba pang mga promosyon, na nanalo ng ilang titulo ng tag team kasama si Fenix. Nanalo rin siya sa [[Impact World Championship]] at Lucha Underground Championship.

Mula 2019 hanggang 2024, nagtrabaho si Pentagón sa AEW kasama ang kanyang kapatid bilang bahagi din ng [[Death Triangle]] stable kasama si [[Pac (wrestler)|Pac]] . Siya ay naging [[AEW World Trios Champion]], [[AEW World Tag Team Championship|AEW World Tag Team Champion]] at [[ROH World Tag Team Championship|ROH World Tag Team Champion]] .

Ang kanyang tunay na pangalan ay hindi kilala, tulad ng kadalasang nangyayari sa mga nakamaskarang wrestler sa Mexico, kung saan ang kanilang mga pribadong buhay ay pinananatiling lihim mula sa mga wrestling fan. Nagtrabaho siya sa ilalim ng ilang pangalan, karaniwang mga variation ng Pentagón Jr. ringname at ang kanyang catchphrase na &quot;Cero Miedo&quot;, tulad ng '''Penta El 0M''', '''Pentagón Dark''', '''Penta El Cero Miedo''', '''Penta El Zero M''', '''Penta El Zero Miedo''', o '''Penta Oscuro''' .

== Maagang buhay ==
Si Pentagón Jr. ay ipinanganak noong Pebrero 5, 1985, sa Ecatepec, Estado ng Mexico.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Penta “Zero Miedo”: ¿quién es el luchador mexicano que debutó en WWE con emotivo discurso para México? |url=https://www.unotv.com/deportes/pentagon-jr-quien-es-penta-zero-miedo-nuevo-luchador-mexicano-de-wwe/ |access-date=January 21, 2025 |website=unotv |language=Spanish}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pentagón Jr. Llega a WWE: Una Nueva Era de Lucha Libre Mexicana |trans-title=Pentagón Jr. Arrives at WWE: A New Era of Mexican Wrestling |url=https://diariocambio22.mx/pentagon-jr-llega-a-wwe-una-nueva-era-de-lucha-libre-mexicana/ |access-date=January 21, 2025 |website=diariocambio22 |language=Spanish}}&lt;/ref&gt; Hindi malinaw kung gaano karaming mga kapatid ang mayroon siya, ngunit mayroon siyang isang nakababatang kapatid na lalaki na isa ring propesyonal na wrestler, na kilala sa ilalim ng ring name na [[Fénix (wrestler)|Rey Fénix]] .

== Propesyonal na karera sa pakikipagbuno ==

=== Maagang karera (2004–2010) ===
Dahil ang taong nasa likod ng maskara ng Pentagón Jr. ay hindi kailanman nabuksan sa ring, walang gaanong nalalaman tungkol sa kanyang nakaraang kasaysayan na higit pa sa ibinunyag mismo ng lalaki, na tradisyonal sa ''[[Lucha libre]]'' . &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Madigan, Dan |title=Mondo Lucha a Go Go: the bizarre and honorable world of wild Mexican wrestling |publisher=HarperCollins Publishers |year=2007 |isbn=978-0-06-085583-3 |pages=29–40 |chapter=Okay... what is Lucha Libre?}}&lt;/ref&gt; Ayon kay Pentagón Jr. siya ay sinanay ni [[Skayde]],  at ginawa ang kanyang debut noong 2004, nagtatrabaho bilang ang nakamaskarang karakter na &quot;Zaius&quot;.  Ang una niyang na-verify na laban ay noong Abril 9, 2008, kung saan nakipagtulungan si Zaius sa Black Star, natalo sa kanyang mga kapatid na nakipagbuno bilang mga nakamaskarang karakter na Máscara Oriental at El Niño de Fuego. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=April 9, 2008 |title=AULL @ Tlalnepantla de Baz |url=https://www.wrestlingdata.com/index.php?befehl=shows&amp;show=32146 |website=Wrestling Data}}&lt;/ref&gt; Mapanalo niya ang kanyang kauna-unahang kampeonato noong Hulyo 26, 2009, nang talunin niya [[Cancerbero|si Mesalla]] upang manalo sa WCW Intercontinental Championship &lt;ref name=&quot;Note&quot;&gt;Not related to the more famous [[World Championship Wrestling]]&lt;/ref&gt; sa isang ''[[Luchas de Apuestas]]'' (&quot;tugma sa taya&quot;) kung saan inilagay ni Zaius ang kanyang maskara sa linya. &lt;ref name=&quot;WCWIntercontinental&quot;&gt;{{Cite web |date=July 26, 2009 |title=Promociones BJC @ San Cristóbal Ecatepec de Morelos |url=https://www.wrestlingdata.com/index.php?befehl=shows&amp;show=66463 |access-date=June 23, 2018 |website=Wrestling Data}}&lt;/ref&gt; Ang mga rekord ay hindi malinaw kung o kailan siya natalo sa kampeonato.

=== Lucha Libre AAA Worldwide (2010–2017) ===
[[File:Pentagon-Jr.JPG|thumb|Pentagon, Jr. King of Kings before the first elimination of the 2013 King De Reyes tournament.]]
Nagtatrabaho pa rin bilang Zaius ang hinaharap na Pentagón Jr. ay nagtrabaho ng isang [[Dark match|madilim na laban]] sa pagsubok para sa [[Lucha Libre AAA Worldwide|AAA]] noong Setyembre 9, 2010, na nakipagtulungan sa Pesadilla upang talunin ang koponan ng Konami at Máscara Oriental. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 4, 2010 |title=AAA Sin Limite |url=https://www.cagematch.net//?id=1&amp;nr=55441 |access-date=June 23, 2018 |website=CageMatch |language=de |archive-date=Mayo 17, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210517210459/https://www.cagematch.net//?id=1&amp;nr=55441 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2011 nagsimula siyang magtrabaho para sa AAA nang regular, gamit ang pangalang &quot;Dark Dragon&quot;, habang nagtatrabaho din sa [[independent circuit]] bilang Zaius. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Penta El Zero M &gt; Matches &gt; 2011 |url=https://www.cagematch.net//?id=2&amp;nr=10334&amp;view=&amp;page=4&amp;gimmick=&amp;year=2011&amp;promotion=&amp;region=&amp;location=&amp;arena=&amp;showtype=&amp;constellationType=&amp;worker= |access-date=June 23, 2018 |website=CageMatch |archive-date=Mayo 17, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210517210521/https://www.cagematch.net//?id=2&amp;nr=10334&amp;view=&amp;page=4&amp;gimmick=&amp;year=2011&amp;promotion=&amp;region=&amp;location=&amp;arena=&amp;showtype=&amp;constellationType=&amp;worker= |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Bilang Dark Dragon sumali siya sa mid-level ''[[Heel (professional wrestling)|rudo]]'' &lt;ref group=&quot;Note&quot;&gt;A ''rudo'', referred to as a &quot;Heel&quot; in English, are those who portray the bad guys in pro wrestling.&lt;/ref&gt; group ng AAA ''na La Milicia'' . Kasabay ng pagkakaloob sa kanya ng &quot;Madilim na Dragon&quot; na katauhan sa kanyang kapatid na kilala noon bilang Máscara Oriental, ay binigyan ng bagong pangalan at maskara, na naging kilala bilang Fénix.

Noong Disyembre 2, 2012, inabandona ang Dark Dragon persona at muling ipinakilala siya ng AAA bilang Pentagón Jr. sa kanilang major year-end show ''[[Guerra de Titanes (2012)|na Guerra de Titanes]]'' (&quot;War of the Titans&quot;). Ipinakilala siya bilang pangunahing kaaway ng bagong ipinakilalang [[Kalisto (wrestler)|Octagón Jr.]], tulad ng orihinal na [[Pentagón]] na naging pangunahing kaaway ng [[Octagón]] sa storyline. Tinalo ng Octagón, Octagón Jr. at [[La Parka II|La Parka]] ang Pentagón Jr., [[El Zorro (wrestler)|La Parka Negra]] at [[Silver King (wrestler)|Silver Cain]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 2, 2012 |title=Guerra de Titanes, Minuto a Minuto ¡En Vivo! |url=http://www.mediotiempo.com/mas-deportes/lucha-libre/noticias/2012/12/02/guerra-de-titanes-minuto-a-minuto-en-vivo |access-date=September 6, 2013 |website=MedioTiempo |language=es}}&lt;/ref&gt; Dahil maraming wrestler na nagtataglay ng pangalang Pentagon ang may malas sa kanilang mga karera, mayroong alamat ng pangalang Pentagon na isinumpa. Ang catchphrase ni Pentagón Jr., Cero Miedo (Zero Fear) ay nilikha upang hindi magpakita ng takot sa sumpa. &lt;ref&gt;Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211205/t8L7wc3T9bQ Ghostarchive] and the {{Cite web |date=February 19, 2019 |title=PENTA 0 M – Pentagón Zero Miedo &amp; Escorpión Dorado al volante |url=https://www.youtube.com/watch?v=t8L7wc3T9bQ&amp;gl=US&amp;hl=en |website=[[YouTube]] |access-date=Pebrero 5, 2025 |archive-date=Marso 12, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190312214723/https://www.youtube.com/watch?v=t8L7wc3T9bQ&amp;gl=US&amp;hl=en |url-status=bot: unknown }}: {{Cite web |date=February 19, 2019 |title=PENTA 0 M – Pentagón Zero Miedo &amp; Escorpión Dorado al volante |url=https://www.youtube.com/watch?v=t8L7wc3T9bQ |website=[[YouTube]]}}&lt;/ref&gt; Sa kalagitnaan ng 2013, umalis si Octagón Jr. sa AAA, na iniwan ang Pentagón Jr. nang walang anumang direksyon o storyline. Noong Agosto 18 sa ''[[Héroes Inmortales VII]]'', pumasok si Pentagón sa 2013 ''[[Copa Antonio Peña]]'', ngunit natalo sa unang round ng [[El Hijo del Fantasma]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Boutwell |first=Josh |date=October 19, 2013 |title=Viva la Raza! Lucha Weekly 10/19/13 |url=http://www.wrestleview.com/featured-articles/44428-feature-viva-la-raza-lucha-weekly-10-19-13 |access-date=October 19, 2013 |website=Wrestleview}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Zellner |first=Kris |date=October 20, 2013 |title=AAA Heroes Inmortales 2013 results and more: The Lucha Report |url=http://www.pwinsider.com/article/81013/aaa-heroes-inmortales-2013-results-and-more-the-lucha-report.html?p=1 |access-date=October 20, 2013 |website=Pro Wrestling Insider}}&lt;/ref&gt; Noong Marso 16, 2014, sa AAA's ''[[Rey de Reyes (2014)|Rey de Reyes]]'' show, si Pentagón Jr. ay lumahok sa isang walong taong ''[[Lucha libre#Luchas de Apuestas|Lucha de Apuestas]]'' ''[[Professional wrestling match types#Thundercage|Domo de la Muerte]]'' (&quot;Dome of Death&quot; bet match), ngunit nakatakas sa hawla bago matapos, na iniingatan ang kanyang maskara ligtas. &lt;ref name=&quot;ReydeReyes2014&quot;&gt;{{Cite web |date=March 17, 2014 |title=La Parka, Rey de Reyes 2014 |url=http://luchalibreaaa.com/noticiasaaa/item/1315-la-parka-rey-de-reyes-2014.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140317121941/http://luchalibreaaa.com/noticiasaaa/item/1315-la-parka-rey-de-reyes-2014.html |archive-date=March 17, 2014 |access-date=March 17, 2014 |website=[[Lucha Libre AAA World Wide]] |language=es}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Valdés |first=Apolo |date=March 16, 2014 |title=Fénix ganó en el Domo de la Muerte, rapó a Steve Pain |url=http://www.mediotiempo.com/mas-deportes/lucha-libre/noticias/2014/03/16/fenix-gano-en-el-domo-de-la-muerte-rapo-a-steve-pain |access-date=March 17, 2014 |website=MedioTiempo |language=es}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Zellner |first=Kris |date=March 17, 2014 |title=AAA Rey de Reyes 2014 results and more: The Lucha Report |url=http://www.pwinsider.com/article/84311/aaa-rey-de-reyes-2014-results-and-more-the-lucha-report.html?p=1 |access-date=March 18, 2014 |website=Pro Wrestling Insider}}&lt;/ref&gt; Sa [[Triplemanía XXII]], na ginanap noong Agosto 17, lumahok ang Pentagón Jr sa isang unification match para sa parehong [[AAA Fusión Championship]] at [[AAA Cruiserweight Championship]] sa isang multi-man match na napanalunan ng El Hijo del Fantasma. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 18, 2014 |title=Noche de Leyenda en Triplemanía XXII |url=http://luchalibreaaa.com/noticiasaaa/item/1658-noche-de-leyenda-en-tripleman%C3%ADa-xxii.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316084259/http://luchalibreaaa.com/noticiasaaa/item/1658-noche-de-leyenda-en-tripleman%C3%ADa-xxii.html |archive-date=March 16, 2016 |access-date=August 18, 2014 |website=[[Lucha Libre AAA World Wide]] |language=es}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Zellner |first=Kris |date=August 18, 2014 |title=Complete AAA Triplemania results and more: The Lucha Report |url=http://www.pwinsider.com/article/87676/complete-aaa-triplemania-results-and-more-the-lucha-report.html?p=1 |access-date=August 18, 2014 |website=Pro Wrestling Insider}}&lt;/ref&gt; Noong Nobyembre 17, sumali si Pentagón Jr. sa kuwadra ng ''[[Los Perros del Mal]]'' . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Boutwell |first=Josh |date=November 24, 2014 |title=Viva la Raza! Lucha Weekly for 11/24/14 |url=http://www.wrestleview.com/featured-articles/51827-viva-la-raza-lucha-weekly-for-11-24-14 |access-date=January 13, 2015 |website=Wrestleview}}&lt;/ref&gt; Noong Disyembre 7, si Pentagón Jr. at ang kanyang bagong stablemate [[Joe Líder|na si Joe Líder]] ay nanalo sa [[AAA World Tag Team Championship]] sa pamamagitan ng pagtalo ''sa Los Güeros del Cielo'' ( [[Angélico]] at [[Jack Evans (wrestler)|Jack Evans]] ) at [[Místico|Myzteziz]] at [[Fénix (wrestler)|Fénix]] sa isang three-way na laban. Nawala nila ang titulo pabalik kina Angélico at Evans noong Oktubre 4, 2015, sa [[Héroes Inmortales IX]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bihari |first=Robert |date=October 5, 2015 |title=AAA Heroes Inmortales iPPV results (10/4): Alberto el Patron vs. Johnny Mundo, Rey Mysterio, Antonio Pena tribute match |url=http://www.f4wonline.com/mexico/aaa-heroes-inmortales-ippv-results-104-alberto-el-patron-vs-johnny-mundo-rey-mysterio-antonio |access-date=October 5, 2015 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt;

Noong Marso 23, 2016, nanalo si Pentagón Jr. sa 2016 ''[[Rey de Reyes (2016)|Rey de Reyes]]'' tournament sa pamamagitan ng pagtalo sa La Parka at [[Villano IV]] . &lt;ref name=&quot;RdR2016&quot;&gt;{{Cite web |last=Valdés |first=Apolo |date=March 24, 2016 |title=Pentagón, nuevo Rey de Reyes |url=http://www.mediotiempo.com/mas-deportes/lucha-libre/noticias/2016/03/24/pentagon-nuevo-rey-de-reyes |access-date=March 24, 2016 |website=MedioTiempo |language=es}}&lt;/ref&gt; Ang tagumpay ''ni Rey de Reyes'' ay ginamit para itayo siya bilang isang challenger para sa [[AAA Latin American Championship]], na nagtapos sa pagkatalo ni Pentagón Jr. ang noo'y kampeon [[Psycho Clown|na Psycho Clown]] noong Hulyo 3. &lt;ref name=&quot;LAChamp&quot;&gt;{{Cite web |date=July 3, 2016 |title=Pentagón Jr., nuevo Campeón Latinoamericano de Triple A |url=http://www.record.com.mx/mas-deportes-lucha/pentagon-jr-nuevo-campeon-latinoamericano-de-triple |access-date=July 4, 2016 |website=[[Récord (Mexican newspaper)|Récord]] |language=es}}&lt;/ref&gt; Sa [[Triplemanía XXIV]], noong Agosto 28, natalo ni Pentagón Jr. ang kampeonato kay [[Johnny Mundo]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 29, 2016 |title=8/28 AAA &quot;TripleMania 24&quot; Results – Hair vs. Mask main event, Johnny Mundo wins title, Rey Mysterio in LU Showcase match, Art Barr HOF induction, more |url=http://www.pwtorch.com/site/2016/08/28/aaa-announces-triplemania-24-date-location/ |access-date=August 29, 2016 |website=Pro Wrestling Torch}}&lt;/ref&gt; Kalaunan ay natalo si Pentagón sa isang rematch kay Mundo noong Enero 20, 2017 sa ''[[Guerra de Titanes (2017)|Guerra de Titanes]]'' . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Aguierre |first=Samuel |date=January 21, 2017 |title=Dr. Wagner Jr. se lleva la noche en Guerra de Titanes |url=http://www.record.com.mx/mas-deportes-lucha/dr-wagner-jr-se-lleva-la-noche-en-guerra-de-titanes |access-date=January 22, 2017 |website=Record |language=es}}&lt;/ref&gt; Nang sumunod na araw, inihayag ni Pentagón na hindi na siya nagtatrabaho para sa AAA, &lt;ref name=&quot;PentaWON&quot;&gt;{{Cite web |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=January 22, 2017 |title=Pentagon Jr. quits AAA, announces new name |url=http://www.f4wonline.com/mexico/pentagon-jr-quits-aaa-announces-new-name-228826 |access-date=January 22, 2017 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt; na binanggit ang kalungkutan mula sa pakiramdam na pinigilan at pinigilan ng AAA. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=February 16, 2017 |title=Why the former Pentagon Jr. is happy again |url=http://www.f4wonline.com/other-wrestling/why-former-pentagon-jr-happy-again-230251 |access-date=March 1, 2017 |website=f4wonline.com}}&lt;/ref&gt;

=== Lucha Underground (2014–2018) ===
Noong Agosto 2014, inihayag si Pentagón bilang isa sa limang AAA wrestler na magbibida sa ''[[Lucha Underground]]'', isang bagong serye sa telebisyon sa Amerika sa [[El Rey (TV network)|El Rey]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 27, 2014 |title=El Rey Network announces more details of AAA Lucha Libre project |url=http://www.f4wonline.com/more/more-top-stories/101-mexico/38664-el-rey-network-announces-more-details-of-aaa-lucha-libre-project |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140905015135/http://www.f4wonline.com/more/more-top-stories/101-mexico/38664-el-rey-network-announces-more-details-of-aaa-lucha-libre-project |archive-date=September 5, 2014 |access-date=August 28, 2014 |website=[[Dave Meltzer#Wrestling Observer Newsletter|Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 27, 2014 |title='Lucha Underground', luchadores de AAA en Estados Unidos |url=http://www.mediotiempo.com/mas-deportes/lucha-libre/noticias/2014/08/27/lucha-underground-luchadores-de-aaa-en-estados-unidos |access-date=August 30, 2014 |website=MedioTiempo |language=es}}&lt;/ref&gt; Nag-debut si Pentagón sa ikatlong yugto noong Nobyembre 12, kung saan siya ay natalo ng kanyang kapatid na si Fénix, sa isang three-way, na kasama rin [[Drago (wrestler)|si Drago]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Howell |first=Nolan |date=November 12, 2014 |title=Lucha Underground: Three debut in triple threat |url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2014/11/12/22068261.html |url-status=usurped |archive-url=https://archive.today/20141113153800/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2014/11/12/22068261.html |archive-date=November 13, 2014 |access-date=November 13, 2014 |website=Slam! Sports |publisher=[[Canadian Online Explorer]]}}&lt;/ref&gt; Sa mga susunod na linggo, ang dalawang magkapatid sa totoong buhay ay nagkaroon ng tunggalian sa pagitan nila. &lt;ref name=&quot;LUEp5WON&quot;&gt;{{Cite web |date=November 26, 2014 |title=Lucha Underground TV report |url=http://www.f4wonline.com/more/more-top-stories/103-indies/40081-lucha-underground-tv-report- |access-date=November 30, 2014 |website=[[Dave Meltzer#Wrestling Observer Newsletter|Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt; Noong Pebrero 4, 2015, nagsimula ang Pentagón ng storyline tungkol sa pagbali niya sa mga braso ng kanyang kalaban; iniaalay ang bawat baling braso bilang sakripisyo para sa kanyang hindi kilalang amo. Noong Abril 1, 2015, lumahok ang Pentagon sa isang tournament para koronahan ang unang LU Trios Champions. Ang Pentagon, Sexy Star at Super Fly ay tinalo ni Big Ryck, The Mack at Killshot. Pagkatapos ng laban, tinangka ng Pentagon na baliin ang braso ni Super Fly, ngunit nailigtas siya ni Star. Noong Abril 8, 2015, inatake ng Pentagon ang Star at Super Fly, na pinamamahalaang mabali ang braso ni Super Fly. Noong Abril 22, 2015, ang Pentagón ay natalo ng Sexy Star. Noong Hunyo 3, 2015, tinalo ng Pentagon ang Sexy Star sa isang submission match. Pagkatapos ng laban, tinangka ng Pentagon na isakripisyo ang Sexy Star ngunit pinigilan ng komentarista na [[Vampiro|si Vampiro]] . Pagkatapos, sinimulan ni Pentagón ang pag-atake sa Vampiro, na nagsasabing isakripisyo niya siya para sa kanyang amo. Sa panahon ng ''[[Ultima Lucha (season 1)|Ultima Lucha]]'' noong Agosto 5, 2015, tinalo ni Pentagón Jr. ang Vampiro sa isang marahas na laban sa Cero Miedo. Pagkatapos ng laban, sa udyok ni Vampiro, nabali ni Pentagón Jr. ang braso ni Vampiro. Pagkatapos ay ipinahayag ng Vampiro na siya ang master ni Pentagón Jr.

Sa season two premiere noong Enero 27, inatake ni Pentagón ang naghaharing Lucha Underground Champion, [[Mil Muertes|si Mil Muertes]] kasunod ng kanyang matagumpay na depensa laban kay [[Ivelisse Vélez|Ivelisse]] at nabali ang braso ni Muertes, na ibinaling ang mukha sa proseso. Ang Pentagón ay hindi matagumpay na hinamon para sa [[Lucha Underground Championship]] laban kay [[Matanza Cueto]], ang story-line monster [[Heel (professional wrestling)|heel]] brother of authority figure na [[Luis Fernandez-Gil|si Dario Cueto]] noong 2015. Ang laban na ito ay ipinalabas sa pamamagitan ng tape delay noong Marso 30, 2016. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=411MANIA {{!}} Kevin's Lucha Underground Review 3.30.16 |url=http://411mania.com/wrestling/kevins-lucha-underground-review-3-30-16/ |access-date=April 5, 2016 |website=Kevin's Lucha Underground Review 3.30.16}}&lt;/ref&gt; Sa ''[[Ultima Lucha Dos]]'' noong Enero 31, 2016, kinuha ng Pentagón ang pangalang &quot;Pentagón Dark&quot; pagkatapos makatanggap ng karagdagang &quot;pagsasanay&quot; mula sa Vampiro sa pagtatangkang muling hamunin si Matanza Cueto para sa Lucha Underground Championship. Matapos mabigo ang kanyang bid na makuha ang titulo, binuksan niya ang Vampiro. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Boutwell |first=Josh |date=February 8, 2016 |title=Viva la Raza: Lucha Weekly (2/8/16) |url=http://www.wrestleview.com/featured-articles/57701-viva-la-raza-lucha-weekly-2-8-16 |access-date=February 8, 2016 |website=Wrestleview}}&lt;/ref&gt;

Sa [[Lucha Underground (season 3)|Aztec Warfare III,]] si Pentagón ay inatake ni [[Angela Fong|Black Lotus]] (na nanumpa sa paghihiganti kay Pentagón dahil sa pagbali ng kanyang braso sa Ultima Lucha Dos) kasama ang mga Miyembro ng The Black Lotus Triad [[Io Shirai|Hitokiri]], [[Kairi Hojo|Doku]] at [[Mayu Iwatani|Yurei]] at inalis ni [[John Morrison (wrestler)|Johnny Mundo]] . Pagkalipas ng dalawang linggo, hinarap niya ang mga miyembro ng Black Lotus triad sa isang gauntlet match sa isang talo na pagsisikap at nabali ang kanyang braso nina Black Lotus at El Dragon Azteca Jr, na nanumpa rin sa paghihiganti kay Pentagón dahil sa pagbali ng kanyang braso. Noong Hunyo 25 sa ''[[Ultima Lucha Tres]]'', tinalo ng Pentagón Dark [[Son of Havoc|ang Son of Havoc]] sa isang [[ladder match]] para mapanalunan ang bakanteng [[Gift of the Gods Championship]], na nakakuha rin siya ng future shot sa Lucha Underground Championship. &lt;ref name=&quot;WON070416&quot;&gt;{{Cite journal |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=July 4, 2016 |title=July 4, 2016 Wrestling Observer Newsletter: NJPW G1 tournament preview, Ali vs. Inoki anniversary, more |journal=[[Wrestling Observer Newsletter]] |location=[[Campbell, California]] |pages=28–32 |issn=1083-9593}}&lt;/ref&gt; Nakuha niya ang kanyang shot sa sumunod na araw at tinalo [[Prince Puma|si Prince Puma]] sa isang &quot;Loser Must Retire&quot; na laban para maging bagong Lucha Underground Champion. &lt;ref name=&quot;WON070416&quot; /&gt;

Noong Hunyo 13, 2018, ipinalabas ng Lucha Underground ang unang yugto ng ika-4 na season. Sa unang yugto, ang Pentagón Dark ay nanalo sa Aztec Warfare upang mapanatili ang titulo. Ang pagiging unang tao na gumawa nito. &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Moore |first=John |date=June 14, 2018 |title=6/13 Moore's Lucha Underground Season 4 Episode 1 Review: Pentagon Jr. defends his Lucha Underground championship in a 20-Person Aztec Warfare Match, Dario Cueto's replacement introduced – Pro Wrestling Dot Net |work=Pro Wrestling Dot Net |url=https://prowrestling.net/site/2018/06/14/6-13-moores-lucha-underground-season-4-episode-1-review-pentagon-jr-defends-his-lucha-underground-championship-in-a-20-person-aztec-warfare-match-dario-cuetos-replacement-introduced/ |access-date=June 21, 2018}}&lt;/ref&gt;

=== Pro Wrestling Guerrilla (2015–2019) ===
Noong Agosto 28, 2015, ginawa ni Pentagón Jr. ang kanyang debut para sa [[Pro Wrestling Guerrilla]] (PWG) sa pamamagitan ng pagsali sa [[Battle of Los Angeles (professional wrestling)#2015|2015 Battle of Los Angeles]] tournament, na tinalo si Drago sa kanyang unang round na laban. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 29, 2015 |title=Show results – 8/28 PWG Battle of Los Angeles Night 1: First Round matches, plus big main event of PWG Champ &amp; Tag Champs vs. Team Europe |url=http://pwtorch.com/artman2/publish/Arena_Reports_10/article_87219.shtml |access-date=August 29, 2015 |website=Pro Wrestling Torch}}&lt;/ref&gt; Siya ay tinanggal mula sa torneo sa kanyang ikalawang round na laban makalipas ang dalawang araw ng nagwagi sa torneo na si [[Zack Sabre Jr.|Zack Saber Jr.]] &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caldwell |first=James |date=August 30, 2015 |title=Show results – 8/30 PWG Battle of Los Angeles Night 3: This year's BOLA Winner determined, plus mega tag matches, more details |url=http://pwtorch.com/artman2/publish/Arena_Reports_10/article_86924.shtml |access-date=August 31, 2015 |website=Pro Wrestling Torch}}&lt;/ref&gt; Noong Setyembre 2, 2016, bumalik si Pentagón Jr. sa PWG, na pumasok sa [[Battle of Los Angeles (professional wrestling)#2016|2016 Battle of Los Angeles]], kung saan siya nagmula natanggal sa unang round ni [[Marty Scurll]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=September 3, 2016 |title=PWG Battle of Los Angeles night one results: BOLA begins |url=http://www.f4wonline.com/indies/pwg-battle-los-angeles-night-one-results-bola-begins-220006 |access-date=September 4, 2016 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt; Pagkalipas ng dalawang araw, hindi matagumpay na hinamon ni Pentagón Jr. at Fénix [[The Young Bucks|ang The Young Bucks]] (Matt Jackson at Nick Jackson) para sa [[PWG World Tag Team Championship]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=September 5, 2016 |title=PWG BOLA Night 3 results: A winner is crowned; Young Bucks vs. Pentagon Jr &amp; Fenix |url=http://www.f4wonline.com/indies/pwg-bola-night-3-results-winner-crowned-young-bucks-vs-pentagon-jr-fenix-220101 |access-date=September 5, 2016 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt;

Noong Marso 18, 2017, tinalo ng Penta el 0M at Rey Fénix ang The Young Bucks at ang koponan nina [[Matt Sydal]] at [[Ricochet (wrestler)|Ricochet]] sa isang three-way na laban upang mapanalunan ang PWG World Tag Team Championship. &lt;ref name=&quot;PWG031817&quot;&gt;{{Cite web |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=March 19, 2017 |title=Daily Update: PWG results, Impact &amp; AAA, Xavier Woods |url=http://www.f4wonline.com/daily-updates/daily-update-pwg-results-impact-aaa-xavier-woods-232021 |access-date=March 20, 2017 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt; Noong Oktubre 20, nai-book sina Penta at Fénix upang matalo ang kampeonato sa The Chosen Bros ( [[Jeff Cobb]] at [[Matthew Riddle|Matt Riddle]] ), na nagtatapos sa kanilang paghahari sa 216 na araw. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=October 21, 2017 |title=PWG All Star Weekend 13 night one results: Tag title main event |url=http://www.f4wonline.com/indies/pwg-all-star-weekend-13-night-one-results-tag-title-main-event-244946 |access-date=October 21, 2017 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt;

=== Independent circuit (2015–2019) ===
Sa debut ng Lucha Underground sa American television, nagsimulang magtrabaho si Pentagón Jr. sa US [[independent circuit]], nagtatrabaho para sa iba't ibang promosyon kapag pinayagan ito ng kanyang AAA schedule. Nagsimula siyang magtrabaho para sa iba't ibang promosyon sa Latin America at Estados Unidos.

Noong Hulyo 23, 2016, tinalo ni Pentagón Jr. [[Sami Callihan|si Sami Callihan]] upang manalo [[All American Wrestling|ng AAW: Professional Wrestling Redefined]] 's [[AAW Heavyweight Championship|Heavyweight Championship]] . &lt;ref name=&quot;AAWMT&quot;&gt;{{Cite web |date=July 24, 2016 |title=Pentagón Jr. Campeón AAW en Estados Unidos |url=http://www.mediotiempo.com/lucha-libre/2016/07/24/pentagon-jr-campeon-aaw-en-estados-unidos |access-date=July 25, 2016 |website=MedioTiempo |language=es}}&lt;/ref&gt; Noong Oktubre 8, 2016, inilagay ni Pentagón Jr. ang kampeonato sa linya sa isang ''Lucha de Apuestas'' tag team match kung saan ang kanyang kapatid na si Fénix ay naglagay ng kanyang maskara sa linya, habang ang kanilang kalaban ay itinaya ang alinman sa kanilang buhok (Callihan) o kanilang karera ( [[The Irish Airborne|Jake Crist]] ). Natapos ang laban nang i-pin ni Callihan si Pentagón Jr. upang mabawi ang kampeonato. &lt;ref name=&quot;Berwyn&quot;&gt;{{Cite web |last=Blanton |first=Michael |date=October 9, 2016 |title=10/8 AAW in Berwyn, Ill.: Chris Hero vs. Zack Sabre Jr., Pentagon Jr. &amp; Rey Fenix vs. Jake Crist &amp; Sami Callahan |url=http://www.pwtorch.com/site/2016/10/09/108-aaw-berwyn-ill-chris-hero-vs-zack-sabre-jr-pentagon-jr-rey-fenix-vs-jake-crist-sami-callahan/ |access-date=October 10, 2016 |website=Pro Wrestling Torch}}&lt;/ref&gt;

Noong Enero 21, 2017, ang palabas para sa promosyon [[The Crash Lucha Libre|ng The Crash Lucha Libre]], sina Pentagón Jr., [[Daga (wrestler)|Daga]] at [[Garza Jr.]] ay dumating sa ring at kalaunan ay nakumpirma na umalis sila sa AAA. Dahil pagmamay-ari ng AAA ang trademark sa pangalang Pentagón Jr., inihayag niya na siya ay makikilala bilang &quot;Penta el 0M&quot; (&quot;Cero Miedo&quot;, &quot;Zero Fear&quot;). &lt;ref name=&quot;Penta&quot;&gt;{{Cite web |date=January 22, 2017 |title=Dejo de pertenecer a AAA, soy Independiente: Pentagón Jr. |url=http://www.mediotiempo.com/lucha-libre/2017/01/22/dejo-de-pertenecer-a-aaa-soy-independiente-pentagon-jr |access-date=January 22, 2017 |website=MedioTiempo |publisher=[[MSN]] |language=es}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;PentaWON2&quot;&gt;{{Cite web |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=January 22, 2017 |title=Pentagon Jr. quits AAA, announces new name |url=http://www.f4wonline.com/mexico/pentagon-jr-quits-aaa-announces-new-name-228826 |access-date=January 22, 2017 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt; Inaasahan ng tatlo na magagamit ang pangalan ng ''Perros del Mal'' sa independent circuit, ngunit hindi nakuha ang karapatan at noong Enero 24, inihayag ni Penta na aalis siya ''sa Perros del Mal'' . &lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 24, 2017 |title=Pentagón Jr. y Daga dejaron los Perros del Mal |url=http://www.mediotiempo.com/lucha-libre/2017/01/24/pentagon-jr-y-daga-dejaron-los-perros-del-mal |access-date=January 25, 2017 |website=MedioTiempo |language=es}}&lt;/ref&gt; Noong Enero 27, inihayag ng Penta, Daga, Garza at Fénix el Rey ang pagbuo ng isang bagong kuwadra sa The Crash, na pinangalanang ''La Rebelión'' (&quot;The Rebellion&quot;). &lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 28, 2017 |title=La Rebelión, herencia de los Perros del Mal |url=http://www.mediotiempo.com/lucha-libre/2017/01/28/la-rebelion-herencia-de-los-perros-del-mal |access-date=January 28, 2017 |website=MedioTiempo |language=es}}&lt;/ref&gt;

Noong Setyembre 1, 2018, natalo ang Penta El Zero kay [[Kenny Omega]] sa independent wrestling super show [[All In (professional wrestling event)|na All In]] . Kasunod ng laban, nagdilim ang mga ilaw at pagdating nila [[Chris Jericho]], nakadamit bilang Pentagon, ay inatake si Omega bago tinanggal ang kanyang maskara upang ipakita ang kanyang sarili. &lt;ref name=&quot;AllInTimes&quot;&gt;{{Cite web |last=Moore |first=John |title=Moore's All In live review: Kenny Omega vs. Pentagon Jr., Nick Aldis vs. Cody for the NWA Championship, Young Bucks and Kota Ibushi vs. Rey Mysterio, Fenix, Bandido, Kazuchika Okada vs. Marty Scurll, Christopher Daniels vs. Stephen Amell |url=https://prowrestling.net/site/2018/09/01/moores-all-in-live-review-kenny-omega-vs-pentagon-jr-nick-aldis-vs-cody-for-the-nwa-championship-young-bucks-and-kota-ibushi-vs-rey-mysterio-fenix-bandido-kazuchika-okada-vs-marty-sc/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180902011951/https://prowrestling.net/site/2018/09/01/moores-all-in-live-review-kenny-omega-vs-pentagon-jr-nick-aldis-vs-cody-for-the-nwa-championship-young-bucks-and-kota-ibushi-vs-rey-mysterio-fenix-bandido-kazuchika-okada-vs-marty-sc/ |archive-date=September 2, 2018 |access-date=September 1, 2018 |website=Pro Wrestling Dot Net}}&lt;/ref&gt;

=== Major League Wrestling (2018–2019) ===
Ginawa ng Penta 0M ang kanyang debut para sa [[Major League Wrestling]] (MLW) na nakabase sa US noong Enero 11, 2018, kung saan tinalo niya ang kanyang kapatid na si Rey Fénix bilang bahagi ng palabas na &quot;Zero Hour&quot; ng MLW. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Williams |first=JJ |date=January 12, 2018 |title=MLW Zero Hour Results&quot; Penta el Zero M vs. Rey Fenix |url=https://www.f4wonline.com/indies/mlw-zero-hour-results-penta-el-zero-m-vs-rey-fenix-249676 |access-date=January 14, 2019 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt; Ita-tape ito para sa Abril 20, 2018 debut episode ng ''[[MLW Fusion]]'' sa [[BeIN Sports]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |date=April 21, 2018 |title=FUSION recap for April 20, 2018 |url=https://mlw.com/2018/04/21/fusion-recap-for-april-20-2018/}}&lt;/ref&gt; Makakakuha siya ng laban sa [[MLW World Heavyweight Championship]] ni [[Shane Strickland]], ngunit natalo sa laban. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Williams |first=JJ |date=May 4, 2018 |title=MLW V taping results: Shane Strickland vs. Pentagon Jr. |url=https://www.f4wonline.com/indies/mlw-tv-taping-results-shane-strickland-vs-pentagon-jr-257026 |access-date=January 14, 2019 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt; Nang sumunod na buwan, tinalo ng Los Lucha Bros (Pentagon at Fenix) ang &quot;Team TBD&quot; (Jason Cade at [[Jimmy Yuta]] ) at [[The Dirty Blondes]] (Leo Brien at Mike Patrick) upang maging unang may hawak ng [[MLW World Tag Team Championship]] sa na-restart na MLW . &lt;ref name=&quot;MLWTag&quot;&gt;{{Cite web |last=Williamson |first=JJ |date=June 8, 2018 |title=MLW Fusion TV taping spoilers: tag team champions crowned |url=https://www.f4wonline.com/indies/mlw-fusion-tv-taping-spoilers-tag-team-champions-crowned-259246 |access-date=June 8, 2018 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt; Ang matagal nang tunggalian sa pagitan ng Penta 0M at LA Park ay naging bahagi din ng storyline sa MLW, na humahantong sa LA Park na talunin ang Pentagon sa isang &quot;Mexican Massacre&quot; [[No disqualification match]] noong Setyembre 9, 2018. Ang Mexican Massacre match ay pipiliin sa ibang pagkakataon bilang &quot;MLW Match of the Year&quot; para sa 2018. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 24, 2018 |title=Match of the Year – LA Park vs. Pentagon Jr. |url=https://mlw.com/2018/12/23/match-of-the-year-la-park-vs-pentagon-jr/ |access-date=January 14, 2019 |website=[[Major League Wrestling]] |archive-date=Enero 15, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190115234529/https://mlw.com/2018/12/23/match-of-the-year-la-park-vs-pentagon-jr/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Sa MLW Fightland, na ginanap noong Nobyembre 8, 2018, matagumpay na naipagtanggol ng Los Lucha Bros ang MLW World Tag Team Championship laban kay LA Park at sa kanyang anak [[El Hijo de L.A. Park|na si El Hijo de LA Park]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |date=November 8, 2018 |title=MLW Fightland |url=https://www.cagematch.net//?id=1&amp;nr=214704 |access-date=January 22, 2019 |website=CageMatch |archive-date=Abril 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407152242/https://www.cagematch.net//?id=1&amp;nr=214704 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Kasunod ng kanyang away kay Park, nagsimulang makipag-away si Lucha Bros sa [[The Hart Foundation]] ( [[Teddy Hart]], [[Davey Boy Smith Jr.]] at [[Brian Pillman Jr.]] ) sa MLW Tag Team Championship. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 3, 2019 |title=Lucha Bros vs Hart Foundation set for SuperFight in Philly |url=https://mlw.com/2019/01/03/7815/}}&lt;/ref&gt; Noong Enero 4, 2019 episode ng ''MLW Fusion'' Pentagon natalo kay Teddy Hart &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Oliver |first=Iain |date=January 5, 2019 |title=MLW Fusion Results: Pentagon Jr. vs. Teddy Hart |url=https://www.f4wonline.com/indies/mlw-fusion-results-pentagon-jr-vs-teddy-hart-273881 |access-date=February 7, 2019 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt; Hawak ng koponan ang mga titulo hanggang Pebrero 2, 2019, nang matalo nila ang MLW Tag Team Championship sa [[The Hart Foundation]] ( [[Teddy Hart]] at [[Davey Boy Smith Jr.|Davey Boy Smith Jr .]] &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fontaine |first=Paul |date=February 2, 2019 |title=MLW Superfight live results: Low Ki vs. Tom Lawlor title match |url=https://www.f4wonline.com/other-wrestling/mlw-superfight-live-results-low-ki-vs-tom-lawlor-title-match-276041 |access-date=February 7, 2019 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt; Lumitaw sina Penta at Fenix sa susunod na kaganapan ng MLW, Intimidation Games, na naganap noong Marso 2, 2019. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=February 9, 2019 |title=MLW returns to Chicago with loaded line-up for March 2 |url=https://mlw.com/2019/02/09/mlw-returns-to-chicago-with-loaded-line-up-for-march-2/}}&lt;/ref&gt;

=== Impact Wrestling (2018–2019) ===
Nag-debut si Pentagón Jr. sa [[Impact Wrestling]] sa isang co-promote na event na &quot;Impact Wrestling vs Lucha Underground&quot; sa [[WrestleCon]] 2018, na nanalo sa three-way match laban kay Fénix at [[Impact World Championship|Impact World champion]] [[Austin Aries]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |date=April 6, 2018 |title=Impact vs. Lucha Underground results: Aries vs. Pentagon vs. Fenix |url=https://www.f4wonline.com/tna-results/impact-vs-lucha-underground-results-aries-vs-pentagon-vs-fenix-255226}}&lt;/ref&gt; Kasunod na inanunsyo na makakaharap ni Pentagón Jr. si Fénix sa isang laban ng isang solo sa kaganapan ng [[Impact Wrestling Redemption|Redemption]] Pay-Per-View ng Impact. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=IMPACT on Twitter |url=https://twitter.com/IMPACTWRESTLING/status/982474102354169857 |website=Twitter}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, kasunod ng pagpapaalis ni [[Alberto El Patron]] sa promosyon, sina Pentagón Jr. at Fénix ay inihayag bilang kanyang kapalit sa pangunahing kaganapan, sa pagkakataong ito para sa Impact World Championship. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=IMPACT on Twitter |url=https://twitter.com/IMPACTWRESTLING/status/982866692354265089}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=April 8, 2018 |title=Impact Wrestling Announces New Redemption PPV Main Event Following Alberto El Patron's Release - WrestlingInc.com |url=http://www.wrestlinginc.com/wi/news/2018/0408/638738/impact-wrestling-announces-new-redemption-ppv-main-event/}}&lt;/ref&gt; Na-book si Pentagón Jr. upang manalo sa laban, na inaangkin ang Impact World Championship. &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Powell |first=Jason |date=April 22, 2018 |title=4/22 Powell's Impact Wrestling Redemption live review: Austin Aries vs. Fenix vs. Pentagon Jr. for the Impact World Championship, LAX vs. Eli Drake and Scott Steiner for the Impact Tag Titles, Allie vs. Su Yung for the Knockouts Title – Pro Wrestling Dot Net |work=Pro Wrestling Dot Net |url=https://prowrestling.net/site/2018/04/22/4-22-powells-impact-wrestling-redemption-live-review-austin-aries-vs-fenix-vs-pentagon-jr-for-the-impact-world-championship-lax-vs-eli-drake-and-scott-steiner-for-the-impact-tag-titles-allie/ |access-date=June 21, 2018}}&lt;/ref&gt; Sa panahon ng taping sa telebisyon ng Impact Wrestling kinabukasan, matagumpay na naipagtanggol ni Pentagón Jr. ang kampeonato laban kay [[Eli Drake]] at pagkatapos ay [[Jimmy Jacobs|kay Jimmy Jacobs]], na sinundan ng pagkawala ng kampeonato kay Austin Aries nang sumunod na gabi upang tapusin ang mga taping sa telebisyon ng Impact Wrestling para sa linggo. Ang laban para sa kampeonato ay ipinalabas sa telebisyon ng US bilang bahagi ng [[List of Impact! special episodes|espesyal na episode]] [[Impact Wrestling Under Pressure|ng Under Pressure]] noong Mayo 31.

Noong Hunyo 3, pinangungunahan ni Pentagón Jr. ang isang espesyal na palabas sa Impact Wrestling na &quot;One Night Only&quot; na tinatawag na [[Impact One Night Only (2018)#Zero Fear|Zero Fear]] (pangalan pagkatapos ng catchphrase ng Pentagón Jr.), kung saan tinalo niya sina Eli Drake at [[Moose (wrestler)|Moose]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Killiam |first=Mike |date=June 4, 2018 |title=Impact Wrestling 'Zero Fear' One Night Only PPV Results: Austin Aries vs Rich Swann, Pentagon Jr. &amp; More *SPOILERS* |url=https://www.prowrestling.com/impact-wrestling-zero-fear-one-night-only-ppv-results-austin-aries-vs-rich-swann-pentagon-jr-more-spoilers/ |access-date=June 24, 2018 |website=ProWrestling.com}}&lt;/ref&gt; Noong Spring at Summer ng 2018, nakipag-away si Pentagón Jr kay Sami Callihan na nakaharap niya sa maraming okasyon sa maraming promosyon sa loob at labas ng telebisyon. Ang awayan ay nabuo sa ilang mga broadcast ng Impact at idinisenyo upang magtapos sa isang laban sa [[Slammiversary XVI|Slammiversary]] PPV ng IW. Ang takda para sa laban ay nauwi sa pagiging isang &quot;mask Vs hair&quot; na laban matapos tangkain ni Callihan na tanggalin ang maskara ni Pentagón Jr. matapos siyang salakayin ng baseball bat. Sa Slammiversary, natalo ni Pentagón Jr si Callihan, at nagpatuloy sa pag-ahit ng buhok ni Callihan ayon sa itinatakda ng laban. Sa [[Bound for Glory (2018)|Bound for Glory]], natalo sina Pentagón, [[Brian Cage]] at [[Fénix (wrestler)|Fénix]] sa [[Ohio Versus Everything]] ( [[Dave Crist]], [[Jake Crist]] at [[Sami Callihan]] ) sa isang [[Tornado tag team match|oVe Rules match]] .

Noong Enero 12, 2019, tinalo ni Pentagón at Fénix ang [[Latin American Xchange]] (LAX) sa mga taping sa TV sa Mexico upang mapanalunan ang [[Impact World Tag Team Championship]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Johnson |first=Mike |date=January 13, 2019 |title=Big spoiler from last nights Impact Wrestling TV taping |url=https://www.pwinsider.com/article/123189/big-spoiler-from-last-nights-impact-wrestling-tv-taping.html |access-date=January 14, 2019 |website=Pro Wrestling Insider}}&lt;/ref&gt; Sa [[Rebellion (2019)|Rebelyon]] . Nawala nila ang mga titulo pabalik sa LAX sa isang [[Tables, Ladders, and Chairs match#Total Nonstop Action Wrestling|laban sa Full Metal Mayhem]] .

=== Bumalik sa AAA (2018–2023) ===
Noong Hunyo 5, 2018, inihayag na ang Pentagón Jr. ay babalik sa AAA, na lumalahok sa AAA's ''Poker de Ases'' (&quot;Poker Aces&quot;) na laban sa ''[[Triplemanía XXVI]]'', inilalagay ang kanyang maskara sa linya laban sa [[Psycho Clown]], [[El Hijo del Fantasma]] at [[L.A. Park|LA Park]] . Noong Agosto 2, pinagsama-sama ng Pentagon ang LA Park na tinalo ang Psycho Clown at [[Pagano (wrestler)|Pagano]] bilang kanyang unang tagumpay pagkatapos ng isang taon mula noong umalis siya noong Enero 2017.

=== Consejo Mundial de Lucha Libre (2018–2019, 2024) ===
Noong tagsibol ng 2018, nakipagbuno ang Penta El 0M laban kay [[Carístico]] sa Mexican independent circuit, pagkatapos nito ay binantaan niya si Carístico na &quot;bibisita siya sa bahay ni Carístico&quot;, na nagre-refer sa promosyon ng [[Consejo Mundial de Lucha Libre]] . Noong Hunyo 29, 2018, gumawa ng sorpresa ang Penta El 0M sa pangunahing kaganapan ng palabas ng ''[[CMLL Super Viernes|Super Viernes]]'' ng CMLL, na umaatake sa Carístico sa panahon ng laban. &lt;ref name=&quot;KlanKaozCMLL&quot;&gt;{{Cite web |date=June 29, 2018 |title=Penta el Zero M apareció en el CMLL; Carístico en la mira |url=http://www.mediotiempo.com/lucha-libre/2018/06/29/penta-el-zero-m-aparecio-en-el-cmll-caristico-en-la-mira |access-date=June 30, 2018 |website=MedioTiempo |publisher=[[MSN]] |language=es}}&lt;/ref&gt;

nanunsyo noong Hulyo 2024 na ang Pentagón Jr. at [[Death Triangle]] stable-mates na [[Pac (wrestler)|sina Pac]] at Fénix ay gagawa ng kanilang debut bilang isang stable para sa CMLL sa Hulyo 27 na palabas ''[[CMLL Super Viernes|sa Super Viernes]]'' . Sa palabas, inihayag ang Pentagón sa ilalim ng singsing na pangalang '''Lucha Brother''', habang si Fénix ay inihayag bilang '''Hari''' . Ang Death Triangle ay natalo nina [[Místico|Mistico]], [[Máscara Dorada 2.0|Mascara Dorada]] at [[Volador Jr.]] sa pamamagitan ng disqualification sa isang six-man tag team match.

=== All Elite Wrestling / Ring of Honor (2019–2024) ===
Sa panahon ng isang independent circuit show sa Georgia, [[The Young Bucks|ang The Young Bucks]] ay dumating sa ring upang mag-alok sa Lucha Brothers ng isang [[All Elite Wrestling]] (AEW) na kontrata sa isang paghaharap na nagtapos sa isang verbal na kasunduan at pakikipagkamay. Kasunod na ibinunyag na ang Pentagon Jr. at Rey Fénix ay sumang-ayon sa isang di-eksklusibong deal sa AEW, dahil sa kanilang mga legal na obligasyon sa Lucha Underground. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rose |first=Bryan |date=February 2, 2019 |title=Young Bucks invite Pentagon Jr. &amp; Fenix to AEW |url=https://www.f4wonline.com/news/young-bucks-invite-pentagon-jr-fenix-aew-276036 |access-date=February 7, 2019 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt; Naganap ang kanilang debut sa [[Double or Nothing (2019)|Double Or Nothing]], kung saan natalo sina Pentagón Jr at Fénix sa The Young Bucks. Nabawi nila ang mga titulo sa isang rematch na inorganisa ng AAA sa [[Verano de Escándalo]] .

Noong Marso 4, 2020, bumuo ng trio ang Lucha Brothers kasama si [[Pac (wrestler)|Pac]] na kilala bilang [[Death Triangle]] . &lt;ref&gt;{{Cite tweet|title=#DEATHTRIANGLE is here. NO ONE IS SAFE! Watch #AEWDynamite NOW on @TNTDrama 8e/7c #AEWonTNT @AEWonTNT|date=March 4, 2020}}&lt;/ref&gt; Noong Agosto 2021, inanunsyo na ang Lucha Brothers ay lalahok sa isang four-team eliminator tournament para sa isang shot sa [[AEW World Tag Team Championship]], kung saan ang nanalo sa tournament ay makakaharap sa The Young Bucks at [[All Out (2021)|All Out]] sa isang steel cage match . Tinalo ng Lucha Brothers ang Varsity Blonds noong Agosto 25 na edisyon ng ''Dynamite'', at tinalo nila [[Jurassic Express|ang Jurassic Express]] noong Agosto 27 na edisyon ng ''[[AEW Rampage|Rampage]]'' upang maging numero unong kalaban. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=William Beltran |date=August 25, 2021 |title=AEW Dynamite: Lucha Brothers beat Varsity Blonds |url=https://www.en.superluchas.com/amp/aew-dynamite-lucha-brothers-vencen-a-varsity-blonds/ |access-date=September 7, 2021 |website=Super Luchas }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 27, 2021 |title=AEW Rampage Results: The Lucha Bros Defeat Jurassic Express To Punch Ticket To All Out (08/27) |url=https://theovertimer.com/2021/08/aew-rampage-results-the-lucha-bros-defeat-jurassic-express-to-punch-ticket-to-all-out-08-27/ |access-date=September 7, 2021 |website=The Overtimer |archive-date=Septiyembre 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210908043848/https://theovertimer.com/2021/08/aew-rampage-results-the-lucha-bros-defeat-jurassic-express-to-punch-ticket-to-all-out-08-27/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Nagpatuloy sila upang talunin ang Young Bucks sa All Out pay-per-view, na nanalo sa AEW World Tag Team Championship sa unang pagkakataon. Ang laban ay malawak na pinuri ng mga kritiko bilang isa sa pinakamagagandang steel cage na laban sa lahat ng panahon, at isa sa mga pinakamahusay na laban sa kasaysayan ng AEW. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mike Chiari |date=September 5, 2021 |title=Lucha Bros Defeat Young Bucks, Win Tag Team Titles at AEW All Out 2021 |url=https://www.syndication.bleacherreport.com/amp/2948007-lucha-bros-defeat-young-bucks-win-tag-team-titles-at-aew-all-out-2021.amp.html |access-date=September 7, 2021 |website=Bleacher Report |archive-date=Septiyembre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210926182034/https://syndication.bleacherreport.com/amp/2948007-lucha-bros-defeat-young-bucks-win-tag-team-titles-at-aew-all-out-2021.amp.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Noong Oktubre 16, 2021, sa isang espesyal na Sabadong edisyon ng ''AEW Dynamite'' Penta at Fenix ay natalo ang kanilang [[AAA World Tag Team Championship]] sa [[FTR (professional wrestling)|FTR]] na itinago bilang ang fictitious luchador tag team na Las Super Ranas. Noong Enero 5, 2022 na episode ng Dynamite, tinalo ng Jurassic Express ang Lucha Brothers upang mapanalunan ang kanilang unang AEW World Tag Team Championship.

Noong Pebrero 23, 2022 na episode ng ''Dynamite'', matagumpay niyang nakipagtulungan kay Pac para talunin ang Kings of the Black Throne ( [[Brody King]] at [[Malakai Black]] ). Bago ang laban, sinamahan siya sa ring ni [[Alex Abrahantes]], may dalang pala, nagsuot ng itim na hood na may buong itim na singsing attire at nag-debut sa pangalang &quot;Penta Oscuro&quot; (Dark Penta), isang callback sa kanyang Lucha Underground gimmick &quot; Pentagon Dark&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Keller |first=Wade |date=February 23, 2022 |title=2/23 AEW DYNAMITE RESULTS: Keller's detailed report and analysis on Jade Cargill vs. Bunny for TBS Title, Tag Team Battle Royal, House of Black vs. Penta &amp; Pac, Jericho-Kingston face-to-face |publisher=Pro Wrestling Torch |url=https://www.pwtorch.com/site/2022/02/23/2-23-aew-dynamite-results-kellers-detailed-report-and-analysis-on-jade-cargill-vs-bunny-for-tbs-title-tag-team-battle-royal-house-of-black-vs-penta-pac-jericho-kingston-face-to-face/ |access-date=February 24, 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news |date=February 23, 2022 |title=AEW Dynamite Results for February 23, 2022r |url=https://www.allelitewrestling.com/post/aew-dynamite-results-for-february-23-2022 |access-date=February 24, 2022}}&lt;/ref&gt; Sa [[Revolution (2022)#The Buy-In|buy-in]] show ng [[Revolution (2022)|Revolution]], makikipagtambalan sina Oscuro at Pac kay [[Erick Redbeard]] sa isang trio match laban sa House of Black (nakumpleto na ngayon kasama si [[Buddy Murphy|Buddy Matthews]] ), na natalo sila. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Renner |first=Ethan |date=March 4, 2022 |title=Erick Redbeard teaming with Death Triangle at AEW Revolution Buy-In |url=https://www.f4wonline.com/news/aew/erick-redbeard-teaming-with-death-triangle-at-aew-revolution-buy-in |access-date=March 4, 2022 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news |last=DeFelice |first=Robert |date=March 6, 2022 |title=AEW Revolution 2022 – The House Of Black vs. Erick Redbeard, Penta Oscuro, &amp; PAC Result |publisher=Fightful.com |url=https://www.fightful.com/wrestling/aew-revolution-2022-house-black-vs-erick-redbeard-penta-oscuro-pac-result |access-date=March 7, 2022}}&lt;/ref&gt; Sa Setyembre 7, 2022 episode ng ''Dynamite'', mananalo siya sa kamakailang nabakanteng [[AEW World Trios Championship]] kasama sina Pac at Fénix, na tinalo [[Best Friends (professional wrestling)|ang Best Friends]] . &lt;ref name=&quot;Dynamite09072022&quot;&gt;{{Cite web |last=Barnett |first=Jake |date=September 8, 2022 |title=9/7 AEW Dynamite results: Barnett's live review of Tony Khan addressing the status of the AEW World Championship and AEW Trios Titles, MJF's return promo, Wheeler Yuta vs. Daniel Garcia for the ROH Pure Rules Title, Death Triangle vs. Best Friends, Interim AEW Women's Champ Toni Storm vs. Penelope Ford in an eliminator match |url=https://prowrestling.net/site/2022/09/07/9-7-aew-dynamite-results-barnetts-live-review-of-tony-khan-addressing-the-status-of-the-aew-world-championship-and-aew-trios-titles-mjfs-return-promo-wheeler-yuta-vs-daniel-garcia-for-the-roh/ |access-date=September 8, 2022 |website=Pro Wrestling Dot Net}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ng trio ang kanilang unang depensa bilang mga kampeon ng trio na tinalo [[The Dark Order|ang The Dark Order]] noong Oktubre 7 na edisyon ng ''Rampage'' . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=McGuire |first=Colin |date=October 7, 2022 |title=10/7 AEW Rampage results: McGuire's review of Death Triangle vs. 10, Alex Reynolds, and John Silver for the AEW Trios Titles, Jon Moxley, Claudio Castagnoli, and Wheeler Yuta vs. Rush and Private Party, Madison Rayne and Skye Blue vs. Tay Melo and Anna Jay, Varsity Blonds vs. Josh Woods and Tony Nese |url=https://prowrestling.net/site/2022/10/07/10-7-aew-rampage-results-mcguires-review-of-death-triangle-vs-10-alex-reynolds-and-john-silver-for-the-aew-trios-titles-jon-moxley-claudio-castagnoli-and-wheeler-yuta-vs-rush-and-privat/ |access-date=September 24, 2024 |website=PWTorch.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Di-nagtagal, magsisimula sila ng away sa [[The Elite (professional wrestling)|The Elite]] at makikisali sa pinakamahusay na pitong serye kasama nila sa mga susunod na buwan. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ballantye |first=Craig |date=October 7, 2022 |title=The Elite Vs Death Triangle Best Of Seven Series Announced |url=https://itrwrestling.com/news/the-elite-death-triangle-best-seven-series/ |access-date=September 24, 2024 |website=Inside The Ropes |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pollard |first=Andrew |date=November 20, 2022 |title=AEW Sets Death Triangle Vs. The Elite Best Of Seven Series |url=https://whatculture.com/wwe/aew-sets-death-triangle-vs-the-elite-best-of-seven-series |access-date=September 24, 2024 |website=[[WhatCulture]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang pinakamahusay sa pitong serye ay nagtapos sa Enero 11, 2023 na edisyon ng ''Dynamite'' kung saan tinalo ng The Elite ang Death Triangle sa isang ladder match upang maging mga bagong kampeon ng trio, na nagtapos sa kanilang paghahari sa 126 na araw. &lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=January 12, 2023 |title=AEW Dynamite Results for January 11, 2023 |url=https://www.allelitewrestling.com/post/aew-dynamite-results-for-january-11-2023 |access-date=September 24, 2024 |website=[[WhatCulture]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa 2023, magsisimulang lumitaw ang Lucha Brothers para sa promosyon ng kapatid ng AEW, [[Ring of Honor|ang Ring of Honor]] (ROH). Sa [[Supercard of Honor (2023)|Supercard of Honor]] noong Marso 31, 2023, tatalunin ng Lucha Brothers ang Top Flight ( [[Dante Martin|Dante]] at [[Darius Martin]] ), [[The Kingdom (professional wrestling)|The Kingdom]] ( [[Matt Taven]] at [[Mike Bennett (wrestler)|Mike Bennett]] ), [[Aussie Open (professional wrestling)|Aussie Open]] ( [[Kyle Fletcher]] at [[Mark Davis (wrestler)|Mike Davis]] ), at [[Los Ingobernables|La Facción Ingobernable]] ( [[Rush (wrestler)|Rush]] at [[Dralístico]] ) sa isang [[Ladder match#Ladder matches in Ring of Honor|&quot;Reach for the Sky&quot; ladder match]] para mapanalunan ang bakanteng [[ROH World Tag Team Championship]] . &lt;ref name=&quot;LBROH&quot;&gt;{{Cite web |last=Paul Davis |date=March 31, 2023 |title=Lucha Bros win ROH World Tag Team Titles at Supercard of Honor |url=https://www.wrestlingnews.co/.amp/roh-news/lucha-bros-win-roh-world-tag-team-titles-at-supercard-of-honor |access-date=March 31, 2023 |website=WrestlingNews.co}}&lt;/ref&gt; Sa [[Double or Nothing (2023)|Double or Nothing]] noong Mayo 28, parehong lumaban ang Pentagon at Fenix sa Blackjack Battle Royale para sa [[AEW International Championship]] ngunit pareho silang hindi nagtagumpay. &lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=May 29, 2023 |title=AEW Double or Nothing 2023 Results |url=https://www.allelitewrestling.com/post/aew-double-or-nothing-2023-results |access-date=September 24, 2024 |website=allelitewrestling.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Noong Hulyo 21 sa [[Death Before Dishonor (2023)|Death Before Dishonor]], natalo ng Lucha Brothers ang ROH World Tag Team Championship sa Aussie Open sa isang [[four-way tag team match]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Powell |first=Jason |date=2023-07-21 |title=7/23 ROH Death Before Dishonor results: Powell's live review of Claudio Castagnoli vs. Pac for the ROH Title, Athena vs. Willow Nightingale for the ROH Women's Title, Katsuyori Shibata vs. Daniel Garcia for the ROH Pure Title |url=https://prowrestling.net/site/2023/07/21/7-23-roh-death-before-dishonor-results-powells-live-review-of-claudio-castagnoli-vs-pac-for-the-roh-title-athena-vs-willow-nightingale-for-the-roh-womens-title-katsuyori-shibata-vs-dani/ |access-date=2024-12-06 |website=Pro Wrestling Dot Net |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Sa [[All In (2023)|All In]] noong Agosto 27, tinalo ng Pentagon kasama ang lahat ng tatlong lalaking miyembro ng [[Best Friends (professional wrestling)|Best Friends]] at [[Eddie Kingston]] ang lahat ng tatlong miyembro ng [[Blackpool Combat Club]] at [[Santana (wrestler)|Santana]] at [[Santana and Ortiz|Ortiz]] sa Stadium Stampede match. &lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=August 27, 2023 |title=AEW All In: London Results |url=https://www.allelitewrestling.com/post/aew-all-in-london-results |access-date=September 24, 2024 |website=allelitewrestling.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa [[Double or Nothing (2024)|Double or Nothing]] noong Mayo 26 2024, hinamon ng Death Triangle ang [[Bang Bang Gang]] para sa [[AEW World Trios Championships]] ngunit hindi sila nagtagumpay. &lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=May 27, 2024 |title=Double or Nothing 2024 Results |url=https://www.allelitewrestling.com/post/double-or-nothing-2024-results |access-date=September 24, 2024 |website=allelitewrestling.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Noong Hulyo 17 na episode ng ''Rampage'' Pentagon at tinalo ni Fenix [[Private Party (professional wrestling)|ang Private Party]], na magtatapos sa kanyang huling pagpapakita sa AEW. &lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=AEW Rampage July 17th Results |url=https://www.cagematch.net/?id=1&amp;nr=396703 |access-date=September 24, 2024 |website=Cagematch.net |language=en }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Noong Nobyembre 30, iniulat na ang kontrata ng Pentagon sa AEW ay nag-expire, na minarkahan ang pagtatapos ng kanyang limang taong panunungkulan sa promosyon. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Harris |first=Jeffery |date=December 1, 2024 |title=Penta El Zero Miedo Reportedly Now a Free Agent, Rey Fenix Still With AEW |url=https://411mania.com/wrestling/penta-el-zero-miedo-reportedly-free-agent-rey-fenix-aew/ |access-date=December 2, 2024 |website=[[411 mania]]}}&lt;/ref&gt;

=== WWE (2025–kasalukuyan) ===
[[File:PentaWWE.jpg|thumb|Penta during his [[WWE]] debut in January 2025]]
Noong Enero 6, 2025 sa [[WWE Raw premiere on Netflix|''Raw'' premiere sa Netflix]], isang video ang ipinalabas na nanunukso sa debut ni Pentagón sa [[WWE, Inc.|WWE]] . &lt;ref name=&quot;Netflix2&quot;&gt;{{Cite web |title=Penta Teaser Airs On WWE Raw on Netflix Premiere {{!}} Fightful News |url=https://www.fightful.com/wrestling/penta-teaser-airs-wwe-raw-netflix-premiere?amp |access-date=2025-01-07 |website=www.fightful.com}}&lt;/ref&gt; Ginawa niya ang kanyang opisyal na debut sa WWE sa susunod na linggong episode ng ''Raw'' sa ilalim ng ring name na '''Penta''', tinalo [[Chad Gable|si Chad Gable]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-01-13 |title=Penta Makes WWE Debut On Raw |url=https://www.fightful.com/wrestling/penta-makes-wwe-debut-raw-defeats-chad-gable-singles-action?amp |access-date=2025-01-13 |website=Fightful |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; Noong Pebrero 1, 2025, lumahok siya sa kanyang unang [[Royal Rumble (2025)|Royal Rumble]] match, na pumasok bilang pangalawang kalahok. Siya ang may pinakamahabang oras sa laban. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=WWE Royal Rumble 2025 Live Updates: John Cena, Roman Reigns, CM Punk, Seth Rollins Deliver Historic Face-Off |url=https://www.news18.com/sports/wwe-royal-rumble-2025-live-updates-road-to-wrestlemania-john-cena-cody-rhodes-lucas-oil-stadium-liveblog-9210956.html |access-date=2025-02-02 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Personal na buhay ==
Si Penta ay may dalawang kapatid na lalaki na mga propesyonal na wrestler, kasama ang kanyang nakababatang kapatid na [[Rey Fenix|si Rey Fenix]] .  Si Penta ay may tatlong anak na babae na nakaupo din sa harap para sa kanyang debut sa WWE.&lt;ref name=&quot;Backstage&quot;&gt;{{Cite AV media}}&lt;/ref&gt;

Malapit na magkaibigan sina Penta at George Kittle, tight end ng San Francisco 49ers, na itinuturing niyang kanyang pinakamatalik na kaibigan sa Estados Unidos. Madalas gamitin ni Kittle ang signature taunt ni Penta na “Cero Miedo” (Espanyol para sa “Walang Takot”) sa kanyang mga selebrasyon sa NFL.&lt;ref name=&quot;CVV&quot;&gt;{{Cite AV media|title= Penta On His WWE Debut, Rey Mysterio, Dream Opponents, Cero Miedo|date= February 9, 2025|url= https://www.youtube.com/watch?v=VvoGXeWu26k |publisher=[[YouTube]] }}&lt;/ref&gt;

== Mga kampeonato at mga nagawa ==
[[File:AEW World Trios Champions Death Triangle, 2022 (cropped 2).jpg|thumb|Penta El Zero Miedo as part of [[Death Triangle]], the holders of the [[AEW World Trios Championship]] in 2023]]
[[File:Pentagon Jr. PWG Tag Team champion.jpg|thumb|200px|Pentagón Jr. as PWG Tag Team Champion in 2017]]
* '''[[All Elite Wrestling]]'''
** [[AEW World Tag Team Championship]] [[AEW World Tag Team Championship#Reigns|(1 time)]] – with [[Fénix (wrestler)|Rey Fénix]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=September 5, 2021 |title=AEW World Tag Team Championship |url=https://www.cagematch.net/?id=5&amp;nr=4392 |access-date=September 6, 2021 |publisher=Cagematch – The Internet Wrestling Database |archive-date=Septiyembre 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220927070048/https://www.cagematch.net/?id=5&amp;nr=4392 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
** [[AEW World Trios Championship]] ([[List of AEW World Trios Champions|1 time]])&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Official AEW World Trios Championship History |url=https://www.allelitewrestling.com/aew-world-trios-championship |publisher=[[All Elite Wrestling]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=September 7, 2022 |title=AEW World Trios Championship |url=https://www.cagematch.net/?id=5&amp;nr=5548 |access-date=January 12, 2022 |publisher=Cagematch – The Internet Wrestling Database |archive-date=Septiyembre 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905085055/https://www.cagematch.net/?id=5&amp;nr=5548 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; – with [[Pac (wrestler)|Pac]] and [[Fénix (wrestler)|Rey Fénix]]
** [[All Out (2021)#AEW World Tag Team Championship Eliminator Tournament|AEW World Tag Team Championship Eliminator Tournament (2021)]] – with [[Fénix (wrestler)|Rey Fénix]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=August 25, 2021 |title=AEW World Tag Team Championship Eliminator Tournament |url=https://www.cagematch.net/?id=26&amp;nr=7087&amp;page=2 |access-date=September 6, 2021 |publisher=Cagematch – The Internet Wrestling Database }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
** [[AEW Dynamite Awards|Dynamite Award]] (1 time)
*** Best Tag Team Brawl ([[AEW Dynamite Awards#2022|2022]]) – {{Small|[[Young Bucks]] vs Lucha Brothers, [[Steel Cage Match]]}}
* '''[[AAW: Professional Wrestling Redefined]]'''
** [[AAW Heavyweight Championship]] ([[AAW Heavyweight Championship#Title history|1 time]])&lt;ref name=&quot;AAWMT2&quot;&gt;{{Cite web |date=July 24, 2016 |title=Pentagón Jr. Campeón AAW en Estados Unidos |url=http://www.mediotiempo.com/lucha-libre/2016/07/24/pentagon-jr-campeon-aaw-en-estados-unidos |access-date=July 25, 2016 |website=MedioTiempo |language=es}}&lt;/ref&gt;
** [[AAW Heritage Championship]] ([[AAW Heritage Championship#Title history|1 time]])
** [[AAW Tag Team Championship]] ([[AAW Tag Team Championship#Title history|1 time]]) – with [[Fénix (wrestler)|Rey Fénix]]
** [[Triple Crown (professional wrestling)|Fifth Triple Crown Champion]]
* '''[[CBS Sports]]'''
** Tag Team of the Year (2019) – {{Small|with [[Fénix (wrestler)|Fénix]]}}&lt;ref name=&quot;2019CBSSportsAwards&quot;&gt;{{Cite web |last=Campbell |first=Brian |date=December 24, 2019 |title=How Adam Cole went from main event substitute to clear choice for 2019 Wrestler of the Year |url=https://www.cbssports.com/wwe/news/how-adam-cole-went-from-main-event-substitute-to-clear-choice-for-2019-wrestler-of-the-year/ |access-date=December 24, 2019 |website=[[CBS Sports]]}}&lt;/ref&gt;
* '''[[The Crash Lucha Libre]]'''
** [[The Crash Cruiserweight Championship]] (1 time)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pérez Navarro |first=Samuel |date=May 10, 2015 |title=¡Pentágon Jr. es el nuevo campeón de peso crucero, y dedica su triunfo al líder de la jauría! |url=http://www.thegladiatores.com/?p=13199 |access-date=May 11, 2015 |website=The Gladiatores |language=es |archive-date=Mayo 18, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518085950/http://www.thegladiatores.com/?p=13199 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
** [[The Crash Tag Team Championship]] ([[The Crash Tag Team Championship#Title history|1 time]]) – with [[Fénix (wrestler)|The King]]&lt;ref name=&quot;VIIYouTube&quot;&gt;{{Cite web |last=+LuchaTV |date=November 3, 2018 |title=The Crash VII Aniversario |url=https://www.youtube.com/watch?v=15PCSEHJgKc |access-date=November 4, 2018 |website=Mas Luchas |publisher=[[YouTube]] |language=es}}&lt;/ref&gt;
* '''Fight Club: Pro'''
** Dream Team Invitational (2019) – with [[Fénix (wrestler)|Rey Fénix]]
* '''[[House of Glory]]'''
** [[House of Glory Tag Team Championship|HOG Tag Team Championship]] (1 time) – with [[Fénix (wrestler)|Fénix]]
* '''[[Impact Wrestling]]'''
** [[Impact World Championship]] ([[List of Impact World Champions|1 time]])
** [[Impact World Tag Team Championship]] ([[List of Impact World Tag Team Champions|1 time]]) – with [[Fénix (wrestler)|Fénix]]&lt;ref&gt;[https://www.cagematch.net/?id=1&amp;nr=220590 Impact Wrestling TV Taping] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210517210500/https://www.cagematch.net/?id=1&amp;nr=220590 |date=2021-05-17 }} Cagematch.net retrieved January 12, 2019&lt;/ref&gt;
** [[Impact Year End Awards]] (2 times)
*** [[Impact Year End Awards#2018 Impact Best of 2018 Fans' Choice Awards|Finisher of the Year (2018)]] &lt;small&gt;– Pentagon Driver&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://www.twitch.tv/videos/351428412 Impact Best of 2018 Fans' Choice Awards Reveal with Anthony Carelli and Alicia Atout! ]&lt;/ref&gt;
*** Match of the Year (2018) &lt;small&gt;vs. [[Sami Callihan]] at [[Slammiversary XVI]]&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=BkEqi-MdARo Pentagon Jr vs Sami Callihan: 2018 Match of the Year Impact 2018 Highlights Dec 27, 2018] Youtube.com retrieved December 12, 2019&lt;/ref&gt;
* '''[[Lucha Libre AAA Worldwide]]'''
** [[AAA Latin American Championship]] ([[AAA Latin American Championship#Title history|1 time]])&lt;ref name=&quot;LAChamp2&quot;&gt;{{Cite web |date=July 3, 2016 |title=Pentagón Jr., nuevo Campeón Latinoamericano de Triple A |url=http://www.record.com.mx/mas-deportes-lucha/pentagon-jr-nuevo-campeon-latinoamericano-de-triple |access-date=July 4, 2016 |website=[[Récord (Mexican newspaper)|Récord]] |language=es}}&lt;/ref&gt;
** [[AAA World Mixed Tag Team Championship]] ([[AAA World Mixed Tag Team Championship#Title history|1 time]]) – with [[Sexy Star]]&lt;ref name=&quot;AAA&quot;&gt;{{Cite web |title=Pentagón Jr. |url=http://www.luchalibreaaa.com/roster/item/661-pentag%C3%B3n-jr.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213195655/http://www.luchalibreaaa.com/roster/item/661-pentag%C3%B3n-jr.html |archive-date=December 13, 2014 |access-date=December 13, 2014 |website=[[Lucha Libre AAA World Wide]] |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AAA World Mixed Tag Team Championship |url=http://luchalibreaaa.com/historia/campeonatos/item/42-campeonato-parejas-mixtas-aaa.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510123633/http://luchalibreaaa.com/historia/campeonatos/item/42-campeonato-parejas-mixtas-aaa.html |archive-date=May 10, 2013 |access-date=May 27, 2020}}&lt;/ref&gt;
** [[AAA World Tag Team Championship]] ([[AAA World Tag Team Championship#AAA World Tag Team Title history|3 times]]) – with [[Joe Líder]] (1)&lt;ref name=&quot;LiderPentagon&quot;&gt;{{Cite web |date=December 7, 2014 |title=Aerostar desenmascaró a Súper Fly |url=http://www.mediotiempo.com/mas-deportes/lucha-libre/noticias/2014/12/07/aerostar-desenmascaro-a-super-fly |access-date=December 7, 2014 |website=MedioTiempo |language=es}}&lt;/ref&gt; and [[Fénix (wrestler)|Fénix]] (2)&lt;ref name=&quot;BucksRdR2019&quot;&gt;{{Cite web |last=Rose |first=Bryan |date=March 16, 2019 |title=Young Bucks win AAA tag team titles at Rey de Reyes |url=https://www.f4wonline.com/mexico/young-bucks-win-aaa-tag-team-titles-rey-de-reyes-279471 |access-date=March 17, 2019 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;VdE2019Announced&quot;&gt;{{Cite web |last=Ocampo |first=Ernesto |date=June 16, 2019 |title=Resultados Verano de Escándalo 2019 — Young Bucks vs. Lucha Bros |url=https://superluchas.com/resultados-verano-de-escandalo-2019-young-bucks-vs-lucha-bros/ |access-date=June 16, 2019 |website=[[Súper Luchas]] |language=es}}&lt;/ref&gt;
** Lucha Fighter (Men 2020)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 10, 2020 |title=Pentagon Jr. Gana el torneo Lucha Fighter AAA |url=https://solowrestling.mundodeportivo.com/new/89479-pentagon-jr-gana-torneo-lucha-fighter-aaa |access-date=Pebrero 5, 2025 |archive-date=Mayo 17, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210517210501/https://solowrestling.mundodeportivo.com/new/89479-pentagon-jr-gana-torneo-lucha-fighter-aaa |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
** [[Rey de Reyes]] ([[Rey de Reyes (2016)|2016]])&lt;ref name=&quot;RdR20162&quot;&gt;{{Cite web |last=Valdés |first=Apolo |date=March 24, 2016 |title=Pentagón, nuevo Rey de Reyes |url=http://www.mediotiempo.com/mas-deportes/lucha-libre/noticias/2016/03/24/pentagon-nuevo-rey-de-reyes |access-date=March 24, 2016 |website=MedioTiempo |language=es}}&lt;/ref&gt;
** [[Triplemanía XXX|Ruleta de la Muerte]] (2022)
** [[Lucha Libre World Cup]]: [[Lucha Libre World Cup (2023)|2023 Men's division]] – with [[Laredo Kid]] and [[Black Taurus|Taurus]]&lt;ref name=&quot;YAHOOWORLCUP&quot;&gt;{{Cite web |last=Tessier, Colin |date=March 19, 2023 |title=AAA Lucha Libre World Cup Results (3/19): Josh Alexander, Vikingo, More |url=https://www.yahoo.com/entertainment/aaa-lucha-libre-world-cup-224800549.html |access-date=March 19, 2023 |website=[[Yahoo!]]}}&lt;/ref&gt;
** Rudo of the Year (2014, 2015)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pentagón Jr.: Rudo del 2014 |url=http://luchalibreaaa.com/noticiasaaa/item/2003-pentag%C3%B3n-jr-rudo-del-2014.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405045612/http://luchalibreaaa.com/noticiasaaa/item/2003-pentag%C3%B3n-jr-rudo-del-2014.html |archive-date=April 5, 2016 |access-date=January 13, 2015 |website=[[Lucha Libre AAA World Wide]] |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WON011116&quot;&gt;{{Cite journal |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=January 11, 2016 |title=January 11, 2016 Wrestling Observer Newsletter: Cena out with shoulder injury, New Japan stars to WWE |journal=[[Wrestling Observer Newsletter]] |location=[[Campbell, California]] |page=59 |issn=1083-9593}}&lt;/ref&gt;
** Wrestler of the Year (2015)&lt;ref name=&quot;WON011116&quot; /&gt;
* '''Lucha Maniaks'''
** Lucha Maniaks Tag Team Championship (1 time) – with [[Fénix (wrestler)|Rey Fénix]]
* '''[[Lucha Underground]]'''
** [[Lucha Underground Gift of the Gods Championship|Gift of the Gods Championship]] ([[Lucha Underground Gift of the Gods Championship#Title history|1 time]])&lt;ref name=&quot;WON0704162&quot;&gt;{{Cite journal |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=July 4, 2016 |title=July 4, 2016 Wrestling Observer Newsletter: NJPW G1 tournament preview, Ali vs. Inoki anniversary, more |journal=[[Wrestling Observer Newsletter]] |location=[[Campbell, California]] |pages=28–32 |issn=1083-9593}}&lt;/ref&gt;
** [[Lucha Underground Championship]] ([[Lucha Underground Championship#Reigns|2 times]])&lt;ref name=&quot;WON0704162&quot; /&gt;
** [[Lucha Underground tournaments#Aztec Warfare IV|Aztec Warfare IV]]
* '''Mucha Lucha Atlanta'''
** MLA Heavyweight Championship (1 time)
* '''[[Major League Wrestling]]'''
** [[MLW World Tag Team Championship]] (1 time) – with [[Fénix (wrestler)|Rey Fénix]]&lt;ref name=&quot;MLWTag2&quot;&gt;{{Cite web |last=Williamson |first=JJ |date=June 8, 2018 |title=MLW Fusion TV taping spoilers: tag team champions crowned |url=https://www.f4wonline.com/indies/mlw-fusion-tv-taping-spoilers-tag-team-champions-crowned-259246 |access-date=June 8, 2018 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt;
* '''[[Independent circuit|Mexican independent circuit]]'''
** Mexican Strong Style Championship (1 time)
** WCW Intercontinental Championship (1 time)&lt;ref name=&quot;WCWIntercontinental2&quot;&gt;{{Cite web |date=July 26, 2009 |title=Promociones BJC @ San Cristóbal Ecatepec de Morelos |url=https://www.wrestlingdata.com/index.php?befehl=shows&amp;show=66463 |access-date=June 23, 2018 |website=Wrestling Data}}&lt;/ref&gt;
* '''[[Perros del Mal (promotion)|Perros del Mal Producciones]]'''
** Perros del Mal Light Heavyweight Championship (2 times)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Boutwell |first=Josh |date=May 25, 2016 |title=Viva la Raza Lucha Weekly (5/25/16): Lucha World Cup news, Konnan breaks silence on split from AAA and Lucha Underground |url=http://www.wrestleview.com/featured-articles/62442-viva-la-raza-lucha-weekly-52516-lucha-world-cup-news-konnan-breaks-silence-split-aaa-lucha-underground/ |access-date=May 28, 2016 |website=Wrestleview}}&lt;/ref&gt;
* '''PCW Ultra'''
** PCW Heavyweight Championship (2 times)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=PCW Heavyweight Championship |url=https://www.cagematch.net/?id=5&amp;nr=3101 |access-date=June 3, 2017 |website=cagematch.net |archive-date=Mayo 14, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514144249/https://www.cagematch.net/?id=5&amp;nr=3101 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* '''[[Pro Wrestling Guerrilla]]'''
** [[PWG World Tag Team Championship]] ([[List of PWG World Tag Team Champions|1 time]]) – with [[Fénix (wrestler)|Rey Fénix]]&lt;ref name=&quot;PWG0318172&quot;&gt;{{Cite web |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=March 19, 2017 |title=Daily Update: PWG results, Impact &amp; AAA, Xavier Woods |url=http://www.f4wonline.com/daily-updates/daily-update-pwg-results-impact-aaa-xavier-woods-232021 |access-date=March 20, 2017 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt;
* '''''[[Pro Wrestling Illustrated]]'''''
** Ranked No. 28 of the top 500 singles wrestlers in the ''[[Pro Wrestling Illustrated#PWI 500|PWI 500]]'' in 2019&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pro Wrestling Illustrated (PWI) 500 for 2019 – the Internet Wrestling Database |url=http://www.profightdb.com/pwi-500/2019.html}}&lt;/ref&gt;
* '''[[Ring of Honor]]'''
** [[ROH World Tag Team Championship]] ([[List of ROH World Tag Team Champions#Reigns|1 time]]) – with [[Fénix (wrestler)|Rey Fénix]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Paul Davis |date=March 31, 2023 |title=Lucha Bros win ROH World Tag Team Titles at Supercard of Honor |url=https://www.wrestlingnews.co/.amp/roh-news/lucha-bros-win-roh-world-tag-team-titles-at-supercard-of-honor |access-date=March 31, 2023 |website=WrestlingNews.co}}&lt;/ref&gt;
* '''Robles Promotions'''
** Robles Heavyweight Championship (1 time)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |title=Robles Promotions 1. Aniversario En La Arena Jose Sulaiman « Events Database « CAGEMATCH – The Internet Wrestling Database |url=https://www.cagematch.net/?id=1&amp;nr=398539 |website=www.cagematch.net }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* '''Wrestling Alliance Revolution'''
** WAR World Tag Team Championship (1 time) – with [[Fénix (wrestler)|Rey Fénix]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |title=WAR World Tag Team Championship « Titles Database « CAGEMATCH – The Internet Wrestling Database |url=https://www.cagematch.net//?id=5&amp;nr=868 |website=www.cagematch.net |access-date=2025-02-05 |archive-date=2021-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210517210510/https://www.cagematch.net//?id=5&amp;nr=868 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* '''Wrestling Superstar'''
** Wrestling Superstar World Submission Lucha Championship (1 time)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |title=Wrestling Superstar World Submission Lucha Championship « Titles Database « CAGEMATCH – The Internet Wrestling Database |url=http://www.cagematch.net/?id=5&amp;nr=3094 |website=www.cagematch.net |access-date=2025-02-05 |archive-date=2020-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200923092141/https://www.cagematch.net/?id=5&amp;nr=3094 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* '''Xtreme Mexican Wrestling'''
** XMW Tag Team Championship (1 time) – with [[Fénix (wrestler)|Fénix]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mexicool |first=Rey |date=September 26, 2012 |title=Video: Las declaraciones de Fénix y Dark Dragon, tras ganar el título de XMW |url=http://superluchas.com/video-las-declaraciones-de-fenix-y-dark-dragon-tras-ganar-el-titulo-de-xmw/ |access-date=September 6, 2013 |website=[[Súper Luchas]] |language=es}}&lt;/ref&gt;
* '''''[[Wrestling Observer Newsletter]]'''''
** [[List of Wrestling Observer Newsletter awards#Tag Team of the Year|Tag Team of The Year]] (2019) – with [[Fénix (wrestler)|Rey Fénix]]
** [[List of Wrestling Observer Newsletter awards#Pro Wrestling Match of the Year|Pro Wrestling Match of the Year]] (2021) – with [[Fénix (wrestler)|Rey Fénix]] {{Small|vs. the [[Young Bucks]] at [[All Out (2021)|All Out]]}}{{Fact|date=March 2022}}

== ''Luchas de Apuestas'' record ==
{{See also|Lucha libre#Luchas de Apuestas|l1=Luchas de Apuestas}}
{|class=&quot;wikitable sortable&quot; width=100%  style=&quot;text-align: center&quot;
!width=20% scope=&quot;col&quot;|Winner (wager)
!width=20% scope=&quot;col&quot;|Loser (wager)
!width=20% scope=&quot;col&quot;|Location
!width=20% scope=&quot;col&quot;|Event
!width=15% scope=&quot;col&quot;|Date
!class=&quot;unsortable&quot; width=5% scope=&quot;col&quot;|Notes
|-
|Zaius (mask) || [[Cancerbero|Mesalla]] (championship) || San Cristóbal Ecatepec de Morelos, Mexico State || BJC Show || {{dts|2009|07|26}} || &lt;ref name=WCWIntercontinental/&gt; 
|-
|[[Sami Callihan]] (hair) || Pentagón Jr. (championship) || Berwyn, Illinois || Jim Lynam Memorial Tournament – Day 2 || {{dts|2016|10|08}} || &lt;ref group=&quot;Note&quot;&gt;This was a tag team match, where Callihan and [[The Irish Airborne|Jake Crist]] defeated Pentagón Jr. and [[Fénix (wrestler)|Rey Fénix]] with Callihan winning the [[AAW Heavyweight Championship]]. Crist's career and Fénix's mask were also on the line.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Berwyn/&gt;
|-
|Pentagón Jr. (mask) || Sami Callihan (hair) || Toronto, Ontario, Canada || [[Slammiversary XVI]] || {{dts|2018|07|22}} ||
|-
|Pentagón Jr. (mask) || [[Villano IV]] (mask) || Mexico City, Mexico || [[Triplemanía XXX]] || {{dts|2022|10|15}} || &lt;ref group=Note&gt;Finals of a ''Ruleta de la Muerte'' tournament.&lt;/ref&gt;
|}

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>f9num2zb1mdf40m9vumxkozpzbuz6u1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alexandra Eala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334071</id>
    <revision>
      <id>2212335</id>
      <parentid>2212103</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T20:15:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tabilay</username>
        <id>153890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Larong Isahan  */</comment>
      <origin>2212335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64565" sha1="ki1gjvgdp7h9t0amar7zw4wgqus97q0" xml:space="preserve">{{Infobox tennis biography
|name                    = Alexandra Eala
|image                   = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg
|image_upright           = .8
|caption                 = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]]
|fullname                = Alexandra Maniego Eala
|country                 = {{PHI}}
|residence               = [[Kalakhang Maynila]], Pilipinas&lt;br&gt;[[Mallorca]], Espanya
|birth_date              = {{birth date and age|2005|5|23}} 
|birth_place             = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas
|height                  = {{height|m=1.75}}
|turnedpro               = Marso 2020
|plays                   = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'')
|coach                   = Joan Bosch&lt;br&gt; Alexandro Viaene&lt;br&gt;Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan)
|careerprizemoney        = [[Dolyar ng Estados Unidos|$]]2,150,540
|singlesrecord           = {{tennis record|won=218|lost=132}}
|singlestitles           = 2 WTA 125 
|highestsinglesranking   = Blg. 29 (Marso 16, 2026) 
|currentsinglesranking   = Blg. 35 (Hunyo 15, 2026)
|doublesrecord           = {{tennis record|won=48|lost=47}}
|doublestitles           = 0
|highestdoublesranking   = Blg. 88 (Mayo 4, 2026)
|currentdoublesranking   = Blg. 151 (Hunyo 15, 2026)
|updated                 = Hunyo 15, 2026
|AustralianOpenresult    = 1R (2026)
|FrenchOpenresult        = 1R (2025, 2026)
|Wimbledonresult         = 1R (2025)
|USOpenresult            = 2R (2025)
|AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026)
|FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025)
|WimbledonDoublesresult  = 1R (2025)
| medaltemplates-expand = no
| medaltemplates =
{{MedalCountry |{{PHI}}}}
{{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}}
{{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }}
{{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }}
{{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }}
{{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}}
{{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }}
{{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}}
}}
Si '''Alexandra &quot;Alex&quot; Maniego Eala'''{{Efn|{{IPAc-en|lang|iː|'|ɑː|l|ɑː|,_|eɪ|-|,_|-|l|ə}}; {{IPA|fil|ɛˈjalɐ}}}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod ng Quezon]]) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng [[Tennis|tenis]]. Naabot niya ang pinakamataas na puwesto sa kanyang karera sa isahan (''singles''), bilang ika-29 sa mundo ayon sa WTA noong Marso 16, 2026, na naging dahilan upang siya ang pinakamataas na nirangguhang Pilipina sa kasaysayan ng Paligsahang WTA.

Nagwagi siya ng mga titulong dyunyor na ''Grand Slam'': dalawahan sa Australian Open ng 2020 at French Open ng 2021, at isahan sa US Open ng 2022.

Mayroon siyang 5 isahang ITF at 3 dalawahang ITF na mga titulo; noong 2025 umabot siya sa ''semifinal'' ng Miami Open, pumasok sa katapusan o ''final'' ng Eastbourne Open, at nanalo sa WTA 125 Guadalajara Open — sinundan ito ng isa pang titulo sa Birmingham Open noong 2026.

== Maagang yugto ng buhay ==
Si Alexandra Maniego Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang ehekutibo sa negosyo,&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; at Rosemarie Maniego-Eala, dating CFO ng Globe Telecom hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1985|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 1985]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating tagapangulo ng Komisyon sa Isports ng Pilipinas at komisyoner ng [[Philippine Basketball Association]],&lt;ref name=&quot;Philstar&quot;&gt;{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=Marso 28, 2025|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=Agosto 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=Nobyembre 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]|language=en}}&lt;/ref&gt; at ang tagadisenyo ng moda na si Rhett Eala.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=Abril 23, 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Ang kanyang kapatid na si Michael Francis &quot;Miko&quot; Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State Nittany Lions mula 2020 hanggang 2024.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PEP2&quot;&gt;{{Cite news |last1=Bravo |date=Marso 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Nagsimula si Eala sa tenis sa edad na apat,&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=Gulf News |date=Agosto 28, 2025|language=en}}&lt;/ref&gt; ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang tagasanay.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Payo |date=Agosto 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at Colegio San Agustin sa [[Makati]], bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Manacor, [[Espanya]], kung saan siya nagtapos noong 2023.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Disyembre 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Estilo ng paglalaro ==
Si  Eala ay kilala bilang isang agresibong ''baseliner'' (manlalaro sa likod ng korte) na gumagamit ng kanyang ''forehand'' (harapang palo) at matatag na dalawahang kamay na ''backhand'' (likurang palo) upang kontrolin ang mga palitan,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}&lt;/ref&gt; habang ang kaliwang kamay na ''topspin'' (paakyat na ikot) ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim. Bagaman mahusay ang kanyang larong pagbabalik at pagganap sa ''hard court'' (o palaruang matigas), nananatiling kahinaan ang kanyang ''serve'' na kulang sa bilis at pagbabago.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}&lt;/ref&gt; Nakamit na niya ang makasaysayang tagumpay bilang unang Pilipino sa WTA 1000 ''semis'' at tinalo ang tatlong pangunahing kampeon sa Miami Open ng 2025, ngunit binibigyang-diin ng mga eksperto at dating propesyonal sa larangan ng tenis na ang pagpapaayos ng kanyang ''serve'', sa bilis at taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng kanyang pisikal na kondisyon ang susi sa kanyang pangmatagalang tagumpay.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=Pebrero 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |language=en |website=Sports News Philippines |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=Pebrero 6, 2026}}&lt;/ref&gt;

Itinampok nina dating mga propesyonal na manlalaro ng tenis na sina Greg Rusedski, Andrea Petkovic, at Martina Navratilova ang pangangailangan para sa higit na lakas, pagiging maaasahan, at pagkakaiba-iba sa kanyang ''serve'', kasabay ng mas mahusay na pangangatawan at kondisyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Marso 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=Marso 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Karera ==
=== Dyunyor ===
Noong 2013, naging kampeon si Eala sa 8-at mas batang dibisyon ng ''Little Mo International Tennis Grand Slam'' sa [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}&lt;/ref&gt; Noong 2015, nagwagi siya sa ''Dubrovnik Dub Bowl'' para sa 11-at mas batang palaro na naganap sa [[Croatia]].&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2018, nakamit niya ang kampeonato sa ''Les Petits As – Le Mondial Lacoste'' sa [[Pransiya]], bilang kauna-unahang kampeon na nakapasok sa torneo sa pamamagitan ng ''wild card''.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov &amp; Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2019, napanalunan niya ang titulo sa dalawahang pambabae ng ''Orange Bowl'' kasama si Laskevich.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2020, nagwagi siya sa dalawahang pambabae ng ''Australian Open'' kasama si Nugroho.  

Noong 2021, nakuha niya ang titulong dalawahan sa ''French Open'' kasama si Selekhmeteva,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}&lt;/ref&gt; at nagwagi ng isahan at dalawahan sa ''Trofeo Bonfiglio'' sa [[Milan]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=Hulyo 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan|language=en}}&lt;/ref&gt;   

Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior singles na ''Grand Slam'' sa ''US Open'', matapos talunin si Havlíčková sa final.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}&lt;/ref&gt;

=== Propesyonal na karera ===
==== 2020 ====

===== '''Isahan''' =====
[[File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|thumb|Si Eala habang nagsasanay bilang paghahanda para sa US Open ng 2024.]]
Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng ITF sa isahan. Umabot siya sa pangalawang yugto sa W25 Las Palmas, W15 Castellón, at W15 Monastir. Natapos naman siya sa unang yugto sa W15 Las Palmas at W15 Melilla.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot;&gt;{{cite web |title=WTA Official: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches |access-date=Oktubre 5, 2025 |publisher=Women's Tennis Association|language=en}}&lt;/ref&gt;   

==== 2021 ====

===== '''Isahan''' =====
Sa Pagligsahang WTA, unang sumabak si Eala sa Miami Open ngunit hindi siya nakalusot sa pagpapakuwalipika. Gayunpaman, sa Cluj-Napoca 250, nakapasok siya sa pangunahing torneo at umabot hanggang sa pangalawang yugto.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng ITF sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si Kasintseva, nakarating sila sa ''quarterfinal''. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay Selekhmeteva at umabot sila hanggang sa ''final'' o huling labanan.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

==== 2022 ====

===== '''Isahan''' =====
Sa Paligsahang WTA, tampok ang kaniyang pagsabak sa Miami 1000 at Madrid 1000, subalit natalo siya sa unang yugto at sa pagpapakuwalipika na yugto.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Sa sirkitong ITF, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar. Nakapasok siya sa ''quarterfinal'' ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Sa WTA, nakapaglaro siya sa Miami 1000 at sa pagpapakuwalipika ng Madrid 1000.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Sa ITF, lumahok siya sa sampung torneo. Ang pinakamataas na narating niya ay ang ''semifinal'' sa W25 Palma del Río kasama si Ribera. Nakarating din siya sa ''quarterfinal'' ng pitong torneo at dalawang torneo na nabigo sa maagang yugto.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==== 2023 ====

===== '''Isahan''' =====
Lumahok siya sa rawnd ng pagpapakuwalipika ng Australian Open ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng Thailand 250, Osaka 250, Guangzhou 250, at Monastir 250. Lumaban din siya bilang ''wildcard'' sa Miami 1000 at Madrid 1000.  Sa sirkitong ITF, nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa W15 Yecla at kasunod sa W25 Roehampton.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Nakarating siya sa ''final'' ng W25 Aldershot at W40 Petange; sa ''semifinal'' ng W100 Vitoria-Gasteiz at W60 Nantes; at sa ''quarterfinal'' ng W60 Barcelona at W100 Tokyo.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;
===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng ITF at WTA sa dalawahan. Umabot siya sa apat na ''semifinal'' (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na ''quarterfinal'' (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa  nangyugto kabilang ang Monastir 250. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na palaruan maliban sa W60 Chiasso, isang palaro na ginanap sa luwad.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

==== 2024 ====

===== '''Isahan''' =====
Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa nagkuwalipika ng apat na ''Grand Slam'' (Australian Open, French Open, Wimbledon, US Open). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang ''quarterfinal'' sa Veneto 125 laban kay Errani.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Sa torneong WTA, umabot siya sa ikalawang yugto ng Miami 1000, ngunit natalo sa unang yugto ng Madrid 1000 at Wuhan 1000. Nabigo siya sa unang yugto ng Guadalajara 500, Abu Dhabi 500, at sa pagpapakuwalipika ng Ningbo 500. Hindi siya nakalusot sa pagpapakuwalipika ng Nottingham 250, at natalo sa unang yugto ng Guangzhou 250 at Jiangxi 250. Bukod sa ''semifinal'' sa Canberra 125, umabot siya sa ikalawang yugto ng Oeiras 125 at Guadalajara 125, ngunit natalo sa unang yugto ng Makarska 125 at Warsaw 125.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 Vitoria-Gasteiz, tinalo si Kasintseva sa katapusan ng torneo. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W100 Dubai at W50 Indore, at sa ''quarterfinal'' ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang ''semifinal'' sa Canberra 125 kasama si Pigossi. Nagkaroon din siya ng limang ''quarterfinal'' na tinapos: sa Ningbo 500 kasama si Liang, sa Warsaw 125 kasama si Semenistaja, sa Guadalajara 125 kasama si Birrell, sa W100 Dubai kasama si Grammatikopoulou, at sa W75 Porto 3 kasama si Barnett. Bukod dito, nagtalo siya sa unang yugto sa Oeiras 125 (kasama si Preston).&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa W50 Pune kasama si Semenistaja, sinundan ng magkasunod na panalo kasama si Cascino sa W75 Croissy-Beaubourg at W100 Vitoria-Gasteiz—ang pinakamataas na titulo niya sa ITF. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W75 Trnava kasama si Sönmez.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

==== 2025 ====

===== '''Isahan''' =====
Noong 2025, ang pinakamalaking tagumpay niya ay dumating sa Miami 1000, kung saan tinalo ang  Blg. 2 sa mundo na si Świątek sa ''quarterfinal'' bago matalo kay Pegula sa ''semifinal''. Sa damong palaruan, nakarating sa unang pangwakas ng WTA sa Eastbourne 250, ngunit natalo kay Joint. Sa US Open, nakamit ang unang panalo sa ''main draw'' o pangunahing torneo at umabot sa ikalawang yugto ng laban kay Bucșa. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa Guadalajara 125, tinalo si Udvardy sa ''final''.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Nagtala rin siya ng matatag na hinatnan sa mga sumusunod na paligsahan: ''quarterfinal'' sa São Paulo 250 laban kay Tjen, ''semifinal'' sa Jingshan 125 laban kay Sun at sa Canberra 125 laban kay Sijia, at ''quarterfinal'' sa Ilkley 125 laban kay Marino at sa Suzhou 125 laban kay Golubic. Umabot sa pangalawang yugto sa Madrid 1000, at sa Hong Kong 250. Sa iba pang paligsahan nakarating sa pangalawang yugto ng Mumbai 125 at sa Oeiras 125.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala niya sa taon. Natalo sa unang yugto ng French Open, ng Wimbledon, at ng Australian Open sa pagpapakuwalipika. Natalo siya sa unang yugtong Rome 1000 , ng Montreal 1000, at sa pagpapakuwalipika sa Wuhan 1000. Natalo siya sa unang yugto ng Nottingham 250, ng Singapore 250, ng Osaka 250, ng Guangzhou 250, at sa Birmingham 250.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa ITF, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang yugto: W100 Bengaluru, W75 Trnava 1 , at W75 Trnava 2.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa Guangzhou 250, kung saan umabot siya sa ''semifinal'' kasama si Kichenok. Nakarating din siya sa ''quarterfinal'' ng Italian 1000 kapareha si Gauff.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng French Open kasama si Zarazúa, at natalo sa unang yugto ng Wimbledon kasama si Lys.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Lumahok din siya sa Birmingham 250 kasama si Masarova at sa Hong Kong 250 kasama si Hao-ching, kapwa nagtapos sa unang yugto. Sa mga naghahamon, nakapaglaro siya sa Mumbai 125 kasama si Chia-yi at sa Oeiras 125 kasama si Volynets, na kapwa nagtapos sa unang yugto.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

==== 2026 ====

===== '''Isahan''' =====
Sinimulan ni Eala ang kanyang 2026 ''season'' nang may matibay na simula sa Auckland 250, kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay Wang. Sa unang yugto ng isahan nabigonsiya sa Australian Open. &lt;ref&gt;{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=Enero 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks|language=en}}&lt;/ref&gt;  Lumaban siya sa Philippines 125 bilang wildcard at nakapasok sa ''quarterfinal'' bago matalo kay Osorio. Sa Abu Dhabi 1000, umabot siya sa ''quarterfinal'' ngunit natalo kay Alexandrova. Sa Qatar 1000, nabigo siya sa unang yugto.  Nakapasok siya sa ''quarterfinal'' ng Dubai 1000 bago natalo kay Gauff. Sa Indian Wells 1000 at Miami 1000, umabot siya sa ika-apat na rawnd sa parehong torneo bago natalo kina Noskova at Muchová.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa mga palaruang luwad ng Europa, nakarating si Eala sa ikalawang yugto ng Linz 500 kung saan siya ay tinalo ni Ostapenko.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=2026-04-08 |title=Eala nabigo matapos manguna ng 5-1 sa ikalawang set kontra Ostapenko, lumabas sa Linz Open |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=2026-04-08 |website=Philstar.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Sa unang yugto ng Stuttgart 500, siya ay pinatalsik ni Fernandez. Samantala, sa ikalawang yugto ng Madrid 1000, siya ay natalo ni Mertens.  Natalo siya kay Rybakina sa ikatlong yugto ng Rome 1000.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=Mayo 10, 2026 |title=Alex Eala bows out of Italian Open with loss to Rybakina |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/5/10/tennis-alex-eala-bows-out-of-italian-open-with-loss-to-rybakina-2341 |work=ABS CBN News|language=en}}&lt;/ref&gt; Sa sumunod na linggo, siya ay nabigo sa unang rawnd ng Strasbourg 500 matapos matalo kay Oliynykova. Sa French Open, siya ay natalo sa unang rawnd laban kay Jovic.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa  damuhan ng Birmingham 125 nakuha niya ang kanyang ikalawang WTA 125 isahang na titulo matapos talunin si Bartůňková. Pagkatapos nito, siya ay tinalo sa ikalawang yugto ng Kampeonatong Queen's Club.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Sa Auckland 250, nakipagtambal si Eala kay Jović at umabot sila sa ''semifinal'' bago natalo kina Xu at Yang.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=Enero 9, 2026|access-date=Enero 9, 2026|work=ABS-CBN News|language=en}}&lt;/ref&gt;  Sa Australian Open, nakipares siya kay Martins, ngunit hindi sila nakalusot sa unang rawnd matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=Enero 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=Enero 20, 2026 |work=ABS-CBN News|language=en}}&lt;/ref&gt; Samantala, sa Abu Dhabi 1000, nakipagtambal siya kay Tjen at nakaabot sila sa ''semifinal'', ngunit natalo sa tambalan nina Mihalíková at Nicholls.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=Pebrero 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=Pebrero 6, 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Si Eala, kasama si Sönmez, ay naalis sa ikalawang yugto ng Madrid 1000.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Reyes |first=Kate M. |date=25 Abril 2026 |title=Alex Eala, Zeynep Sonmez ousted in Madrid Open doubles |website=SPIN.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-zeynep-sonmez-ousted-in-madrid-open-doubles-a5019-20260425 |access-date=25 Abril 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Kasama si Baptiste, nabigo rin siya sa unang yugto ng Rome 1000.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa damuhan, natalo sila ni Bartůňková sa dalawahan sa unang yugto ng Birmingham 125.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

== Ibang larangan ==
=== Pambansang koponan ===
[[File:Alex_Eala_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_(cropped).jpg|thumb|Si Eala kasama ang mga tansong medalya na napanalunan niya sa Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2021.]]
Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2021|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2021]] ([[bronse]] sa isahan, koponan, at magkahalong dalawahan) sa [[Palarong Asyano 2022|Palarong Asyano ng 2022]] (bronse sa magkahalong dalawahan at isahang pangkababaihan).&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=Mayo 20, 2022 |title=Si Alex Eala ay nakuntento sa tansong medalya sa women’s singles. |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=Mayo 20, 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=Setyembre 29, 2023 |title=Si Alex Eala ay nakakuha ng ikalawang tansong medalya sa Palarong Asya kasama si Alcantara sa dalawan. |language=en-US |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=Setyembre 29, 2023}}&lt;/ref&gt; 

Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa pangalawang ,angkat na nagresulta sa promosyon sa pangunahing gpangkatng Kopang Billie Jean.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Morales |first=Luisa |date=Disyembre 2, 2024 |title=Si Alex Eala ay nagagalak na pamunuan ang Team Philippines sa pag-angat sa BJK Cup sa Bahrain. |language=en |website=One Sports |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |access-date=Disyembre 2, 2024 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; 

Sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2025|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa isahang pangkababaihan, pati tansong medalya sa ipinaghalong dalawahan at koponan.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=Disyembre 18, 2025 |title=Si Alex Eala ay nagwagi ng gintong medalya sa tennis sa SEA Games, at tinapos ang mahabang tagtuyot para sa Pilipinas. |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |access-date=Disyembre 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Mga isponsorsip ===
Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[Globe Telecom]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Hulyo 25, 2025 |title=Nagbubukas si Alex Eala Tungkol sa Buhay |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet|access-date=Hulyo 25, 2025|language=en}}&lt;/ref&gt; at kalaunan ay nagkaroon ng mga pag-endorso mula sa Babolat, Nike, at [[Bangko ng Kapuluang Pilipinas|BPI]],&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Si Alex Eala ay pumirma bilang pinakabagong endorser ng BPI.|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/|language=en}}&lt;/ref&gt; bago naging tagapagsulong ng tatak ng [[Milo (inumin)|Milo]] noong 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Pebrero 23, 2026 |title=Inilunsad ang MILO Active Pilipinas kasama si Eala bilang bagong ambassador. |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html|access-date=Pebrero 23, 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Pansariling buhay ==
Ang paboritong pagkaing nagbibigay-ginhawa (''comfort food'') ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]], at mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa [[kape]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=Pebrero 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |access-date=31 Marso 2026 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |language=en}}&lt;/ref&gt; Nagsasalita siya ng [[Wikang Ingles|Ingles]], [[Wikang Kastila|Kastila]], at [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang paborito niya sa mga torneo ng ''Grand Slam'' ay ang [[Mga Kampeonatong Wimbledon]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=Hulyo 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=Hulyo 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Itinuturing niya si [[Maria Sharapova]] bilang isa sa kanyang mga impluwensiya, at nagsanay siya kasama sina [[Rafael Nadal]] at ang kanyang kapatid na si Miko.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=Hulyo 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=Nobyembre 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Inquirer |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ang kanyang pambihirang pag-usbong sa Miami Open ng 2025 ay nagtatag sa kanya bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na nagbunsod ng paghahambing sa kanya kay [[Manny Pacquiao]]. Sa pakikipag-usap niya sa mga tagahanga sa wikang Tagalog, nakatulong siya sa pagpapalaganap ng kasikatan ng tenis sa mga Pilipino sa loob at labas ng bansa.&lt;ref name=&quot;mo&quot;&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga parangal ==
[[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]]
Si Eala ay nakatanggap ng maraming pagkilala sa loob at labas ng bansa, kabilang ang pagkilala ng Philippine Sportswriters Association na walong ulit na pinarangalan (2019–2026) dahil sa kanyang mga &quot;natatanging&quot; tagumpay sa tenis sa taunang Gawad PSA (PSA Annual Awards).&lt;ref&gt;Sipi para sa Taunang Gawad PSA ni Eala:

* {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=Pebrero 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=Pebrero 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |language=en |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Marso 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |language=en |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Pebrero 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=Oktubre 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=Mayo 7, 2023}}
* {{Cite news |date=Pebrero 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Pebrero 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |language=en |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Enero 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |language=en |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=Oktubre 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Oktubre 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=Pebrero 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=Pebrero 17, 2026}}&lt;/ref&gt; Isinama siya ng Asyang Tatler sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya noong 2021.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |date= |title=Tatler Asia's Most Influential: Philippines |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&amp;industry=all&amp;region=ph&amp;year=2021 |access-date=Oktubre 20, 2025 |magazine=Tatler Asia |language=en}}&lt;/ref&gt; Ginawaran siya ng Mga Gantimpalang Tanglaw ng [[Misyong diplomatiko ng Pilipinas|Embahada ng Pilipinas]] sa [[Madrid]] noong 2025 bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.&lt;ref&gt;{{cite news |author=Castillejo |first=Dyan |date=Abril 28, 2025 |title=Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain |language=en |work=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/4/28/tennis-alex-eala-honored-by-ph-ambassador-to-spain-1257 |url-status=live |access-date=Abril 28, 2025 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; Kinilala rin siya ng Asyang Forbes sa kanilang talang Tatlongpung na Wala Pang Tatlumpung Taong Gulang na mga ikono sa Libangan at Palakasan dahil sa kanyang papel sa pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tenis.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=Mayo 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |language=en |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=Mayo 27, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Taunang ranggo ng WTA ==
Mula 2021 hanggang 2025, makikita ang malinaw na pagbaba ng bilang ng panalo ni Alexandra Eala sa parehong isahan at dalawahan. Noong 2021, nagtala siya ng pinakamataas na rekord na 529 panalo sa isahan at 780 sa dalawahan, ngunit taon-taon ay bumaba ang mga bilang na ito: 219 at 594 noong 2022, 205 at 436 noong 2023, 158 at 239 noong 2024, at umabot na lamang sa 50 at 161 pagsapit ng 2025. Ang pagkahilig na ito ay nagpapahiwatig ng pagbabago sa kanyang pagganap at posibleng mas nakatuon siya sa piling mga torneo at mas mataas na antas ng kompetisyon kaysa sa dami ng laban.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

== Mga torneyong sinalihan ni Eala ==
&lt;!--  Huwag gumamit ng sponsored na pangalan sa torneo kasi pabag‑bago ang mga sponsor taon‑taon.  
Gumamit ng official na pangalan at ilagay ang lugar o ciudad sa panaklong.  
Huwag isalin ang mga pangalan ng torneo; sapat na ang English na pangalan (lalo pa nitong malilito ang mga tao).  
Ang laman ng mga talahanayan na ito ay nakumpirma at naaprubahan batay sa opisyal na mga pinagmulan.
(Compiled ni tabilay) 

Original English source: always updated by the author. 
https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches


Addendum:
Paano pinu‑draw ang mga manlalaro sa WTA tournaments? 

1. Pagpasok sa main draw
- Ang mga makakapasok ay pinipili base sa WTA rankings sa deadline: direktang tinanggap, qualifiers, at wildcards.  
- May mga special entries tulad ng protected ranking at special exempts.

2. Qualifying
- May qualifying rounds bago ang main event; ang mga manlalaro na mananalo sa final qualifying ay nagiging qualifiers at pumapasok sa main draw.  
- Kung may mag-withdraw matapos ang draw, pwedeng palitan ng “lucky loser” — mataas ang ranking na natalo sa huling qualifying round.

3. Seeding
- Binibigay ang seeds ayon sa WTA rankings sa seeding cut-off.  
- Bilang ng seeds depende sa laki ng draw (hal., 8 seeds sa 32-draw).  
- Ang top seed at second seed inilalagay sa magkabilang dulo ng bracket para hindi magtagpo agad; ang iba pang seeds inilalagay ayon sa standard rules, minsan randomized sa mga seksyon.

4. Pagbuo ng draw
- Ang mga hindi-seeded na manlalaro (kabilang ang qualifiers, wildcards, protected entries) inilalagay sa natitirang slots nang random.  
- Karaniwan isinasagawa ang draw nang publiko o sa opisyal na seremonya.

5. Byes
- Minsan binibigyan ng bye ang top seeds (automatic advance sa second round); nakareserba ang slots ng bye sa ilang seeded positions.

6. Pagpapalit kapag may withdrawal
- Bago ang draw: susunod sa acceptance list ang papalit.  
- Pagkatapos ng draw pero bago magsimula: pinapalitan ng lucky losers (pinakamataas ang ranking mula sa huling qualifying round).

7. Espesyal na kaso
- Ang may protected ranking pinapasok bilang direct acceptance; magiging seeded lang kung sapat ang protected ranking.  
- Wildcards inilalagay tulad ng ibang unseeded players.

.. 
Grand Slam qualifying

- Kailan at layunin  
  - Ginagawa isang linggo bago ang main singles event.  
  - Layunin: pumili ng 16 na qualifiers para sa 128-player main draw.

- Laki at format  
  - Karaniwang qualifying draw: 128 manlalaro.  
  - Format: single-elimination, best-of-3 sets.  
  - Kailangan manalo ng 3 laban para maging qualifier (128 → 64 → 32 → 16).

- Sino ang pumapasok  
  - Sumusubok ang mga mababang-ranked na manlalaro (hindi nakapasok sa main draw), may wildcards din at protected-ranking entries.  
  - Kung may mag-withdraw bago magsimula, pumapalit ang alternates.

- Seeding  
  - May seeds sa qualifying batay sa ranking para hindi magtagpo agad ang mas mataas ang ranggo.

- Pagpasok sa main draw  
  - Pagkatapos ng qualifying, inilalagay ang 16 qualifiers sa naka-reserbang slots sa main draw (karaniwang randomized).

- Lucky losers  
  - Kapag may nag-withdraw mula sa main draw pagkatapos mabuo ang draw, pinapalitan siya ng “lucky loser” — isang natalo sa final qualifying round.  
  - Pinipili ang lucky losers ayon sa ranking ng mga natalo sa huling round (kung tabla, minsan nagbibigay ng random draw).

- Points at pera  
  - May puntos at prize money ang pagkapanalo sa qualifying; mas malaki ang puntos/pera kapag nakapasok at nakapanalo sa main draw.

--&gt;
Ito ang mga torneo na sinalihan ni Eala.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Teodoro Robert |first=Abilay |date=June 15, 2026 |title=Alex Eala Tournaments |url=https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches |access-date=June 15, 2026 |website=TV Philippines Wiki |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Djunyor ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
|+Larong Isahan 
!Palaro
!2019
!2020
!2021
!2022
|-
|Australian Open
|R2
|R3
|A
|A
|-
|French Open
|A
|SF
|A
|A
|-
|Wimbledon
|A
|A
|R2
|A
|-
|US Open
|A
|A
|A
|W
|}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
|+Larong Dalawahang 
!Palaro
!2019
!2020
!2021
!2022
|-
|Australian Open
|A
|W
|A
|A
|-
|French Open
|A
|A
|W
|A
|-
|Wimbledon
|A
|A
|R2
|A
|-
|US Open
|A
|A
|SF
|–
|}

=== Pandaigdigang Torneo ng Kababaihan ng ITF ===

==== Titulo sa ITF====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Year
!Palaro
!Lebel
!Uri
!Katuwang
|-
|2021
|W15 Manacor
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2022
|W25 Chiang Rai
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2023
|W25 Yecla
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2023
|W25 Roehampton
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2024
|W100 Vitoria-Gasteiz
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2024
|W50 Pune
|ITF
|Larong Dalawahang 
|Darja Semeņistaja
|-
|2024
|W75 Croissy-Beaubourg
|ITF
|Larong Dalawahang 
|Estelle Cascino
|-
|2024
|W100 Vitoria-Gasteiz
|ITF
|Larong Dalawahang 
|Estelle Cascino
|}

===== Larong Isahan ng ITF  =====

====== '''2020 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Las Palmas de Gran Canaria 2
|W15
|Luwad
|Rawnd 1
|Anna Zarycka
|2–6, 4–6
|-
|Las Palmas de Gran Canaria
|W25
|Luwad
|Rawnd 2
|Lara Salden
|0–6, 6–2, 2–6
|-
|Melilla
|W15
|Luwad
|Rawnd 1
|Anastasia Charaeva
|3–6, 3–6
|-
|Monastir 9
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Nina Stadler
|6–4, 6–7, 5–7
|}

====== ''' 2021 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|W15 Manacor
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Yvonne Cavalle-Reimers
|5–7, 6–1, 6–2
|-
|W15 Manacor 2
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Ylena In-Albon
|0–6, 3–6
|-
|W15 Manacor 3
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Oksana Selekhmeteva
|2–6, 3–6
|-
|W25 Grenoble
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Maja Chwalińska
|0–6, 4–6
|-
|W25 Manacor 4
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Jana Fett
|6–4, 3–6, 5–7
|-
|W15 Manacor 5
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Simona Waltert
|4–6, 6–2, 5–7
|-
|W60 Bellinzona
|W60
|Luwad
|Rawnd 2
|Simona Waltert
|5–7, 6–3, 2–6
|-
|W25 Platja d’Aro
|W25
|Luwad
|Rawnd 2
|Irene Burillo Escorihuela
|2–6, 4–6
|-
|W25 Madrid 2
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Andrea Lázaro García
|6–2, 4–6, 4–6
|-
|W25 Milovice
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Daria Astakhova
|2–6, 2–6
|}

====== ''' 2022 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|W25 Chiang Rai
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Luksika Kumkhum
|6–4, 6–2
|-
|W25 Chiang Rai 2
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Erika Sema
|3–6, 6–2, 3–6
|-
|W25 Madrid 1
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Anna-Lena Robbe
|6–7(3), 3–6
|-
|W60 Madrid 2
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|''Runner-up''
|Marina Bassols Ribera
|4–6, 5–7
|-
|W60 Vitoria-Gasteiz
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Jessika Ponchet
|4–6, 4–6
|-
|W25 El Espinar
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Eva Guerrero Alvarez
|2–6, 6–3, 2–6
|-
|W100 Grodzisk Mazowiecki
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Katharina Hobgarski
|4–6, 3–6
|-
|W60 Templeton
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Katarzyna Kawa
|6–2, 4–6, 0–6
|-
|W80 Rancho Santa Fe
|W80
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Marcela Zacarías
|2–6, 5–7
|-
|W60 Hamburg
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Ysaline Bonaventure
|4–6, 0–6
|-
|W80 PoiLebels
|W80
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Ysaline Bonaventure
|1–6, 6–3, 3–6
|-
|W100 Shrewsbury
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 2
|Maia Lumsden
|1–6, 5–7
|}

====== ''' 2023 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|W25 Yecla
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Valentina Ryser
|6–3, 7–5
|-
|W25 Roehampton
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Arina Rodionova
|6–2, 6–3
|-
|W25 Aldershot
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Runner-up''
|Destanee Aiava
|6–3, 4–6, 1–6
|-
|W40 Petange
|W40
|Matigas (Konkreto) 
|''Runner-up''
|Océane Dodin
|1–6, 5–7
|}

====== ''' 2024 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|W100 Vitoria-Gasteiz
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Victoria Jiménez Kasintseva
|6–4, 6–4
|-
|W100 Dubai
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Polina Kudermetova
|6–4, 2–6, 2–6
|-
|W100 Takasaki
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Mananchaya Sawangkaew
|6–4, 1–6, 2–6
|-
|W100 Cary
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Renata Zarazúa
|6–3, 4–6, 3–6
|-
|W100 Landisville
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Olivia Gadecki
|1–6, 6–0, 3–6
|-
|W75 Porto
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Anna Bondar
|4–6, 7–6, 1–6
|-
|W75 Trnava 1
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Anastasia Gureva
|2–6, 6–3, 6–7
|-
|W75 Trnava 2
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tereza Martincová
|6–3, 4–6, 6–7
|-
|W75 Croissy-Beaubourg
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Mona Barthel
|6–4, 4–6, 1–6
|-
|W75 Zagreb
|W75
|Luwad
|Rawnd 1
|Tena Lukas
|5–7, 6–3, 4–6
|-
|W60 Bellinzona
|W60
|Luwad
|Rawnd 1
|Selena Janicijevic
|3–6, 1–6
|-
|W50 Indore
|W50
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Polina Kudermetova
|4–6, 7–6, 2–6
|-
|W50 Pune
|W50
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Darja Semenistaja
|6–7, 0–6
|}

===== Larong Dalawahan ng ITF  =====

====== ''' 2021 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|W25 Madrid
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Victoria Jiménez Kasintseva
|''Quarterfinal''
|Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey
|5–7, 6–4, 6–10
|-
|W25 Platja d’Aro
|W25
|Luwad
|Oksana Selekhmeteva
|''Runner-up''
|Justina Mikulskytė / Oana Simion
|3–6, 5–7
|}

====== ''' 2022 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|W25 Manacor
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Elsa Jacquemot
|''Quarterfinal''
|Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi
|6–2, 4–6, 3–10
|-
|W25 Macon
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Jéssica Bouzas Maneiro
|''Quarterfinal''
|Audrey Albie / Aubane Droguet
|4–6, 2–6
|-
|W25 Chiang Rai 1
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Indy De Vroome
|Rawnd 1
|Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted
|6–4, 5–7, 6–10
|-
|W25 Chiang Rai 2
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Kyōka Okamura
|''Quarterfinal''
|Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova
|6–4, 7–6(4), 2–6
|-
|W25 Madrid 1
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Jéssica Bouzas Maneiro
|''Quarterfinal''
|Olga Helmi / Adithya Karunaratne
|0–6, 4–6
|-
|W60 Madrid 2
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Liang En-shuo
|''Quarterfinal''
|Tímea Babos / Valeria Savinykh
|2–6, 4–6
|-
|W25 Palma del Río
|W25
|Luwad
|Marina Bassols Ribera
|''Semifinal''
|Valeria Savinykh / Fanny Stollár
|2–6, 0–6
|-
|W25 Corroios-Seixal
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Lizette Cabrera
|''Quarterfinal''
|Justina Mikulskytė / Hong Yi Cody Wong
|5–7, 4–6
|-
|W60 Templeton
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Annaëlle Robbe
|Rawnd 2
|Madison Brengle
|6–3, 6–7, 6–10
|-
|W80 PoiLebels
|W80
|Matigas (Konkreto) 
|Petra Marcinko
|''Quarterfinal''
|Miriam Skoch / Markéta Vondroušová
|5–7, 2–6
|}

====== ''' 2023 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|W60 Trnava 2
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Justina Mikulskyte
|''Semifinal''
|Alicia Barnett / Olivia Nicholls
|4–6, 1–6
|-
|W60 Chiasso
|W60
|Luwad
|Barbora Palicova
|Rawnd 1
|Beatrice Gumulya / Anna Sisková
|3–6, 6–4, 11–13
|-
|W25 Zaragoza
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Beatrice Gumulya
|''Quarterfinal''
|Alana Parnaby / Victoria Rodríguez
|6–4, 3–6, 6–10
|-
|W100 Vitoria-Gasteiz
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Marina Bassols Ribera
|''Quarterfinal''
|Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča
|5–7, 6–1, 9–11
|-
|W60 Barcelona
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Emilie Lindh Gallagher
|Rawnd 1
|Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča
|6–4, 3–6, 3–10
|-
|W25 Roehampton 2
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Destanee Aiava
|''Quarterfinal''
|Talia Gibson / Petra Hule
|1–6, 5–7
|-
|W25 Aldershot
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Urszula Radwanska
|''Semifinal''
|Erina Hayashi / Saki Imamura
|4–6, 4–6
|-
|W100 Tokyo 2
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Natsumi Kawaguchi
|''Semifinal''
|Alicia Barnett / Olivia Nicholls
|0–6, 7–5, 6–10
|-
|W60 Glasgow 2
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Barbora Palicova
|''Quarterfinal''
|Freya Christie / Olivia Gadecki
|—
|-
|W60 Nantes
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Jessy Rompies
|Rawnd 1
|Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold
|6–1, 3–6, 6–10
|-
|W40 Petange
|W40
|Matigas (Konkreto) 
|Zeynep Sonmez
|''Semifinal''
|Danielle Collins / Isabelle Haverlag
|2–6, 4–7
|}

====== ''' 2024 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|W50 Pune
|W50
|Matigas (Konkreto) 
|Darja Semeņistaja
|Kampeon
|Naiktha Bains / Fanny Stollár
|7–6(8), 6–3
|-
|W75 Croissy-Beaubourg
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Estelle Cascino
|Kampeon
|Maia Lumsden / Jessika Ponchet
|7–5, 7–6(4)
|-
|W100 Vitoria-Gasteiz
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Estelle Cascino
|Kampeon
|Lia Karatancheva / Diāna Marcinkēviča
|6–3, 2–6, 10–4
|-
|W75 Porto 3
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Alicia Barnett
|''Quarterfinal''
|Anna-Lena Friedsam / Aliccia Barnett
|3–6, 4–6
|-
|W75 Trnava
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Zeynep Sönmez
|''Semifinal''
|Lulu Sun / Moyuka Uchijima
|2–6, 2–6
|-
|W100 Dubai
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Valentini Grammatikopoulou
|''Quarterfinal''
|Isabelle Haverlag / Erika Pridankina
|7–5, 4–6, 3–10
|}

=== Mga pangunahing torneo ===

==== 2021 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Palaruan
!Lebel
!Kalaban
!Yugto (Rawnd)
!Tala
|-
|Miami Open
|Matigas (Konkreto) 
|1000
|Viktória Hrunčáková
|Qualipikasyon Rawnd 1
|6–4, 4–6, 2–6
|-
|Romanian Open (Cluj-Napoca)
|Luwad
|250
|Mayar Sherif
|Rawnd 2
|2–6, 2–6
|}

==== 2022 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Madison Brengle
|2–6, 1–6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Kuwalipikasyon 1
|Anna Bondár
|0–6, 0–6
|}

==== 2023 ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Australian Open
|''Grand Slam''
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Misaki Doi
|6–4, 1–6, 3–6
|-
|Thailand Open (Hua Hin)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tatjana Maria (6)
|2–6, 2–6
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Irina-Camelia Begu
|2–6, 5–7
|-
|Mutua Madrid Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 1
|Tatjana Maria
|1–6, 1–6
|-
|Japan Open (Osaka)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Himari Sakatsume (Q)
|0–6, 3–6
|-
|Guangzhou Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tatjana Maria (3)
|3–6, 0–6
|-
|Jasmin Open (Monastir)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Elise Mertens (2)
|5–7, 0–6
|}

===== '''Larong Dalawahan''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Katuwang
!Kalaban
!Tala
|-
|Jasmin Open (Monastir)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Oana Gavrila
|Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs
|3–6, 4–6
|}

==== 2024 ====

===== '''Larong Isahan ''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Australian Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Rebecca Peterson (18)
|2–6, 5–7
|-
|French Open
|Grand Slam
|Luwad
|Kuwalipikasyon 3
|Julia Riera (2)
|6–4, 6–7, 4–6
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|Kuwalipikasyon 3
|Lulu Sun (23)
|6–7, 5–7
|-
|US Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 3
|Elena-Gabriela Ruse (20)
|6–3, 1–6, 4–6
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 2
|Emiliana Arango
|6–2, 5–7, 1–6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 1
|Sorana Cîrstea (27)
|3–6, 7–6, 4–6
|-
|Wuhan Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Kateřina Siniaková
|3–6, 1–6
|-
|Abu Dhabi Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Magda Linette
|6–7, 1–6
|-
|Guadalajara Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Marie Bouzková (6)
|2–6, 2–6
|-
|Ningbo Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Priscilla Hon
|4–6, 3–6
|-
|Jiangxi Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Marie Bouzková (1)
|5–7, 6–7
|-
|Guangzhou Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Bernarda Pera
|0–6, 3–6
|-
|Nottingham Open
|250
|Damo
|Kuwalipikasyon 2
|Ena Shibahara
|7–6, 0–6, 2–6
|-
|Canberra International
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Céline Naef (5)
|4–6, 5–7
|-
|Guadalajara 125 Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Tatjana Maria (4)
|5–7, 2–6
|-
|Polish Open (Warsaw)
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Isabella Shinikova
|2–6, 4–6
|-
|Veneto Open (Gaiba)
|125
|Damo
|''Quarterfinal''
|Sara Errani (4)
|0–6, 6–7
|-
|Makarska Open
|125
|Luwad
|Rawnd 1
|Maria Timofeeva (Q)
|6–1, 3–6, 2–6
|}

===== '''Larong Dalawahan''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Canberra International
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Laura Pigossi
|''Semifinal''
|Kaylah McP / Astra Sharma
|6–7(1), 3–6
|-
|Oeiras Ladies Open
|125
|Luwad
|Taylah Preston
|Rawnd 1
|Valeria Lepchenko / Anna Falei
|4–6, 4–6
|-
|Polish Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Daniela Semenistaja
|''Quarterfinal''
|Weronika Falkowska / Martyna Kubka
|4–6, 5–7
|-
|Guadalajara 125 Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Kimberly Birrell
|''Quarterfinal''
|Katarzyna Piter / Fanny Stollar
|4–6, 4–6
|-
|Ningbo Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|En Shuo Liang
|''Quarterfinal''
|Giuliana Olmos / Alexandra Panova
|1–6, 2–6
|}

==== 2025 ====

===== '''Larong Isahan ''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Australian Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Jana Fett (133)
|5–7, 2–6
|-
|Singapore Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 2
|Simona Waltert (179)
|3–6, 2–6
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Jessica Pegula (4)
|6–7, 7–5, 3–6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 2
|Iga Świątek (2)
|6–4, 4–6, 2–6
|-
|Italian Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 1
|Marta Kostyuk (27)
|0–6, 1–6
|-
|French Open
|Grand Slam
|Luwad
|Rawnd 1
|Emiliana Arango (85)
|0–6, 6–2, 3–6
|-
|Birmingham Open
|125
|Damo
|Rawnd 1
|Linda Fruhvirtová
|5-7, 7-6(5), 1-6
|-
|Nottingham Open
|250
|Damo
|Rawnd 1
|Magda Linette (31)
|4–6, 3–6
|-
|Eastbourne Open
|250
|Damo
|''Runner-up''
|Maya Joint
|4–6, 6–1, 6–7 (10–12)
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|Rawnd 1
|Barbora Krejčíková (16)
|6–3, 2–6, 1–6
|-
|National Bank Open (Montreal)
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Markéta Vondroušová (63)
|6–3, 1–6, 2–6
|-
|US Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Cristina Bucșa (95)
|4–6, 3–6
|-
|São Paulo Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Janice Tjen (130)
|4–6, 1–6
|-
|China Open (Wuhan)
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Moyuka Uchijima (91)
|4–6, 6–3, 2–6
|-
|Japan Women's Open (Osaka)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tereza Valentová (78)
|1–6, 2–6
|-
|Guangzhou Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Claire Liu (305)
|6–2, 4–6, 4–6
|-
|Hong Kong Tennis Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Victoria Mboko (21)
|6–3, 3–6, 4–6
|-
|Canberra International
|125
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Shuai Wei (134)
|5–7, 2–6
|-
|Mumbai Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Mai Hontama (166)
|6–7, 2–6
|-
|Oeiras Ladies Open
|125
|Luwad
|Rawnd 2
|Panna Udvardy (137)
|6–7, 4–6
|-
|Birmingham Open
|125
|Damo
|Rawnd 1
|Linda Fruhvirtová (152)
|5–7, 7–6, 1–6
|-
|Ilkley Open
|125
|Damo
|''Quarterfinal''
|Rebecca Marino (107)
|6–1, 0–6, 6–7
|-
|Guadalajara 125 Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Panna Udvardy (134)
|1–6, 7–5, 6–3
|-
|Jingshan Tennis Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Lulu Sun (146)
|6–3, 4–6, 2–6
|-
|Suzhou Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Viktorija Golubic (70)
|6–2, 2–6, 6–7
|}

===== '''Mga pag-atras''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Rason
|-
|Cincinnati Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Pinsala sa balikat
|-
|Monterrey Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Pinsala sa balikat
|}

===== '''Larong Dalawahan ''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|Guangzhou Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Nadiia Kichenok
|''Semifinal''
|Katarzyna Piter / Janice Tjen
|7–6(4), 3–6, 5–10
|-
|Italian Open
|1000
|Luwad
|Coco Gauff
|''Quarterfinal''
|Jasmine Paolini / Sara Errani
|5–7, 6–3, 7–10
|-
|French Open
|Grand Slam
|Luwad
|Renata Zarazúa
|Rawnd 2
|Olga Danilović / Anastasia Potapova
|1–6, 3–6
|-
|Hong Kong Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Chan Hao‑ching
|Rawnd 1
|Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich
|6–3, 1–6, 7–10
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|Eva Lys
|Rawnd 1
|Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason
|4–6, 2–6
|-
|Birmingham Open
|125
|Damo
|Rebeka Masarova
|Rawnd 1
|Storm Hunter / Ellen Perez
|4–6, 4–6
|-
|Mumbai Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Tsao Chia‑yi
|Rawnd 1
|Amina Anshba / Elena Pridankina
|4–6, 4–6
|-
|Oeiras Ladies Open
|125
|Luwad
|Katie Volynets
|Rawnd 1
|Carmen Corley / Olivia Gadecki
|3–6, 4–6
|}

==== 2026 ====

===== '''Larong Isahan ''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Auckland Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Wang Xinyu
|7–5, 5–7, 6–4
|-
|Australian Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Alycia Parks
|6–0, 3–6, 2–6
|-
|Philippines Womens Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Camila Osorio
|4-6, 4-6
|-
|Abu Dhabi Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Ekaterina Alexandrova
|3-6, 3-6
|-
|Qatar Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tereza Valentová
|6-7 (6), 1-6
|-
|Dubai Tennis Kampeonships
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Coco Gauff
|0-6, 2-6
|-
|Indian Wells Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 4
|Linda Noskova
|2-6, 0-6
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 4
|Karolína Muchová
|0-6,2-6
|-
|Linz Open
|500
|Luwad
|Rawnd 2
|Jelena Ostapenko
|4-6, 5-7
|-
|Stuttgart Open
|500
|Luwad
|Rawnd 1
|Leylah Fernandez
|1-6, 4-6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 2
|Elise Mertens
|2-6, 1-6
|-
|Italian Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 3
|Elena Rybakina
|4-6, 3-6
|-
|Strasbourg International
|500
|Luwad
|Rawnd 1
|Oleksandra Oliynykova
|6-3, 5-7, 3-6
|-
|French Open
|Grand  Slam
|Luwad
|Rawnd 1
|Iva Jovic
|4-6, 2-6
|-
|Birmingham Open
|125
|Damo
|Kampeon
|Nikola Bartůňková
|5-7, 6-3, 7-5
|-
|Queen's Club Kampeonships
|500
|Damo
|Rawnd 2
|Iva Jovic
|2-6, 2-6
|-
|Berlin Open
|500
|Damo
|Semifinals
|Linda Nosková
|2-6, 4-6
|-
|Bad Homburg Open
|500
|Damo
|
|
|
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|
|
|
|}

===== '''Larong Dalawahan''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|Auckland Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Iva Jovic
|''Semifinal''
|Xu Yifan / Yang Zhaoxuan
|5–7, 3–6
|-
|Australian Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Ingrid Martins
|Rawnd 1
|Shuko Aoyama / Magda Linette
|6–7(3), 6–2, 3–6
|-
|Abu Dhabi Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Janice Tjen
|''Semifinal''
|Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls
|4-6, 2-6
|-
|Indian Wells Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Iva Jovic
|Rawnd 1
|Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko
|2-6, 2-6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Zeynep Sönmez
|Rawnd 2
|Taylor Townsend / Katerina Siniakova
|1-6, 5-7
|-
|Italian Open
|1000
|Luwad
|Hailey Baptiste
|Rawnd 1
|Taylor Townsend / Katerina Siniakova
|2-6, 1-6
|-
|Birmingham  Open
|125
|Damo
|Nikola Bartůňková
|Rawnd 1
|Harriet Dart / Maia Lumsden
|4-6, 6-2, 9-11
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|Nikola Bartůňková
|
|
|
|-
|}

==Mga Panalo laban sa Top 10 na manlalaro==

Si Eala ay may tala ng {{tennis record|won=6|lost=4}} laban sa mga manlalarong nasa loob ng WTA top 10 sa oras ng kanilang laban.&lt;ref name=&quot;tp&quot;&gt;{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala Head to Head laban sa top 10 players. |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=ACareerqqITop_10qqv1 |access-date=Marso 8, 2026 |website=www.tennisabstract.com}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! #
! Kalaban
! Ranggo ng Kalaban
! Palaruan
! Korte
! Rawnd (Yugto) 
! Iskor
! Ranggo ni Eala
! Sanggunian
|-
| colspan=9 align=center | '''Larong WTA 2025'''
|-
| 1
| {{flagicon|USA}} Madison Keys
| 5
| Miami Open, USA
| Matigas (Concreto)
| 3R
| 6–4, 6–2
| 140
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Eala tinalo si Keys sa Miami |url=https://www.espn.com/tennis/story/_/id/44374722/alexandra-eala-upsets-madison-keys-third-round-miami-open |website=ESPN.com |date=Marso 24, 2025 |access-date=Setyembre 29, 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2
| {{flagicon|POL}} Iga Świątek
| 2
| Miami Open, USA
| Matigas (Concreto)
| QF
| 6–2, 7–5
| 140
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Eala nagulat si Świątek sa Miami |url=https://www.wtatennis.com/news/4239475/eala-stuns-swiatek-in-miami-becomes-first-filipina-wta-semifinalist |website=WTA |date=Marso 26, 2025 |access-date=Setyembre 29, 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=9 align=center | '''Larong WTA 2026'''
|-
| 3
| {{flagicon|ITA}} Jasmine Paolini
| 8
| Dubai Championships, UAE
| Matigas (Concreto)
| 2R
| 6–1, 7–6(5)
| 47
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eala tinalo si Paolini sa Dubai |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/2/18/-emb-alex-eala-stuns-world-no-8-paolini-to-advance-to-dubai-championships-quarterfnals-0216 |work=ABS-CBN News |access-date=Pebrero 18, 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| 4
| {{flagicon|USA}} Coco Gauff
| 4
| Indian Wells Open, USA
| Matigas (Concreto)
| 3R
| 6–2, 2–0 ret.
| 32
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eala umabante matapos umatras si Gauff |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/9/alex-eala-advances-to-indian-wells-round-16-after-coco-gauff-retires-1029 |work=ABS-CBN News |date=Marso 9, 2026 |access-date=Marso 9, 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| 5
| {{flagicon|KAZ}} Elena Rybakina
| 2
| Berlin Tennis Open, Germany
| Damo
| 2R
| 7–5, 6–4
| 35
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eala tinalo si Rybakina sa Berlin |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/19/alex-eala-stuns-world-no-2-elena-rybakina-in-berlin-0113 |work=ABS-CBN News |date=Hunyo 19, 2026 |access-date=Hunyo 19, 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| 6
| {{flagicon|UKR}} Elina Svitolina
| 8
| Berlin Tennis Open, Germany
| Damo
| QF
| 6–3, 6–4
| 35
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eala tinalo si Svitolina sa Berlin |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/20/alex-eala-dominates-elina-svitolina-to-book-berlin-semis-ticket-0145 |work=ABS-CBN News |date=Hunyo 20, 2026 |access-date=Hunyo 20, 2026}}&lt;/ref&gt;
|}
:&lt;small&gt;''{{as of|2026|06|20}}''&lt;/small&gt;

==Mga pananda==
{{noteslist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga panlabas na link==
* [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal  ni Alex Eala sa Instagram]
* [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala]
* [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala]
* [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract]
* [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)]
* [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches Mga listahan ng torneo ni Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)]

[[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]]</text>
      <sha1>ki1gjvgdp7h9t0amar7zw4wgqus97q0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212350</id>
      <parentid>2212335</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T21:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tabilay</username>
        <id>153890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Isahan */</comment>
      <origin>2212350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64936" sha1="21l2u9bqgo4yg4rvk1zedbujtwo5657" xml:space="preserve">{{Infobox tennis biography
|name                    = Alexandra Eala
|image                   = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg
|image_upright           = .8
|caption                 = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]]
|fullname                = Alexandra Maniego Eala
|country                 = {{PHI}}
|residence               = [[Kalakhang Maynila]], Pilipinas&lt;br&gt;[[Mallorca]], Espanya
|birth_date              = {{birth date and age|2005|5|23}} 
|birth_place             = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas
|height                  = {{height|m=1.75}}
|turnedpro               = Marso 2020
|plays                   = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'')
|coach                   = Joan Bosch&lt;br&gt; Alexandro Viaene&lt;br&gt;Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan)
|careerprizemoney        = [[Dolyar ng Estados Unidos|$]]2,150,540
|singlesrecord           = {{tennis record|won=218|lost=132}}
|singlestitles           = 2 WTA 125 
|highestsinglesranking   = Blg. 29 (Marso 16, 2026) 
|currentsinglesranking   = Blg. 35 (Hunyo 15, 2026)
|doublesrecord           = {{tennis record|won=48|lost=47}}
|doublestitles           = 0
|highestdoublesranking   = Blg. 88 (Mayo 4, 2026)
|currentdoublesranking   = Blg. 151 (Hunyo 15, 2026)
|updated                 = Hunyo 15, 2026
|AustralianOpenresult    = 1R (2026)
|FrenchOpenresult        = 1R (2025, 2026)
|Wimbledonresult         = 1R (2025)
|USOpenresult            = 2R (2025)
|AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026)
|FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025)
|WimbledonDoublesresult  = 1R (2025)
| medaltemplates-expand = no
| medaltemplates =
{{MedalCountry |{{PHI}}}}
{{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}}
{{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }}
{{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }}
{{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }}
{{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}}
{{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }}
{{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}}
}}
Si '''Alexandra &quot;Alex&quot; Maniego Eala'''{{Efn|{{IPAc-en|lang|iː|'|ɑː|l|ɑː|,_|eɪ|-|,_|-|l|ə}}; {{IPA|fil|ɛˈjalɐ}}}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod ng Quezon]]) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng [[Tennis|tenis]]. Naabot niya ang pinakamataas na puwesto sa kanyang karera sa isahan (''singles''), bilang ika-29 sa mundo ayon sa WTA noong Marso 16, 2026, na naging dahilan upang siya ang pinakamataas na nirangguhang Pilipina sa kasaysayan ng Paligsahang WTA.

Nagwagi siya ng mga titulong dyunyor na ''Grand Slam'': dalawahan sa Australian Open ng 2020 at French Open ng 2021, at isahan sa US Open ng 2022.

Mayroon siyang 5 isahang ITF at 3 dalawahang ITF na mga titulo; noong 2025 umabot siya sa ''semifinal'' ng Miami Open, pumasok sa katapusan o ''final'' ng Eastbourne Open, at nanalo sa WTA 125 Guadalajara Open — sinundan ito ng isa pang titulo sa Birmingham Open noong 2026.

== Maagang yugto ng buhay ==
Si Alexandra Maniego Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang ehekutibo sa negosyo,&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; at Rosemarie Maniego-Eala, dating CFO ng Globe Telecom hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1985|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 1985]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating tagapangulo ng Komisyon sa Isports ng Pilipinas at komisyoner ng [[Philippine Basketball Association]],&lt;ref name=&quot;Philstar&quot;&gt;{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=Marso 28, 2025|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=Agosto 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=Nobyembre 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]|language=en}}&lt;/ref&gt; at ang tagadisenyo ng moda na si Rhett Eala.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=Abril 23, 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Ang kanyang kapatid na si Michael Francis &quot;Miko&quot; Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State Nittany Lions mula 2020 hanggang 2024.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PEP2&quot;&gt;{{Cite news |last1=Bravo |date=Marso 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Nagsimula si Eala sa tenis sa edad na apat,&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=Gulf News |date=Agosto 28, 2025|language=en}}&lt;/ref&gt; ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang tagasanay.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Payo |date=Agosto 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at Colegio San Agustin sa [[Makati]], bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Manacor, [[Espanya]], kung saan siya nagtapos noong 2023.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Disyembre 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Estilo ng paglalaro ==
Si  Eala ay kilala bilang isang agresibong ''baseliner'' (manlalaro sa likod ng korte) na gumagamit ng kanyang ''forehand'' (harapang palo) at matatag na dalawahang kamay na ''backhand'' (likurang palo) upang kontrolin ang mga palitan,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}&lt;/ref&gt; habang ang kaliwang kamay na ''topspin'' (paakyat na ikot) ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim. Bagaman mahusay ang kanyang larong pagbabalik at pagganap sa ''hard court'' (o palaruang matigas), nananatiling kahinaan ang kanyang ''serve'' na kulang sa bilis at pagbabago.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}&lt;/ref&gt; Nakamit na niya ang makasaysayang tagumpay bilang unang Pilipino sa WTA 1000 ''semis'' at tinalo ang tatlong pangunahing kampeon sa Miami Open ng 2025, ngunit binibigyang-diin ng mga eksperto at dating propesyonal sa larangan ng tenis na ang pagpapaayos ng kanyang ''serve'', sa bilis at taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng kanyang pisikal na kondisyon ang susi sa kanyang pangmatagalang tagumpay.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=Pebrero 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |language=en |website=Sports News Philippines |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=Pebrero 6, 2026}}&lt;/ref&gt;

Itinampok nina dating mga propesyonal na manlalaro ng tenis na sina Greg Rusedski, Andrea Petkovic, at Martina Navratilova ang pangangailangan para sa higit na lakas, pagiging maaasahan, at pagkakaiba-iba sa kanyang ''serve'', kasabay ng mas mahusay na pangangatawan at kondisyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Marso 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=Marso 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Karera ==
=== Dyunyor ===
Noong 2013, naging kampeon si Eala sa 8-at mas batang dibisyon ng ''Little Mo International Tennis Grand Slam'' sa [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}&lt;/ref&gt; Noong 2015, nagwagi siya sa ''Dubrovnik Dub Bowl'' para sa 11-at mas batang palaro na naganap sa [[Croatia]].&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2018, nakamit niya ang kampeonato sa ''Les Petits As – Le Mondial Lacoste'' sa [[Pransiya]], bilang kauna-unahang kampeon na nakapasok sa torneo sa pamamagitan ng ''wild card''.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov &amp; Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2019, napanalunan niya ang titulo sa dalawahang pambabae ng ''Orange Bowl'' kasama si Laskevich.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2020, nagwagi siya sa dalawahang pambabae ng ''Australian Open'' kasama si Nugroho.  

Noong 2021, nakuha niya ang titulong dalawahan sa ''French Open'' kasama si Selekhmeteva,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}&lt;/ref&gt; at nagwagi ng isahan at dalawahan sa ''Trofeo Bonfiglio'' sa [[Milan]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=Hulyo 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan|language=en}}&lt;/ref&gt;   

Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior singles na ''Grand Slam'' sa ''US Open'', matapos talunin si Havlíčková sa final.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}&lt;/ref&gt;

=== Propesyonal na karera ===
==== 2020 ====

===== '''Isahan''' =====
[[File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|thumb|Si Eala habang nagsasanay bilang paghahanda para sa US Open ng 2024.]]
Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng ITF sa isahan. Umabot siya sa pangalawang yugto sa W25 Las Palmas, W15 Castellón, at W15 Monastir. Natapos naman siya sa unang yugto sa W15 Las Palmas at W15 Melilla.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot;&gt;{{cite web |title=WTA Official: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches |access-date=Oktubre 5, 2025 |publisher=Women's Tennis Association|language=en}}&lt;/ref&gt;   

==== 2021 ====

===== '''Isahan''' =====
Sa Pagligsahang WTA, unang sumabak si Eala sa Miami Open ngunit hindi siya nakalusot sa pagpapakuwalipika. Gayunpaman, sa Cluj-Napoca 250, nakapasok siya sa pangunahing torneo at umabot hanggang sa pangalawang yugto.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng ITF sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si Kasintseva, nakarating sila sa ''quarterfinal''. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay Selekhmeteva at umabot sila hanggang sa ''final'' o huling labanan.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

==== 2022 ====

===== '''Isahan''' =====
Sa Paligsahang WTA, tampok ang kaniyang pagsabak sa Miami 1000 at Madrid 1000, subalit natalo siya sa unang yugto at sa pagpapakuwalipika na yugto.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Sa sirkitong ITF, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar. Nakapasok siya sa ''quarterfinal'' ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Sa WTA, nakapaglaro siya sa Miami 1000 at sa pagpapakuwalipika ng Madrid 1000.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Sa ITF, lumahok siya sa sampung torneo. Ang pinakamataas na narating niya ay ang ''semifinal'' sa W25 Palma del Río kasama si Ribera. Nakarating din siya sa ''quarterfinal'' ng pitong torneo at dalawang torneo na nabigo sa maagang yugto.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==== 2023 ====

===== '''Isahan''' =====
Lumahok siya sa rawnd ng pagpapakuwalipika ng Australian Open ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng Thailand 250, Osaka 250, Guangzhou 250, at Monastir 250. Lumaban din siya bilang ''wildcard'' sa Miami 1000 at Madrid 1000.  Sa sirkitong ITF, nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa W15 Yecla at kasunod sa W25 Roehampton.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Nakarating siya sa ''final'' ng W25 Aldershot at W40 Petange; sa ''semifinal'' ng W100 Vitoria-Gasteiz at W60 Nantes; at sa ''quarterfinal'' ng W60 Barcelona at W100 Tokyo.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;
===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng ITF at WTA sa dalawahan. Umabot siya sa apat na ''semifinal'' (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na ''quarterfinal'' (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa  nangyugto kabilang ang Monastir 250. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na palaruan maliban sa W60 Chiasso, isang palaro na ginanap sa luwad.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

==== 2024 ====

===== '''Isahan''' =====
Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa nagkuwalipika ng apat na ''Grand Slam'' (Australian Open, French Open, Wimbledon, US Open). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang ''quarterfinal'' sa Veneto 125 laban kay Errani.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Sa torneong WTA, umabot siya sa ikalawang yugto ng Miami 1000, ngunit natalo sa unang yugto ng Madrid 1000 at Wuhan 1000. Nabigo siya sa unang yugto ng Guadalajara 500, Abu Dhabi 500, at sa pagpapakuwalipika ng Ningbo 500. Hindi siya nakalusot sa pagpapakuwalipika ng Nottingham 250, at natalo sa unang yugto ng Guangzhou 250 at Jiangxi 250. Bukod sa ''semifinal'' sa Canberra 125, umabot siya sa ikalawang yugto ng Oeiras 125 at Guadalajara 125, ngunit natalo sa unang yugto ng Makarska 125 at Warsaw 125.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 Vitoria-Gasteiz, tinalo si Kasintseva sa katapusan ng torneo. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W100 Dubai at W50 Indore, at sa ''quarterfinal'' ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang ''semifinal'' sa Canberra 125 kasama si Pigossi. Nagkaroon din siya ng limang ''quarterfinal'' na tinapos: sa Ningbo 500 kasama si Liang, sa Warsaw 125 kasama si Semenistaja, sa Guadalajara 125 kasama si Birrell, sa W100 Dubai kasama si Grammatikopoulou, at sa W75 Porto 3 kasama si Barnett. Bukod dito, nagtalo siya sa unang yugto sa Oeiras 125 (kasama si Preston).&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa W50 Pune kasama si Semenistaja, sinundan ng magkasunod na panalo kasama si Cascino sa W75 Croissy-Beaubourg at W100 Vitoria-Gasteiz—ang pinakamataas na titulo niya sa ITF. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W75 Trnava kasama si Sönmez.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

==== 2025 ====

===== '''Isahan''' =====
Noong 2025, ang pinakamalaking tagumpay niya ay dumating sa Miami 1000, kung saan tinalo ang  Blg. 2 sa mundo na si Świątek sa ''quarterfinal'' bago matalo kay Pegula sa ''semifinal''. Sa damong palaruan, nakarating sa unang pangwakas ng WTA sa Eastbourne 250, ngunit natalo kay Joint. Sa US Open, nakamit ang unang panalo sa ''main draw'' o pangunahing torneo at umabot sa ikalawang yugto ng laban kay Bucșa. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa Guadalajara 125, tinalo si Udvardy sa ''final''.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Nagtala rin siya ng matatag na hinatnan sa mga sumusunod na paligsahan: ''quarterfinal'' sa São Paulo 250 laban kay Tjen, ''semifinal'' sa Jingshan 125 laban kay Sun at sa Canberra 125 laban kay Sijia, at ''quarterfinal'' sa Ilkley 125 laban kay Marino at sa Suzhou 125 laban kay Golubic. Umabot sa pangalawang yugto sa Madrid 1000, at sa Hong Kong 250. Sa iba pang paligsahan nakarating sa pangalawang yugto ng Mumbai 125 at sa Oeiras 125.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala niya sa taon. Natalo sa unang yugto ng French Open, ng Wimbledon, at ng Australian Open sa pagpapakuwalipika. Natalo siya sa unang yugtong Rome 1000 , ng Montreal 1000, at sa pagpapakuwalipika sa Wuhan 1000. Natalo siya sa unang yugto ng Nottingham 250, ng Singapore 250, ng Osaka 250, ng Guangzhou 250, at sa Birmingham 250.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa ITF, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang yugto: W100 Bengaluru, W75 Trnava 1 , at W75 Trnava 2.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa Guangzhou 250, kung saan umabot siya sa ''semifinal'' kasama si Kichenok. Nakarating din siya sa ''quarterfinal'' ng Italian 1000 kapareha si Gauff.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng French Open kasama si Zarazúa, at natalo sa unang yugto ng Wimbledon kasama si Lys.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Lumahok din siya sa Birmingham 250 kasama si Masarova at sa Hong Kong 250 kasama si Hao-ching, kapwa nagtapos sa unang yugto. Sa mga naghahamon, nakapaglaro siya sa Mumbai 125 kasama si Chia-yi at sa Oeiras 125 kasama si Volynets, na kapwa nagtapos sa unang yugto.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

==== 2026 ====

===== '''Isahan''' =====
Sinimulan ni Eala ang kanyang 2026 ''season'' nang may matibay na simula sa Auckland 250, kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay Wang. Sa unang yugto ng isahan nabigonsiya sa Australian Open. &lt;ref&gt;{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=Enero 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks|language=en}}&lt;/ref&gt;  Lumaban siya sa Philippines 125 bilang wildcard at nakapasok sa ''quarterfinal'' bago matalo kay Osorio. Sa Abu Dhabi 1000, umabot siya sa ''quarterfinal'' ngunit natalo kay Alexandrova. Sa Qatar 1000, nabigo siya sa unang yugto.  Nakapasok siya sa ''quarterfinal'' ng Dubai 1000 bago natalo kay Gauff. Sa Indian Wells 1000 at Miami 1000, umabot siya sa ika-apat na rawnd sa parehong torneo bago natalo kina Noskova at Muchová.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa mga palaruang luwad ng Europa, nakarating si Eala sa ikalawang yugto ng Linz 500 kung saan siya ay tinalo ni Ostapenko.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=2026-04-08 |title=Eala nabigo matapos manguna ng 5-1 sa ikalawang set kontra Ostapenko, lumabas sa Linz Open |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=2026-04-08 |website=Philstar.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Sa unang yugto ng Stuttgart 500, siya ay pinatalsik ni Fernandez. Samantala, sa ikalawang yugto ng Madrid 1000, siya ay natalo ni Mertens.  Natalo siya kay Rybakina sa ikatlong yugto ng Rome 1000.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=Mayo 10, 2026 |title=Alex Eala bows out of Italian Open with loss to Rybakina |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/5/10/tennis-alex-eala-bows-out-of-italian-open-with-loss-to-rybakina-2341 |work=ABS CBN News|language=en}}&lt;/ref&gt; Sa sumunod na linggo, siya ay nabigo sa unang rawnd ng Strasbourg 500 matapos matalo kay Oliynykova. Sa French Open, siya ay natalo sa unang rawnd laban kay Jovic.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa  damuhan ng Birmingham 125 nakuha niya ang kanyang ikalawang WTA 125 isahang na titulo matapos talunin si Bartůňková. Pagkatapos nito, siya ay tinalo sa ikalawang yugto ng Kampeonatong Queen's Club.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  Natalo na naman siya kay Nosková sa semifinals ng Berlin Open.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=Hunyo 21, 2026 |title=Natapos ang kampanya ni Alex Eala sa Berlin Open sa pagkatalo kay Linda Nosková |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/21/alex-eala-s-berlin-open-campaign-ends-in-loss-to-linda-noskov-0118}}&lt;/ref&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Sa Auckland 250, nakipagtambal si Eala kay Jović at umabot sila sa ''semifinal'' bago natalo kina Xu at Yang.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=Enero 9, 2026|access-date=Enero 9, 2026|work=ABS-CBN News|language=en}}&lt;/ref&gt;  Sa Australian Open, nakipares siya kay Martins, ngunit hindi sila nakalusot sa unang rawnd matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=Enero 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=Enero 20, 2026 |work=ABS-CBN News|language=en}}&lt;/ref&gt; Samantala, sa Abu Dhabi 1000, nakipagtambal siya kay Tjen at nakaabot sila sa ''semifinal'', ngunit natalo sa tambalan nina Mihalíková at Nicholls.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=Pebrero 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=Pebrero 6, 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Si Eala, kasama si Sönmez, ay naalis sa ikalawang yugto ng Madrid 1000.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Reyes |first=Kate M. |date=25 Abril 2026 |title=Alex Eala, Zeynep Sonmez ousted in Madrid Open doubles |website=SPIN.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-zeynep-sonmez-ousted-in-madrid-open-doubles-a5019-20260425 |access-date=25 Abril 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Kasama si Baptiste, nabigo rin siya sa unang yugto ng Rome 1000.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa damuhan, natalo sila ni Bartůňková sa dalawahan sa unang yugto ng Birmingham 125.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

== Ibang larangan ==
=== Pambansang koponan ===
[[File:Alex_Eala_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_(cropped).jpg|thumb|Si Eala kasama ang mga tansong medalya na napanalunan niya sa Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2021.]]
Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2021|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2021]] ([[bronse]] sa isahan, koponan, at magkahalong dalawahan) sa [[Palarong Asyano 2022|Palarong Asyano ng 2022]] (bronse sa magkahalong dalawahan at isahang pangkababaihan).&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=Mayo 20, 2022 |title=Si Alex Eala ay nakuntento sa tansong medalya sa women’s singles. |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=Mayo 20, 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=Setyembre 29, 2023 |title=Si Alex Eala ay nakakuha ng ikalawang tansong medalya sa Palarong Asya kasama si Alcantara sa dalawan. |language=en-US |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=Setyembre 29, 2023}}&lt;/ref&gt; 

Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa pangalawang ,angkat na nagresulta sa promosyon sa pangunahing gpangkatng Kopang Billie Jean.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Morales |first=Luisa |date=Disyembre 2, 2024 |title=Si Alex Eala ay nagagalak na pamunuan ang Team Philippines sa pag-angat sa BJK Cup sa Bahrain. |language=en |website=One Sports |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |access-date=Disyembre 2, 2024 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; 

Sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2025|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa isahang pangkababaihan, pati tansong medalya sa ipinaghalong dalawahan at koponan.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=Disyembre 18, 2025 |title=Si Alex Eala ay nagwagi ng gintong medalya sa tennis sa SEA Games, at tinapos ang mahabang tagtuyot para sa Pilipinas. |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |access-date=Disyembre 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Mga isponsorsip ===
Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[Globe Telecom]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Hulyo 25, 2025 |title=Nagbubukas si Alex Eala Tungkol sa Buhay |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet|access-date=Hulyo 25, 2025|language=en}}&lt;/ref&gt; at kalaunan ay nagkaroon ng mga pag-endorso mula sa Babolat, Nike, at [[Bangko ng Kapuluang Pilipinas|BPI]],&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Si Alex Eala ay pumirma bilang pinakabagong endorser ng BPI.|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/|language=en}}&lt;/ref&gt; bago naging tagapagsulong ng tatak ng [[Milo (inumin)|Milo]] noong 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Pebrero 23, 2026 |title=Inilunsad ang MILO Active Pilipinas kasama si Eala bilang bagong ambassador. |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html|access-date=Pebrero 23, 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Pansariling buhay ==
Ang paboritong pagkaing nagbibigay-ginhawa (''comfort food'') ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]], at mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa [[kape]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=Pebrero 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |access-date=31 Marso 2026 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |language=en}}&lt;/ref&gt; Nagsasalita siya ng [[Wikang Ingles|Ingles]], [[Wikang Kastila|Kastila]], at [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang paborito niya sa mga torneo ng ''Grand Slam'' ay ang [[Mga Kampeonatong Wimbledon]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=Hulyo 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=Hulyo 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Itinuturing niya si [[Maria Sharapova]] bilang isa sa kanyang mga impluwensiya, at nagsanay siya kasama sina [[Rafael Nadal]] at ang kanyang kapatid na si Miko.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=Hulyo 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=Nobyembre 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Inquirer |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ang kanyang pambihirang pag-usbong sa Miami Open ng 2025 ay nagtatag sa kanya bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na nagbunsod ng paghahambing sa kanya kay [[Manny Pacquiao]]. Sa pakikipag-usap niya sa mga tagahanga sa wikang Tagalog, nakatulong siya sa pagpapalaganap ng kasikatan ng tenis sa mga Pilipino sa loob at labas ng bansa.&lt;ref name=&quot;mo&quot;&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga parangal ==
[[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]]
Si Eala ay nakatanggap ng maraming pagkilala sa loob at labas ng bansa, kabilang ang pagkilala ng Philippine Sportswriters Association na walong ulit na pinarangalan (2019–2026) dahil sa kanyang mga &quot;natatanging&quot; tagumpay sa tenis sa taunang Gawad PSA (PSA Annual Awards).&lt;ref&gt;Sipi para sa Taunang Gawad PSA ni Eala:

* {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=Pebrero 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=Pebrero 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |language=en |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Marso 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |language=en |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Pebrero 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=Oktubre 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=Mayo 7, 2023}}
* {{Cite news |date=Pebrero 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Pebrero 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |language=en |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Enero 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |language=en |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=Oktubre 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Oktubre 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=Pebrero 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=Pebrero 17, 2026}}&lt;/ref&gt; Isinama siya ng Asyang Tatler sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya noong 2021.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |date= |title=Tatler Asia's Most Influential: Philippines |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&amp;industry=all&amp;region=ph&amp;year=2021 |access-date=Oktubre 20, 2025 |magazine=Tatler Asia |language=en}}&lt;/ref&gt; Ginawaran siya ng Mga Gantimpalang Tanglaw ng [[Misyong diplomatiko ng Pilipinas|Embahada ng Pilipinas]] sa [[Madrid]] noong 2025 bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.&lt;ref&gt;{{cite news |author=Castillejo |first=Dyan |date=Abril 28, 2025 |title=Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain |language=en |work=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/4/28/tennis-alex-eala-honored-by-ph-ambassador-to-spain-1257 |url-status=live |access-date=Abril 28, 2025 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; Kinilala rin siya ng Asyang Forbes sa kanilang talang Tatlongpung na Wala Pang Tatlumpung Taong Gulang na mga ikono sa Libangan at Palakasan dahil sa kanyang papel sa pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tenis.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=Mayo 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |language=en |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=Mayo 27, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Taunang ranggo ng WTA ==
Mula 2021 hanggang 2025, makikita ang malinaw na pagbaba ng bilang ng panalo ni Alexandra Eala sa parehong isahan at dalawahan. Noong 2021, nagtala siya ng pinakamataas na rekord na 529 panalo sa isahan at 780 sa dalawahan, ngunit taon-taon ay bumaba ang mga bilang na ito: 219 at 594 noong 2022, 205 at 436 noong 2023, 158 at 239 noong 2024, at umabot na lamang sa 50 at 161 pagsapit ng 2025. Ang pagkahilig na ito ay nagpapahiwatig ng pagbabago sa kanyang pagganap at posibleng mas nakatuon siya sa piling mga torneo at mas mataas na antas ng kompetisyon kaysa sa dami ng laban.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

== Mga torneyong sinalihan ni Eala ==
&lt;!--  Huwag gumamit ng sponsored na pangalan sa torneo kasi pabag‑bago ang mga sponsor taon‑taon.  
Gumamit ng official na pangalan at ilagay ang lugar o ciudad sa panaklong.  
Huwag isalin ang mga pangalan ng torneo; sapat na ang English na pangalan (lalo pa nitong malilito ang mga tao).  
Ang laman ng mga talahanayan na ito ay nakumpirma at naaprubahan batay sa opisyal na mga pinagmulan.
(Compiled ni tabilay) 

Original English source: always updated by the author. 
https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches


Addendum:
Paano pinu‑draw ang mga manlalaro sa WTA tournaments? 

1. Pagpasok sa main draw
- Ang mga makakapasok ay pinipili base sa WTA rankings sa deadline: direktang tinanggap, qualifiers, at wildcards.  
- May mga special entries tulad ng protected ranking at special exempts.

2. Qualifying
- May qualifying rounds bago ang main event; ang mga manlalaro na mananalo sa final qualifying ay nagiging qualifiers at pumapasok sa main draw.  
- Kung may mag-withdraw matapos ang draw, pwedeng palitan ng “lucky loser” — mataas ang ranking na natalo sa huling qualifying round.

3. Seeding
- Binibigay ang seeds ayon sa WTA rankings sa seeding cut-off.  
- Bilang ng seeds depende sa laki ng draw (hal., 8 seeds sa 32-draw).  
- Ang top seed at second seed inilalagay sa magkabilang dulo ng bracket para hindi magtagpo agad; ang iba pang seeds inilalagay ayon sa standard rules, minsan randomized sa mga seksyon.

4. Pagbuo ng draw
- Ang mga hindi-seeded na manlalaro (kabilang ang qualifiers, wildcards, protected entries) inilalagay sa natitirang slots nang random.  
- Karaniwan isinasagawa ang draw nang publiko o sa opisyal na seremonya.

5. Byes
- Minsan binibigyan ng bye ang top seeds (automatic advance sa second round); nakareserba ang slots ng bye sa ilang seeded positions.

6. Pagpapalit kapag may withdrawal
- Bago ang draw: susunod sa acceptance list ang papalit.  
- Pagkatapos ng draw pero bago magsimula: pinapalitan ng lucky losers (pinakamataas ang ranking mula sa huling qualifying round).

7. Espesyal na kaso
- Ang may protected ranking pinapasok bilang direct acceptance; magiging seeded lang kung sapat ang protected ranking.  
- Wildcards inilalagay tulad ng ibang unseeded players.

.. 
Grand Slam qualifying

- Kailan at layunin  
  - Ginagawa isang linggo bago ang main singles event.  
  - Layunin: pumili ng 16 na qualifiers para sa 128-player main draw.

- Laki at format  
  - Karaniwang qualifying draw: 128 manlalaro.  
  - Format: single-elimination, best-of-3 sets.  
  - Kailangan manalo ng 3 laban para maging qualifier (128 → 64 → 32 → 16).

- Sino ang pumapasok  
  - Sumusubok ang mga mababang-ranked na manlalaro (hindi nakapasok sa main draw), may wildcards din at protected-ranking entries.  
  - Kung may mag-withdraw bago magsimula, pumapalit ang alternates.

- Seeding  
  - May seeds sa qualifying batay sa ranking para hindi magtagpo agad ang mas mataas ang ranggo.

- Pagpasok sa main draw  
  - Pagkatapos ng qualifying, inilalagay ang 16 qualifiers sa naka-reserbang slots sa main draw (karaniwang randomized).

- Lucky losers  
  - Kapag may nag-withdraw mula sa main draw pagkatapos mabuo ang draw, pinapalitan siya ng “lucky loser” — isang natalo sa final qualifying round.  
  - Pinipili ang lucky losers ayon sa ranking ng mga natalo sa huling round (kung tabla, minsan nagbibigay ng random draw).

- Points at pera  
  - May puntos at prize money ang pagkapanalo sa qualifying; mas malaki ang puntos/pera kapag nakapasok at nakapanalo sa main draw.

--&gt;
Ito ang mga torneo na sinalihan ni Eala.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Teodoro Robert |first=Abilay |date=June 15, 2026 |title=Alex Eala Tournaments |url=https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches |access-date=June 15, 2026 |website=TV Philippines Wiki |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Djunyor ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
|+Larong Isahan 
!Palaro
!2019
!2020
!2021
!2022
|-
|Australian Open
|R2
|R3
|A
|A
|-
|French Open
|A
|SF
|A
|A
|-
|Wimbledon
|A
|A
|R2
|A
|-
|US Open
|A
|A
|A
|W
|}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
|+Larong Dalawahang 
!Palaro
!2019
!2020
!2021
!2022
|-
|Australian Open
|A
|W
|A
|A
|-
|French Open
|A
|A
|W
|A
|-
|Wimbledon
|A
|A
|R2
|A
|-
|US Open
|A
|A
|SF
|–
|}

=== Pandaigdigang Torneo ng Kababaihan ng ITF ===

==== Titulo sa ITF====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Year
!Palaro
!Lebel
!Uri
!Katuwang
|-
|2021
|W15 Manacor
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2022
|W25 Chiang Rai
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2023
|W25 Yecla
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2023
|W25 Roehampton
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2024
|W100 Vitoria-Gasteiz
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2024
|W50 Pune
|ITF
|Larong Dalawahang 
|Darja Semeņistaja
|-
|2024
|W75 Croissy-Beaubourg
|ITF
|Larong Dalawahang 
|Estelle Cascino
|-
|2024
|W100 Vitoria-Gasteiz
|ITF
|Larong Dalawahang 
|Estelle Cascino
|}

===== Larong Isahan ng ITF  =====

====== '''2020 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Las Palmas de Gran Canaria 2
|W15
|Luwad
|Rawnd 1
|Anna Zarycka
|2–6, 4–6
|-
|Las Palmas de Gran Canaria
|W25
|Luwad
|Rawnd 2
|Lara Salden
|0–6, 6–2, 2–6
|-
|Melilla
|W15
|Luwad
|Rawnd 1
|Anastasia Charaeva
|3–6, 3–6
|-
|Monastir 9
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Nina Stadler
|6–4, 6–7, 5–7
|}

====== ''' 2021 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|W15 Manacor
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Yvonne Cavalle-Reimers
|5–7, 6–1, 6–2
|-
|W15 Manacor 2
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Ylena In-Albon
|0–6, 3–6
|-
|W15 Manacor 3
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Oksana Selekhmeteva
|2–6, 3–6
|-
|W25 Grenoble
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Maja Chwalińska
|0–6, 4–6
|-
|W25 Manacor 4
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Jana Fett
|6–4, 3–6, 5–7
|-
|W15 Manacor 5
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Simona Waltert
|4–6, 6–2, 5–7
|-
|W60 Bellinzona
|W60
|Luwad
|Rawnd 2
|Simona Waltert
|5–7, 6–3, 2–6
|-
|W25 Platja d’Aro
|W25
|Luwad
|Rawnd 2
|Irene Burillo Escorihuela
|2–6, 4–6
|-
|W25 Madrid 2
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Andrea Lázaro García
|6–2, 4–6, 4–6
|-
|W25 Milovice
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Daria Astakhova
|2–6, 2–6
|}

====== ''' 2022 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|W25 Chiang Rai
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Luksika Kumkhum
|6–4, 6–2
|-
|W25 Chiang Rai 2
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Erika Sema
|3–6, 6–2, 3–6
|-
|W25 Madrid 1
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Anna-Lena Robbe
|6–7(3), 3–6
|-
|W60 Madrid 2
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|''Runner-up''
|Marina Bassols Ribera
|4–6, 5–7
|-
|W60 Vitoria-Gasteiz
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Jessika Ponchet
|4–6, 4–6
|-
|W25 El Espinar
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Eva Guerrero Alvarez
|2–6, 6–3, 2–6
|-
|W100 Grodzisk Mazowiecki
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Katharina Hobgarski
|4–6, 3–6
|-
|W60 Templeton
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Katarzyna Kawa
|6–2, 4–6, 0–6
|-
|W80 Rancho Santa Fe
|W80
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Marcela Zacarías
|2–6, 5–7
|-
|W60 Hamburg
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Ysaline Bonaventure
|4–6, 0–6
|-
|W80 PoiLebels
|W80
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Ysaline Bonaventure
|1–6, 6–3, 3–6
|-
|W100 Shrewsbury
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 2
|Maia Lumsden
|1–6, 5–7
|}

====== ''' 2023 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|W25 Yecla
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Valentina Ryser
|6–3, 7–5
|-
|W25 Roehampton
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Arina Rodionova
|6–2, 6–3
|-
|W25 Aldershot
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Runner-up''
|Destanee Aiava
|6–3, 4–6, 1–6
|-
|W40 Petange
|W40
|Matigas (Konkreto) 
|''Runner-up''
|Océane Dodin
|1–6, 5–7
|}

====== ''' 2024 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|W100 Vitoria-Gasteiz
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Victoria Jiménez Kasintseva
|6–4, 6–4
|-
|W100 Dubai
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Polina Kudermetova
|6–4, 2–6, 2–6
|-
|W100 Takasaki
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Mananchaya Sawangkaew
|6–4, 1–6, 2–6
|-
|W100 Cary
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Renata Zarazúa
|6–3, 4–6, 3–6
|-
|W100 Landisville
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Olivia Gadecki
|1–6, 6–0, 3–6
|-
|W75 Porto
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Anna Bondar
|4–6, 7–6, 1–6
|-
|W75 Trnava 1
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Anastasia Gureva
|2–6, 6–3, 6–7
|-
|W75 Trnava 2
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tereza Martincová
|6–3, 4–6, 6–7
|-
|W75 Croissy-Beaubourg
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Mona Barthel
|6–4, 4–6, 1–6
|-
|W75 Zagreb
|W75
|Luwad
|Rawnd 1
|Tena Lukas
|5–7, 6–3, 4–6
|-
|W60 Bellinzona
|W60
|Luwad
|Rawnd 1
|Selena Janicijevic
|3–6, 1–6
|-
|W50 Indore
|W50
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Polina Kudermetova
|4–6, 7–6, 2–6
|-
|W50 Pune
|W50
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Darja Semenistaja
|6–7, 0–6
|}

===== Larong Dalawahan ng ITF  =====

====== ''' 2021 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|W25 Madrid
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Victoria Jiménez Kasintseva
|''Quarterfinal''
|Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey
|5–7, 6–4, 6–10
|-
|W25 Platja d’Aro
|W25
|Luwad
|Oksana Selekhmeteva
|''Runner-up''
|Justina Mikulskytė / Oana Simion
|3–6, 5–7
|}

====== ''' 2022 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|W25 Manacor
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Elsa Jacquemot
|''Quarterfinal''
|Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi
|6–2, 4–6, 3–10
|-
|W25 Macon
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Jéssica Bouzas Maneiro
|''Quarterfinal''
|Audrey Albie / Aubane Droguet
|4–6, 2–6
|-
|W25 Chiang Rai 1
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Indy De Vroome
|Rawnd 1
|Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted
|6–4, 5–7, 6–10
|-
|W25 Chiang Rai 2
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Kyōka Okamura
|''Quarterfinal''
|Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova
|6–4, 7–6(4), 2–6
|-
|W25 Madrid 1
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Jéssica Bouzas Maneiro
|''Quarterfinal''
|Olga Helmi / Adithya Karunaratne
|0–6, 4–6
|-
|W60 Madrid 2
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Liang En-shuo
|''Quarterfinal''
|Tímea Babos / Valeria Savinykh
|2–6, 4–6
|-
|W25 Palma del Río
|W25
|Luwad
|Marina Bassols Ribera
|''Semifinal''
|Valeria Savinykh / Fanny Stollár
|2–6, 0–6
|-
|W25 Corroios-Seixal
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Lizette Cabrera
|''Quarterfinal''
|Justina Mikulskytė / Hong Yi Cody Wong
|5–7, 4–6
|-
|W60 Templeton
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Annaëlle Robbe
|Rawnd 2
|Madison Brengle
|6–3, 6–7, 6–10
|-
|W80 PoiLebels
|W80
|Matigas (Konkreto) 
|Petra Marcinko
|''Quarterfinal''
|Miriam Skoch / Markéta Vondroušová
|5–7, 2–6
|}

====== ''' 2023 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|W60 Trnava 2
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Justina Mikulskyte
|''Semifinal''
|Alicia Barnett / Olivia Nicholls
|4–6, 1–6
|-
|W60 Chiasso
|W60
|Luwad
|Barbora Palicova
|Rawnd 1
|Beatrice Gumulya / Anna Sisková
|3–6, 6–4, 11–13
|-
|W25 Zaragoza
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Beatrice Gumulya
|''Quarterfinal''
|Alana Parnaby / Victoria Rodríguez
|6–4, 3–6, 6–10
|-
|W100 Vitoria-Gasteiz
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Marina Bassols Ribera
|''Quarterfinal''
|Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča
|5–7, 6–1, 9–11
|-
|W60 Barcelona
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Emilie Lindh Gallagher
|Rawnd 1
|Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča
|6–4, 3–6, 3–10
|-
|W25 Roehampton 2
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Destanee Aiava
|''Quarterfinal''
|Talia Gibson / Petra Hule
|1–6, 5–7
|-
|W25 Aldershot
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Urszula Radwanska
|''Semifinal''
|Erina Hayashi / Saki Imamura
|4–6, 4–6
|-
|W100 Tokyo 2
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Natsumi Kawaguchi
|''Semifinal''
|Alicia Barnett / Olivia Nicholls
|0–6, 7–5, 6–10
|-
|W60 Glasgow 2
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Barbora Palicova
|''Quarterfinal''
|Freya Christie / Olivia Gadecki
|—
|-
|W60 Nantes
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Jessy Rompies
|Rawnd 1
|Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold
|6–1, 3–6, 6–10
|-
|W40 Petange
|W40
|Matigas (Konkreto) 
|Zeynep Sonmez
|''Semifinal''
|Danielle Collins / Isabelle Haverlag
|2–6, 4–7
|}

====== ''' 2024 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|W50 Pune
|W50
|Matigas (Konkreto) 
|Darja Semeņistaja
|Kampeon
|Naiktha Bains / Fanny Stollár
|7–6(8), 6–3
|-
|W75 Croissy-Beaubourg
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Estelle Cascino
|Kampeon
|Maia Lumsden / Jessika Ponchet
|7–5, 7–6(4)
|-
|W100 Vitoria-Gasteiz
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Estelle Cascino
|Kampeon
|Lia Karatancheva / Diāna Marcinkēviča
|6–3, 2–6, 10–4
|-
|W75 Porto 3
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Alicia Barnett
|''Quarterfinal''
|Anna-Lena Friedsam / Aliccia Barnett
|3–6, 4–6
|-
|W75 Trnava
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Zeynep Sönmez
|''Semifinal''
|Lulu Sun / Moyuka Uchijima
|2–6, 2–6
|-
|W100 Dubai
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Valentini Grammatikopoulou
|''Quarterfinal''
|Isabelle Haverlag / Erika Pridankina
|7–5, 4–6, 3–10
|}

=== Mga pangunahing torneo ===

==== 2021 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Palaruan
!Lebel
!Kalaban
!Yugto (Rawnd)
!Tala
|-
|Miami Open
|Matigas (Konkreto) 
|1000
|Viktória Hrunčáková
|Qualipikasyon Rawnd 1
|6–4, 4–6, 2–6
|-
|Romanian Open (Cluj-Napoca)
|Luwad
|250
|Mayar Sherif
|Rawnd 2
|2–6, 2–6
|}

==== 2022 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Madison Brengle
|2–6, 1–6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Kuwalipikasyon 1
|Anna Bondár
|0–6, 0–6
|}

==== 2023 ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Australian Open
|''Grand Slam''
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Misaki Doi
|6–4, 1–6, 3–6
|-
|Thailand Open (Hua Hin)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tatjana Maria (6)
|2–6, 2–6
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Irina-Camelia Begu
|2–6, 5–7
|-
|Mutua Madrid Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 1
|Tatjana Maria
|1–6, 1–6
|-
|Japan Open (Osaka)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Himari Sakatsume (Q)
|0–6, 3–6
|-
|Guangzhou Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tatjana Maria (3)
|3–6, 0–6
|-
|Jasmin Open (Monastir)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Elise Mertens (2)
|5–7, 0–6
|}

===== '''Larong Dalawahan''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Katuwang
!Kalaban
!Tala
|-
|Jasmin Open (Monastir)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Oana Gavrila
|Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs
|3–6, 4–6
|}

==== 2024 ====

===== '''Larong Isahan ''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Australian Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Rebecca Peterson (18)
|2–6, 5–7
|-
|French Open
|Grand Slam
|Luwad
|Kuwalipikasyon 3
|Julia Riera (2)
|6–4, 6–7, 4–6
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|Kuwalipikasyon 3
|Lulu Sun (23)
|6–7, 5–7
|-
|US Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 3
|Elena-Gabriela Ruse (20)
|6–3, 1–6, 4–6
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 2
|Emiliana Arango
|6–2, 5–7, 1–6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 1
|Sorana Cîrstea (27)
|3–6, 7–6, 4–6
|-
|Wuhan Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Kateřina Siniaková
|3–6, 1–6
|-
|Abu Dhabi Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Magda Linette
|6–7, 1–6
|-
|Guadalajara Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Marie Bouzková (6)
|2–6, 2–6
|-
|Ningbo Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Priscilla Hon
|4–6, 3–6
|-
|Jiangxi Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Marie Bouzková (1)
|5–7, 6–7
|-
|Guangzhou Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Bernarda Pera
|0–6, 3–6
|-
|Nottingham Open
|250
|Damo
|Kuwalipikasyon 2
|Ena Shibahara
|7–6, 0–6, 2–6
|-
|Canberra International
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Céline Naef (5)
|4–6, 5–7
|-
|Guadalajara 125 Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Tatjana Maria (4)
|5–7, 2–6
|-
|Polish Open (Warsaw)
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Isabella Shinikova
|2–6, 4–6
|-
|Veneto Open (Gaiba)
|125
|Damo
|''Quarterfinal''
|Sara Errani (4)
|0–6, 6–7
|-
|Makarska Open
|125
|Luwad
|Rawnd 1
|Maria Timofeeva (Q)
|6–1, 3–6, 2–6
|}

===== '''Larong Dalawahan''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Canberra International
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Laura Pigossi
|''Semifinal''
|Kaylah McP / Astra Sharma
|6–7(1), 3–6
|-
|Oeiras Ladies Open
|125
|Luwad
|Taylah Preston
|Rawnd 1
|Valeria Lepchenko / Anna Falei
|4–6, 4–6
|-
|Polish Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Daniela Semenistaja
|''Quarterfinal''
|Weronika Falkowska / Martyna Kubka
|4–6, 5–7
|-
|Guadalajara 125 Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Kimberly Birrell
|''Quarterfinal''
|Katarzyna Piter / Fanny Stollar
|4–6, 4–6
|-
|Ningbo Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|En Shuo Liang
|''Quarterfinal''
|Giuliana Olmos / Alexandra Panova
|1–6, 2–6
|}

==== 2025 ====

===== '''Larong Isahan ''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Australian Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Jana Fett (133)
|5–7, 2–6
|-
|Singapore Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 2
|Simona Waltert (179)
|3–6, 2–6
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Jessica Pegula (4)
|6–7, 7–5, 3–6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 2
|Iga Świątek (2)
|6–4, 4–6, 2–6
|-
|Italian Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 1
|Marta Kostyuk (27)
|0–6, 1–6
|-
|French Open
|Grand Slam
|Luwad
|Rawnd 1
|Emiliana Arango (85)
|0–6, 6–2, 3–6
|-
|Birmingham Open
|125
|Damo
|Rawnd 1
|Linda Fruhvirtová
|5-7, 7-6(5), 1-6
|-
|Nottingham Open
|250
|Damo
|Rawnd 1
|Magda Linette (31)
|4–6, 3–6
|-
|Eastbourne Open
|250
|Damo
|''Runner-up''
|Maya Joint
|4–6, 6–1, 6–7 (10–12)
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|Rawnd 1
|Barbora Krejčíková (16)
|6–3, 2–6, 1–6
|-
|National Bank Open (Montreal)
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Markéta Vondroušová (63)
|6–3, 1–6, 2–6
|-
|US Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Cristina Bucșa (95)
|4–6, 3–6
|-
|São Paulo Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Janice Tjen (130)
|4–6, 1–6
|-
|China Open (Wuhan)
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Moyuka Uchijima (91)
|4–6, 6–3, 2–6
|-
|Japan Women's Open (Osaka)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tereza Valentová (78)
|1–6, 2–6
|-
|Guangzhou Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Claire Liu (305)
|6–2, 4–6, 4–6
|-
|Hong Kong Tennis Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Victoria Mboko (21)
|6–3, 3–6, 4–6
|-
|Canberra International
|125
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Shuai Wei (134)
|5–7, 2–6
|-
|Mumbai Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Mai Hontama (166)
|6–7, 2–6
|-
|Oeiras Ladies Open
|125
|Luwad
|Rawnd 2
|Panna Udvardy (137)
|6–7, 4–6
|-
|Birmingham Open
|125
|Damo
|Rawnd 1
|Linda Fruhvirtová (152)
|5–7, 7–6, 1–6
|-
|Ilkley Open
|125
|Damo
|''Quarterfinal''
|Rebecca Marino (107)
|6–1, 0–6, 6–7
|-
|Guadalajara 125 Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Panna Udvardy (134)
|1–6, 7–5, 6–3
|-
|Jingshan Tennis Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Lulu Sun (146)
|6–3, 4–6, 2–6
|-
|Suzhou Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Viktorija Golubic (70)
|6–2, 2–6, 6–7
|}

===== '''Mga pag-atras''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Rason
|-
|Cincinnati Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Pinsala sa balikat
|-
|Monterrey Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Pinsala sa balikat
|}

===== '''Larong Dalawahan ''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|Guangzhou Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Nadiia Kichenok
|''Semifinal''
|Katarzyna Piter / Janice Tjen
|7–6(4), 3–6, 5–10
|-
|Italian Open
|1000
|Luwad
|Coco Gauff
|''Quarterfinal''
|Jasmine Paolini / Sara Errani
|5–7, 6–3, 7–10
|-
|French Open
|Grand Slam
|Luwad
|Renata Zarazúa
|Rawnd 2
|Olga Danilović / Anastasia Potapova
|1–6, 3–6
|-
|Hong Kong Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Chan Hao‑ching
|Rawnd 1
|Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich
|6–3, 1–6, 7–10
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|Eva Lys
|Rawnd 1
|Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason
|4–6, 2–6
|-
|Birmingham Open
|125
|Damo
|Rebeka Masarova
|Rawnd 1
|Storm Hunter / Ellen Perez
|4–6, 4–6
|-
|Mumbai Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Tsao Chia‑yi
|Rawnd 1
|Amina Anshba / Elena Pridankina
|4–6, 4–6
|-
|Oeiras Ladies Open
|125
|Luwad
|Katie Volynets
|Rawnd 1
|Carmen Corley / Olivia Gadecki
|3–6, 4–6
|}

==== 2026 ====

===== '''Larong Isahan ''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Auckland Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Wang Xinyu
|7–5, 5–7, 6–4
|-
|Australian Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Alycia Parks
|6–0, 3–6, 2–6
|-
|Philippines Womens Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Camila Osorio
|4-6, 4-6
|-
|Abu Dhabi Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Ekaterina Alexandrova
|3-6, 3-6
|-
|Qatar Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tereza Valentová
|6-7 (6), 1-6
|-
|Dubai Tennis Kampeonships
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Coco Gauff
|0-6, 2-6
|-
|Indian Wells Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 4
|Linda Noskova
|2-6, 0-6
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 4
|Karolína Muchová
|0-6,2-6
|-
|Linz Open
|500
|Luwad
|Rawnd 2
|Jelena Ostapenko
|4-6, 5-7
|-
|Stuttgart Open
|500
|Luwad
|Rawnd 1
|Leylah Fernandez
|1-6, 4-6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 2
|Elise Mertens
|2-6, 1-6
|-
|Italian Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 3
|Elena Rybakina
|4-6, 3-6
|-
|Strasbourg International
|500
|Luwad
|Rawnd 1
|Oleksandra Oliynykova
|6-3, 5-7, 3-6
|-
|French Open
|Grand  Slam
|Luwad
|Rawnd 1
|Iva Jovic
|4-6, 2-6
|-
|Birmingham Open
|125
|Damo
|Kampeon
|Nikola Bartůňková
|5-7, 6-3, 7-5
|-
|Queen's Club Kampeonships
|500
|Damo
|Rawnd 2
|Iva Jovic
|2-6, 2-6
|-
|Berlin Open
|500
|Damo
|Semifinals
|Linda Nosková
|2-6, 4-6
|-
|Bad Homburg Open
|500
|Damo
|
|
|
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|
|
|
|}

===== '''Larong Dalawahan''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|Auckland Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Iva Jovic
|''Semifinal''
|Xu Yifan / Yang Zhaoxuan
|5–7, 3–6
|-
|Australian Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Ingrid Martins
|Rawnd 1
|Shuko Aoyama / Magda Linette
|6–7(3), 6–2, 3–6
|-
|Abu Dhabi Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Janice Tjen
|''Semifinal''
|Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls
|4-6, 2-6
|-
|Indian Wells Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Iva Jovic
|Rawnd 1
|Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko
|2-6, 2-6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Zeynep Sönmez
|Rawnd 2
|Taylor Townsend / Katerina Siniakova
|1-6, 5-7
|-
|Italian Open
|1000
|Luwad
|Hailey Baptiste
|Rawnd 1
|Taylor Townsend / Katerina Siniakova
|2-6, 1-6
|-
|Birmingham  Open
|125
|Damo
|Nikola Bartůňková
|Rawnd 1
|Harriet Dart / Maia Lumsden
|4-6, 6-2, 9-11
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|Nikola Bartůňková
|
|
|
|-
|}

==Mga Panalo laban sa Top 10 na manlalaro==

Si Eala ay may tala ng {{tennis record|won=6|lost=4}} laban sa mga manlalarong nasa loob ng WTA top 10 sa oras ng kanilang laban.&lt;ref name=&quot;tp&quot;&gt;{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala Head to Head laban sa top 10 players. |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=ACareerqqITop_10qqv1 |access-date=Marso 8, 2026 |website=www.tennisabstract.com}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! #
! Kalaban
! Ranggo ng Kalaban
! Palaruan
! Korte
! Rawnd (Yugto) 
! Iskor
! Ranggo ni Eala
! Sanggunian
|-
| colspan=9 align=center | '''Larong WTA 2025'''
|-
| 1
| {{flagicon|USA}} Madison Keys
| 5
| Miami Open, USA
| Matigas (Concreto)
| 3R
| 6–4, 6–2
| 140
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Eala tinalo si Keys sa Miami |url=https://www.espn.com/tennis/story/_/id/44374722/alexandra-eala-upsets-madison-keys-third-round-miami-open |website=ESPN.com |date=Marso 24, 2025 |access-date=Setyembre 29, 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2
| {{flagicon|POL}} Iga Świątek
| 2
| Miami Open, USA
| Matigas (Concreto)
| QF
| 6–2, 7–5
| 140
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Eala nagulat si Świątek sa Miami |url=https://www.wtatennis.com/news/4239475/eala-stuns-swiatek-in-miami-becomes-first-filipina-wta-semifinalist |website=WTA |date=Marso 26, 2025 |access-date=Setyembre 29, 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=9 align=center | '''Larong WTA 2026'''
|-
| 3
| {{flagicon|ITA}} Jasmine Paolini
| 8
| Dubai Championships, UAE
| Matigas (Concreto)
| 2R
| 6–1, 7–6(5)
| 47
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eala tinalo si Paolini sa Dubai |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/2/18/-emb-alex-eala-stuns-world-no-8-paolini-to-advance-to-dubai-championships-quarterfnals-0216 |work=ABS-CBN News |access-date=Pebrero 18, 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| 4
| {{flagicon|USA}} Coco Gauff
| 4
| Indian Wells Open, USA
| Matigas (Concreto)
| 3R
| 6–2, 2–0 ret.
| 32
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eala umabante matapos umatras si Gauff |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/9/alex-eala-advances-to-indian-wells-round-16-after-coco-gauff-retires-1029 |work=ABS-CBN News |date=Marso 9, 2026 |access-date=Marso 9, 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| 5
| {{flagicon|KAZ}} Elena Rybakina
| 2
| Berlin Tennis Open, Germany
| Damo
| 2R
| 7–5, 6–4
| 35
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eala tinalo si Rybakina sa Berlin |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/19/alex-eala-stuns-world-no-2-elena-rybakina-in-berlin-0113 |work=ABS-CBN News |date=Hunyo 19, 2026 |access-date=Hunyo 19, 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| 6
| {{flagicon|UKR}} Elina Svitolina
| 8
| Berlin Tennis Open, Germany
| Damo
| QF
| 6–3, 6–4
| 35
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eala tinalo si Svitolina sa Berlin |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/20/alex-eala-dominates-elina-svitolina-to-book-berlin-semis-ticket-0145 |work=ABS-CBN News |date=Hunyo 20, 2026 |access-date=Hunyo 20, 2026}}&lt;/ref&gt;
|}
:&lt;small&gt;''{{as of|2026|06|20}}''&lt;/small&gt;

==Mga pananda==
{{noteslist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga panlabas na link==
* [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal  ni Alex Eala sa Instagram]
* [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala]
* [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala]
* [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract]
* [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)]
* [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches Mga listahan ng torneo ni Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)]

[[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]]</text>
      <sha1>21l2u9bqgo4yg4rvk1zedbujtwo5657</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212351</id>
      <parentid>2212350</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T21:58:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tabilay</username>
        <id>153890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Isahan */ Berlin 500</comment>
      <origin>2212351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64933" sha1="3942gkxzebphoz12pueh4pfoc1l54l6" xml:space="preserve">{{Infobox tennis biography
|name                    = Alexandra Eala
|image                   = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg
|image_upright           = .8
|caption                 = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]]
|fullname                = Alexandra Maniego Eala
|country                 = {{PHI}}
|residence               = [[Kalakhang Maynila]], Pilipinas&lt;br&gt;[[Mallorca]], Espanya
|birth_date              = {{birth date and age|2005|5|23}} 
|birth_place             = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas
|height                  = {{height|m=1.75}}
|turnedpro               = Marso 2020
|plays                   = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'')
|coach                   = Joan Bosch&lt;br&gt; Alexandro Viaene&lt;br&gt;Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan)
|careerprizemoney        = [[Dolyar ng Estados Unidos|$]]2,150,540
|singlesrecord           = {{tennis record|won=218|lost=132}}
|singlestitles           = 2 WTA 125 
|highestsinglesranking   = Blg. 29 (Marso 16, 2026) 
|currentsinglesranking   = Blg. 35 (Hunyo 15, 2026)
|doublesrecord           = {{tennis record|won=48|lost=47}}
|doublestitles           = 0
|highestdoublesranking   = Blg. 88 (Mayo 4, 2026)
|currentdoublesranking   = Blg. 151 (Hunyo 15, 2026)
|updated                 = Hunyo 15, 2026
|AustralianOpenresult    = 1R (2026)
|FrenchOpenresult        = 1R (2025, 2026)
|Wimbledonresult         = 1R (2025)
|USOpenresult            = 2R (2025)
|AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026)
|FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025)
|WimbledonDoublesresult  = 1R (2025)
| medaltemplates-expand = no
| medaltemplates =
{{MedalCountry |{{PHI}}}}
{{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}}
{{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }}
{{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }}
{{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }}
{{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}}
{{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }}
{{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}}
}}
Si '''Alexandra &quot;Alex&quot; Maniego Eala'''{{Efn|{{IPAc-en|lang|iː|'|ɑː|l|ɑː|,_|eɪ|-|,_|-|l|ə}}; {{IPA|fil|ɛˈjalɐ}}}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod ng Quezon]]) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng [[Tennis|tenis]]. Naabot niya ang pinakamataas na puwesto sa kanyang karera sa isahan (''singles''), bilang ika-29 sa mundo ayon sa WTA noong Marso 16, 2026, na naging dahilan upang siya ang pinakamataas na nirangguhang Pilipina sa kasaysayan ng Paligsahang WTA.

Nagwagi siya ng mga titulong dyunyor na ''Grand Slam'': dalawahan sa Australian Open ng 2020 at French Open ng 2021, at isahan sa US Open ng 2022.

Mayroon siyang 5 isahang ITF at 3 dalawahang ITF na mga titulo; noong 2025 umabot siya sa ''semifinal'' ng Miami Open, pumasok sa katapusan o ''final'' ng Eastbourne Open, at nanalo sa WTA 125 Guadalajara Open — sinundan ito ng isa pang titulo sa Birmingham Open noong 2026.

== Maagang yugto ng buhay ==
Si Alexandra Maniego Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang ehekutibo sa negosyo,&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; at Rosemarie Maniego-Eala, dating CFO ng Globe Telecom hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1985|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 1985]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating tagapangulo ng Komisyon sa Isports ng Pilipinas at komisyoner ng [[Philippine Basketball Association]],&lt;ref name=&quot;Philstar&quot;&gt;{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=Marso 28, 2025|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=Agosto 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=Nobyembre 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]|language=en}}&lt;/ref&gt; at ang tagadisenyo ng moda na si Rhett Eala.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=Abril 23, 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Ang kanyang kapatid na si Michael Francis &quot;Miko&quot; Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State Nittany Lions mula 2020 hanggang 2024.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PEP2&quot;&gt;{{Cite news |last1=Bravo |date=Marso 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Nagsimula si Eala sa tenis sa edad na apat,&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=Gulf News |date=Agosto 28, 2025|language=en}}&lt;/ref&gt; ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang tagasanay.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Payo |date=Agosto 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at Colegio San Agustin sa [[Makati]], bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Manacor, [[Espanya]], kung saan siya nagtapos noong 2023.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Disyembre 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Estilo ng paglalaro ==
Si  Eala ay kilala bilang isang agresibong ''baseliner'' (manlalaro sa likod ng korte) na gumagamit ng kanyang ''forehand'' (harapang palo) at matatag na dalawahang kamay na ''backhand'' (likurang palo) upang kontrolin ang mga palitan,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}&lt;/ref&gt; habang ang kaliwang kamay na ''topspin'' (paakyat na ikot) ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim. Bagaman mahusay ang kanyang larong pagbabalik at pagganap sa ''hard court'' (o palaruang matigas), nananatiling kahinaan ang kanyang ''serve'' na kulang sa bilis at pagbabago.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}&lt;/ref&gt; Nakamit na niya ang makasaysayang tagumpay bilang unang Pilipino sa WTA 1000 ''semis'' at tinalo ang tatlong pangunahing kampeon sa Miami Open ng 2025, ngunit binibigyang-diin ng mga eksperto at dating propesyonal sa larangan ng tenis na ang pagpapaayos ng kanyang ''serve'', sa bilis at taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng kanyang pisikal na kondisyon ang susi sa kanyang pangmatagalang tagumpay.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=Pebrero 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |language=en |website=Sports News Philippines |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=Pebrero 6, 2026}}&lt;/ref&gt;

Itinampok nina dating mga propesyonal na manlalaro ng tenis na sina Greg Rusedski, Andrea Petkovic, at Martina Navratilova ang pangangailangan para sa higit na lakas, pagiging maaasahan, at pagkakaiba-iba sa kanyang ''serve'', kasabay ng mas mahusay na pangangatawan at kondisyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Marso 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=Marso 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Karera ==
=== Dyunyor ===
Noong 2013, naging kampeon si Eala sa 8-at mas batang dibisyon ng ''Little Mo International Tennis Grand Slam'' sa [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}&lt;/ref&gt; Noong 2015, nagwagi siya sa ''Dubrovnik Dub Bowl'' para sa 11-at mas batang palaro na naganap sa [[Croatia]].&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2018, nakamit niya ang kampeonato sa ''Les Petits As – Le Mondial Lacoste'' sa [[Pransiya]], bilang kauna-unahang kampeon na nakapasok sa torneo sa pamamagitan ng ''wild card''.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov &amp; Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2019, napanalunan niya ang titulo sa dalawahang pambabae ng ''Orange Bowl'' kasama si Laskevich.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2020, nagwagi siya sa dalawahang pambabae ng ''Australian Open'' kasama si Nugroho.  

Noong 2021, nakuha niya ang titulong dalawahan sa ''French Open'' kasama si Selekhmeteva,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}&lt;/ref&gt; at nagwagi ng isahan at dalawahan sa ''Trofeo Bonfiglio'' sa [[Milan]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=Hulyo 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan|language=en}}&lt;/ref&gt;   

Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior singles na ''Grand Slam'' sa ''US Open'', matapos talunin si Havlíčková sa final.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}&lt;/ref&gt;

=== Propesyonal na karera ===
==== 2020 ====

===== '''Isahan''' =====
[[File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|thumb|Si Eala habang nagsasanay bilang paghahanda para sa US Open ng 2024.]]
Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng ITF sa isahan. Umabot siya sa pangalawang yugto sa W25 Las Palmas, W15 Castellón, at W15 Monastir. Natapos naman siya sa unang yugto sa W15 Las Palmas at W15 Melilla.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot;&gt;{{cite web |title=WTA Official: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches |access-date=Oktubre 5, 2025 |publisher=Women's Tennis Association|language=en}}&lt;/ref&gt;   

==== 2021 ====

===== '''Isahan''' =====
Sa Pagligsahang WTA, unang sumabak si Eala sa Miami Open ngunit hindi siya nakalusot sa pagpapakuwalipika. Gayunpaman, sa Cluj-Napoca 250, nakapasok siya sa pangunahing torneo at umabot hanggang sa pangalawang yugto.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng ITF sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si Kasintseva, nakarating sila sa ''quarterfinal''. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay Selekhmeteva at umabot sila hanggang sa ''final'' o huling labanan.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

==== 2022 ====

===== '''Isahan''' =====
Sa Paligsahang WTA, tampok ang kaniyang pagsabak sa Miami 1000 at Madrid 1000, subalit natalo siya sa unang yugto at sa pagpapakuwalipika na yugto.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Sa sirkitong ITF, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar. Nakapasok siya sa ''quarterfinal'' ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Sa WTA, nakapaglaro siya sa Miami 1000 at sa pagpapakuwalipika ng Madrid 1000.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Sa ITF, lumahok siya sa sampung torneo. Ang pinakamataas na narating niya ay ang ''semifinal'' sa W25 Palma del Río kasama si Ribera. Nakarating din siya sa ''quarterfinal'' ng pitong torneo at dalawang torneo na nabigo sa maagang yugto.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==== 2023 ====

===== '''Isahan''' =====
Lumahok siya sa rawnd ng pagpapakuwalipika ng Australian Open ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng Thailand 250, Osaka 250, Guangzhou 250, at Monastir 250. Lumaban din siya bilang ''wildcard'' sa Miami 1000 at Madrid 1000.  Sa sirkitong ITF, nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa W15 Yecla at kasunod sa W25 Roehampton.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Nakarating siya sa ''final'' ng W25 Aldershot at W40 Petange; sa ''semifinal'' ng W100 Vitoria-Gasteiz at W60 Nantes; at sa ''quarterfinal'' ng W60 Barcelona at W100 Tokyo.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;
===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng ITF at WTA sa dalawahan. Umabot siya sa apat na ''semifinal'' (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na ''quarterfinal'' (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa  nangyugto kabilang ang Monastir 250. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na palaruan maliban sa W60 Chiasso, isang palaro na ginanap sa luwad.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

==== 2024 ====

===== '''Isahan''' =====
Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa nagkuwalipika ng apat na ''Grand Slam'' (Australian Open, French Open, Wimbledon, US Open). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang ''quarterfinal'' sa Veneto 125 laban kay Errani.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Sa torneong WTA, umabot siya sa ikalawang yugto ng Miami 1000, ngunit natalo sa unang yugto ng Madrid 1000 at Wuhan 1000. Nabigo siya sa unang yugto ng Guadalajara 500, Abu Dhabi 500, at sa pagpapakuwalipika ng Ningbo 500. Hindi siya nakalusot sa pagpapakuwalipika ng Nottingham 250, at natalo sa unang yugto ng Guangzhou 250 at Jiangxi 250. Bukod sa ''semifinal'' sa Canberra 125, umabot siya sa ikalawang yugto ng Oeiras 125 at Guadalajara 125, ngunit natalo sa unang yugto ng Makarska 125 at Warsaw 125.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 Vitoria-Gasteiz, tinalo si Kasintseva sa katapusan ng torneo. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W100 Dubai at W50 Indore, at sa ''quarterfinal'' ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang ''semifinal'' sa Canberra 125 kasama si Pigossi. Nagkaroon din siya ng limang ''quarterfinal'' na tinapos: sa Ningbo 500 kasama si Liang, sa Warsaw 125 kasama si Semenistaja, sa Guadalajara 125 kasama si Birrell, sa W100 Dubai kasama si Grammatikopoulou, at sa W75 Porto 3 kasama si Barnett. Bukod dito, nagtalo siya sa unang yugto sa Oeiras 125 (kasama si Preston).&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa W50 Pune kasama si Semenistaja, sinundan ng magkasunod na panalo kasama si Cascino sa W75 Croissy-Beaubourg at W100 Vitoria-Gasteiz—ang pinakamataas na titulo niya sa ITF. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W75 Trnava kasama si Sönmez.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

==== 2025 ====

===== '''Isahan''' =====
Noong 2025, ang pinakamalaking tagumpay niya ay dumating sa Miami 1000, kung saan tinalo ang  Blg. 2 sa mundo na si Świątek sa ''quarterfinal'' bago matalo kay Pegula sa ''semifinal''. Sa damong palaruan, nakarating sa unang pangwakas ng WTA sa Eastbourne 250, ngunit natalo kay Joint. Sa US Open, nakamit ang unang panalo sa ''main draw'' o pangunahing torneo at umabot sa ikalawang yugto ng laban kay Bucșa. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa Guadalajara 125, tinalo si Udvardy sa ''final''.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Nagtala rin siya ng matatag na hinatnan sa mga sumusunod na paligsahan: ''quarterfinal'' sa São Paulo 250 laban kay Tjen, ''semifinal'' sa Jingshan 125 laban kay Sun at sa Canberra 125 laban kay Sijia, at ''quarterfinal'' sa Ilkley 125 laban kay Marino at sa Suzhou 125 laban kay Golubic. Umabot sa pangalawang yugto sa Madrid 1000, at sa Hong Kong 250. Sa iba pang paligsahan nakarating sa pangalawang yugto ng Mumbai 125 at sa Oeiras 125.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala niya sa taon. Natalo sa unang yugto ng French Open, ng Wimbledon, at ng Australian Open sa pagpapakuwalipika. Natalo siya sa unang yugtong Rome 1000 , ng Montreal 1000, at sa pagpapakuwalipika sa Wuhan 1000. Natalo siya sa unang yugto ng Nottingham 250, ng Singapore 250, ng Osaka 250, ng Guangzhou 250, at sa Birmingham 250.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa ITF, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang yugto: W100 Bengaluru, W75 Trnava 1 , at W75 Trnava 2.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa Guangzhou 250, kung saan umabot siya sa ''semifinal'' kasama si Kichenok. Nakarating din siya sa ''quarterfinal'' ng Italian 1000 kapareha si Gauff.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng French Open kasama si Zarazúa, at natalo sa unang yugto ng Wimbledon kasama si Lys.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Lumahok din siya sa Birmingham 250 kasama si Masarova at sa Hong Kong 250 kasama si Hao-ching, kapwa nagtapos sa unang yugto. Sa mga naghahamon, nakapaglaro siya sa Mumbai 125 kasama si Chia-yi at sa Oeiras 125 kasama si Volynets, na kapwa nagtapos sa unang yugto.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

==== 2026 ====

===== '''Isahan''' =====
Sinimulan ni Eala ang kanyang 2026 ''season'' nang may matibay na simula sa Auckland 250, kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay Wang. Sa unang yugto ng isahan nabigonsiya sa Australian Open. &lt;ref&gt;{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=Enero 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks|language=en}}&lt;/ref&gt;  Lumaban siya sa Philippines 125 bilang wildcard at nakapasok sa ''quarterfinal'' bago matalo kay Osorio. Sa Abu Dhabi 1000, umabot siya sa ''quarterfinal'' ngunit natalo kay Alexandrova. Sa Qatar 1000, nabigo siya sa unang yugto.  Nakapasok siya sa ''quarterfinal'' ng Dubai 1000 bago natalo kay Gauff. Sa Indian Wells 1000 at Miami 1000, umabot siya sa ika-apat na rawnd sa parehong torneo bago natalo kina Noskova at Muchová.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa mga palaruang luwad ng Europa, nakarating si Eala sa ikalawang yugto ng Linz 500 kung saan siya ay tinalo ni Ostapenko.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=2026-04-08 |title=Eala nabigo matapos manguna ng 5-1 sa ikalawang set kontra Ostapenko, lumabas sa Linz Open |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=2026-04-08 |website=Philstar.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Sa unang yugto ng Stuttgart 500, siya ay pinatalsik ni Fernandez. Samantala, sa ikalawang yugto ng Madrid 1000, siya ay natalo ni Mertens.  Natalo siya kay Rybakina sa ikatlong yugto ng Rome 1000.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=Mayo 10, 2026 |title=Alex Eala bows out of Italian Open with loss to Rybakina |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/5/10/tennis-alex-eala-bows-out-of-italian-open-with-loss-to-rybakina-2341 |work=ABS CBN News|language=en}}&lt;/ref&gt; Sa sumunod na linggo, siya ay nabigo sa unang rawnd ng Strasbourg 500 matapos matalo kay Oliynykova. Sa French Open, siya ay natalo sa unang rawnd laban kay Jovic.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa  damuhan ng Birmingham 125 nakuha niya ang kanyang ikalawang WTA 125 isahang na titulo matapos talunin si Bartůňková. Pagkatapos nito, siya ay tinalo sa ikalawang yugto ng Kampeonatong Queen's Club.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  Natalo na naman siya  iNosková sa semifinals ng Berlin 500.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=Hunyo 21, 2026 |title=Natapos ang kampanya ni Alex Eala sa Berlin Open sa pagkatalo kay Linda Nosková |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/21/alex-eala-s-berlin-open-campaign-ends-in-loss-to-linda-noskov-0118}}&lt;/ref&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Sa Auckland 250, nakipagtambal si Eala kay Jović at umabot sila sa ''semifinal'' bago natalo kina Xu at Yang.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=Enero 9, 2026|access-date=Enero 9, 2026|work=ABS-CBN News|language=en}}&lt;/ref&gt;  Sa Australian Open, nakipares siya kay Martins, ngunit hindi sila nakalusot sa unang rawnd matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=Enero 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=Enero 20, 2026 |work=ABS-CBN News|language=en}}&lt;/ref&gt; Samantala, sa Abu Dhabi 1000, nakipagtambal siya kay Tjen at nakaabot sila sa ''semifinal'', ngunit natalo sa tambalan nina Mihalíková at Nicholls.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=Pebrero 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=Pebrero 6, 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Si Eala, kasama si Sönmez, ay naalis sa ikalawang yugto ng Madrid 1000.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Reyes |first=Kate M. |date=25 Abril 2026 |title=Alex Eala, Zeynep Sonmez ousted in Madrid Open doubles |website=SPIN.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-zeynep-sonmez-ousted-in-madrid-open-doubles-a5019-20260425 |access-date=25 Abril 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Kasama si Baptiste, nabigo rin siya sa unang yugto ng Rome 1000.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa damuhan, natalo sila ni Bartůňková sa dalawahan sa unang yugto ng Birmingham 125.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

== Ibang larangan ==
=== Pambansang koponan ===
[[File:Alex_Eala_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_(cropped).jpg|thumb|Si Eala kasama ang mga tansong medalya na napanalunan niya sa Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2021.]]
Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2021|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2021]] ([[bronse]] sa isahan, koponan, at magkahalong dalawahan) sa [[Palarong Asyano 2022|Palarong Asyano ng 2022]] (bronse sa magkahalong dalawahan at isahang pangkababaihan).&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=Mayo 20, 2022 |title=Si Alex Eala ay nakuntento sa tansong medalya sa women’s singles. |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=Mayo 20, 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=Setyembre 29, 2023 |title=Si Alex Eala ay nakakuha ng ikalawang tansong medalya sa Palarong Asya kasama si Alcantara sa dalawan. |language=en-US |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=Setyembre 29, 2023}}&lt;/ref&gt; 

Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa pangalawang ,angkat na nagresulta sa promosyon sa pangunahing gpangkatng Kopang Billie Jean.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Morales |first=Luisa |date=Disyembre 2, 2024 |title=Si Alex Eala ay nagagalak na pamunuan ang Team Philippines sa pag-angat sa BJK Cup sa Bahrain. |language=en |website=One Sports |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |access-date=Disyembre 2, 2024 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; 

Sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2025|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa isahang pangkababaihan, pati tansong medalya sa ipinaghalong dalawahan at koponan.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=Disyembre 18, 2025 |title=Si Alex Eala ay nagwagi ng gintong medalya sa tennis sa SEA Games, at tinapos ang mahabang tagtuyot para sa Pilipinas. |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |access-date=Disyembre 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Mga isponsorsip ===
Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[Globe Telecom]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Hulyo 25, 2025 |title=Nagbubukas si Alex Eala Tungkol sa Buhay |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet|access-date=Hulyo 25, 2025|language=en}}&lt;/ref&gt; at kalaunan ay nagkaroon ng mga pag-endorso mula sa Babolat, Nike, at [[Bangko ng Kapuluang Pilipinas|BPI]],&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Si Alex Eala ay pumirma bilang pinakabagong endorser ng BPI.|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/|language=en}}&lt;/ref&gt; bago naging tagapagsulong ng tatak ng [[Milo (inumin)|Milo]] noong 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Pebrero 23, 2026 |title=Inilunsad ang MILO Active Pilipinas kasama si Eala bilang bagong ambassador. |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html|access-date=Pebrero 23, 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Pansariling buhay ==
Ang paboritong pagkaing nagbibigay-ginhawa (''comfort food'') ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]], at mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa [[kape]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=Pebrero 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |access-date=31 Marso 2026 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |language=en}}&lt;/ref&gt; Nagsasalita siya ng [[Wikang Ingles|Ingles]], [[Wikang Kastila|Kastila]], at [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang paborito niya sa mga torneo ng ''Grand Slam'' ay ang [[Mga Kampeonatong Wimbledon]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=Hulyo 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=Hulyo 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Itinuturing niya si [[Maria Sharapova]] bilang isa sa kanyang mga impluwensiya, at nagsanay siya kasama sina [[Rafael Nadal]] at ang kanyang kapatid na si Miko.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=Hulyo 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=Nobyembre 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Inquirer |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ang kanyang pambihirang pag-usbong sa Miami Open ng 2025 ay nagtatag sa kanya bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na nagbunsod ng paghahambing sa kanya kay [[Manny Pacquiao]]. Sa pakikipag-usap niya sa mga tagahanga sa wikang Tagalog, nakatulong siya sa pagpapalaganap ng kasikatan ng tenis sa mga Pilipino sa loob at labas ng bansa.&lt;ref name=&quot;mo&quot;&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga parangal ==
[[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]]
Si Eala ay nakatanggap ng maraming pagkilala sa loob at labas ng bansa, kabilang ang pagkilala ng Philippine Sportswriters Association na walong ulit na pinarangalan (2019–2026) dahil sa kanyang mga &quot;natatanging&quot; tagumpay sa tenis sa taunang Gawad PSA (PSA Annual Awards).&lt;ref&gt;Sipi para sa Taunang Gawad PSA ni Eala:

* {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=Pebrero 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=Pebrero 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |language=en |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Marso 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |language=en |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Pebrero 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=Oktubre 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=Mayo 7, 2023}}
* {{Cite news |date=Pebrero 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Pebrero 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |language=en |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Enero 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |language=en |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=Oktubre 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Oktubre 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=Pebrero 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=Pebrero 17, 2026}}&lt;/ref&gt; Isinama siya ng Asyang Tatler sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya noong 2021.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |date= |title=Tatler Asia's Most Influential: Philippines |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&amp;industry=all&amp;region=ph&amp;year=2021 |access-date=Oktubre 20, 2025 |magazine=Tatler Asia |language=en}}&lt;/ref&gt; Ginawaran siya ng Mga Gantimpalang Tanglaw ng [[Misyong diplomatiko ng Pilipinas|Embahada ng Pilipinas]] sa [[Madrid]] noong 2025 bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.&lt;ref&gt;{{cite news |author=Castillejo |first=Dyan |date=Abril 28, 2025 |title=Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain |language=en |work=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/4/28/tennis-alex-eala-honored-by-ph-ambassador-to-spain-1257 |url-status=live |access-date=Abril 28, 2025 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; Kinilala rin siya ng Asyang Forbes sa kanilang talang Tatlongpung na Wala Pang Tatlumpung Taong Gulang na mga ikono sa Libangan at Palakasan dahil sa kanyang papel sa pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tenis.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=Mayo 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |language=en |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=Mayo 27, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Taunang ranggo ng WTA ==
Mula 2021 hanggang 2025, makikita ang malinaw na pagbaba ng bilang ng panalo ni Alexandra Eala sa parehong isahan at dalawahan. Noong 2021, nagtala siya ng pinakamataas na rekord na 529 panalo sa isahan at 780 sa dalawahan, ngunit taon-taon ay bumaba ang mga bilang na ito: 219 at 594 noong 2022, 205 at 436 noong 2023, 158 at 239 noong 2024, at umabot na lamang sa 50 at 161 pagsapit ng 2025. Ang pagkahilig na ito ay nagpapahiwatig ng pagbabago sa kanyang pagganap at posibleng mas nakatuon siya sa piling mga torneo at mas mataas na antas ng kompetisyon kaysa sa dami ng laban.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

== Mga torneyong sinalihan ni Eala ==
&lt;!--  Huwag gumamit ng sponsored na pangalan sa torneo kasi pabag‑bago ang mga sponsor taon‑taon.  
Gumamit ng official na pangalan at ilagay ang lugar o ciudad sa panaklong.  
Huwag isalin ang mga pangalan ng torneo; sapat na ang English na pangalan (lalo pa nitong malilito ang mga tao).  
Ang laman ng mga talahanayan na ito ay nakumpirma at naaprubahan batay sa opisyal na mga pinagmulan.
(Compiled ni tabilay) 

Original English source: always updated by the author. 
https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches


Addendum:
Paano pinu‑draw ang mga manlalaro sa WTA tournaments? 

1. Pagpasok sa main draw
- Ang mga makakapasok ay pinipili base sa WTA rankings sa deadline: direktang tinanggap, qualifiers, at wildcards.  
- May mga special entries tulad ng protected ranking at special exempts.

2. Qualifying
- May qualifying rounds bago ang main event; ang mga manlalaro na mananalo sa final qualifying ay nagiging qualifiers at pumapasok sa main draw.  
- Kung may mag-withdraw matapos ang draw, pwedeng palitan ng “lucky loser” — mataas ang ranking na natalo sa huling qualifying round.

3. Seeding
- Binibigay ang seeds ayon sa WTA rankings sa seeding cut-off.  
- Bilang ng seeds depende sa laki ng draw (hal., 8 seeds sa 32-draw).  
- Ang top seed at second seed inilalagay sa magkabilang dulo ng bracket para hindi magtagpo agad; ang iba pang seeds inilalagay ayon sa standard rules, minsan randomized sa mga seksyon.

4. Pagbuo ng draw
- Ang mga hindi-seeded na manlalaro (kabilang ang qualifiers, wildcards, protected entries) inilalagay sa natitirang slots nang random.  
- Karaniwan isinasagawa ang draw nang publiko o sa opisyal na seremonya.

5. Byes
- Minsan binibigyan ng bye ang top seeds (automatic advance sa second round); nakareserba ang slots ng bye sa ilang seeded positions.

6. Pagpapalit kapag may withdrawal
- Bago ang draw: susunod sa acceptance list ang papalit.  
- Pagkatapos ng draw pero bago magsimula: pinapalitan ng lucky losers (pinakamataas ang ranking mula sa huling qualifying round).

7. Espesyal na kaso
- Ang may protected ranking pinapasok bilang direct acceptance; magiging seeded lang kung sapat ang protected ranking.  
- Wildcards inilalagay tulad ng ibang unseeded players.

.. 
Grand Slam qualifying

- Kailan at layunin  
  - Ginagawa isang linggo bago ang main singles event.  
  - Layunin: pumili ng 16 na qualifiers para sa 128-player main draw.

- Laki at format  
  - Karaniwang qualifying draw: 128 manlalaro.  
  - Format: single-elimination, best-of-3 sets.  
  - Kailangan manalo ng 3 laban para maging qualifier (128 → 64 → 32 → 16).

- Sino ang pumapasok  
  - Sumusubok ang mga mababang-ranked na manlalaro (hindi nakapasok sa main draw), may wildcards din at protected-ranking entries.  
  - Kung may mag-withdraw bago magsimula, pumapalit ang alternates.

- Seeding  
  - May seeds sa qualifying batay sa ranking para hindi magtagpo agad ang mas mataas ang ranggo.

- Pagpasok sa main draw  
  - Pagkatapos ng qualifying, inilalagay ang 16 qualifiers sa naka-reserbang slots sa main draw (karaniwang randomized).

- Lucky losers  
  - Kapag may nag-withdraw mula sa main draw pagkatapos mabuo ang draw, pinapalitan siya ng “lucky loser” — isang natalo sa final qualifying round.  
  - Pinipili ang lucky losers ayon sa ranking ng mga natalo sa huling round (kung tabla, minsan nagbibigay ng random draw).

- Points at pera  
  - May puntos at prize money ang pagkapanalo sa qualifying; mas malaki ang puntos/pera kapag nakapasok at nakapanalo sa main draw.

--&gt;
Ito ang mga torneo na sinalihan ni Eala.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Teodoro Robert |first=Abilay |date=June 15, 2026 |title=Alex Eala Tournaments |url=https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches |access-date=June 15, 2026 |website=TV Philippines Wiki |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Djunyor ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
|+Larong Isahan 
!Palaro
!2019
!2020
!2021
!2022
|-
|Australian Open
|R2
|R3
|A
|A
|-
|French Open
|A
|SF
|A
|A
|-
|Wimbledon
|A
|A
|R2
|A
|-
|US Open
|A
|A
|A
|W
|}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
|+Larong Dalawahang 
!Palaro
!2019
!2020
!2021
!2022
|-
|Australian Open
|A
|W
|A
|A
|-
|French Open
|A
|A
|W
|A
|-
|Wimbledon
|A
|A
|R2
|A
|-
|US Open
|A
|A
|SF
|–
|}

=== Pandaigdigang Torneo ng Kababaihan ng ITF ===

==== Titulo sa ITF====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Year
!Palaro
!Lebel
!Uri
!Katuwang
|-
|2021
|W15 Manacor
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2022
|W25 Chiang Rai
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2023
|W25 Yecla
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2023
|W25 Roehampton
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2024
|W100 Vitoria-Gasteiz
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2024
|W50 Pune
|ITF
|Larong Dalawahang 
|Darja Semeņistaja
|-
|2024
|W75 Croissy-Beaubourg
|ITF
|Larong Dalawahang 
|Estelle Cascino
|-
|2024
|W100 Vitoria-Gasteiz
|ITF
|Larong Dalawahang 
|Estelle Cascino
|}

===== Larong Isahan ng ITF  =====

====== '''2020 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Las Palmas de Gran Canaria 2
|W15
|Luwad
|Rawnd 1
|Anna Zarycka
|2–6, 4–6
|-
|Las Palmas de Gran Canaria
|W25
|Luwad
|Rawnd 2
|Lara Salden
|0–6, 6–2, 2–6
|-
|Melilla
|W15
|Luwad
|Rawnd 1
|Anastasia Charaeva
|3–6, 3–6
|-
|Monastir 9
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Nina Stadler
|6–4, 6–7, 5–7
|}

====== ''' 2021 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|W15 Manacor
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Yvonne Cavalle-Reimers
|5–7, 6–1, 6–2
|-
|W15 Manacor 2
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Ylena In-Albon
|0–6, 3–6
|-
|W15 Manacor 3
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Oksana Selekhmeteva
|2–6, 3–6
|-
|W25 Grenoble
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Maja Chwalińska
|0–6, 4–6
|-
|W25 Manacor 4
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Jana Fett
|6–4, 3–6, 5–7
|-
|W15 Manacor 5
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Simona Waltert
|4–6, 6–2, 5–7
|-
|W60 Bellinzona
|W60
|Luwad
|Rawnd 2
|Simona Waltert
|5–7, 6–3, 2–6
|-
|W25 Platja d’Aro
|W25
|Luwad
|Rawnd 2
|Irene Burillo Escorihuela
|2–6, 4–6
|-
|W25 Madrid 2
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Andrea Lázaro García
|6–2, 4–6, 4–6
|-
|W25 Milovice
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Daria Astakhova
|2–6, 2–6
|}

====== ''' 2022 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|W25 Chiang Rai
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Luksika Kumkhum
|6–4, 6–2
|-
|W25 Chiang Rai 2
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Erika Sema
|3–6, 6–2, 3–6
|-
|W25 Madrid 1
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Anna-Lena Robbe
|6–7(3), 3–6
|-
|W60 Madrid 2
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|''Runner-up''
|Marina Bassols Ribera
|4–6, 5–7
|-
|W60 Vitoria-Gasteiz
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Jessika Ponchet
|4–6, 4–6
|-
|W25 El Espinar
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Eva Guerrero Alvarez
|2–6, 6–3, 2–6
|-
|W100 Grodzisk Mazowiecki
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Katharina Hobgarski
|4–6, 3–6
|-
|W60 Templeton
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Katarzyna Kawa
|6–2, 4–6, 0–6
|-
|W80 Rancho Santa Fe
|W80
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Marcela Zacarías
|2–6, 5–7
|-
|W60 Hamburg
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Ysaline Bonaventure
|4–6, 0–6
|-
|W80 PoiLebels
|W80
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Ysaline Bonaventure
|1–6, 6–3, 3–6
|-
|W100 Shrewsbury
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 2
|Maia Lumsden
|1–6, 5–7
|}

====== ''' 2023 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|W25 Yecla
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Valentina Ryser
|6–3, 7–5
|-
|W25 Roehampton
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Arina Rodionova
|6–2, 6–3
|-
|W25 Aldershot
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Runner-up''
|Destanee Aiava
|6–3, 4–6, 1–6
|-
|W40 Petange
|W40
|Matigas (Konkreto) 
|''Runner-up''
|Océane Dodin
|1–6, 5–7
|}

====== ''' 2024 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|W100 Vitoria-Gasteiz
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Victoria Jiménez Kasintseva
|6–4, 6–4
|-
|W100 Dubai
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Polina Kudermetova
|6–4, 2–6, 2–6
|-
|W100 Takasaki
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Mananchaya Sawangkaew
|6–4, 1–6, 2–6
|-
|W100 Cary
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Renata Zarazúa
|6–3, 4–6, 3–6
|-
|W100 Landisville
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Olivia Gadecki
|1–6, 6–0, 3–6
|-
|W75 Porto
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Anna Bondar
|4–6, 7–6, 1–6
|-
|W75 Trnava 1
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Anastasia Gureva
|2–6, 6–3, 6–7
|-
|W75 Trnava 2
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tereza Martincová
|6–3, 4–6, 6–7
|-
|W75 Croissy-Beaubourg
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Mona Barthel
|6–4, 4–6, 1–6
|-
|W75 Zagreb
|W75
|Luwad
|Rawnd 1
|Tena Lukas
|5–7, 6–3, 4–6
|-
|W60 Bellinzona
|W60
|Luwad
|Rawnd 1
|Selena Janicijevic
|3–6, 1–6
|-
|W50 Indore
|W50
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Polina Kudermetova
|4–6, 7–6, 2–6
|-
|W50 Pune
|W50
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Darja Semenistaja
|6–7, 0–6
|}

===== Larong Dalawahan ng ITF  =====

====== ''' 2021 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|W25 Madrid
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Victoria Jiménez Kasintseva
|''Quarterfinal''
|Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey
|5–7, 6–4, 6–10
|-
|W25 Platja d’Aro
|W25
|Luwad
|Oksana Selekhmeteva
|''Runner-up''
|Justina Mikulskytė / Oana Simion
|3–6, 5–7
|}

====== ''' 2022 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|W25 Manacor
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Elsa Jacquemot
|''Quarterfinal''
|Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi
|6–2, 4–6, 3–10
|-
|W25 Macon
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Jéssica Bouzas Maneiro
|''Quarterfinal''
|Audrey Albie / Aubane Droguet
|4–6, 2–6
|-
|W25 Chiang Rai 1
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Indy De Vroome
|Rawnd 1
|Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted
|6–4, 5–7, 6–10
|-
|W25 Chiang Rai 2
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Kyōka Okamura
|''Quarterfinal''
|Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova
|6–4, 7–6(4), 2–6
|-
|W25 Madrid 1
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Jéssica Bouzas Maneiro
|''Quarterfinal''
|Olga Helmi / Adithya Karunaratne
|0–6, 4–6
|-
|W60 Madrid 2
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Liang En-shuo
|''Quarterfinal''
|Tímea Babos / Valeria Savinykh
|2–6, 4–6
|-
|W25 Palma del Río
|W25
|Luwad
|Marina Bassols Ribera
|''Semifinal''
|Valeria Savinykh / Fanny Stollár
|2–6, 0–6
|-
|W25 Corroios-Seixal
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Lizette Cabrera
|''Quarterfinal''
|Justina Mikulskytė / Hong Yi Cody Wong
|5–7, 4–6
|-
|W60 Templeton
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Annaëlle Robbe
|Rawnd 2
|Madison Brengle
|6–3, 6–7, 6–10
|-
|W80 PoiLebels
|W80
|Matigas (Konkreto) 
|Petra Marcinko
|''Quarterfinal''
|Miriam Skoch / Markéta Vondroušová
|5–7, 2–6
|}

====== ''' 2023 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|W60 Trnava 2
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Justina Mikulskyte
|''Semifinal''
|Alicia Barnett / Olivia Nicholls
|4–6, 1–6
|-
|W60 Chiasso
|W60
|Luwad
|Barbora Palicova
|Rawnd 1
|Beatrice Gumulya / Anna Sisková
|3–6, 6–4, 11–13
|-
|W25 Zaragoza
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Beatrice Gumulya
|''Quarterfinal''
|Alana Parnaby / Victoria Rodríguez
|6–4, 3–6, 6–10
|-
|W100 Vitoria-Gasteiz
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Marina Bassols Ribera
|''Quarterfinal''
|Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča
|5–7, 6–1, 9–11
|-
|W60 Barcelona
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Emilie Lindh Gallagher
|Rawnd 1
|Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča
|6–4, 3–6, 3–10
|-
|W25 Roehampton 2
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Destanee Aiava
|''Quarterfinal''
|Talia Gibson / Petra Hule
|1–6, 5–7
|-
|W25 Aldershot
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Urszula Radwanska
|''Semifinal''
|Erina Hayashi / Saki Imamura
|4–6, 4–6
|-
|W100 Tokyo 2
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Natsumi Kawaguchi
|''Semifinal''
|Alicia Barnett / Olivia Nicholls
|0–6, 7–5, 6–10
|-
|W60 Glasgow 2
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Barbora Palicova
|''Quarterfinal''
|Freya Christie / Olivia Gadecki
|—
|-
|W60 Nantes
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Jessy Rompies
|Rawnd 1
|Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold
|6–1, 3–6, 6–10
|-
|W40 Petange
|W40
|Matigas (Konkreto) 
|Zeynep Sonmez
|''Semifinal''
|Danielle Collins / Isabelle Haverlag
|2–6, 4–7
|}

====== ''' 2024 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|W50 Pune
|W50
|Matigas (Konkreto) 
|Darja Semeņistaja
|Kampeon
|Naiktha Bains / Fanny Stollár
|7–6(8), 6–3
|-
|W75 Croissy-Beaubourg
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Estelle Cascino
|Kampeon
|Maia Lumsden / Jessika Ponchet
|7–5, 7–6(4)
|-
|W100 Vitoria-Gasteiz
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Estelle Cascino
|Kampeon
|Lia Karatancheva / Diāna Marcinkēviča
|6–3, 2–6, 10–4
|-
|W75 Porto 3
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Alicia Barnett
|''Quarterfinal''
|Anna-Lena Friedsam / Aliccia Barnett
|3–6, 4–6
|-
|W75 Trnava
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Zeynep Sönmez
|''Semifinal''
|Lulu Sun / Moyuka Uchijima
|2–6, 2–6
|-
|W100 Dubai
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Valentini Grammatikopoulou
|''Quarterfinal''
|Isabelle Haverlag / Erika Pridankina
|7–5, 4–6, 3–10
|}

=== Mga pangunahing torneo ===

==== 2021 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Palaruan
!Lebel
!Kalaban
!Yugto (Rawnd)
!Tala
|-
|Miami Open
|Matigas (Konkreto) 
|1000
|Viktória Hrunčáková
|Qualipikasyon Rawnd 1
|6–4, 4–6, 2–6
|-
|Romanian Open (Cluj-Napoca)
|Luwad
|250
|Mayar Sherif
|Rawnd 2
|2–6, 2–6
|}

==== 2022 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Madison Brengle
|2–6, 1–6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Kuwalipikasyon 1
|Anna Bondár
|0–6, 0–6
|}

==== 2023 ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Australian Open
|''Grand Slam''
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Misaki Doi
|6–4, 1–6, 3–6
|-
|Thailand Open (Hua Hin)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tatjana Maria (6)
|2–6, 2–6
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Irina-Camelia Begu
|2–6, 5–7
|-
|Mutua Madrid Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 1
|Tatjana Maria
|1–6, 1–6
|-
|Japan Open (Osaka)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Himari Sakatsume (Q)
|0–6, 3–6
|-
|Guangzhou Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tatjana Maria (3)
|3–6, 0–6
|-
|Jasmin Open (Monastir)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Elise Mertens (2)
|5–7, 0–6
|}

===== '''Larong Dalawahan''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Katuwang
!Kalaban
!Tala
|-
|Jasmin Open (Monastir)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Oana Gavrila
|Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs
|3–6, 4–6
|}

==== 2024 ====

===== '''Larong Isahan ''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Australian Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Rebecca Peterson (18)
|2–6, 5–7
|-
|French Open
|Grand Slam
|Luwad
|Kuwalipikasyon 3
|Julia Riera (2)
|6–4, 6–7, 4–6
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|Kuwalipikasyon 3
|Lulu Sun (23)
|6–7, 5–7
|-
|US Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 3
|Elena-Gabriela Ruse (20)
|6–3, 1–6, 4–6
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 2
|Emiliana Arango
|6–2, 5–7, 1–6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 1
|Sorana Cîrstea (27)
|3–6, 7–6, 4–6
|-
|Wuhan Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Kateřina Siniaková
|3–6, 1–6
|-
|Abu Dhabi Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Magda Linette
|6–7, 1–6
|-
|Guadalajara Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Marie Bouzková (6)
|2–6, 2–6
|-
|Ningbo Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Priscilla Hon
|4–6, 3–6
|-
|Jiangxi Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Marie Bouzková (1)
|5–7, 6–7
|-
|Guangzhou Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Bernarda Pera
|0–6, 3–6
|-
|Nottingham Open
|250
|Damo
|Kuwalipikasyon 2
|Ena Shibahara
|7–6, 0–6, 2–6
|-
|Canberra International
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Céline Naef (5)
|4–6, 5–7
|-
|Guadalajara 125 Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Tatjana Maria (4)
|5–7, 2–6
|-
|Polish Open (Warsaw)
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Isabella Shinikova
|2–6, 4–6
|-
|Veneto Open (Gaiba)
|125
|Damo
|''Quarterfinal''
|Sara Errani (4)
|0–6, 6–7
|-
|Makarska Open
|125
|Luwad
|Rawnd 1
|Maria Timofeeva (Q)
|6–1, 3–6, 2–6
|}

===== '''Larong Dalawahan''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Canberra International
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Laura Pigossi
|''Semifinal''
|Kaylah McP / Astra Sharma
|6–7(1), 3–6
|-
|Oeiras Ladies Open
|125
|Luwad
|Taylah Preston
|Rawnd 1
|Valeria Lepchenko / Anna Falei
|4–6, 4–6
|-
|Polish Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Daniela Semenistaja
|''Quarterfinal''
|Weronika Falkowska / Martyna Kubka
|4–6, 5–7
|-
|Guadalajara 125 Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Kimberly Birrell
|''Quarterfinal''
|Katarzyna Piter / Fanny Stollar
|4–6, 4–6
|-
|Ningbo Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|En Shuo Liang
|''Quarterfinal''
|Giuliana Olmos / Alexandra Panova
|1–6, 2–6
|}

==== 2025 ====

===== '''Larong Isahan ''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Australian Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Jana Fett (133)
|5–7, 2–6
|-
|Singapore Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 2
|Simona Waltert (179)
|3–6, 2–6
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Jessica Pegula (4)
|6–7, 7–5, 3–6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 2
|Iga Świątek (2)
|6–4, 4–6, 2–6
|-
|Italian Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 1
|Marta Kostyuk (27)
|0–6, 1–6
|-
|French Open
|Grand Slam
|Luwad
|Rawnd 1
|Emiliana Arango (85)
|0–6, 6–2, 3–6
|-
|Birmingham Open
|125
|Damo
|Rawnd 1
|Linda Fruhvirtová
|5-7, 7-6(5), 1-6
|-
|Nottingham Open
|250
|Damo
|Rawnd 1
|Magda Linette (31)
|4–6, 3–6
|-
|Eastbourne Open
|250
|Damo
|''Runner-up''
|Maya Joint
|4–6, 6–1, 6–7 (10–12)
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|Rawnd 1
|Barbora Krejčíková (16)
|6–3, 2–6, 1–6
|-
|National Bank Open (Montreal)
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Markéta Vondroušová (63)
|6–3, 1–6, 2–6
|-
|US Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Cristina Bucșa (95)
|4–6, 3–6
|-
|São Paulo Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Janice Tjen (130)
|4–6, 1–6
|-
|China Open (Wuhan)
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Moyuka Uchijima (91)
|4–6, 6–3, 2–6
|-
|Japan Women's Open (Osaka)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tereza Valentová (78)
|1–6, 2–6
|-
|Guangzhou Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Claire Liu (305)
|6–2, 4–6, 4–6
|-
|Hong Kong Tennis Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Victoria Mboko (21)
|6–3, 3–6, 4–6
|-
|Canberra International
|125
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Shuai Wei (134)
|5–7, 2–6
|-
|Mumbai Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Mai Hontama (166)
|6–7, 2–6
|-
|Oeiras Ladies Open
|125
|Luwad
|Rawnd 2
|Panna Udvardy (137)
|6–7, 4–6
|-
|Birmingham Open
|125
|Damo
|Rawnd 1
|Linda Fruhvirtová (152)
|5–7, 7–6, 1–6
|-
|Ilkley Open
|125
|Damo
|''Quarterfinal''
|Rebecca Marino (107)
|6–1, 0–6, 6–7
|-
|Guadalajara 125 Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Panna Udvardy (134)
|1–6, 7–5, 6–3
|-
|Jingshan Tennis Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Lulu Sun (146)
|6–3, 4–6, 2–6
|-
|Suzhou Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Viktorija Golubic (70)
|6–2, 2–6, 6–7
|}

===== '''Mga pag-atras''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Rason
|-
|Cincinnati Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Pinsala sa balikat
|-
|Monterrey Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Pinsala sa balikat
|}

===== '''Larong Dalawahan ''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|Guangzhou Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Nadiia Kichenok
|''Semifinal''
|Katarzyna Piter / Janice Tjen
|7–6(4), 3–6, 5–10
|-
|Italian Open
|1000
|Luwad
|Coco Gauff
|''Quarterfinal''
|Jasmine Paolini / Sara Errani
|5–7, 6–3, 7–10
|-
|French Open
|Grand Slam
|Luwad
|Renata Zarazúa
|Rawnd 2
|Olga Danilović / Anastasia Potapova
|1–6, 3–6
|-
|Hong Kong Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Chan Hao‑ching
|Rawnd 1
|Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich
|6–3, 1–6, 7–10
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|Eva Lys
|Rawnd 1
|Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason
|4–6, 2–6
|-
|Birmingham Open
|125
|Damo
|Rebeka Masarova
|Rawnd 1
|Storm Hunter / Ellen Perez
|4–6, 4–6
|-
|Mumbai Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Tsao Chia‑yi
|Rawnd 1
|Amina Anshba / Elena Pridankina
|4–6, 4–6
|-
|Oeiras Ladies Open
|125
|Luwad
|Katie Volynets
|Rawnd 1
|Carmen Corley / Olivia Gadecki
|3–6, 4–6
|}

==== 2026 ====

===== '''Larong Isahan ''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Auckland Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Wang Xinyu
|7–5, 5–7, 6–4
|-
|Australian Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Alycia Parks
|6–0, 3–6, 2–6
|-
|Philippines Womens Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Camila Osorio
|4-6, 4-6
|-
|Abu Dhabi Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Ekaterina Alexandrova
|3-6, 3-6
|-
|Qatar Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tereza Valentová
|6-7 (6), 1-6
|-
|Dubai Tennis Kampeonships
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Coco Gauff
|0-6, 2-6
|-
|Indian Wells Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 4
|Linda Noskova
|2-6, 0-6
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 4
|Karolína Muchová
|0-6,2-6
|-
|Linz Open
|500
|Luwad
|Rawnd 2
|Jelena Ostapenko
|4-6, 5-7
|-
|Stuttgart Open
|500
|Luwad
|Rawnd 1
|Leylah Fernandez
|1-6, 4-6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 2
|Elise Mertens
|2-6, 1-6
|-
|Italian Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 3
|Elena Rybakina
|4-6, 3-6
|-
|Strasbourg International
|500
|Luwad
|Rawnd 1
|Oleksandra Oliynykova
|6-3, 5-7, 3-6
|-
|French Open
|Grand  Slam
|Luwad
|Rawnd 1
|Iva Jovic
|4-6, 2-6
|-
|Birmingham Open
|125
|Damo
|Kampeon
|Nikola Bartůňková
|5-7, 6-3, 7-5
|-
|Queen's Club Kampeonships
|500
|Damo
|Rawnd 2
|Iva Jovic
|2-6, 2-6
|-
|Berlin Open
|500
|Damo
|Semifinals
|Linda Nosková
|2-6, 4-6
|-
|Bad Homburg Open
|500
|Damo
|
|
|
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|
|
|
|}

===== '''Larong Dalawahan''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|Auckland Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Iva Jovic
|''Semifinal''
|Xu Yifan / Yang Zhaoxuan
|5–7, 3–6
|-
|Australian Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Ingrid Martins
|Rawnd 1
|Shuko Aoyama / Magda Linette
|6–7(3), 6–2, 3–6
|-
|Abu Dhabi Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Janice Tjen
|''Semifinal''
|Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls
|4-6, 2-6
|-
|Indian Wells Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Iva Jovic
|Rawnd 1
|Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko
|2-6, 2-6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Zeynep Sönmez
|Rawnd 2
|Taylor Townsend / Katerina Siniakova
|1-6, 5-7
|-
|Italian Open
|1000
|Luwad
|Hailey Baptiste
|Rawnd 1
|Taylor Townsend / Katerina Siniakova
|2-6, 1-6
|-
|Birmingham  Open
|125
|Damo
|Nikola Bartůňková
|Rawnd 1
|Harriet Dart / Maia Lumsden
|4-6, 6-2, 9-11
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|Nikola Bartůňková
|
|
|
|-
|}

==Mga Panalo laban sa Top 10 na manlalaro==

Si Eala ay may tala ng {{tennis record|won=6|lost=4}} laban sa mga manlalarong nasa loob ng WTA top 10 sa oras ng kanilang laban.&lt;ref name=&quot;tp&quot;&gt;{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala Head to Head laban sa top 10 players. |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=ACareerqqITop_10qqv1 |access-date=Marso 8, 2026 |website=www.tennisabstract.com}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! #
! Kalaban
! Ranggo ng Kalaban
! Palaruan
! Korte
! Rawnd (Yugto) 
! Iskor
! Ranggo ni Eala
! Sanggunian
|-
| colspan=9 align=center | '''Larong WTA 2025'''
|-
| 1
| {{flagicon|USA}} Madison Keys
| 5
| Miami Open, USA
| Matigas (Concreto)
| 3R
| 6–4, 6–2
| 140
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Eala tinalo si Keys sa Miami |url=https://www.espn.com/tennis/story/_/id/44374722/alexandra-eala-upsets-madison-keys-third-round-miami-open |website=ESPN.com |date=Marso 24, 2025 |access-date=Setyembre 29, 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2
| {{flagicon|POL}} Iga Świątek
| 2
| Miami Open, USA
| Matigas (Concreto)
| QF
| 6–2, 7–5
| 140
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Eala nagulat si Świątek sa Miami |url=https://www.wtatennis.com/news/4239475/eala-stuns-swiatek-in-miami-becomes-first-filipina-wta-semifinalist |website=WTA |date=Marso 26, 2025 |access-date=Setyembre 29, 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=9 align=center | '''Larong WTA 2026'''
|-
| 3
| {{flagicon|ITA}} Jasmine Paolini
| 8
| Dubai Championships, UAE
| Matigas (Concreto)
| 2R
| 6–1, 7–6(5)
| 47
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eala tinalo si Paolini sa Dubai |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/2/18/-emb-alex-eala-stuns-world-no-8-paolini-to-advance-to-dubai-championships-quarterfnals-0216 |work=ABS-CBN News |access-date=Pebrero 18, 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| 4
| {{flagicon|USA}} Coco Gauff
| 4
| Indian Wells Open, USA
| Matigas (Concreto)
| 3R
| 6–2, 2–0 ret.
| 32
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eala umabante matapos umatras si Gauff |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/9/alex-eala-advances-to-indian-wells-round-16-after-coco-gauff-retires-1029 |work=ABS-CBN News |date=Marso 9, 2026 |access-date=Marso 9, 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| 5
| {{flagicon|KAZ}} Elena Rybakina
| 2
| Berlin Tennis Open, Germany
| Damo
| 2R
| 7–5, 6–4
| 35
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eala tinalo si Rybakina sa Berlin |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/19/alex-eala-stuns-world-no-2-elena-rybakina-in-berlin-0113 |work=ABS-CBN News |date=Hunyo 19, 2026 |access-date=Hunyo 19, 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| 6
| {{flagicon|UKR}} Elina Svitolina
| 8
| Berlin Tennis Open, Germany
| Damo
| QF
| 6–3, 6–4
| 35
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eala tinalo si Svitolina sa Berlin |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/20/alex-eala-dominates-elina-svitolina-to-book-berlin-semis-ticket-0145 |work=ABS-CBN News |date=Hunyo 20, 2026 |access-date=Hunyo 20, 2026}}&lt;/ref&gt;
|}
:&lt;small&gt;''{{as of|2026|06|20}}''&lt;/small&gt;

==Mga pananda==
{{noteslist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga panlabas na link==
* [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal  ni Alex Eala sa Instagram]
* [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala]
* [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala]
* [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract]
* [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)]
* [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches Mga listahan ng torneo ni Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)]

[[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]]</text>
      <sha1>3942gkxzebphoz12pueh4pfoc1l54l6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212357</id>
      <parentid>2212351</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T23:12:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tabilay</username>
        <id>153890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Isahan */</comment>
      <origin>2212357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64934" sha1="7yp9k56az25u0rbyeg3zyrl2mvvgr16" xml:space="preserve">{{Infobox tennis biography
|name                    = Alexandra Eala
|image                   = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg
|image_upright           = .8
|caption                 = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]]
|fullname                = Alexandra Maniego Eala
|country                 = {{PHI}}
|residence               = [[Kalakhang Maynila]], Pilipinas&lt;br&gt;[[Mallorca]], Espanya
|birth_date              = {{birth date and age|2005|5|23}} 
|birth_place             = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas
|height                  = {{height|m=1.75}}
|turnedpro               = Marso 2020
|plays                   = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'')
|coach                   = Joan Bosch&lt;br&gt; Alexandro Viaene&lt;br&gt;Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan)
|careerprizemoney        = [[Dolyar ng Estados Unidos|$]]2,150,540
|singlesrecord           = {{tennis record|won=218|lost=132}}
|singlestitles           = 2 WTA 125 
|highestsinglesranking   = Blg. 29 (Marso 16, 2026) 
|currentsinglesranking   = Blg. 35 (Hunyo 15, 2026)
|doublesrecord           = {{tennis record|won=48|lost=47}}
|doublestitles           = 0
|highestdoublesranking   = Blg. 88 (Mayo 4, 2026)
|currentdoublesranking   = Blg. 151 (Hunyo 15, 2026)
|updated                 = Hunyo 15, 2026
|AustralianOpenresult    = 1R (2026)
|FrenchOpenresult        = 1R (2025, 2026)
|Wimbledonresult         = 1R (2025)
|USOpenresult            = 2R (2025)
|AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026)
|FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025)
|WimbledonDoublesresult  = 1R (2025)
| medaltemplates-expand = no
| medaltemplates =
{{MedalCountry |{{PHI}}}}
{{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}}
{{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }}
{{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }}
{{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }}
{{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}}
{{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }}
{{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}}
}}
Si '''Alexandra &quot;Alex&quot; Maniego Eala'''{{Efn|{{IPAc-en|lang|iː|'|ɑː|l|ɑː|,_|eɪ|-|,_|-|l|ə}}; {{IPA|fil|ɛˈjalɐ}}}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod ng Quezon]]) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng [[Tennis|tenis]]. Naabot niya ang pinakamataas na puwesto sa kanyang karera sa isahan (''singles''), bilang ika-29 sa mundo ayon sa WTA noong Marso 16, 2026, na naging dahilan upang siya ang pinakamataas na nirangguhang Pilipina sa kasaysayan ng Paligsahang WTA.

Nagwagi siya ng mga titulong dyunyor na ''Grand Slam'': dalawahan sa Australian Open ng 2020 at French Open ng 2021, at isahan sa US Open ng 2022.

Mayroon siyang 5 isahang ITF at 3 dalawahang ITF na mga titulo; noong 2025 umabot siya sa ''semifinal'' ng Miami Open, pumasok sa katapusan o ''final'' ng Eastbourne Open, at nanalo sa WTA 125 Guadalajara Open — sinundan ito ng isa pang titulo sa Birmingham Open noong 2026.

== Maagang yugto ng buhay ==
Si Alexandra Maniego Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang ehekutibo sa negosyo,&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; at Rosemarie Maniego-Eala, dating CFO ng Globe Telecom hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1985|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 1985]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating tagapangulo ng Komisyon sa Isports ng Pilipinas at komisyoner ng [[Philippine Basketball Association]],&lt;ref name=&quot;Philstar&quot;&gt;{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=Marso 28, 2025|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=Agosto 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=Nobyembre 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]|language=en}}&lt;/ref&gt; at ang tagadisenyo ng moda na si Rhett Eala.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=Abril 23, 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Ang kanyang kapatid na si Michael Francis &quot;Miko&quot; Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State Nittany Lions mula 2020 hanggang 2024.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PEP2&quot;&gt;{{Cite news |last1=Bravo |date=Marso 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Nagsimula si Eala sa tenis sa edad na apat,&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=Gulf News |date=Agosto 28, 2025|language=en}}&lt;/ref&gt; ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang tagasanay.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Payo |date=Agosto 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at Colegio San Agustin sa [[Makati]], bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Manacor, [[Espanya]], kung saan siya nagtapos noong 2023.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Disyembre 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Estilo ng paglalaro ==
Si  Eala ay kilala bilang isang agresibong ''baseliner'' (manlalaro sa likod ng korte) na gumagamit ng kanyang ''forehand'' (harapang palo) at matatag na dalawahang kamay na ''backhand'' (likurang palo) upang kontrolin ang mga palitan,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}&lt;/ref&gt; habang ang kaliwang kamay na ''topspin'' (paakyat na ikot) ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim. Bagaman mahusay ang kanyang larong pagbabalik at pagganap sa ''hard court'' (o palaruang matigas), nananatiling kahinaan ang kanyang ''serve'' na kulang sa bilis at pagbabago.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}&lt;/ref&gt; Nakamit na niya ang makasaysayang tagumpay bilang unang Pilipino sa WTA 1000 ''semis'' at tinalo ang tatlong pangunahing kampeon sa Miami Open ng 2025, ngunit binibigyang-diin ng mga eksperto at dating propesyonal sa larangan ng tenis na ang pagpapaayos ng kanyang ''serve'', sa bilis at taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng kanyang pisikal na kondisyon ang susi sa kanyang pangmatagalang tagumpay.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=Pebrero 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |language=en |website=Sports News Philippines |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=Pebrero 6, 2026}}&lt;/ref&gt;

Itinampok nina dating mga propesyonal na manlalaro ng tenis na sina Greg Rusedski, Andrea Petkovic, at Martina Navratilova ang pangangailangan para sa higit na lakas, pagiging maaasahan, at pagkakaiba-iba sa kanyang ''serve'', kasabay ng mas mahusay na pangangatawan at kondisyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Marso 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=Marso 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Karera ==
=== Dyunyor ===
Noong 2013, naging kampeon si Eala sa 8-at mas batang dibisyon ng ''Little Mo International Tennis Grand Slam'' sa [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}&lt;/ref&gt; Noong 2015, nagwagi siya sa ''Dubrovnik Dub Bowl'' para sa 11-at mas batang palaro na naganap sa [[Croatia]].&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2018, nakamit niya ang kampeonato sa ''Les Petits As – Le Mondial Lacoste'' sa [[Pransiya]], bilang kauna-unahang kampeon na nakapasok sa torneo sa pamamagitan ng ''wild card''.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov &amp; Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2019, napanalunan niya ang titulo sa dalawahang pambabae ng ''Orange Bowl'' kasama si Laskevich.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2020, nagwagi siya sa dalawahang pambabae ng ''Australian Open'' kasama si Nugroho.  

Noong 2021, nakuha niya ang titulong dalawahan sa ''French Open'' kasama si Selekhmeteva,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}&lt;/ref&gt; at nagwagi ng isahan at dalawahan sa ''Trofeo Bonfiglio'' sa [[Milan]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=Hulyo 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan|language=en}}&lt;/ref&gt;   

Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior singles na ''Grand Slam'' sa ''US Open'', matapos talunin si Havlíčková sa final.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}&lt;/ref&gt;

=== Propesyonal na karera ===
==== 2020 ====

===== '''Isahan''' =====
[[File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|thumb|Si Eala habang nagsasanay bilang paghahanda para sa US Open ng 2024.]]
Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng ITF sa isahan. Umabot siya sa pangalawang yugto sa W25 Las Palmas, W15 Castellón, at W15 Monastir. Natapos naman siya sa unang yugto sa W15 Las Palmas at W15 Melilla.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot;&gt;{{cite web |title=WTA Official: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches |access-date=Oktubre 5, 2025 |publisher=Women's Tennis Association|language=en}}&lt;/ref&gt;   

==== 2021 ====

===== '''Isahan''' =====
Sa Pagligsahang WTA, unang sumabak si Eala sa Miami Open ngunit hindi siya nakalusot sa pagpapakuwalipika. Gayunpaman, sa Cluj-Napoca 250, nakapasok siya sa pangunahing torneo at umabot hanggang sa pangalawang yugto.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng ITF sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si Kasintseva, nakarating sila sa ''quarterfinal''. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay Selekhmeteva at umabot sila hanggang sa ''final'' o huling labanan.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

==== 2022 ====

===== '''Isahan''' =====
Sa Paligsahang WTA, tampok ang kaniyang pagsabak sa Miami 1000 at Madrid 1000, subalit natalo siya sa unang yugto at sa pagpapakuwalipika na yugto.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Sa sirkitong ITF, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar. Nakapasok siya sa ''quarterfinal'' ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Sa WTA, nakapaglaro siya sa Miami 1000 at sa pagpapakuwalipika ng Madrid 1000.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Sa ITF, lumahok siya sa sampung torneo. Ang pinakamataas na narating niya ay ang ''semifinal'' sa W25 Palma del Río kasama si Ribera. Nakarating din siya sa ''quarterfinal'' ng pitong torneo at dalawang torneo na nabigo sa maagang yugto.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==== 2023 ====

===== '''Isahan''' =====
Lumahok siya sa rawnd ng pagpapakuwalipika ng Australian Open ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng Thailand 250, Osaka 250, Guangzhou 250, at Monastir 250. Lumaban din siya bilang ''wildcard'' sa Miami 1000 at Madrid 1000.  Sa sirkitong ITF, nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa W15 Yecla at kasunod sa W25 Roehampton.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Nakarating siya sa ''final'' ng W25 Aldershot at W40 Petange; sa ''semifinal'' ng W100 Vitoria-Gasteiz at W60 Nantes; at sa ''quarterfinal'' ng W60 Barcelona at W100 Tokyo.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;
===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng ITF at WTA sa dalawahan. Umabot siya sa apat na ''semifinal'' (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na ''quarterfinal'' (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa  nangyugto kabilang ang Monastir 250. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na palaruan maliban sa W60 Chiasso, isang palaro na ginanap sa luwad.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

==== 2024 ====

===== '''Isahan''' =====
Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa nagkuwalipika ng apat na ''Grand Slam'' (Australian Open, French Open, Wimbledon, US Open). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang ''quarterfinal'' sa Veneto 125 laban kay Errani.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Sa torneong WTA, umabot siya sa ikalawang yugto ng Miami 1000, ngunit natalo sa unang yugto ng Madrid 1000 at Wuhan 1000. Nabigo siya sa unang yugto ng Guadalajara 500, Abu Dhabi 500, at sa pagpapakuwalipika ng Ningbo 500. Hindi siya nakalusot sa pagpapakuwalipika ng Nottingham 250, at natalo sa unang yugto ng Guangzhou 250 at Jiangxi 250. Bukod sa ''semifinal'' sa Canberra 125, umabot siya sa ikalawang yugto ng Oeiras 125 at Guadalajara 125, ngunit natalo sa unang yugto ng Makarska 125 at Warsaw 125.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 Vitoria-Gasteiz, tinalo si Kasintseva sa katapusan ng torneo. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W100 Dubai at W50 Indore, at sa ''quarterfinal'' ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang ''semifinal'' sa Canberra 125 kasama si Pigossi. Nagkaroon din siya ng limang ''quarterfinal'' na tinapos: sa Ningbo 500 kasama si Liang, sa Warsaw 125 kasama si Semenistaja, sa Guadalajara 125 kasama si Birrell, sa W100 Dubai kasama si Grammatikopoulou, at sa W75 Porto 3 kasama si Barnett. Bukod dito, nagtalo siya sa unang yugto sa Oeiras 125 (kasama si Preston).&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  

Nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa W50 Pune kasama si Semenistaja, sinundan ng magkasunod na panalo kasama si Cascino sa W75 Croissy-Beaubourg at W100 Vitoria-Gasteiz—ang pinakamataas na titulo niya sa ITF. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W75 Trnava kasama si Sönmez.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

==== 2025 ====

===== '''Isahan''' =====
Noong 2025, ang pinakamalaking tagumpay niya ay dumating sa Miami 1000, kung saan tinalo ang  Blg. 2 sa mundo na si Świątek sa ''quarterfinal'' bago matalo kay Pegula sa ''semifinal''. Sa damong palaruan, nakarating sa unang pangwakas ng WTA sa Eastbourne 250, ngunit natalo kay Joint. Sa US Open, nakamit ang unang panalo sa ''main draw'' o pangunahing torneo at umabot sa ikalawang yugto ng laban kay Bucșa. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa Guadalajara 125, tinalo si Udvardy sa ''final''.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Nagtala rin siya ng matatag na hinatnan sa mga sumusunod na paligsahan: ''quarterfinal'' sa São Paulo 250 laban kay Tjen, ''semifinal'' sa Jingshan 125 laban kay Sun at sa Canberra 125 laban kay Sijia, at ''quarterfinal'' sa Ilkley 125 laban kay Marino at sa Suzhou 125 laban kay Golubic. Umabot sa pangalawang yugto sa Madrid 1000, at sa Hong Kong 250. Sa iba pang paligsahan nakarating sa pangalawang yugto ng Mumbai 125 at sa Oeiras 125.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala niya sa taon. Natalo sa unang yugto ng French Open, ng Wimbledon, at ng Australian Open sa pagpapakuwalipika. Natalo siya sa unang yugtong Rome 1000 , ng Montreal 1000, at sa pagpapakuwalipika sa Wuhan 1000. Natalo siya sa unang yugto ng Nottingham 250, ng Singapore 250, ng Osaka 250, ng Guangzhou 250, at sa Birmingham 250.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa ITF, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang yugto: W100 Bengaluru, W75 Trnava 1 , at W75 Trnava 2.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa Guangzhou 250, kung saan umabot siya sa ''semifinal'' kasama si Kichenok. Nakarating din siya sa ''quarterfinal'' ng Italian 1000 kapareha si Gauff.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng French Open kasama si Zarazúa, at natalo sa unang yugto ng Wimbledon kasama si Lys.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Lumahok din siya sa Birmingham 250 kasama si Masarova at sa Hong Kong 250 kasama si Hao-ching, kapwa nagtapos sa unang yugto. Sa mga naghahamon, nakapaglaro siya sa Mumbai 125 kasama si Chia-yi at sa Oeiras 125 kasama si Volynets, na kapwa nagtapos sa unang yugto.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

==== 2026 ====

===== '''Isahan''' =====
Sinimulan ni Eala ang kanyang 2026 ''season'' nang may matibay na simula sa Auckland 250, kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay Wang. Sa unang yugto ng isahan nabigonsiya sa Australian Open. &lt;ref&gt;{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=Enero 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks|language=en}}&lt;/ref&gt;  Lumaban siya sa Philippines 125 bilang wildcard at nakapasok sa ''quarterfinal'' bago matalo kay Osorio. Sa Abu Dhabi 1000, umabot siya sa ''quarterfinal'' ngunit natalo kay Alexandrova. Sa Qatar 1000, nabigo siya sa unang yugto.  Nakapasok siya sa ''quarterfinal'' ng Dubai 1000 bago natalo kay Gauff. Sa Indian Wells 1000 at Miami 1000, umabot siya sa ika-apat na rawnd sa parehong torneo bago natalo kina Noskova at Muchová.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa mga palaruang luwad ng Europa, nakarating si Eala sa ikalawang yugto ng Linz 500 kung saan siya ay tinalo ni Ostapenko.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=2026-04-08 |title=Eala nabigo matapos manguna ng 5-1 sa ikalawang set kontra Ostapenko, lumabas sa Linz Open |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=2026-04-08 |website=Philstar.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Sa unang yugto ng Stuttgart 500, siya ay pinatalsik ni Fernandez. Samantala, sa ikalawang yugto ng Madrid 1000, siya ay natalo ni Mertens.  Natalo siya kay Rybakina sa ikatlong yugto ng Rome 1000.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=Mayo 10, 2026 |title=Alex Eala bows out of Italian Open with loss to Rybakina |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/5/10/tennis-alex-eala-bows-out-of-italian-open-with-loss-to-rybakina-2341 |work=ABS CBN News|language=en}}&lt;/ref&gt; Sa sumunod na linggo, siya ay nabigo sa unang rawnd ng Strasbourg 500 matapos matalo kay Oliynykova. Sa French Open, siya ay natalo sa unang rawnd laban kay Jovic.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa  damuhan ng Birmingham 125 nakuha niya ang kanyang ikalawang WTA 125 isahang na titulo matapos talunin si Bartůňková. Pagkatapos nito, siya ay tinalo sa ikalawang yugto ng Kampeonatong Queen's Club.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;  Natalo na naman siya ni Nosková sa semifinals ng Berlin 500.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=Hunyo 21, 2026 |title=Natapos ang kampanya ni Alex Eala sa Berlin Open sa pagkatalo kay Linda Nosková |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/21/alex-eala-s-berlin-open-campaign-ends-in-loss-to-linda-noskov-0118}}&lt;/ref&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Sa Auckland 250, nakipagtambal si Eala kay Jović at umabot sila sa ''semifinal'' bago natalo kina Xu at Yang.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=Enero 9, 2026|access-date=Enero 9, 2026|work=ABS-CBN News|language=en}}&lt;/ref&gt;  Sa Australian Open, nakipares siya kay Martins, ngunit hindi sila nakalusot sa unang rawnd matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=Enero 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=Enero 20, 2026 |work=ABS-CBN News|language=en}}&lt;/ref&gt; Samantala, sa Abu Dhabi 1000, nakipagtambal siya kay Tjen at nakaabot sila sa ''semifinal'', ngunit natalo sa tambalan nina Mihalíková at Nicholls.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=Pebrero 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=Pebrero 6, 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Si Eala, kasama si Sönmez, ay naalis sa ikalawang yugto ng Madrid 1000.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Reyes |first=Kate M. |date=25 Abril 2026 |title=Alex Eala, Zeynep Sonmez ousted in Madrid Open doubles |website=SPIN.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-zeynep-sonmez-ousted-in-madrid-open-doubles-a5019-20260425 |access-date=25 Abril 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Kasama si Baptiste, nabigo rin siya sa unang yugto ng Rome 1000.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

Sa damuhan, natalo sila ni Bartůňková sa dalawahan sa unang yugto ng Birmingham 125.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

== Ibang larangan ==
=== Pambansang koponan ===
[[File:Alex_Eala_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_(cropped).jpg|thumb|Si Eala kasama ang mga tansong medalya na napanalunan niya sa Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2021.]]
Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2021|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2021]] ([[bronse]] sa isahan, koponan, at magkahalong dalawahan) sa [[Palarong Asyano 2022|Palarong Asyano ng 2022]] (bronse sa magkahalong dalawahan at isahang pangkababaihan).&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=Mayo 20, 2022 |title=Si Alex Eala ay nakuntento sa tansong medalya sa women’s singles. |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=Mayo 20, 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=Setyembre 29, 2023 |title=Si Alex Eala ay nakakuha ng ikalawang tansong medalya sa Palarong Asya kasama si Alcantara sa dalawan. |language=en-US |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=Setyembre 29, 2023}}&lt;/ref&gt; 

Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa pangalawang ,angkat na nagresulta sa promosyon sa pangunahing gpangkatng Kopang Billie Jean.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Morales |first=Luisa |date=Disyembre 2, 2024 |title=Si Alex Eala ay nagagalak na pamunuan ang Team Philippines sa pag-angat sa BJK Cup sa Bahrain. |language=en |website=One Sports |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |access-date=Disyembre 2, 2024 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; 

Sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2025|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa isahang pangkababaihan, pati tansong medalya sa ipinaghalong dalawahan at koponan.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=Disyembre 18, 2025 |title=Si Alex Eala ay nagwagi ng gintong medalya sa tennis sa SEA Games, at tinapos ang mahabang tagtuyot para sa Pilipinas. |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |access-date=Disyembre 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Mga isponsorsip ===
Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[Globe Telecom]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Hulyo 25, 2025 |title=Nagbubukas si Alex Eala Tungkol sa Buhay |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet|access-date=Hulyo 25, 2025|language=en}}&lt;/ref&gt; at kalaunan ay nagkaroon ng mga pag-endorso mula sa Babolat, Nike, at [[Bangko ng Kapuluang Pilipinas|BPI]],&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Si Alex Eala ay pumirma bilang pinakabagong endorser ng BPI.|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/|language=en}}&lt;/ref&gt; bago naging tagapagsulong ng tatak ng [[Milo (inumin)|Milo]] noong 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Pebrero 23, 2026 |title=Inilunsad ang MILO Active Pilipinas kasama si Eala bilang bagong ambassador. |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html|access-date=Pebrero 23, 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Pansariling buhay ==
Ang paboritong pagkaing nagbibigay-ginhawa (''comfort food'') ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]], at mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa [[kape]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=Pebrero 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |access-date=31 Marso 2026 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |language=en}}&lt;/ref&gt; Nagsasalita siya ng [[Wikang Ingles|Ingles]], [[Wikang Kastila|Kastila]], at [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang paborito niya sa mga torneo ng ''Grand Slam'' ay ang [[Mga Kampeonatong Wimbledon]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=Hulyo 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=Hulyo 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Itinuturing niya si [[Maria Sharapova]] bilang isa sa kanyang mga impluwensiya, at nagsanay siya kasama sina [[Rafael Nadal]] at ang kanyang kapatid na si Miko.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=Hulyo 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=Nobyembre 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Inquirer |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ang kanyang pambihirang pag-usbong sa Miami Open ng 2025 ay nagtatag sa kanya bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na nagbunsod ng paghahambing sa kanya kay [[Manny Pacquiao]]. Sa pakikipag-usap niya sa mga tagahanga sa wikang Tagalog, nakatulong siya sa pagpapalaganap ng kasikatan ng tenis sa mga Pilipino sa loob at labas ng bansa.&lt;ref name=&quot;mo&quot;&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga parangal ==
[[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]]
Si Eala ay nakatanggap ng maraming pagkilala sa loob at labas ng bansa, kabilang ang pagkilala ng Philippine Sportswriters Association na walong ulit na pinarangalan (2019–2026) dahil sa kanyang mga &quot;natatanging&quot; tagumpay sa tenis sa taunang Gawad PSA (PSA Annual Awards).&lt;ref&gt;Sipi para sa Taunang Gawad PSA ni Eala:

* {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=Pebrero 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=Pebrero 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |language=en |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Marso 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |language=en |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Pebrero 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=Oktubre 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=Mayo 7, 2023}}
* {{Cite news |date=Pebrero 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Pebrero 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |language=en |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Enero 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |language=en |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=Oktubre 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Oktubre 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=Pebrero 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=Pebrero 17, 2026}}&lt;/ref&gt; Isinama siya ng Asyang Tatler sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya noong 2021.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |date= |title=Tatler Asia's Most Influential: Philippines |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&amp;industry=all&amp;region=ph&amp;year=2021 |access-date=Oktubre 20, 2025 |magazine=Tatler Asia |language=en}}&lt;/ref&gt; Ginawaran siya ng Mga Gantimpalang Tanglaw ng [[Misyong diplomatiko ng Pilipinas|Embahada ng Pilipinas]] sa [[Madrid]] noong 2025 bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.&lt;ref&gt;{{cite news |author=Castillejo |first=Dyan |date=Abril 28, 2025 |title=Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain |language=en |work=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/4/28/tennis-alex-eala-honored-by-ph-ambassador-to-spain-1257 |url-status=live |access-date=Abril 28, 2025 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; Kinilala rin siya ng Asyang Forbes sa kanilang talang Tatlongpung na Wala Pang Tatlumpung Taong Gulang na mga ikono sa Libangan at Palakasan dahil sa kanyang papel sa pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tenis.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=Mayo 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |language=en |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=Mayo 27, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Taunang ranggo ng WTA ==
Mula 2021 hanggang 2025, makikita ang malinaw na pagbaba ng bilang ng panalo ni Alexandra Eala sa parehong isahan at dalawahan. Noong 2021, nagtala siya ng pinakamataas na rekord na 529 panalo sa isahan at 780 sa dalawahan, ngunit taon-taon ay bumaba ang mga bilang na ito: 219 at 594 noong 2022, 205 at 436 noong 2023, 158 at 239 noong 2024, at umabot na lamang sa 50 at 161 pagsapit ng 2025. Ang pagkahilig na ito ay nagpapahiwatig ng pagbabago sa kanyang pagganap at posibleng mas nakatuon siya sa piling mga torneo at mas mataas na antas ng kompetisyon kaysa sa dami ng laban.&lt;ref name=&quot;WTA-AE&quot; /&gt;

== Mga torneyong sinalihan ni Eala ==
&lt;!--  Huwag gumamit ng sponsored na pangalan sa torneo kasi pabag‑bago ang mga sponsor taon‑taon.  
Gumamit ng official na pangalan at ilagay ang lugar o ciudad sa panaklong.  
Huwag isalin ang mga pangalan ng torneo; sapat na ang English na pangalan (lalo pa nitong malilito ang mga tao).  
Ang laman ng mga talahanayan na ito ay nakumpirma at naaprubahan batay sa opisyal na mga pinagmulan.
(Compiled ni tabilay) 

Original English source: always updated by the author. 
https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches


Addendum:
Paano pinu‑draw ang mga manlalaro sa WTA tournaments? 

1. Pagpasok sa main draw
- Ang mga makakapasok ay pinipili base sa WTA rankings sa deadline: direktang tinanggap, qualifiers, at wildcards.  
- May mga special entries tulad ng protected ranking at special exempts.

2. Qualifying
- May qualifying rounds bago ang main event; ang mga manlalaro na mananalo sa final qualifying ay nagiging qualifiers at pumapasok sa main draw.  
- Kung may mag-withdraw matapos ang draw, pwedeng palitan ng “lucky loser” — mataas ang ranking na natalo sa huling qualifying round.

3. Seeding
- Binibigay ang seeds ayon sa WTA rankings sa seeding cut-off.  
- Bilang ng seeds depende sa laki ng draw (hal., 8 seeds sa 32-draw).  
- Ang top seed at second seed inilalagay sa magkabilang dulo ng bracket para hindi magtagpo agad; ang iba pang seeds inilalagay ayon sa standard rules, minsan randomized sa mga seksyon.

4. Pagbuo ng draw
- Ang mga hindi-seeded na manlalaro (kabilang ang qualifiers, wildcards, protected entries) inilalagay sa natitirang slots nang random.  
- Karaniwan isinasagawa ang draw nang publiko o sa opisyal na seremonya.

5. Byes
- Minsan binibigyan ng bye ang top seeds (automatic advance sa second round); nakareserba ang slots ng bye sa ilang seeded positions.

6. Pagpapalit kapag may withdrawal
- Bago ang draw: susunod sa acceptance list ang papalit.  
- Pagkatapos ng draw pero bago magsimula: pinapalitan ng lucky losers (pinakamataas ang ranking mula sa huling qualifying round).

7. Espesyal na kaso
- Ang may protected ranking pinapasok bilang direct acceptance; magiging seeded lang kung sapat ang protected ranking.  
- Wildcards inilalagay tulad ng ibang unseeded players.

.. 
Grand Slam qualifying

- Kailan at layunin  
  - Ginagawa isang linggo bago ang main singles event.  
  - Layunin: pumili ng 16 na qualifiers para sa 128-player main draw.

- Laki at format  
  - Karaniwang qualifying draw: 128 manlalaro.  
  - Format: single-elimination, best-of-3 sets.  
  - Kailangan manalo ng 3 laban para maging qualifier (128 → 64 → 32 → 16).

- Sino ang pumapasok  
  - Sumusubok ang mga mababang-ranked na manlalaro (hindi nakapasok sa main draw), may wildcards din at protected-ranking entries.  
  - Kung may mag-withdraw bago magsimula, pumapalit ang alternates.

- Seeding  
  - May seeds sa qualifying batay sa ranking para hindi magtagpo agad ang mas mataas ang ranggo.

- Pagpasok sa main draw  
  - Pagkatapos ng qualifying, inilalagay ang 16 qualifiers sa naka-reserbang slots sa main draw (karaniwang randomized).

- Lucky losers  
  - Kapag may nag-withdraw mula sa main draw pagkatapos mabuo ang draw, pinapalitan siya ng “lucky loser” — isang natalo sa final qualifying round.  
  - Pinipili ang lucky losers ayon sa ranking ng mga natalo sa huling round (kung tabla, minsan nagbibigay ng random draw).

- Points at pera  
  - May puntos at prize money ang pagkapanalo sa qualifying; mas malaki ang puntos/pera kapag nakapasok at nakapanalo sa main draw.

--&gt;
Ito ang mga torneo na sinalihan ni Eala.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Teodoro Robert |first=Abilay |date=June 15, 2026 |title=Alex Eala Tournaments |url=https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches |access-date=June 15, 2026 |website=TV Philippines Wiki |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Djunyor ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
|+Larong Isahan 
!Palaro
!2019
!2020
!2021
!2022
|-
|Australian Open
|R2
|R3
|A
|A
|-
|French Open
|A
|SF
|A
|A
|-
|Wimbledon
|A
|A
|R2
|A
|-
|US Open
|A
|A
|A
|W
|}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
|+Larong Dalawahang 
!Palaro
!2019
!2020
!2021
!2022
|-
|Australian Open
|A
|W
|A
|A
|-
|French Open
|A
|A
|W
|A
|-
|Wimbledon
|A
|A
|R2
|A
|-
|US Open
|A
|A
|SF
|–
|}

=== Pandaigdigang Torneo ng Kababaihan ng ITF ===

==== Titulo sa ITF====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Year
!Palaro
!Lebel
!Uri
!Katuwang
|-
|2021
|W15 Manacor
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2022
|W25 Chiang Rai
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2023
|W25 Yecla
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2023
|W25 Roehampton
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2024
|W100 Vitoria-Gasteiz
|ITF
|Larong Isahan 
|–
|-
|2024
|W50 Pune
|ITF
|Larong Dalawahang 
|Darja Semeņistaja
|-
|2024
|W75 Croissy-Beaubourg
|ITF
|Larong Dalawahang 
|Estelle Cascino
|-
|2024
|W100 Vitoria-Gasteiz
|ITF
|Larong Dalawahang 
|Estelle Cascino
|}

===== Larong Isahan ng ITF  =====

====== '''2020 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Las Palmas de Gran Canaria 2
|W15
|Luwad
|Rawnd 1
|Anna Zarycka
|2–6, 4–6
|-
|Las Palmas de Gran Canaria
|W25
|Luwad
|Rawnd 2
|Lara Salden
|0–6, 6–2, 2–6
|-
|Melilla
|W15
|Luwad
|Rawnd 1
|Anastasia Charaeva
|3–6, 3–6
|-
|Monastir 9
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Nina Stadler
|6–4, 6–7, 5–7
|}

====== ''' 2021 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|W15 Manacor
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Yvonne Cavalle-Reimers
|5–7, 6–1, 6–2
|-
|W15 Manacor 2
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Ylena In-Albon
|0–6, 3–6
|-
|W15 Manacor 3
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Oksana Selekhmeteva
|2–6, 3–6
|-
|W25 Grenoble
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Maja Chwalińska
|0–6, 4–6
|-
|W25 Manacor 4
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Jana Fett
|6–4, 3–6, 5–7
|-
|W15 Manacor 5
|W15
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Simona Waltert
|4–6, 6–2, 5–7
|-
|W60 Bellinzona
|W60
|Luwad
|Rawnd 2
|Simona Waltert
|5–7, 6–3, 2–6
|-
|W25 Platja d’Aro
|W25
|Luwad
|Rawnd 2
|Irene Burillo Escorihuela
|2–6, 4–6
|-
|W25 Madrid 2
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Andrea Lázaro García
|6–2, 4–6, 4–6
|-
|W25 Milovice
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Daria Astakhova
|2–6, 2–6
|}

====== ''' 2022 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|W25 Chiang Rai
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Luksika Kumkhum
|6–4, 6–2
|-
|W25 Chiang Rai 2
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Erika Sema
|3–6, 6–2, 3–6
|-
|W25 Madrid 1
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Anna-Lena Robbe
|6–7(3), 3–6
|-
|W60 Madrid 2
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|''Runner-up''
|Marina Bassols Ribera
|4–6, 5–7
|-
|W60 Vitoria-Gasteiz
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Jessika Ponchet
|4–6, 4–6
|-
|W25 El Espinar
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Eva Guerrero Alvarez
|2–6, 6–3, 2–6
|-
|W100 Grodzisk Mazowiecki
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Katharina Hobgarski
|4–6, 3–6
|-
|W60 Templeton
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Katarzyna Kawa
|6–2, 4–6, 0–6
|-
|W80 Rancho Santa Fe
|W80
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Marcela Zacarías
|2–6, 5–7
|-
|W60 Hamburg
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Ysaline Bonaventure
|4–6, 0–6
|-
|W80 PoiLebels
|W80
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Ysaline Bonaventure
|1–6, 6–3, 3–6
|-
|W100 Shrewsbury
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 2
|Maia Lumsden
|1–6, 5–7
|}

====== ''' 2023 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|W25 Yecla
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Valentina Ryser
|6–3, 7–5
|-
|W25 Roehampton
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Arina Rodionova
|6–2, 6–3
|-
|W25 Aldershot
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|''Runner-up''
|Destanee Aiava
|6–3, 4–6, 1–6
|-
|W40 Petange
|W40
|Matigas (Konkreto) 
|''Runner-up''
|Océane Dodin
|1–6, 5–7
|}

====== ''' 2024 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|W100 Vitoria-Gasteiz
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Victoria Jiménez Kasintseva
|6–4, 6–4
|-
|W100 Dubai
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Polina Kudermetova
|6–4, 2–6, 2–6
|-
|W100 Takasaki
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Mananchaya Sawangkaew
|6–4, 1–6, 2–6
|-
|W100 Cary
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Renata Zarazúa
|6–3, 4–6, 3–6
|-
|W100 Landisville
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Olivia Gadecki
|1–6, 6–0, 3–6
|-
|W75 Porto
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Anna Bondar
|4–6, 7–6, 1–6
|-
|W75 Trnava 1
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Anastasia Gureva
|2–6, 6–3, 6–7
|-
|W75 Trnava 2
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tereza Martincová
|6–3, 4–6, 6–7
|-
|W75 Croissy-Beaubourg
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Mona Barthel
|6–4, 4–6, 1–6
|-
|W75 Zagreb
|W75
|Luwad
|Rawnd 1
|Tena Lukas
|5–7, 6–3, 4–6
|-
|W60 Bellinzona
|W60
|Luwad
|Rawnd 1
|Selena Janicijevic
|3–6, 1–6
|-
|W50 Indore
|W50
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Polina Kudermetova
|4–6, 7–6, 2–6
|-
|W50 Pune
|W50
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Darja Semenistaja
|6–7, 0–6
|}

===== Larong Dalawahan ng ITF  =====

====== ''' 2021 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|W25 Madrid
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Victoria Jiménez Kasintseva
|''Quarterfinal''
|Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey
|5–7, 6–4, 6–10
|-
|W25 Platja d’Aro
|W25
|Luwad
|Oksana Selekhmeteva
|''Runner-up''
|Justina Mikulskytė / Oana Simion
|3–6, 5–7
|}

====== ''' 2022 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|W25 Manacor
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Elsa Jacquemot
|''Quarterfinal''
|Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi
|6–2, 4–6, 3–10
|-
|W25 Macon
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Jéssica Bouzas Maneiro
|''Quarterfinal''
|Audrey Albie / Aubane Droguet
|4–6, 2–6
|-
|W25 Chiang Rai 1
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Indy De Vroome
|Rawnd 1
|Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted
|6–4, 5–7, 6–10
|-
|W25 Chiang Rai 2
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Kyōka Okamura
|''Quarterfinal''
|Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova
|6–4, 7–6(4), 2–6
|-
|W25 Madrid 1
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Jéssica Bouzas Maneiro
|''Quarterfinal''
|Olga Helmi / Adithya Karunaratne
|0–6, 4–6
|-
|W60 Madrid 2
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Liang En-shuo
|''Quarterfinal''
|Tímea Babos / Valeria Savinykh
|2–6, 4–6
|-
|W25 Palma del Río
|W25
|Luwad
|Marina Bassols Ribera
|''Semifinal''
|Valeria Savinykh / Fanny Stollár
|2–6, 0–6
|-
|W25 Corroios-Seixal
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Lizette Cabrera
|''Quarterfinal''
|Justina Mikulskytė / Hong Yi Cody Wong
|5–7, 4–6
|-
|W60 Templeton
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Annaëlle Robbe
|Rawnd 2
|Madison Brengle
|6–3, 6–7, 6–10
|-
|W80 PoiLebels
|W80
|Matigas (Konkreto) 
|Petra Marcinko
|''Quarterfinal''
|Miriam Skoch / Markéta Vondroušová
|5–7, 2–6
|}

====== ''' 2023 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|W60 Trnava 2
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Justina Mikulskyte
|''Semifinal''
|Alicia Barnett / Olivia Nicholls
|4–6, 1–6
|-
|W60 Chiasso
|W60
|Luwad
|Barbora Palicova
|Rawnd 1
|Beatrice Gumulya / Anna Sisková
|3–6, 6–4, 11–13
|-
|W25 Zaragoza
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Beatrice Gumulya
|''Quarterfinal''
|Alana Parnaby / Victoria Rodríguez
|6–4, 3–6, 6–10
|-
|W100 Vitoria-Gasteiz
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Marina Bassols Ribera
|''Quarterfinal''
|Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča
|5–7, 6–1, 9–11
|-
|W60 Barcelona
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Emilie Lindh Gallagher
|Rawnd 1
|Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča
|6–4, 3–6, 3–10
|-
|W25 Roehampton 2
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Destanee Aiava
|''Quarterfinal''
|Talia Gibson / Petra Hule
|1–6, 5–7
|-
|W25 Aldershot
|W25
|Matigas (Konkreto) 
|Urszula Radwanska
|''Semifinal''
|Erina Hayashi / Saki Imamura
|4–6, 4–6
|-
|W100 Tokyo 2
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Natsumi Kawaguchi
|''Semifinal''
|Alicia Barnett / Olivia Nicholls
|0–6, 7–5, 6–10
|-
|W60 Glasgow 2
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Barbora Palicova
|''Quarterfinal''
|Freya Christie / Olivia Gadecki
|—
|-
|W60 Nantes
|W60
|Matigas (Konkreto) 
|Jessy Rompies
|Rawnd 1
|Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold
|6–1, 3–6, 6–10
|-
|W40 Petange
|W40
|Matigas (Konkreto) 
|Zeynep Sonmez
|''Semifinal''
|Danielle Collins / Isabelle Haverlag
|2–6, 4–7
|}

====== ''' 2024 ''' ======
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|W50 Pune
|W50
|Matigas (Konkreto) 
|Darja Semeņistaja
|Kampeon
|Naiktha Bains / Fanny Stollár
|7–6(8), 6–3
|-
|W75 Croissy-Beaubourg
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Estelle Cascino
|Kampeon
|Maia Lumsden / Jessika Ponchet
|7–5, 7–6(4)
|-
|W100 Vitoria-Gasteiz
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Estelle Cascino
|Kampeon
|Lia Karatancheva / Diāna Marcinkēviča
|6–3, 2–6, 10–4
|-
|W75 Porto 3
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Alicia Barnett
|''Quarterfinal''
|Anna-Lena Friedsam / Aliccia Barnett
|3–6, 4–6
|-
|W75 Trnava
|W75
|Matigas (Konkreto) 
|Zeynep Sönmez
|''Semifinal''
|Lulu Sun / Moyuka Uchijima
|2–6, 2–6
|-
|W100 Dubai
|W100
|Matigas (Konkreto) 
|Valentini Grammatikopoulou
|''Quarterfinal''
|Isabelle Haverlag / Erika Pridankina
|7–5, 4–6, 3–10
|}

=== Mga pangunahing torneo ===

==== 2021 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Palaruan
!Lebel
!Kalaban
!Yugto (Rawnd)
!Tala
|-
|Miami Open
|Matigas (Konkreto) 
|1000
|Viktória Hrunčáková
|Qualipikasyon Rawnd 1
|6–4, 4–6, 2–6
|-
|Romanian Open (Cluj-Napoca)
|Luwad
|250
|Mayar Sherif
|Rawnd 2
|2–6, 2–6
|}

==== 2022 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Madison Brengle
|2–6, 1–6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Kuwalipikasyon 1
|Anna Bondár
|0–6, 0–6
|}

==== 2023 ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Australian Open
|''Grand Slam''
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Misaki Doi
|6–4, 1–6, 3–6
|-
|Thailand Open (Hua Hin)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tatjana Maria (6)
|2–6, 2–6
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Irina-Camelia Begu
|2–6, 5–7
|-
|Mutua Madrid Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 1
|Tatjana Maria
|1–6, 1–6
|-
|Japan Open (Osaka)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Himari Sakatsume (Q)
|0–6, 3–6
|-
|Guangzhou Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tatjana Maria (3)
|3–6, 0–6
|-
|Jasmin Open (Monastir)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Elise Mertens (2)
|5–7, 0–6
|}

===== '''Larong Dalawahan''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Katuwang
!Kalaban
!Tala
|-
|Jasmin Open (Monastir)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Oana Gavrila
|Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs
|3–6, 4–6
|}

==== 2024 ====

===== '''Larong Isahan ''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Australian Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Rebecca Peterson (18)
|2–6, 5–7
|-
|French Open
|Grand Slam
|Luwad
|Kuwalipikasyon 3
|Julia Riera (2)
|6–4, 6–7, 4–6
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|Kuwalipikasyon 3
|Lulu Sun (23)
|6–7, 5–7
|-
|US Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 3
|Elena-Gabriela Ruse (20)
|6–3, 1–6, 4–6
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 2
|Emiliana Arango
|6–2, 5–7, 1–6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 1
|Sorana Cîrstea (27)
|3–6, 7–6, 4–6
|-
|Wuhan Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Kateřina Siniaková
|3–6, 1–6
|-
|Abu Dhabi Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Magda Linette
|6–7, 1–6
|-
|Guadalajara Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Marie Bouzková (6)
|2–6, 2–6
|-
|Ningbo Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Priscilla Hon
|4–6, 3–6
|-
|Jiangxi Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Marie Bouzková (1)
|5–7, 6–7
|-
|Guangzhou Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Bernarda Pera
|0–6, 3–6
|-
|Nottingham Open
|250
|Damo
|Kuwalipikasyon 2
|Ena Shibahara
|7–6, 0–6, 2–6
|-
|Canberra International
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Céline Naef (5)
|4–6, 5–7
|-
|Guadalajara 125 Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Tatjana Maria (4)
|5–7, 2–6
|-
|Polish Open (Warsaw)
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Isabella Shinikova
|2–6, 4–6
|-
|Veneto Open (Gaiba)
|125
|Damo
|''Quarterfinal''
|Sara Errani (4)
|0–6, 6–7
|-
|Makarska Open
|125
|Luwad
|Rawnd 1
|Maria Timofeeva (Q)
|6–1, 3–6, 2–6
|}

===== '''Larong Dalawahan''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Canberra International
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Laura Pigossi
|''Semifinal''
|Kaylah McP / Astra Sharma
|6–7(1), 3–6
|-
|Oeiras Ladies Open
|125
|Luwad
|Taylah Preston
|Rawnd 1
|Valeria Lepchenko / Anna Falei
|4–6, 4–6
|-
|Polish Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Daniela Semenistaja
|''Quarterfinal''
|Weronika Falkowska / Martyna Kubka
|4–6, 5–7
|-
|Guadalajara 125 Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Kimberly Birrell
|''Quarterfinal''
|Katarzyna Piter / Fanny Stollar
|4–6, 4–6
|-
|Ningbo Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|En Shuo Liang
|''Quarterfinal''
|Giuliana Olmos / Alexandra Panova
|1–6, 2–6
|}

==== 2025 ====

===== '''Larong Isahan ''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Australian Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Jana Fett (133)
|5–7, 2–6
|-
|Singapore Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 2
|Simona Waltert (179)
|3–6, 2–6
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Jessica Pegula (4)
|6–7, 7–5, 3–6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 2
|Iga Świątek (2)
|6–4, 4–6, 2–6
|-
|Italian Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 1
|Marta Kostyuk (27)
|0–6, 1–6
|-
|French Open
|Grand Slam
|Luwad
|Rawnd 1
|Emiliana Arango (85)
|0–6, 6–2, 3–6
|-
|Birmingham Open
|125
|Damo
|Rawnd 1
|Linda Fruhvirtová
|5-7, 7-6(5), 1-6
|-
|Nottingham Open
|250
|Damo
|Rawnd 1
|Magda Linette (31)
|4–6, 3–6
|-
|Eastbourne Open
|250
|Damo
|''Runner-up''
|Maya Joint
|4–6, 6–1, 6–7 (10–12)
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|Rawnd 1
|Barbora Krejčíková (16)
|6–3, 2–6, 1–6
|-
|National Bank Open (Montreal)
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Markéta Vondroušová (63)
|6–3, 1–6, 2–6
|-
|US Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Cristina Bucșa (95)
|4–6, 3–6
|-
|São Paulo Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Janice Tjen (130)
|4–6, 1–6
|-
|China Open (Wuhan)
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Kuwalipikasyon 1
|Moyuka Uchijima (91)
|4–6, 6–3, 2–6
|-
|Japan Women's Open (Osaka)
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tereza Valentová (78)
|1–6, 2–6
|-
|Guangzhou Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Claire Liu (305)
|6–2, 4–6, 4–6
|-
|Hong Kong Tennis Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Victoria Mboko (21)
|6–3, 3–6, 4–6
|-
|Canberra International
|125
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Shuai Wei (134)
|5–7, 2–6
|-
|Mumbai Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 2
|Mai Hontama (166)
|6–7, 2–6
|-
|Oeiras Ladies Open
|125
|Luwad
|Rawnd 2
|Panna Udvardy (137)
|6–7, 4–6
|-
|Birmingham Open
|125
|Damo
|Rawnd 1
|Linda Fruhvirtová (152)
|5–7, 7–6, 1–6
|-
|Ilkley Open
|125
|Damo
|''Quarterfinal''
|Rebecca Marino (107)
|6–1, 0–6, 6–7
|-
|Guadalajara 125 Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Kampeon
|Panna Udvardy (134)
|1–6, 7–5, 6–3
|-
|Jingshan Tennis Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Lulu Sun (146)
|6–3, 4–6, 2–6
|-
|Suzhou Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Viktorija Golubic (70)
|6–2, 2–6, 6–7
|}

===== '''Mga pag-atras''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Rason
|-
|Cincinnati Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Pinsala sa balikat
|-
|Monterrey Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Pinsala sa balikat
|}

===== '''Larong Dalawahan ''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|Guangzhou Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Nadiia Kichenok
|''Semifinal''
|Katarzyna Piter / Janice Tjen
|7–6(4), 3–6, 5–10
|-
|Italian Open
|1000
|Luwad
|Coco Gauff
|''Quarterfinal''
|Jasmine Paolini / Sara Errani
|5–7, 6–3, 7–10
|-
|French Open
|Grand Slam
|Luwad
|Renata Zarazúa
|Rawnd 2
|Olga Danilović / Anastasia Potapova
|1–6, 3–6
|-
|Hong Kong Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Chan Hao‑ching
|Rawnd 1
|Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich
|6–3, 1–6, 7–10
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|Eva Lys
|Rawnd 1
|Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason
|4–6, 2–6
|-
|Birmingham Open
|125
|Damo
|Rebeka Masarova
|Rawnd 1
|Storm Hunter / Ellen Perez
|4–6, 4–6
|-
|Mumbai Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|Tsao Chia‑yi
|Rawnd 1
|Amina Anshba / Elena Pridankina
|4–6, 4–6
|-
|Oeiras Ladies Open
|125
|Luwad
|Katie Volynets
|Rawnd 1
|Carmen Corley / Olivia Gadecki
|3–6, 4–6
|}

==== 2026 ====

===== '''Larong Isahan ''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Yugto (Rawnd)
!Kalaban
!Tala
|-
|Auckland Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|''Semifinal''
|Wang Xinyu
|7–5, 5–7, 6–4
|-
|Australian Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Alycia Parks
|6–0, 3–6, 2–6
|-
|Philippines Womens Open
|125
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Camila Osorio
|4-6, 4-6
|-
|Abu Dhabi Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Ekaterina Alexandrova
|3-6, 3-6
|-
|Qatar Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 1
|Tereza Valentová
|6-7 (6), 1-6
|-
|Dubai Tennis Kampeonships
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|''Quarterfinal''
|Coco Gauff
|0-6, 2-6
|-
|Indian Wells Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 4
|Linda Noskova
|2-6, 0-6
|-
|Miami Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Rawnd 4
|Karolína Muchová
|0-6,2-6
|-
|Linz Open
|500
|Luwad
|Rawnd 2
|Jelena Ostapenko
|4-6, 5-7
|-
|Stuttgart Open
|500
|Luwad
|Rawnd 1
|Leylah Fernandez
|1-6, 4-6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 2
|Elise Mertens
|2-6, 1-6
|-
|Italian Open
|1000
|Luwad
|Rawnd 3
|Elena Rybakina
|4-6, 3-6
|-
|Strasbourg International
|500
|Luwad
|Rawnd 1
|Oleksandra Oliynykova
|6-3, 5-7, 3-6
|-
|French Open
|Grand  Slam
|Luwad
|Rawnd 1
|Iva Jovic
|4-6, 2-6
|-
|Birmingham Open
|125
|Damo
|Kampeon
|Nikola Bartůňková
|5-7, 6-3, 7-5
|-
|Queen's Club Kampeonships
|500
|Damo
|Rawnd 2
|Iva Jovic
|2-6, 2-6
|-
|Berlin Open
|500
|Damo
|Semifinals
|Linda Nosková
|2-6, 4-6
|-
|Bad Homburg Open
|500
|Damo
|
|
|
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|
|
|
|}

===== '''Larong Dalawahan''' =====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Palaro
!Lebel
!Palaruan
!Katuwang
!Yugto (Rawnd)
!Mga Kalaban
!Tala
|-
|Auckland Open
|250
|Matigas (Konkreto) 
|Iva Jovic
|''Semifinal''
|Xu Yifan / Yang Zhaoxuan
|5–7, 3–6
|-
|Australian Open
|Grand Slam
|Matigas (Konkreto) 
|Ingrid Martins
|Rawnd 1
|Shuko Aoyama / Magda Linette
|6–7(3), 6–2, 3–6
|-
|Abu Dhabi Open
|500
|Matigas (Konkreto) 
|Janice Tjen
|''Semifinal''
|Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls
|4-6, 2-6
|-
|Indian Wells Open
|1000
|Matigas (Konkreto) 
|Iva Jovic
|Rawnd 1
|Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko
|2-6, 2-6
|-
|Madrid Open
|1000
|Luwad
|Zeynep Sönmez
|Rawnd 2
|Taylor Townsend / Katerina Siniakova
|1-6, 5-7
|-
|Italian Open
|1000
|Luwad
|Hailey Baptiste
|Rawnd 1
|Taylor Townsend / Katerina Siniakova
|2-6, 1-6
|-
|Birmingham  Open
|125
|Damo
|Nikola Bartůňková
|Rawnd 1
|Harriet Dart / Maia Lumsden
|4-6, 6-2, 9-11
|-
|Wimbledon
|Grand Slam
|Damo
|Nikola Bartůňková
|
|
|
|-
|}

==Mga Panalo laban sa Top 10 na manlalaro==

Si Eala ay may tala ng {{tennis record|won=6|lost=4}} laban sa mga manlalarong nasa loob ng WTA top 10 sa oras ng kanilang laban.&lt;ref name=&quot;tp&quot;&gt;{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala Head to Head laban sa top 10 players. |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=ACareerqqITop_10qqv1 |access-date=Marso 8, 2026 |website=www.tennisabstract.com}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! #
! Kalaban
! Ranggo ng Kalaban
! Palaruan
! Korte
! Rawnd (Yugto) 
! Iskor
! Ranggo ni Eala
! Sanggunian
|-
| colspan=9 align=center | '''Larong WTA 2025'''
|-
| 1
| {{flagicon|USA}} Madison Keys
| 5
| Miami Open, USA
| Matigas (Concreto)
| 3R
| 6–4, 6–2
| 140
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Eala tinalo si Keys sa Miami |url=https://www.espn.com/tennis/story/_/id/44374722/alexandra-eala-upsets-madison-keys-third-round-miami-open |website=ESPN.com |date=Marso 24, 2025 |access-date=Setyembre 29, 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2
| {{flagicon|POL}} Iga Świątek
| 2
| Miami Open, USA
| Matigas (Concreto)
| QF
| 6–2, 7–5
| 140
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Eala nagulat si Świątek sa Miami |url=https://www.wtatennis.com/news/4239475/eala-stuns-swiatek-in-miami-becomes-first-filipina-wta-semifinalist |website=WTA |date=Marso 26, 2025 |access-date=Setyembre 29, 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=9 align=center | '''Larong WTA 2026'''
|-
| 3
| {{flagicon|ITA}} Jasmine Paolini
| 8
| Dubai Championships, UAE
| Matigas (Concreto)
| 2R
| 6–1, 7–6(5)
| 47
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eala tinalo si Paolini sa Dubai |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/2/18/-emb-alex-eala-stuns-world-no-8-paolini-to-advance-to-dubai-championships-quarterfnals-0216 |work=ABS-CBN News |access-date=Pebrero 18, 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| 4
| {{flagicon|USA}} Coco Gauff
| 4
| Indian Wells Open, USA
| Matigas (Concreto)
| 3R
| 6–2, 2–0 ret.
| 32
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eala umabante matapos umatras si Gauff |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/9/alex-eala-advances-to-indian-wells-round-16-after-coco-gauff-retires-1029 |work=ABS-CBN News |date=Marso 9, 2026 |access-date=Marso 9, 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| 5
| {{flagicon|KAZ}} Elena Rybakina
| 2
| Berlin Tennis Open, Germany
| Damo
| 2R
| 7–5, 6–4
| 35
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eala tinalo si Rybakina sa Berlin |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/19/alex-eala-stuns-world-no-2-elena-rybakina-in-berlin-0113 |work=ABS-CBN News |date=Hunyo 19, 2026 |access-date=Hunyo 19, 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| 6
| {{flagicon|UKR}} Elina Svitolina
| 8
| Berlin Tennis Open, Germany
| Damo
| QF
| 6–3, 6–4
| 35
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eala tinalo si Svitolina sa Berlin |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/20/alex-eala-dominates-elina-svitolina-to-book-berlin-semis-ticket-0145 |work=ABS-CBN News |date=Hunyo 20, 2026 |access-date=Hunyo 20, 2026}}&lt;/ref&gt;
|}
:&lt;small&gt;''{{as of|2026|06|20}}''&lt;/small&gt;

==Mga pananda==
{{noteslist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga panlabas na link==
* [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal  ni Alex Eala sa Instagram]
* [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala]
* [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala]
* [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract]
* [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)]
* [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches Mga listahan ng torneo ni Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)]

[[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]]</text>
      <sha1>7yp9k56az25u0rbyeg3zyrl2mvvgr16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pag-uuri ng klima ni Köppen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334299</id>
    <revision>
      <id>2212405</id>
      <parentid>2204982</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T04:07:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Garvin555</username>
        <id>161817</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2212405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9183" sha1="szmjwk6d4qa3gw9g4l5ahcobb9ra16e" xml:space="preserve">Hinahati ng '''pag-uuri ng klima ni Köppen''' (''Köppen climate classification'') ang mga klima ng Daigdig sa limang mga pangunahing pangkat ng klima. Hinahati naman ang bawat pangkat batay sa mga padron ng pana-panahong [[pag-ulan]] at temperatura. Ang limang mga pangunahing pangkat ay ''A'' (''tropical'' o pantropiko), ''B'' (''arid'' o tigang), ''C'' (''temperate'' o katamtaman), ''D'' (''continental'' o panlupalop), at ''E'' (''polar''). Kumakatawan sa isang titik ang bawat pangkat at subpangkat. Binigyan ang lahat ng mga klima ng isang pangunahing pangkat, na siyang kinakatawan ng unang titik. Maliban sa mga nasa pangkat ''E'', bawat isa sa mga klima ay binigyan ng isang subpangkat ng pana-panahong pag-ulan, na kinakatawan ng ikalawang titik. Halimbawa, tumutukoy ang ''Af'' sa isang [[maulang gubat na klimang pantropiko]]. May binigay na subpangkat ng temperatura sa lahat ng mga pangkat maliban sa mga nasa pangkat na ''A''. Kinakatawan ito ng ikatlong titik para sa mga klimang sa mga pangkat na ''B'', ''C'', ''D'', at ng ikalawang titik sa mga klimang sa pangkat na ''E''. Kabilang sa iba pang mga halimbawa ang: ''Cfb'' na tumutukoy sa [[klimang pangkaragatan]] na may mainit na tag-init tulad ng itinutukoy ng panapos na ''b.'', habang tumutukoy naman ang ''Dwb'' sa bahagyang [[mabalaklaot na klimang panlupalop]], na mainit-init din ang mga tag-init. Ibinubukod ang mga klima batay sa mga espesipikong pamantayan na natatangi sa bawat uri ng klima.&lt;ref name=&quot;kottek2006&quot;&gt;{{Cite journal |last=Kottek |first=Markus |last2=Grieser |first2=Jürgen |last3=Beck |first3=Christoph |last4=Rudolf |first4=Bruno |last5=Rubel |first5=Franz |date=2006 |title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated |url=https://opus.bibliothek.uni-augsburg.de/opus4/files/40083/metz_Vol_15_No_3_p259-263_World_Map_of_the_Koppen_Geiger_climate_classification_updated_55034.pdf |journal=Meteorologische Zeitschrift |volume=15 |issue=3 |pages=259–263 |bibcode=2006MetZe..15..259K |doi=10.1127/0941-2948/2006/0130 |access-date=2025-05-14 |archive-date=2021-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224195637/https://opus.bibliothek.uni-augsburg.de/opus4/frontdoor/deliver/index/docId/40083/file/metz_Vol_15_No_3_p259-263_World_Map_of_the_Koppen_Geiger_climate_classification_updated_55034.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Pinakamalaganap na pamamaraan ng [[pag-uuri ng klima]] ang pag-uuri ng klima ni Köppen.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Oktubre 4, 2024 |title=EnergyPlus™ Version 24.2.0 Documentation: Auxiliary Programs |url=https://energyplus.net/assets/nrel_custom/pdfs/pdfs_v24.2.0/AuxiliaryPrograms.pdf |access-date=Enero 22, 2025 |website=EnergyPlus |page=52 }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Unang itong inilathala ng [[Klimatolohiya|klimatologong]] Rusong-Aleman na si  [[Wladimir Köppen]] (1846–1940) noong 1884,&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Köppen |first=Wladimir |date=1884 |title=Die Wärmezonen der Erde, nach der Dauer der heissen, gemässigten und kalten Zeit und nach der Wirkung der Wärme auf die organische Welt betrachtet |trans-title=The thermal zones of the earth according to the duration of hot, moderate and cold periods and to the impact of heat on the organic world) |url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/koeppen.htm |url-status=live |journal=Meteorologische Zeitschrift |publication-date=2011 |volume=20 |issue=3 |pages=351–360 |bibcode=2011MetZe..20..351K |doi=10.1127/0941-2948/2011/105 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160908130507/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/koeppen.htm |archive-date=Setyembre 8, 2016 |access-date=Setyembre 2, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Rubel |first=F. |last2=Kottek |first2=M |date=2011 |title=Comments on: 'The thermal zones of the Earth' by Wladimir Köppen (1884) |journal=Meteorologische Zeitschrift |volume=20 |issue=3 |pages=361–365 |bibcode=2011MetZe..20..361R |doi=10.1127/0941-2948/2011/0285}}&lt;/ref&gt; kalakip ang ilang mga pagbabago niya, lalo na noong 1918 at 1936.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |year=1918 |title=Klassification der Klimate nach Temperatur, Niederschlag and Jahreslauf |encyclopedia=Petermanns Geographische Mitteilungen |last=Köppen |first=Wladimir |volume=64 |pages=193–203, 243–248}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |year=1936 |title=Das geographische System der Klimate |publisher=Borntraeger |location=Berlin |url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/Koppen_1936.pdf |access-date=2 September 2016 |last=Köppen |first=Wladimir |editor-last=Köppen |editor-first=Wladimir |volume=1 |trans-title=The geographic system of climates |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304135236/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/Koppen_1936.pdf |archive-date=4 March 2016}}&lt;/ref&gt; Ipinakilala kalaunan ng klimatogong Alemang si [[Rudolf Geiger]] (1894–1981) ang ilang mga pagbabago sa sistema ng pag-uuri noong 1954 at 1961, kaya kung minsang tinatawag itong '''pag-uuri ng klima nina Köppen at Geiger''' (''Köppen–Geiger climate classification'').&lt;ref&gt;{{Citation |last=Geiger |first=Rudolf |title=Klassifikation der Klimate nach W. Köppen |date=1954 |work=Landolt-Börnstein – Zahlenwerte und Funktionen aus Physik, Chemie, Astronomie, Geophysik und Technik, alte Serie |volume=3 |pages=603–607 |trans-title=Classification of climates after W. Köppen |place=Berlin |publisher=Springer}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Geiger |first=Rudolf |title=Überarbeitete Neuausgabe von Geiger, R.: Köppen-Geiger / Klima der Erde |date=1961}} (Wandkarte 1:16 Mill.) – Klett-Perthes, Gotha.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Koppen-Geiger Map v2 World 1991–2020.svg|thumb|upright=2.5|Mapang pangklima ng Köppen–Geiger para sa mga taong 1991–2020&lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Cite journal |last=Beck |first=Hylke E. |last2=Zimmermann |first2=Niklaus E. |last3=McVicar |first3=Tim R. |last4=Vergopolan |first4=Noemi |last5=Berg |first5=Alexis |last6=Wood |first6=Eric F. |author-link6=Eric Franklin Wood |date=30 October 2018 |title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution |journal=Scientific Data |volume=5 |pages=180214 |bibcode=2018NatSD...580214B |doi=10.1038/sdata.2018.214 |issn=2052-4463 |pmc=6207062 |pmid=30375988}}&lt;/ref&gt;
{|
|- valign=top |
|
{{legend|#0000FE|[[maulang gubat na klimang pantropiko|Af]]}}
{{legend|#0077FF|[[mabalaklaot na klimang pantropiko|Am]]}}
{{legend|#46A9FA|[[sabana na klimang pantropiko|Aw]]}}
{{legend|#79BAEC|[[sabana na klimang pantropiko|As]]}}
| width=10 |
|
{{legend|#FE0000|[[mainit na klimang pandisyerto|BWh]]}}
{{legend|#FE9695|[[malamig na klimang pandisyerto|BWk]]}}
{{legend|#F5A301|[[mainit na bahagyang-tigang na klima|BSh]]}}
{{legend|#FFDB63|[[malamig na bahagyang-tigang na klima|BSk]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#FFFF00|[[mainit na tag-init na klimang Mediteraneo|Csa]]}}
{{legend|#C6C700|[[maligamgam na tag-init na klimang Mediteraneo|Csb]]}}
{{legend|#969600|[[Klimang Mediteraneo#Malamig na tag-init na klimang Mediteraneo|Csc]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#96FF96|[[mahalumigmig na klimang subtropiko|Cwa]]}}
{{legend|#63C764|[[paltok na klimang subtropiko|Cwb]]}}
{{legend|#329633|[[paltok na klimang subtropiko|Cwc]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#C6FF4E|[[mahalumigmig na klimang subtropiko|Cfa]]}}
{{legend|#66FF33|[[klimang pangkaragatan|Cfb]]}}
{{legend|#33C701|[[subpolar na klimang pangkaragatan|Cfc]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#FF00FE|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dsa]]}}
{{legend|#C600C7|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dsb]]}}
{{legend|#963295|[[klimang subartiko|Dsc]]}}
{{legend|#966495|[[klimang subartiko|Dsd]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#ABB1FF|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dwa]]}}
{{legend|#5A77DB|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dwb]]}}
{{legend|#4C51B5|[[klimang subartiko|Dwc]]}}
{{legend|#320087|[[klimang subartiko|Dwd]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#00FFFF|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dfa]]}}
{{legend|#38C7FF|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dfb]]}}
{{legend|#007E7D|[[klimang subartiko|Dfc]]}}
{{legend|#00455E|[[klimang subartiko|Dfd]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#B2B2B2|[[klimang tundra|ET]]}}
{{legend|#686868|[[klima ng simboryong yelo|EF]]}}
|}
]]
{{clear}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==
* [https://360.org/climate/koppen-classification/ Mga mapa ng mundo at mga graph kasama ang isang video tungkol sa pag-uuri ng klima ng Köppen]{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20100906034159/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/ World Map ng Köppen–Geiger na pag-uuri ng klima para sa panahon ng 1951–2000] (inarkibo noong Setyembre 6, 2010)

==Mga halimbawa ng Temperatura tropiko Köppen.o Tropiko Moonson clima==
 17°c hanggang 32°c 
* {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110084254/http://www.fao.org/nr/climpag/globgrids/KC_classification_en.asp |date=10 January 2021 |title=New gridded maps of Koeppen's climate classification}}

=== Mga tala ng klima ===
* [https://web.archive.org/web/20160418082322/http://www.ipcc-data.org/maps/ IPCC Data Distribution Center] (na-arkibo noong Abril 18, 2016)

[[Kategorya:Klimatolohiya]]
[[Kategorya:Heograpiya]]</text>
      <sha1>szmjwk6d4qa3gw9g4l5ahcobb9ra16e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212406</id>
      <parentid>2212405</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T04:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Garvin555</username>
        <id>161817</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2212406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9171" sha1="0g76z48nw3k9ox6h8blr54hakhu2u3c" xml:space="preserve">Hinahati ng '''pag-uuri ng klima ni Köppen''' (''Köppen climate classification'') ang mga klima ng Daigdig sa limang mga pangunahing pangkat ng klima. Hinahati naman ang bawat pangkat batay sa mga padron ng pana-panahong [[pag-ulan]] at temperatura. Ang limang mga pangunahing pangkat ay ''A'' (''tropical'' o pantropiko), ''B'' (''arid'' o tigang), ''C'' (''temperate'' o katamtaman), ''D'' (''continental'' o panlupalop), at ''E'' (''polar''). Kumakatawan sa isang titik ang bawat pangkat at subpangkat. Binigyan ang lahat ng mga klima ng isang pangunahing pangkat, na siyang kinakatawan ng unang titik. Maliban sa mga nasa pangkat ''E'', bawat isa sa mga klima ay binigyan ng isang subpangkat ng pana-panahong pag-ulan, na kinakatawan ng ikalawang titik. Halimbawa, tumutukoy ang ''Af'' sa isang [[maulang gubat na klimang pantropiko]]. May binigay na subpangkat ng temperatura sa lahat ng mga pangkat maliban sa mga nasa pangkat na ''A''. Kinakatawan ito ng ikatlong titik para sa mga klimang sa mga pangkat na ''B'', ''C'', ''D'', at ng ikalawang titik sa mga klimang sa pangkat na ''E''. Kabilang sa iba pang mga halimbawa ang: ''Cfb'' na tumutukoy sa [[klimang pangkaragatan]] na may mainit na tag-init tulad ng itinutukoy ng panapos na ''b.'', habang tumutukoy naman ang ''Dwb'' sa bahagyang [[mabalaklaot na klimang panlupalop]], na mainit-init din ang mga tag-init. Ibinubukod ang mga klima batay sa mga espesipikong pamantayan na natatangi sa bawat uri ng klima.&lt;ref name=&quot;kottek2006&quot;&gt;{{Cite journal |last=Kottek |first=Markus |last2=Grieser |first2=Jürgen |last3=Beck |first3=Christoph |last4=Rudolf |first4=Bruno |last5=Rubel |first5=Franz |date=2006 |title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated |url=https://opus.bibliothek.uni-augsburg.de/opus4/files/40083/metz_Vol_15_No_3_p259-263_World_Map_of_the_Koppen_Geiger_climate_classification_updated_55034.pdf |journal=Meteorologische Zeitschrift |volume=15 |issue=3 |pages=259–263 |bibcode=2006MetZe..15..259K |doi=10.1127/0941-2948/2006/0130 |access-date=2025-05-14 |archive-date=2021-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224195637/https://opus.bibliothek.uni-augsburg.de/opus4/frontdoor/deliver/index/docId/40083/file/metz_Vol_15_No_3_p259-263_World_Map_of_the_Koppen_Geiger_climate_classification_updated_55034.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Pinakamalaganap na pamamaraan ng [[pag-uuri ng klima]] ang pag-uuri ng klima ni Köppen.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Oktubre 4, 2024 |title=EnergyPlus™ Version 24.2.0 Documentation: Auxiliary Programs |url=https://energyplus.net/assets/nrel_custom/pdfs/pdfs_v24.2.0/AuxiliaryPrograms.pdf |access-date=Enero 22, 2025 |website=EnergyPlus |page=52 }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Unang itong inilathala ng [[Klimatolohiya|klimatologong]] Rusong-Aleman na si  [[Wladimir Köppen]] (1846–1940) noong 1884,&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Köppen |first=Wladimir |date=1884 |title=Die Wärmezonen der Erde, nach der Dauer der heissen, gemässigten und kalten Zeit und nach der Wirkung der Wärme auf die organische Welt betrachtet |trans-title=The thermal zones of the earth according to the duration of hot, moderate and cold periods and to the impact of heat on the organic world) |url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/koeppen.htm |url-status=live |journal=Meteorologische Zeitschrift |publication-date=2011 |volume=20 |issue=3 |pages=351–360 |bibcode=2011MetZe..20..351K |doi=10.1127/0941-2948/2011/105 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160908130507/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/koeppen.htm |archive-date=Setyembre 8, 2016 |access-date=Setyembre 2, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Rubel |first=F. |last2=Kottek |first2=M |date=2011 |title=Comments on: 'The thermal zones of the Earth' by Wladimir Köppen (1884) |journal=Meteorologische Zeitschrift |volume=20 |issue=3 |pages=361–365 |bibcode=2011MetZe..20..361R |doi=10.1127/0941-2948/2011/0285}}&lt;/ref&gt; kalakip ang ilang mga pagbabago niya, lalo na noong 1918 at 1936.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |year=1918 |title=Klassification der Klimate nach Temperatur, Niederschlag and Jahreslauf |encyclopedia=Petermanns Geographische Mitteilungen |last=Köppen |first=Wladimir |volume=64 |pages=193–203, 243–248}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |year=1936 |title=Das geographische System der Klimate |publisher=Borntraeger |location=Berlin |url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/Koppen_1936.pdf |access-date=2 September 2016 |last=Köppen |first=Wladimir |editor-last=Köppen |editor-first=Wladimir |volume=1 |trans-title=The geographic system of climates |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304135236/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/Koppen_1936.pdf |archive-date=4 March 2016}}&lt;/ref&gt; Ipinakilala kalaunan ng klimatogong Alemang si [[Rudolf Geiger]] (1894–1981) ang ilang mga pagbabago sa sistema ng pag-uuri noong 1954 at 1961, kaya kung minsang tinatawag itong '''pag-uuri ng klima nina Köppen at Geiger''' (''Köppen–Geiger climate classification'').&lt;ref&gt;{{Citation |last=Geiger |first=Rudolf |title=Klassifikation der Klimate nach W. Köppen |date=1954 |work=Landolt-Börnstein – Zahlenwerte und Funktionen aus Physik, Chemie, Astronomie, Geophysik und Technik, alte Serie |volume=3 |pages=603–607 |trans-title=Classification of climates after W. Köppen |place=Berlin |publisher=Springer}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Geiger |first=Rudolf |title=Überarbeitete Neuausgabe von Geiger, R.: Köppen-Geiger / Klima der Erde |date=1961}} (Wandkarte 1:16 Mill.) – Klett-Perthes, Gotha.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Koppen-Geiger Map v2 World 1991–2020.svg|thumb|upright=2.5|Mapang pangklima ng Köppen–Geiger para sa mga taong 1991–2020&lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Cite journal |last=Beck |first=Hylke E. |last2=Zimmermann |first2=Niklaus E. |last3=McVicar |first3=Tim R. |last4=Vergopolan |first4=Noemi |last5=Berg |first5=Alexis |last6=Wood |first6=Eric F. |author-link6=Eric Franklin Wood |date=30 October 2018 |title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution |journal=Scientific Data |volume=5 |pages=180214 |bibcode=2018NatSD...580214B |doi=10.1038/sdata.2018.214 |issn=2052-4463 |pmc=6207062 |pmid=30375988}}&lt;/ref&gt;
{|
|- valign=top |
|
{{legend|#0000FE|[[maulang gubat na klimang pantropiko|Af]]}}
{{legend|#0077FF|[[mabalaklaot na klimang pantropiko|Am]]}}
{{legend|#46A9FA|[[sabana na klimang pantropiko|Aw]]}}
{{legend|#79BAEC|[[sabana na klimang pantropiko|As]]}}
| width=10 |
|
{{legend|#FE0000|[[mainit na klimang pandisyerto|BWh]]}}
{{legend|#FE9695|[[malamig na klimang pandisyerto|BWk]]}}
{{legend|#F5A301|[[mainit na bahagyang-tigang na klima|BSh]]}}
{{legend|#FFDB63|[[malamig na bahagyang-tigang na klima|BSk]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#FFFF00|[[mainit na tag-init na klimang Mediteraneo|Csa]]}}
{{legend|#C6C700|[[maligamgam na tag-init na klimang Mediteraneo|Csb]]}}
{{legend|#969600|[[Klimang Mediteraneo#Malamig na tag-init na klimang Mediteraneo|Csc]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#96FF96|[[mahalumigmig na klimang subtropiko|Cwa]]}}
{{legend|#63C764|[[paltok na klimang subtropiko|Cwb]]}}
{{legend|#329633|[[paltok na klimang subtropiko|Cwc]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#C6FF4E|[[mahalumigmig na klimang subtropiko|Cfa]]}}
{{legend|#66FF33|[[klimang pangkaragatan|Cfb]]}}
{{legend|#33C701|[[subpolar na klimang pangkaragatan|Cfc]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#FF00FE|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dsa]]}}
{{legend|#C600C7|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dsb]]}}
{{legend|#963295|[[klimang subartiko|Dsc]]}}
{{legend|#966495|[[klimang subartiko|Dsd]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#ABB1FF|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dwa]]}}
{{legend|#5A77DB|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dwb]]}}
{{legend|#4C51B5|[[klimang subartiko|Dwc]]}}
{{legend|#320087|[[klimang subartiko|Dwd]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#00FFFF|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dfa]]}}
{{legend|#38C7FF|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dfb]]}}
{{legend|#007E7D|[[klimang subartiko|Dfc]]}}
{{legend|#00455E|[[klimang subartiko|Dfd]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#B2B2B2|[[klimang tundra|ET]]}}
{{legend|#686868|[[klima ng simboryong yelo|EF]]}}
|}
]]
{{clear}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==
* [https://360.org/climate/koppen-classification/ Mga mapa ng mundo at mga graph kasama ang isang video tungkol sa pag-uuri ng klima ng Köppen]{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20100906034159/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/ World Map ng Köppen–Geiger na pag-uuri ng klima para sa panahon ng 1951–2000] (inarkibo noong Setyembre 6, 2010)

==Mga halimbawa ng Temperatura tropiko Köppen.o Tropiko Moonson clima==
 17°c to 32 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110084254/http://www.fao.org/nr/climpag/globgrids/KC_classification_en.asp |date=10 January 2021 |title=New gridded maps of Koeppen's climate classification}}

=== Mga tala ng klima ===
* [https://web.archive.org/web/20160418082322/http://www.ipcc-data.org/maps/ IPCC Data Distribution Center] (na-arkibo noong Abril 18, 2016)

[[Kategorya:Klimatolohiya]]
[[Kategorya:Heograpiya]]</text>
      <sha1>0g76z48nw3k9ox6h8blr54hakhu2u3c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212407</id>
      <parentid>2212406</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T04:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Garvin555</username>
        <id>161817</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2212407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9242" sha1="pxkzui6ed0odxmkcx5lfinnw85ro9hj" xml:space="preserve">Hinahati ng '''pag-uuri ng klima ni Köppen''' (''Köppen climate classification'') ang mga klima ng Daigdig sa limang mga pangunahing pangkat ng klima. Hinahati naman ang bawat pangkat batay sa mga padron ng pana-panahong [[pag-ulan]] at temperatura. Ang limang mga pangunahing pangkat ay ''A'' (''tropical'' o pantropiko), ''B'' (''arid'' o tigang), ''C'' (''temperate'' o katamtaman), ''D'' (''continental'' o panlupalop), at ''E'' (''polar''). Kumakatawan sa isang titik ang bawat pangkat at subpangkat. Binigyan ang lahat ng mga klima ng isang pangunahing pangkat, na siyang kinakatawan ng unang titik. Maliban sa mga nasa pangkat ''E'', bawat isa sa mga klima ay binigyan ng isang subpangkat ng pana-panahong pag-ulan, na kinakatawan ng ikalawang titik. Halimbawa, tumutukoy ang ''Af'' sa isang [[maulang gubat na klimang pantropiko]]. May binigay na subpangkat ng temperatura sa lahat ng mga pangkat maliban sa mga nasa pangkat na ''A''. Kinakatawan ito ng ikatlong titik para sa mga klimang sa mga pangkat na ''B'', ''C'', ''D'', at ng ikalawang titik sa mga klimang sa pangkat na ''E''. Kabilang sa iba pang mga halimbawa ang: ''Cfb'' na tumutukoy sa [[klimang pangkaragatan]] na may mainit na tag-init tulad ng itinutukoy ng panapos na ''b.'', habang tumutukoy naman ang ''Dwb'' sa bahagyang [[mabalaklaot na klimang panlupalop]], na mainit-init din ang mga tag-init. Ibinubukod ang mga klima batay sa mga espesipikong pamantayan na natatangi sa bawat uri ng klima.&lt;ref name=&quot;kottek2006&quot;&gt;{{Cite journal |last=Kottek |first=Markus |last2=Grieser |first2=Jürgen |last3=Beck |first3=Christoph |last4=Rudolf |first4=Bruno |last5=Rubel |first5=Franz |date=2006 |title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated |url=https://opus.bibliothek.uni-augsburg.de/opus4/files/40083/metz_Vol_15_No_3_p259-263_World_Map_of_the_Koppen_Geiger_climate_classification_updated_55034.pdf |journal=Meteorologische Zeitschrift |volume=15 |issue=3 |pages=259–263 |bibcode=2006MetZe..15..259K |doi=10.1127/0941-2948/2006/0130 |access-date=2025-05-14 |archive-date=2021-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224195637/https://opus.bibliothek.uni-augsburg.de/opus4/frontdoor/deliver/index/docId/40083/file/metz_Vol_15_No_3_p259-263_World_Map_of_the_Koppen_Geiger_climate_classification_updated_55034.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Pinakamalaganap na pamamaraan ng [[pag-uuri ng klima]] ang pag-uuri ng klima ni Köppen.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Oktubre 4, 2024 |title=EnergyPlus™ Version 24.2.0 Documentation: Auxiliary Programs |url=https://energyplus.net/assets/nrel_custom/pdfs/pdfs_v24.2.0/AuxiliaryPrograms.pdf |access-date=Enero 22, 2025 |website=EnergyPlus |page=52 }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Unang itong inilathala ng [[Klimatolohiya|klimatologong]] Rusong-Aleman na si  [[Wladimir Köppen]] (1846–1940) noong 1884,&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Köppen |first=Wladimir |date=1884 |title=Die Wärmezonen der Erde, nach der Dauer der heissen, gemässigten und kalten Zeit und nach der Wirkung der Wärme auf die organische Welt betrachtet |trans-title=The thermal zones of the earth according to the duration of hot, moderate and cold periods and to the impact of heat on the organic world) |url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/koeppen.htm |url-status=live |journal=Meteorologische Zeitschrift |publication-date=2011 |volume=20 |issue=3 |pages=351–360 |bibcode=2011MetZe..20..351K |doi=10.1127/0941-2948/2011/105 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160908130507/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/koeppen.htm |archive-date=Setyembre 8, 2016 |access-date=Setyembre 2, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Rubel |first=F. |last2=Kottek |first2=M |date=2011 |title=Comments on: 'The thermal zones of the Earth' by Wladimir Köppen (1884) |journal=Meteorologische Zeitschrift |volume=20 |issue=3 |pages=361–365 |bibcode=2011MetZe..20..361R |doi=10.1127/0941-2948/2011/0285}}&lt;/ref&gt; kalakip ang ilang mga pagbabago niya, lalo na noong 1918 at 1936.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |year=1918 |title=Klassification der Klimate nach Temperatur, Niederschlag and Jahreslauf |encyclopedia=Petermanns Geographische Mitteilungen |last=Köppen |first=Wladimir |volume=64 |pages=193–203, 243–248}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |year=1936 |title=Das geographische System der Klimate |publisher=Borntraeger |location=Berlin |url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/Koppen_1936.pdf |access-date=2 September 2016 |last=Köppen |first=Wladimir |editor-last=Köppen |editor-first=Wladimir |volume=1 |trans-title=The geographic system of climates |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304135236/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/Koppen_1936.pdf |archive-date=4 March 2016}}&lt;/ref&gt; Ipinakilala kalaunan ng klimatogong Alemang si [[Rudolf Geiger]] (1894–1981) ang ilang mga pagbabago sa sistema ng pag-uuri noong 1954 at 1961, kaya kung minsang tinatawag itong '''pag-uuri ng klima nina Köppen at Geiger''' (''Köppen–Geiger climate classification'').&lt;ref&gt;{{Citation |last=Geiger |first=Rudolf |title=Klassifikation der Klimate nach W. Köppen |date=1954 |work=Landolt-Börnstein – Zahlenwerte und Funktionen aus Physik, Chemie, Astronomie, Geophysik und Technik, alte Serie |volume=3 |pages=603–607 |trans-title=Classification of climates after W. Köppen |place=Berlin |publisher=Springer}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Geiger |first=Rudolf |title=Überarbeitete Neuausgabe von Geiger, R.: Köppen-Geiger / Klima der Erde |date=1961}} (Wandkarte 1:16 Mill.) – Klett-Perthes, Gotha.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Koppen-Geiger Map v2 World 1991–2020.svg|thumb|upright=2.5|Mapang pangklima ng Köppen–Geiger para sa mga taong 1991–2020&lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Cite journal |last=Beck |first=Hylke E. |last2=Zimmermann |first2=Niklaus E. |last3=McVicar |first3=Tim R. |last4=Vergopolan |first4=Noemi |last5=Berg |first5=Alexis |last6=Wood |first6=Eric F. |author-link6=Eric Franklin Wood |date=30 October 2018 |title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution |journal=Scientific Data |volume=5 |pages=180214 |bibcode=2018NatSD...580214B |doi=10.1038/sdata.2018.214 |issn=2052-4463 |pmc=6207062 |pmid=30375988}}&lt;/ref&gt;
{|
|- valign=top |
|
{{legend|#0000FE|[[maulang gubat na klimang pantropiko|Af]]}}
{{legend|#0077FF|[[mabalaklaot na klimang pantropiko|Am]]}}
{{legend|#46A9FA|[[sabana na klimang pantropiko|Aw]]}}
{{legend|#79BAEC|[[sabana na klimang pantropiko|As]]}}
| width=10 |
|
{{legend|#FE0000|[[mainit na klimang pandisyerto|BWh]]}}
{{legend|#FE9695|[[malamig na klimang pandisyerto|BWk]]}}
{{legend|#F5A301|[[mainit na bahagyang-tigang na klima|BSh]]}}
{{legend|#FFDB63|[[malamig na bahagyang-tigang na klima|BSk]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#FFFF00|[[mainit na tag-init na klimang Mediteraneo|Csa]]}}
{{legend|#C6C700|[[maligamgam na tag-init na klimang Mediteraneo|Csb]]}}
{{legend|#969600|[[Klimang Mediteraneo#Malamig na tag-init na klimang Mediteraneo|Csc]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#96FF96|[[mahalumigmig na klimang subtropiko|Cwa]]}}
{{legend|#63C764|[[paltok na klimang subtropiko|Cwb]]}}
{{legend|#329633|[[paltok na klimang subtropiko|Cwc]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#C6FF4E|[[mahalumigmig na klimang subtropiko|Cfa]]}}
{{legend|#66FF33|[[klimang pangkaragatan|Cfb]]}}
{{legend|#33C701|[[subpolar na klimang pangkaragatan|Cfc]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#FF00FE|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dsa]]}}
{{legend|#C600C7|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dsb]]}}
{{legend|#963295|[[klimang subartiko|Dsc]]}}
{{legend|#966495|[[klimang subartiko|Dsd]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#ABB1FF|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dwa]]}}
{{legend|#5A77DB|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dwb]]}}
{{legend|#4C51B5|[[klimang subartiko|Dwc]]}}
{{legend|#320087|[[klimang subartiko|Dwd]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#00FFFF|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dfa]]}}
{{legend|#38C7FF|[[mahalumigmig na klimang panlupalop|Dfb]]}}
{{legend|#007E7D|[[klimang subartiko|Dfc]]}}
{{legend|#00455E|[[klimang subartiko|Dfd]]}}
| width=5 |
|
{{legend|#B2B2B2|[[klimang tundra|ET]]}}
{{legend|#686868|[[klima ng simboryong yelo|EF]]}}
|}
]]
{{clear}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==
* [https://360.org/climate/koppen-classification/ Mga mapa ng mundo at mga graph kasama ang isang video tungkol sa pag-uuri ng klima ng Köppen]{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20100906034159/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/ World Map ng Köppen–Geiger na pag-uuri ng klima para sa panahon ng 1951–2000] (inarkibo noong Setyembre 6, 2010)

==Mga halimbawa ng Temperatura tropiko Köppen.or Tropiko Moonson clima==
 
17°c Hanggang temperature 32°c 

_____________________________________________ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110084254/http://www.fao.org/nr/climpag/globgrids/KC_classification_en.asp |date=10 January 2021 |title=New gridded maps of Koeppen's climate classification}}

=== Mga tala ng klima ===
* [https://web.archive.org/web/20160418082322/http://www.ipcc-data.org/maps/ IPCC Data Distribution Center] (na-arkibo noong Abril 18, 2016)

[[Kategorya:Klimatolohiya]]
[[Kategorya:Heograpiya]]</text>
      <sha1>pxkzui6ed0odxmkcx5lfinnw85ro9hj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagkubkob sa Mariupol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334575</id>
    <revision>
      <id>2212237</id>
      <parentid>2198968</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:15:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Glennznl</username>
        <id>73709</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:Digmaang Ruso-Ukranyo]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>2212237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6906" sha1="o7uk9oaadll7bxjwlxgotf61111w33c" xml:space="preserve">'''Pagkubkob sa Mariupol''' (Wikang Ukranyano: '''Облога Маріуполя''', Ruso: '''Осада Мариуполя''') Ang pagkubkob sa lungsod ng Mariupol sa silangang [[Ukranya]] ng mga pwersang Ruso, na tumagal ng tatlong buwan mula sa huling bahagi ng Pebrero hanggang sa huling bahagi ng Mayo at nagresulta sa kumpletong pagkawasak ng lungsod ng hukbo ng [[Rusya]]. Ito ang pinakamalaki at pinakamapanirang labanan sa Europa mula noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.
[[File:Livoberezhnyi District buildings destruction.jpg|thumb|320px|Isa sa mga kiartals ng lungsod na winasak ng Rusya]]
== Kaganapan ==
[[File:Destroyed buildings in mariupol.jpg|thumb|270px|Nawasak na mga bahay]]
Noong Pebrero 24, 2022, naglunsad ang Rusya ng mga pag-atake sa lungsod, gamit ang artilerya, drone, sasakyang panghimpapawid, mabibigat na sandata, at hukbong-dagat. Ang isa sa mga pinakamahalagang kaganapan ng pagkubkob ay ang pambobomba ng mga puwersa ng Rusya sa Teatro ng Drama ng Mariupol&quot;
, kung saan nagtatago ang ilang libong sibilyan&lt;ref&gt;[https://zaborona.com/interactive/mariupol-theatre-investigation/Театр-сховище Чи був шанс вижити в тих, хто ховався у Маріупольському драмтеатрі?]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220226011024/https://www.reuters.com/world/europe/strategic-city-mariupol-wakes-blasts-russia-invades-ukraine-2022-02-24/ Port city of Mariupol comes under fire after Russia invades Ukraine]&lt;/ref&gt;.

Gumamit ang mga Ruso ng mga maling ulat tungkol sa &quot;mga mamamayan na nagpapasalamat sa mga nagpalaya sa kanila&quot; upang bigyang-katwiran ang kanilang mga aksyon. Bilang karagdagan, ang isang malubhang krimen sa digmaan ay ang paglikha ng mga &quot;pagsasala&quot; na mga kampo (Ruso: Фильтрационные лагеря России на Украине), kung saan ang mga tao sa lahat ng edad at katayuan sa lipunan ay nalipol. Pinatay ng mga Ruso ang buong pamilyang Ukranyano at dinala ang kanilang mga anak sa Rusya&lt;ref&gt;[https://glavcom.ua/country/incidents/zyavivsya-povniy-perelik-stvorenih-rosijeyu-filtraciynih-taboriv-dlya-mariupolciv-848019.html З’явився повний перелік створених Росією фільтраційних таборів для маріупольців]&lt;/ref&gt;.

Ang pagkubkob ay natapos sa pagkawasak ng halos 90% ng mga gusali: 2,340 gusaling tirahan, 61,200 pribadong bahay, 7 ospital, 4 na klinika, 57 paaralan, 7 unibersidad, 70 kolehiyo, 3 maternity hospital. Ang pagkamatay ng 100,000 Ukranyano at ang pag-alis ng mga tropa mula sa planta ng Azovstal&lt;ref&gt;[https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2022/09/human-rights-concerns-related-forced-displacement-ukraine Human rights concerns related to forced displacement in Ukraine]&lt;/ref&gt;.

Ang lungsod ay halos ganap na nawasak at nasakop mula noong huling bahagi ng Mayo 2022. Bago ang pagsalakay ng Rusya, ang Mariupol ay kabilang sa nangungunang 10 lungsod sa Ukranya na tinitirhan at isa sa mga nauna sa mga tuntunin ng populasyon&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://zmina.ua/event/rrosiyany-u-shkoli-na-hersonshhyni-katuvaly-ukrayincziv-do-smerti-imituvaly-rozstrily-ta-majzhe-ne-goduvaly-zvit-pro-bilyayivsku-kativnyu/ |title=Росіяни у школі на Херсонщині катували українців до смерті, імітували розстріли та майже не годували. Звіт про Біляївську катівню |access-date=2025-06-06 |archive-date=2025-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250606075043/https://zmina.ua/event/rrosiyany-u-shkoli-na-hersonshhyni-katuvaly-ukrayincziv-do-smerti-imituvaly-rozstrily-ta-majzhe-ne-goduvaly-zvit-pro-bilyayivsku-kativnyu/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
[[File:Mariupoldroneview.webm|thumb|320px|Aerial photography ng lungsod pagkatapos ng 3 buwang pambobomba ng armadong pwersa ng Rusya]]
Pinatay at pinahirapan ng mga sundalong Ruso ang mga mamamayang Ukranyan kahit na para sa mga tattoo na hindi nila gusto, tulad ng mga naglalarawan ng Ukrainian flag. Sa lungsod noong tagsibol ng 2022, lumikha ang Rusya ng isang humanitarian disaster: libu-libong tahanan at imprastraktura ang nawasak, at napilitang magluto ang mga Ukranyano sa mga bukas na apoy at pumila sa mahabang linya kahit para sa tubig &lt;ref&gt;[https://dn.gov.ua/news/13-chervnya-2014-roku-zvilnennya-mariupolya-vid-rosijskoyi-okupaciyi 13 червня 2014 року - звільнення Маріуполя від російської окупації]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://glavcom.ua/kyiv/news/vipalyuvali-ochi-denisova-rozpovila-pro-te-yak-rosiyani-katuvali-ditey-na-kijivshchini-836811.html Випалювали очі. Омбудсмен розповіла, як росіяни катували дітей на Київщині]&lt;/ref&gt;.
Noong 2014, sa simula ng pagsalakay ng militar ng Rusya sa Ukranya, ang lungsod ay saglit na sinakop ng Rusya, ngunit pinalaya ng hukbo ng Ukranyano. Noong 2021, nagkaroon ng maliliit na sagupaan sa pagitan ng pwersang militar ng Rusya at Ukranyano&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20230331000244/https://www.rfi.fr/ru/%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F/20230330-%D1%80%D1%84-7-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B8-63-%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB-%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE-%D0%B2%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5 В РФ на 7 лет колонии осудили 63-летнего Михаила Симонова за антивоенные высказывания во «ВКонтакте»]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://zona.media/article/2023/03/30/simonov-7 Если б не было войны». 63‑летнего Михаила Симонова приговорили к 7 годам колонии за антивоенные посты «ВКонтакте»]&lt;/ref&gt;.

Sa Rusya, sa ilalim ni Putin, ang mga tao ay nakulong dahil sa pag-post ng mga komento sa social media na naglalaman ng mga salitang &quot;digmaan&quot; o &quot;pag-atake.&quot; Opisyal, tinatanggihan ng Rusya ang lahat ng mga krimen nito, at ang pagsalakay sa Ukranya ay tinatawag na isang espesyal na operasyon ng militar, dahil sa panahon ng isang espesyal na operasyon na ang pangulo ay may karapatang itago ang mga pagkalugi ng Rusya. Lahat ng mga protesta laban sa digmaan sa Rusya ay brutal na sinupil ng pulisya, lalo na noong Marso 2022, nang 15,000 katao ang inaresto dahil sa pakikilahok sa mga rali laban sa digmaan &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220226152538/https://eng.yabloko.ru/the-yabloko-party-considers-the-war-against-ukraine-the-gravest-crime/ The Yabloko party considers the war against Ukraine the gravest crime]&lt;/ref&gt;.
== Mapagkukunan at sanggunian ==

[[Kategorya:Digmaang Ruso-Ukranyo]]</text>
      <sha1>o7uk9oaadll7bxjwlxgotf61111w33c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kabihasnang Nurahiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334947</id>
    <revision>
      <id>2212251</id>
      <parentid>2182501</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T13:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11340" sha1="eaq3rtv9wd73qscu9aod0vo2rdacex5" xml:space="preserve">
[[Talaksan:Il_Nuraghe_Su_Nuraxi_incantato_&quot;_Tra_Fiaba_e_Realtà_&quot;_01.JPG|thumb|300x300px| [[Su Nuraxi]] ng [[Barumini]], kasama sa talaan ng [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] mula noong 1997]]
[[Talaksan:Nuraghe_Santu_Antine_02.jpg|thumb|300x300px| [[Nuraghe Santu Antine]] sa [[Torralba, Cerdeña|Torralba]]]]
{{History of Sardinia|width=210|picwidth=17}}
Ang '''sibilisasyong Nurahiko''',&lt;ref&gt;{{Citation |title=The Nuragic Civilization in Sardinia |date=2 November 2023 |url=https://efi.int/sites/default/files/files/ac/The%20nuragic%20period%20for%20EFI.pdf |access-date=5 Hulyo 2025 |archive-date=6 Disyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206233623/https://efi.int/sites/default/files/files/ac/The%20nuragic%20period%20for%20EFI.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Paolo Melis |title=The nuragic civilization |date=2003 |url=https://www.academia.edu/resource/work/90187824 |access-date=2 November 2023}}&lt;/ref&gt; na kilala rin bilang '''kulturang [[Nuraga|Nurahiko]]''', ay nabuo sa isla ng [[Cerdeña]] sa Mediteraneo, [[Italya]] noong [[Europa noong Panahon ng Tanso|Panahon ng Tanso]]. Ayon sa tradisyonal na teorya na iniharap ni [[Giovanni Lilliu]] noong 1966, nabuo ito pagkatapos ng maraming paglipat mula sa Kanluran ng mga taong may kaugnayan sa [[kultura ng basong hugis-batingaw]] na sumakop at nakagambala sa mga lokal na kultura ng [[Panahon ng Tanso]]; ibang mga iskolar sa halip ay naghinuha ng isang pinagmulang likas.{{Sfn|Webster, Gary S.|2015}} Ito ay tumagal mula ika-18&amp;nbsp;siglo&amp;nbsp;BK&lt;ref&gt;
{{Cite journal |last=Leighton |first=Robert |date=2022 |title=Nuraghi as Ritual Monuments in the Sardinian Bronze and Iron Ages (circa 1700–700BC) |journal=Open Archaeology |volume=8 |pages=229–255 |doi=10.1515/opar-2022-0224 |doi-access=free |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; (Panahong Gitnang Bronse), hanggang sa [[Panahong Bakal]]&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Cicilloni |first=Riccardo |last2=Cabras |first2=Marco |date=2014-12-22 |title=Aspetti insediativi nel versante orientale del Monte Arci (Oristano -Sardegna) tra il bronzo medio e la prima età del ferro |url=https://quaderniarcheocaor.beniculturali.it/index.php/qua/article/view/116/115 |journal=Quaderni |language=it |publisher=Soprintendenza Archeologia, belle arti e paesaggio per la città metropolitana di Cagliari e le province di Oristano e Sud Sardegna |issue=25 |page=84 |issn=2284-0834 |access-date=2025-07-05 |archive-date=2021-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731083211/https://quaderniarcheocaor.beniculturali.it/index.php/qua/article/view/116/115 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; o hanggang sa kolonisasyon ng Romano noong 238&amp;nbsp;BK.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;G. Lilliu (1999) p.&amp;nbsp;11{{full citation needed|reason=No such document in sources section; perhaps 1966 intended.|date=December 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Belmuth |first=Miriam S. |title=The Oxford Companion to Archaeology |publisher=Oxford University Press |year=2012 |isbn=9780195076189 |editor-last=Fagan |editor-first=Brian M. |editor-link=Brian M. Fagan |volume=1: ‘Ache’—‘Hoho’ |page=534 |language=en |chapter=Nuragic Culture |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ystMAgAAQBAJ&amp;q=Nuragic+civilization&amp;pg=PA535}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chesworth&quot;&gt;{{Cite book |last=Martini |first=I. Peter |url=https://books.google.com/books?id=N1tcUc293W8C&amp;q=Nuragic+civilization&amp;pg=PA166 |title=Landscapes and Societies: Selected Cases |last2=Chesworth |first2=Ward |publisher=Springer Science &amp; Business Media |year=2010 |isbn=9789048194131 |page=169 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang iba ay may petsang ang kultura ay tumatagal ng hindi bababa sa hanggang sa ika-2 siglo AD,&lt;ref name=&quot;Ugas 2016&quot;&gt;{{Cite book |last=Ugas |first=Giovanni |title=Cagliari, Edizioni Della Torre |year=2016 |chapter=Shardana e Sardegna. I popoli del mare, gli alleati del Nordafrica e la fine dei Grandi Regni}}&lt;/ref&gt; at sa ilang mga lugar, katulad ng [[Barbagia]], hanggang ika-6 na siglo AD,&lt;ref&gt;Rowland, R. J. “When Did the Nuragic Period in Sardinia End.” Sardinia Antiqua. Studi in Onore Di Piero Meloni in Occasione Del Suo Settantesimo Compleanno, 1992, 165–175.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Casula |first=Francesco Cèsare |author-link=Francesco Cesare Casula |title=La storia di Sardegna |year=2017 |volume=I |page=281 |chapter=Evo Antico Sardo: Dalla Sardegna Medio-Nuragica (100 a.C. c.) alla Sardegna Bizantina (900 d.C. c.) |quote=Da parte imperiale era dunque implicito il riconoscimento di una Sardegna barbaricina indomita se non libera e già in qualche modo statualmente conformata, dove continuava a esistere una civiltà o almeno una cultura d'origine nuragica, certo mutata ed evoluta per influenze esterne romane e vandaliche di cui nulla conosciamo tranne alcuni tardi effetti politici.}}&lt;/ref&gt; o posibleng maging hanggang ika-11 siglo AD.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Webster |first=Gary |last2=Webster |first2=Maud |date=1998 |title=The chronological and cultural definition of Nuragic VII, AD 456-1015 |url=https://www.academia.edu/30484003 |journal=Sardinian and Aegean Chronology |pages=383–398 |isbn=1900188821 |oclc=860467990}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Webster |first=Gary S. |last2=Webster |first2=Maud R. |date=1998 |title=The Duos Nuraghes Project in Sardinia: 1985-1996 Interim Report |url=https://www.jstor.org/stable/530578 |journal=[[Journal of Field Archaeology]] |volume=25 |issue=2 |pages=183–201 |doi=10.2307/530578 |issn=0093-4690 |jstor=530578 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; Bagaman dapat tandaan na ang pagtatayo ng bagong nuraga ay tumigil na noong ika-12-11 siglo BK, sa panahon ng Huling Panahon ng Tanso.&lt;ref&gt;Nel BF numerosi indizi portano a supporre che i caratteri e l’assetto territoriale formatisi nel BM e
BR, con l’edificazione dei nuraghi, subiscano mutamenti sostanziali che portano alla fine del fenomeno di costruzione di tali monumenti. {{Cite journal |last=Depalmas, Anna |year=2009 |title=Il Bronzo finale della Sardegna |journal=Atti della XLIV Riunione Scientifica: La Preistoria e la Protostoria della Sardegna: Cagliari, Barumini, Sassari 23-28 Novembre 2009, Vol. 1: Relazioni Generali |volume=16 |issue=4 |pages=141–154}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;No more new nuraghi were built after this period.
Usai proposed that time and effort spent on their construction were no longer deemed proportional to their practical and symbolic use {{Cite journal |last=Gonzalez, Ralph Araque |year=2014 |title=Social Organization in Nuragic Sardinia: Cultural Progress Without 'Elites'? |journal=Cambridge Archaeological Journal |volume=1 |issue=24 |pages=141–161 |doi=10.1017/S095977431400002X}}&lt;/ref&gt;

Ito ay napapanahon sa, bukod sa iba pa, ang [[Gresyang Myceneo|kabihasnang Myceneo]] sa [[Gresya]], ang mga kulturang [[Kulturang Apenino|Apenino]] at [[Terramara|Terramare]] ng [[tangway ng Italya]], ang [[kulturang Thapsos]] ng [[Sicilia]], at ang huling yugto ng kultura ng [[El Argar]] sa [[tangway ng Iberya]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Establishing the Middle Sea: The Late Bronze Age of Mediterranean Europe (1700–900 BC). |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s10814-021-09165-1 |access-date=November 9, 2024}}&lt;/ref&gt;

Ang pang-uring &quot;Nuragic&quot; ay hindi isang [[Autonimo|autonym]] o isang [[etnonimo]]. Nagmula ito sa pinakakatangiang monumento ng isla, ang [[nuraga]] o ''nuraghe'', isang tore-muog na uri ng konstruksiyon na itinayo ng mga sinaunang [[Mga Sardo|Sardo]] sa malaking bilang simula noong mga 1800&amp;nbsp;BK.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Giovanni Lilliu |year=2006 |title=Sardegna Nuragica |url=http://www.sardegnadigitallibrary.it/mmt/fullsize/2008040218311700023.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303205232/http://www.sardegnadigitallibrary.it/mmt/fullsize/2008040218311700023.pdf |archive-date=2012-03-03 |publisher=Edizioni Maestrali}}&lt;/ref&gt; Ngayon, mahigit 7,000&amp;nbsp;nuraga ang matatagpuan sa kapaligirang Sardo.

Walang nadiskubreng nakasulat na mga tala ng sibilisasyong ito,&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Monoja, M. |title=Parole di segni, L'alba della scrittura in Sardegna |last2=Cossu, C. |last3=Migaleddu, M. |publisher=Carlo Delfino Editore |year=2012 |series=Sardegna Archeologica, Guide e Itinerari |location=Sassari}}&lt;/ref&gt; bukod sa ilang posibleng maiikling dokumentong epigrapiko na kabilang sa mga huling yugto ng sibilisasyong Nurahiko.&lt;ref name=&quot;Ug&quot;&gt;{{Cite book |last=Ugas |first=Giovanni |title=Tharros Felix |publisher=Carocci |year=2013 |editor-last=Mastino, Attilio |volume=5 |location=Roma |pages=295–377 |chapter=I segni numerali e di scrittura in Sardegna tra l'Età del Bronzo e il i Ferro |editor-last2=Spanu, Pier Giorgio |editor-last3=Zucca, Raimondo}}&lt;/ref&gt; Ang tanging nakasulat na impormasyon doon ay nagmumula sa klasikal na panitikan ng mga [[Sinaunang Gresya|Griyego]] at [[Sinaunang Roma|Romano]], tulad ng [[Pseudo Aristoteles]] at [[Diodorus Siculus]],&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Attilio Mastino |title=Le fonti classiche e la Sardegna. Atti del Convegno di Studi - Lanusei - 29 dicembre 1998 |publisher=Carocci |year=2004 |isbn=88-430-3228-3 |editor-last=Raimondo Zucca |volume=I |location=Roma |page=14 |language=it |chapter=I miti classici e l'isola felice}}&lt;/ref&gt; at maaaring ituring na mas gawa-gawa kaysa kasaysayan.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Perra, M. |title=La Sardegna nelle fonti classiche |publisher=S'Alvure editrice |year=1993 |location=Oristano}}&lt;/ref&gt;

== Lipunan ==
[[Talaksan:Figuras_nurágicas_(52499732729).jpg|left|thumb| Tansong eskultura ng isang pinunog Nurahiko na may [[Gamma-shaped hilt dagger|hugis-Gamma hilt dagger]] sa kaniyang dibdib, mula sa [[Uta, Sardinia|Uta]].]]
Ang relihiyon ay nagkaroon ng malakas na papel sa lipunang Nurahiko, na humantong sa mga iskolar sa hinuha na ang sibilisasyong Nuragic ay isang [[teokrasya]]. Ang ilang bronseng Nuraga ay malinaw na inilalarawan ang mga pigura ng mga punong hari, na nakikilala sa pamamagitan ng kanilang pagsusuot ng balabal at pagdadala ng isang tungkod na may mga amo. Inilalarawan din ang iba pang mga klase, kabilang ang mga minero, artisano, musikero, wrestler (ang huli ay katulad ng sa mga sibilisasyong Minoika) at maraming mga lalaking mandirigma, na nagbunsod sa mga iskolar na mag-isip ng isang lipunang mahilig makipagdigma, na may mga tiyak na dibisyong militar ([[Pamamana|namamana]], [[Hukbong lakad|hukbo]]). Ang iba't ibang uniporme ay maaaring kabilang sa iba't ibang canton o angkan, o sa iba't ibang yunit ng militar. Maaaring ginampanan ng mga babae ang tungkulin bilang pari. Ang ilang maliliit na tanso ay nagbibigay din ng mga pahiwatig tungkol sa personal na pangangalaga at modang Nurahiko. Ang mga babae ay karaniwang may mahabang buhok; ang mga lalaki ay nagsuot ng dalawang mahabang tirintas sa bawat gilid ng mukha, habang ang kanilang buhok sa ulo ay napakaikli o natatakpan ng isang sumbrerong katad.

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Karagdagang pagbabasa ==

* {{Cite book |last=Balmuth, Miriam S. |title=Nuragic Sardinia and the Mycenaean World |publisher=B.A.R. |year=1987 |location=Oxford, England}}
* {{Cite journal |last=Zedda, Mauro Peppino |year=2016 |title=Orientation of the Sardinian Nuragic 'meeting huts' |journal=Mediterranean Archaeology &amp; Archaeometry |volume=16 |issue=4 |pages=195–201}}
[[Kategorya:Kasaysayan ng Sardinia]]
[[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]]</text>
      <sha1>eaq3rtv9wd73qscu9aod0vo2rdacex5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Insidente ng pagbangga ng barko ng Tanod Baybayin ng Tsina at Hukbong-dagat ng Tsina (2025)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>335410</id>
    <revision>
      <id>2212239</id>
      <parentid>2209610</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:20:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18978" sha1="suwzdxcycgo3gi8pyx251g5fp4d6dwa" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict        = 2025 Insidente ng Pagbangga ng Barko ng Tanod Baybayin ng Tsina at Hukbong Dagat ng Tsina
| partof          = Alitan sa [[Bajo de Masinloc]] at [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]]
| date            = Bandang ika-8:00am ng umaga ([[Pamantayang Oras ng Pilipinas|PhST, UTC+8]]), 11 Agosto 2025&lt;ref&gt;{{cite news |title=Chinese ships collide off Scarborough Shoal; PCG offers help |url=https://www.inquirer.net/452305/fwd-break-chinese-ships-collide-off-scarborough-pcg-offers-help/ |work=Philippine Daily Inquirer |date=2025-08-11 |access-date=2025-08-14 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| image = File:People's Liberation Army Navy Destroyer Guilin (164) and China Coast Guard Cutter Nanyu (3104) collision 20250811.jpg
| caption = Ang oras ng banggaan ng barkong &quot;Guilin&quot; (sa kaliwa) at ng Tanod Baybayin ng Tsina 3104 (sa kanan).
| place           = Malapit sa [[Bajo de Masinloc]], [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]]
| coordinates     = {{coord|15|07|N|117|46|E|display=inline,title}}
| result          = Malubhang pinsala sa barko ng Tanod Baybayin ng Tsina; tumindi ang tensyon sa pagitan ng [[Pilipinas]] at [[Tsina]]
| status          = Natapos na
| combatant1      = {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]]
| combatant2      = {{flagicon|China}} [[Tsina]]
| units1          = [[Tanod Baybayin ng Pilipinas]]
| units2          = [[Tanod Baybayin ng Tsina]]&lt;br /&gt;[[Hukbong Dagat ng Tsina]]
| commander1      = Hindi tinukoy
| commander2      = Hindi tinukoy
| casualties1     = Wala
| casualties2     = 1 barko ng Tanod Baybayin ng Tsina na hindi na makapaglayag
}}

Ang '''2025 Insidente ng Pagbangga ng Barko ng Tanod Baybayin ng Tsina at Hukbong Dagat ng Tsina''' ay isang maritimong pangyayari noong '''11 Agosto 2025''' malapit sa [[Bajo de Masinloc]] sa [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]], kung saan nagbanggaan ang isang barko ng [[Tanod Baybayin ng Tsina]] at isang barko ng [[Hukbong Dagat ng Tsina]] habang hinahabol ang isang maliit na barko ng [[Tanod Baybayin ng Pilipinas]] (Tanod Baybayin ng Pilipinas). Ang insidente ay nakuhanan ng video at inilabas ng pamahalaan ng Pilipinas, na nagdulot ng panibagong tensyon sa umiiral na alitan sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas.&lt;ref name=&quot;wp&quot;&gt;{{cite news |last=Mahtani |first=Shibani |title=Footage shows two Chinese ships colliding while chasing Philippine boat |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/08/11/south-china-sea-collision/ |newspaper=The Washington Post |date=11 Agosto 2025 |access-date=14 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Insidente /&gt;

== Pinagmulan ==
Ayon sa ulat ng [[Tanod Baybayin ng Pilipinas]], nagsasagawa ng regular na pagpapatrolya ang kanilang barko, ang ''BRP Suluan'', sa paligid ng [[Bajo de Masinloc]] nang magsimulang magmaniobra nang agresibo ang ilang barko ng [[Tanod Baybayin ng Tsina]] at [[Hukbong Dagat ng Tsina]]. Layunin umano ng mga barkong Tsino na hadlangan at paalisin ang barko ng Pilipinas mula sa bahura.&lt;ref name=&quot;guardian&quot;&gt;{{cite news |title=Chinese warship crashes into own coastguard vessel while chasing Philippine boat in South China Sea |url=https://www.theguardian.com/world/2025/aug/12/chinese-ships-crash-warship-coast-guard-south-china-sea |newspaper=The Guardian |date=12 Agosto 2025 |access-date=14 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;

== Ang Insidente ==
[[File:China Coast Guard Cutter Nanyu (3104) 20250811.jpg|thumb|250px|Matinding pinsala ang tinamo ng harapang bahagi ng barkong 3104 ng Tanod Baybayin ng Tsina.]]
[[File:People's Liberation Army Navy Destroyer Guilin (164) 20250811.jpg|thumb|250px|May mga yupi at maraming bakas ng gasgas sa kaliwang panig ng barkong &quot;Guilin&quot;.]]
[[File:Collision between the PLA Navy 164 and the China Coast Guard 3104 in Scarborough Shoal.webm|thumb|Ni-record ng Tanod Baybayin ng Pilipinas patrol vessel na Suluan ang video, na ipinakita ang banggaan sa pagitan ng Guilin at ng Chinese Coast Guard 3104 sa 0:58.]]
Sa panahon ng operasyon ng muling pagdadala ng suplay, nakasalubong ng barko ng Pilipinas ang isang maniobrang pandagat na isinagawa ng mga barko ng [[Tanod Baybayin ng Tsina]] at [[Hukbong Dagat ng Hukbo ng Bayan ng Tsina|Hukbong Dagat ng Tsina]]. Ayon kay tagapagsalita ng [[Tanod Baybayin ng Pilipinas]] na si Jay Tallera, naging target ang Suluan ng mga pag-atake gamit ang kanyon na ang bala ay tubig at habulan ng [[Tanod Baybayin ng Tsina]] 3104. Naitala ang buong operasyon ng mga tauhan ng [[Tanod Baybayin ng Pilipinas]] at mga mamamahayag na sakay ng barko gamit ang iba’t ibang kamera. Makikita sa kuha na sinubukang harangin ng barkong pandigma ng Tsina na Guilin at ng [[Tanod Baybayin ng Tsina]] 3104 ang Suluan, habang iniwasan naman ng Suluan ang dalawang barkong Tsino sa pamamagitan ng pagdaan sa pagitan ng mga ito.&lt;ref name=Insidente&gt;{{cite news |date=11 Agosto 2025 |title=Chinese ships slam into one another during a South China Sea chase, Tanod Baybayin ng Pilipinas video shows |language=en |website=Business Insider |url=https://www.businessinsider.com/chinese-ships-slam-into-each-other-while-chasing-philippine-vessel-2025-8}}&lt;/ref&gt;

Bago ang banggaan, pumipihit pakakanan ang Suluan, habang sumusunod sa kaliwa nito mula sa hulihan ang [[Tanod Baybayin ng Tsina]] 3104. Ang barkong pandigma ng Tsina na Guilin ay unang lumihis nang matalim pakakanan at pagkatapos ay lumiko pakaliwa, sa pagtatangkang hadlangan ang daraanan ng Suluan. Gayunpaman, agad na bumilis ang Suluan at lumiko rin pakaliwa, kaya’t nadaanan ng Guilin ang hulihan nito. Hindi nakaiwas ang [[Tanod Baybayin ng Tsina]] 3104 at bumangga ito sa Guilin nang may mataas na bilis ng barko.

Ipinakita sa mga larawang inilabas ng Pilipinas na bago ang banggaan, may ilang tripulante sa unahan ng [[Tanod Baybayin ng Tsina]] 3104 na nagtangkang maglagay ng mga pad na panangga sa banggaan ngunit hindi ito naging sapat upang maiwasan ang insidente sa takdang oras. Nagdulot ang banggaan ng matinding pinsala sa unahan at forecastle ng [[Tanod Baybayin ng Tsina]] 3104, kung saan lumubog paloob ang katawan ng barko nang humigit-kumulang 10 metro at nawalan ito ng kapangyarihang umandar. Mas maliit ang pinsalang tinamo ng Guilin, ngunit kapansin-pansin pa rin ang maraming gasgas sa kaliwang panig nito.&lt;ref name=Insidente /&gt;

Pagkatapos ng banggaan, hindi tinulungan ng Guilin ang napinsalang [[Tanod Baybayin ng Tsina]] 3104 sa lugar ng insidente at sa halip ay ipinagpatuloy nito ang paghabol sa Suluan. Itinuturing na lubhang mapanganib ang operasyon. Kalaunan, sinabi ng Pilipinas, &quot;Ipinapahayag namin ang aming pag-aalala para sa mga marinong Tsino na maaaring nasugatan.&quot; &lt;ref name=Insidente /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=【一文看懂】中國軍艦撞自家海警船 為何專家說「殺雞用牛刀」原本可能更糟？ {{!}} 國際焦點 |url=https://www.taisounds.com/news/content/84/207158 |website=太報 TaiSounds |date=2025-08-12 |language=zh-Hant-TW |last= |first= |access-date=2025-08-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=中國海警瘋狂追菲船「誤撞自家軍艦」 菲律賓批中國行動「殘暴又愚蠢」 |url=https://www.ctwant.com/article/437900/ |website=CTWANT |date=2025-08-12 |language=zh-Hant-TW |last=廖梓翔 |access-date=2025-08-13}}&lt;/ref&gt;

Batay sa bidyong inilabas ng pamahalaan ng Pilipinas, habang tinutugis ng isang barko ng [[Tanod Baybayin ng Tsina]] (CCG 3104) ang BRP Suluan, bigla itong bumangga sa isang barko ng [[Hukbong Dagat ng Tsina]]. Ang banggaan ay nagresulta sa malubhang pinsala sa barko ng coast guard ng Tsina, na naging dahilan upang ito’y hindi na makapaglayag.&lt;ref name=&quot;ap1&quot;&gt;{{cite news |title=Philippines blames China for ship collision in disputed South China Sea |url=https://apnews.com/article/0164b204d780052482c18a0876811266 |newspaper=AP News |date=12 Agosto 2025 |access-date=14 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt; Kasabay nito, bilang tugon sa mga taong nahulog sa dagat at sa naganap na banggaan, sinabi ng [[Tanod Baybayin ng Pilipinas]] na agad na iniba ng Teresa Magbanua ang misyon nito at nakipag-ugnayan sa [[Tanod Baybayin ng Tsina]] 3104 sa pamamagitan ng radyo upang mag-alok ng pagtulong sa paghahanap at pagsagip at tulong medikal, subalit walang natanggap na tugon.&lt;ref name=&quot;Inquirer&quot;&gt;{{cite news |last1=Dumalag |first1=Gabryelle |date=2025-08-12 |title=PCG offered help after CCG vessel collided with Chinese navy warship |language=en |work=Philippine Daily Inquirer |agency= |url=https://www.inquirer.net/452482/pcg-offered-help-after-ccg-vessel-collided-with-chinese-navy-warship/ |access-date=2025-08-13}}&lt;/ref&gt; Mga isang oras matapos ang insidente, nagsagawa ng sariling operasyon sa paghahanap at pagsagip ang [[Hukbong Dagat ng Tsina]] at ang [[Tanod Baybayin ng Tsina]]. Lumapit at nagbigay ng tulong ang barkong pangsuplay na Type 903 ng Hukbong Dagat ng Tsina na ''Honghu'' (bilang ng katawan 906). Lumahok din ang ilang iba pang barkong milisya sa operasyon ng paghahanap at pagsagip na isinagawa sa layong 15 hanggang 25 nautical mile sa silangan ng bahura.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=桂林艦撞船後還猛追菲艇一小時 洪湖艦接手救援「斷頭」的海警船 |url=https://www.ettoday.net/news/20250812/3013761.htm |website=ETtoday新聞雲 |date=2025-08-12 |language=zh-Hant-tw |last= |access-date=2025-08-13}}&lt;/ref&gt; Pagkatapos nito, bumalik ang barkong Suluan sa Maynila.&lt;ref&gt;{{cite news |last= |first= |title=PH vessel’s flagpole hit by Chinese warship in Bajo de Masinloc |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/955575/ph-vessel-s-flagpole-hit-by-chinese-warship-in-bajo-de-masinloc/story/ |access-date=14 Agosto 2025 |website=GMA News Online |language=en}}&lt;/ref&gt;

Wala namang nasugatan sa magkabilang panig, ngunit binatikos ng Pilipinas ang &quot;mapanganib na maniobra at ilegal na panghihimasok&quot; ng mga barkong Tsino.&lt;ref name=&quot;guardian&quot; /&gt;

== Pagkatapos mangyari ang insidente ==
Noong 11 Agosto, sinabi ni Gan Yu, tagapagsalita ng Tanod Baybayin ng Tsina, na nagpadala umano ang Pilipinas ng ilang barko ng coast guard at mga sasakyang pandagat ng pamahalaan patungo sa karagatan malapit sa Bajo de Masinloc sa ilalim ng dahilan ng pagsusuplay sa mga bangkang pangisda. Ayon sa kanya, sa kabila ng paulit-ulit na panghihikayat at babala mula sa panig ng Tsina, nagsagawa ang Tanod Baybayin ng Tsina ng mga legal na hakbang upang paalisin ang mga ito. Binigyang-diin niya na ipagtatanggol ng Tsina ang kanilang soberanya sa teritoryo at karapatang pandagat, at tinawag ang mga kaugnay na aksyon bilang “propesyonal, alinsunod sa pamantayan, at lehitimo.” Sinabi rin niya na napaalis na ang mga barkong Pilipino mula sa karagatan malapit sa Bajo de Masinloc, ngunit hindi binanggit ang insidente ng banggaan na naganap noong araw na iyon.&lt;ref&gt;{{cite news |title=China says it drove away Philippine ships near Bajo de Masinloc |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3279937/china-says-it-drove-away-philippine-ships-near-scarborough-shoal |access-date=14 Agosto 2025 |website=South China Morning Post |language=en }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Naglabas ng pahayag ang Pilipinas na binibigyang-diin na “ang kanilang (Tsino) mga aksyon ay hindi lamang nagdulot ng seryosong panganib sa mga tauhan at sasakyang pandagat ng Pilipinas, kundi nagresulta rin sa hindi kanais-nais na banggaan ng dalawang barkong Tsino.” Dagdag pa sa pahayag: “Bilang pagkilala sa tungkulin nitong magbigay ng tulong sa oras ng sakuna sa dagat at sa pagsasagawa ng misyon sa loob ng hurisdiksiyon nito, agad na nagpahayag ang Pilipinas ng kahandaang magbigay ng tulong medikal at iba pang kaugnay na suporta, kabilang ang posibilidad na hilahin palabas ng karagatan ang nasirang barko ng Tanod Baybayin ng Tsina upang matiyak ang kaligtasan ng iba pang mga sasakyang-dagat.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=南海追逐釀船隻相撞 菲律賓譴責中國非法干擾[影] {{!}} 國際 |url=https://www.cna.com.tw/news/aopl/202508120304.aspx |website=中央社 CNA |date=2025-08-12 |language=zh-Hant-TW |last= |access-date=2025-08-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=中国海警船与解放军军舰相撞，菲律宾批“危险动作” |url=https://cn.nytimes.com/asia-pacific/20250813/south-china-sea-chinese-navy-philippines-collision/ |website=纽约时报中文网 |date=2025-08-13 |language=zh |last=Wolfe |first=Jonathan |last2=See |first2=Aie Balagtas |access-date=2025-08-13}}&lt;/ref&gt;

Noong 12 Agosto, ginawaran ni Admiral Ronnie Gil Gavan, Commandant ng Tanod Baybayin ng Pilipinas, ng Coast Guard Bronze Cross Medal and Ribbon ang 42 tripulante ng BRP Suluan bilang pagkilala sa kanilang aktibo at matapang na paglilingkod. Si Kapitan Jomark Angue ay binigyan naman ng Coast Guard Distinguished Service Medal and Ribbon.&lt;ref name=&quot;PNA 08122025&quot;&gt;{{cite news |last1=Dela Cruz |first1=Raymond Carl |date=2025-08-12 |title=PCG commends BRP Suluan crew for bravery in WPS incident |language=en |work=Philippine News Agency |agency= |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1256393 |access-date=2025-08-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=張梓嘉 |date=2025-08-12 |title=中國海警追菲巡邏艇誤撞自家艦 菲律賓船員護海域立功獲頒勳章 |url=https://news.pts.org.tw/article/765298 |access-date=2025-08-13 |website=公視新聞網 PNN |language=zh-Hant}}&lt;/ref&gt;

=== Sensura sa Tsina tungkol sa insidente ===
Sinabi ni Senador [[Panfilo Lacson]] ng Pilipinas na hindi bababa sa dalawang tauhan ng Tanod Baybayin ng Tsina ang nasawi sa insidente, bagaman hindi pa ito nakukumpirma ukol dito.&lt;ref name=&quot;Senate 08122025&quot;&gt;{{cite web |date=2025-08-12 |title=Press Release - Lacson Lauds PH Coast Guard Maneuver, Mourns Reported Senseless Deaths in Latest WPS Incident |url=https://web.senate.gov.ph/press_release/2025/0812_lacson2.asp |access-date=2025-08-13 |website=Senate of the Philippines |publisher= |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa platapormang panlipunan ng Tsina na Weibo, isang akawnt ng balitang pangmilitar na pinangalanang “Marine Equipment and Public Service Ship Information” ang nag-post ng larawan ng tatlong kandila, na nagpapahiwatig na maaaring tatlong katao ang nasawi.&lt;ref&gt;{{Cite web |author=李欣潔 |date=2025-08-12 |title=中國不敢報！海警船撞自家軍艦瞬間噴血霧 微博發文洩3死端倪 |url=https://news.ltn.com.tw/news/world/breakingnews/5141066 |website=自由時報}}&lt;/ref&gt; Kasabay nito, dahil papalapit na ang parada militar noong 3 Setyembre, pinigil ng mga awtoridad ng Tsina ang paglabas ng balita hinggil sa nakakahiya umanong insidente sa mga pambansang platapormang panlipunan upang mabawasan ang diskusyon, at hindi rin nag-ulat ang mga midya hinggil sa pangyayari.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=中國封鎖自家艦艇碰撞消息 胡錫進撂話菲律賓被刪文 |url=https://www.cna.com.tw/news/acn/202508120290.aspx |website=中央社 CNA |date=2025-08-12 |language=zh-Hant-TW |last= |access-date=2025-08-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=中国军舰在南海撞上自家海警船 中国审查相关内容 |url=https://www.abc.net.au/chinese/2025-08-12/chinese-boats-collide-chasing-philippine-boat-south-china-sea/105640806 |website=ABC News |date=2025-08-12 |language=zh |access-date=2025-08-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=北京觀察》九三大閱兵前，中國海軍與海警自家相撞！南海撞船事件揭中共軍力隱憂？ |url=https://tw.news.yahoo.com/%E5%8C%97%E4%BA%AC%E8%A7%80%E5%AF%9F-%E4%B9%9D%E4%B8%89%E5%A4%A7%E9%96%B1%E5%85%B5%E5%89%8D-%E4%B8%AD%E5%9C%8B%E6%B5%B7%E8%BB%8D%E8%88%87%E6%B5%B7%E8%AD%A6%E8%87%AA%E5%AE%B6%E7%9B%B8%E6%92%9E-%E5%8D%97%E6%B5%B7%E6%92%9E%E8%88%B9%E4%BA%8B%E4%BB%B6%E6%8F%AD%E4%B8%AD%E5%85%B1%E8%BB%8D%E5%8A%9B%E9%9A%B1%E6%86%82-125000739.html |website=Yahoo News |date=2025-08-12 |language=zh-Hant-TW |access-date=2025-08-13}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, pinaniniwalaan ng ilang tagamasid sa larangan ng militar na &quot;''ito ay isang pagkakataon upang masuri ang kanilang tunay na lakas''&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=中共海軍、海警艦海上烏龍互撞事件 張競：中共是否高效能修復艦艇才是各國關心重點 |url=https://rwnews.tw/article.php?news=22331 |website=《菱傳媒》RWNews |date=2025-08-12 |language=zh-Hant-TW |access-date=2025-08-13 }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Reaksyon ==
Iniulat ng [[CNN]] na bagama’t maaaring ito ay isang “nakakahiya” para sa militar ng Tsina, ang tensiyon na posibleng lumala ay sa katunayan ay naging isang “maswerteng” paalala na ang barko ay bumangga sa sarili nitong barko. Ayon kay Ray Powell, isang eksperto sa mga isyu sa ''South China Sea'' at direktor ng ''Light of the Ocean'' sa ''Center for National Security Innovation ng Stanford University'', ang Pilipinas ay kaalyado ng Estados Unidos sa ilalim ng isang international treaty. Kung ang labis na kilos ay nagresulta sa pagkasawi ng mga tripulante ng Pilipinas, at isinasaalang-alang ang malaking agwat sa laki ng dalawang barko, maaari pa itong magdulot ng agarang paglubog ng barko ng Pilipinas, na halos tiyak na magreresulta sa mga nasawi. Ito ay maaaring maituring na ''intentional injury'' at maaaring ipakahulugan bilang pagsasagawa ng isang “act of war,” na isang kondisyon para sa internasyonal na legal na interbensiyon, mga parusa, at embargo. Nilagdaan ng Estados Unidos at Pilipinas ang ''Mutual Defense Treaty'' noong 1951. Kaugnay ng aksidenteng banggaan sa pagitan ng militar at coast guard, sinabi ng US Ambassador to the Philippines na si Mary Kay Loss Carlson: “Condemn China’s latest reckless action against the ‘Suluan’ and praise the professionalism of the Tanod Baybayin ng Pilipinas.” Nanawagan din ang European Union sa Tsina na sundin ang mga kasunduang kabilang ang ''United Nations Convention on the Law of the Sea'' sa kanilang mga gawain.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-08-12 |title=中国海警船与自家军舰相撞受损，马尼拉对中方“危险操作”表示“严重关切” |url=https://www.voachinese.com/a/philippines-expresses-grave-concern-over-dangerous-chinese-actions-after-scarborough-shoal-collision-20250812/8055855.html |access-date=2025-08-13 |website=美国之音 |language=zh}}&lt;/ref&gt;

Itinanggi ng pamahalaan ng Tsina ang pananagutan at inakusahan ang Pilipinas ng &quot;panggigipit&quot; at &quot;paglabag sa teritoryo&quot; ng Tsina. Samantala, nakatanggap ng pahayag ng suporta ang Pilipinas mula sa ilang bansang kasapi ng [[ASEAN]] at mula sa [[Estados Unidos]].&lt;ref name=&quot;ap2&quot;&gt;{{cite news |title=US briefly deploys 2 warships to a disputed South China Sea shoal after Chinese collision |url=https://apnews.com/article/e55c1bf3178dee330028bb7267e9a08d |newspaper=AP News |date=13 Agosto 2025 |access-date=14 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;

Noong 13 Agosto 2025, nagpadala ang Estados Unidos ng dalawang barko pandigma malapit sa [[Bajo de Masinloc]] bilang pagpapakita ng suporta at upang tiyakin ang kalayaan sa paglalayag sa lugar.&lt;ref name=&quot;ap2&quot; /&gt;

== Tingnan din ==
* [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]]
* [[Tanod Baybayin ng Pilipinas]]

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

{{uncategorized}}</text>
      <sha1>suwzdxcycgo3gi8pyx251g5fp4d6dwa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagpapangalan sa bagyo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>336109</id>
    <revision>
      <id>2212276</id>
      <parentid>2211566</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Mga bagong isasalang na mga pangalan ng bagyo sa Pilipinas */</comment>
      <origin>2212276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16451" sha1="c8kiwixjmfq6r4otcnztbqiv9375m2a" xml:space="preserve">{{Main|Bagyo sa Pilipinas}}
Ang mga tropikal na [[bagyo]] at subtropikal na bagyo ay binibigyan ng pangalan ng iba’t ibang mga sentrong nagbibigay-babala upang mapadali ang pakikipag-ugnayan sa pagitan ng mga tagapagbalita ng panahon at ng pangkalahatang publiko hinggil sa mga pagtataya, babala, at paalala. Nilalayon ng pagbibigay ng pangalan na maiwasan ang kalituhan kapag may sabay-sabay na unos sa iisang karagatan. Kapag ang isang bagyo ay nakabuo ng tuloy-tuloy na bilis ng hangin na higit sa 33 buhol (61 km/o; 38 milya bawat oras), karaniwang binibigyan ito ng pangalan mula sa mga itinakdang talaan ng mga pangalan, depende sa karagatang pinagmulan nito. Sa Kanlurang Pasipiko, ilang tropikal na depresyon ay binibigyan na ng pangalan, samantalang sa [[Timog Hating-globo|Katimugang Hemispero]], kinakailangan munang magkaroon ang isang bagyo ng malaking bahagi ng hanging malakas gaya ng buhawi (''gale-force winds'') bago ito pangalanan.

Bago naging karaniwang gawi ang pagbibigay ng mga pangalan ng tao sa mga tropikal na bagyo, tinatawag sila ayon sa mga lugar, bagay, o pista ng mga [[santo]] kung kailan sila naganap. Ibinibigay ang pagkilala kay Clement Wragge, isang [[Meteorolohiya|meteorolohista]] ng Pamahalaan ng [[Queensland]], bilang unang gumamit ng mga personal na pangalan para sa mga sistema ng panahon, mula 1887 hanggang 1907. Nang siya ay magretiro, pansamantalang natigil ang ganitong kaugalian hanggang sa muli itong gamitin sa huling bahagi ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] para sa Kanlurang Pasipiko. Mula noon, ginamit na ang mga pormal na sistema at talaan ng pangalan para sa mga malalakas na bagyo sa Silangan, Gitna, Kanluran at Katimugang Pasipiko, gayundin sa rehiyon ng [[Australya]], [[Karagatang Atlantiko]], at [[Karagatang Indiyo]].

== Kanlurang Karagatang Pasipiko (180° – 100°E) ==
[[File:Yagi_2024-09-05_0000Z.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yagi_2024-09-05_0000Z.jpg|thumb|Ang [[Bagyong Enteng|bagyong Yagi]] (PAGASA: Enteng) sa pinakamalakas nitong antas habang papalapit sa [[Hainan]] noong Setyembre 2024]]
Ang mga tropikal na bagyo na nabubuo sa [[Hilagang Hating-globo|Hilagang Hemispero]] sa pagitan ng anti-meridian at 100°E ay opisyal na pinapangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA, Ahensiyang Meteorolohikal ng Hapon) kapag umabot na ang mga ito sa antas ng tropikal na bagyo.&lt;ref name=&quot;WPAC TCOP&quot;&gt;{{cite report|publisher=World Meteorological Organization|title=Typhoon Committee Operational Manual: Meteorological Component 2024|year=2025|format=PDF|url=https://www.typhooncommittee.org/docs/TCP-23EDITION2025.pdf}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, ang [[PAGASA]] ay nagbibigay din ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyong nagaganap o nagiging tropikal na depresyon sa loob ng sariling itinakdang rehiyon ng pananagutan (''area of responsibility'') nito sa pagitan ng 5°N–25°N at 115°E–135°E.&lt;ref name=&quot;GMA&quot;&gt;{{Cite news |date=September 27, 2011 |title=Why and how storms get their names |publisher=GMA News |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |url-status=live |access-date=December 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201081827/http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |archive-date=December 1, 2016}}&lt;/ref&gt; Dahil dito, madalas na nagkakaroon ng dalawang pangalan ang mga tropikal na bagyo sa rehiyong ito.&lt;ref name=&quot;GMA&quot; /&gt;

=== Mga pandaigdigang pangalan ===
Ang mga tropikal na bagyo sa Kanlurang Pasipiko ay binibigyan ng mga pandaigdigang pangalan ng JMA kapag naabot na ng mga ito ang antas ng tropikal na bagyo na may 10-minutong tuloy-tuloy na hangin na hindi bababa sa 34 buhol (39 milya bawat oras; 63 km/o).&lt;ref name=&quot;WPAC TCOP&quot; /&gt; Ang mga pangalang ito ay ginagamit sunod-sunod nang walang pakialam sa taon, at hinango mula sa limang talaan ng mga pangalan na inihanda ng ESCAP/WMO ''Typhoon Committee'' &lt;u&gt;(Komite ng Bagyo)&lt;/u&gt;, matapos magsumite ang bawat isa sa 14 na kasaping bansa ng tig-10 pangalan noong 1998.&lt;ref name=&quot;WPAC TCOP&quot; /&gt; Itinakda ang pagkakasunud-sunod ng paggamit ng mga pangalan batay sa alpabetikong pagkakasunod ng Ingles na pangalan ng mga kasapi.&lt;ref name=&quot;WPAC TCOP&quot; /&gt; Maaaring hilingin ng mga kasapi ng komite ang pag-aalis o pagpapalit ng pangalan ng isang bagyo kung ito ay nagdulot ng malawakang pinsala o iba pang dahilan gaya ng dami ng nasawi.&lt;ref name=&quot;WPAC TCOP&quot; /&gt;{{clear}}&lt;div style=&quot;overflow-x: auto;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|+'''Talaan ng mga pangalan ng bagyo sa Kanlurang Pasipiko'''
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |Tala
! colspan=&quot;14&quot; scope=&quot;col&quot; |Mga rehiyon/bansang nag-ambag
|-
! scope=&quot;col&quot; |Kambodya
! scope=&quot;col&quot; |Tsina
! scope=&quot;col&quot; |Hilagang Korea
! scope=&quot;col&quot; |Hong Kong, Tsina
! scope=&quot;col&quot; |Hapon
! scope=&quot;col&quot; |Laos
! scope=&quot;col&quot; |Makaw, Tsina
! scope=&quot;col&quot; |Malaysia
! scope=&quot;col&quot; |Mikronesya
! scope=&quot;col&quot; |Pilipinas
! scope=&quot;col&quot; |Timog Korea
! scope=&quot;col&quot; |Taylandya
! scope=&quot;col&quot; |Estados Unidos
! scope=&quot;col&quot; |Biyetnam
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |1
|Damrey
|Tianma
|Kirogi
|Yun-yeung
|Koinu
|Bolaven
|Sanba
|Jelawat
|Ewiniar{{#tag:ref|Ang pangalang Ewiniar ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].&lt;ref name=&quot;2025 Retirees&quot;&gt;{{Cite press release|date=February 21, 2025 |title=Typhoon Committee is a showcase for regional collaboration |url=https://wmo.int/media/news/typhoon-committee-showcase-regional-collaboration |access-date=Pebrero 26, 2025 |publisher=[[World Meteorological Organization]] |archive-date=Pebrero 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221182058/https://wmo.int/media/news/typhoon-committee-showcase-regional-collaboration |url-status=live|language=en}}&lt;/ref&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|Maliksi
|Gaemi
|Prapiroon
|Maria
|Son-Tinh
|-
|Ampil
|Wukong
|Jongdari
|Shanshan
|Yagi{{#tag:ref|Ang pangalang Yagi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].&lt;ref name=&quot;2025 Retirees&quot;/&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|Leepi
|Bebinca
|Pulasan
|Soulik
|Cimaron
|Jebi{{#tag:ref|Ang pangalang Jebi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]]..&lt;ref name=&quot;Western North Pacific and the South China Sea Names&quot;&gt;{{Cite web |url=https://wmo.int/content/tropical-cyclone-naming/western-north-pacific-and-south-china-sea-names|title=Western North Pacific and the South China Sea Names|date=Nobyembre 29, 2023 |publisher=[[World Meteorological Organization]] |accessdate=Marso 13, 2024 }}&lt;/ref&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|Krathon{{#tag:ref|Ang pangalang Krathon ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].&lt;ref name=&quot;2025 Retirees&quot;/&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|Barijat
|Trami{{#tag:ref|Ang pangalang Trami ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].&lt;ref name=&quot;2025 Retirees&quot;/&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |2
|Kong-rey{{#tag:ref|Ang pangalang Kong-rey ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].&lt;ref name=&quot;2025 Retirees&quot;/&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|Yinxing
|Toraji{{#tag:ref|Ang pangalang Toraji ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].&lt;ref name=&quot;2025 Retirees&quot;/&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|Man-yi{{#tag:ref|Ang pangalang Man-yi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].&lt;ref name=&quot;2025 Retirees&quot;/&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|Usagi{{#tag:ref|Ang pangalang Usagi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].&lt;ref name=&quot;2025 Retirees&quot;/&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|Pabuk
|Wutip
|Sepat
|Mun
|Danas
|Nari
|Wipha
|Francisco
|Co-may
|-
|Krosa
|Bailu
|Podul
|Lingling
|Kajiki
|Nongfa
|Peipah
|Tapah
|Mitag
|Ragasa
|Neoguri
|Bualoi
|Matmo
|Halong
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |3
|Nakri
|Fengshen
|Kalmaegi
|Fung-wong
|Koto
|Nokaen
|Penha
|Nuri
|Sinlaku
|Hagupit
|Jangmi
|Mekkhala
|Higos
|Bavi
|-
|Maysak
|Haishen
|Noul
|Dolphin
|Kujira
|Chan-hom
|Peilou
|Nangka
|Saudel
|Narra
|Gaenari
|Atsani
|Etau
|Bang-Lang
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |4
|Krovanh
|Dujuan
|Surigae
|Choi-wan
|Koguma
|Champi
|In-fa
|Cempaka
|Nepartak
|Lupit
|Mirinae
|Nida
|Omais
|Luc-Binh
|-
|Chanthu
|Dianmu
|Mindulle
|Lionrock
|Tokei
|Namtheun
|Malou
|Nyatoh
|Sarbul
|Amuyag
|Gosari
|Chaba
|Aere
|Songda
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |5
|Trases
|Mulan
|Meari
|Tsing-ma
|Tokage
|Ong-mang
|Muifa
|Merbok
|Nanmadol
|Talas
|Hodu
|Kulap
|Roke
|Sonca
|-
|Nesat
|Haitang
|Jamjari
|Banyan
|Yamaneko
|Pakhar
|Sanvu
|Mawar
|Guchol
|Talim
|Bori
|Khanun
|Lan
|Saobien
|-
! colspan=&quot;20&quot; |Mga sanggunian:&lt;ref name=&quot;WPAC TCOP&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JMA Names&quot;&gt;{{cite web |date=2024 |title=List of names for tropical cyclones adopted by the ESCAP/WMO Typhoon Committee for the western North Pacific and the South China Sea (valid as of 2024): Names of tropical cyclones |url=https://www.jma.go.jp/jma/jma-eng/jma-center/rsmc-hp-pub-eg/tyname.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226151925/https://www.jma.go.jp/jma/jma-eng/jma-center/rsmc-hp-pub-eg/tyname.html |archive-date=February 26, 2025 |access-date=September 4, 2015 |publisher=Japan Meteorological Agency}}&lt;/ref&gt;
|}
&lt;/div&gt;{{Clear}}

=== Pilipinas ===
[[Talaksan:Ragasa_2025-09-22_0000Z.jpg|alt=|thumb|Ang Bagyong Nando sa pinakamalakas nitong antas habang papalapit sa [[Kapuluang Babuyan]] noong Setyembre 2025.|193x193px]]
{{See|Panahon ng bagyo sa Pilipinas}}
Mula pa noong 1963, ang PAGASA ay may sariling sistema ng pagpapangalan sa mga tropikal na bagyo na nagaganap sa loob ng itinakda nitong Itinakdang Saklaw ng Pilipinas ([[Philippine Area of Responsibility|''Philippine Area of Responsibility'']] o PAR).&lt;ref name=&quot;GMA2&quot;&gt;{{Cite news |date=September 27, 2011 |title=Why and how storms get their names |publisher=GMA News |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |url-status=live |access-date=December 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201081827/http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |archive-date=December 1, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PAGASA Names&quot;&gt;{{cite web |title=Philippine Tropical Cyclone Names |url=http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/learning-tools/philippine-tropical-cyclone-names |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130084249/http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/learning-tools/philippine-tropical-cyclone-names |archive-date=January 30, 2021 |access-date=May 6, 2023 |publisher=Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration}}&lt;/ref&gt; Ang mga pangalan ay hinango mula sa apat na magkakaibang talaan na binubuo ng tig-25 pangalan, at ibinibigay kapag ang isang sistema ay pumasok o nabuo bilang tropikal na depresyon sa loob ng saklaw ng PAGASA.&lt;ref name=&quot;GMA2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;PAGASA Names&quot; /&gt; 

Ang apat na talaan ng mga pangalan ay ginagamit nang paikot tuwing apat na taon, at ang mga pangalan ng malalaking tropikal na bagyo ay inaalis sa talaan kung ang mga ito ay nagdulot ng hindi bababa sa Padron:Ntsp na pinsala at/o hindi bababa sa 300 kataong nasawi sa loob ng Pilipinas.&lt;ref name=&quot;PAGASA Names&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;PAGASA Lando&quot;&gt;{{Cite press release|title=PAGASA replaces Tropical Cyclone &quot;Lando&quot; to &quot;Liwayway&quot;|access-date=November 4, 2015|publisher=Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration|url=https://web.pagasa.dost.gov.ph/index.php/news/92-press-release/682-pagasa-replaces-names-of-2014-destructive-typhoons|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151114220225/https://web.pagasa.dost.gov.ph/index.php/news/92-press-release/682-pagasa-replaces-names-of-2014-destructive-typhoons|archive-date=November 14, 2015}}&lt;/ref&gt; Ang mga kapalit na pangalan para sa mga pinawalang-gamit ay kinukuha mula sa talaan ng mga nakalaang pangalan ng ahensya.&lt;ref name=&quot;PAGASA Names&quot; /&gt; Kung maubos naman ang talaan ng mga pangalan sa loob ng isang taon, ang mga pangalan ay kinukuha mula sa karagdagang talaan (''auxiliary list''), kung saan ang unang sampu ay inaanunsyo taun-taon.&lt;ref name=&quot;PAGASA Names&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;overflow-x: auto;&quot;&gt;

{{clear}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Talaan ng mga pangalan ng bagyo sa rehiyon ng Pilipinas
! colspan=&quot;14&quot; scope=&quot;col&quot; |2026 (Pangkat I)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |Pangunahin
|Ada
|[[Bagyong Basyang|Basyang]]
|[[Bagyong Caloy|Caloy]]
|[[Bagyong Domeng|Domeng]]
|[[Bagyong Ester|Ester]]
|{{grey|Francisco}}
|[[Bagyong Gardo (paglilinaw)|Gardo]]
|[[Bagyong Henry|Henry]]
|[[Bagyong Inday (paglilinaw)|Inday]]
|[[Bagyong Josie (paglilinaw)|Josie]]
|{{grey|Kiyapo}}
|[[Bagyong Luis|Luis]]
|[[Bagyong Maymay|Maymay]]
|-
|[[Bagyong Neneng|Neneng]]
|Obet
|{{grey|Pilandok}}
|[[Bagyong Queenie|Queenie]]
|[[Bagyong Rosal|Rosal]]
|[[Bagyong Samuel|Samuel]]
|[[Bagyong Tomas|Tomas]]
|{{grey|Umberto}}
|{{grey|Venus}}
|{{grey|Waldo}}
|Yayang
|{{grey|Zeny}}
|
|-
! scope=&quot;row&quot; |Karagdagan
|Agila
|Bagwis
|Chito
|Diego
|Elena
|Felino
|Gunding
|Harriet
|Indang
|Jessa
|
|
|
|-
! colspan=&quot;14&quot; scope=&quot;col&quot; |2027 (Pangkat II)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |Pangunahin
|[[Bagyong Amang|Amang]]
|[[Bagyong Betty|Betty]]
|[[Bagyong Chedeng|Chedeng]]
|[[Bagyong Dodong|Dodong]]
|{{grey|Emil}}
|[[Bagyong Falcon|Falcon]]
|{{grey|Gavino}}
|[[Bagyong Hanna|Hanna]]
|[[Bagyong Ineng|Ineng]]
|[[Bagyong Jenny|Jenny]]
|[[Bagyong Kabayan (paglilinaw)|Kabayan]]
|Liwayway
|[[Bagyong Marilyn|Marilyn]]
|-
|Nimfa
|[[Bagyong Onyok|Onyok]]
|[[Bagyong Perla (paglilinaw)|Perla]]
|[[Bagyong Quiel|Quiel]]
|[[Bagyong Ramon|Ramon]]
|[[Bagyong Sarah (paglilinaw)|Sarah]]
|{{grey|Tamaraw}}
|{{grey|Ugong}}
|[[Bagyong Viring|Viring]]
|[[Bagyong Weng|Weng]]
|[[Bagyong Yoyoy|Yoyoy]]
|Zigzag
|
|-
! scope=&quot;row&quot; |Karagdagan
|Abe
|Berto
|Charo
|Dado
|Estoy
|Felion
|Gening
|Herman
|Irma
|Jaime
|
|
|
|-
! colspan=&quot;14&quot; scope=&quot;col&quot; |2028 (Pangkat III)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |Pangunahin
|{{grey|Amuyao}}
|[[Bagyong Butchoy|Butchoy]]
|[[Bagyong Carina (paglilinaw)|Carina]]
|[[Bagyong Dindo|Dindo]]
|{{grey|Edring}}
|[[Bagyong Ferdie|Ferdie]]
|[[Bagyong Gener (paglilinaw)|Gener]]
|[[Bagyong Helen (paglilinaw)|Helen]]
|[[Bagyong Igme (paglilinaw)|Igme]]
|{{grey|Josefa}}
|{{grey|Kidul}}
|{{grey|Lekep}}
|[[Bagyong Marce|Marce]]
|-
|{{grey|Nanolay}}
|{{grey|Onos}}
|{{grey|Puwok}}
|Querubin
|Romina
|[[Bagyong Siony|Siony]]
|[[Bagyong Tonyo (paglilinaw)|Tonyo]]
|{{grey|Upang}}
|[[Bagyong Vicky (paglilinaw)|Vicky]]
|{{grey|Warren}}
|[[Bagyong Yoyong|Yoyong]]
|Zosimo
|
|-
! scope=&quot;row&quot; |Karagdagan
|Alakdan
|Baldo
|Clara
|Dencio
|Estong
|Felipe
|Gomer
|Heling
|Ismael
|Julio
|
|
|
|-
! colspan=&quot;14&quot; scope=&quot;col&quot; | 2029 (Pangkat IV)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |Pangunahin
|[[Bagyong Auring|Auring]]
|[[Bagyong Bising|Bising]]
|{{grey|Chico}}
|[[Bagyong Dante|Dante]]
|{{grey|Elias}}
|[[Bagyong Fabian|Fabian]]
|[[Bagyong Gorio|Gorio]]
|[[Bagyong Huaning|Huaning]]
|[[Bagyong Isang|Isang]]
|[[Bagyong Jacinto|Jacinto]]
|[[Bagyong Kiko|Kiko]]
|[[Bagyong Lannie|Lannie]]
|{{grey|Magyawan}}
|-
|{{grey|Nilad}}
|{{grey|Omar}}
|[[Bagyong Paolo|Paolo]]
|[[Bagyong Quedan|Quedan]]
|[[Bagyong Ramil|Ramil]]
|[[Bagyong Salome|Salome]]
|{{grey|Tala}}
|{{grey|Urbano}}
|[[Bagyong Verbena|Verbena]]
|[[Bagyong Wilma|Wilma]]
|{{grey|Yasmin}}
|[[Bagyong Zoraida|Zoraida]]
|
|-
! scope=&quot;row&quot; |Karagdagan
|Alamid
|Bruno
|Conching
|Dolor
|Ernie
|Florante
|Gerardo
|Hernan
|Isko
|Jerome
|
|
|-
! colspan=&quot;20&quot; |Mga sanggunian:&lt;ref name=&quot;PAGASA Names&quot; /&gt;
|}
&lt;/div&gt;{{Clear}}

===Mga bagong isasalang na mga pangalan ng bagyo sa Pilipinas===
{{div col start}}
* {{tcname unused|Amuyao}} (2028)
* {{tcname unused|Chico}} (2029)
* {{tcname unused|Edring}} (2028)
* {{tcname unused|Emil}} (2027)
* {{tcname unused|Elias}} (2029)
* {{tcname unused|Gavino}} (2027)
* {{tcname unused|Josefa}} (2028)
* {{tcname unused|Kidul}} (2028)
* {{tcname unused|Kiyapo}} (2026)
* {{tcname unused|Lekep}} (2028)
* {{tcname unused|Magyawan}} (2029)
* {{tcname unused|Nanolay}} (2028)
* {{tcname unused|Nilad}} (2029)
* {{tcname unused|Onos}} (2028)
* {{tcname unused|Omar}} (2029)
* {{tcname unused|Pilandok}} (2026)
* {{tcname unused|Puwok}} (2028)
* {{tcname unused|Tala}} (2029)
* {{tcname unused|Tamaraw}} (2027)
* {{tcname unused|Ugong}} (2027)
* {{tcname unused|Umberto}} (2026)
* {{tcname unused|Upang}} (2028)
* {{tcname unused|Urbano}} (2029)
* {{tcname unused|Venus}} (2026)
* {{tcname unused|Waldo}} (2026)
* {{tcname unused|Warren}} (2028)
* {{tcname unused|Yasmin}} (2029)
* {{tcname unused|Zeny}} (2026)
{{div col end}}

==Mga tanda==
{{Reflist|group=nb}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Tala ng mga bagyo]]</text>
      <sha1>c8kiwixjmfq6r4otcnztbqiv9375m2a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212277</id>
      <parentid>2212276</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:05:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Pilipinas */</comment>
      <origin>2212277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16442" sha1="oszsrfqhq7khyneh0q7kamutuw7pj1o" xml:space="preserve">{{Main|Bagyo sa Pilipinas}}
Ang mga tropikal na [[bagyo]] at subtropikal na bagyo ay binibigyan ng pangalan ng iba’t ibang mga sentrong nagbibigay-babala upang mapadali ang pakikipag-ugnayan sa pagitan ng mga tagapagbalita ng panahon at ng pangkalahatang publiko hinggil sa mga pagtataya, babala, at paalala. Nilalayon ng pagbibigay ng pangalan na maiwasan ang kalituhan kapag may sabay-sabay na unos sa iisang karagatan. Kapag ang isang bagyo ay nakabuo ng tuloy-tuloy na bilis ng hangin na higit sa 33 buhol (61 km/o; 38 milya bawat oras), karaniwang binibigyan ito ng pangalan mula sa mga itinakdang talaan ng mga pangalan, depende sa karagatang pinagmulan nito. Sa Kanlurang Pasipiko, ilang tropikal na depresyon ay binibigyan na ng pangalan, samantalang sa [[Timog Hating-globo|Katimugang Hemispero]], kinakailangan munang magkaroon ang isang bagyo ng malaking bahagi ng hanging malakas gaya ng buhawi (''gale-force winds'') bago ito pangalanan.

Bago naging karaniwang gawi ang pagbibigay ng mga pangalan ng tao sa mga tropikal na bagyo, tinatawag sila ayon sa mga lugar, bagay, o pista ng mga [[santo]] kung kailan sila naganap. Ibinibigay ang pagkilala kay Clement Wragge, isang [[Meteorolohiya|meteorolohista]] ng Pamahalaan ng [[Queensland]], bilang unang gumamit ng mga personal na pangalan para sa mga sistema ng panahon, mula 1887 hanggang 1907. Nang siya ay magretiro, pansamantalang natigil ang ganitong kaugalian hanggang sa muli itong gamitin sa huling bahagi ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] para sa Kanlurang Pasipiko. Mula noon, ginamit na ang mga pormal na sistema at talaan ng pangalan para sa mga malalakas na bagyo sa Silangan, Gitna, Kanluran at Katimugang Pasipiko, gayundin sa rehiyon ng [[Australya]], [[Karagatang Atlantiko]], at [[Karagatang Indiyo]].

== Kanlurang Karagatang Pasipiko (180° – 100°E) ==
[[File:Yagi_2024-09-05_0000Z.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yagi_2024-09-05_0000Z.jpg|thumb|Ang [[Bagyong Enteng|bagyong Yagi]] (PAGASA: Enteng) sa pinakamalakas nitong antas habang papalapit sa [[Hainan]] noong Setyembre 2024]]
Ang mga tropikal na bagyo na nabubuo sa [[Hilagang Hating-globo|Hilagang Hemispero]] sa pagitan ng anti-meridian at 100°E ay opisyal na pinapangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA, Ahensiyang Meteorolohikal ng Hapon) kapag umabot na ang mga ito sa antas ng tropikal na bagyo.&lt;ref name=&quot;WPAC TCOP&quot;&gt;{{cite report|publisher=World Meteorological Organization|title=Typhoon Committee Operational Manual: Meteorological Component 2024|year=2025|format=PDF|url=https://www.typhooncommittee.org/docs/TCP-23EDITION2025.pdf}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, ang [[PAGASA]] ay nagbibigay din ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyong nagaganap o nagiging tropikal na depresyon sa loob ng sariling itinakdang rehiyon ng pananagutan (''area of responsibility'') nito sa pagitan ng 5°N–25°N at 115°E–135°E.&lt;ref name=&quot;GMA&quot;&gt;{{Cite news |date=September 27, 2011 |title=Why and how storms get their names |publisher=GMA News |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |url-status=live |access-date=December 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201081827/http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |archive-date=December 1, 2016}}&lt;/ref&gt; Dahil dito, madalas na nagkakaroon ng dalawang pangalan ang mga tropikal na bagyo sa rehiyong ito.&lt;ref name=&quot;GMA&quot; /&gt;

=== Mga pandaigdigang pangalan ===
Ang mga tropikal na bagyo sa Kanlurang Pasipiko ay binibigyan ng mga pandaigdigang pangalan ng JMA kapag naabot na ng mga ito ang antas ng tropikal na bagyo na may 10-minutong tuloy-tuloy na hangin na hindi bababa sa 34 buhol (39 milya bawat oras; 63 km/o).&lt;ref name=&quot;WPAC TCOP&quot; /&gt; Ang mga pangalang ito ay ginagamit sunod-sunod nang walang pakialam sa taon, at hinango mula sa limang talaan ng mga pangalan na inihanda ng ESCAP/WMO ''Typhoon Committee'' &lt;u&gt;(Komite ng Bagyo)&lt;/u&gt;, matapos magsumite ang bawat isa sa 14 na kasaping bansa ng tig-10 pangalan noong 1998.&lt;ref name=&quot;WPAC TCOP&quot; /&gt; Itinakda ang pagkakasunud-sunod ng paggamit ng mga pangalan batay sa alpabetikong pagkakasunod ng Ingles na pangalan ng mga kasapi.&lt;ref name=&quot;WPAC TCOP&quot; /&gt; Maaaring hilingin ng mga kasapi ng komite ang pag-aalis o pagpapalit ng pangalan ng isang bagyo kung ito ay nagdulot ng malawakang pinsala o iba pang dahilan gaya ng dami ng nasawi.&lt;ref name=&quot;WPAC TCOP&quot; /&gt;{{clear}}&lt;div style=&quot;overflow-x: auto;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|+'''Talaan ng mga pangalan ng bagyo sa Kanlurang Pasipiko'''
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |Tala
! colspan=&quot;14&quot; scope=&quot;col&quot; |Mga rehiyon/bansang nag-ambag
|-
! scope=&quot;col&quot; |Kambodya
! scope=&quot;col&quot; |Tsina
! scope=&quot;col&quot; |Hilagang Korea
! scope=&quot;col&quot; |Hong Kong, Tsina
! scope=&quot;col&quot; |Hapon
! scope=&quot;col&quot; |Laos
! scope=&quot;col&quot; |Makaw, Tsina
! scope=&quot;col&quot; |Malaysia
! scope=&quot;col&quot; |Mikronesya
! scope=&quot;col&quot; |Pilipinas
! scope=&quot;col&quot; |Timog Korea
! scope=&quot;col&quot; |Taylandya
! scope=&quot;col&quot; |Estados Unidos
! scope=&quot;col&quot; |Biyetnam
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |1
|Damrey
|Tianma
|Kirogi
|Yun-yeung
|Koinu
|Bolaven
|Sanba
|Jelawat
|Ewiniar{{#tag:ref|Ang pangalang Ewiniar ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].&lt;ref name=&quot;2025 Retirees&quot;&gt;{{Cite press release|date=February 21, 2025 |title=Typhoon Committee is a showcase for regional collaboration |url=https://wmo.int/media/news/typhoon-committee-showcase-regional-collaboration |access-date=Pebrero 26, 2025 |publisher=[[World Meteorological Organization]] |archive-date=Pebrero 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221182058/https://wmo.int/media/news/typhoon-committee-showcase-regional-collaboration |url-status=live|language=en}}&lt;/ref&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|Maliksi
|Gaemi
|Prapiroon
|Maria
|Son-Tinh
|-
|Ampil
|Wukong
|Jongdari
|Shanshan
|Yagi{{#tag:ref|Ang pangalang Yagi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].&lt;ref name=&quot;2025 Retirees&quot;/&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|Leepi
|Bebinca
|Pulasan
|Soulik
|Cimaron
|Jebi{{#tag:ref|Ang pangalang Jebi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]]..&lt;ref name=&quot;Western North Pacific and the South China Sea Names&quot;&gt;{{Cite web |url=https://wmo.int/content/tropical-cyclone-naming/western-north-pacific-and-south-china-sea-names|title=Western North Pacific and the South China Sea Names|date=Nobyembre 29, 2023 |publisher=[[World Meteorological Organization]] |accessdate=Marso 13, 2024 }}&lt;/ref&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|Krathon{{#tag:ref|Ang pangalang Krathon ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].&lt;ref name=&quot;2025 Retirees&quot;/&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|Barijat
|Trami{{#tag:ref|Ang pangalang Trami ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].&lt;ref name=&quot;2025 Retirees&quot;/&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |2
|Kong-rey{{#tag:ref|Ang pangalang Kong-rey ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].&lt;ref name=&quot;2025 Retirees&quot;/&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|Yinxing
|Toraji{{#tag:ref|Ang pangalang Toraji ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].&lt;ref name=&quot;2025 Retirees&quot;/&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|Man-yi{{#tag:ref|Ang pangalang Man-yi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].&lt;ref name=&quot;2025 Retirees&quot;/&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|Usagi{{#tag:ref|Ang pangalang Usagi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].&lt;ref name=&quot;2025 Retirees&quot;/&gt;|group=&quot;nb&quot;}}
|Pabuk
|Wutip
|Sepat
|Mun
|Danas
|Nari
|Wipha
|Francisco
|Co-may
|-
|Krosa
|Bailu
|Podul
|Lingling
|Kajiki
|Nongfa
|Peipah
|Tapah
|Mitag
|Ragasa
|Neoguri
|Bualoi
|Matmo
|Halong
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |3
|Nakri
|Fengshen
|Kalmaegi
|Fung-wong
|Koto
|Nokaen
|Penha
|Nuri
|Sinlaku
|Hagupit
|Jangmi
|Mekkhala
|Higos
|Bavi
|-
|Maysak
|Haishen
|Noul
|Dolphin
|Kujira
|Chan-hom
|Peilou
|Nangka
|Saudel
|Narra
|Gaenari
|Atsani
|Etau
|Bang-Lang
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |4
|Krovanh
|Dujuan
|Surigae
|Choi-wan
|Koguma
|Champi
|In-fa
|Cempaka
|Nepartak
|Lupit
|Mirinae
|Nida
|Omais
|Luc-Binh
|-
|Chanthu
|Dianmu
|Mindulle
|Lionrock
|Tokei
|Namtheun
|Malou
|Nyatoh
|Sarbul
|Amuyag
|Gosari
|Chaba
|Aere
|Songda
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |5
|Trases
|Mulan
|Meari
|Tsing-ma
|Tokage
|Ong-mang
|Muifa
|Merbok
|Nanmadol
|Talas
|Hodu
|Kulap
|Roke
|Sonca
|-
|Nesat
|Haitang
|Jamjari
|Banyan
|Yamaneko
|Pakhar
|Sanvu
|Mawar
|Guchol
|Talim
|Bori
|Khanun
|Lan
|Saobien
|-
! colspan=&quot;20&quot; |Mga sanggunian:&lt;ref name=&quot;WPAC TCOP&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JMA Names&quot;&gt;{{cite web |date=2024 |title=List of names for tropical cyclones adopted by the ESCAP/WMO Typhoon Committee for the western North Pacific and the South China Sea (valid as of 2024): Names of tropical cyclones |url=https://www.jma.go.jp/jma/jma-eng/jma-center/rsmc-hp-pub-eg/tyname.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226151925/https://www.jma.go.jp/jma/jma-eng/jma-center/rsmc-hp-pub-eg/tyname.html |archive-date=February 26, 2025 |access-date=September 4, 2015 |publisher=Japan Meteorological Agency}}&lt;/ref&gt;
|}
&lt;/div&gt;{{Clear}}

=== Pilipinas ===
[[Talaksan:Ragasa_2025-09-22_0000Z.jpg|alt=|thumb|Ang Bagyong Nando sa pinakamalakas nitong antas habang papalapit sa [[Kapuluang Babuyan]] noong Setyembre 2025.|193x193px]]
{{See|Panahon ng bagyo sa Pilipinas}}
Mula pa noong 1963, ang PAGASA ay may sariling sistema ng pagpapangalan sa mga tropikal na bagyo na nagaganap sa loob ng itinakda nitong Itinakdang Saklaw ng Pilipinas ([[Philippine Area of Responsibility|''Philippine Area of Responsibility'']] o PAR).&lt;ref name=&quot;GMA2&quot;&gt;{{Cite news |date=September 27, 2011 |title=Why and how storms get their names |publisher=GMA News |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |url-status=live |access-date=December 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201081827/http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |archive-date=December 1, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PAGASA Names&quot;&gt;{{cite web |title=Philippine Tropical Cyclone Names |url=http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/learning-tools/philippine-tropical-cyclone-names |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130084249/http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/learning-tools/philippine-tropical-cyclone-names |archive-date=January 30, 2021 |access-date=May 6, 2023 |publisher=Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration}}&lt;/ref&gt; Ang mga pangalan ay hinango mula sa apat na magkakaibang talaan na binubuo ng tig-25 pangalan, at ibinibigay kapag ang isang sistema ay pumasok o nabuo bilang tropikal na depresyon sa loob ng saklaw ng PAGASA.&lt;ref name=&quot;GMA2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;PAGASA Names&quot; /&gt; 

Ang apat na talaan ng mga pangalan ay ginagamit nang paikot tuwing apat na taon, at ang mga pangalan ng malalaking tropikal na bagyo ay inaalis sa talaan kung ang mga ito ay nagdulot ng hindi bababa sa Padron:Ntsp na pinsala at/o hindi bababa sa 300 kataong nasawi sa loob ng Pilipinas.&lt;ref name=&quot;PAGASA Names&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;PAGASA Lando&quot;&gt;{{Cite press release|title=PAGASA replaces Tropical Cyclone &quot;Lando&quot; to &quot;Liwayway&quot;|access-date=November 4, 2015|publisher=Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration|url=https://web.pagasa.dost.gov.ph/index.php/news/92-press-release/682-pagasa-replaces-names-of-2014-destructive-typhoons|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151114220225/https://web.pagasa.dost.gov.ph/index.php/news/92-press-release/682-pagasa-replaces-names-of-2014-destructive-typhoons|archive-date=November 14, 2015}}&lt;/ref&gt; Ang mga kapalit na pangalan para sa mga pinawalang-gamit ay kinukuha mula sa talaan ng mga nakalaang pangalan ng ahensya.&lt;ref name=&quot;PAGASA Names&quot; /&gt; Kung maubos naman ang talaan ng mga pangalan sa loob ng isang taon, ang mga pangalan ay kinukuha mula sa karagdagang talaan (''auxiliary list''), kung saan ang unang sampu ay inaanunsyo taun-taon.&lt;ref name=&quot;PAGASA Names&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;overflow-x: auto;&quot;&gt;

{{clear}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Talaan ng mga pangalan ng bagyo sa rehiyon ng Pilipinas
! colspan=&quot;14&quot; scope=&quot;col&quot; |2026 (Pangkat I)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |Pangunahin
|Ada
|[[Bagyong Basyang|Basyang]]
|[[Bagyong Caloy|Caloy]]
|[[Bagyong Domeng|Domeng]]
|[[Bagyong Ester|Ester]]
|Francisco
|[[Bagyong Gardo (paglilinaw)|Gardo]]
|[[Bagyong Henry|Henry]]
|[[Bagyong Inday (paglilinaw)|Inday]]
|[[Bagyong Josie (paglilinaw)|Josie]]
|{{grey|Kiyapo}}
|[[Bagyong Luis|Luis]]
|[[Bagyong Maymay|Maymay]]
|-
|[[Bagyong Neneng|Neneng]]
|Obet
|{{grey|Pilandok}}
|[[Bagyong Queenie|Queenie]]
|[[Bagyong Rosal|Rosal]]
|[[Bagyong Samuel|Samuel]]
|[[Bagyong Tomas|Tomas]]
|{{grey|Umberto}}
|{{grey|Venus}}
|{{grey|Waldo}}
|Yayang
|{{grey|Zeny}}
|
|-
! scope=&quot;row&quot; |Karagdagan
|Agila
|Bagwis
|Chito
|Diego
|Elena
|Felino
|Gunding
|Harriet
|Indang
|Jessa
|
|
|
|-
! colspan=&quot;14&quot; scope=&quot;col&quot; |2027 (Pangkat II)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |Pangunahin
|[[Bagyong Amang|Amang]]
|[[Bagyong Betty|Betty]]
|[[Bagyong Chedeng|Chedeng]]
|[[Bagyong Dodong|Dodong]]
|{{grey|Emil}}
|[[Bagyong Falcon|Falcon]]
|{{grey|Gavino}}
|[[Bagyong Hanna|Hanna]]
|[[Bagyong Ineng|Ineng]]
|[[Bagyong Jenny|Jenny]]
|[[Bagyong Kabayan (paglilinaw)|Kabayan]]
|Liwayway
|[[Bagyong Marilyn|Marilyn]]
|-
|Nimfa
|[[Bagyong Onyok|Onyok]]
|[[Bagyong Perla (paglilinaw)|Perla]]
|[[Bagyong Quiel|Quiel]]
|[[Bagyong Ramon|Ramon]]
|[[Bagyong Sarah (paglilinaw)|Sarah]]
|{{grey|Tamaraw}}
|{{grey|Ugong}}
|[[Bagyong Viring|Viring]]
|[[Bagyong Weng|Weng]]
|[[Bagyong Yoyoy|Yoyoy]]
|Zigzag
|
|-
! scope=&quot;row&quot; |Karagdagan
|Abe
|Berto
|Charo
|Dado
|Estoy
|Felion
|Gening
|Herman
|Irma
|Jaime
|
|
|
|-
! colspan=&quot;14&quot; scope=&quot;col&quot; |2028 (Pangkat III)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |Pangunahin
|{{grey|Amuyao}}
|[[Bagyong Butchoy|Butchoy]]
|[[Bagyong Carina (paglilinaw)|Carina]]
|[[Bagyong Dindo|Dindo]]
|{{grey|Edring}}
|[[Bagyong Ferdie|Ferdie]]
|[[Bagyong Gener (paglilinaw)|Gener]]
|[[Bagyong Helen (paglilinaw)|Helen]]
|[[Bagyong Igme (paglilinaw)|Igme]]
|{{grey|Josefa}}
|{{grey|Kidul}}
|{{grey|Lekep}}
|[[Bagyong Marce|Marce]]
|-
|{{grey|Nanolay}}
|{{grey|Onos}}
|{{grey|Puwok}}
|Querubin
|Romina
|[[Bagyong Siony|Siony]]
|[[Bagyong Tonyo (paglilinaw)|Tonyo]]
|{{grey|Upang}}
|[[Bagyong Vicky (paglilinaw)|Vicky]]
|{{grey|Warren}}
|[[Bagyong Yoyong|Yoyong]]
|Zosimo
|
|-
! scope=&quot;row&quot; |Karagdagan
|Alakdan
|Baldo
|Clara
|Dencio
|Estong
|Felipe
|Gomer
|Heling
|Ismael
|Julio
|
|
|
|-
! colspan=&quot;14&quot; scope=&quot;col&quot; | 2029 (Pangkat IV)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |Pangunahin
|[[Bagyong Auring|Auring]]
|[[Bagyong Bising|Bising]]
|{{grey|Chico}}
|[[Bagyong Dante|Dante]]
|{{grey|Elias}}
|[[Bagyong Fabian|Fabian]]
|[[Bagyong Gorio|Gorio]]
|[[Bagyong Huaning|Huaning]]
|[[Bagyong Isang|Isang]]
|[[Bagyong Jacinto|Jacinto]]
|[[Bagyong Kiko|Kiko]]
|[[Bagyong Lannie|Lannie]]
|{{grey|Magyawan}}
|-
|{{grey|Nilad}}
|{{grey|Omar}}
|[[Bagyong Paolo|Paolo]]
|[[Bagyong Quedan|Quedan]]
|[[Bagyong Ramil|Ramil]]
|[[Bagyong Salome|Salome]]
|{{grey|Tala}}
|{{grey|Urbano}}
|[[Bagyong Verbena|Verbena]]
|[[Bagyong Wilma|Wilma]]
|{{grey|Yasmin}}
|[[Bagyong Zoraida|Zoraida]]
|
|-
! scope=&quot;row&quot; |Karagdagan
|Alamid
|Bruno
|Conching
|Dolor
|Ernie
|Florante
|Gerardo
|Hernan
|Isko
|Jerome
|
|
|-
! colspan=&quot;20&quot; |Mga sanggunian:&lt;ref name=&quot;PAGASA Names&quot; /&gt;
|}
&lt;/div&gt;{{Clear}}

===Mga bagong isasalang na mga pangalan ng bagyo sa Pilipinas===
{{div col start}}
* {{tcname unused|Amuyao}} (2028)
* {{tcname unused|Chico}} (2029)
* {{tcname unused|Edring}} (2028)
* {{tcname unused|Emil}} (2027)
* {{tcname unused|Elias}} (2029)
* {{tcname unused|Gavino}} (2027)
* {{tcname unused|Josefa}} (2028)
* {{tcname unused|Kidul}} (2028)
* {{tcname unused|Kiyapo}} (2026)
* {{tcname unused|Lekep}} (2028)
* {{tcname unused|Magyawan}} (2029)
* {{tcname unused|Nanolay}} (2028)
* {{tcname unused|Nilad}} (2029)
* {{tcname unused|Onos}} (2028)
* {{tcname unused|Omar}} (2029)
* {{tcname unused|Pilandok}} (2026)
* {{tcname unused|Puwok}} (2028)
* {{tcname unused|Tala}} (2029)
* {{tcname unused|Tamaraw}} (2027)
* {{tcname unused|Ugong}} (2027)
* {{tcname unused|Umberto}} (2026)
* {{tcname unused|Upang}} (2028)
* {{tcname unused|Urbano}} (2029)
* {{tcname unused|Venus}} (2026)
* {{tcname unused|Waldo}} (2026)
* {{tcname unused|Warren}} (2028)
* {{tcname unused|Yasmin}} (2029)
* {{tcname unused|Zeny}} (2026)
{{div col end}}

==Mga tanda==
{{Reflist|group=nb}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Tala ng mga bagyo]]</text>
      <sha1>oszsrfqhq7khyneh0q7kamutuw7pj1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>336328</id>
    <revision>
      <id>2212274</id>
      <parentid>2212040</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 8. Bagyong Mekkhala */</comment>
      <origin>2212274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7925" sha1="g73370e1n8g75w9b89eptayhx7dykkl" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane season
| Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png
| Basin = WPac
| Year = 2026
| First storm formed = Enero 13, 2026
| Last storm dissipated = Nagaganap
| Strongest storm name = Sinlaku
| Strongest storm winds = 115
| Strongest storm pressure = 905
| Average wind speed = 10
| Total depressions = 8
| Total storms = 6
| Total hurricanes = 1
| Total super = 1 total
| Fatalities = 31 total
| Damages = 483
| five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]''
| Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026
| East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026
| North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026
}}

Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. 

Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA

==Pangalan sa mga bagyo==
Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may &quot;W&quot; na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko.

==Mga sistema==
===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Enero 13
| Dissipated = Enero 22
| image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg
| track = Nokaen 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====2. Bagyong Basyang (''Penha'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| track = Penha 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 40
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 5
| Dissipated = Mayo 15
| image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg
| track = Hagupit 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 40
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 26
| Dissipated = Hunyo 3
| image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg
| track = Jangmi 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====7. Tropikal Depresyon Ester====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 3
| Dissipated = Hunyo 6
| image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg
| track = Ester 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 18
| Dissipated = kasalukuyan
| image = 07W 2026-06-19 0338Z.jpg
| track = JMA TD 11 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

=====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2025=====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
| '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]'''
| {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}}
|-
| Enero || Ada
|-
| Pebrero  || Basyang
|-
| Marso || rowspan=&quot;2&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Abril  
|-
| Mayo || Caloy, Domeng
|-
| Hunyo || Ester, Francisco
|-
| Hulyo || rowspan=&quot;6&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Agosto 
|-
| Setyembre 
|-
| Oktubre
|-
| Nobyembre 
|-
| Disyembre 
|}

===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====3. Bagyong Nuri====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Marso 10
| Dissipated = Marso 13
| image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg
| track = Nuri 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====4. Bagyong Sinlaku====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Abril 8
| Dissipated = Abril 20
| image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg
| track = Sinlaku 2026 path.png
| 10-min winds = 115
| 1-min winds = 160
| Pressure = 905
}}
{{clear}}

===Pilipinas===
{{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}}
Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon.

{| style=&quot;width:100%;&quot;
|
* ADA (2601)
* BASYANG (2602)
* CALOY (2605)
* DOMENG (2606)
* ESTER
|
* {{tcname unused|FRANCISCO}}
* {{tcname unused|GARDO}}
* {{tcname unused|HENRY}}
* {{tcname unused|INDAY}}
* {{tcname unused|JOSIE}}
|
* {{tcname unused|KIYAPO}}
* {{tcname unused|LUIS}}
* {{tcname unused|MAYMAY}}
* {{tcname unused|NENENG}}
* {{tcname unused|OBET}}
|
* {{tcname unused|PILANDOK}}
* {{tcname unused|QUEENIE}}
* {{tcname unused|ROSAL}}
* {{tcname unused|SAMUEL}}
* {{tcname unused|TOMAS}}
|
* {{tcname unused|UMBERTO}}
* {{tcname unused|VENUS}}
* {{tcname unused|WALDO}}
* {{tcname unused|YAYANG}}
* {{tcname unused|ZENY}}
|}
&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;'''Auxiliary list'''&lt;/div&gt;
{| style=&quot;width:90%;&quot;
|
* {{tcname unused|Agila}}
* {{tcname unused|Bagwis}}
|
* {{tcname unused|Chito}}
* {{tcname unused|Diego}}
|
* {{tcname unused|Elena}}
* {{tcname unused|Felino}}
|
* {{tcname unused|Gunding}}
* {{tcname unused|Harriet}}
|
* {{tcname unused|Indang}}
* {{tcname unused|Jessa}}
|}
{{clear}}

==Mga sanggunian==

[[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]]</text>
      <sha1>g73370e1n8g75w9b89eptayhx7dykkl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212275</id>
      <parentid>2212274</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Pilipinas */</comment>
      <origin>2212275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7932" sha1="rn1rrr2mt6djediryrab2wmw8ocgxzu" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane season
| Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png
| Basin = WPac
| Year = 2026
| First storm formed = Enero 13, 2026
| Last storm dissipated = Nagaganap
| Strongest storm name = Sinlaku
| Strongest storm winds = 115
| Strongest storm pressure = 905
| Average wind speed = 10
| Total depressions = 8
| Total storms = 6
| Total hurricanes = 1
| Total super = 1 total
| Fatalities = 31 total
| Damages = 483
| five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]''
| Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026
| East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026
| North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026
}}

Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. 

Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA

==Pangalan sa mga bagyo==
Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may &quot;W&quot; na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko.

==Mga sistema==
===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Enero 13
| Dissipated = Enero 22
| image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg
| track = Nokaen 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====2. Bagyong Basyang (''Penha'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| track = Penha 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 40
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 5
| Dissipated = Mayo 15
| image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg
| track = Hagupit 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 40
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 26
| Dissipated = Hunyo 3
| image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg
| track = Jangmi 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====7. Tropikal Depresyon Ester====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 3
| Dissipated = Hunyo 6
| image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg
| track = Ester 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 18
| Dissipated = kasalukuyan
| image = 07W 2026-06-19 0338Z.jpg
| track = JMA TD 11 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

=====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2025=====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
| '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]'''
| {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}}
|-
| Enero || Ada
|-
| Pebrero  || Basyang
|-
| Marso || rowspan=&quot;2&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Abril  
|-
| Mayo || Caloy, Domeng
|-
| Hunyo || Ester, Francisco
|-
| Hulyo || rowspan=&quot;6&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Agosto 
|-
| Setyembre 
|-
| Oktubre
|-
| Nobyembre 
|-
| Disyembre 
|}

===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====3. Bagyong Nuri====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Marso 10
| Dissipated = Marso 13
| image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg
| track = Nuri 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====4. Bagyong Sinlaku====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Abril 8
| Dissipated = Abril 20
| image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg
| track = Sinlaku 2026 path.png
| 10-min winds = 115
| 1-min winds = 160
| Pressure = 905
}}
{{clear}}

===Pilipinas===
{{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}}
Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon.

{| style=&quot;width:100%;&quot;
|
* ADA (2601)
* BASYANG (2602)
* CALOY (2605)
* DOMENG (2606)
* ESTER
|
* {{tcname active|FRANCISCO (2607)}}
* {{tcname unused|GARDO}}
* {{tcname unused|HENRY}}
* {{tcname unused|INDAY}}
* {{tcname unused|JOSIE}}
|
* {{tcname unused|KIYAPO}}
* {{tcname unused|LUIS}}
* {{tcname unused|MAYMAY}}
* {{tcname unused|NENENG}}
* {{tcname unused|OBET}}
|
* {{tcname unused|PILANDOK}}
* {{tcname unused|QUEENIE}}
* {{tcname unused|ROSAL}}
* {{tcname unused|SAMUEL}}
* {{tcname unused|TOMAS}}
|
* {{tcname unused|UMBERTO}}
* {{tcname unused|VENUS}}
* {{tcname unused|WALDO}}
* {{tcname unused|YAYANG}}
* {{tcname unused|ZENY}}
|}
&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;'''Auxiliary list'''&lt;/div&gt;
{| style=&quot;width:90%;&quot;
|
* {{tcname unused|Agila}}
* {{tcname unused|Bagwis}}
|
* {{tcname unused|Chito}}
* {{tcname unused|Diego}}
|
* {{tcname unused|Elena}}
* {{tcname unused|Felino}}
|
* {{tcname unused|Gunding}}
* {{tcname unused|Harriet}}
|
* {{tcname unused|Indang}}
* {{tcname unused|Jessa}}
|}
{{clear}}

==Mga sanggunian==

[[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]]</text>
      <sha1>rn1rrr2mt6djediryrab2wmw8ocgxzu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212439</id>
      <parentid>2212275</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T08:25:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nino Marakot</username>
        <id>61709</id>
      </contributor>
      <comment>/* 8. Bagyong Francisco (Mekkhala) */</comment>
      <origin>2212439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7937" sha1="6sp6aqf5d03czbyzrqzedfzbqkk2mce" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane season
| Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png
| Basin = WPac
| Year = 2026
| First storm formed = Enero 13, 2026
| Last storm dissipated = Nagaganap
| Strongest storm name = Sinlaku
| Strongest storm winds = 115
| Strongest storm pressure = 905
| Average wind speed = 10
| Total depressions = 8
| Total storms = 6
| Total hurricanes = 1
| Total super = 1 total
| Fatalities = 31 total
| Damages = 483
| five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]''
| Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026
| East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026
| North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026
}}

Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. 

Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA

==Pangalan sa mga bagyo==
Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may &quot;W&quot; na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko.

==Mga sistema==
===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Enero 13
| Dissipated = Enero 22
| image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg
| track = Nokaen 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====2. Bagyong Basyang (''Penha'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| track = Penha 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 40
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 5
| Dissipated = Mayo 15
| image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg
| track = Hagupit 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 40
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 26
| Dissipated = Hunyo 3
| image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg
| track = Jangmi 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====7. Tropikal Depresyon Ester====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 3
| Dissipated = Hunyo 6
| image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg
| track = Ester 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 18
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Mekkhala 2026-06-21 0035Z.jpg
| track = JMA TD 11 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

=====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2025=====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
| '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]'''
| {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}}
|-
| Enero || Ada
|-
| Pebrero  || Basyang
|-
| Marso || rowspan=&quot;2&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Abril  
|-
| Mayo || Caloy, Domeng
|-
| Hunyo || Ester, Francisco
|-
| Hulyo || rowspan=&quot;6&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Agosto 
|-
| Setyembre 
|-
| Oktubre
|-
| Nobyembre 
|-
| Disyembre 
|}

===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====3. Bagyong Nuri====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Marso 10
| Dissipated = Marso 13
| image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg
| track = Nuri 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====4. Bagyong Sinlaku====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Abril 8
| Dissipated = Abril 20
| image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg
| track = Sinlaku 2026 path.png
| 10-min winds = 115
| 1-min winds = 160
| Pressure = 905
}}
{{clear}}

===Pilipinas===
{{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}}
Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon.

{| style=&quot;width:100%;&quot;
|
* ADA (2601)
* BASYANG (2602)
* CALOY (2605)
* DOMENG (2606)
* ESTER
|
* {{tcname active|FRANCISCO (2607)}}
* {{tcname unused|GARDO}}
* {{tcname unused|HENRY}}
* {{tcname unused|INDAY}}
* {{tcname unused|JOSIE}}
|
* {{tcname unused|KIYAPO}}
* {{tcname unused|LUIS}}
* {{tcname unused|MAYMAY}}
* {{tcname unused|NENENG}}
* {{tcname unused|OBET}}
|
* {{tcname unused|PILANDOK}}
* {{tcname unused|QUEENIE}}
* {{tcname unused|ROSAL}}
* {{tcname unused|SAMUEL}}
* {{tcname unused|TOMAS}}
|
* {{tcname unused|UMBERTO}}
* {{tcname unused|VENUS}}
* {{tcname unused|WALDO}}
* {{tcname unused|YAYANG}}
* {{tcname unused|ZENY}}
|}
&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;'''Auxiliary list'''&lt;/div&gt;
{| style=&quot;width:90%;&quot;
|
* {{tcname unused|Agila}}
* {{tcname unused|Bagwis}}
|
* {{tcname unused|Chito}}
* {{tcname unused|Diego}}
|
* {{tcname unused|Elena}}
* {{tcname unused|Felino}}
|
* {{tcname unused|Gunding}}
* {{tcname unused|Harriet}}
|
* {{tcname unused|Indang}}
* {{tcname unused|Jessa}}
|}
{{clear}}

==Mga sanggunian==

[[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]]</text>
      <sha1>6sp6aqf5d03czbyzrqzedfzbqkk2mce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Newly Weds Foods</title>
    <ns>0</ns>
    <id>336868</id>
    <revision>
      <id>2212262</id>
      <parentid>2210445</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:40:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ahensya, Laguna */</comment>
      <origin>2212262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1544" sha1="t5bv94ht4c3wndwhnfrkwqq4p994s3l" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name= {{Color|brown|Newly Weds Foods}}
| logo = 
| traded_as = Newly Weds Foods, inspiring new taste
| logo_size = 
| caption = 
| image  = Newly Weds Foods Inc. - Hermosa - Chicago, IL.jpg
| image_caption = Ang pangunahing gusali ng Newly Weds Foods sa Chicago.
| type = Pribadong kompanya
| foundation =  [[Chicago]], {{flag|United States}}&lt;br /&gt;({{start date and age|1932}})
| key_people = Charles Angell
| area_served = [[Asya]]-[[Pasipiko]] (NWAFP)
| industry = [[Pagkain]]
| products = [[harina]], [[galapong]], [[karne]]
| homepage = {{URL|http://www.newlywedsfoods.com/}}
| divisions = Coatings, Food seasonings &amp; batters
| subsid = Red Wood Holdings, LLC.
| owner = Paul M. Angell
| revenue = $2.7 bilyon
| net_income = $1.5 bilyon
| num_employees = 
| location_country = [[Australia]]&lt;br&gt;[[Tsina]]&lt;br&gt;[[Philippines]]&lt;br&gt;[[Thailand]]
| location_city = [[Sydney]]&lt;br&gt;[[Beijing]]&lt;br&gt;[[Bangkok]]&lt;br&gt;[[Canlubang]] (2002)
}}

Ang '''Newly Weds Foods''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Estados Unidos]] na pagmamayari ng Redwood Holdings (LLC), isang pribadong kompanya ni Paul M. Angell.

==Kompanya==
====Ahensya, Laguna====
* {{Color|darkblue|SMSI}}
* {{Color|yellow|One Source}}
* {{Color|green|REVIER}}

==Tignan ito==
* [[Edward Keller Phils Inc.]]
* [[Tolman Manufacturing Inc.]]

{{Mga kompanya sa Laguna}}

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{stub|Pagkain|Estados Unidos}}
[[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>t5bv94ht4c3wndwhnfrkwqq4p994s3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Purechem Corporation</title>
    <ns>0</ns>
    <id>336869</id>
    <revision>
      <id>2212265</id>
      <parentid>2211379</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2212265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3764" sha1="3wrf2fg84tbuoabjwe8hrhn6myfgssz" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name= {{Color|maroon|Purechem Corporation}}–{{Color|magenta|Ferna}}
| logo = 
| traded_as = Purechem–Ferna Corporation
| logo_size = 
| caption = 
| image  = 
| image_caption = 
| foundation = 244 Encarnation St, San Rafael Village, [[Navotas]], [[Pilipinas]]&lt;br&gt;({{start date|1974: Purechem}})&lt;br&gt;({{start date|1996: Ferna}})
| key_people = Ester King-Co
| area_served = [[Zenith Foods Corporation|ZFC: CBF]], [[Newly Weds Foods|NWF]], [[Mix Plant, Inc.|MPI]], [[Tolman Manufacturing Inc.|TMI]]
| industry = [[Pagkain]]
| products = [[Sustansiyang kimikal]], [[Pastelerya]] 
| homepage =
| divisions = Wofex
| subsid = {{Color box|magenta|{{white|FERNA}}}} Corporation (1996)
| owner = Fernando Go Co&lt;br&gt;Ester King-Co
| revenue = $5 milyon
| net_income =
| num_employees = 250~500
| location_country = [[Pilipinas]]
| location_city = Enterprise Dr. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]], Pilipinas-(2026)
}}

Ang '''Purechem Qlty Corporation''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Navotas]], Pilipinas na pagmamayari nang mag-asawang Fernando Go Co at Ester King–Co, sa lungsod ng Navotas sa Kalakhang Maynila ay binubuo ng dalawang komisaryo ang Purechem na itinatag noong 1974 at Ferna taong 1996.

==Kompanya==
===Purechem Corporation===
{{Infobox brand
| name           = {{Color|maroon|Purechem}} {{Color|grey|Qlty First}}&lt;br&gt;{{Color|grey|since 1974}}
| logo           = 
| logo_caption   =
| image          = 
| caption        = 
| key_people     = Fernando Go Co (Chairman)&lt;br&gt;Ester King-Co
| producttype    = Food flavor ingredients 
| currentowner   = Co family
| producedby     = 
| country        = [[Pilipinas]]
| introduced     = {{start date and years ago|1974}}
| foundation     = Canlubang, Calamba, Laguna (2026)
| location_city  = Enterprise Ave., CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] 4027
| markets        = Sustansyang kemikal
| previousowners = 
| trademarkregistrations = 
| ambassadors    = 
| tagline        = Committed to Quality
| module         = &lt;!-- or: misc --&gt;
| module1        = &lt;!-- or: misc1 --&gt;
| website        = {{URL|http://purechem.com.ph/}}&lt;br&gt;{{URL|http://sales@purechem.com.ph}}
}}
Ang '''Purechem Qlty Corporation''' ay ang kompanyang pagkaing kemikal ay nakahimpil sa lungsod ng Navotas at sa Canlubang, Laguna.

===FERNA Corporation===
{{Infobox brand
| name           = {{Color|magenta|FERNA}}&lt;br&gt;{{small|The Food Ingredients Specialist!}}
| logo           = 
| logo_caption   =
| image          = 
| caption        = 
| key_people     = Fernando Go Co (Chairman)&lt;br&gt;Ester King-Co
| producttype    = Food flavor ingredients 
| currentowner   = Co family
| producedby     = Purechem Qlty Corp.
| country        = [[Pilipinas]]
| introduced     = {{start date and years ago|1996|8|26}}
| foundation     = San Rafael Village, [[Navotas]], [[Pilipinas]] (1996)
| location_city  = Enterprise Ave., CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] 4027
| markets        = Pastelerya, pagkain at inumin, Sustansiyang kemikal
| previousowners = 
| trademarkregistrations = 
| ambassadors    = 
| tagline        = The Food Ingredients Specialist!
| module         = &lt;!-- or: misc --&gt;
| module1        = &lt;!-- or: misc1 --&gt;
| website        = {{URL|http://ferna.com.ph/}}&lt;br&gt;{{URL|talents@ferna.com.ph}}
}}
Ang '''FERNA Corporation''' ay ang sangay na kompanya na humahawak ng Purechem sa Navotas, [[Kalakhang Maynila]], ay ang mga pagkaing [[tinapay]], [[keyk]], [[arnibal]] at iba pa.

; Direkta
* {{Color|magenta|FERNA}}

==Tignan ito==
* [[Zenith Foods Corporation]]
* [[Mix Plant, Inc.]]

{{Mga kompanya sa Laguna}}

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{stub|Pagkain|Pilipinas}}
&lt;br&gt;{{stub|Pagkain|Tsina}}
[[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>3wrf2fg84tbuoabjwe8hrhn6myfgssz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zenith Foods Corporation</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337036</id>
    <revision>
      <id>2212269</id>
      <parentid>2212004</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:50:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Zenith Foods Corporation: CBF */</comment>
      <origin>2212269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5220" sha1="suqkbst27eyhwc33wi4rlig0thfly99" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name= {{Color|red|Zenith}}&lt;br&gt;{{Color|gold|FOODS}}
| logo =[[File:Jollibee Foods Corporation logo.svg|170px]]
| traded_as = ZFC JFC 
| logo_size = Ang logo ng Jollibee 
| caption = 
| image  = 
| image_caption = 
| foundation =  [[Mandaue]], [[Cebu]]&lt;br&gt;[[Canlubang]], [[Laguna]], [[Pilipinas]]&lt;br&gt;ZFC: C2 (1996)&lt;br&gt;ZFC: C3 (2003)&lt;br&gt;ZFC: CBF (2017)
| key_people = Tony Tan Caktiong (Chairman)&lt;br&gt;Fernando S. Yu (CEO)
| area_served = [[Pilipinas]]
| subsid = [[Jollibee|Jollibee Foods Corporation]]
| industry = [[Pagkain]]
| products = {{hlist|hamburgers|chicken joy|fries|coffee|desserts|breakfast|dumplings|pizzas|cakes|coffee|pastries}}
| homepage = {{URL|http://www.jollibee.com.ph/}}
| owner = Jollibee Foods Corporation
| revenue = $244.03 milyon
| net_income = 0.66%
| num_employees = 
| location_country = [[Pilipinas]]
| location_city = Prosperity Ave. CIP-1, Canlubang, [[Calamba, Laguna]] 4027
}}

Ang '''Zenith Foods Corporation''' o '''ZFC''' ay isang sentrong komisaryo ng '''[[Jollibee]] Foods Corporation''' na mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]], Pilipinas na pagmamayari nang kompanyang Jollibee Group sa ilalim ni Tony Tan Caktiong, sa mga taggapang lungsod ng [[Pasig]] at Cubao, [[Lungsod Quezon]] ika taong Enero 1978.

==Kompanya==
===Zenith Foods Corporation: C3===
{{Infobox brand
| name           = {{Color box|red|{{white|Jollibee}}}} 
| logo           = 
| logo_caption   = Ang logo ng Jollibee
| image          = Jollibee restaurant (SLEX Shell service area, Muntinlupa)(2018-08-26).jpg
| caption        = Ang Jollibee branch sa [[Muntinlupa]].
| key_people     = Tony Tan Caktioing (Chairman)&lt;br&gt;Fernando S. Yu (CEO)
| producttype    = Fast food chain
| currentowner   = Jollibee Foods Corporation
| producedby     = Zenith Foods Corporation (commisarry)
| country        = [[Pilipinas]]
| introduced     = {{start date and years ago|2003}}
| foundation       = [[Sentrong Ortigas]], [[Pasig]]
| headquarters   = Canlubang, Calamba, Laguna (2003)
| location_city = Prosperity Ave., CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] 4027
| markets        = 
| previousowners = 
| trademarkregistrations = 
| ambassadors    = 
| tagline        = &quot;Langhap-Sarap&quot;
| website        = {{URL|www.jollibee.com.ph}}
| module         = &lt;!-- or: misc --&gt;
| module1        = &lt;!-- or: misc1 --&gt;
}}
Ang ''''Zenith Foods Corporation: C3'''' o Jollibee Foods Corporation, ay ang sentrong kompanya ng Jollibee Foods Corporation sa kalye ng Prosperity sa CIP-1, Canlubang, ang sentrong tindahan ng ZFC JFC sa [[Laguna]].
; Direkta
* Jollibee Group Careers 

; Ahensya 
* Romac
* Staff Search Asia
* Top Serve Service Solutions, Inc.

===Zenith Foods Corporation: CBF===
{{Infobox brand
| name           = {{Color box|red|{{white|Red Ribbon}}}} 
| logo           = 
| logo_caption   = Ang logo ng Red Ribbon Bakeshop
| image          = 2080SM Center Pulilan Bulacan 12.jpg
| caption        = 
| key_people     = Tony Tan Caktioing (Chairman)&lt;br&gt;Fernando S. Yu (CEO)
| producttype    = Fast food chain
| currentowner   = Jollibee Foods Corporation
| producedby     = Zenith Foods Corporation (commisarry)
| country        = [[Pilipinas]]
| introduced     = {{start date and years ago|2017}}
| foundation       = Payatas, [[Quezon City]]
| headquarters   = Canlubang, Calamba, Laguna (2017)
| location_city = Unity Ave., CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] 4027
| markets        = Pilipinas
| previousowners = 
| trademarkregistrations = 
| ambassadors    = 
| tagline        = &quot;Whatever the celebration, it's more beautiful with a Red Ribbon&quot;
| website        =
| module         = &lt;!-- or: misc --&gt;
| module1        = &lt;!-- or: misc1 --&gt;
| website        = {{URL|http://www.redribbon.ph/}}
}}

Ang ''''Zenith Foods Corporation: CBF'''' o Canlubang Baking Facility: Red Ribbon ay isa sa mga komisaryo ng Jollibee Foods Corporation na itinatag noong 2017 sa kalye ng Unity sa CIP-1, Canlubang, ay pagawaan na mga pagkain [[tinapay]] at [[keyk]].
; Direkta
* {{Color|blue|Careers}} at {{Color|red|Fast Logistics}}
* {{Color|red|Zenith}} {{Color|gold|Foods}}
; Ahensya
* {{Color|lightgreen|Jolly Management Solutions Inc.}}
* {{Color|darkblue|ROMAC}}
* {{Color|darkgreen|1Seven Manpower Services Inc.}}
* {{Color|darkgrey|Amare}}
* {{Color|indigo|Bright League Solutions}}
* {{Color|gold|Great}} {{Color|red|Work Force}}
* QFORTE
* {{Color|darkblue|REINLAB}}

==Larawan==
&lt;gallery&gt;
File:Jollibee restaurants (Rizal, Nueva Ecija) 02.jpg|[[Jollibee]]
File:Redribbonjf.JPG|[[Red Ribbon Bakeshop]]
File:Chowkingjf.JPG|[[Chowking]]
File:Mang Inasal first store Robinsons Iloilo (De Leon, Iloilo City; 10-22-2022).jpg|[[Mang Inasal]]
File:Greenwich at Ayala Center Cebu (04-23-2023).jpg|[[Greenwich Pizza]]
File:Coffee Bean Aeon Laketown Kaze 20150909.JPG|Coffee Bean &amp; Tea Leaf
File:A modern Burger King fast food restaurant in Ooltewah, Tennessee.jpg|[[Burger King]]
File:Smashburger (8739490082).jpg|Smash Burger
&lt;/gallery&gt;

==Tignan ito==
* [[GenOSI, Inc.]]
* [[Mix Plant, Inc.]]
* [[Purechem Corporation]]

{{Mga kompanya sa Laguna}}

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{stub|Pagkain|Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>suqkbst27eyhwc33wi4rlig0thfly99</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212271</id>
      <parentid>2212269</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:55:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Zenith Foods Corporation: C3 */</comment>
      <origin>2212271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5268" sha1="d0euro837etet79rh1syzdyg7kb9dle" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name= {{Color|red|Zenith}}&lt;br&gt;{{Color|gold|FOODS}}
| logo =[[File:Jollibee Foods Corporation logo.svg|170px]]
| traded_as = ZFC JFC 
| logo_size = Ang logo ng Jollibee 
| caption = 
| image  = 
| image_caption = 
| foundation =  [[Mandaue]], [[Cebu]]&lt;br&gt;[[Canlubang]], [[Laguna]], [[Pilipinas]]&lt;br&gt;ZFC: C2 (1996)&lt;br&gt;ZFC: C3 (2003)&lt;br&gt;ZFC: CBF (2017)
| key_people = Tony Tan Caktiong (Chairman)&lt;br&gt;Fernando S. Yu (CEO)
| area_served = [[Pilipinas]]
| subsid = [[Jollibee|Jollibee Foods Corporation]]
| industry = [[Pagkain]]
| products = {{hlist|hamburgers|chicken joy|fries|coffee|desserts|breakfast|dumplings|pizzas|cakes|coffee|pastries}}
| homepage = {{URL|http://www.jollibee.com.ph/}}
| owner = Jollibee Foods Corporation
| revenue = $244.03 milyon
| net_income = 0.66%
| num_employees = 
| location_country = [[Pilipinas]]
| location_city = Prosperity Ave. CIP-1, Canlubang, [[Calamba, Laguna]] 4027
}}

Ang '''Zenith Foods Corporation''' o '''ZFC''' ay isang sentrong komisaryo ng '''[[Jollibee]] Foods Corporation''' na mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]], Pilipinas na pagmamayari nang kompanyang Jollibee Group sa ilalim ni Tony Tan Caktiong, sa mga taggapang lungsod ng [[Pasig]] at Cubao, [[Lungsod Quezon]] ika taong Enero 1978.

==Kompanya==
===Zenith Foods Corporation: C3===
{{Infobox brand
| name           = {{Color box|red|{{white|Jollibee}}}} 
| logo           = 
| logo_caption   = Ang logo ng Jollibee
| image          = Jollibee restaurant (SLEX Shell service area, Muntinlupa)(2018-08-26).jpg
| caption        = Ang Jollibee branch sa [[Muntinlupa]].
| key_people     = Tony Tan Caktioing (Chairman)&lt;br&gt;Fernando S. Yu (CEO)
| producttype    = Fast food chain
| currentowner   = Jollibee Foods Corporation
| producedby     = Zenith Foods Corporation (commisarry)
| country        = [[Pilipinas]]
| introduced     = {{start date and years ago|2003}}
| foundation       = [[Sentrong Ortigas]], [[Pasig]]
| headquarters   = Canlubang, Calamba, Laguna (2003)
| location_city = Prosperity Ave., CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] 4027
| markets        = 
| previousowners = 
| trademarkregistrations = 
| ambassadors    = 
| tagline        = &quot;Langhap-Sarap&quot;
| website        = {{URL|www.jollibee.com.ph}}
| module         = &lt;!-- or: misc --&gt;
| module1        = &lt;!-- or: misc1 --&gt;
}}
Ang ''''Zenith Foods Corporation: C3'''' o Jollibee Foods Corporation, ay ang sentrong kompanya ng Jollibee Foods Corporation sa kalye ng Prosperity sa CIP-1, Canlubang, ang sentrong tindahan ng ZFC JFC sa [[Laguna]].
; Direkta
* Jollibee Group Careers 

; Ahensya 
* {{Color|darkblue|ROMAC}}
* {{Color|teal|Staff Search Asia}}
* {{Color|red|Top Serve Service Solutions, Inc.}}

===Zenith Foods Corporation: CBF===
{{Infobox brand
| name           = {{Color box|red|{{white|Red Ribbon}}}} 
| logo           = 
| logo_caption   = Ang logo ng Red Ribbon Bakeshop
| image          = 2080SM Center Pulilan Bulacan 12.jpg
| caption        = 
| key_people     = Tony Tan Caktioing (Chairman)&lt;br&gt;Fernando S. Yu (CEO)
| producttype    = Fast food chain
| currentowner   = Jollibee Foods Corporation
| producedby     = Zenith Foods Corporation (commisarry)
| country        = [[Pilipinas]]
| introduced     = {{start date and years ago|2017}}
| foundation       = Payatas, [[Quezon City]]
| headquarters   = Canlubang, Calamba, Laguna (2017)
| location_city = Unity Ave., CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] 4027
| markets        = Pilipinas
| previousowners = 
| trademarkregistrations = 
| ambassadors    = 
| tagline        = &quot;Whatever the celebration, it's more beautiful with a Red Ribbon&quot;
| website        =
| module         = &lt;!-- or: misc --&gt;
| module1        = &lt;!-- or: misc1 --&gt;
| website        = {{URL|http://www.redribbon.ph/}}
}}

Ang ''''Zenith Foods Corporation: CBF'''' o Canlubang Baking Facility: Red Ribbon ay isa sa mga komisaryo ng Jollibee Foods Corporation na itinatag noong 2017 sa kalye ng Unity sa CIP-1, Canlubang, ay pagawaan na mga pagkain [[tinapay]] at [[keyk]].
; Direkta
* {{Color|blue|Careers}} at {{Color|red|Fast Logistics}}
* {{Color|red|Zenith}} {{Color|gold|Foods}}
; Ahensya
* {{Color|lightgreen|Jolly Management Solutions Inc.}}
* {{Color|darkblue|ROMAC}}
* {{Color|darkgreen|1Seven Manpower Services Inc.}}
* {{Color|darkgrey|Amare}}
* {{Color|indigo|Bright League Solutions}}
* {{Color|gold|Great}} {{Color|red|Work Force}}
* QFORTE
* {{Color|darkblue|REINLAB}}

==Larawan==
&lt;gallery&gt;
File:Jollibee restaurants (Rizal, Nueva Ecija) 02.jpg|[[Jollibee]]
File:Redribbonjf.JPG|[[Red Ribbon Bakeshop]]
File:Chowkingjf.JPG|[[Chowking]]
File:Mang Inasal first store Robinsons Iloilo (De Leon, Iloilo City; 10-22-2022).jpg|[[Mang Inasal]]
File:Greenwich at Ayala Center Cebu (04-23-2023).jpg|[[Greenwich Pizza]]
File:Coffee Bean Aeon Laketown Kaze 20150909.JPG|Coffee Bean &amp; Tea Leaf
File:A modern Burger King fast food restaurant in Ooltewah, Tennessee.jpg|[[Burger King]]
File:Smashburger (8739490082).jpg|Smash Burger
&lt;/gallery&gt;

==Tignan ito==
* [[GenOSI, Inc.]]
* [[Mix Plant, Inc.]]
* [[Purechem Corporation]]

{{Mga kompanya sa Laguna}}

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{stub|Pagkain|Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>d0euro837etet79rh1syzdyg7kb9dle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tolman Manufacturing Inc.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337039</id>
    <revision>
      <id>2212260</id>
      <parentid>2211164</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ahensya */</comment>
      <origin>2212260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2292" sha1="00onjz5xn406kshir1q0gy92n1xzm49" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name= {{Color|teal|TolMan Manufacturing Inc.}}
| logo = 
| traded_as = {{Color box|teal|{{white|TolMan}}}}
| logo_size = 
| caption = 
| image  = 
| image_caption = 
| foundation =  [[Makati]], [[Pilipinas]]&lt;br&gt;({{start date|2003}})
| key_people = Emmanuel V. Dueñas 
| area_served =  Calamba, Laguna, Pilipinas
| industry = [[Pagkain]], Food &amp; beverages, Tetra Pak
| products = [[Nestlé]], [[Del Monte Foods]], Delfi, Sunkist, Flavorade
| homepage = Tolman Manufacturing Incorporated
| divisions = Tetra Pak, Food Prep Productions
| subsid = Actron Industries, Bakersfield
| affiliation = Actron Industries Inc.
| revenue = $2 milyon
| net_income = {{grey|N/A}}
| num_employees = 
| location_country = [[Pilipinas]]
| location_city = Wisdom Ave. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]], Pilipinas&lt;br&gt;({{start date|2003}})
| website = {{URL|http://allnationsec.net/}}
}}

Ang '''TolMan Manufacturing Inc.''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Calamba, Laguna]], Pilipinas na pagmamayari nang Actron Industries Inc, sa lungsod ng [[Makati]] sa Kalakhang Maynila.&lt;ref&gt;https://ph.jobstreet.com/companies/tolman-manufacturing-168554522932656&lt;/ref&gt;

==Kompanya==
Ang kompanya ay nagseserbisyo na mga pagkain [[Sustansiyang kimikal]], [[Katas (inumin)]], [[gatas]], [[harina]] at [[tsokolate]]. Ang punong tanggapan ay itinatag noong 2003, sa CIP-1, Canlubang, Calamba, Laguna 4027. Ang facility kung saan ito itinayo ay nagsusukat ng 10,000-sqm&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jr |first=Christina Mendez,Conrado Diaz |title=Tolman builds P300-M processing plant |url=https://www.philstar.com/business/2003/04/20/203091/tolman-builds-p300-m-processing-plant |access-date=2026-04-28 |website=Philstar.com}}&lt;/ref&gt;.

====Ahensya====
* {{Color|blue|ETS2}}
* {{Color|red|P}}oints Manpower
* {{Color|purple|Royal 168}}{{Color|greenServices Inc.}}

==Larawan==
&lt;gallery&gt;
File:Nestlé1.jpg|[[Nestlé]]
File:Logo Del Monte.svg|[[Del Monte Foods]]
File:Sunkist 2013.png|Sunkist
File:Goya Chocolate bars in a Filipino Store.jpg|Delfi
&lt;/gallery&gt;

==Tignan ito==
* [[Edward Keller Phils Inc.]]
* [[Newly Weds Foods]]

{{Mga kompanya sa Laguna}}

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{stub|Pagkain|Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>00onjz5xn406kshir1q0gy92n1xzm49</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212261</id>
      <parentid>2212260</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:37:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ahensya */</comment>
      <origin>2212261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2293" sha1="o9ezb92qgpoa9okflrygyv3sl3uu1h5" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name= {{Color|teal|TolMan Manufacturing Inc.}}
| logo = 
| traded_as = {{Color box|teal|{{white|TolMan}}}}
| logo_size = 
| caption = 
| image  = 
| image_caption = 
| foundation =  [[Makati]], [[Pilipinas]]&lt;br&gt;({{start date|2003}})
| key_people = Emmanuel V. Dueñas 
| area_served =  Calamba, Laguna, Pilipinas
| industry = [[Pagkain]], Food &amp; beverages, Tetra Pak
| products = [[Nestlé]], [[Del Monte Foods]], Delfi, Sunkist, Flavorade
| homepage = Tolman Manufacturing Incorporated
| divisions = Tetra Pak, Food Prep Productions
| subsid = Actron Industries, Bakersfield
| affiliation = Actron Industries Inc.
| revenue = $2 milyon
| net_income = {{grey|N/A}}
| num_employees = 
| location_country = [[Pilipinas]]
| location_city = Wisdom Ave. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]], Pilipinas&lt;br&gt;({{start date|2003}})
| website = {{URL|http://allnationsec.net/}}
}}

Ang '''TolMan Manufacturing Inc.''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Calamba, Laguna]], Pilipinas na pagmamayari nang Actron Industries Inc, sa lungsod ng [[Makati]] sa Kalakhang Maynila.&lt;ref&gt;https://ph.jobstreet.com/companies/tolman-manufacturing-168554522932656&lt;/ref&gt;

==Kompanya==
Ang kompanya ay nagseserbisyo na mga pagkain [[Sustansiyang kimikal]], [[Katas (inumin)]], [[gatas]], [[harina]] at [[tsokolate]]. Ang punong tanggapan ay itinatag noong 2003, sa CIP-1, Canlubang, Calamba, Laguna 4027. Ang facility kung saan ito itinayo ay nagsusukat ng 10,000-sqm&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jr |first=Christina Mendez,Conrado Diaz |title=Tolman builds P300-M processing plant |url=https://www.philstar.com/business/2003/04/20/203091/tolman-builds-p300-m-processing-plant |access-date=2026-04-28 |website=Philstar.com}}&lt;/ref&gt;.

====Ahensya====
* {{Color|blue|ETS2}}
* {{Color|red|P}}oints Manpower
* {{Color|purple|Royal 168}}{{Color|green|Services Inc.}}

==Larawan==
&lt;gallery&gt;
File:Nestlé1.jpg|[[Nestlé]]
File:Logo Del Monte.svg|[[Del Monte Foods]]
File:Sunkist 2013.png|Sunkist
File:Goya Chocolate bars in a Filipino Store.jpg|Delfi
&lt;/gallery&gt;

==Tignan ito==
* [[Edward Keller Phils Inc.]]
* [[Newly Weds Foods]]

{{Mga kompanya sa Laguna}}

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{stub|Pagkain|Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>o9ezb92qgpoa9okflrygyv3sl3uu1h5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212281</id>
      <parentid>2212261</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ahensya */</comment>
      <origin>2212281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2294" sha1="gdj65cq7ih8mfuq8w1hagy75lbplnr3" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name= {{Color|teal|TolMan Manufacturing Inc.}}
| logo = 
| traded_as = {{Color box|teal|{{white|TolMan}}}}
| logo_size = 
| caption = 
| image  = 
| image_caption = 
| foundation =  [[Makati]], [[Pilipinas]]&lt;br&gt;({{start date|2003}})
| key_people = Emmanuel V. Dueñas 
| area_served =  Calamba, Laguna, Pilipinas
| industry = [[Pagkain]], Food &amp; beverages, Tetra Pak
| products = [[Nestlé]], [[Del Monte Foods]], Delfi, Sunkist, Flavorade
| homepage = Tolman Manufacturing Incorporated
| divisions = Tetra Pak, Food Prep Productions
| subsid = Actron Industries, Bakersfield
| affiliation = Actron Industries Inc.
| revenue = $2 milyon
| net_income = {{grey|N/A}}
| num_employees = 
| location_country = [[Pilipinas]]
| location_city = Wisdom Ave. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]], Pilipinas&lt;br&gt;({{start date|2003}})
| website = {{URL|http://allnationsec.net/}}
}}

Ang '''TolMan Manufacturing Inc.''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Calamba, Laguna]], Pilipinas na pagmamayari nang Actron Industries Inc, sa lungsod ng [[Makati]] sa Kalakhang Maynila.&lt;ref&gt;https://ph.jobstreet.com/companies/tolman-manufacturing-168554522932656&lt;/ref&gt;

==Kompanya==
Ang kompanya ay nagseserbisyo na mga pagkain [[Sustansiyang kimikal]], [[Katas (inumin)]], [[gatas]], [[harina]] at [[tsokolate]]. Ang punong tanggapan ay itinatag noong 2003, sa CIP-1, Canlubang, Calamba, Laguna 4027. Ang facility kung saan ito itinayo ay nagsusukat ng 10,000-sqm&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jr |first=Christina Mendez,Conrado Diaz |title=Tolman builds P300-M processing plant |url=https://www.philstar.com/business/2003/04/20/203091/tolman-builds-p300-m-processing-plant |access-date=2026-04-28 |website=Philstar.com}}&lt;/ref&gt;.

====Ahensya====
* {{Color|blue|ETS2}}
* {{Color|red|P}}oints Manpower
* {{Color|purple|Royal 168}} {{Color|green|Services Inc.}}

==Larawan==
&lt;gallery&gt;
File:Nestlé1.jpg|[[Nestlé]]
File:Logo Del Monte.svg|[[Del Monte Foods]]
File:Sunkist 2013.png|Sunkist
File:Goya Chocolate bars in a Filipino Store.jpg|Delfi
&lt;/gallery&gt;

==Tignan ito==
* [[Edward Keller Phils Inc.]]
* [[Newly Weds Foods]]

{{Mga kompanya sa Laguna}}

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{stub|Pagkain|Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>gdj65cq7ih8mfuq8w1hagy75lbplnr3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Edward Keller Phils Inc.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337205</id>
    <revision>
      <id>2212256</id>
      <parentid>2212058</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ahensya at kooperatiba */</comment>
      <origin>2212256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2630" sha1="rp89fd2mk4tvn9gv9oiv3mfu10vzmqs" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name= {{Color|gold|ekpi}}
| logo = 
| traded_as = ({{Color|red|EKPI DKSH}})
| logo_size = 
| caption = 
| image  = 
| image_caption = 
| foundation =  [[Zurich]], {{flag|Switzerland}}&lt;br&gt;({{start date|1887}})
| key_people = Edward Anton Keller 
| area_served = [[Zenith Foods Corporation|Zenith Foods: C3 &amp; CBF]]
| industry = [[Pagkain]], Food &amp; beverages
| products = [[Sustansyang kemikal]], [[harina]]
| homepage = Ekpi Philippines, Inc.
| divisions = {{Color box|red|{{white|DKSH}}}} Group
| subsid = {{Color box|gold|{{white|ekpi}}}} Productions
| affiliation = DKSH Holdings. Ltd Co.
| revenue = CHF 11.0 bilyon noong 2017
| net_income = ₱10.37 milyon
| num_employees = 500
| tagline = We Share Your Passion to Deliver An Exceptional Taste Experience!
| location_country = [[Pilipinas]]
| location_city = Prosperity Ave. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] (1990)
| website  = {{URL|http://ekpifood.ph/}}
}}

Ang '''{{Color|gold|EDWARD KELLER PHILIPPINES INC.}} ({{Color|yellow|Ekpi}})''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Manila]], Pilipinas na itinatag sa [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] na pagmamayari ng Swiss entrepreneur na si Edward Anton Keller.&lt;ref&gt;https://www.dnb.com/business-directory/company-profiles.edward_keller_(philippines)_inc.fb6b40488b77e22d51144e11e215c45a.html&lt;/ref&gt;

==Kompanya==
Ang kompanya ay nagseserbisyo na mga pagkain [[Sustansiyang kimikal]], [[Katas (inumin)]], [[harina]], [[kakaw]], etc.&lt;ref&gt;https://www.dkshdiscover.com/medias/EKPI-Quick-Overview-Introduction.pdf?context=bWFzdGVyfHJvb3R8MTE2OTA0NnxhcHBsaWNhdGlvbi9wZGZ8YURFekwyZzFZeTg1T0RNek9EYzROemd4T1RneUwwVkxVRWtnVVhWcFkyc2dUM1psY25acFpYY2dTVzUwY205a2RXTjBhVzl1TG5Ca1pnfGFmNWViZmJlMGMyY2JjYzA4NThhODA2M2ZlMDQxN2Q1YjY5NjNiZjhmN2QxOWZlOTk4MzE4MDMwZWY2ODE2Y2Y&lt;/ref&gt;

====Direkta====
* DKSH ekpi

====Ahensya at kooperatiba====
* Asiapro Multi-Purpose Cooperative
* Job Clean Inc.
* Megatekton Manufacturing Corporation
* PhilMan Power Center., Inc.–Laguna

==Larawan==
&lt;gallery&gt;
File:Flours.jpg|[[harina]]
File:Olympus EP3 - Mang Inasal Roasted Chicken (14456257212).jpg|[[Mang Inasal]]
File:KFC Hot Wings Fries.jpg|[[KFC]]
File:Swiss MIss Chocolate Vanilla Swirl pudding cup.jpg|Swiss Miss
File:McDonalds-Chicken-McNuggets.jpg|[[McDonald's]] nuggets
File:2pcs Chicken Joy Bohol.jpg|[[Jollibee]] meals
&lt;/gallery&gt;

==Tignan ito==
* [[Newly Weds Foods]]
* [[Tolman Manufacturing Inc.]]

{{Mga kompanya sa Laguna}}

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{stub|Pagkain|Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Aleman]]</text>
      <sha1>rp89fd2mk4tvn9gv9oiv3mfu10vzmqs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212259</id>
      <parentid>2212256</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:33:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ahensya at kooperatiba */</comment>
      <origin>2212259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2702" sha1="c9h1mrvicefyg86tgxpdm10yrj64uit" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name= {{Color|gold|ekpi}}
| logo = 
| traded_as = ({{Color|red|EKPI DKSH}})
| logo_size = 
| caption = 
| image  = 
| image_caption = 
| foundation =  [[Zurich]], {{flag|Switzerland}}&lt;br&gt;({{start date|1887}})
| key_people = Edward Anton Keller 
| area_served = [[Zenith Foods Corporation|Zenith Foods: C3 &amp; CBF]]
| industry = [[Pagkain]], Food &amp; beverages
| products = [[Sustansyang kemikal]], [[harina]]
| homepage = Ekpi Philippines, Inc.
| divisions = {{Color box|red|{{white|DKSH}}}} Group
| subsid = {{Color box|gold|{{white|ekpi}}}} Productions
| affiliation = DKSH Holdings. Ltd Co.
| revenue = CHF 11.0 bilyon noong 2017
| net_income = ₱10.37 milyon
| num_employees = 500
| tagline = We Share Your Passion to Deliver An Exceptional Taste Experience!
| location_country = [[Pilipinas]]
| location_city = Prosperity Ave. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] (1990)
| website  = {{URL|http://ekpifood.ph/}}
}}

Ang '''{{Color|gold|EDWARD KELLER PHILIPPINES INC.}} ({{Color|yellow|Ekpi}})''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Manila]], Pilipinas na itinatag sa [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] na pagmamayari ng Swiss entrepreneur na si Edward Anton Keller.&lt;ref&gt;https://www.dnb.com/business-directory/company-profiles.edward_keller_(philippines)_inc.fb6b40488b77e22d51144e11e215c45a.html&lt;/ref&gt;

==Kompanya==
Ang kompanya ay nagseserbisyo na mga pagkain [[Sustansiyang kimikal]], [[Katas (inumin)]], [[harina]], [[kakaw]], etc.&lt;ref&gt;https://www.dkshdiscover.com/medias/EKPI-Quick-Overview-Introduction.pdf?context=bWFzdGVyfHJvb3R8MTE2OTA0NnxhcHBsaWNhdGlvbi9wZGZ8YURFekwyZzFZeTg1T0RNek9EYzROemd4T1RneUwwVkxVRWtnVVhWcFkyc2dUM1psY25acFpYY2dTVzUwY205a2RXTjBhVzl1TG5Ca1pnfGFmNWViZmJlMGMyY2JjYzA4NThhODA2M2ZlMDQxN2Q1YjY5NjNiZjhmN2QxOWZlOTk4MzE4MDMwZWY2ODE2Y2Y&lt;/ref&gt;

====Direkta====
* DKSH ekpi

====Ahensya at kooperatiba====
* {{Color|blue|asiapro}} multi-purpose cooperative
* {{Color|green|Job Clean Inc.}}
* {{Color|darkblue|Megatekton Manufacturing Corporation}}
* {{Color|green|'''Philman Power Center., Inc.–Laguna'''}}

==Larawan==
&lt;gallery&gt;
File:Flours.jpg|[[harina]]
File:Olympus EP3 - Mang Inasal Roasted Chicken (14456257212).jpg|[[Mang Inasal]]
File:KFC Hot Wings Fries.jpg|[[KFC]]
File:Swiss MIss Chocolate Vanilla Swirl pudding cup.jpg|Swiss Miss
File:McDonalds-Chicken-McNuggets.jpg|[[McDonald's]] nuggets
File:2pcs Chicken Joy Bohol.jpg|[[Jollibee]] meals
&lt;/gallery&gt;

==Tignan ito==
* [[Newly Weds Foods]]
* [[Tolman Manufacturing Inc.]]

{{Mga kompanya sa Laguna}}

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{stub|Pagkain|Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Aleman]]</text>
      <sha1>c9h1mrvicefyg86tgxpdm10yrj64uit</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212266</id>
      <parentid>2212259</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:44:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ahensya at kooperatiba */</comment>
      <origin>2212266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2696" sha1="5qi2bf61yd0wt9zxf0e3mx6cp69mtuk" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name= {{Color|gold|ekpi}}
| logo = 
| traded_as = ({{Color|red|EKPI DKSH}})
| logo_size = 
| caption = 
| image  = 
| image_caption = 
| foundation =  [[Zurich]], {{flag|Switzerland}}&lt;br&gt;({{start date|1887}})
| key_people = Edward Anton Keller 
| area_served = [[Zenith Foods Corporation|Zenith Foods: C3 &amp; CBF]]
| industry = [[Pagkain]], Food &amp; beverages
| products = [[Sustansyang kemikal]], [[harina]]
| homepage = Ekpi Philippines, Inc.
| divisions = {{Color box|red|{{white|DKSH}}}} Group
| subsid = {{Color box|gold|{{white|ekpi}}}} Productions
| affiliation = DKSH Holdings. Ltd Co.
| revenue = CHF 11.0 bilyon noong 2017
| net_income = ₱10.37 milyon
| num_employees = 500
| tagline = We Share Your Passion to Deliver An Exceptional Taste Experience!
| location_country = [[Pilipinas]]
| location_city = Prosperity Ave. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] (1990)
| website  = {{URL|http://ekpifood.ph/}}
}}

Ang '''{{Color|gold|EDWARD KELLER PHILIPPINES INC.}} ({{Color|yellow|Ekpi}})''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Manila]], Pilipinas na itinatag sa [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] na pagmamayari ng Swiss entrepreneur na si Edward Anton Keller.&lt;ref&gt;https://www.dnb.com/business-directory/company-profiles.edward_keller_(philippines)_inc.fb6b40488b77e22d51144e11e215c45a.html&lt;/ref&gt;

==Kompanya==
Ang kompanya ay nagseserbisyo na mga pagkain [[Sustansiyang kimikal]], [[Katas (inumin)]], [[harina]], [[kakaw]], etc.&lt;ref&gt;https://www.dkshdiscover.com/medias/EKPI-Quick-Overview-Introduction.pdf?context=bWFzdGVyfHJvb3R8MTE2OTA0NnxhcHBsaWNhdGlvbi9wZGZ8YURFekwyZzFZeTg1T0RNek9EYzROemd4T1RneUwwVkxVRWtnVVhWcFkyc2dUM1psY25acFpYY2dTVzUwY205a2RXTjBhVzl1TG5Ca1pnfGFmNWViZmJlMGMyY2JjYzA4NThhODA2M2ZlMDQxN2Q1YjY5NjNiZjhmN2QxOWZlOTk4MzE4MDMwZWY2ODE2Y2Y&lt;/ref&gt;

====Direkta====
* DKSH ekpi

====Ahensya at kooperatiba====
* {{Color|blue|asiapro}} multi-purpose cooperative
* {{Color|green|Job Clean Inc.}}
* {{Color|darkblue|Megatekton Manufacturing Corporation}}
* {{Color|green|Philman Power Center., Inc.–Laguna}}

==Larawan==
&lt;gallery&gt;
File:Flours.jpg|[[harina]]
File:Olympus EP3 - Mang Inasal Roasted Chicken (14456257212).jpg|[[Mang Inasal]]
File:KFC Hot Wings Fries.jpg|[[KFC]]
File:Swiss MIss Chocolate Vanilla Swirl pudding cup.jpg|Swiss Miss
File:McDonalds-Chicken-McNuggets.jpg|[[McDonald's]] nuggets
File:2pcs Chicken Joy Bohol.jpg|[[Jollibee]] meals
&lt;/gallery&gt;

==Tignan ito==
* [[Newly Weds Foods]]
* [[Tolman Manufacturing Inc.]]

{{Mga kompanya sa Laguna}}

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{stub|Pagkain|Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Aleman]]</text>
      <sha1>5qi2bf61yd0wt9zxf0e3mx6cp69mtuk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212267</id>
      <parentid>2212266</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Direkta */</comment>
      <origin>2212267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2724" sha1="7bw2z3bjx5ewg06h5osmcfzcnxr6vfy" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name= {{Color|gold|ekpi}}
| logo = 
| traded_as = ({{Color|red|EKPI DKSH}})
| logo_size = 
| caption = 
| image  = 
| image_caption = 
| foundation =  [[Zurich]], {{flag|Switzerland}}&lt;br&gt;({{start date|1887}})
| key_people = Edward Anton Keller 
| area_served = [[Zenith Foods Corporation|Zenith Foods: C3 &amp; CBF]]
| industry = [[Pagkain]], Food &amp; beverages
| products = [[Sustansyang kemikal]], [[harina]]
| homepage = Ekpi Philippines, Inc.
| divisions = {{Color box|red|{{white|DKSH}}}} Group
| subsid = {{Color box|gold|{{white|ekpi}}}} Productions
| affiliation = DKSH Holdings. Ltd Co.
| revenue = CHF 11.0 bilyon noong 2017
| net_income = ₱10.37 milyon
| num_employees = 500
| tagline = We Share Your Passion to Deliver An Exceptional Taste Experience!
| location_country = [[Pilipinas]]
| location_city = Prosperity Ave. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] (1990)
| website  = {{URL|http://ekpifood.ph/}}
}}

Ang '''{{Color|gold|EDWARD KELLER PHILIPPINES INC.}} ({{Color|yellow|Ekpi}})''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Manila]], Pilipinas na itinatag sa [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] na pagmamayari ng Swiss entrepreneur na si Edward Anton Keller.&lt;ref&gt;https://www.dnb.com/business-directory/company-profiles.edward_keller_(philippines)_inc.fb6b40488b77e22d51144e11e215c45a.html&lt;/ref&gt;

==Kompanya==
Ang kompanya ay nagseserbisyo na mga pagkain [[Sustansiyang kimikal]], [[Katas (inumin)]], [[harina]], [[kakaw]], etc.&lt;ref&gt;https://www.dkshdiscover.com/medias/EKPI-Quick-Overview-Introduction.pdf?context=bWFzdGVyfHJvb3R8MTE2OTA0NnxhcHBsaWNhdGlvbi9wZGZ8YURFekwyZzFZeTg1T0RNek9EYzROemd4T1RneUwwVkxVRWtnVVhWcFkyc2dUM1psY25acFpYY2dTVzUwY205a2RXTjBhVzl1TG5Ca1pnfGFmNWViZmJlMGMyY2JjYzA4NThhODA2M2ZlMDQxN2Q1YjY5NjNiZjhmN2QxOWZlOTk4MzE4MDMwZWY2ODE2Y2Y&lt;/ref&gt;

====Direkta====
* {{Color|red|DKSH}}{{Color|gold|ekpi}}

====Ahensya at kooperatiba====
* {{Color|blue|asiapro}} multi-purpose cooperative
* {{Color|green|Job Clean Inc.}}
* {{Color|darkblue|Megatekton Manufacturing Corporation}}
* {{Color|green|Philman Power Center., Inc.–Laguna}}

==Larawan==
&lt;gallery&gt;
File:Flours.jpg|[[harina]]
File:Olympus EP3 - Mang Inasal Roasted Chicken (14456257212).jpg|[[Mang Inasal]]
File:KFC Hot Wings Fries.jpg|[[KFC]]
File:Swiss MIss Chocolate Vanilla Swirl pudding cup.jpg|Swiss Miss
File:McDonalds-Chicken-McNuggets.jpg|[[McDonald's]] nuggets
File:2pcs Chicken Joy Bohol.jpg|[[Jollibee]] meals
&lt;/gallery&gt;

==Tignan ito==
* [[Newly Weds Foods]]
* [[Tolman Manufacturing Inc.]]

{{Mga kompanya sa Laguna}}

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{stub|Pagkain|Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Aleman]]</text>
      <sha1>7bw2z3bjx5ewg06h5osmcfzcnxr6vfy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212282</id>
      <parentid>2212267</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:14:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Direkta */</comment>
      <origin>2212282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2725" sha1="95tie018s93v7pu42ktlyuii2edz9po" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name= {{Color|gold|ekpi}}
| logo = 
| traded_as = ({{Color|red|EKPI DKSH}})
| logo_size = 
| caption = 
| image  = 
| image_caption = 
| foundation =  [[Zurich]], {{flag|Switzerland}}&lt;br&gt;({{start date|1887}})
| key_people = Edward Anton Keller 
| area_served = [[Zenith Foods Corporation|Zenith Foods: C3 &amp; CBF]]
| industry = [[Pagkain]], Food &amp; beverages
| products = [[Sustansyang kemikal]], [[harina]]
| homepage = Ekpi Philippines, Inc.
| divisions = {{Color box|red|{{white|DKSH}}}} Group
| subsid = {{Color box|gold|{{white|ekpi}}}} Productions
| affiliation = DKSH Holdings. Ltd Co.
| revenue = CHF 11.0 bilyon noong 2017
| net_income = ₱10.37 milyon
| num_employees = 500
| tagline = We Share Your Passion to Deliver An Exceptional Taste Experience!
| location_country = [[Pilipinas]]
| location_city = Prosperity Ave. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] (1990)
| website  = {{URL|http://ekpifood.ph/}}
}}

Ang '''{{Color|gold|EDWARD KELLER PHILIPPINES INC.}} ({{Color|yellow|Ekpi}})''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Manila]], Pilipinas na itinatag sa [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] na pagmamayari ng Swiss entrepreneur na si Edward Anton Keller.&lt;ref&gt;https://www.dnb.com/business-directory/company-profiles.edward_keller_(philippines)_inc.fb6b40488b77e22d51144e11e215c45a.html&lt;/ref&gt;

==Kompanya==
Ang kompanya ay nagseserbisyo na mga pagkain [[Sustansiyang kimikal]], [[Katas (inumin)]], [[harina]], [[kakaw]], etc.&lt;ref&gt;https://www.dkshdiscover.com/medias/EKPI-Quick-Overview-Introduction.pdf?context=bWFzdGVyfHJvb3R8MTE2OTA0NnxhcHBsaWNhdGlvbi9wZGZ8YURFekwyZzFZeTg1T0RNek9EYzROemd4T1RneUwwVkxVRWtnVVhWcFkyc2dUM1psY25acFpYY2dTVzUwY205a2RXTjBhVzl1TG5Ca1pnfGFmNWViZmJlMGMyY2JjYzA4NThhODA2M2ZlMDQxN2Q1YjY5NjNiZjhmN2QxOWZlOTk4MzE4MDMwZWY2ODE2Y2Y&lt;/ref&gt;

====Direkta====
* {{Color|red|DKSH}} {{Color|gold|ekpi}}

====Ahensya at kooperatiba====
* {{Color|blue|asiapro}} multi-purpose cooperative
* {{Color|green|Job Clean Inc.}}
* {{Color|darkblue|Megatekton Manufacturing Corporation}}
* {{Color|green|Philman Power Center., Inc.–Laguna}}

==Larawan==
&lt;gallery&gt;
File:Flours.jpg|[[harina]]
File:Olympus EP3 - Mang Inasal Roasted Chicken (14456257212).jpg|[[Mang Inasal]]
File:KFC Hot Wings Fries.jpg|[[KFC]]
File:Swiss MIss Chocolate Vanilla Swirl pudding cup.jpg|Swiss Miss
File:McDonalds-Chicken-McNuggets.jpg|[[McDonald's]] nuggets
File:2pcs Chicken Joy Bohol.jpg|[[Jollibee]] meals
&lt;/gallery&gt;

==Tignan ito==
* [[Newly Weds Foods]]
* [[Tolman Manufacturing Inc.]]

{{Mga kompanya sa Laguna}}

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{stub|Pagkain|Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Aleman]]</text>
      <sha1>95tie018s93v7pu42ktlyuii2edz9po</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212284</id>
      <parentid>2212282</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ahensya at kooperatiba */</comment>
      <origin>2212284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2725" sha1="0nulboc99e0e25jf9b4x0771rc30xg7" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name= {{Color|gold|ekpi}}
| logo = 
| traded_as = ({{Color|red|EKPI DKSH}})
| logo_size = 
| caption = 
| image  = 
| image_caption = 
| foundation =  [[Zurich]], {{flag|Switzerland}}&lt;br&gt;({{start date|1887}})
| key_people = Edward Anton Keller 
| area_served = [[Zenith Foods Corporation|Zenith Foods: C3 &amp; CBF]]
| industry = [[Pagkain]], Food &amp; beverages
| products = [[Sustansyang kemikal]], [[harina]]
| homepage = Ekpi Philippines, Inc.
| divisions = {{Color box|red|{{white|DKSH}}}} Group
| subsid = {{Color box|gold|{{white|ekpi}}}} Productions
| affiliation = DKSH Holdings. Ltd Co.
| revenue = CHF 11.0 bilyon noong 2017
| net_income = ₱10.37 milyon
| num_employees = 500
| tagline = We Share Your Passion to Deliver An Exceptional Taste Experience!
| location_country = [[Pilipinas]]
| location_city = Prosperity Ave. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] (1990)
| website  = {{URL|http://ekpifood.ph/}}
}}

Ang '''{{Color|gold|EDWARD KELLER PHILIPPINES INC.}} ({{Color|yellow|Ekpi}})''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Manila]], Pilipinas na itinatag sa [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] na pagmamayari ng Swiss entrepreneur na si Edward Anton Keller.&lt;ref&gt;https://www.dnb.com/business-directory/company-profiles.edward_keller_(philippines)_inc.fb6b40488b77e22d51144e11e215c45a.html&lt;/ref&gt;

==Kompanya==
Ang kompanya ay nagseserbisyo na mga pagkain [[Sustansiyang kimikal]], [[Katas (inumin)]], [[harina]], [[kakaw]], etc.&lt;ref&gt;https://www.dkshdiscover.com/medias/EKPI-Quick-Overview-Introduction.pdf?context=bWFzdGVyfHJvb3R8MTE2OTA0NnxhcHBsaWNhdGlvbi9wZGZ8YURFekwyZzFZeTg1T0RNek9EYzROemd4T1RneUwwVkxVRWtnVVhWcFkyc2dUM1psY25acFpYY2dTVzUwY205a2RXTjBhVzl1TG5Ca1pnfGFmNWViZmJlMGMyY2JjYzA4NThhODA2M2ZlMDQxN2Q1YjY5NjNiZjhmN2QxOWZlOTk4MzE4MDMwZWY2ODE2Y2Y&lt;/ref&gt;

====Direkta====
* {{Color|red|DKSH}} {{Color|gold|ekpi}}

====Ahensya at kooperatiba====
* {{Color|blue|asiapro}} multi-purpose cooperative
* {{Color|green|Job Clean Inc.}}
* {{Color|darkblue|Megatekton Manufacturing Corporation}}
* {{Color|green|PHILMAN Power Center., Inc.–Laguna}}

==Larawan==
&lt;gallery&gt;
File:Flours.jpg|[[harina]]
File:Olympus EP3 - Mang Inasal Roasted Chicken (14456257212).jpg|[[Mang Inasal]]
File:KFC Hot Wings Fries.jpg|[[KFC]]
File:Swiss MIss Chocolate Vanilla Swirl pudding cup.jpg|Swiss Miss
File:McDonalds-Chicken-McNuggets.jpg|[[McDonald's]] nuggets
File:2pcs Chicken Joy Bohol.jpg|[[Jollibee]] meals
&lt;/gallery&gt;

==Tignan ito==
* [[Newly Weds Foods]]
* [[Tolman Manufacturing Inc.]]

{{Mga kompanya sa Laguna}}

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{stub|Pagkain|Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Aleman]]</text>
      <sha1>0nulboc99e0e25jf9b4x0771rc30xg7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mga Veneto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337468</id>
    <revision>
      <id>2212341</id>
      <parentid>2211772</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T21:13:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5644" sha1="8bme7e1t0yn2ag010243y7zv2qbdz65" xml:space="preserve">[[Talaksan:Iron_Age_Italy.svg|right|thumb|Mapang etnolingguwistiko ng Italya noong [[Panahong Bakal]], bago ang [[Pagsakop ng mga Romano sa Italya|pagpapalawak at pananakop ng mga Romano sa Italya]]. Ang mga Veneto ay naka-kayumanggi.]]
Ang mga '''Veneto''' (minsan ay tinutukoy din bilang '''Venetico''', '''Sinaunang Veneto''', o '''Paleoveneto''' upang maiba sila mula sa mga modernong naninirahan sa rehiyon ng Veneto, na tinatawag na mga ''Veneto'' sa [[Wikang Italyano|Italyano]]) ay isang mga [[Proto-Indo-Europeo|taong Indo-Europeo]] na nanirahan sa hilagang-silangang [[Italya]], sa isang lugar na katumbas ng modernong rehiyon ng [[Veneto]], mula sa kalagitnaan ng ika-2 milenyo BK at bumuo ng kanilang sariling orihinal na kabihasnan noong ika-1 milenyo BK.&lt;ref name=&quot;ven3&quot;&gt;[http://www.venetoimage.com/svc.htm Storia, vita, costumi, religiosità dei Veneti antichi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525033239/http://www.venetoimage.com/svc.htm |date=2017-05-25 }} at www.venetoimage.com (in Italian). Accessed on 2009-08-18.&lt;/ref&gt;

Ang mga Veneti ay unang pinatunayan sa lugar sa pagitan ng [[Lawa ng Garda]] at ng [[Kaburulang Euganea]]; kalaunan ay lumawak sila hanggang sa maabot nila ang mga hangganan na katulad ng sa kasalukuyang rehiyon ng [[Veneto]]. Ayon sa mga natuklasang arkeolohiko (na sumasang-ayon din sa mga nakasulat na sanggunian), ang mga kanlurang hangganan ng kanilang teritoryo ay tumatakbo sa Lawa ng Garda, ang mga timog ay sumunod sa isang linya na nagsisimula sa [[Tartaro-Canalbianco-Po di Levante|ilog Tartaro]], sumusunod sa [[Ilog Po|Po]] at umaabot sa [[Adria]], kasama ang patay na sanga ng [[Adria (ilog)|Po ng Adria]], habang ang mga silangan ay umabot hanggang sa [[Tagliamento|ilog Tagliamento]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Aspes |first=Alessandra |title=Il Veneto nell'antichità: preistoria e protostoria |pages=661 |language=it}}&lt;/ref&gt;

== Etnonimo ==
Ayon kay [[Julius Pokorný]], ang etnonimo na ''Venetī'' (isahan na ''*Venetos'') ay nagmula sa salitang-ugat na [[Wikang Proto-Indo-Europeo|Proto Indo-European]] ''na *wen-'' 'magsikap, maghangad, magmahal'. Gaya ng ipinapakita ng paghahambing na materyal, ang mga wikang Hermaniko ay may dalawang termino na may magkaibang pinagmulan: ang[[Lumang Mataas na Aleman]] na ''Winida'' 'Wende' ay tumutukoy sa [[Wikang proto-Hermaniko|Pre-Hermanikong]] ''*Wenétos'', habang ang Lat.-Germ. ''Venedi'' (gaya ng pinatunayan ni Tacito) at ang Lumang Ingles na ''Winedas'' na 'Wends' ay tumutukoy sa Pre-Germanic ''na *Wenetós''. Ang huli, ayon kay Tacito, na pamilyar sa Adriaticong Veneto, ay nag-uugnay sa [[Vistula Veneti]] sa mga [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ang mga salitang may kaugnayan sa etimolohiya ay kinabibilangan ng Latin na ''venus, -eris'' 'pag-ibig, pagsinta, biyaya'; Sanskrit ''vanas-'' 'libog, zest', ''vani-'' 'nais, pagnanais'; Lumang Irlandes ''na fine'' (&lt; Proto-Selta ''*venjā'' ) 'kamag-anak, kamag-anak, alyansa, tribo, pamilya'; Lumang Nordiko ''winr'', Lumang Sahon, Lumang Mataas na Alemang ''wini'', Lumang Frisio, Lumang Ingles na ''wine'' na 'kaibigan'.&lt;ref&gt;Pokorny 1959: 1146–1147; Steinacher 2002: 33&lt;/ref&gt;

== Heograpiya ==
Hindi tiyak ang lawak ng teritoryong sinakop ng sinaunang Veneti bago sila isinama ng mga Romano. Kabilang dito ang mga lungsod ng modernong [[Veneto]] tulad ng [[Este, Italy|Este]], [[Padua]], [[Vicenza]], [[Asolo]], [[Oderzo]], [[Montebelluna]], [[Vittorio Veneto]], [[Cadore]], pati na rin ang iba pang mga lugar sa paligid ng [[Ilog Po|Delta ng Po]].&lt;ref name=&quot;Le Glay, Marcel. 2009&quot;&gt;{{Cite book |last=Le Glay, Marcel. |title=A history of Rome |url=https://archive.org/details/historyofrome0000legl_u5c0_4thedition |date=2009 |publisher=Wiley-Blackwell |isbn=978-1-4051-8327-7 |oclc=760889060}}&lt;/ref&gt; Ang teritoryong Venetiko ay isinama sa [[Galia Cisalpina]], at sa ilalim ni [[Cesar Augusto|Augusto]] ay inorganisa bilang ikasampung rehiyon (''Regio X'' [[Venetia et Histria]]) ng [[Romanong Italya]]. Ang ''Regio X'' ay umaabot sa heograpiya mula sa [[Arsia (ilog)|Ilog Arsia]] sa silangan sa tinatawag ngayong [[Kroasya]] hanggang sa [[Adda (ilog)|Abdua]] sa kasalukuyang rehiyon ng [[Lombardia]] sa Italya at mula sa [[Alpes]] hanggang sa [[Dagat Adriatico]].&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Berto |first=Luigi |date=2013 |title=&quot;Venetia (Venice)&quot;: Its Formation and Meaning in the Middle Ages |url=https://www.buffalo.edu/content/dam/www/nemla/NIS/XXXV/NIS2013_Berto.pdf |journal=NeMLA Italian Studies |volume=35 |pages=1–2 |access-date=14 January 2021}}&lt;/ref&gt;

== Mga pag-aaral ==
Maraming arkeolohikong paghuhukay ang isinasagawa pa rin sa [[Veneto]] ngayon sa mga lugar tulad ng [[Este, Italy|Este]], [[Padua]], [[Oderzo]], [[Adria]], [[Vicenza]], [[Verona]], at [[Altinum]]. Sinuri ng mga pag-aaral ang malawak na impluwensiya ng mga [[Gresya|Griyego]] sa Adriatico at ang kanilang pakikipag-ugnayan sa mga Veneti, partikular na nakatuon sa mga mula sa [[Eubea]], [[Focea]], at [[Corinto]]. Bukod pa rito, isinagawa rin ang mga pag-aaral sa aktibidad ng mga [[Kabihasnang Etrusko|Etrusko]] sa rehiyon at ang kanilang matibay na ugnayan sa mga Veneto.

== Mga Sanggunian ==
{{Reflist|2}}

== Mga panlabas na link ==

* [https://web.archive.org/web/20110426061453/http://www.istitutoveneto.it/iv/presentazione/soci/biografia_socio.php?id=252 Malawak na Bibliograpiya - Mga Pag-aaral sa Veneti] Dr. Loredana Calzavara-Capuis (sa [[Wikang Italyano|Italyano]] ).
* [http://members.tripod.com/adolfozavaroni/venet.htm Mga inskripsiyong Venetiko] ni Adolfo Zavaroni (sa [[Wikang Italyano|Italyano]]).
{{Italy topics}}
[[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Pranses ng CS1 (fr)]]</text>
      <sha1>8bme7e1t0yn2ag010243y7zv2qbdz65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Haja Amina Appi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337506</id>
    <revision>
      <id>2212410</id>
      <parentid>2204555</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T04:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2204555 ni [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ([[User talk:InternetArchiveBot|Usapan]]) - not really a dead link, the ncca website must verify if you're human before you access the site</comment>
      <origin>2212410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4773" sha1="hdzq4aij45bm3zsm9t9eaakkzakqwk3" xml:space="preserve">{{Infobox artist
| honorific_prefix = &lt;!--Honorific prefix for a respected elder in Fu Yabing's ethnic group--&gt;
| name             = Haja Amina Appi
| image            = 
| image_size       = 230px
| alt              = 
| caption          = 
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| birth_name       = 
| birth_date       = {{Birth date|1925|06|25}}
| birth_place      = 
| death_date       = {{Death date and age|2013|04|02|1925|06|25}}
| death_place      = 
| resting_place    = 
| nationality      = Pilipino
| education        = 
| alma_mater       = 
| known_for        = Paghahabi ng banig
| notable_works    = 
| style            = ''Tepo''
| movement         = 
| spouse           = 
| partner          = 
| parents          = 
| father           = 
| mother           = 
| relatives        = 
| family           = 
| awards           = {{awd|[[Gawad sa Manlilikha ng Bayan]]|2004}}
| elected          = 
| patrons          = 
| memorials        = 
| website          = &lt;!-- {{URL|Example.com}} --&gt;
| module           = 
}}
Si '''Haja Amina Appi''' (Hunyo 25, 1925 - Abril 2, 2013) ay isang [[Kababaihan sa Pilipinas|Pilipinang]] ginawaran ng parangal bilang [[Gawad sa Manlilikha ng Bayan|Manlilikha ng Bayan]] ng 2004 dahil sa kanyang kadalubhasaan sa paghahabi ng banig gamit ang pamamaraan na ''tepo'' ng katutubong komunidad ng Sama.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Tobias |first=Maricris Jan |title=National Living Treasures: Haja Amina Appi |url=https://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/culture-profile/gamaba/national-living-treasures-haja-amina-appi/?__cf_chl_rt_tk=iIgcXMj1fJ9XALOvWcd4WCOg6GFp43_gNH0r0yfdoow-1774511007-1.0.1.1-sx4lm.5wtlIh0KwwqBSyBvXXMqXT8mynh.xapbOz5AU |url-status=live |access-date=2026-03-26 |website=National Commission for Culture and the Arts - Republic of the Philippines}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

==Personal na buhay==
Isinilang si Haja Amina Appi noong Hunyo 25, 1925. Nanirahan siya sa Ungos Matata sa bayan ng [[Tandubas]] sa lalawigan ng [[Tawi-Tawi|Tawi-tawi]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Tobias |first=Maricris Jan |title=Weaving Color Into Culture |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000210784 |url-status=live |access-date=2026-03-26 |website=UNESCO UNESDOC Digital Library}}&lt;/ref&gt; Namatay siya noong Abril 2, 2013.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cabato |first=Luisa |date=2025-07-17 |title=Marcos sets centennial year for Manlilikha ng Bayan Haja Amina Appi |url=https://newsinfo.inquirer.net/2083062/marcos-sets-centennial-year-for-manlilikha-ng-bayan-haja-amina-appi |url-status=live |access-date=2026-03-26 |website=INQUIRER.net |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Manghahabi==
Kumukuha si Haja Amina Appi ng mga dahon ng pandan sa likod ng kanilang bahay sa Ungos Matata at kanyang ginagamit upang makahabi ng banig gamit ang tradisyunal na pamamaraan ng Sama na tinatawag na ''tepo''.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

Inaalisan ni Appi ng mga tinik ang mga dahon ng pandan gamit ang isang kutsilyo. Pinuputol niya ang mga ito gamit ang isang manipis na piraso ng kahoy na may matutulig na ngipin na tinatawag na ''jangat deyum''. Ang resulta ng prosesong ito ay makikitid na mga tadyang. Pinatutuyo niya sa araw ang mga tadyang at pinipipi sa ilalim ng isang malaking troso. Kinukulayan niya ang mga ito sa pamamagitan ng pagpapakulo gamit ang ''anjibi'' na isang komersyal na pulbos na pangulay. Paulit-ulit na dinudurog ni Appi ang mga nakulayang tangkay ng dahon ng pandan gamit ang paggoso o mabigat na troso upang ang mga ito ay maayos na matuyo at hindi nagiging malutong. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Sa paggawa ng banig ay ginagamit ni Appi ang tradisyunal na pamamaraan subalit bumubuo siya ng kanyang sariling mga modernong disenyo gamit ang paghahalo ng mga kulay at biswalisasyon at pagpapatupad ng kanyang mga sariling disenyo.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Manlilikha ng Bayan==
Pinarangalan si Haja Amina Appi bilang Manlilikha ng Bayan noong 2004 dahil sa kanyang kahusayan sa paghabi ng banig gamit ang tradisyunal na paghahabi ng mga Sama na matatagpuan sa Ungos Matata.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Simula Hunyo 25, 2025 hanggang Huno 24, 2026 ay idineklara ni Pangulong [[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr]]. bilang Sentenyal na Taong ng Manlilikha ng Bayan na si Haja Amina Appi.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Proclamation No. 963 Declaring the Period 25 June 2025 to 24 June 2026 as the Centennial Year of Manlilikha ng Bayan Haja Amina Appi |url=https://www.officialgazette.gov.ph/downloads/2025/07jul/20250704-PROC-963-FRM.pdf |url-status=live |access-date=2026-03-26 |website=Official Gazette of the Republic of the Philippines}}&lt;/ref&gt; 

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Panlabas na link==
* [https://www.youtube.com/watch?v=jUKCQh56mPo Itinatampok si Haja Amina Appi sa ''Youtube channel'' ng UNESCO ICHCAP]</text>
      <sha1>hdzq4aij45bm3zsm9t9eaakkzakqwk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rozières-sur-Mouzon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337545</id>
    <revision>
      <id>2212449</id>
      <parentid>2205898</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T10:47:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11085" sha1="kgp4bzmv49cg02p5h06ri9162d2z3bp" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = Rozières-sur-Mouzon
|settlement_type = Bayan
|image_skyline = Rozières-sur-Mouzon, Mairie.jpg
|image_caption = Ang bulwagan ng bayan sa Rozières-sur-Mouzon
|image_shield = Blason ville fr Rozières-sur-Mouzon (Vosges).svg
|pushpin_map = France
|map_caption = Lokasyon ng Rozières-sur-Mouzon
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = {{Flag|France}}
|subdivision_type1      = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] 
|subdivision_name1      = [[Grand Est]]
|subdivision_type2      = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]]
|subdivision_name2      = [[Vosges]]
|subdivision_type3      =  Arrondissement
|subdivision_name3      = [[Arrondissement of Neufchâteau, Vosges|Neufchâteau]]
|subdivision_type4      = 
|subdivision_name4      =
|leader_title = Alkade (2020–2026)
|leader_name = Serge Andelot
|area_total_km2           = 4.78
|population_as_of = 2023
|population_total = 69
|population_density_km2 = auto
|website = 
|coordinates            = {{coord|48.1208|5.7067|format=dms|display=inline,title}}
|population_demonym = Roziéroises, Roziérois
|elevation_m = 333
|elevation_min_m = 330
|elevation_max_m = 406
}}

Ang '''Rozières-sur-Mouzon''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Vosges]] sa rehiyon ng [[Grand Est]].

==Heograpiya==
[[File:Map of Rozières-sur-Mouzon.png|thumb|Mapa ng Rozières-sur-Mouzon, kasama ang mga kalapit na komyun. May kalsada at riles sa loob ng komyun.]]

Ang bayan ay 2.3 km mula sa [[Tollaincourt]], 6.6 km mula sa [[Damblain]] at 9.6 km mula sa [[Lamarche]].

Ito ay bahagi ng [[Arrondissement of Neufchâteau, Vosges|arrondissement ng Neufchâteau]], na matatagpuan sa timog-kanlurang bahagi ng departamento. Ang [[Germainvilliers]], 4.6 km kanluran bago umabot sa hangganan ng [[Haute-Marne]].

===Heograpiyang lingguwistika===
[[Wikang Champenois]] at [[Wikang Lorraine|Lorraine]] na sinasalita ng mga lokal. Sa kasalukuyan, ito ay lubhang nanganganib. Ang [[Wikang Pranses|Pranses]] ang tanging opisyal na wika ng [[Republika ng Pransiya|Republika]].

==Hidrograpiya==
Ang munisipalidad ay matatagpuan sa basin ng Ilog Meuse, sa loob ng basin ng Rhine-Meuse. Ito ay dinadaluyan ng [[Ilog Mouzon]], ng ilog Arlembouchet, ng ilog Frenes, at ng ilog Planchotte.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.siges.fr/fr/fiche-territoire/commune/88404|title= Fiche communale de Rozières-sur-Mouzon|website=le système d'information pour la gestion des eaux souterraines|access-date=2026-03-09}}&lt;/ref&gt;

Ang Ilog Mouzon, na may habang 63.3 kilometro, ay umaagos sa teritoryo ng [[Serocourt]], dumadaloy pakanluran, pagkatapos ay pa-hilaga ilang sandali matapos umalis sa mga nayon ng [[Rocourt, Vosges|Rocourt]] at [[Tollaincourt]], hanggang sa makarating ito sa paligid ng tagpuan nito sa [[Ilog Meuse|Meuse]].

[[File:88404-Rozières-sur-Mouzon-Routes-Hydro.png|thumb|center|upright=2.0|alt=Carte en couleur présentant le réseau hydrographique de la commune|&lt;center&gt;Mga network ng hidrograpiko at kalsada ng Rozières-sur-Mouzon.&lt;/center&gt;]]

==Pagpaplano ng lungsod==
===Tipolohiya===
Noong Enero 1, 2024, ang Rozières-sur-Mouzon ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may kalat-kalat na pabahay, ayon sa bagong pitong-antas na iskala ng densidad ng munisipyo na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng isang urban area. Bukod pa rito, ang munisipalidad ay bahagi ng Vittel-Contrexéville catchment area, kung saan ito ay isang peripheral municipality.

===Paggamit ng lupa===
Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking dami ng lupang pang-agrikultura (61.3% noong 2018), isang proporsyon na kapareho ng noong 1990 (61.3%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: mga damuhan (61.3%), mga kagubatan (37.9%), at mga lugar na may mga palumpong at/o mala-damo na halaman (0.7%).

[[File:88404-Rozières-sur-Mouzon-Sols.png|thumb|center|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Mapa ng imprastraktura at paggamit ng lupa sa munisipalidad noong 2018 (CLC).]]

==Pangalan==
Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong ''Molendinum de Roseriis'' (1198); ''Rosieres'' (1242); ''Roseres'' (1253); ''Roseires'' (1271); ''Rozieres'' (1311); ''Rouzieres'' (1334); ''De Roseriis prope Marchiam'' (1402); ''Rozierez'' (1413); ''Rosierez'' (1452); ''Roisieres'' (1488); ''Rouzieres'' (1514); ''Rozier'' (1684); ''Rozierre'' (1698); ''Rozieres sur Mouzon'' (1703); ''Roseriæ supra Mosunam'' (1768).&lt;ref&gt;Paul Marichal, ''Dictionnaire topographique de la France : Dictionnaire topographique du département des Vosges'', Paris, Impr. nationale, 1941, p. 375.&lt;/ref&gt;

Ito ay isang toponym na tumutukoy sa isang lugar kung saan tumutubo ang mga tambo. Ayon sa toponymistang si [[Ernest Nègre]], ang pangalan ng lugar na ''Rosières'' ay maaaring hango sa pangmaramihan ng salitang Occitan na ''rousièro'' o ''rousièiro'', na tumutukoy sa isang ''rosière'', ibig sabihin, isang batang babae na kinoronahan ng mga rosas, ngunit sa pangkalahatan, isang lugar na tinamnan ng mga [[rosas]], tulad ng Lumang salitang Pranses na ''rosière''.

Ang [[Mouzon]] ay isang ilog Pranses sa rehiyon ng [[Grand Est]], na dumadaloy sa mga departamento ng [[Vosges]] at [[Haute-Marne]].

==Kasaysayan==
Ang Rozières-sur-Mouzon ay kabilang sa balwarte ng Lamarche. Ang simbahan nito—na inialay sa Kapanganakan ng Birhen—ay kabilang sa diyosesis ng Toul, dekano ng Bourmont.&lt;ref&gt;[https://archives.vosges.fr/Portals/8/xNews/uploads/2017/5/2/Rozieres-sur-Mouzon.pdf Archives communales de Rozières-sur-Mouzon]{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Naganap ang paghahanap ng karbon sa komyun sa pagitan ng 1842 at 1847, at isang konsesyon ang ipinagkaloob, ngunit walang operasyon sa pagmimina ang isinagawa.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Mga labi ng hukay ng eksplorasyon noong 1845.&quot;&gt;
2019-01 - Puits de 1845 (concession de Rozières-sur-Mouzon) - 05.jpg|L’entonnoir formé par le puits.
2019-01 - Puits de 1845 (concession de Rozières-sur-Mouzon) - 15.jpg|Le terril.
&lt;/gallery&gt;

==Ekonomiya==
===Mga negosyo at tindahan===
====Agrikultura====
* Panggugubat at iba pang mga aktibidad sa panggugubat.

* Pagtotroso.

* Pagsasaka ng gatas.

* Pag-aalaga ng iba pang mga hayop.
====Turismo====
* Accommodation at catering sa Doncourt-sur-Meuse, Bulgnéville, Contrexéville, Bourbonne-les-Bains.
====Mga Tindahan====
* Mga lokal na tindahan at serbisyo.

* Dating pabrika ng Cambon.&lt;ref&gt;[https://www.image-est.fr/fiche-documentaire-usine-cambon-rozieres-sur-mouzon-1442-3379-2-0.html Ancienne usine Cambon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241204123011/https://www.image-est.fr/fiche-documentaire-usine-cambon-rozieres-sur-mouzon-1442-3379-2-0.html |date=2024-12-04 }} en 1915 environ&lt;/ref&gt;

==Mga lugar at monumento==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Image:Carte postale, Rozières-sur-Mouzon, L'Église.jpg|Carte postale représentant l'église entre 1880 et 1945.
Image:Église de Rozières-sur-Mouzon, Fête de Jeanne d'Arc (28 mai 1911) CP 3674 PR.jpg|Carte postale représentant l'intérieur de l'église lors de la fête de Jeanne d'Arc le 28 mai 1911.
Image:Carte postale, Rozières-sur-Mouzon, Intérieur de L'Église.jpg|Carte postale représentant l'intérieur de l'église entre 1880 et 1945.
Image:Rozières-sur-Mouzon, Chapelle Notre-Dame-de-Varouse.jpg|Vue de la [[chapelle Notre-Dame de Varouse|chapelle Notre-Dame de Valrose]].
&lt;/gallery&gt;

Ang bayan ay may dalawang simbahang Katoliko:

* Ang Simbahan ng Notre-Dame, sa gitna ng nayon, na ang pinagmulan ay mula pa noong ika-12 siglo, ay nakalista sa karagdagang imbentaryo ng mga makasaysayang monumento noong 1926; ang kanlurang portal noong ika-15 siglo ay inuri noong 1994. Bagama't malaki ang pagbabago sa kalaunan, ang maliit na simbahang parokya ay mahalagang nagmula pa noong panahon ng Romanesque. Ito ay isang magandang gusaling gawa sa sandstone, maingat na itinayo. Orihinal na Romanesque, binubuo ito ng isang nabe na walang mga pasilyo sa gilid, isang chancel bay sa ilalim ng bell tower, at isang apse. Noong ika-14 na siglo, ang simbahan ay malawakang binago: idinagdag ang mga ribbed vault sa nabe, apat na Gothic window ang inilagay sa bawat dingding sa gilid ng nabe, ang apse ay itinayo sa istilong Rayonnant Gothic, at isang maliit na bilog na tore ang idinagdag malapit sa harapan upang magbigay ng daanan sa itaas ng nabe. Noong ika-14 o ika-15 siglo, ang mga tukod na may malalaking nakausling bahagi ay idinagdag sa mga dingding sa gilid, lalo na sa mga sulok ng harapan, na lumilikha ng medyo hindi magandang tingnan mula sa labas. Ang chancel bay sa ilalim ng bell tower, na bahagyang mas makitid kaysa sa nave, ay may barrel vault. Ang bell tower ay sinusuportahan ng matibay na kalahating bilog na mga arko. Ito ay halos parisukat at bahagyang tumataas sa itaas ng tagaytay ng bubong. Ito ay natatakpan ng gabled roof. Ang panlabas na tympanum ng pintuan ay nagpapakita ng isang krus na napapalibutan ng mga kakaibang geometric pattern. Ang pagtatayo ng simbahang ito ay pinaniniwalaang mula pa noong ikalawang kalahati ng ika-12 siglo. Ang detalyadong paglalarawan at mga larawan ay matatagpuan sa aklat na ''Églises romanes des Vosges''.

* Ang kapilya ng Notre-Dame de Varouse, na matatagpuan bahagyang hilaga ng nayon, ay naglalaman ng dalawang nakalistang makasaysayang monumento:

::Isang tansong kampana na hinulma noong 1660, na nakalista bilang isang makasaysayang monumento noong 1922.
::Isang estatwang kahoy ng Birhen at Bata noong ika-18 siglo, 120 cm ang taas, na nakalista bilang isang makasaysayang monumento noong 1965.
::Ang bukal sa kapilya ng Valrose.

* Ang pamanang arkitektura sa kanayunan ay nakalista ng rehiyonal na departamento ng Pangkalahatang Imbentaryo ng Pamanang Kultura.

* Alaala ng digmaan.

==Eskudo de armas==
[[File:Blason ville fr Rozières-sur-Mouzon (Vosges).svg|thumb|Rozières-sur-Mouzon]]

'''Tiercé en pairle renversé: au 1er de gueules à la rose des jardins d'argent, tigée et feuillé de sinople, au 2e d'or au sapin de sinople fûté de tenné, au 3e d'argent à trois fasces ondées d'azur et à quatre roseaux fleuris au naturel, tigés de sinople, ordonnés en éventail, ceux des flancs feuillés du même.'''&lt;ref&gt;[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=21138 Eskudo de armas ng Rozières-sur-Mouzon (sa wikang Pranses)]&lt;/ref&gt;

''Magkahanay-kahanay sa baligtad na pares: unang kulay ay isang pilak na rosas sa hardin, may tangkay at dahon na bertikal, pangalawa ay isang berdeng puno ng fir na may tangkay na tenné, pangatlo ay matingkad na tatlong kulot na asul na dahon at apat na namumulaklak na tambo mismo, may tangkay na bertikal, nakaayos na parang pamaypay, ang mga nasa tagiliran ay kapirasong dahon.''

==Tingnan din==

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Rozières-sur-Mouzon]]
[[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]]</text>
      <sha1>kgp4bzmv49cg02p5h06ri9162d2z3bp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mix Plant, Inc.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337710</id>
    <revision>
      <id>2212263</id>
      <parentid>2211752</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:42:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kompanya */</comment>
      <origin>2212263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1498" sha1="q3wq6a8zljm8vh90dbykhrs0fer6keu" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name= [[File:One chef's hat.png|30px]] {{Color|darkred|the&lt;br&gt;mix plant}}
| logo = 
| traded_as = Mix Plant
| logo_size = 
| caption = 
| image  = 
| image_caption = 
| foundation =  [[Makati]], Philippines&lt;br /&gt;({{start date and age|1989}})
| key_people =Edita G. De Guzman
| area_served = [[Kalakhang Maynila]], [[Laguna]]
| industry = [[Pagkain]]
| products = [[Sustansiyang kimikal]], [[Pastelerya]]
| homepage = {{URL|http://www.mixplant.com.ph}}
| divisions = Wofex
| subsid = 
| owner = Edita G. De Guzman
| revenue = $15.6 milyon
| net_income = 
| num_employees = 
| location_country = Pilipinas
| location_city = Integrity Ave. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]], 4027, [[Pilipinas]]
}}

Ang '''Mix Plant, Inc.''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na pagmamayari ni Edita G. De Guzman sa mga lungsod ng Makati at Quezon ang planta ay nasa Canlubang, Laguna.&lt;ref&gt;https://www.dnb.com/business-directory/company-profiles.mix_plant_inc.dd8ef6e5efeb5475fd71534b56c1a901.html&lt;/ref&gt;Ang kompanya ay sumusuplay ng keyk at tinapay.&lt;ref&gt;https://mixplant.com.ph/about&lt;/ref&gt;

==Kompanya==
; Direkta
* {{Color|crimson|Careers at Mix Plant Inc.}}
; Ahensya &amp; Kooperatiba
* Synergy Exports Labor Service Cooperative

==Tignan ito==
* [[Zenith Foods Corporation|Zenith Foods Corp: CBF]]
* [[Purechem Corporation]]

{{Mga kompanya sa Laguna}}

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{stub|Pagkain|Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]]
[[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>q3wq6a8zljm8vh90dbykhrs0fer6keu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saba Valadkhan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337877</id>
    <revision>
      <id>2212451</id>
      <parentid>2206717</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6263" sha1="4g5x2xr6rmqjjgaecce0mvbop0usxow" xml:space="preserve">{{short description|Iranian American biomedical scientist}}{{Infobox scientist
| honorific_prefix  = 
| name              = Saba Valadkhan
| honorific_suffix  = 
| image             = &lt;!--(filename only, i.e. without &quot;File:&quot; prefix)--&gt;
| image_size        = 
| image_upright     = 
| alt               = 
| caption           = 
| birth_name        = &lt;!-- if different from &quot;name&quot; --&gt;
| birth_date        = &lt;!--{{birth date |YYYY|MM|DD}}--&gt;
| birth_place       = 
| death_date        = &lt;!--{{death date and age |YYYY|MM|DD |YYYY|MM|DD}} (death date then birth date)--&gt;
| citizenship       = 
| nationality       = 
| workplaces        = Case Western Reserve University
| education         = 
| alma_mater        = Columbia University
| thesis_title      = Catalytic and folding properties of protein-free spliceosomal snRNSs
| thesis_url        = https://www.worldcat.org/oclc/56188443
| thesis_year       = 2003
| doctoral_advisor  = 
| academic_advisors = 
| doctoral_students = 
| awards            = 
| spouse            = &lt;!--(or | spouses = )--&gt;
| partner           = &lt;!--(or | partners = )--&gt;
| children          = 
| website           = &lt;!--{{URL|www.example.com}}--&gt;
}}
Si '''Saba Valadkhan''' ({{langx|fa|صبا ولدخان}}) ay isang [[Iranian American]] [[biomedical scientist]], at isang Assistant Professor at mananaliksik ng [[RNA]] sa [[Case Western Reserve University]] sa [[Cleveland]], Ohio.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-05-06|title=Saba Valadkhan|url=https://case.edu/cancer/members/member-directory/saba-valadkhan|access-date=2020-07-12|website=Case Comprehensive Cancer Center {{!}} School of Medicine {{!}} Case Western Reserve University|language=en}}&lt;/ref&gt; Noong 2005, ginawaran siya ng [[GE]] / ''[[Science (journal)|Science]]'' Young Scientist Award para sa kanyang tagumpay sa pag-unawa sa mekanismo ng mga [[spliceosome]] - &quot;katulad ng paghahanap sa Banal na Kopita ng [[Splicing (genetics)|splicing]] [[catalysis]] field&quot; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/05/aug/1088.html|title=Saba Valadkhan of Case Western Reserve University Wins Young Scientist Award|website=www.payvand.com|access-date=2005-08-12|archive-date=2021-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126015044/http://www.payvand.com/news/05/aug/1088.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; - isang kritikal na larangan ng pananaliksik, dahil &quot;20 porsyento o 30 porsyento ng lahat ng sakit na henetiko ng tao ay sanhi ng mga pagkakamaling nagagawa ng spliceosome&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aaas.org/news/releases/2005/0210ys-Valadkhan.shtml|title=News|website=aaas.org|access-date=2005-08-12|archive-date=2008-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20080620211459/http://www.aaas.org/news/releases/2005/0210ys-Valadkhan.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Edukasyon ==
Si Valadkhan ay naging kwalipikado bilang isang doktor sa [[Tehran University of Medical Sciences|Tehran University of Medial Sciences]] sa [[Iran]] noong 1996. Lumipat siya sa [[Estados Unidos|Amerika]] upang ipagpatuloy ang kanyang Ph.D. sa [[Columbia University]], [[Lungsod ng New York|New York]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=Dr. Saba Valadkhan: A Renowned Biomedical Scientist|url=http://www.payvand.com/news/08/dec/1282.html|access-date=2020-07-12|website=www.payvand.com|archive-date=2020-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20201130045142/http://www.payvand.com/news/08/dec/1282.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Noong 2004, sumali siya bilang isang Assistant Professor sa [[Case Western Reserve University]] sa [[Cleveland]], Ohio.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Valadkhan Lab|url=http://www.valadkhanlab.org/news.php|access-date=2020-07-12|website=www.valadkhanlab.org|archive-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714090900/http://www.valadkhanlab.org/news.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Pananaliksik sa doktorado ==
Pinag-aralan ni Valadkhan ang papel ng mga [[maliliit na nuclear RNA]] sa spliceosome ng tao sa ilalim ng pangangasiwa ni Prof. James Manley.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Ang pangunahing pokus ng kanyang pananaliksik ay ang paglilinaw sa istruktura at tungkulin ng catalytic core ng spliceosome sa pamamagitan ng paggamit ng isang nobela at minimal spliceosome na kanyang binuo kamakailan.. Ang minimal na sistemang ito, na binubuo lamang ng dalawang spliceosomal [[snRNA]], ay nagpapabilis ng isang reaksyon na kapareho ng reaksyon ng splicing. Bukod sa pagbibigay ng direktang ebidensya para sa RNA catalysis sa spliceosome, at sa gayon, an minimal system ay nagbibigay ng isang bago at makapangyarihang kasangkapan para sa pag-aaral ng istruktura at tungkulin ng spliceosome.


== Mga Parangal at Pagpupugay ==
Si Valadkhan ay ginawaran ng parangal na Harold Weintraub mula sa [[Fred Hutchinson Cancer Research Center]] sa [[Seattle]] para sa kanyang tesis ng doktorado.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Siya ay pinangalanang isang [[Searle Scholars Program|Searle Scholar]] noong 2004. Ginawaran din siya ng [[American Association for Advancement of Science]] (AAAS) Young Scientist Grand Prize sa parehong taon.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Saba Valadkhan of Case Western Reserve University Wins Young Scientist Award|url=http://www.payvand.com/news/05/aug/1088.html|access-date=2021-09-25|website=www.payvand.com|archive-date=2021-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126015044/http://www.payvand.com/news/05/aug/1088.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Noong 2006, siya ay naging isang founding member ng Rosalind Franklin Society.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Home|url=https://www.rosalindfranklinsociety.org/|access-date=2020-07-12|website=www.rosalindfranklinsociety.org|archive-date=2020-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811050025/https://www.rosalindfranklinsociety.org/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; She was also honoured with the Nsoroma Award from Cleveland Chapter of the National Technical Association in 2006.

== Tingnan din ==
* [[Listahan ng mga sikat na babaeng Persiano|Listahan ng mga sikat na babaeng Iranian]]

==Mga Sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga panlabas na link==
*[https://web.archive.org/web/20120904124056/http://www.mideastyouth.com/2008/12/24/interview-with-the-iranian-genius-of-biomedicine/ Interview]
*{{google scholar id|XrVHPLEAAAAJ}}

{{authority control}}

{{DEFAULTSORT:Valadkhan, Saba}}</text>
      <sha1>4g5x2xr6rmqjjgaecce0mvbop0usxow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nyngan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>338089</id>
    <revision>
      <id>2212393</id>
      <parentid>2207107</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:16:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2212393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15193" sha1="s5d2y0kicn0884q69cwhq9slj7lfvip" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
&lt;!-- Basic info  ----------------&gt;
|official_name          = Nyngan
|other_name             =
|native_name            =  &lt;!-- for cities whose native name is not in English --&gt;
|nickname               = 
|settlement_type        = Bayan &lt;!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--&gt;
|motto                  =
&lt;!-- images and maps  -----------&gt;
|image_skyline          = Nyngan-Court-House.JPG
|imagesize              = 300px
|image_caption          = Bahay ng Korte, Nyngan
|image_flag             = 
|flag_size              =
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_shield           = 
|shield_size            =
|image_blank_emblem     = 
|blank_emblem_type      =
|blank_emblem_size      =
|image_map              = 
|mapsize                = 
|map_caption            = 
|image_map1             = 
|mapsize1               = 
|map_caption1           = 
|image_dot_map          =
|dot_mapsize            =
|dot_map_caption        =
|dot_x =  |dot_y =
|pushpin_map            = Australia New South Wales &lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
|pushpin_label_position =bottom
|pushpin_map_caption    =Lokasyon ng Nyngan&lt;!-- Location ------------------&gt;
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = {{Flag|Australia}}
|subdivision_type1      = [[Mga Estado sa Australia|Estado]] 
|subdivision_name1      = [[New South Wales]]
|subdivision_type2      = LGA
|subdivision_name2      = [[Bogan Shire]]
|subdivision_type3      = 
|subdivision_name3      = 
|subdivision_type4      = 
|subdivision_name4      =
&lt;!-- Politics -----------------&gt;
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           = Alkalde
|leader_name            = Glen Neill&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Mayor &amp; Councillors
 |url=https://www.bogan.nsw.gov.au/your-council/mayor-councillors
 |website=Bogan Shire Council
 |access-date=5 February 2026
 |archive-date=22 Enero 2026
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122002656/https://bogan.nsw.gov.au/your-council/mayor-councillors
 |url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt;
|leader_title1          =  &lt;!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --&gt;
|leader_name1           =
|leader_title2          =
|leader_name2           =
|leader_title3          =
|leader_name3           =
|leader_title4          =
|leader_name4           =
|established_title      = Itinatag &lt;!-- Settled --&gt;
|established_date       = 1859
|established_title2     =  &lt;!-- Incorporated (town) --&gt;
|established_date2      = 
|established_title3     =  &lt;!-- Incorporated (city) --&gt;
|established_date3      =
&lt;!-- Area    ---------------------&gt;
|area_magnitude         = 
|unit_pref                =Imperial &lt;!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--&gt;
|area_footnotes           =
|area_total_km2           = 
|area_land_km2            = &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
|area_water_km2           =
|area_total_sq_mi         =
|area_land_sq_mi          =
|area_water_sq_mi         =
|area_water_percent       =
|area_urban_km2           =
|area_urban_sq_mi         =
|area_metro_km2           =
|area_metro_sq_mi         =
|area_blank1_title        =
|area_blank1_km2          =
|area_blank1_sq_mi        =
&lt;!-- Population   -----------------------&gt;
|population_as_of               = 2021
|population_footnotes           =
|population_note                =
|population_total               = 1,953
|population_density_km2         =
|population_density_sq_mi       =
|population_metro               =
|population_density_metro_km2   =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban               =
|population_density_urban_km2   =
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title        =Ethnicities
|population_blank1              =
|population_blank2_title        =Religions
|population_blank2              =
|population_density_blank1_km2 =   
|population_density_blank1_sq_mi =
&lt;!-- General information  ---------------&gt;
|timezone               = 
|utc_offset             = 
|timezone_DST           = 
|utc_offset_DST         = 
|coordinates            = {{coord|31|34|0|S|147|12|0|E|display=inline,title}}
|elevation_footnotes    =  &lt;!--for references: use &lt;ref&gt; tags--&gt;
|elevation_m            = 173
|elevation_ft           = 568&lt;!-- accord. to Google Earth--&gt;
&lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
|postal_code_type       =  Postcode &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
|postal_code            = 2825
|area_code              =
|blank_name             = State electorate
|blank_info             = [[Electoral district of Barwon|Barwon]]
|blank1_name            = Pederal na dibisyon
|blank1_info            = [[Dibisyon ng Parkes|Parkes]]
|blank2_name = Kondado
|blank2_info = [[Kondado ng Oxley,  New South Wales|Oxley]]
|website                = 
|footnotes              = 
}}

Ang '''Nyngan''' ({{IPAc-en|ˈ|n|ɪ|ŋ|ɡ|ən}}) ay isang bayan sa sentro ng [[New South Wales]], [[Australya]], sa lugar ng [[Lokal na pamahalanan sa Australya|lokal na pamahalaan]] ng [[Bogan Shire]] sa loob ng [[Orana (New South Wales)|Rehiyon ng Orana]] sa gitnang New South Wales. Sa senso noong 2016, ang Nyngan ay may populasyon na 1,988 katao. Ang Nyngan ay matatagpuan sa [[Ilog Bogan]] sa pagitan ng [[Narromine]] at [[Bourke]], sa sangandaan ng [[Mitchell Highway]] at [[Barrier Highway]], 656 km (408 mi) timog ng [[Charleville, Queensland|Charleville]] at 576 km (358 mi) hilaga-kanluran ng [[Sydney]] sa pamamagitan ng kalsada. Ang Barrier Highway ay nagsisimula sa Nyngan, at tumatakbo pakanluran patungong [[Cobar]] at dumadaan sa [[Wilcannia]] at [[Broken Hill]] papuntang [[Timog Australya]].

Ang [[Paliparan ng Nyngan]] ay isang maliit na paliparan sa hilaga lamang ng sentro ng bayan. Ang Nyngan ay matatagpuan din sa [[Linya ng riles ng Main Western, New South Wales|linya ng riles ng Main Western]] ng New South Wales ngunit hindi na ito pinaglilingkuran ng mga tren ng pasahero. Ang linya ay nananatiling bukas sa trapiko ng kargamento.

Mga 70 km (43 mi) sa timog ng bayan, isang libingan (''[[cairn]]'') ang itinayo noong 1988 na nagmamarka sa sentro ng NSW.&lt;ref&gt;[http://monumentaustralia.org.au/monument_display.php?id=22652&amp;image=0 ''Centre of New South Wales Cairn'', Monument Australia]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Retrieved 11 June 2012&lt;/ref&gt;

==Kasaysayan==
Ang distrito ay orihinal na tinirhan ng [[mga Tao ng Wangaibon]]. Ginalugad ni [[Thomas Mitchell]] ang Ilog Bogan noong 1835, nagkampo sa magiging bayan. Itinala niya ang lokal na salitang Aboriginal na ''nyingan'', na sinasabing nangangahulugang 'mahabang lawa ng tubig', bagama't may iba pang mga kahulugan na ibinigay, tulad ng tahong o ulang. Nanirahan na ang mga iskwater kasunod ni Mitchell bago pa man siya magsimula ng kanyang paglalakbay pabalik.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.smh.com.au/travel/travel-factsheet/nyngan--culture-and-history-20081117-6901.html | work=The Sydney Morning Herald | date=17 November 2008 | title=Nyngan - Culture and History}}&lt;/ref&gt; Umuunlad ang bayan pagkatapos makumpleto ang linya ng riles noong 1883.

{{Main|Canonba}}

Ang maliit na bayan ng Canonba, 25 kilometro sa hilagang-silangan sa Duck Creek, ay bahagi ng kasaysayan ng Nyngan. Mula sa unang bahagi ng 1840s hanggang sa kalagitnaan ng dekada otsenta, lumago at umunlad ito, na nagsisilbi sa Canonba Station at iba pang mga ari-arian, at sa mga manlalakbay ng Cobb and Co. Noong unang bahagi ng 1880s ay may humigit-kumulang apat na hotel, tatlo o apat na bangko, iba't ibang tindahan at mangangalakal, isang istasyon ng pulisya, isang telegrapo at opisina ng money-order, at mga kinatawan ng mga simbahan. Nilagpasan ng Western Railway ang Canonba, at kung saan ito tumatawid sa Bogan ay ang Nyngan. Ang mga tao ng Canonba, mga kalakal at mga pampublikong institusyon ay lumipat lahat sa Nyngan. Pagsapit ng 1890, halos wala nang tao.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/AUS-NSW-WEST/2004-10/1097661802 |title=RootsWeb: AUS-NSW-WEST-L &quot;BACK TO NYNGAN&quot; |access-date=21 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171024100719/http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/AUS-NSW-WEST/2004-10/1097661802 |archive-date=24 October 2017 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ang Munisipalidad ng Nyngan ay ipinroklama noong ika-17 ng Pebrero 1891 kung saan ang Nyngan ay may populasyon na 1355.

===Ang baha sa Nyngan noong 1990===
Noong Abril 1990, ang hindi pangkaraniwang malakas na pag-ulan (na nagdulot ng pagbaha sa [[Charleville, Queensland]] na may kabuuang pinsala na umabot sa $300 milyon) ay nagdulot ng matinding pagbaha sa bayan, sa kabila ng malaking pagsisikap ng mga lokal na tao na itaas ang mga pader ng dike gamit ang mga sako ng buhangin. Dahil halos lubusang nabaha ang bayan, kinailangang ilikas ang lahat ng residente gamit ang helikopter mula sa istasyon ng tren, ang pinakamataas na punto ng bayan, na hindi nabahaan. Ang mga helikopter ng Hukbong Panghimpapawid, mga helikopter ng balita sa TV, at mga pribadong helikopter ay pawang nagtulungan sa airlift. Ang kabuuang pinsala ay umabot sa $50 milyon. Ang airlift ay ginugunita sa pamamagitan ng isang helikopter ng Hukbo na inilagay sa labas ng Istasyon ng Tren ng Nyngan. Ang istasyon ng tren ngayon ay naglalaman ng isang museo na kinabibilangan ng mga eksibit na may kaugnayan sa baha noong 1990. (Ang istasyon ay hindi regular na ginagamit para sa mga pasahero ng tren mula noong mga 1980; ang linya ng tren patungong Bourke ay hindi na ginagamit mula noong Mayo 17, 1989 ngunit ang linya ng Cobar ay nananatiling bukas upang magdala ng mineral at trigo).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nswrail.net/lines/show.php?name=NSW:main_west|title=Main Western Line|website=www.nswrail.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nswrail.net/lines/show.php?name=NSW:cobar|title=Cobar Branch|website=www.nswrail.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://bogan.local-e.nsw.gov.au/about/1000.html |title=Bogan Shire Council: About: The Floods of April 1990&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2026-05-02 |archive-date=2007-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071110140221/http://bogan.local-e.nsw.gov.au/about/1000.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Klima==
Ang Nyngan ay nakararanas ng mainit at bahagyang tuyot na klima (Köppen: ''BSh''), na may mahaba at napakainit na tag-araw at maikli at malamig na taglamig, na may bahagyang tugatog ng ulan sa tag-araw na pangunahin dahil sa malalakas na bagyo. Malaki ang saklaw ng pana-panahon sa parehong pinakamataas at pinakamababang temperatura.

{{Weather box
|location = [[Paliparan ng Nyngan]] (31º33'S, 147º12'E, 173 m AMSL) (1920−2024, rainfall 1879−2024)
|metric first = Yes
|single line = Yes
|humidity colour = green
|Jan record high C = 47.0
|Feb record high C = 47.4
|Mar record high C = 42.2
|Apr record high C = 38.9
|May record high C = 31.0
|Jun record high C = 27.2
|Jul record high C = 27.3
|Aug record high C = 33.5
|Sep record high C = 37.5
|Oct record high C = 41.1
|Nov record high C = 45.0
|Dec record high C = 46.0
|Jan high C = 34.4
|Feb high C = 33.4
|Mar high C = 30.5
|Apr high C = 25.7
|May high C = 20.7
|Jun high C = 17.0
|Jul high C = 16.5
|Aug high C = 18.6
|Sep high C = 22.7
|Oct high C = 26.6
|Nov high C = 30.1
|Dec high C = 33.0
|Jan low C = 19.7
|Feb low C = 19.3
|Mar low C = 16.5
|Apr low C = 12.0
|May low C = 7.8
|Jun low C = 5.0
|Jul low C = 3.8
|Aug low C = 4.8
|Sep low C = 7.8
|Oct low C = 11.5
|Nov low C = 15.1
|Dec low C = 17.9
|Jan record low C = 8.4
|Feb record low C = 9.4
|Mar record low C = 6.4
|Apr record low C = 1.7
|May record low C = -1.7
|Jun record low C = -3.9
|Jul record low C = -4.0
|Aug record low C = -1.8
|Sep record low C = -0.5
|Oct record low C = 1.7
|Nov record low C = 4.4
|Dec record low C = 7.8
|rain colour = green
|Jan rain mm = 51.1
|Feb rain mm = 46.7
|Mar rain mm = 41.9
|Apr rain mm = 34.2
|May rain mm = 35.6
|Jun rain mm = 33.7
|Jul rain mm = 28.8
|Aug rain mm = 29.3
|Sep rain mm = 27.4
|Oct rain mm = 34.0
|Nov rain mm = 36.8
|Dec rain mm = 43.0
|year rain mm = 442.2
|unit rain days = 1.0 mm
|Jan rain days = 3.9
|Feb rain days = 3.4
|Mar rain days = 3.5
|Apr rain days = 2.8
|May rain days = 3.5
|Jun rain days = 4.0
|Jul rain days = 3.8
|Aug rain days = 3.8
|Sep rain days = 3.4
|Oct rain days = 3.9
|Nov rain days = 3.9
|Dec rain days = 3.8
|Jan afthumidity = 31
|Feb afthumidity = 36
|Mar afthumidity = 37
|Apr afthumidity = 40
|May afthumidity = 49
|Jun afthumidity = 55
|Jul afthumidity = 52
|Aug afthumidity = 44
|Sep afthumidity = 38
|Oct afthumidity = 34
|Nov afthumidity = 30
|Dec afthumidity = 29
|source = [[Bureau of Meteorology]] (1920–2024 normals and extremes, rainfall 1879–2024)&lt;ref&gt;{{cite web 
|url = http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_051039_All.shtml 
|title = Nyngan Airport Climate Statistics 
|publisher = [[Bureau of Meteorology]] 
|access-date = June 23, 2024 
}}&lt;/ref&gt;
|date=May 2025}}

{{Historical populations
|type= Australia
|1921|1374
|1933|1545
|1947|1802
|1954|2257
|1961|2414
|1966|2591
|1971|2487
|1976|2359
|1981|2485
|1986|2502
|1991|2311
|1996|2240
|2001|2065
|2006|1975
|2011|2073
|2016|1988
|2021|1761
|source=[[Australian Bureau of Statistics]] data.&lt;ref name=&quot;ABS Census data&quot;&gt;{{cite web |title=Statistics by Catalogue Number |publisher=Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/ViewContent?readform&amp;view=ProductsbyCatalogue&amp;Action=Expand&amp;Num=2.2 |access-date=19 January 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABS Census data recent&quot;&gt;{{cite web |title=Search Census data |publisher=Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/search-by-area |access-date=19 January 2024}}&lt;/ref&gt;
}}

==Enerhiya ng araw==
{{main|Planta ng Solar ng Nyngan}}

Humigit-kumulang 10 kilometro (6.2 mi) sa kanluran ng bayan ang isa sa pinakamalaking photovoltaic power station ng Australia, na may 1.36 milyong solar panel. Ito ang pinakamalaking solar PV plant sa Australia noong inilunsad noong Hulyo 2016.&lt;ref name=businessspectator&gt;{{citation |url=http://www.businessspectator.com.au/article/2015/4/17/policy-politics/panel-perfect-australias-largest-solar-plant-complete?modapt= |title=Panel perfect: Australia's largest solar plant complete |journal=Business Spectator |author=John Conroy |date=17 April 2015 |access-date=17 April 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.agl.com.au/~/media/AGL/About%20AGL/Documents/How%20We%20Source%20Energy/Solar%20Community/Nyngan%20Solar%20Plant/Factsheets/2012/August/Project%20Fact%20Sheet%20August%202012.pdf |title=Nyngan Solar Plant Project Fact Sheet |publisher=AGL Energy Limited |access-date=17 April 2015}}&lt;/ref&gt;  Ito ay kapupunan ng isa pang planta sa Broken Hill, na inaasahang magiging ganap na gumagana sa pagtatapos ng 2015, para sa pinagsamang kapasidad na 155 megawatts (208,000 hp).&lt;ref name=businessspectator /&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Nyngan]]
[[Kategorya:Mga pamayanan sa New South Wales]]
[[Kategorya:Bogan Shire]]</text>
      <sha1>s5d2y0kicn0884q69cwhq9slj7lfvip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Southwest Cay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>338612</id>
    <redirect title="Pulo ng Pugad" />
    <revision>
      <id>2212285</id>
      <timestamp>2026-06-20T15:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LknFenix</username>
        <id>125962</id>
      </contributor>
      <comment>Ikinakarga sa [[Pulo ng Pugad]]</comment>
      <origin>2212285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="lp43ryw57ccoqnxlaxcvj3tshi5pma8" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Pulo ng Pugad]]</text>
      <sha1>lp43ryw57ccoqnxlaxcvj3tshi5pma8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pugad Island</title>
    <ns>0</ns>
    <id>338613</id>
    <redirect title="Pulo ng Pugad" />
    <revision>
      <id>2212286</id>
      <timestamp>2026-06-20T15:40:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LknFenix</username>
        <id>125962</id>
      </contributor>
      <comment>Ikinakarga sa [[Pulo ng Pugad]]</comment>
      <origin>2212286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="lp43ryw57ccoqnxlaxcvj3tshi5pma8" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Pulo ng Pugad]]</text>
      <sha1>lp43ryw57ccoqnxlaxcvj3tshi5pma8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jordan Clarkson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>338614</id>
    <revision>
      <id>2212292</id>
      <timestamp>2026-06-20T16:07:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LknFenix</username>
        <id>125962</id>
      </contributor>
      <comment>Inilikha sa pagsalin ng pahinang &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1359412967|Jordan Clarkson]]&quot;</comment>
      <origin>2212292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3378" sha1="79ptkaaiuu5mjzqifcfsi7vzx3spgrs" xml:space="preserve">
{{Infobox basketball biography
| name = Jordan Clarkson
| image = Jordan Clarkson NY Knicks 2025 NBA Cup (cropped).jpg
| caption = Clarkson sa [[New York Knicks]] noong 2025
| image_size = 
| number = 00
| team = New York Knicks
| position = ''Shooting guard'' / ''point guard''
| league = [[NBA]]
| birth_date = {{birth date and age|1992|6|7}}
| birth_place = [[Tampa, Florida]], Estados Unidos
| nationality = Amerikano / Pilipino
| height_ft = 6
| height_in = 5
| weight_lb = 194
| high_school = Karen J. Wagner&lt;br /&gt;([[San Antonio, Texas]])
| college = * Tulsa (2010–2012)
* Missouri (2013–2014)
| draft_year = 2014
| draft_round = 2
| draft_pick = 46
| draft_team = [[Washington Wizards]]
| career_start = 2014
| career_end = 
| highlights = * NBA champion ({2026)
* NBA Cup champion (2025)
* NBA Sixth Man of the Year ({{nbay|2020|end}})
* NBA All-Rookie First Team ({{nbay|2014|end}})
* Second-team All-SEC (2014)
* First-team All-C-USA (2012)
* C-USA All-Freshman Team (2011)
}}

Si '''Jordan Taylor Clarkson''' (ipinanganak noong Hunyo 7, 1992) ay isang Amerikano-Pilipinong propesyonal na manlalaro ng [[basketbol]] para sa [[New York Knicks]] ng [[National Basketball Association]] (NBA). Naglaro siya ng pangkolehiyong basketbol sa loob ng dalawang season kasama ang Tulsa Golden Hurricane bago lumipat sa Missouri, kung saan napili siya sa ikalawang koponang all-conference ng Timong-silangang Komperensiya (SEC). Noong 2026, nagkampeon siya kasama ang Knicks.

Matapos hindi tapusin ang kanyang huling taon sa kolehiyo upang sumali sa 2014 NBA draft, napili si Clarkson ng [[Washington Wizards]] sa ikalawang round sa pamamagitan ng ika-46 na kabuuang pagpili at agad na ipinagpalit sa [[Los Angeles Lakers]]. Napili siya sa NBA All-Rookie First Team.

May pagkamamamayang Pilipino rin siya at kumatawan sa [[Pambansang koponan ng basketbol ng Pilipinas|pambansang koponan ng Pilipinas]].&lt;ref name=&quot;Citizenship Citation PH Passport Proof&quot;&gt;{{Cite web |title=Jordan Clarkson PH passport |url=http://www.philstar.com/sports/2015/08/25/1492076/look-jordan-clarkson-ph-passport |access-date=August 31, 2015 |website=Philippine Star}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Citizenship Citation A&quot;&gt;{{Cite web |title=SBP: No need to naturalize Jordan Clarkson |url=http://cnnphilippines.com/sports/2015/08/24/Gilas-Pilipinas-Jordan-Clarkson-natural-born.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161013125419/http://cnnphilippines.com/sports/2015/08/24/Gilas-Pilipinas-Jordan-Clarkson-natural-born.html |archive-date=October 13, 2016 |access-date=August 31, 2015 |website=CNN Philippines}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Citizenship Citation C&quot;&gt;{{Cite web |date=August 28, 2015 |title=NBA's Jordan Clarkson could visit during Jones Cup |url=https://chinapost.nownews.com/20150829-42776 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180828170429/https://chinapost.nownews.com/20150829-42776 |archive-date=August 28, 2018 |access-date=August 31, 2015 |website=China Post}}&lt;/ref&gt; Noong 2021, hinirang si Clarkson bilang NBA Sixth Man of the Year.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=February 8, 2018 |title=10 Facts and Stats About Jordan Clarkson |url=https://www.nba.com/cavaliers/photogallery/clarkson-facts-stats |website=NBA}}&lt;/ref&gt;
[[Kategorya:Shooting guards]]
[[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Pilipino]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1992]]</text>
      <sha1>79ptkaaiuu5mjzqifcfsi7vzx3spgrs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2212296</id>
      <parentid>2212292</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T16:14:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LknFenix</username>
        <id>125962</id>
      </contributor>
      <comment>Pag-aayos sa sanggunian</comment>
      <origin>2212296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3711" sha1="oruocxj61b38rwqkohx8ihga16zfz4y" xml:space="preserve">
{{Infobox basketball biography
| name = Jordan Clarkson
| image = Jordan Clarkson NY Knicks 2025 NBA Cup (cropped).jpg
| caption = Clarkson sa [[New York Knicks]] noong 2025
| image_size = 
| number = 00
| team = New York Knicks
| position = ''Shooting guard'' / ''point guard''
| league = [[NBA]]
| birth_date = {{birth date and age|1992|6|7}}
| birth_place = [[Tampa, Florida]], Estados Unidos
| nationality = Amerikano / Pilipino
| height_ft = 6
| height_in = 5
| weight_lb = 194
| high_school = Karen J. Wagner&lt;br /&gt;([[San Antonio, Texas]])
| college = * Tulsa (2010–2012)
* Missouri (2013–2014)
| draft_year = 2014
| draft_round = 2
| draft_pick = 46
| draft_team = [[Washington Wizards]]
| career_start = 2014
| career_end = 
| highlights = * NBA champion ({2026)
* NBA Cup champion (2025)
* NBA Sixth Man of the Year ({{nbay|2020|end}})
* NBA All-Rookie First Team ({{nbay|2014|end}})
* Second-team All-SEC (2014)
* First-team All-C-USA (2012)
* C-USA All-Freshman Team (2011)
}}

Si '''Jordan Taylor Clarkson''' (ipinanganak noong Hunyo 7, 1992) ay isang Amerikano-Pilipinong propesyonal na manlalaro ng [[basketbol]] para sa [[New York Knicks]] ng [[National Basketball Association]] (NBA). Naglaro siya ng pangkolehiyong basketbol sa loob ng dalawang season kasama ang Tulsa Golden Hurricane bago lumipat sa Missouri, kung saan napili siya sa ikalawang koponang all-conference ng Timong-silangang Komperensiya (SEC). Noong 2026, nagkampeon siya kasama ang Knicks.

Matapos hindi tapusin ang kanyang huling taon sa kolehiyo upang sumali sa 2014 NBA draft, napili si Clarkson ng [[Washington Wizards]] sa ikalawang round sa pamamagitan ng ika-46 na kabuuang pagpili at agad na ipinagpalit sa [[Los Angeles Lakers]]. Napili siya sa NBA All-Rookie First Team.

May pagkamamamayang Pilipino rin siya at kumatawan sa [[Pambansang koponan ng basketbol ng Pilipinas|pambansang koponan ng Pilipinas]].&lt;ref name=&quot;Citizenship Citation PH Passport Proof&quot;&gt;{{Cite web |title=Jordan Clarkson PH passport |url=http://www.philstar.com/sports/2015/08/25/1492076/look-jordan-clarkson-ph-passport |access-date=Agosto 31, 2015 |website=Philippine Star|language=en|trans-title=Pasaporteng PH ni Jordan Clarkson}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Citizenship Citation A&quot;&gt;{{Cite web |title=SBP: No need to naturalize Jordan Clarkson |url=http://cnnphilippines.com/sports/2015/08/24/Gilas-Pilipinas-Jordan-Clarkson-natural-born.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161013125419/http://cnnphilippines.com/sports/2015/08/24/Gilas-Pilipinas-Jordan-Clarkson-natural-born.html |archive-date=Oktubre 13, 2016 |access-date=Agosto 31, 2015 |website=CNN Philippines|language=en|trans-title=SBP: Hindi na kailangang naturalisahin si Jordan Clarkson}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Citizenship Citation C&quot;&gt;{{Cite web |date=Agosto 28, 2015 |title=NBA's Jordan Clarkson could visit during Jones Cup |url=https://chinapost.nownews.com/20150829-42776 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180828170429/https://chinapost.nownews.com/20150829-42776 |archive-date=Agosto 28, 2018 |access-date=Agosto 31, 2015 |website=China Post|language=en|trans-title=Jordan Clarkson ng NBA, maaaring bumisita sa Jones Cup}}&lt;/ref&gt; Noong 2021, hinirang si Clarkson bilang NBA Sixth Man of the Year.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Pebrero 8, 2018 |title=10 Facts and Stats About Jordan Clarkson |url=https://www.nba.com/cavaliers/photogallery/clarkson-facts-stats |website=NBA|language=en|trans-title=10 Katotohanan at Estadistika Tungkol kay Jordan Clarkson}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Shooting guards]]
[[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Pilipino]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1992]]</text>
      <sha1>oruocxj61b38rwqkohx8ihga16zfz4y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapan:Jordan Clarkson</title>
    <ns>1</ns>
    <id>338615</id>
    <revision>
      <id>2212293</id>
      <timestamp>2026-06-20T16:08:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LknFenix</username>
        <id>125962</id>
      </contributor>
      <comment>+ isinalinwikang pahina</comment>
      <origin>2212293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="6hh7ik9fv573umdwm83wzxzoh1i0hm8" xml:space="preserve">{{Isinalinwikang pahina|en|Jordan Clarkson}}</text>
      <sha1>6hh7ik9fv573umdwm83wzxzoh1i0hm8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Clarkson, Jordan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>338616</id>
    <redirect title="Jordan Clarkson" />
    <revision>
      <id>2212294</id>
      <timestamp>2026-06-20T16:09:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LknFenix</username>
        <id>125962</id>
      </contributor>
      <comment>Ikinakarga sa [[Jordan Clarkson]]</comment>
      <origin>2212294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="2lic7mchcwo9u3yjrx4plcn6yyldwvm" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Jordan Clarkson]]</text>
      <sha1>2lic7mchcwo9u3yjrx4plcn6yyldwvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapan:Amihan</title>
    <ns>1</ns>
    <id>338617</id>
    <revision>
      <id>2212418</id>
      <timestamp>2026-06-21T05:42:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Garvin555</username>
        <id>161817</id>
      </contributor>
      <comment>/* Amihan */ bagong seksiyon</comment>
      <origin>2212418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="155" sha1="kb0my1qc7i6dwtjqmvloxia10mzsxge" xml:space="preserve">== Amihan ==

i request lock articles edit settings [[Tagagamit:Garvin555|Garvin555]] ([[Usapang tagagamit:Garvin555|kausapin]]) 05:42, 21 Hunyo 2026 (UTC)</text>
      <sha1>kb0my1qc7i6dwtjqmvloxia10mzsxge</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>